Y KUŞAĞI

Aycan Türk

Kafe Kültür Yayıncılık

Y KUŞAĞI

KAFEKÜLTÜR Yayıncılık ® 2012

128 Kitaplar

Hazırlayan: Aycan Türk

Y KUŞAĞI

1980’den sonra doğdular, 2003’te pabuçları dama atıldı, hatta öncesinde, 1994 yılında milenyum kuşağı tarafından tehdit edildiler, büyüdüler, 80’lerde çocuktular, 90’larda ergen, bugünün tüketicisi, seçmeni, yöneticisi ve karar vericisi oldular.

Onlar Y kuşağı. Dünyada bilgisayarın yaygınlaşmaya başladığı dönemde doğdular, Türkiye’deki nesil televizyonda tek kanallı dönemi hayal meyal hatırlasa da hepsi, özel radyoların açıldığı günkü heyecanı biliyor. Berlin Duvarı’nın yıkılışına, Sovyetler’in dağılmasına, Amerika’nın Irak’ı işgal ettiği ve televizyondan naklen yayınlanan Körfez Savaşı’na tanık oldular çocuk yaşlarda. Kimisi hem anadolu lisesi hem üniversite giriş sınavının iptal edildiği yıllarda sınava girdi. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın görev başındayken ölümü üzdü bu kuşağı. Türkiye’de bir kadının başbakan olması ise heyecanlandırdı. Ekonomik belirsizlikler, koalisyon hükümetleri, birkaç aylık ömrü olan kabineler, en ufak olaya duyarlı ekonomi, Y kuşağının geleceğe bakışını olumsuz etkiledi. Radyasyonlu çay, ihraç fazlası olduğu için okullarda dağıtılan fındık, onların çocukluğunda ülkeye giren McDonald’s, beslenme anılarını ve alışkanlıklarını etkiledi.

Onlar aynı zamanda Türkiye’nin kabuğunu kırıp dünyaya açıldığı döneme yetiştiler. Her gün yeni bir şarkıcının piyasaya çıktığı, Michael Jackson ve Madonna’nın listeleri kasıp kavurduğu, özel televizyon ve radyoların tüketim kültürü ve alışkanlıkları değiştirmeye başladığı yıllarda şekillendi karakterleri. Televizyondaki dizi kahramanlarını örnek aldılar, müzik kanallarındaki klipleri taklit ettiler, geceyarısından sonra başlayan erotik yayınları aileden gizli izlemek için binbir türlü yola başvurdular.

Türkiye ve dünyada köklü değişimlerin yaşandığı yıllarda doğan ve büyüyen bu nesil, şimdi bu birikimle şirketleri, siyasi toplulukları, dernekleri, mahalli idareleri yönetmeye aday. Yeniyi ve eskiyi gördüğü için kendinden önceki ve sonraki nesilden farklı düşünüyor. Disiplinli ve sıkı terbiye görmüş kuşakla, asi nesil arasında sıkışan Y kuşağı, hem kendini disipline etmeyi hem de kendi doğruları için savaşmayı biliyor. Teknolojiyi takip ediyor, hiçbir şeyden geri kalmıyor, okuyor, öğreniyor, paylaşıyor, bilmeyeni ayıplamıyor, öğretiyor.

Günümüzün en çok tartışılan konularından olan Y kuşağını farklı alanlarda incelemek gerekiyor. çalışma, tüketim alışkanlıkları ve yaşam tarzı açısından değerlendirildiklerinde, şablonlara pek de uymayan profilleri olduğu görülüyor. Bu tartışmaları başlatanların ve üzerinden en çok konuşanların da X kuşağı olduğu göz önüne alınınca, Y kuşağı üzerine anlatacak çok şey çıkıyor.

KİM BUNLAR?

Dünyanın en büyük çevrimiçi bilgi kaynağı Vikipedi, Y nesli adıyla, bu kuşağı bakın nasıl tanımlamış.

“Y nesli teorik olarak Amerikan Kültürü’nde X nesli’nden sonra gelen kuşaktır. 1977 ile 1981 yılı itibariyle doğmuş olanları kapsadığı söylenir ; ancak nesil Vietnam savaşı sonrasında, çoğunluğu ekonomist (iktisatçi) olan aralarında masonlarından tutun, dünya’nin dört bir yanındaki ülke insanlarının (Japonlar dahildir) bir nevi topluca yarattığı dünya'nin ilk global nesildir.

Vietnam savaşı 1975 yılında sona erdi. Vietnam savaşı'nin başladığı 1964 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki iktisatçılar kontrol edilebilecek yeni bir nesil yaratmak amacıyla X nesli planını ortaya koydu. Fikir olarak global olan, ancak küresel dünya ile kontak kurulmadan yaratıldığı için tıpkı Vietnam savaşı gibi başarısızlıkla sonuçlandı. Savaş sonrasında bu sefer dünya'daki birçok uzman'in analizleri doğrultusunda Y nesli başlatıldı.

Bu başlangıç elbette bir süreç aldı. Bu nesil insanları'nın Vietnam savaşından bihaber olması gerekiyordu. Tam olarak nesil temalarının oluşturulması ve uygulanmaya başlanması da 1977 yılına denk geldi. 1981 yılına kadar da bir takım tamamlamalar yapıldı. Ana temalar olarak İletişim (Communication) (1977) , Medenilik (Civilization) (1977) , Teknoloji (1980) ve Globalizm (1981) seçildi.

Bu vesile ile bu dönemlerde doğmuş insanlara teknolojik olarak daha fazla imkân sunuldu. Örneklerle sunmak gerekirse, ebeveyinler poker, tavla gibi oyunlar oynarken; Y nesli bilgisayar oyunu oynadı. Gameboy'lar, Atari'ler, bu dev nesil statüsü altında desteklenen oyunlardan birkaçıydı. Bu tarz şirketlerin hiçbiri, gelişim süreçleri döneminde ülkelerine tek bir kuruş vergi ödemediler.

İletişim

İletişim konusunda da gerek telefon, gerek cep telefonu, gerek interaktif dünya’nın temellerinin atılmasının sebebi y nesliydi. Amaç olan kaide, bu neslin 18 yaşına gelmeden önce bir telefon sahibi olmasıydı. Lakin 1995 - 1998 yılları yeryüzünde medeni olan her ülkede y nesli bireylerinin bir telefon sahibi olduğu dönemi temsil etti. Bunun yanı sıra, televizyonculukta da ve sinemada da global olarak yeryüzündeki tüm kültürlere önem verildi. Böylece insanların birbirlerini daha rahat anlaması için bir taban oluşturuldu. Bill Clinton da bu neslin temellerini oluşturan ve uygulanmasında öncülük etmiş dünyaca ünlü liderlerden sadece biridir.

Medenilik

Medenilik konusunda, insanlara verilen eğitim doğrultusunda insanların daha az vahşi olduğuna kanaat getirildi. Bu yüzden gerek işyerlerinde, gerek statü olarak kabul görmede daha önceki nesillerde olmadığı kadar eğitim mühim oldu. Daha öncelerinde master veya doktora yapmış insanlar oldukça az iken, y nesli için master yapılması gereken; doktora da yapılması halinde büyük kolaylık sağlayıcı etken olmuştur.

Teknoloji

Teknoloji konusunda, Y nesline ait herkes yaşamları süresince dünya'nın teknolojik olarak ne kadar çok ilerlediğini görmüştür. Teknoloji marketine hergün yeni buluşlar, yeni kolaylıklar, yeni ürünler sunulmaktadır . Bu da y neslini her zaman bir adım sonrasında düsünmeye itmiştir.

Globalizm

Globalizm de, Y nesli içerisinde, Amerika Birleşik Devletleri'nin kabul etmekte zorlandığı, en büyük amaçlardan biridir. O güne kadar emperyalist düşünceler sunulmuştu; ancak hiç kimse yeryüzündeki bütün kültülerin bir ahenk içerisinde iç içe olmasını hem kabul edemiyordu, hem de bunun sorun teşkil edeceğini sanıyordu. Ancak bilimsel çalışmalar, globalizm'in uluslararası savaşların önünü keseceğini sundu ortaya. Bu yüzden Y nesli, birkaç kültürün entegre olduğu müzikler dinledi ve filmler izledi. Bu yüzden Y nesli, yeryüzündeki tüm ürünlerinden olanakları el verdiğince haberdar oldu. Bu yüzden de belki de global bir market oluştu.

Takibin sonu

Y neslinin takibi, 2001 yılında sona erdi. Sona erdiren olay da; George W. Bush'un Amerika başkanı olması ve nesil amaçlarını saçma olarak görmesiydi. Bu konuda da daha önce muhalefet etmiş başkan yardımcısı Dick Cheney'nin önderliği olduğu kuşkusuzdu tabii.

Y nesli şu ana kadar yaratılmış en eğitimli, en medeni, en teknolojiye açık, bilgiyi kaynaklarından öğrenebilen, global olarak dünyayı keşfetmeye çalışan insan topluluğudur. 2004 seçimlerinde Amerika'da Demokratlar'ın büyük bir ihtimal ile tekrar seçilmesiyle bu neslin takibi veyahutta yeni bir nesil tekrar yaratılacaktir. Bunun amacı da; savaşsız, insanların birbirlerini olduğu gibi kabul ettiği, herkesin birbirinden haberdar olduğu, eğitimli insanların cahil insanlara nazaran daha üstün olduğu ütopik bile olsa cennetvarı bir dünya yaratmaktır.

Reklamcıların gözüyle

Reklamcılar Derneği’nin, başkan Cem Topçuoğlu’nun imzasıyla Ağustos 2007’de yayımladığı ‘İyi de kim bu Y’ler?’ başlıklı yazı, tüm kitabı okurken size yol gösterecek. Özellikle kuşaklar arası ayrımların yapılmasında burada verilen segmentlerin yardımcı olacağını düşünüyoruz. Ancak, belirtelim: her kuşak için kesin tarihler vermek çok zor, o nedenle, farklı kaynaklar, farklı başlangıç ve bitiş yılları vermekte.

“Son günlerde Generation Y / Millennials tanımları sektörde sıkça duyulur oldu. Bir de Z’lerin geldiğinden, onlarla iletişimin daha da zorlaşacağından bahsediliyor. Dünyada ve Türkiye’de Y Kuşağını tanımak ve reklama duyarlı bu kuşağı anlamak için birçok araştırma yapılıyor. Bu ayki yazımda kısaca kuşaklardan ve ağırlıklı olarak Türkiye nüfusunun %25’ini oluşturan Y’lerden bahsetmek istiyorum.

Jenerasyonlar dünya genelinde ekonomik ve sosyal hareketlerle oluşmuş zaman aralıklarıdır. Müzik akımları, icatlar, yeni ilgi alanları ve savaşlar kuşakların dönemlerini oluşturup karakteristiğini belirlemektedir. Her jenerasyon doğum yılına göre ayrılır.

Günümüze kadar kuşakların gelişimine bakacak olursak:

Sessiz Kuşak - Şavaş Kuşağı / The Silent Generation (1925-1945): 2 dünya savaşı arasında doğan kuşak. Dönemin olayları: II. Dünya Savaşı, ekonomik buhran, Türkiye’de Cumhuriyet dönemi.

Büyük Bebek Patlaması Kuşağı / The Baby Boomers (1945-1964): II. Dünya Savaşı sırasında ya da hemen sonrasında doğan soğuk savaş kuşağı. Sıkıntılı savaş günlerinin ardından bebek patlaması yaşandı. Eğlence ve lüks sayılabilecek harcamalar bu dönemde önem kazandı. Dönemin olayları: Dünyada insan hakları çalışmaları. Türkiye’de tek partiliden çok partili sürece geçiş, ihtilal, radyonun altın çağı.

Generation X / Baby Busters (1965-1976): Çoğunluğu Sessiz Kuşağın çocukları olan bu jenerasyon baby boomers’lardan farklı olarak daha gerçekçi, çalışkan ve kanaatkar bir kuşak. Dönemin olayları: Petrol krizleri, ekonomik sarsıntılar, 68 kuşağı. Türkiye’de en önemli kamusal alanlardan biri sinema, TV evin en önemli köşesine kurulmak üzere, üniversite olayları, sol-sağ çatışması.

Ve Y Kuşağı / Echo Boom / Millennials (1977-1996): Onlar genç, akıllı, özgürlüklerine düşkün ve teknoloji tutkunu. Günlerinin yaklaşık 15 saati medya ve iletişim teknolojileri ile etkileşim halinde geçiyor. Hayatlarını rahat yaşamak onlar için çok önemli. Flip-flop’lar, iPod, tatoo ve kapri pantolonlar tarzlarının bir parçası. Çalışmayı seviyorlar ama hayatlarının sadece iş olmasını istemiyorlar.

Otoriteye meydan okuyan, önce ailelerini sonra da patronlarını sorgulamaktan çekinmeyen ve kısa zamanlamalarda iyi iş çıkarmaya odaklı bir kuşak. İş hayatında son derece seçici, diğerlerinden hızlı çalışıp başarısını çabuk kanıtlama çabasında. Dönemin olayları: Körfez Savaşı, 11 Eylül, Irak Savaşı, internet, küreselleşen dünya, iPod, cep telefonu, Google, MSN...

Türkiye’ye baktığımızda, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 20-24 yaş arasında 7 milyon kişi var, bunların yaklaşık 2,3 milyonu çalışıyor. Türkiye’deki Y Kuşağı, iş dünyasında yavaş yavaş boy gösteriyor. Yaklaşık 5-10 yıl içerisinde ise yönetici pozisyonunda kendilerini kanıtlayacaklar.

İş hayatına bakış açıları şöyle:

• Günümüzün gözde sektörleri bilişim ve finansı tercih ediyorlar.

• Rahat koşullarda çalışabilecekleri, hatta part time işler tercihleri.

• İnternet bir numaralı iletişim alanları, tüm işlerini bu yolla yapmayı tercih ediyorlar (motosikletini satma, iş bulma ve hatta sevgili bulma), böylelikle hem zaman hem de para kazanıyorlar.

• Yaşanan krizler onları korkutmuyor, bir şekilde zekaları sayesinde sıyrılabileceklerini düşünüyorlar.

• Kendi işlerini kurmak en büyük hayalleri. Sadece doğru zamanı ve fikri bulmaları gerektiği görüşündeler.

Size Y’lerle ilgili verdiğim örnekler çoğaltılabilir ama eminim bu tanımlar herkesin çevresindeki Y’leri ayırt etmesine yaramıştır. Y’ler ve onlarla konuşmanın yolu gerçekleri söylemek, net olmak ve dillerinden konuşmaktan geçiyor.

Önümüzde bir de Z’ler var. Onlar Y’lerden farklı olarak yeryüzüne gelmiş en bağlantılı (connected) kuşak. Onlarla iletişim kurmak neredeyse imkansız olacak, ancak bir yolunu bulmamız gerek. Zaten iletişimci olmak da bu değil mi? Tüketici ve tüketim kalıpları sürekli değişirken, izleme, anlama ve yanıtlama cabası...

(Reklamcılar Derneği)

Psikolojileri farklı

Psikolog Prof. Dr. Acar Baltaş, 1980-1999 yılları arasında doğan ve "Y kuşağı" olarak nitelendirilen gençlerin arkadaşlarıyla buluşmak için plan yapmak yerine, cep telefonuyla koordinat bildirme dönemi yaşadığını belirterek, "Bu gençler sessiz harflerle anlaşıyor. Kendilerine daha güvenliler ve daha kararlılar. Aileleriyle daha yakınlar. Çünkü, anne ve babalar hayatlarını hep onlara göre ayarladılar" diyor.

Baltaş, ABD'de yapılan çalışmalara göre, 1946-1964 yılları arasında doğanlara "Boomer Kuşağı", 1965-1979 yılları arasındakilere "X Kuşağı", 1980-1999 arasındakilere "Y Kuşağı" denildiğini belirterek, Amerikan tarzı kuşak tanımlarının Türkiye'yi pek temsil etmediğini, ancak Türkiye'deki Y kuşağı’nın dünyadakiyle benzer özellikler gösterdiğini dile getiriyor.

Y kuşağını açıklık, teknoloji ve ‘neden?’ sorusunun şekillendirdiğini ifade eden Baltaş, bunda da internet, Facebook, Twitter'in etkili olduğunu dile getiriyor.

"Facebook bir ülke olsa dünya nüfus sıralamasında Çin ve Hindistan'dan sonra 3. sırada gelir" diyen Baltaş, Y Kuşağı"nın arkadaşlarıyla buluşmak için plan yapmak yerine, cep telefonuyla koordinat bildirme dönemini yaşadığını belirterek, "Bu gençler kendilerine daha güvenliler ve daha kararlılar. Y kuşağının kahramanları, özellikle ergenlik dönemini geride bırakanların anne ve babaları" diye konuşuyor.

Y kuşağının terör ve şiddet gibi nedenlerden ötürü tesadüfi bir dünyada yaşadığını düşündüğünü ve "O zaman ben günümü yaşayayım", "Hazzını erteleme" dediğini anlatan Baltaş, yaşanan ekonomik krizler sonucunda da iş hayatında "Kurumlar sıkıştığı zaman çalışanlarına yol veriyorsa, o zaman ben de daha iyi fırsat bulunca niye gitmeyeyim?" görüşünü benimsediklerini ve iş hayatında sadakatsiz olduklarını vurguluyor.

Değer bilincinin önemine de değinen Baltaş, "Değer bilinci her zaman oluşabilir. Buna yatırım yapmak gerekir. Aileler kendi çocuklarına örnek olmalılar. Dolayısıyla değerleri pekiştirecek şekilde konuşmalı. Değer bilincinin gelişmesinde ‹Bunun bana ne faydası var?'ın ötesine geçmek önemli. ‹Bunun bana ne faydası var?'dan, ‹bunun başka insanlara ne faydası var?'a yaklaşabilir, gençlere kendini aşan bir amaca hizmet ettiği bilincini kazandırabilirsek daha anlamlı bir hayat yaşarlar. Aksi takdirde daha çok para kazanırlarsa, daha mutlu olabilecekleri gibi bir ütopyanın peşinde koşarlar." diyor.

(Anadolu Ajansı)

Y kuşağı başlangıcı için kesin bir yıl vermek yanlış

Handan Gültekin Altuğ, her geçen gün artan bilgi ve bilgi kaynakları ve bilginin bu denli kolay ulaşılırlığı ile yoğrulan Y kuşağının, iş dünyasını doldurduğunu ve ona yeni şeklini verdiğini söylüyor.

Altuğ “Onlarca makale ve kitap, yüzlerce yorum;‘Y kuşağı ile nasıl başedilir?’,’Y kuşağı nasıl eğitilir?’, ‘Y kuşağı nasıl cezbedilir?’ vs gibi başlıklarda yayımlanıp duruyor. Konu ile ilgili yazılanlar, söylenenler, yapılanlar kesinlikle anlamlı bir çabanın ürünü ve konuya duyarsız kalmaktan çok daha etkili. Bir çoğunun başarı ile uygulanması halinde bu kuşak ve diğerleri arasındaki ilişkiye olumlu yönde etki etmesi ihtimali de oldukça yüksek. Fakat bunu yaparken kaçırılmaması gereken önemli bir ayrıntı var. Bu da gerekli bakış açısını yakalayabilmek.

Öncelikle Y kuşağının başlangıcı ile ilgili ortalıkta dolaşan bazı doğum yılları var. Yorumdan yoruma birkaç yıl fark gösteren bu yıllar 1977 ila 1980 den sonra doğanlar Y kuşağıdır diyor. Öncelikle altını iyice bir çizmek gerekir. Kuşak farklılıkları kendileri hakkında yapılan yorumları bilmediklerinden, belirli bir yıldan diğerine geçerken pat diye değişmezler. Tıpkı kuşakları birbirinden ayıran koşullar gibi, geçen yıllar içinde giderek bir öncekinden biraz daha farklılaşarak oluşurlar. Dolayısıyla Y kuşağını başlatan net bir yıldan bahsedemeyiz. Telaffuz edilen yıllar elbette ki bir sınır koyma çabasıdır ve yazanla okuyanın aynı dili konuşabilmesi için gereklidir. Yine de akılda tutulmalıdır ki bahsi geçen yılların biraz ötesi biraz berisi de bu geçişten nasibini alacaktır.

Öyleyse şunu diyebiliriz, daha bu kuşağın başladığı yılı anlamaya çalışırken bile zihninizi esnek tutmak gerekiyor.

Y kuşağı; kendisinden önceki kuşakların, kendisi ile ilgili tedbirler alması, stratejiler geliştirmesi gereken karşı takım olarak algılanmamalı. Aslında temel beklentiler açısından bakıldığında,Y kuşağının diğer kuşaklardan bir farkı yok. Onlar da anlaşılmak ve ihtiyaçlarının karşılanmasını bekliyorlar.

Y kuşağını şekillendiren koşullar düşünüldüğünde, bir önceki kuşağa göre biraz daha sabırsız, daha iyi bir kariyer ve gelir konusunda daha istekli ve kendisini dinletmek konusunda daha kararlı olduğunu söylemek ve anlamak çok güç değil. Elbetteki tüm bunların dinamikleri, onları ve hepimizi etkileyen ve şekillendiren sosyal koşullarda gizli. Bu koşullar ve getirdiği beklentiler gözetilirse sağlıklı empati kurabilmenin yolu da açılmış olacaktır.

Bu bağlamda, ihtiyaçları karşılandığı için mutlu, üretken ve güvenilir Y kuşağı çalışanlar için ilk ve temel adım, Y kuşağının sahip olmadığı düşünülen değerler yerine, empati ve değişime odaklanmak olmalıdır.” diyor.

(Vision Group Eğitim ve Koçluk)

TÜRKİYE Y KUŞAĞI PROFİLİ

Theadea ile Realta’nın ortaklaşa yaptığı araştırma ülkemizde gençler hakkında bilinmeyen pek çok gerçeği ortaya koyuyor. İnternet üzerinden 101 farklı üniversiteden 14 bin 215 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilen anketin sonuçları hayli şaşırtıcı.

Önümüzdeki 10-15 yıl içinde iş hayatının yaklaşık %60-70’ini Y kuşağından olanların oluşturacağı bekleniyor.

Bilinenin aksine kendilerini ‘güvenilir çalışan’ olarak tanımlayan Y jenerasyonu; yani bugünün gençleri bireysel kimliğin de kendileri için çok önemli olduğunu vurguluyor.

Kendilerini güvenilir çalışan ve güven veren olarak tanımlayan gençler, görev tamamlanıncaya kadar azimle çalıştıklarını ama aynı zamanda rutin işleri pek tercih etmediklerini söylüyorlar. Genel olarak kararlara saygılı yaklaşan Y jenerasyonu iş hayatında gelen fikirlere saygı duyup, değerlendirmeye alacağa benziyor. Yani gelecekte otoriter yönetici kavramı yok olacak ve yerini her fikre açık ve fikirlere saygı duyan yeni bir yönetici tanımına bırakacağa benziyor. Bunun yanı sıra yardımsever ve işbirliğine açık olma özellikleri olan Y jenerasyonuyla iyi ve verimli ekip çalışmalarının ortaya çıkması olası.

Rekabetin olması gerektiğini düşünen ve rekabeti sevdikleri ortaya çıkan ama aynı zamanda uyum ve iletişim konularına önem veren bu gençlerle, geleceğin iş dünyasında; acımasız rekabet koşulları yerine olması gerektiği kadar, tatlı ama sıkı rekabet koşulları oluşacak gibi görünüyor. İş dünyası, sektörler ve firmalar adına düşünüldüğünde de bu gayet işe yarar ve güzel bir özellik olsa gerek.

Gençler, yakın çevrelerinde uyumsuzluk-anlaşmazlık olsun istemiyorlar; yani uzlaşmacı-uzlaştırmacı özellikleri var. Ayrıca açık iletişim seven gençlerle iş hayatında iletişimsizlikten kaynaklanan problemler ortadan kalkacak gibi duruyor. Y jenerasyonunun özellikle iş birlikçi ve açık iletişim özellikleri de göz önüne alındığında, günümüzde şirketlerde yaşanan iletişimsizlik problemleri ve birbirinden bi’haber departmanların sorunları çözülebilir; böylece firmalar kendi içlerinde sadece departman bazlı çalışmaktan uzaklaşarak, firmanın bir bütün olarak çalışması gerektiği gerçeğini uygulamaya dökebilirler.

Bir karar alacakları zaman ailesine ve yakın çevresine fikir danışan Y kuşağı gençleri, genelde hayatları ile ilgili konularda kendi bildikleri gibi yaşamayı tercih ediyorlar. Ankete katılan gençlerin yarısından fazlası kendilerinin nefret ettiği ama ailelerini memnun edecek şeyleri yaptıklarını söylüyor. Ayrıca yeteneklerine çok fazla güvenen Y kuşağı için başarı ve kazanma kavramları önem taşırken; başarının sebebini ise kendi yeteneklerine bağlıyorlar.

Y kuşağının ailesine ve yakınlarına bağlılığının yüksek olduğunun da ortaya çıktığı ankette gençlerin bireysel kimliğe ve başarı kavramına da bir hayli önem verdikleri gözleniyor. Ayrıca, bu jenerasyon her ne kadar işbirlikçi olsa da, bireysel öne çıkma, başarılı olma çabaları ekip içi çalışmalarda sorun yaratabilir. Çünkü yaptıkları işi en iyi kendileri yapmak isteyen gençler, başkaları başarılı olduğunda kendilerini kötü hissedebiliyorlar.

Bunun yanında, iş arkadaşları başarılı olduğunda buna sevindikleri ortaya çıkan Y kuşağı genel olarak daha insancıl, çalışkan, başarı odaklı, iletişimin öneminin farkında olan, özgün ve özgür özellikleriyle öne çıkacak gibi görünüyor.

Çevresindekilerin mutluluğunu kendi mutluluk kaynakları olan gören bu gençler için bu durum iş hayatında çeşitli dezavantajlar sağlayabilir ve problemler çıkarabilir.

Yakın çevresiyle fikir ayrılığına düşmek istemeyen Y kuşağı için hep benzer fikirli kişilerle görüştüğü ve aynı görüşün hakim olduğu ortamlarda bulunduğu düşünüldüğünde; her ne kadar açık iletişime ve başkalarının görüş ve düşüncelerine önem verseler de yakın çevrelerinde başka fikir olmamasını tercih eden bir gençlik geliyor. Bu durum, çevresinde farklı fikir olsun istemeyen Y kuşağının en büyük eksilerinden biri olurken, kabaca 10 sene sonra da iş hayatının temel sorunlardan biri olacak gibi görünüyor.

Y kuşağının öne çıkan özellikleri; yardımseverliği, bireysel kimliğe çok önem vermesi, güvenilirliği, hevesliliği, çok yönlü düşünebilmesi, işbirlikçiliği, aktif hayal gücüne sahip olması ve enerjikliği. Y kuşağı ayrıca sosyal ve konuşkan, buluşçu ve özgün, sanata değer veren, rekabetçi, yeteneklerine güvenen, özgür, açık iletişimi seven, ailesine önem veren bir nesil.

Y kuşağının birçok avantaja çevrilebilecek yönü var, ama aynı zamanda dezavantaj olabilecek özellikleri de var. Bu durumda şirketler yeni çalışanlarını alırken, bu özelliklere göre önlemler almalı ya da yeni yönetim stratejileri belirlemeliler. Ayrıca içerde var olan X kuşağı ile gelecek Y kuşağı ile de ilişkilerinin nasıl olacağını değerlendirmeliler. Sonuçta Y kuşağı yavaş yavaş X kuşağının yerini almaya başlıyor, çok az zaman sonra da şirketler tamamen Y kuşağına emanet ediliyor olacak.

Güvenilir, dinamik, buluşçu, özgün ve rekabetçi bir kuşak geliyor. Daha uyumlu çalışanlar, daha yüksek kâr ve daha başarılı şirketler için herkesin onları iyi tanıması gerekiyor. En önemlisi ise şirketlerin stratejilerini belirlerken çok dikkatli olmaları. Şirketler, gelecek planlarını iyi yapmalı, koltukları emanet edecekleri gençlerin yeteneklerini daha iyi sergileyebilecekleri ortamlar yaratmalı. Böylece şirketlerini daha ileriye taşıyabilirler.

(Slideshare)

Y kuşağı ve elektronik öğrenme

Barış Sinç, konuyla ilgili yazısında Y kuşağının en belirgin özelliklerini şöyle sıralamış:

“Türkiye nüfusunun %25’i bu gruba ait

İnternet ve çok kanallı televizyon ile büyüdüler

Mobil ya da yüzyüze görüşme harcinde sanal görüşmeyi de tercih edebiliyorlar

Yokluk bilgileri yok, sabırsızlar

Bireysel yaklaşım ağırlıklı karar mekanizmasına sahipler

Kendine güven duyguları yüksek

Sadakat duyguları zayıf

Kariyer ve gelişimleri için her türlü talepte bulunmaktan çekinmiyorlar, hızla iş değiştirebiliyorlar, bunu gayet normal ve sağlıklı bir hareket olarak görüyorlar.

Para için çalışmak istemiyorlar, kendi işlerini yapmayı özgürleşmenin bir adımı olarak benimsiyorlar

İlk çalışma yıllarında yönetici pozisyonuna yükselmek istiyorlar.

Gelişimlerine katkıda bulunacak yöneticilerle çalışmayı tercih ediyorlar.

Yaratıcılıklarını ve bağımsız düşünceyi destekleyen ortamları tercih ediyorlar.

Emeklilik gibi yan haklar onlar için çok önemli.

Aile ve iş yaşantısını dengelemeyi benimsiyor ve uzaktan çalışma, yarı zamanlı tipi çalışma alternatiflerine sıcak bakıyorlar.

Bireysel hedeflerini şirket hedeflerinden önde tutuyorlar.

Danışmanlık, finans ve bilişim sektörlerinde çalışmayı tercih ediyorlar.

İş arama yöntemlerinin elektronik ortamlara taşınmasını benimsiyorlar.

İş ararken önem verdikleri faktörler sırasıyla şirketin kimliği, çok uluslu olması, sunulan kariyer ve eğitim olanakları.

Mezun olduktan sonra 4-6 ay arasında iş bulabileceklerini düşünüyorlar.

Cisco İnternet İş Çözümleri Grubu tarafından ABD'de 55 bin tüketici üzerinde yürütülen araştırma, banka müşterilerinin finansal öncelikleri ve hizmet beklentileri ile video uygulamaları ve etkileşimli iletişim konusundaki tercihlerini ölçmek amacıyla gerçekleştirildi.

Araştırmada, son dönemde finansal kurumların yaşadığı sıkıntılara rağmen Y kuşağının önemli finansal kararlar alırken bankalara güvendiği sonucunu ortaya çıkardığına dikkat çekildi.

Araştırmanın öne çıkan sonuçlarına göre Y Kuşağı’nın:

Yüzde 50’sinden fazlası bir web kamerasına sahip.

Yüzde 20’si YouTube’u günde birkaç kere ziyaret ediyor.

Yüzde 97’si mobil telefon kullanıyor.

Yaklaşık yüzde 40’ı bir finansal danışmanla video aracılığıyla görüşmeye sıcak bakıyor.

Bir veya iki önceki neslin mensuplarına kıyasla finansal konularda blog ya da forumlarda dört kat daha fazla görüş belirtiyor.

Yüzde 40’ı web tabanlı kişisel finansal yönetim (PFM) araçları kullanıyor.

Yüzde 33’ten fazlası, bankaları profesyonel danışmanlık hizmetleri konusunda öncelikli kanalları olarak görüyor

Yüzde 85’i mevcut finansal servis sağlayıcılarından orta ve yüksek derecede memnun.

Üçte birinden fazlası finansal konularda desteğe ihtiyaç duyuyor.

Bir veya iki önceki neslin mensuplarına kıyasla finansal konularda arkadaş ve aile tavsiyelerine üç kat daha fazla değer veriyor.

Türkiye’de bu kuşağın temsilcilerinin sayısı diğer ülkelere göre çok daha yüksek.

Genç nüfusu fazla olan Türkiye’de, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 20-24 yaş arasında ortalama 7 milyon kişi var.

Bunların yaklaşık 2 milyon 300 bini ise çalışıyor.

Üniversite öğrencileri çıkarıldığında ise 3 milyonu aşan bir işgücü potansiyeli var.

Bu potansiyel içinde 650 bin kişi ise iş aradığı halde bulamıyor ve işsiz kategorisinde yer alıyor.

Elektronik eğitim, elektronik yaşam koşullarına en uyumlu olarak büyümüş ve şu an Y Kuşağı olarak adlandırdığımız kuşakta olanlar için hepimizden çok daha ‘geçerli’ gözüküyor. Gerek mobil telefonları üzerinden iletişimdeki gerekse internet tabanlı sosyal ağların kullanımındaki yetkinlikleri gözönüne alındığında, Y Kuşağı digital evrenin hakkını gerçekten veriyor.

Bilgiyi mekan ve zamandan bağımsız olarak elde edebilmeyi oldukça önemsiyor ve paylaşım konusunda tüm teknolojiyi kullanarak oldukça elleri açık davranıyorlar.

Değinmiş olduğumuz diğer özellikleri de göz önüne alındığında, Y Kuşağı için elektronik eğitim platformları; kullanışlı, bağımsızlık duygusu hissettiren, iletişimde süreklilik ile uzmanlara ve arkadaşlara anında soru sorup cevap alabilme fırsatı tanıyan platformlar olarak gözükmektedir.

Wireless internet bağlantı noktalarının artışı, dizüstü bilgisayar kullanımının yaygınlaşması, mobil telefonlar ile internet kampanyaları, neredeyse her evde bir kişisel bilgisayarın varlığı, ipod’lar, e-book reader’lar, kindle, tablet pc.. gibi potansiyel aracıların yaygınlaşması elektronik eğitimin yolunu açmaya devam etmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı devlet ve özel okullarımızda öğrencilerin ilköğretim çağından itibaren kullanımına sunulan “bilgisayar destekli eğitim materyalleri”, bazı ödevlerin elektronik ortamda yapılabilmesi, simulasyonlarla desteklenen eğitim içeriklerinin hem derslerde hem de okul dışında kullanıma başlanması, yeni kuşağın ilköğretimden itibaren elektronik ortamdaki öğrenim süreçlerine alışkın olmasını sağlıyor. Bu kuşak alışık olduğu, nimetlerinden fazlasıyla faydalanabildiği elektronik eğitim süreçlerini daha sonra iş hayatında da kullanmaya sıcak bakıyor, bunu zaman ve mekandan bağımsızlık, tekrar edilebilirlik, simulasyonlarla zenginleştirildiği için kolay anlaşılırlık açılarından daha tercih edilir bulmaktadır.

Lineer senaryolarla sonuca götüren ve doğruları en baştan vererek alternatif bir yol tanımayan herhangi bir yapıyı hayatın hiçbir noktasında görmek istemeyen yeni kuşak, kendisine sunulacak eğitim nesneleri ve ortamlarında da bunu istememektedir. Eğitim ortamları ve nesneleri bu yeni kuşak için, içerisinde birden çok alternatif yol tanıyan ve her yol içerisinde alınabilecek bireysel kararların sonuçlarını canlı olarak görebilecekleri, görülen sonuçlara dair analizleri rahatlıkla yapıp yeni bir karar alma ve yeni bir yol öğrenecekleri, sonuçlara bağlı olarak mantıksal geri dönütleri görüp bilinçli şekilde kendilerinin yönlendirebileceği yollarla oluşturabilecekleri platformları tercih ediyorlar.

Bir diğer önemli konu ise, internet bazlı sosyal medyanın bu yeni kuşağın hayatındaki yeridir. Bir bilginin paylaşımı konusunda facebook, twitter tipi noktaların önemini unutmamak gerekliliği. Bilgi ve tecrübeyi bir sosyal platformda aynı anda paylaşabilmek, bu yeni tecrübeye dair fikrini önemsedikleri grubun geridönüşlerini hızlıca alabilmek Y kuşağı için önem arzetmektedir. Sosyal medya, hayatlarında oluşagelen yeni tecrübelere dair en objektif yorumları alabildikleri, tüm yalınlığıyla akranlarının aynı tecrübeye ya da bilgiye dair düşündüklerini görüp buna göre bilgiyi koruma ya da görmezden gelme yolunu seçtikleri alanı ifade ediyor aslında. Bu açıdan bakıldığında sosyal medya, 2010 yılında Y kuşağı için eğitim faaliyetlerinin de henüz yeterince varlığı kabul edilmemiş ama ağırlığı hissedilen tarafını oluşturmaktadır.

Önümüzdeki 10 yıl içinde okullarımız nasıl değişecek? Dersler nasıl işlenecek? Öğretmenler ve öğrenciler yeni teknolojilere hazır mı? Teknolojik cihazlar, kitap ve defterin yerini alacak mı? İşyerlerinde eğitimler nasıl yürütülecek? Eğitim içerikleri de metodolojiler kadar değişecek mi?

Dijital platformların eğitsel platformlarından çok daha fazla yer alacağı kesin. Internet bağlantı alternatifleri daha da çoğalacak, bağlantı hızı bugünle kıyaslandığında oldukça yüksek olacak, cep telefonu, ipod, iphone, kindle, e-book reader, netbook, notebook ve pc ile internete bağlı olmanın haricinde evlerde kullanılan buzdolabı, pc-tv, alarm sistemleri, giysilere uygulanabilen alıcı-verici çip sistemleri vb. hayatın uzaktan erişilebilirliğini fazlalaştıracak gözükmektedir.

On-on beş yıldır dijital platformlarda eğitim alan, oyun oynayan, sosyal medyada bilgi paylaşan Y kuşağı, 2020 yılında hayatın geneline entegre olmuş bir elektronik yaşama çoktan kavuşmuş olacaktır.

Bu dönemde gerek bilginin aktarım tipinin değişimi, gerekse alınan bilginin uygulanma biçiminin değişimi söz konusu olacaktır. Bilgiyi elektronik olarak aktarıyor olmak, e-öğrenmenin eğitsel amaca ulaşmadaki başarısında yeterli olmayacak, elektronik bilgi aktarımındaki içerik ve yöntem zenginlikleri daha ön plana çıkıyor olacaktır.

Bir dönem genç kuşak içerisinde oynanmış olan; FRP-Fantasy Role Playing (Fantastik Kurgu) oyunlarının yapısına benzer eğitimsel senaryoların, Y kuşağına hitaben, “ilköğretimdeki eğitsel materyallerde”, “sertifikasyon programlarında” ve “iş yaşamındaki eğitimlerde” kullanımı gereklilik halini alacak gibi gözükmektedir. Rollerle özdeşleştirme kavramı; bir nick’e (takma ad), bir e-posta adresine, en azından bir ‘anında mesajlaşma’ hesabına sahip ve bunları gerçek hayatıyla entegre olarak kullanan bir nesil için bir önceki kuşaklarda olduğu gibi “gerçeğin sanallaştırılması” olarak değil, “gerçekliğin yansıması” olarak algılanmakta olacaktır.

Kurumlar, kendilerine özgü iç eğitimleri e-öğrenme platformuna artık sadece birkaç animasyondan oluşan “oryantasyon eğitim içerikleri” olarak taşımakla kalmayacak, kurumdaki tüm rollerin canlandırıldığı ve şirketin simule edildiği bir platformda yeni personellerini ve/veya eğitime alınan personellerini bu ortamda canlı senaryolarla eğitip sınayabileceklerdir.

Kurum simülasyonları, gerektirdiği altyapı nedeniyle tıpkı oyun motoru yazılımı gibi “kurum simülasyon motoru” yazılımı piyasasını geliştirecek ve kurum yapısının analizinde de danışmanlar yer alacaklardır. Kurumun doğru simülasyonu, aynı zamanda yaratıcılığın yeni senaryolarla ortaya çıkmasına, sorunlara alternatif çözüm sunabilecek personele yol açmak için yalnızca tek bir doğruya yönlendirmeyen onlara alternatif de sunan eğitsel senaryoların oluşturulması gerekliliğini doğuracaktır.

Günümüzde oyun teknolojileri için verilen emek, geliştirilen teknolojik altyapı, donanım ve yazılımsal gelişimlerin tamamı bu yeni çağda, e-öğrenme için ve bağlı tüm dijital platformlar için gösteriliyor olacaktır. Zaman ve mekandan bağımsızlığı da ekleyince, kurum simulasyonunda “anında reaksiyon” tepkimelerinin ölçülmesi de mümkün olacak, “problem karşısında verilen anlık tepkilerin ölçümü”, “beklenmeyen sorunlar karşısında personel, yönetici, üst düzey yönetici tepkimelerinin ölçümü”, “takım oyunlarının çeşitli zamanlarda oynanabilmesi”, “en üst düzeyde alta yönelik anlık problem senaryolarının yaratılması ve çözüm yetkinliklerinin ölçülerek kuruma artı değer kazandırılabilmesi” de mümkün olabilecektir.

Tüm bunlar artık Y kuşağının bağlantıda bulunduğu dijital platformların kendini geliştirmesi, alternatiflerinin çoğalması ve hızlarının yükselmesi ile başlayacak ve bahsettiğimiz tüm gelişmeler ve yenilikler bu yeni hız ve alternatiflerle yerini suyun akışında bulacaktır.”

(E-öğrenme)

Geleceğin büyükleri

Kendisi de bir Y kuşağı genci olan Yunus Özen, kuşaktaşlarını şöyle anlatıyor:

“Bilgi ve iletişim teknolojilerinde büyük değişikliklerin yaşandığı 1980 – 2000 döneminde doğan kuşağa Y kuşağı adı veriliyor. Y kuşağı fertlerinin en belirgin özellikleri, özgürlüklerine düşkün olmaları, teknoloji bağımlılığı, otoriteye meydan okumaları, rahatı ve eğlenceyi sevmeleri, bir de sabırsız olmalarıdır.

TÜİK verilerine göre Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde otuzunu y kuşağı oluşturuyor. En genci 10, en yaşlısı 30 yaşında. İlköğretimin ikinci kademesindeki öğrenciler, lise ve üniversite öğrencileri, Y kuşağına ait. Bir kısmı kendi işini kurmaya çalışıyor, bir kısmı da çalışan olarak iş dünyasına giriş yaptı. Bu kuşağın ilk bireyleri evlendi, kendi yaşam tarzlarını inşa etmeye başladılar. Önümüzdeki yılların iş yaşamında ve sosyal yaşamında çok fazla söz sahibi olacaklar.

Körfez savaşları, anne ve babanın her ikisinin de çalışması ve uzun iş saatleri, “hemen şimdi” anlayışı, internet, iPod, playstation, cep telefonu, y kuşağını içine alan dönemin anahtar kelimeleri.

Yokluk ve imkansızlıklarla büyümüş, teknolojiyi kullanmakta tereddüt yaşayan, toplumsal duyarlılıkları yüksek, otoriteye saygılı ve kanaatkar bir kuşağın çocuklarından bahsediyorum. “Ben bulamadım, çocuğum mahrum olmasın. Ben çektim, çocuğum çekmesin” gibi motivasyonlarla el bebek gül bebek büyütülmüş, her istedikleri yapılmış bir kuşak, Y kuşağı.

Daha önceki kuşaklara göre daha narsist ve ben merkezci bir kuşak. Kararlarında ve davranışlarında daha fazla özerklik istiyorlar. Özgüvenleri abartılı bir şekilde yüksek. Hayallerinin peşinden gitmekten çekinmiyorlar. Girişimci ve donanımlı bir kuşak. Her konuda cesaretlendirilmiş durumdalar. Sorumluluk almaktan da kaçınmıyorlar.

Belirgin özelliklerinden biri de hırslı olmaları. Çabuk yükselmek istiyorlar. “Hemen şimdi” anlayışına sahipler. Her şey bir Google araması kadar yakınlarında. Bilgiyi ani olarak vermek ve almak istiyorlar. Her şeyin hemen olmasını istiyorlar, sabırsızlar.

Takım çalışmasına yatkınlar. Yeteneklerini ortaya çıkarabilecekleri ve fikirlerini paylaşabilecekleri gruplarda bulunmayı seviyorlar. Değişime ve yeniliğe açıklar. Kişisel deneyimlerini, bilgi ve fikirlerini paylaşmayı seviyorlar. İnterneti bu amaçla sıkça kullanıyorlar.

Teknoloji, hayatlarında pek çok şeyin simgesi. İletişim kurmak için en çok cep telefonu ve interneti tercih ediyorlar. Gizliliğe çok fazla önem vermiyorlar. İletişimde gerçeklik ve dürüstlüğe önem veriyorlar. Dolambaçlı olmak yerine düz davranmayı tercih ediyorlar, kendilerine de öyle davranılmasını istiyorlar.

Ünlü ve bilinir olmak istiyorlar. Sosyal internet sitelerinde arkadaşlarının çokluğuyla övünüyorlar. İletişime geçme konusunda son derece istekli davranıyorlar. Bağlantılı, erişilebilir, interaktif ve açık bir dünyada doğup büyüdüler. Daha global bir kuşak oldular. Farklı kültürlerden ve coğrafyalardan insanlarla iletişim halindeler. Bu yüzden karmaşıklıkla kolay baş edebiliyorlar, değişime uyum sağlama yetenekleri çok yüksek.

Maaş, esnek çalışma koşulları, yaşam tarzı, teknoloji ve gelecek konularında beklentileri çok yüksek. Tatminsizler. Sürekli hareket halindeler. Ofiste, kafe ve restoranlarda, otel lobilerinde, havaalanlarında işlerini yapıyorlar. Özgür olmayı seviyorlar. Sık iş değiştiriyorlar. Bir işte ömür boyu çalışma eğiliminde değiller. Kariyerleri boyunca ortalama 10 kez iş değiştirecekleri öngörülüyor. İş ve aile yaşamları arasındaki sınırlar çok belirsiz, içiçe geçmiş durumda. Y kuşağı bireylerini sürekli online görebilirsiniz.

Y Kuşağı bireylerinin çoğu şu anda öğrenci. Baba parasıyla yaşadıkları için ve genç oldukları için çok uluslu markalar için pazarlama anlamında altın madeni olarak görülüyorlar. Yeni nesil iletişim kanallarını da en çok Y kuşağının kullandığını düşünürsek, bu kanallar üzerinden onlara ulaşıp çok büyük bütçeler ayırarak, onları kolayca tüketim canavarlarına dönüştürebiliyorlar.

Bilgi ve içerik bombardımanı altında yaşıyorlar. Bir çoğu bağlantıkolik ve içerik açlığı sorunuyla başetmeye çalışıyor. Eş zamanlı olarak bir çok işi bir arada yapıyorlar. İlgi odakları çabuk değişiyor.

Toplumsal bilinç, nefis terbiyesi, mutluluk gibi kavramları genç kuşağa aktarırken kullanılan yöntemler çoğu zaman artık işe yaramayan modası geçmiş yöntemler oluyor. Zaten bu yöntemler cılız ve yetersiz kalıyor.

Y kuşağı gençleri de büyüklerinin kendilerini yeterince anlamadıklarını, onlardan yeteri kadar sevgi göremediklerini düşünüp problemi büyüklerinde görüyorlar.

Bir Y’nin annesi ya da babası iseniz onunla iletişim kurmanın yollarını aramalısınız. Sizin ebeveynlerinizin sizinle iletişim kurarken kullandığı kanalları ve yöntemleri kullanmanız işe yaramayabilir. Y’lerden oluşan bir grup öğrencinin hocası olmak da en az annesi-babası olmak kadar zor.”

(Yunusça)

İŞ HAYATINDA Y KUŞAĞI

ABD’de Pew araştırma şirketinin milenyum(binyılcı) kulağı olarak da adlandırılan 18-29 yaşları arasındaki kişilerin kendilerini nasıl gördüklerine ve en çok neleri önemsediğine yönelik 2 binden fazla kişi üzerinde yaptığı araştırmaya göre Y kuşağının fertleri, iş bulmakta zorlanıyor ve önceki kuşaklardan daha geç evleniyorlar. Bu nedenle çocuk yapmayı erteliyor ve aileleriyle yaşamaya devam ediyorlar. İş bulamayacaklarından endişe ettikleri için eğitime daha çok önem veriyorlar. Ayrıca, araştırmaya katılanlardan çalışanların yüzde 69’u, yeterince para kazanamadığını düşünüyor. Gelecekten oldukça ümitsiz olan bu kuşağın temsilcilerinin yüzde 88’i, ileride de daha iyi para kazanamayacaklarına inanıyor.

Amerika’da durum böyleyken, Türkiye’de onların için farklı şeyler konuşuluyor. Aslında genel olarak tüketim alışkanlıkları ve popüler kültür ikonları aynı olsa da Türk Y kuşağı daha agresif, daha kararlı ve gelecekten umutlu. Y kuşağının, internetin de yardımıyla, dünyadaki her şeyden haberi var. venezuella’nın ücra bir köyündeki yaşıtıyla aynı müzik videosunu izleyip aynı keyfi alabiliyor. Fakat iş, çalışma hayatına gelince, kültürlerden ve ülkedeki iş koşullarından kaynaklanan farklılıklar, gençlerin de alışkanlıklarını etkiliyor.

Kolay adapte oluyor, çabuk vazgeçiyorlar

Sinem Barkın, Yeni Aktüel’de yayımlanan makalesinde, Y kuşağının maymun iştahlılığından bahsediyor. “Y kuşağı olarak tanımlanan 1980 sonrası doğan kuşak, günümüz iş yaşamında önemli bir yere sahip. Ancak insan kaynakları uzmanlarının belirttiklerine göre, bu kuşağın kendilerine has nitelikleri sebebiyle klasik çalışma ortamlarına uyum sağlamaları çok zor oluyor, bazen ise mümkün olmuyor. İyi eğitimli, yüksek donanımlı ve hırslı Y kuşağının en önemli özelliği işyerine sadakat duymaması. Şirketler onları elde tutabilmek için piknikten tango ile desteklenen eğitime, tekne gezisinden paintball'a kadar uzanan bir yelpazede etkinlik gerçekleştiriyor.

80'li yıllarda ve sonra doğanların oluşturduğu Y kuşağının "çalışan" olarak profilini insan kaynakları şirketleri şöyle çiziyor: Direkt emir almaktan ve ast olmaktan hoşlanmıyorlar. Kendi fikirlerine çok önem veriyorlar ve girişimcilerle, esnek yöneticilerle çalışmaktan hoşlanıyorlar. Çok kanallı TV ve internet ile iç içe büyüdüklerinden biraz asosyaller. İşyerlerinde sergiledikleri tabloya göre; sorumluluk almaktan kaçınmayıp hırslı ve üretken olsalar da uzun süreli sadakat gösteremiyorlar. Etik değerleri kendilerinden önceki kuşağa göre çok farklı; çalıştıkları işyerine hiçbir bağımlılık hissetmiyor ve istedikleri koşulları buldukları anda arkalarına bakmadan gidebiliyorlar.

İnsan kaynakları uzmanları, yüksek otorite karşısında çok rahatsız olan bu kuşağı haksız bulmuyor ve sabırlı olup onları daha iyi anlamayı öneriyor. Örneğin, İnsan Kaynakları Uzmanı Sibel Tuzsuzoğlu, 80 sonrası değişen hayat koşullarının Y kuşağını şekillendiren en önemli sebep olduğu görüşünde; "Günümüz iş yapısı çok farklı" diyor, "bu kuşağa mensup olanların farklı bireyler olduğunu kabul etmek gerekiyor. Klasik iş koşullarına uymak istemiyorlar, haklılar da; çünkü hepsi iyi eğitimli ve çok donanımlı. Kolayca iş değiştirebiliyorlar. Yapıları gereği hızlı koşmak istiyorlar. Dünya değişiyor, yapılması gereken onları uyum sağlamaya zorlamak yerine çalışma koşullarını esneterek daha iyi verim sağlamak."

Bu noktada devreye giren insan kaynakları uzmanları, şirketlere motivasyon etkinliklerinin yaygınlaştırılmasını öneriyor. Nitekim, çokuluslu şirketlerin uzun yıllardır kullandığı motivasyon yöntemleri Türkiye’de de gelişerek yayılıyor. Aslında bu tercihin nedeni çok basit: İşyerindeki motivasyon, performansı olumlu etkilediği kadar, sosyalleşmeye ve özel yaşama da katkı sağlıyor. Nihai amaçsa, işyerinde "toplam kalite"yi yükseltmek.

Klasik yönetim anlayışındaki patronlar bir başarı sonrasında çalışanlarını tebrik etmekten bile çekinse de çokuluslu şirket yöneticileri ve kurumlaşmayı sağlayabilmiş şirket profesyonelleri Y kuşağı gerçeğine çok daha olumlu yaklaşıyor.

Uzmanlara göre, çalışanlar için yöneticinin vereceği bir selam, aynı mekânda öğle yemeği yeme gibi küçük ayrıntılar bazen alınan ücretten çok daha önemli motivasyon araçları olabiliyor. Farklı karakterdeki insanlar için şirket standartları değişik algılanıyor olsa da, doğru planlanmış bir motivasyon etkinliğinde algı ortak olabiliyor.” diyor.

(Yeni Aktüel)

Şirketler onlar için değişiyor

Aylin Löle ise Akşam gazetesinde yer alan yazısında konuya şöyle değiniyor:

“1980-1999 arası doğan ve insan kaynakları literatürüne Y kuşağı olarak geçen jenerasyonun ‘yönetici olma hırsı’ insan kaynakları politikalarını yeniden şekillendirdi; şirketler parlak ama iş sadakati düşük gençleri verimli çalıştırmak için kolları sıvadı. Dünyada Microsoft, Unilever, Coca-Cola, IBM, Apple, P&G, Xerox, Chicago Abbott Laboratuarları gibi şirketler Y kuşağına yönelik çözümleri ile dikkat çekerken Türkiye’de ise Turkcell ve HSBC gibi şirketler yolun daha başındayken gözlerini en tepeye diken bu gençler için İK çözümleri üretiyor. Bir önceki neslin aksine Y kuşağını daha hızlı terfi ettirip, işte ve iş dışında daha keyifli vakit geçirmeleri için avantajlar sunan ve ödül sistemiyle bağlılıklarını artıran şirketlere her gün yenisi ekleniyor.

“Y kuşağı, Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 25′ini kapsıyor. Bu kişilerin 5-10 yıl içinde yönetici pozisyonlarında olmalarını bekliyoruz” diyen HRM Danışmanlık’ın Kurucusu Aylin Nazlıaka Coşkunoğlu, Y kuşağının tipik özellikleri hakkında şu bilgileri verdi: “Bu kuşak bireyci ve girişimcidir. En önemli ortak özellikleri kendine güven, özgürlüğüne düşkün ve seçici kişiler olmalarıdır. Ayrıca hız ve teknoloji tutkunluğu da ortak paydalarıdır. Yüksek adaptasyon becerileri ve bireysel karar alma eğilimleri onları önceki kuşaklardan ayıran diğer belirleyici özelliklerdir. Kurumsal yapılar içindeki mekanizmaları çok fazla benimsemiyorlar ve hatta mümkün olduğunca uzak kalmayı tercih ediyorlar. İş hayatına bakış açılarında iş ve yaşam dengesini sağlamak önemli bir pay sahibi. Sadakat duyguları düşüktür.”

Y Kuşağı’nın değişime, kendilerini gösterme fırsatına ve yaratıcılığa çok hevesli olduklarına dikkat çeken Coşkunoğlu, “Aynı anda birçok işle ilgili hayalleri ve paralel kariyer planları var. Bu yüzden şirketler ve İK departmanları onları tatmin etmek için yaratıcı ve güncel uygulamalar geliştirmek zorundalar. Sürekli öğrenmeye, işte eğlence ve tutku arayışına, beklentilerini anında gerçekleştirmek eğilimine, yetki arzusuna sahipler; iş ve özel yaşam arasında denge kurma isteği belirgin özellikleri. Bu yüzden terfi olanakları ararlar. Kendi uygun bulduğu zaman geri bildirim yapar ve almak isterler. Eleştiriye tahammülü az olduğu için İK departmanlarının gelişim faaliyetlerine ağırlık vermesi bu kuşak için uygun bir yaklaşım’ diyor.

Turkcell İş Destekten Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Selen Kocabaş, “Turkcell’de, 11 bin çalışanı olan bir aile olarak yüzde 50 üzerinde çalışanımız Y jenerasyonu. Bu kuşağın özellikleri, beklentileri çok farklı ve bu nesil artarak iş hayatında yerini almakta. Genç kuşak, işini mutlaka severek yapmak, kendini yaptığı işe, ürettiği şirkete ait hissetmek istiyor. Yaratıcı ve girişimci özelliklerinin yanı sıra; seçici, sabırsız ve otoriteye meydan okuyan da bir nesil var” diyor.

Turkcell olarak çalışanlarının memnuniyetini en üst seviyeye taşımak için ek menfaat programları sunduklarını belirten Kocabaş, “Çalışanlarımızın yaşam tarzlarına ve farklı bireysel ihtiyaçlarına göre ek menfaatlerini kendilerinin oluşturmasına imkan sağlayan esnek ek menfaat uygulamamız Flex Menu’yü 2007′de projelendirerek, 2008 yılı başında hayata geçirdik. Flex Menu ile tüm çalışanlarımıza ihtiyacı olsa da olmasa da sunulan tek tip standart ek menfaat programları yerine, çalışanlarımızın inisiyatif kullanarak, kendilerine en uygun ek menfaat paketlerini oluşturabilmelerini hedefledik. Bu da çalışanlarımıza özgürlük sağlıyor. Çalışanlara yönelik sosyal aktivitelere oldukça önem veren bir şirketiz. Turkcell’de ofisten geç saatte çıktığınız bir gün koridorlardan geçerken bir odadan keman sesleri, başka bir odadan tiyatro grubunun çalışmalarını duyabilir, bir başka köşede sihirbazlık yapan birilerini görebilirsiniz.”

Bu kuşağın iş hayatındaki özelliklerini tek tek incelemek gerekirse:

Önceki kuşaklara göre daha çok bireyci ve girişimci

Kendine güveni ve özgürlüğüne düşkünlüğü ile dikkat çekiyor

Her işi kabul etmiyor. Önlerinin açık olduğu kurum ve pozisyonları tercih ediyorlar

Bulundukları ortama kolay adaptasyon sağlama zeöllikleri ile insan kaynakları tarafından tercih ediliyor

Kurumsal ‘formaliteler’ onları bağlamıyor

Bu durum, finans gibi kuralların bol olduğu sektörlerde sıkıntı yaratıyor

İş sadakatleri çok düşük

Emir alarak çalışmayı sevmiyorlar

Katılımcı oldukları sürece verimliler

Hırslılar, rekatebetten korkmuyorlar ve çok kısa sürede yükselmek istiyorlar

Yükselme hırsları diğer jenerasyonlarla sorun yaşamalarına neden oluyor

Daha ilk günden gözlerini ‘genel müdür koltuğuna’ dikmeleri, bunu açık yüreklilikle her ortamda dile getirmeleri ve google’da ‘nasıl CEO olunur’u aramaları, sadece İK yöneticilerini değil, kurumdaki herkesi tedirgin ediyor.

Muhtemelen şu an çalıştıkları şirkete daha lise sıralarında karar vermiş oluyorlar.

Coşkunoğlu, “Biz Y kuşağını işe alırken en çok fark yaratan nokta olarak şunu görüyoruz; siz onları mülakata alıp değerlendirirken onlar da sizi ve şirketinizi mülakata alıyorlar. Daha çok kendini düşünen, hırslı, rekabeti seven bir çalışan profili oluşturuyorlar. Daha çok yetki ve takdir, daha az kontrol istiyorlar. Çoğunlukla finans, bilişim ve reklam sektörlerinde çalışan bu kuşağın en büyük özelliği davranış kalıpları; sorgulayıcı ve girişimci bir yapıya sahipler. Bu kuşak, kendileri için doğru olan işi bulduğunda çok yüksek performans gösteriyorlar. Onlara yöneticiden ziyade arkadaş gibi yaklaşmak, kalıcı ve aidiyet duygusu yüksek çalışanlar olmalarını sağlıyor” diyor.”

(Akşam)

Sandığınız gibi değiller

Y kuşağı hakkında yaptığı çalışmalarla tanınan Michael McQuenn, bu kuşak hakkında bilinmeyenleri, yanlış bilinenleri ve bu kuşağın dilinden anlamanın yollarını şöyle anlatıyor:

"Y kuşağı olarak tanımlanan 1980 sonrası doğan kuşak günümüz iş yaşamında önemli bir yere sahip ve bir süre daha sahip olmaya devam edecek. Peki bir önceki X kuşağı tarafından beğenilmeyen, kendilerine has nitelikleri ile klasik çalışma ortamına kolay uyum sağlayamayan bu kuşağı pek de tanımıyoruz. Her şeyden önce Y kuşağı, aslında önceki kuşaklardan çok farklı. Nasıl olmasınlar ki? Bilişim teknolojilerinin dünyayı küresel bir mahalleye dönüştürerek herşeye hükmettiği ve insanların, işletmelerin yaşam biçimine kadar her şeyi değiştirdiği bir dönemde yaşıyorlar. Değişimle beraber yaşayıp medya ve dijital teknolojilerle büyüyorlar. Hal böyle olunca hem tüketici hem çalışan konumunda olan Y kuşağı, bugünün iş dünyasını zorluyor. Her yeni kuşak kendinden bir öncekini sorguluyor ancak Y kuşağı bunu daha keskin bir şekilde yapıyor. Her ne kadar karakteristik özellikleri coğrafi ve kültürel olarak değişim gösterse de, Y kuşağının kendine has niteliklerini tanımlamak mümkün.

Aslında milenyum kuşağı olarak da adlandırılan Y kuşağı, tam sınırları olmamakla birlikte genel olarak 1980 ve 1990'lı yıllarda doğanları tanımlıyor. Yani sadece 1990'lı yıllardan sonra doğanlar bu kuşağa dahil olmuyor. 1980 sonrası doğan Y kuşağının önemli bir kısmı eğitimlerini tamamladı ve çalışma hayatına dahil oldu bile.

Y kuşağı hakkında bilinen yanlışlardan biri de bu kuşağın tembel olduğu düşüncesi. Y kuşağının son derece güçlü bir iş ahlakı var ve bir önceki kuşak kadar işkolik değil, özel yaşantısına da özen göstererek dengeli bir yaşam kurmaya çaba sarf ediyor. Öncelikleri bir önceki kuşaktan çok farklı olan Y kuşağı, hırslı ve motive edilmeyi seven ancak anlamlı bir yaşam dengesi kurmaya çalışan insanlardan oluşuyor.

Y kuşağına dair yanlış bildiğimiz bir diğer şey ise onların savurgan olduğu kanısı. Bu kuşağın ‘hayattan zevk alma’ anlayışı tüketime yansıyor, ancak kesinlikle savurgan değil, aksine hepsi son derece bilinçli birer tüketici.

Y kuşağını diğer kuşaklardan farklı kılan en önemli özelliği ise onların tartışmacı olması. Sadece siyah ve beyazı ayırt eden keskin bir tavırları var. Ve her şeyin nedenini merak ediyorlar. Y kuşağı ‘neden’ sorusunu sormayı seviyor ve bu da otoriteye boyun eğmediklerini gösteriyor. Haklarını bilen ve otoriteye boyun eğmeyen bu kuşak, ilgisiz veya adaletsiz olan ile mücadele etmeyi biliyor. McQueen'e göre Y kuşağı gerçeğin mutlak olmadığı ve göreceli olduğu felsefesini taşıyor.

Y kuşağı hakkında bilinen en yaygın yanlış ise bencil oldukları düşüncesi. Y kuşağının diğer kuşaklara göre daha sorgulayıcı olması onların bencil oldukları anlamına gelmiyor. Aksine, farkındalık sahibi olan bu kuşağın gönüllü işlere daha fazla zaman ayırdığı ve bir şeyleri değiştirmek için çabaladığı gerçeğini inkar edemeyiz."

Y kuşağı hep bir önceki kuşak tarafından saygısız olarak tanımlanıyor; ancak bu da doğru değil. Haddini fazlasıyla bilen Y kuşağı saygı göstermeden önce saygının kazanılması gerektiğini düşünüyor ve bu felsefeyle hareket ediyor.

Y kuşağı, kendinden emin tavırları ile kendi kendine yeten kibirli bir hava içinde hep. Ama McQueen, bu kibrin yanıltıcı olduğunu Y kuşağı insanlarının çoğunlukla şikayet eden ve dünyanın kolay olmadığı gerçeğini gören insanlardan oluştuğunu söylüyor.

Y kuşağına dair bu önyargıların, daha doğrusu bilinen bu yanlışların iyi görülmesi gerekiyor. McQueen de bu kuşağın değişime ayak uydurması, inovatif olması, teknolojiyle iç içe olmasından ötürü dünyayla ve insanlarla doğal bir etkileşim içinde olduklarına inanıyor. Zaten Facebook ve Twitter gibi ağların hayatımıza bu kadar hakim olmasının bir nedeni de bu.

Şimdilerde X kuşağından gelen kişilerin yönetici olduğu iş dünyası, bu kuşağı anlamakta sıkıntı çekebiliyor. McQueen, bu sıkıntının sebeplerini doğru bilinen yanlışlara bağlarken, Y kuşağının gerçekten bugünün patronlarını zorlayıcı özelliklerinin de altını çiziyor. Bu özelliklerden biri de bu kuşağa mensup kişilerin ‘güvenilir’ olmaması. Geleceği aslında çok da iyi planlayamayan Y kuşağı için gelecek; seçeneklerle dolu bilinmeyen bir dünyayı yansıtıyor. McQueen'e göre zaten Y kuşağı insanlarının yapacakları işler de henüz ortada değil.

Y kuşağının en itici özelliklerinden biri ise kendilerini çok beğenmeleri. Mükemmel olduğunu sanan Y kuşağı insanı eleştiriyi kabullenmekte zorlanıyor ve kendini her şeyde yetkin görüyor.

Bu kuşaktan gelen insanların diğer kötü huyu ise sabırsız olmaları. Sürekli şikayet eden ve zor olan için uğraş vermeyen bu kuşak, popüler kültürle iç içe büyüdüğü için hayatın kolay olmasını istiyor. Ancak hayatın çok da kolay olmadığı gerçeği ile yüzleşince depresyon, anksiyate, panik atak gibi sorunları sıklıkla yaşıyorlar. Bugün en yaygın hastalığının depresyon olması da bundan kaynaklanıyor.

Bu noktada Y kuşağından çalışanlara sahip olan yöneticilere büyük iş düşüyor. Onları hayatın heyecanlarla dolu olduğunu anlatarak sürekli motive etmek gerekiyor. Yöneticilere, onları oldukları gibi kabul etmesi gerektiğini salık veren McQueen, "Çalışma saatlerinde esneklik ve rahat bir çalışma ortamı sağlayarak sonuç odaklı çalışmaya önem verilmeli" diyor.

McQueen'e göre, son derece motive çalışan ve haksızlığa tahammül edemeyen bu kuşaktan itaat beklemek yersiz. Gösterdiği çaba karşılığında mutlaka takdir edilmeyi bekleyen bu insanlardan sadık ve başarılı bir çalışan topluluğu oluşturmak istiyorsanız, yaratıcılığı ve inovatif olmayı engelleyen yapılardan uzaklaşmalı ve insan kaynakları stratejilerinizi hızla bu insanların çalışma disiplinine göre değiştirmelisiniz.

(Bilgi Çağı)

Y kuşağını önce İK anlamalı

Yetenek ve Kariyer blogunun yazarı Cengiz Çatalkaya, Y kuşağının kariyer algısını şöyle dile getiriyor: “Sanayi devrimi, sert ve tepeden yönetim gerektiriyordu. Baskıcı bir çalışma düzeni ve makineleşmiş insanlar vardı. (Makineler, insanların yerini alıyordu, insanlar bu açığı kapatmak için makinelerle uyumlu ve makinelere benzer şekilde çalışmaya başladılar. Derken sanayi devrimi Tofler‘in ‘zenginlik devrimi’ne bıraktı yerini. Ve inanılmaz bir bilgi devrimi yaşamaya başladık. İnsan Kaynakları, tıpkı pazarlamacılar gibi, Z ve Y kuşağı ile yakından ilgilenmeli.

3. dalga olarak bilinen bilgi toplumu, yavaş yavaş oluşmaya başladı bile. Bununla birlikte müşteri istekleri daha da artı. Bu da donanımlı personel demek. Donanımlı personel ise genellikle şu anda Y kuşağından (1977-1994 doğumlular) oluşuyor. Gelelim Y kuşağının bilinen bazı özelliklerine.

Çok kanallı TV ile büyümüşler, interneti tanıyıp hemen adapte olmuşlar.

Uzun süreli sadakat göstermeyen ve kolay kolay tatmin olmayan bir yapıya sahipler.

Kendilerinde ve işvereninden beklentileri oldukça yüksek

Eğitimin ve öğrenmenin sürekli olmasına inanıyorlar, şirket içi eğitimleri önemsiyorlar

Sorumluluk almaya çok hevesliler ve hemen kendilerini ispat etmek istiyorlar

Kendini ve tercihlerini rahatlıkla ortaya koyabiliyorlar, daha girişimciler.

Rahatlarına düşkünler, çalışmayı ve sosyalleşmeyi pek sevmiyorlar.

Direkt emir almaktan ve ast olmaktan hoşlanmıyorlar.

Yüksek otorite karşısında çok rahatsız oluyorlar, daha esnek ve anlayışlı patronlar/yöneticiler istiyorlar

Kendi fikirlerine çok önem veriyorlar ve fikirlerinin mutlaka sorulmasını istiyorlar.

İleriye dönük olarak eski kuşaklara göre daha hırslılar, çok çabuk yükselmek istiyorlar.

Şu anda özellikle hizmet sektöründe büyük bir Y kuşağı gurubu çalışıyor. Yöneticileri ise X kuşağı. O yüzden çoğu şirkette personel devir hızı giderek yükseliyor. Daha otoriter olan X kuşağı yönetici Y kuşağı çalışanını çabuk küstürüyor ve devir hızı yükseliyor.

Y kuşağının sabretmeyi ve beklemeyi bilmemesi de bu devir hızını yükseltiyor. Varlıkla büyüyen Y kuşağı fazla sabırlı olamıyor, çünkü yokluğu neredeyse hiç yaşamıyor. Bu da Y kuşağının en büyük dezavantajı.

Devir hızını düşürmenin tek yolu ise Y kuşağını anlamaktan geçiyor. ‘Otorite’ kelimesini çöpe atmak gerekiyor. Daha arkadaş gibi ve daha ‘kazanan takım’ odaklı olmak gerekiyor. Onların isteklerini anlamak, istedikleri başarıyı almalarına destek olmak ve bu desteği verirken onun işe katkısını sağlamak gerekiyor. Aşağıda, iki örnek yönetici diyaloğu var. Sizce hangisi Y kuşağı çalışanı daha başarılı bir çalışan haline getirebilir?

A: “Görevini başarı ile yerine getirmek istediğini biliyorum. Kariyerinde yükselmek istiyorsun ve şirkete yaptığın katkılar neticesinde, kariyerin için elimden geleni yapacağım. Bunun için senin bölümümüzün başarısına katkı yaparak kendini göstermeni sağlayacağım. En başarılı bölüm biz olacağız ve bu senin de önününü açacak”

B: “Emirlerimi yerine getirirken çok isteksizsin. Burada patron benim, sana çalışmayı ve emirlere uymayı öğreteceğim. Bu bölümde daha sözümün dışına çıkan biri olmamıştır. Kendi başına hareket etme, bir şey yapmadan önce mutlaka bana sor!”

Tabi ki A kişisi daha başarılı bir yönetici olacaktır ve Y kuşağı ile iletişimi daha iyi olacaktır.

İnsan kaynakları, Y kuşağı çalışanlarının başarılı olmasını istiyorsa, öncelikle X kuşağı veya daha önceki kuşaklardan olan yöneticilerine, Y kuşağı personelini iyice anlatmalı ve onları Y kuşağını yönetecek biçimde geliştirmeli. Yoksa ne yaparsanız yapın, Y kuşağını mutlu edemezsiniz. Belki de önce İK “Y kuşağı çalışanlar”ı gündemine almalı. Tıpkı pazarlamacılar gibi, Y kuşağını kazanmanın yollarını aramaya başlamalı.

Y kuşağı çalışanları kazanma konusunda çalışma yapan/yapacak İK departmanları, şüphesiz şirketlerine çok şey katacaklardır.

(Yetenek ve Kariyer)

Şimdiki nesil çok saygısız

“Günümüzün gençleri öyle umursamaz ki; ileride ülke yönetimini ele alacaklarını düşündüğümde umutsuzluğa kapılıyorum. Bizlere, büyüklere karşı saygılı olmayı, ağırbaşlı davranmayı öğretmişlerdi. Şimdiki gençler kurallara boş veriyorlar. Çok duyarsızlar ve beklemesini bilmiyorlar.”

Yukarıdaki söz M.Ö.800′de Yunanlı şair Hesiod tarafından söylenmiş... İlginç değil mi? Yukarıdaki sözü olduğu gibi alıp, günümüz işyerlerinin gençleri olan Y Kuşağı’nın işverenleri olan biz X Kuşağı’nın konuşma balonlarının içine koyabilirsiniz.

Şöyle bir geriye doğru bakacak olursak; tarihte her kuşağın kensidinden sonra gelen kuşakları belli başlı birkaç noktada ağır bir şekilde eleştirdiğini görüyoruz:

Saygısızlık

Kurallara uymamak

Başına buyrukluk

Sabırsızlık...

Hatırlayın, birer X Kuşağı üyesi olan bizler de büyüklerimiz tarafından aynı noktalarda eleştirilmedik mi? Ya onlar? 68 Kuşağı üyeleri hep başına buyruk ve isyankar olduklarından, söylenemeyenleri söylediklerinden, kuralları yıkmış olduklarından gurur duymazlar mı? Onlar da sistemi sorguladıkları için anarşist damgası yemediler mi?

Demek ki, bu yaşadıklarımız garip değil... Y Kuşağı tabi ki farklı olacak. Zorlayacak, yıkacak ve değiştirecek... Kendi çapında, kendi yöntemleriyle...

Geçenlerde, HRdergi tarafından 2. İş Yaşamında Y Kuşağı Zirvesi düzenlendi. Bu zirvede Y Kuşağı konusunda uzun uzun konuşuldu. Hatta Y Kuşağı’ndan bazı “temsilciler” de konuşmacı olarak davetliydi, onlar da kendi açılarından değerlendirmeler yaptılar.

Genç arkadaşlardan bir tanesi kısa sürede birkaç işyeri değiştirdiğini; birkaç işinden işyerleri kendisinde heyecan yarat(a)madığı için istifa ettiğini ifade etti. Hatta bir istifasından sonra 6 ay işsiz kalmış. Pişman değil... Yani, işyerinden beklediklerini alamadığı zaman Y Kuşağı’nın verdiği tepki net: İstifa, hiç zaman kaybetmeden.

Zirvenin ilerleyen bölümlerinde, birlikte, Y Kuşağı’nın işyerlerinden neler beklediği incelendi.

Hızlı geri bildirim

Yönetici tarafından yakın koçluk desteği

Eğitim ve gelişim fırsatları

Eğlenceli ve yaratıcılığını sergileyebileceği iş ortamı

İş – özel hayat dengesi...

Listeye şöyle bir bakın, bunların hepsini X kuşağı da istedi. Ancak, X kuşağı çocğunu alamadı ve bekledi, sesini çıkarmadı. Alamayınca da istifa edip gitmedi, içine attı. “Belki farkederler de benim için birşeyler yapar” dedi içinden.

Y Kuşağı işte bu noktada farklı... Şimdi gençler sabretmiyorlar, zaman kaybetmek istemiyorlar. Taleplerini açıkça ifade ediyorlar, beklediklerini alamıyorlarsa da çekip gidiyorlar. Çok da iyi yapıyorlar.

Teşekkürler Y Kuşağı; İK sistemlerini zorluyorsunuz, bizi düşünmeye, zirvelerde toplanmaya, gelişmeye itiyorsunuz. Sayenizde silkiniyoruz, uykularımızdan uyanıyoruz. Şirketlerimiz ve bu ülke sizinle birlikte daha da ileri gidecek – sizlerin önünü biraz açabilirsek eğer...

(Kırmızı Merdiven)

TÜKETİMDE Y KUŞAĞI

Türkiye’de 15 milyon gencin yaklaşık 3 milyonu üniversite öğrencisi, 5 milyonu lise öğrencisi, 7 milyonu ise çalışan gençlerden oluşuyor. Alışveriş trendleri açısından bunun önem taşıyan yanı ise bu nüfusun yüzde 20’sini oluşturan gençlerin kendi alım güçlerinin yanı sıra tüketim konusunda ailelerini yönlendirme gücüne de sahip olmaları ve bu gücün giderek artıyor olması.

Marka elçisi oldular

Yıllık alım gücü 7 bin TL civarında olan bu kitlenin, tahmin edeceğinizden çok daha fazla aldırma gücü var. Anne, babaları alacakları her üründe onlara danışyor. Özellikle de teknolojik ürünler, televizyon, beyaz eşya, uçak-otobüs biletleri, giyim- kuşam konularında... Online alışverişi en aktif onlar kullanıyor. Alışveriş süreçleri, biraz daha farklı. Bir ürünü mağazada görüp, beğenip hemen almak yerine fiyat karşılaştırması yapıyor, alışverişten önce sosyal medyayı dinliyorlar. Bloglar, Ekşi Sözlük gibi sosyal paylaşım mecraları onların takip araçları.

Akıllı telefon kullanımının çok yüksek olduğu (özellikle B, C gruplarına da hitap eden modeller çıkmaya başladıktan sonra) bu kitle, hayatlarını sosyal medya kanallarında paylaşmayı seviyor. Bu paylaşım tutkuları günlük yaşamda yeni teknik terimler kullanmalarına da neden oluyor; ‘Facebook fotoğrafı’, ‘tam twittlik cümle’ gibi.

Y kuşağı reklam bombardımanının farkında ve bundan bıkmış bir kuşak. Daha çok arkadaş tavsiyesine, arkadaş paylaşımlarına duyarlı. Microbloglar, (friendfeed, twitter) aktif oldukları ve her geçen gün kullanımını arttırdıkları kanallar. Geleneksel mecraları (gazate, dergi, TV) hayatlarından yavaş yavaş çıkaran 18-27 yaş arası gençler, hayatı çevrimiçi yaşıyor, “hürriyet.com, milliyet.com”dan gazetelerini okuyor, gündemi Twitter’dan takip ediyor.

Kariyer onlar için önemli bir konu, eskiye oranla kendilerini geliştirmek için daha fazla efor harcıyor, sertifika programları, eğitimler, stajlar onların seçici algısında her zamankinden daha aktif yer kaplıyor.

Peki Y Kuşağının pazarlamadaki önemi ne? Neden bu kadar analiz ediliyor, neden bu kadar çok konuşuluyor, niye pazarlamacılar onlar için özel projeler geliştiriyor ve markalar onların peşinden koşuyor?

Çünkü, araştırmalar gösteriyor ki, bu yaş aralığında tercih edilen markalara sadakat oranı çok yüksek. İleriki yaşlarda kullanılacak olan bir çok markaya karar verme zamanı da bu yaş aralığı.

Peki, markalar bu sadık kalma oranı yüksek olan kitleyi nasıl kendilerine çekmeye çalışıyor? Son zamanlarda kampüs içlerinde ve pazarlama departmanlarında oldukça sık duyduğumuz bir tabir olan ‘marka elçileri’ ile...

Gnctrckcll, Vodafone, Yakala.co, Kiğılı, YKM, Mapplook gibi bir çok büyük marka artık marka elçileri ile gençlere ulaşmaya çalışıyor.

Marka elçisi, markaların kampüsteki gözü, kulağı, takipcisi. Kampanyalarını en iyi bilen, kendi deneyimleri gibi sosyal mecralarda markanın yayılımını yapan, sosyal medya canavarı, seeding ekibi, reklam kokmadan reklam yapabilen üniversite öğrencileri, gençlik projelerinin beyin takımı, kısaca markaların kampüsteki çalışanı, ekip üyesi...

Üniversite kulüplerindeki aktif öğrenciler arasından özenle seçilen bu ekipler, gençlik ajansları tarafından eğitiliyor, marka ile ortak yönetilerek kampüslerde marka algısnın arttırılması için kullanılıyor. Markanın üniversitedeki sorumlusu olan bu elçiler, markanın sponsor olacağı etkinliklere karar vermek dışında, viral videolar, offlineda gerilla yöntemler ile markaların bilinirliğini arttırıyor.

Başarılı, ders notları fotokopi çekilerek yayılan öğrencileri bularak, markasının kampanyalarını notların arasına yazdırmak ve kampüste maliyet verimli yayılmasını sağlamak gibi yaratıcı projeler geliştiriyorlar. Markaların pazarlama departmanı ile de birebir çalışan bu ekip pazarlama uzmanları olarak mezun oluyor.

(Asemble Eğitim ve Danışmanlık)

Trendleri onlar belirliyor

Marka pazarlama uzmanı Fatoş Karahasan, “Şu an dünya üzerindeki elektronik, teknoloji, moda ve medyadaki tüm trendleri; üniversite öğrencisi olan, çok parası olmayan daha çok harçlık ekonomisine sahip, fısıltı gazetesini kullanan 18-24 yaş arası kesim belirliyor” diyor. Bu yaş grubunun belirlediği trendleri, diğer yaş gruplarının takip ettiğini söyleyen Karahasan, bu genç gruba dahil olanların; araştırmacı, yeniyi seven ve canı çabuk sıkılan bir yapıya sahip olduğunu belirtiyor. Karahasan, ayrıca 18-30 yaş arasına da dikkat çekiyor: "18-24 yaş kesimini biraz daha genişletirsek; 18-30 yaş arası grupla yani, artık üniversiteden yeni mezun olmuş ve üzerine beş yıl geçirmiş bir grupla karşılaşırız. Esas alım gücüne sahip olan kesim, bu gruptur. Daha çok erkektir. Bu grubun artık bir işi vardır ve cebi doludur. Evlilik öncesi dönemdedir. Eğlence ve modayı sonuna kadar tüketir. 18-24 yaş ile 18-30 yaş arası işte bu iki grup, bir anlamda dünyayı ayakta tutan gruplardır.”

Algıları bile farklı

Reklamcılar Derneği üyesi ve Genna MCG Başkanı Selim Tuncer ise internetle birlikte gençliğin tüketim ve algı biçimlerinin farklılaştığını vurguluyor. Reklam ve iletişim uzmanı Tuncer, “İ.Ö. 4 bininci yılda icat edilen yazı, birçok düşünüre göre insanın düşünce yapısını değiştirmiştir. Bir devrim yaratmıştır. Milyonlarca insanı uzaktan iletişimle birbirine bağlayan bir sistem olan internet teknolojileri ise yazıdan daha büyük bir devrimdir” diyor ve tespitlerini şöyle sürdürüyor: “Mevcut gençlik, eski kuşaklara göre farklı tüketim ve farklı algı biçimleri geliştiriyor. İnterneti daha içselleştirmiş durumdalar. Örneğin akıllı cep telefonunu, çakı bıçağı gibi kullanıyorlar. Bu nedenle reklamcıların, bu kuşağa ulaşmak için geleneksel mecraların dışına çıkmaları gerekiyor. Aslında markanın hedef kitlesiyle ilgili bir şey bu. Gençliği hedefleyen markalar, gençlerin mekanlarını, mecraları, formatlarını ve psikolojisi çok yakından takip etmek zorundadır.”

Korkudan kaçıyorlar

Bilgi Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve Üniversite Bilişim Teknolojisi Hukuku Uygulama Ve Araştırma Merkezi Danışma Kurulu üyesi Dr. Özgür Uçkan, Y kuşağının çeşitli terör, doğal afetler ve ekonomik kriz gibi korku ortamlarından kaçmak için eğlence ve medya tüketmeye sığındığını ve hepsini de büyük bir hızla tükettiğini söylüyor. Dr. Uçkan, “Yaşadıkları ‘korku korkusu’, onları maymun iştahlı yapıyor; her şeyden bir ısırık alıp bırakıyorlar. Bir şarkının yarısını dinleyip diğerine geçiyorlar; kısa videolar (YouTube), TV dizileri, kısa mesajlar (SMS’ler ve Tweet’ler), dilde kısaltmaları tercih ediyorlar.

Bu kuşağın içine doğduğu ortam, bilgi ve iletişim teknolojilerinin hızla hayatın her alanına gömülü hale geldiği, iletişim ve bilgi hızının baskın eğilim olduğu, ekonominin bir ağ ekonomisine dönüştüğü bir iletişim dünyası. Gerek tüketim gerekse sosyalleşme davranışları, dijital teknolojiler ve ağ eksenli olarak gelişiyor. Bu kuşak ekran bağımlısı; gözleri sürekli olarak cep telefonlarının, iPad’larının, netbook’larının, hatta demode olmasına rağmen TV’lerinin ekranları arasında geziniyor; mesaj yazmak, klip izlemek, ödev yapmak, sosyal medyada yazışmak gibi bir çok şeyi aynı anda yapabiliyorlar. Bu kuşağın sosyal medyanın gelişimini tetikleyen kuşak olması boşuna değil. Çünkü “korku korkusu” onları sosyalleşmeye zorluyor.

Öte yandan, iletişim hızının artışı, bu sosyalleşmeye en uygun alan olarak interneti dayatıyor. Web 2.0 ve sosyal ağlar bu kuşağın “sosyal uzantısı” haline gelmiş durumda. Y kuşağı üyeleri kendilerini bir topluluğun parçası olarak hissetmedikleri zaman kimlik bunalımına giriyorlar. Ama her şey gibi toplulukları da hızla tüketiyorlar. Kısacası, reklamcıların ve pazarlamacıların bu kuşağa arayıp da bulamadıkları bir sosyal laboratuvar ortamı gözüyle baktıklarını söyleyebiliriz.

Onlar için gerçek dünya, sanal olanı

Sıla Hilal, Barkley’den derlediği bazı verilerle, Amerika’daki Y kuşağı gençliğinin tüketim alışkanlıklarına dair bazı bilgiler elde etmiş. Globalleşen dünyada, gezegenin iki farklı köşesindeki insanlar dahi birbiriyle etkileşime girebildiği için, Amerika’dan elde edilen bu bilgilerin, Türk gençliğinin tüketim alışkanlıklarıyla ilgili içgörülerine de ışık tutacağını düşünmek tamamen yanlış olmaz.

“Pazarlama dünyasının yeni gözde kitlesi olan Y Kuşağı’nın medya kullanım ve satın alma alışkanlıklarını anlamak için ABD’de yapılan araştırma, bu kuşağın kendinden öncekilerden çok daha farklı olduğunu gösteriyor.

Warc internet sitesinin haberine göre 5,000 kişinin katıldığı araştırma, 16-32 yaş aralığındaki Y Kuşağı’nı 33-46 yaş aralığındaki X Kuşağı ve 47-66 yaş arasındaki Bebek Patlaması (Baby Boomers) Kuşağı ile karşılaştırıyor.

ABD’nin en büyük bağımsız pazarlama ajanslarından biri olan Barkley’in Service Management Group ve Boston Consulting Group ile beraber yaptığı çalışmaya göre Y Kuşağı’nın çarpıcı özelliklerinden bazıları şöyle:

İnternetteki kampanyaları daha çok görüyorlar. Y Kuşağı’nın %40’ı, diğer kuşakların ise %22’si sosyal medyada marka pazarlama çalışmalarıyla karşılaştığını hatırlıyor. Diğer kuşaklar, gazete ve doğrudan pazarlama aktivitelerinden daha çok etkileniyor

Televizyona ve basılı medyaya daha az ilgi duyuyorlar, interneti tercih ediyorlar. Y Kuşağı’nın sadece %26’sı haftada 20 saatten fazla TV izlediğini belirtirken bu oran diğer kuşaklar için %49. Y Kuşağı’nın %42’si bilgisayarında TV programı izlerken diğer kuşakların sadece %18’i bunu yapıyor.

Arkadaşlarının onları onaylamasını istiyorlar. Y Kuşağı’nın %70’i arkadaşları onların önerilerini kabul ettiğinde çok seviniyor. Bu oran diğer kuşaklarda %48’e düşüyor.

Mobil araçlar onlar için bilgi kaynağı. Y Kuşağı temsilcilerinin %50’si, diğer kuşakların %21’i dışarıda alışveriş yaparken ürünlerle ilgili araştırma yapıyor akıllı telefonunda.

Yeni yerler görmeyi daha çok seviyorlar. Y Kuşağı’nın %70’i bütün kıtaları bir kere görmek istediğini belirtirken, diğer kuşaklarda bu oran %50’nin altına düşüyor.

Mağazalardaki satış elemanlarının moda bilgisi, satın alma kararlarında etkili. Özellikle kadınlar, satış elemanlarının son trendler ve moda ile ilgili bilgilerine önem veriyor. Y Kuşağı’nın %29’unun satın alma kararında önemli olan bu etken, diğer kuşakların %19’u için etkili. İndirimler ve promosyonlar ise daha yaşlı kuşakların %65’ini çekerken Y Kuşağı’nın %51’ini çekiyor.

Y Kuşağı’nı anlamanın pazarlama dünyası için önemini Barkley’in yöneticilerinden Jeff Fromm şöyle açıklıyor: “ Y Kuşağı, Bebek Patlaması Kuşağı’ndan daha büyük ve X Kuşağı’ndan üç kat daha fazla kalabalık. Pazarlama dünyasının Y Kuşağı’nın ihtiyaçlarını, zevklerini ve davranışlarını anlaması, şu anki ve gelecekteki kararlarını etkileyecektir.”

(SMCO)

BAZI EKŞİCİLERE GÖRE Y

Strauss ve Howe tarafından 1981’den itibaren doğan kuşak olarak tanımlanır. Diğer adları ise “millenial generation”. (orlando)

Pazarlama alanında altın madeni niteliğinde bir kitle. Bir bakıma 0 km’den pazarlama taktikleriyle büyümüş, marka değerini “bilinen anlamıyla pazarlama” sürecinde en iyi öğrenmiş (öğretilmiş de olur), imaj bağımlısı, tüketim meraklısı, hayatının her alanında reklamlarla büyümüş bir kitle. Bir kaç yıla “çalışan” kitlenin büyükçe bir kısmını oluşturacaklar. O gun aksın salyalar, dağa taşa verilsin reklamlar... (marlboro insanı)

Sanırım bu nesil ilk defa pazarlamacıların özene bezene, itinayla, bilimsel metodlarla yetiştirdiği bir nesil olacaktır. Dönen 68 kuşağı örnekleri misali, ileride, orta yaş ve ötesine geldiklerinde içlerinden güçlü tüketim toplumu karşıtları çıkacağını tahmin ediyorum. (altair)

Kayıp bir nesil olmakla birlikte, diğer kayıp nesillere benzemediği ismi değiştirilen nesil türü. Bu nesil türü de zaman içinde kanıksanacak ve x generation haline gelecektir. Y generation hanesine de yeni kayıp nesil türleri eklenecektir. (sinimmar)

1979-1994 arası doğanlar için kullanılan tanımlama.... "generation why" diye de yazılıyor zaman zaman... (tktk)

İng. generation yes

Genel olarak 1980 ve sonra doğumlu olup tüketime eğilimli, reklamlarda her gördüğü şeye sahip olmak isteyen günümüz gençlik kuşağını anlatan ecnebice ifade.

Kısaca gen y da denir. (matarama su ko)

Generation x ile millenial generation arasındaki geçiş kuşağıdır. Baby boomers’lardan sonraki en kalabalık kuşaktır. (mch)

%90'dan fazlasının bilgisayarı ve cep telefonu olan 1980 sonrası doğumlu kuşak. Bunlar, mesajlaşma servislerini sık kullandığı için dilleri bozuktur, çoğu cümle kurmayı bile bilmez. Doğduklarından beri üzerlerinde pazarlama baskısı vardır, dolayısıyla tam bir tüketim jenerasyonudur. Daha para kazanmaya başlamadılar, 5-10 sene sonra kazanmaya başladıklarında, tüm kazandıklarını harcayacak ve birikim yapamayacaklardır. Tatmin olmaları zordur ve sabırsızlardır. Yani kazandıklarının tümünü harcadıkları gibi kazandıkları asla yetmeyecek, hemen kredi çekeceklerdir. Borç içinde ölebilirler. Bunlar için iyi geliştirilmiş kişisel finans yönetimi uygulamaları gerekli olacaktır. Ayrıca bebekliklerinden beri her türlü pazarlama ve reklam taktiği uygulandığı için orta yaşlarında bunlara birşey pazarlamaya gerek kalmayacaktır, kendi kendilerine talep yaratır duruma gelebilirler. Yani gördükleri ürünü veya servisi kendi kendilerine pazarlayacaklardır. Nasıl mı? O zaman ki pazarlama anlayışı buna göre kurulunca göreceğiz. Bunlar ne mi üretecek? Bugün için hiçbir işe yaramayacak, ancak 30 sene sonra milyarlar edecek katma değerli servisler üretebilirler... (promiscuous)

Küresel çapta bilgiye çok çabuk ulaşabilmeleri ve bilgiyi çok kolay paylaşabilmeleri sebebiyle (özellikle internet vasıtasıyla); ilk "global tüketici segmenti" sayılabilirler. (kalimotxo)

İnsanlık tarihindeki en önemli kuşak olacak sanırım. Açlık, savaş gibi fiziksel ahmaklıklar ve de sosyalizm, liberalizm, kapitalizm, bilmemneizm gibi felsefi/politik zaman kayıplarıyla uğraşmayan nesildir.

İnterneti bedava porno yerine öğrenmek için de kullanan nesildir. Sürekli tüketir, ama zaten yaşam döngüsü üretmek ve tüketmekten ibaret bir şey olduğundan iyi de yapar.

Bilimkurgularda gördüğümüz telepatik bağlantı vb yerine aynı işlevi gören sosyal medya ile büyür.

Önceki nesiller tarafından hor görülmesi doğal, zira onlar gibi boş mücadelelerle kasmamaktadırlar. İnsanlığın evrimindeki en hızlı dönemdeyiz... (redlinetheturk)

80 sonrası kuşağına verilen isimdir.

Özellikleri şöyledir;

-İnterneti aktif olarak kullanırlar.

-Büyük kısmı arkadaşlık sitelerinden en az birine üyedir.

-Bilgiye anında ve kaynağından ulaşırlar.

-Uzun vadeli plan yapmazlar.

-Üretmekten çok tüketmeye yatkındırlar.

-Aynı iş yerinde uzun süre kalmazlar. Sık sık iş ve pozisyon değiştirirler.

-Kendilerine güvenleri çoktur ve kendilerini kabul ettirirler.

-Uyum sağlamaktan çok kendilerine uyum sağlanmasını isterler. (dengesizimsanirim)

Generation why dan gelir.

Çünkü bu nesil sorgular, iletişir, örgütlenir, edinir paylaşır. Toplumsal korkuları yoktur. İtaat etmeyi sevmez, yol göstericiliği sever.

Günümüzde şirketlerce yavaşça yönetim kademesine ilerlerken "amir" kavramından çok "akıl veren-danışman" kavramıyla şirket entegrasyonuna girebildikleri, günümüzde çokça araştırma konusudur. (sozlukte bulunmayan kelime)

Son belirlemelere göre 1977-1994 yılları arasında doğanları kapsayan kuşaktır Y kuşağı.

Ancak belirtmek isterim ki, bu kuşak muhabbetinin biraz da “tüketici davranışları” ile alakadar olarak ortaya çıktığını varsayarsak yanlış bir ayrım var burada.

1977 doğumlu birisiyle 1994 doğumlu birisinin davranışları, hayata bakış açıları ve hayattan beklentileri arasında dağlar kadar fark var. Nasıl ki 1994’ten sonrası Z Kuşağı olarak adlandırılırken artık 1994-2003 arası Milenyum Kuşağı ve 2003’ten sonrası Z Kuşağı olarak adlandırılmaya başlandıysa, Y Kuşağı için de benzer bir bölme işlemi gerçekleştirilmelidir doğru analizler için.

Kendi kafamdan yaptığım bu bölmede 1977-1985 arası doğanlara Darbe Kuşağı ve 1985-1994 arasında doğanlara Y Kuşağı deme taraftarıyım ben. Çünkü, sonuçta 1990’dan sonra doğan ama eline telefonu lisedeyken alan kardeşlerimiz ile 1978’de doğup şu an bir milenyum kuşağının anası olan ve elindeki telefonunun markasına önem verdiği kadar içeriğine önem veremeyen teyzem aynı kuşakta olmamalılar.

Darbe Kuşağı dediğim kuşağın ebeveynleri darbeleri yaşadıklarından ötürü çocuklarını da ona göre tutumlu yetiştirmişler. Tutumlu ama kısıtlanarak büyümüş bir devirden bahsediyoruz. İlk McDonalds’ın açılışını, ilk uluslararası markaların ülkeye girişini görmüş kişiler bunlar, ama darbeleri bilinçli olarak yaşamadıklarından ötürü ailelerinin neden bu kadar temkinli olduğunu ilk gençliklerinde hiç anlayamamışlar. O hırsla iş hayatına girmiş olan bu kesim günümüzün en aktif tüketicilerini barındırıyor içinde. Canı muz çektiğinde babasından istemeye çekindiği için şimdi tek başına yaşasa bile aldı mı 5-10 tane muzu birlikte alan kesim Darbe Kuşağı çocukları.

Y Kuşağı dediğim 85-94 arası ise Darbe Kuşağı’ndan çok daha rahat. Darbelere daha uzaklar. Düşünce tarzları daha farklı. İş hayatına yeni yeni katılıyorlar ve amaçları “çok para kazanmak”tan ziyade “iyi bir kariyer”. Aileleri tarafından pamuklara sarılı büyüdükleri için başka kimsenin de derdini çekmemek gibi bir eğilimleri var. Darbe Kuşağı’ndan biri patronla kavga edip sonra susabilirken Y Kuşağının taze çalışanı bir kavga sonucu “hadi lan ordan” diyerek kapıyı çekip gidebilir. Darbe Kuşağı’ndakiler biraz daha girişimci ruhlu ve çalışma delisi aslında. Daha az üniversite mezunu veren bu kuşak daha azimli insanlar yetiştirmiş, çünkü bir şeylere ulaşma istekleri çok yüksek. Y Kuşağında ise “kapağı atmak” önemli genelde. Çoğu şu aralar üniversitede, mezun olmayı bekliyorlar. Darbe Kuşağı’ndakiler derslerine kütüphanede kitap karıştırarak çalışmışlardı, Y kuşağı ise Google sayesinde, Wikipedia sayesinde mezun olacak inşallah. Y’ler tatillerde “çalışmak” yerine 1 ay staj yapıyorlar, bazen onu da yapmıyorlar. Okulun kendilerini hayata hazırlamasını bekliyorlar. Aynı anda hem dizi izleyip, hem sözlüğü takip edip, bir yandan da ders çalışabilme yetileri var. Teknolojiyi öğrenmeye açıklar, çünkü teknolojiye her ne kadar Darbe Kuşağı’ndan daha yakın olsalar da bir Milenyum ya da Z Kuşağı gibi teknolojinin kucağına doğmadılar. Commodore’u, Amiga500’ü ve disketleri de hatırlıyorlar, CD de kullandılar, kod da yazıyorlar, flash bellek de kullanıyorlar. Ellerine geçeni daha çabuk tüketiyor Y Kuşağı, darbeciler ise biraz daha değer biliyor.

Bunlar naçizane görüşlerimdir. Ola ki ders kitaplarına geçerse adıma bir selam çakarlarsa sevinirim. (İinflack)

1981- 2000 arasında doğanları kapsar. Yırtıcı bir biçimde tüketim toplumunun oluştuğu, internet, cep telefonları, kısacası teknolojik her türlü kavramı sindiren kuşak da denebilir. Türkiye’de henüz tam söz sahibi değildir. Kendisine verilen ya da aldığı şeylerle yetinen, özellikle Türkiye’de 80 darbesine maruz kalan ebeveynlerinin “olaylara karışma” mantığıyla hareket eden, toplumdaki enerjisini henüz fark edememiş kuşaktır. (Harti)

(Ekşi Sözlük)

Önceki başlıklarda da belirttiğimiz gibi, bu kuşağın başlangıcı için kesin bir tarih verilemiyor. Kimi uzmanlar 1977 derken, kimi 80 sonrasını tarfi ediyor, kimi 80 doğumluları da dahil ediyor. Kimisi 2000’li yıllara kadar doğanları bu gruba dahiletse de büyük çoğunluk 2003’te yeni bir kuşağın doğduğundan söz ediyor. Aslında 1994-2003 arasını milenyum kuşağı olarak ayırmak hiç de yanlış değil. Hatta, İinflack’in 1985 öncesi doğanları bile farklı bir gruba koyması mantıklı. Hem teknoloji kullanımı hem de tüketim açısından Y kuşağı içinde bu kadar farklı gruplar oluşabiliyorken, daha sonraki nesilleri de çok daha küçük gruplara ayırmak söz konusu olacak.

Dünya hızla değişiyor; teknoloji hızla ilerliyor; bilimdeki gelişmeler toplumu da derinden etkiliyor. Bunlar da çok dramatik siyasi ve ekonomik sonuçlar doğuruyor. Bunun sonucunda kültür değişiyor ve değişen kültürün içine doğan nesiller, kendilerinden önce doğmuş olanlardan daha farklı davranışlar sergiliyor.

Örneğin ben de bir Y kuşağı temsilcisiyim, ama ben lisedeyken cep telefonları sadece büyüklerimizde vardı. Bizden iki üç sene sonra liseye gidenler sınıfta cep telefonu kullanıyordu. Hatta 5-6 sene sonrakiler, öğretmenlerinin ses ve görüntülerini cep telefonlarına kaydetmeye başladılar.

Biz okul hayatımızın büyük çoğunluğunda ansiklopedilerden yararlandık ve ödevlerimizi elle yazdık. Elektronik ortamda yazmaya başladığımızda disketlere kaydediyorduk. Bizden 10 sene sonra okula giden Y kuşağı ise ödevini internetten araştırarak yapıyor, yazdığı dosyaya görseller ve videolar ekliyor, öğretmenine elektronik ortamda postalıyor.

Biz öğretmenlerimizden korkar ve her şeyimizi onlardan gizlerken, birkaç sene sonra öğretim hayatına girenler öğretmenleriyle sosyal medyada arkadaş oluyor, birbirinin özel yaşamına tanık oluyor, ders notlarını sosyal medya aracılığıyla öğreniyor.

Benim çocukluğumda tek kanallı televizyon vardı, özel radyolar yoktu, mecralar çok yaygınlaşmamıştı ve biz her gün binlerce mesaja maruz kalmıyorduk. Benim 15 yaşındaki zihnim ile şu an 15 yaşında olan bir gencin zihninin aynı berraklıkta olduğunu kesinlikle söyleyemeyiz.

Televizyondaki yayınların bile formu değişti. Eski yapımlar daha sakin, aile bağlarına, gelenekselliğe, iyiliğin önemine vurgu yaparken, çocuklar için daha öğretici ve sade içeriklere sahipken, şimdiki yapımlar daha çok şiddet içeriyor, kötüler övülüyor, kim canlı yayında kavga çıkarırsa reyting alıyor, ünlü oluyor, prim yapıyor. Yeni nesil de doğrunun ve olması gerekenin bu olduğunu zannediyor. Aslında aynı kuşaktan olsa da 5 yıl arayla doğan insanlar bile aynı şekilde yetişmiyor. Özdeş bireyler olamıyor.

Ve bitirirken...

Savaşma swoosh isimli blogumda yer alan, kendi kuşağıma dair bir yazı, Y’lerin neden böyle olduğunu anlatıyor:

Bugünlerde İK’cıların ve pazarlamacıların en büyük sorunu Y kuşağı. İK’cılar, “Bu gençleri ne yapsak da elimizde tutsak?” diye düşünürken, pazarlamacılar ise “Bu gençlere ne yapsak da markamızı satın aldırsak?”ın derdinde. Söz konusu sektörlerin çok büyük kısmının başında X kuşağıdan yöneticiler olduğu ve bize dışarıdan baktıkları için, aramızda ne konuşuyoruz, neler yapıyoruz, pek bilemiyorlar. Bizi tanımak için de uzmanlara, anketlere ve bize başvuruyorlar.

Evet, haklısınız. Sabırsızız, hırslıyız, marka bağımlısıyız, ancak çalıştığımız kuruma sadakatimiz az, tıpkı sevgililerimize olduğu gibi. Sosyal medyada ‘takılmayı’, işimizi internetten görmeyi seviyoruz. Sosyalleşmek bizim için akıllı telefonla her şeyi yapabilmek demek. Sadece ailemizin değil, arkadaş çevremizin de tüketimini yönlendiriyoruz. Markaların mesajlarından çok, eş dost tavsiyesine ve internetteki forumlara kulak veriyoruz.

İşimizde çok çalışkan ve istekli olsak da, özel hayatımız da bizim için çok önemli. Devamlı aynı işi yapmak, hep aynı saatte işe gelip gitmek, hobilermize zaman ayıramamak bizi demotive ediyor. Patronlarımızın emir vermesinden, sözümüzü ciddiye almamasından, bizi hem çaylak görüp hem de potansiyelimizden korktukları için önümüzü kesmesinden rahatsızlık duyuyoruz.

İş yerindeki vaktimizin bir kısmını sosyal medyaya ayırdığımız doğru, ama bunu yaparken de çalıştığımızın kurumun adını sık sık ‘mention’ edip reklamını yapıyoruz. Daha iyi iş bulduğumuzda en az X kuşağı kadar ‘profesyonel’ düşünüyoruz. Çünkü, gitmeyip de kalsak, bir gün gelip de iş yeri zor duruma girince patronun bizi düşünmeden işten çıkarabileceğini çok iyi biliyoruz. Kendi doğrularımız için mücadele edebiliyoruz, biraz asiyiz, büyüklerin de küçüklerinden öğrenecekleri çok şey olduğunu düşünüyoruz ve bu konuda kararlıyız.

İnsanlarla kolay arkadaş oluyoruz. Facebok’ta hiç tanımadığımız kişileri listemize ekleyip sonra da gerçek hayatta tanışmaktan çekinmiyoruz. Anne babalarımız gibi korkak değiliz, yabancılara nasıl güvenileceğini veya güvenilmeyeceğini biliyoruz. SMS yazma tarzından adamın notunu veriyoruz. Fotoğraflarımızı internette yayınlamaktan keyif alıyor, gezdiğimiz gördüğümüz yerleri afişe etmeye bayılıyor, Facebook’ta 10 dakikada bir durum güncellemesi yapmazsak ölüyoruz. Evet, bu biziz. Y kuşağı!

Peki, hiç düşündünüz mü, neden böyleyiz?

Biz 80’lerde çocuk olan bir nesiliz. Anne babalarımız devrim gördü, biz görmedik. Sıkı yönetim falan bilmeyiz elbette. Ama, hepimizin ihtilallerden etkilenmişliği vardır mutlaka. Mesela ben... Annem beni Ankara’daki savaş ortamında dünyaya getirmemek için Osmaniye’ye gitmek zorunda kalmış. Ancak 2 sene sonra dönebilmişler Ankara’ya.

Biz tek kanallı televizyon ve AM bandından yayın yapan radyolarla gözümüzü açtık hayat. Sonra birden bire TRT 2 yayına başladı. O kadar sevinmiştik ki... Fakat kendi adıma, bunun benim için sonradan bir memnuniyetsizliğe dönüştüğünü itiraf etmeliyim. Çünkü, bu defa da kanal değiştirme derdi çıkmıştı ki, henüz uzaktan kumanda olmadığından bu iş, evin küçüğüne düşerdi. Yani benim gibilere... Derken, ilk özel kanal yayına girdi. Artık sansürsüz yayın izlemeye başladık ki adeta bir kültür şokuydu bizim için. Çıplak bedenler ve küfürlü filmler ‘açıkça’ izlenebiliyordu ekranda.

FM bandından yayın yapan tek kanal Polis Radyosu’ndan sonra özel radyolar da yayına girdi. TRT sesiyle ciddi şeyler konuşan yayıncıların yerini daha neşeli ve şakacı programcılar, TSM korosunun yerini popüler müzik aldı. Bunun da etkisiyle müzik piyasası hareketlendi; her sene aynı sanatçıların kasetini almaktan kurtulduk. Her gün bir başka şarkıcı piyasaya çıkmaya başladı. Sonra zaten radyolar çoğalınca kaset almayı da bıraktık. Müzik indirme devri çıkınca, radyoyu da bıraktık.

Comodore 64 ve Amiga ile tanışabilen şanslı bir azınlık vardı çocukluğumuzda. Onlara imrenir, yeni yeni türeyen atari salonlarına gidip biz de bilgisayar oyunları oynardık. Neyse ki bilgisayar biz doğduğumuzda vardı. Ama, bir çok işyerinde henüz yoktu. Daktilo sesleri yankılanırdı ofislerde. Evlerde bilgisayara gerek yoktu zaten.

Bir gün teletex denen bir şey geldi ülkemize. Artık, uyumlu televizyonu olan, televizyonda yayınlanmasını beklemeden her türlü hava-yol-maç bilgisine, piyango çekiliş sonucuna ve haberlere ulaşabiliyordu. Birçok bilgi, zamandan bağımsız olarak elimizin altındaydı.

Bu esnada dünyada meydana gelen çok dramatik olaylara da tanık olduk. Berlin Duvarı yıkıldı, Sovyetler Birliği dağıldı, Çavuşesku kurşuna dizildi, Avrupa’da yeni yeni devletler türedi. Sırplar ve Fransızlar dünyanın gözünün önünde katliamlar yaptı. Amerika Irak’a girdi, canlı yayında Bağdat’a atılan bombaları izledik.

Terör örgütü PKK bizim dönemimizde çıktı tarih sahnesine. Biz terörle büyüdük. Her gün Güneydoğu’dan gelen acı haberlerle açılan haber bültenlerini izledi ailelerimiz. ‘Olağanüstü hal’ vardı bizim çocukluğumuzda. Hayri Kozakçıoğlu vardı. Anadolu’dan Görünüm vardı. TRT GAP bir yandan, terörün belini büktüğü bu bölgedeki çiftçileri eğitmeye çalışıyordu.

Cumartesileri TRT 2’de Bob Ross resim yapmayı, TRT 1’de bir hanım kağıt katlamayı öğretiyordu. Deve kuşunun sırtında gezen Abdullah isimli çocuk, Karınca Ailesi, Arı Maya, Uykudan Önce, masalcı teyze Adile Naşit, 166 masal hattı, Kemal Sunal, Yakari, He-man, Voltran, Snoopy, bizim için vazgeçilmez şeylerdi. Susam Sokağı, eğitimimizin bir parçası olmuştu. Sayıları, önümüzü, arkamızı öğreniyorduk. Muppet Show izleyip “Oradaki Kermit, Susam Sokağı’ndaki Kurbağacık işte!” diyorduk.

Biz, çocukken sokakta oynuyorduk. Anne babalarımız hep tedbirliydi, yabancılarla konuşmamamızı, onlardan çikolata, şeker almamamızı tembihledi. Hava kararana kadar eve girmezdik. Gürültümüz ve oraya buraya kaçan toplarımızla komşuları deli ederdik.

Sonra internet çıktı, bilgisayarlar yaygınlaştı. Dünyanın bilgisi her an elimizin altındaydı. Artık ansiklopedilere değil, internete başvuruyorduk. Ödevlerimizi elde değil bilgisayarda yazıyorduk. Bizden sonrakiler sokakta oynamayı bırakıp bilgisayar oyunlarına daldı, sokaklar sessizleşti, buna en çok komşular sevindi.

Cep telefonları çıktı sahneye. Kocaman takoz gibi cihazları elinde gezen, sinyal yakalamak için göbek atan insanlar boy göstermeye başladı ortalıkta. Saygı duyduk onlara. Sadece zenginlerin arabasında olan araç telefonlarının pabucu dama atılmıştı. Daha sonra cep telefonları yaygınlaşmaya, üniversite öğrencilerinin bile cebine girmeye başladı. Bugün gelinen noktaya değinmeye gerek yok zaten.

Bilgi çağına girmiştik artık. Posta göndermeyi unuttuk. Lisedeyken her yılbaşında özenerek satın aldığım, yazdığım ve postaladığım tebrik kartlarını kullanmaz oldum. Nasılsa cep telefonundan mesaj atabiliyor ya da e-posta gönderebiliyordum. Her şey, tüm dünya elimin altındaydı. Her şeyi gerçek zamanlı olarak takip etmeye başlamıştık. Felaketleri bile...

İkiz Kuleler’e yapılan saldırıyı canlı izledik, kulelerin yıkılışına tanık olduk, Amerika Irak’a ikinci kez girdiğinde, gelişmeleri savaşa ‘embed’ olmuş muhabirler aktarıyordu. Tüm dünyaya terör tehdidi yayılıyor, bu nedenle güvenlik önlemlerinin artırılacağı söyleniyordu. Zaten kısa süre sonra ‘çipli kimlik kartları çıkacak’ dendi. Cep telefonu ve kredi kartıyla izlendiğimiz yetmediği gibi, yaptığımız her şeyin kaydının tutulduğu kimliklerimizin de olacağı haberi bir kısmımızı heyecanlandırmış, bir kısmımızı tedirgin etmişti. Maillerimiz okunuyor, telefonlarımız dinleniyordu zaten, birileri bizi yeterince gözetliyordu.

Biz siyasi çalkantıların bol olduğu dönemlerin çocuğuyuz. Ülkenin son 10 yılına tek parti iktidarı damgasını vursa ve bazılarınız koalisyon dönemlerini hatırlamasa (!) da, biz ikide bir seçim yapılan, birkaç ayda bir hükümet değişen zamanlarını hatırlıyoruz bu ülkenin. Enflasyonu 3 hanelere çıkmış zamanlarını da, buluttan nem kapan borsayı da, tek bacak üstünde duran ekonomiyi de... Hepimizin ailesi onlarca kriz gördü, bazıları iflas etti, bazıları bir gecede zengin oldu. İşini kaybeden büyüklerimiz oldu. Sizce bizim de bu korkuyla yaşamamız ve iş yerlerimize sadık olmamamız sürpriz mi?

Öte yandan biz, popüler ikonların tüm dünyaya hızla yayılmaya başladığı döneme denk geldik. Artık dünyanın öbür ucundaki gençler ne dinliyorsa, biz de onu dinliyor, görüyor ve anında haberdar oluyorduk. Videoları izliyor, yüklüyor, paylaşıyorduk. Müzik listelerine yön veriyorduk. Yalnızca tüketen olmaktan çıkıp bir de üretici konumuna gelmiştik. Üstelik bunu da büyüklerimizden çok daha çabuk öğrenerek yaptık ve onların hayranlığını kazandık. Her ne kadar bunları yaptığımız için bize kızsalar da, şu an hayatımızı kolaylaştıran teknolojinin ilk kullancıları ve yaygınlaşmasını sağlayanlar bizleriz.

Sosyal medyayı önce biz kaptık, sonra baktılar ki, eski dostları, aile fertlerini, akrabaları bulmanın ve onlardan devamlı haberdar olmanın tek yolu bu, bize kızan annelerimiz de müptelası oldu. Şimdi, gereksiz aplikasyonları kabul edip siber korsanların eline düşecekler diye biz endişeleniyoruz. E-posta hesaplarına gelen her mektuba inanmamalarını, tanımadıkları kişilerden gelenleri açmamalarını söylüyoruz. Roller değişti artık. Cep telefonunu kullanmayı beceremeyen büyüklerimize kızıyor ama sabırla da öğretiyor ve bundan keyif alıyoruz.

Bildiğiniz birçok şey var hakkımızda. Ama bilmedikleriniz de... Kendi penceremizden bakınca dünya böyle görünüyor. Neden Y kuşağı davranışları sergilediğimizi belki biraz anlamışsınızdır. Genel olarak bakınca terör, savaş, köklü değişimler, kültür şoku yaratacak keskinlikte teknolojik gelişmelere tanık olduğumuzu görebiliyorsunuz sanırım.

Bununla birlikte, biz aslında çok avantajlı bir kuşağız. Gelenekseli de biliyoruz, yeniyi de. Biz anolog kuşakla dijital kuşak arasında bir köprüyüz. Bizim çocuklarımız analogu asla bilemeyecek. Biz onlara anlatacağız. Siz de filmlerdeki uçuk kaçık teknolojilerin gerçek olduğu dünyayı göremeyeceksiniz. Bir görebileceğiz.

Bizi anlamak için çok çabalamanıza gerek yok. Tarihe şöyle bir göz atın, yeter. Bizi garipsemeyin, bize bıraktığınız dünyaya bir bakın, yeter.