Yaşamı

İstanbul'daki ilköğreniminden sonra, Konya Askeri Okulu, Işıklar Askeri Hava Lisesi ve Askeri Memurlar Okulu'nu bitirip Posof, Terme ve Ankara'da personel subayı olarak görev yaptı. İlk evliliği annesinin isteği ile oldu. 18 yaşında baba olan Uyar ilk eşinden olma 3 çocuğunu memurluk yaptığı yerlerde büyüttü. 1958'de askerlikten ayrılarak Türkiye Selüloz ve Kağıt Sanayisi'nin Ankara şubesinde çalışmaya başladı. 1966 yılında eşinden ayrılıp İstanbul'a yerleştiğinde o dönem Cemal Süreya ile ilişkisi bitme aşamasında olan Tomris Uyar ile şiir üzerine mektuplaşmaya başlarlar. Bu mektuplaşmalar evlilikle sonuçlanır. Tomris Uyar ile evliliklerinden bir erkek çocukları olur.

Hece ölçüsüyle yazdığı ve toplumsal konuları işleyen ilk iki kitabı Arz-ı Hal (1949) ve Türkiyem (1952)'den sonra, Dünyanın En Güzel Arabistanı'yla bireyin iç dünyasına yönelerek yalnızlığın ve çıkışsızlığın peşinde olmuştur. Tütünler Islak(1962) ve Her Pazartesi(1968) 'de koruduğu bu çizgiyi, Divan(1970)'la geleneksel şiirin kalıplarına, Toplandılar (1974) ve Kayayı Delen İncir (1982)'le söz konusu dönemde yaşanan sınıfsal mücadelenin yansımalarına yerini bırakmıştır.

KARIŞIK SAATLER’e

Soyluluğumu anımsıyorum. Bir gece farkettim

sinemada mıydı bir şehirde mi bilmiyorum

Önce her şeyi ben hazırlıyorum sonra geliyorlar Saat ikide mi, içkide mi, on birde mi bilmiyorum Karışıklık! Keçileri seviyorum tuz gibi

Susuzlukta mı, şöyle akşamlarda mı bilmiyorum Her şey bozuktur bir öğle yürüyüşünde

günlerin akıttığı ırmaklardan mı bilmiyorum

Ben tutunurum saatsiz bir yelkovana

Saat ikide mi, kırılmada mı, on birde mi bilmiyorum Adın bir güzelliğe yakışır elbet yakışır

Bir intiharda mı, bir şiirde mi bilmiyorum

SEVDA ÜSTÜNE - TURGUT UYAR

Küçücük pencerem bahçeye bakar

Bademler, erikler geceye bakar

Bir ışık dökülür yapraklardan şıkır şıkır

Filizler susmuş, tohumlar uyumuş;

Bir an durmuş, genişlemiş büyümüş

Bir eski şarkı, bir eski bahar, bir bildik deniz Vakit nisan ortasında bir akşam...

Bu şiirde sevda sevda üstüne

Senelerdir veda veda üstüne

Yareli yüreğimde dağ dağ üstüne

Vakit nisan ortasında bir akşam.

Mehtap ettiğinden bihaber

Kuşlarla, çiçeklerle, balıklarla beraber

İki tel kumral saç olsa avucumda şimdi

Ağlayıp ağlayıp avunsam...

TUT Kİ BEN

tut ki sen bir şiiri çok iyi yazsan

ya da çok iyi bir şiir yazsan

bir saatin aralıksız işleyişi

bir çocuğun bir sokak kedisini sevişi

bilmem ki sanki güzel bir akşam gibi

onun için her akşamı iyi yaşamalıyım

yani kıskanılan onu

demek istediğim hepsi

ARAMIZDAKİ

sevgilim sevgilim

kuzey sanrısı gibidir

geceyi beşe filan böler

sonra ayılar hüzünden ölmez

sevgilim sevgilim

açlıktan ölür onlar

işte bundan ötürü

hüznü artık bir ayıya bıraktım

sevgilim sevgilim

bir ayıya

ister ormanda kullansın

ister buzdağında

hayatın kutlu olsun sevgilim

ki sana değişe değişe aktım

kimi zaman bir japon gibi uykusuz kaldım

-uykusuz kalır mı onlar bilmem aslında-

sevgilim sevgilim

bir orman gibi çoğal aramızda

şehirden bir çocuk olarak şurda burda

bir sabuntozu markasında köpürerek

çınarın tutsaklığını

ve menekşenin tutsaklığını

ve menekşenin sevincini yaşa

sevgilim sevgilim

hüzüne yer var hayatımızda

KİMSEDE GÖRMEDİĞİM

Kimsede görmediğim bir şiir

yüzü al ve akşamı aşıyor

Eski bir tanrı gibi kendi dininde

Uzun süren bir dönemi düşlüyor olmalı

İçindeki bir içkinin sıcaklığında

Suskunluğu bir başkaldırı olmalı

Elleri ayakları sinemalara bulaşmış

Romanlara bulaşmış

Genel helalara bulaşmış

Dağları iyi bilmediğinden

Denizleri anımsamış olmalı

Gözleri o yüzden çırpıntılı

Kara başlıklı geçmiş,

Sonsuz gelecek

Şimdi burda vakit gece ya

Bir yerlerde ey gözleri maden

Gündüz olmalı

Taşın içinde bir gündüz

Demirin,, ağacın.

ÇOKLUK SENİNDİR

özenle soyduğum şu elma söyle şimdi kimindir

özenle ne yapıyorsam bilirsin artık senindir

suya giden bir adam mesela omzunu eğri tutsa

güneş, su ve adamın omzundaki eğrilik senindir ayağa kalkarsın, adına uygunsun ve haklısın

kararan dünya bildiğin gibi sık sık senindir

kararan dünya yeni bir güle bir ateş parçasıdır bir ateş parçasından arta kalan soylu karanlık senindir bir deneyli geçmişi aldın geldin yeniyi güzel boyadın ben bilirim sen de bil ilk aydınlık senindir

benim sevdiğim su senin suyunun öz kardeşidir senin suyunun bıraktığı güçler artık senindir çünkü bir silah gibi tutarsın tuttuğun her şeyi her yeri bir uyarma diye tutan ıslık senindir senindir ey sonsuzveren ne varsa hayat gibi

tutma soluğunu, genişle, öz ve kabuk senindir ey en güzel görüntüsü çiçeklere dökülen bir çavlanın aşkım, sonsuzum, bu dünyada ne var ne yok senindir ÇOK ÜŞÜMEK

Bir Kalır uzun resimlerde anısı sakallarımızın Urban içinde Üşüyüp Üşüyüp kaldığımızın

Bir Kalır yanık yağlar yataklarda o oteller

Meydanlar heykeller sizin olmadığınız o her yer O çok yalınç gerçekli gelip gitmeler

Bir Kalır uzun duvarlar ve onların dipleri

Bir Kalır Yılgın Adamların hep "Evet" dedikleri Çok üşürdük hep üşürdük üşümekti bütün yaşadığımız Üşürdü ellerimiz aşkımız sonsuz uzun sakallarımız Tükenir dağınık diriliği kaşıntımızın bir gün Bir Kalır uzun kitaplarda anısı çok Üşüdüğümüzün BAHARI BEKLEYENE

ben kışın güzelliğini söylerim ne gelirse dilime çünkü kış bir hazırlıktır soluğuma kıpkırmızı gülüme nice kırmızı ayaklar gelip geçti o gün katar katar kış günleri sözgelişi ben bir çöp bile almadım elime altı kız bir ay ışığı def çalıp şarkılar söylediler beri yanda ormanlar yanardı, ciğerpareler lime artık su uyur aşk uyanır mendilim kana boyanır bilirim bu baharda da herkes hasetlenir halime ve ellerim batık bir suda akar gözlerim her şeye bakar bahar bir gelsin yeter artık eksikse de bırak elleme su uyur düşman uyumaz suların dibi güllerde

altı kız bir oğlan def çalıp şarkılar söylediler baktım birinin kara bir gecesi düşüvermiş mendilime şimdi elimde baston silah, başımda şapka öyle ağzımda kurşun hızında seçtiğim her kelime

su. hiç kimse durmazsa her şey yürür, bu aşk demektir her şey kullanılmazsa dirim bir ihanettir ölüme sakiniz elimiz filan temiz baharı filan bekleriz fincanı tastan oyarlar içine bade mi koyarlar biz silah kuşanırız bize bir şey söyleme

SENFONİ

Önce sesin gelir aklıma

Çaresiz kaldıkça hep seni düşünürüm

Güzel olan, dolgun başaklardaki sarışın sevinçli Sonra cumartesi günleri gelir

Sonra gökyüzü gelir hemen kurtulurum

Bir yağmur yağsa da, beraber ıslansak.

Kırk kere söyledim bir daha söylerim

Savaşta ve barışta, karada ve denizde,

Düşkünlükte ve esenlikte

Zamanımız apayrı bize göre

Yanyana olduk mu elele

Aç kalsak ağlamayız biliyorum.

İçim güvercinleri okşamış gibi rahat

Sen yanımdayken ister istemez

Geniş meydanlarda akşam üstleri

Üstüste üç kere deniz, üç kere çınarlar.

Sen yanımdayken ister istemez

Uzak ırmakları hatırlıyorum.

Arasıra düşmüyor değil aklıma

Yabancı kadınların sıcaklığı

Ama Allah bilir ya, ne saklıyayım

Yanında ihtiyarlamak istiyorum...

BİR İNTİHAR AKŞAMI

Kısacık yoğun bir akşam

herkesin yüzünün bir anıya karıştığı

yoğun bir akşam

bana bir memur gibi davrandılar hastanelerde

ve bir intihar üstüne söylenti

bütün kıyıları dolaştı durdu

kısacık bir akşam

Kısacık serin bir akşam

kelebeklerin atlarla yarıştığı

yoğun bir akşam

bazı mektuplar damgalandı postanelerde

oturuldu bir takım şarkılar söylendi

bir adam bir kadının kapısını vurdu

kısacık bir akşam

Neyi söylesem bir kahramanlıktı

içinde azıcık buluştuğumuz

bir bulutla bir kağıt peçete arasında

kısacık yoğun bir akşam

şaşırdım hüznümü nerelere bıraksam

bir yanda kasıklarımın sarsılmaz gücü ve

kısacık yoğun bir akşam

Her şey bir unutkanlıktı

arada bir deliler gibi kavuştuğumuz

tüfekle vurulmuş bir parsın yarasında

kısacık yoğun bir akşam

biliyordum bir soğuktu nereye varsam

bir yanımda bir el bir yanda vazgeçilmez bir sancı ve kısacık yoğun bir akşam.

Kim karıştırdı gerçekliğine

yaşadığım sonsuzluğun

ve oturuldu bir takım şeyler söylendi

imla kurallarıyla mutsuzluk üstüne

kısacık bir akşam

duraladım ne yapsam

Kim karıştırdı gerçekliğine

su terazilerindeki ensizliğin

ve fotoğraflar çekildi ben çıkmadım herkes eğlendi araba vapurlarıyla denizsizlik üstüne

kısacık bir akşam

o kadar kısa ki bir akşam

yüzümü suyun ardında buldum

kıyılar bu yüzdendir öyle dediler

kısacık yoğun bir akşam

serin bir akşam öyle söylediler...

KAN UYKU

Bir biz varız güzel öbürleri hep çirkin

Birde bu terli karanlık

Sonra bir şey daha var muhakkak ama adını bilmiyorum Nereden başlasam sonunda o ışıkla karşılaşıyorum Yarı çıplak utanmaz bir kadın resmini aydınlatıyor Akşam oluyor ya bir türlü inanamıyorum

Oturmuş iri yapılı adamlar esrar çekiyorlar

Daha bir aydınlık olsun diye içtikleri su

Sarı toprakdan testileri güneşte pişiriyorlar Bir korkuyorum yanlız kalmaktan bir korkuyorum Gündüzleri delice çalışıyorum geceleri kadınlarla yatıyorum Sonra birden büyümüş görüyorum ağaçları

Kısrakları birden yavrulamış

Havaları birden güneşli

Kadınlarla yattığım yetse ya

Birde kadınlarla yattığıma inanmam gerekiyor

Hoşlanmıyorum

DENİZİ ANLATIYOR

adı çok duyulmuş bir ozan değildi

Tonyalı balıkçılar arasında

-onlar ki her türlü balığı tutarlardı denizden-ama iyi bir ozandı

bütün söylentilerin tersine

denizde de olabilirdi sandalla

uzun geçmişli denizle

gün batımında var olan

ve gün doğumunda da

UZAK KADERLER İÇİN

Birgün, bir yağmurla garip garip

-Çoluğu çocuğu terk edeceğim.-

Bir sevgiyle doymayacak kalbim,anladım

Alıp başımı gideceğim.

Asır yirminci asırdır,amenna

Bir yanımda sevgilerim, bir yanımda sancım

Neon lambaları büsbütün karartır gecemizi

Uzaklar daha uzaklaşır

Bir define çıkarır gibi kayalardan, Ademden beri Sımsıcak sevgilere muhtacım.

Bir gün alıp başımı gideceğim

-Yıldızlar ışısın, yollar üşüsün, yollar...-

Belimi bir ılık şal sarsın, mavi

Hüzünlü bir serencamın ardından, şarkısız

Rüyalarım unutulmuş bir handa pes desin

Görmüş geçirmiş bir çift duygulu dudak karşısında.

Kendi kendine çekilmez oluyor ömrüm

Her insanın ayrı ayrı yaşayabilsem kaderinde

Diyarı gurbette kanlı bir aşk

Bahtsız bir çocukluk uzak köylerin birinde

En uzak beyazlar,

En yakın ikindilerde, duygulu

Ve bir sahil meyhanesinde bir akşam

İçip içip ağlasam...

Nasıl kısa kesmeli bilmiyorum?

Herkesin derdinden pay isterken.

Uzak kaderlerin suları çağlar şimdi

Yıldızlar dökülür sonsuza içimizden.

Birgün, bir parkta otururken, biliyorum

Bir el yağmurla dokunacak omuzuma

Bir çift göz,bir davet, bir kalp

Çoluğu çocuğu terk edeceğim.

Yapraklar dökülecek, çiçekler solacak

Bir sonbahar, bir sabah ve bir yağmur olacak

Toprak ve insan kokularıyla,

Uğultulu bir sarhoşluk içinde, yıllar için

Başımı alıp gideceğim.

DENGE

Sizin alınız al inandım

Sizin morunuz mor inandım

Tanrınız büyük amenna

Şiiriniz adamakıllı şiir

Dumanı da caba

Bütün ağaçlarla uyuşmuşum

Kalabalık ha olmuş ha olmamış

Sokaklarda yitirmiş cebimde bulmuşum

Ama sokaklar şöyleymiş

Ağaçlar böyleymiş

Ama sizin adınız ne

Benim dengemi bozmayınız

Aşkım da değişebilir gerçeklerim de

Pırıl pırıl dalgalı bir denize karşı

Yangelmişim diz boyu sulara

Hepinize iyiniyetle gülümsüyorum

Hiçbirinizle dövüşemem

Benim bir gizli bildiğim var

Sizin alınız al inandım

Morunuz mor inandım

Ben tam kendime göre

Ben tam dünyaya göre

Ama sizin adınız ne

Benim dengemi bozmayınız

GÖĞE BAKMA DURAĞI

İkimiz birden sevinebiliriz göğe bakalım

Şu kaçamak ışıklardan şu şeker kamışlarından

Bebe dişlerinden güneşlerden yaban otlarından Durmadan harcadığım şu gözlerimi al kurtar

Şu aranıp duran korkak ellerimi tut

Bu evleri atla bu evleri de bunları da

Göğe bakalım

Falanca durağa şimdi geliriz göğe bakalım

İnecek var deriz otobüs durur ineriz

Bu karanlık böyle iyi aferin tanrıya

Herkes uyusun iyi oluyor hoşlanıyorum

Hırsızlar polisler açlar toklar uyusun

Herkes uyusun bir seni uyutmam bir de ben uyumam Herkes yokken biz oluruz biz uyumayalım

Nasıl olsa sarhoşuz nasıl olsa öpüşürüz sokaklarda Beni bırak göğe bakalım

Senin bu ellerinde ne var bilmiyorum göğe bakalım Tuttukça güçleniyorum kalabalık oluyorum

Bu senin eski zaman gizlerin yalnız gibi ağaçlar gibi Sularım ısınsın diye bakıyorum ısınıyor

Seni aldım bu sunturlu yere getirdim

Sayısız penceren vardı bir bir kapattım

Bana dönesin diye bir bir kapattım

Şimdi otobüs gelir biner gideriz

Dönmeyeceğimiz bir yer beğen başka türlüsü güç Bir ellerin bir ellerim yeter belliyelim yetsin Seni aldım bana ayırdım durma kendini hatırlat Durma kendini hatırlat

Durma göğe bakalım

BIKTIM BÖYLE

Üç yıl sonra mıydı bilmiyorum

ama ekimin onbeşiydi biliyorum

ekimin onbeşiydi ama

ekimin onbeşinde ne oldu bilmiyorum

herkesin sular gibi dağıldığı ama herkesin

bir sur önünde miydik bir yolda mı

semtini bilmediğim bir karakolda mı

sonra topluca bir bahçede durduk

bıktım böyle sayrılıklardan

ateşim çıksa neyse ne

neyi bıraksam aklımdan bir suya karışıyor

bir büyük savaşda Kıbrıs kıyılarında

vurulan ve ölen bir askerin

çelik miğferi gibi

dipde ışıltısını görüyorum yalnız

elimi eteğimi çekiyorum bahçeden

sazlıklara vuruyorum belleğimi

zalim bir ilk yazdı ama yaşadığımız

işte bunu unutmamalı unutmamalı

bir ölüm nefes alırken bir dudakta

öbür bütün şeyleri nasıl anlatmalı

miğferin paslandığını usul usul

bir yangının söndüğünü

ve suların pırıl pırıl kaldığını

bir otobüs Mersinden Mardine giderken

o zaman aşkınla dol kalbim

nerden ne kadar derlediysen o kadar

senin kendine seçtiğin alamet-i farika

uzun bir gece görünümünde geçerli hala

HIZLA GELİŞECEK KALBİMİZ

hızla gelişecek kalbimiz

kalbimiz hızla.

sürgünlerin umutsuzluğunda

kırık kalpler, yaralılar, onulmazlar

farksız çarpanların umutsuzluğunda

ve köprü başlarının umutsuzluğunda

ve köprü başlarının umudunda.

sular bitse bile, çiçekler atılırken oralara

temiz bir ilişkinin bulutsuzluğunda

ve eski dağlarda, eski dağlarda kış

kovalarken ülkesini

hızla gelişecek kalbimiz.

kendi öz hüznümüzün öz tarlasında

bozkır dayanıklılığımızın tarlasında

kalbimiz

ellerimiz ayaklarımız arasında

ve kimsenin bölemediği şarkıyı

güllerin, buğdayların ve acının şarkısını

bir haziran uygulayacak sesimize.

sütçünün sesiyle birlikte

erkenci işçilerin sesiyle birlikte

şoförün sesiyle birlikte

sabaha başlamış sarhoşların sesiyle birlikte

yaman sarhoşların sesiyle birlikte

ve yeni uyanışların ve yeni doğmuşların

ve herkesin ve herkesin

sesleriyle birlikte

bir haziran uygulayacak

kimse bölemeyecek ve kalbimiz

hızla gelişecek.

yıkıntılara karışan eski bir bahar

büyük olmaya elverişli bir bahar

eskiden yaşanılmış ve her şeye rağmen

insanlara göre bir bahar

suların kana kestiği yahut

suların kana kestiği bir bahar.

hızla gelişecek kalbimiz

bir mavilik kalıbında

bir odada, en olagel bir odada

en sade, en insanca bir odada

bir kadınla bir erkeğin olduğu bir odada

bir kadın bir erkeğin

bir kadınla bir erkek olduğu

ellerin ve omuz başlarının

birbirini bulduğu.

birden gerçekliğini algılayarak

saat çalınca ve görünce güneşi

birden vazgeçilmezliğini algılayarak

önemli ve gerekli buluşunu kendini

birden hatırlayarak

geleceğe hazırlayınca olanca göğüslerini

ve her şeye ve ölüme kalbimiz

hızla gelişecek

çağımıza pek uygun bir hızla

gelişecek kalbimiz

kalbimiz

yerin ve göğün alt edilmez bir dirilikte olduğu tutkumuz, direnmemiz, ellerimiz, kalbimiz.

kalbimiz

kalbimiz hızla gelişecek.

KURTARMAK BÜTÜN KAYGILARI

Sularsa akmak birgün birgün birgün

Birgün dağlara çıkmak birer birer dağlara çıkmak birgün Çıkmak çıkmak birer birer birgün dağlara dağlara birgün Birgün birer birer dağlara

Ah nasıl dağlara birgün

Ey birgün

Çiçek açmak birgün

Dağlara dağlara birer birer dağlara

Otları büyütmek birgün

Birgün köyler kentler yıkanık damlar geri dönmek birgün Birgün yeni dönmek

Birgün dağlara çıkmak birer birer çıkmak çıkmak Su yürümek güneş bilmek

Yeniden orda otlarda orda yeniden orda orda

Bitkin birgül bulmak ve geri dönenler birgün

Ey yorgun atlar, sayı bilmiyen çocuklar

Ey bütün hazır elbiseciler ey,

Birgün olmak, küskün keşişlerden olmamak birgün Dağlara dağlara çıkmak sular köprüler sular birgün çıkmak Eski kaba arabalardan inip birgün çıkmak

Dağlara dağlara dağlara başka hiç

Birgün dağlara.

SES

seni sonsuz biçimde buldum o biçimi almıştın

sandviçlerle, kötü şehirle, terle başbaşa kalmıştın yürüdü üstüne herkesin neonu, herkesin babaannesi herkesin en eski olan kökü, en eski hanesi

yeşili bozup suya çevirdin, akşamı sonsuz uzattın ne buldunsa o akşama uygun, ne buldunsa ona kattın sen bir atmacanın en uzun çığlığısın, her türlü gökte göğü büyüttün, otobüsleri aldın, şehirleri ufalttın seversin diye söylerim her şeyi, sana uygun olsun çünkü her şeyin birbirine uygununu sen bulursun gel ellerini ver en güzel ellerini öyle

ruhum, ateş yüreğim, kokum birlikte öyle...

YAVAŞÇA OLUYOR ELLERİME

Susuz bir aklık başlayınca aramızdan

yavaşça oluyor ellerime bulaşması,

bir eksiyle yüklü minüskül H harfinden

bir meydan çarpmasından,

beni hatırlamakların

Bunlar bizim kızlarımızdır

Kara güller önlerinde kara

saçları çılgınca ikiye ayrılmış,

- hiçbir şey eski açıklığında değil ki -

yavaşça oluyor ellerime bulaşması,

bir ot sesinden bir at akşamından,

tam şehir içinde, otobüs durağında,

birden ulaşılmaz gençlikleri herşeyin..

Yapmayın.. Nasıl inanırım eşitliğine! .

Heryerde gençtir o Büyük Su.

Kıyıdadır,

boyalı sandallar ve sabah çocuğu kıyısındadır Kırları ve ormanı geçince hemen,

şehir bitince yani çok kolay

yani lokantalar bitince sayın örtüleriyle,

kuzuların danaların kıyma yapıldığı kasaplardan sonra elmalardan karpuzlardan biraz ötede

yani uzakta..

- hiçbir şey artık eski açıklığında değil ki -

yani kiliseden bozma camilerde

yani askeriye deposu yapılmış,

yani burda, orta yerde, ışıkta ve parada

zaman zaman gökyüzü gecesi aralığında.

.....

Bir denizin yanında nedir ki bıyıklı ve saçları dökülmüş bir adam, kötü bir alışkanlıktan başka nedir bir adam...

KIYIDAKİ ELMAYA BİR SES

ey canımın güftesi, eylülün ikinci haftasıydı o sıra bana gülümseyerek getirdiğin bir bardak suydu o sıra hatırla denize hiç bakmadık çünkü kıyısındaydık bir elma kendi kendine büyür dururdu o sıra

bir kıyı ikindisiyle bir elma öyle kendiliğinden büyürler bir öfkenin ya da bir dağın yanısıra bir kıyının beslerliği bir elmadan ayrılmaz gibi ama elma soğuk bir kış akşamında bile yenir ısıra ısıra bir öfkeyi diriler durmadan elma, ovadan gelir elbet küfelerle sandıklarla hüzünlerle ardısıra ey geçmişten gelen konuk, sonsuz düğmelerimi tut yerlerini yadırgayan sonsuz iliklerin adına

ey canımın güftesi, denize hiç bakmadık, hatırla tek pencereli bir odada elma yedik ısıra ısıra elmanın topraktan süzdüğü, gemilerin denizlerde gezdiği bir tatildi, bir geçiştirmeydi, yalnızlıktı bir kusura neydi, ne doğruydu, nerden vardık yakışmıyor konuşmak bize öyle barışlar okuyup yalnızlığı yaşamak kara kara ey canımın güftesi, ey penceresi bütün sıkıntılarımızın bizim babalarımız neden ölürlerdi hatırla sıra sıra bu söylediğim iyi bir şarkıdır elle bile hatırlanır yani şu, ateş ve deniz buluşurlar bir limanda arasıra yani şu, elma yenir ve balık durmaz kaçar

ama yenilmezler artık buluştukları sıra

BİNLERCE

binlerce pazartesi geçti ömrümde

hangisiydi o çıkaramıyorum

bir kiraz yediğimi hatırlıyorum kurtluydu

demek oldukça eski

bir de saçma sapan şeyler

bir kızın diz altını örneğin

bir adamın çirkin sigara içişini

nasıl yaşanıyor bu vesayetli dünyada

hangi çılgınlar nasıl dayanıyor buna

kimsenin soyunu sopunu bulmak görevim değil

kendi öykümü düzenlemek yetiyor bana

güzel bir öğle vakti

eski güzel bir aksamı hatırlayarak

sonra dopdolu şeyler

damacanalar gibi

içim kabarıyor

sonu olsun diyorum

neyin sonu ama

hiç değilse bu taş basamakların

SULARDAN ÜRKÜ

suların çoğaltığı seslerden ürküyorum

yorgunluk veriyor ürkü¹

alacakaranlık gibi anlamsız bir şey bir

çoban kepeneği gibi ya da

gelip çakılıyor aklıma

sonra hiç bir şeye benzemiyor

bir saat iki saat üç saat gibi şeyler oluyor

ama

hiç bir şeye benzemiyor

tutturduğum türkü

nedendir bilmem

Edip le söylediğimiz zaman

oluyordu halbuki

----------------------------

¹ türkü ye kafiye aradığımı sandınız,yanıldınız!

ISLAK ÇELTİK

benim bir sevincim var yüzün artık akşam

bir çocuğun gülüşünü görüyorsun nereye baksam kıyımız uzak ve kuytuda ellerimiz sanki yok

ellerimiz yok ama senin ellerini bir tutsam

bazı çocuklar doğar bilirim bazı çocuklar doğmaz doğmayan çocuklar için bilmem ne yapsam

ey Çavlan. bitmeyen temmuz güneşi. ey aslan

silkin. sakla harmanını. çocuğunu sakla

ey aslan. suya kaptır kendini ellerin sanki yok bir güzel günde mızıkalarla bir alanda dursam sen yoksun gazeteler yok geçmişin razı değil

bilmem ki doğmayan çocukları ben mi doğsam

Ben Ne Güzel işerim sabah güneşe karşı

ben ne güzel işerim güneşe karşı

arkamda medrese duvarı önümde çarşı

bir sürekli kaşınmadır yaşadığım

törelere ve alışkanlığa karşı

geldim gittim geldim bir şey bulamadım

üzüldüğüme ve yorulduğuma karşı

ah aklıma her şey gelir, her şey gelir

doğan güne karşı batan güne karşı

sözde kirlettiğimiz bütün her şey duruyor

bak ne diyorum sana, ele güne karşı

biz duralım bir sürekliyiz duralım

durukluğa, tüberkiloza ve uranyuma karşı

durduk, ateş besledi, kuşları sürekledi

arkamız medrese duvarı önümüz çarşı

güneşe güneşe karşı...

Açlık Çoğunluktadır

gülü çiğdemi filan bırak

sardunyayı karidesi filan bırak

acıyı ve ölümleri bırak

oy pusulalarını ve seçimleri bırak

evet

seçimleri özellikle bırak

çünkü açlık çoğunluktadır

her kişinin ukala ömrü

yeter sanılır çiçeklenmeye

ve dünyanın karanlığından

bir aşk bahanesiyle kurtulmaya

kaçıp giden baharların anisi

elden ele devredilen bir gençlik duygusu

laleler sümbüller butun obur boklar püsürler

hakkım var mıdır bunları söylemeye

- vardır

güneş doğarken ve batarken

yazdan kısa girerken ve kıştan çıkarken

ve dağda ve kırda

hakkım vardır -

çünkü en azından dünyadan

dölsüz katırlar geçer

yüklü vagonlar geçer

demir yüklü şilepler geçer

yelkenleri isletenleri ve tayfalarıyla

ve onların karıları ve çocuklarıyla

ve bilinmez sanılır geleceği

bir demiryolu makasçısının

oysa kesinlikle yazılmıştır

her sevgi kitabında

asil olan açlıktır

çoğunluktadır

sevişmek o yüzden gereklidir

evet açlık, yok olsun butun incelikler

mendiliniz var mi, kabak öğreten

boa strogonof mantar file minyon

güneş görmemiş midye

midye görmemiş güneş

ve soygun halindeki otel malzemeleri

ve altın arayıcılar

ve istedikleri yerlerde

yüksek graviteli petrol bulanlar

hem şames kıyısında

hem mekong deltasında

bir kalça fotoğrafına bunlarla birlikte bakanlar çoğunlukta değildir

açlık çoğunluktadır

artık her şeyi yaşadık

ve birlikte duşunduk

ve duşunduk ki her şey cehennem

bir bakışta

ve cehennem

başarılmamış bir savaştır

dünyanın ortasında kullanılmamış bir su

cehennem, insanin kendi ciğeri

at sırtında taşınan ölü

kundağa girmeyen bebe

karanlıklarda açan çiçeklerin

bir insanin ölümüne dönüşü

bir insan olumu olmaya

çünkü açlık çoğunluktadır

- iste o zaman diyorum ki -

gelişin sen olsun senin

her şey esirgesin seni

çünkü açlık çoğunluktadır

ve ezecektir gücüyle dünyayı

- ikimize bir aşk elbette yetmez

türlü şeylerin savunulduğu -

diriliğe eşitliğe tokluğa

artık ayıp olan tokluğa

çünkü açlık çoğunluktadır

açlık.

SiBeRnetik

üç kere üç dokuz eder

bilirsin

birin karesi birdir

kare kökü de

bilirsin

"mutlu aşk yoktur"

bilirsin

ama baharda ya da dışarda

sonsuz göğün altında

aşkın aşkla çarpımı

nedendir bilinmez

garip bir biçimde

hep sonsuzdur

SUNAK

ilkin bir kadını kestiler soyup giysilerini

sonra kitapları yaktılar, suları kestiler

su bir ulusun özlemidir bu yüzden dağlara bakarlar bir silâh olarak alınır satılır

ve ıslatır esirgemeden bir rençberin boğazını oysa ay bir ateş gibi yağıyor

usul usul terliyor bir batık gemi

kan sızıyor bir halkın dinmeyen uğultusundan

ve eskiden bir şehire girdiğimi hatırlıyorum

bir şehire yerleştiğimi hatırlıyorum

rüzgârın eskittiği bir şemsiyeyle

suyun paslandırdığı bir silâhla

herkes gibi bir avuç bedenimle

yarım dirimler yarım ölümler taşıyarak

bir denizin altından

oldukça ağır bir denizin altından

ağzı tıkalı bir sürahi gibi

suyun yüzüne çıktığımı

şimdi artık neyi hatırlasam bir anı oluyor

örneğin bir adamın içkiye düşkünlüğünü

bir kadının sunuluşunu soyularak

kanım mı hatırlatıyor ben mi üflüyorum

gidip toparlıyorum bir yerlerden başkaldıran gölgemi diyorumki ey batık gemi

artık kar yağıyor güvercinlere

sokak alışılmış düzenini sürdürüyor

harcayan kıllı elleriyle

sunak kan içinde, kan içinde sunak

alıp boyuyor gövdemizi

sokaktayım ve herkes alışkın

hatta bekliyor onu durmadan

bir soylunun serinleme alışkanlığıyla

bir ağustos akşamında

durmadan kurban, durmadan sunu

tükenmeyen açlığına düzenin

döğüşmeyi ve kanı hazırlıyor

aşkın son kertesini

onu, durmadan

şimdi ey eski gümüş, batık gemi, diyorum ki

her yerde seni hatırlıyorum durmadan

saat kaç olursa olsun, takvim ne derse desin

açlıkta, bir bıçağın kabzasında ve dağda

durmak istediğimi hatırlıyorum durmadan

itilirken ve dövülürken ve kovalanırken

güneş batarken ve doğarken

bir parmaklığa dayayıp ellerimi

durmak istediğimi hatırlıyorum durmadan

itilirken ve dövülürken ve kovalanırken

güneş batarken ve doğarken

bir parmaklığa dayayıp ellerimi

durmak istediğimi

sunak inceltir coğrafyasını

akşam bir dinginliğe benzer kendiliğinden

ii

dünyayı en çok sevdiğim zaman

her şeyi en çok unuttuğum zaman sanılır

çünkü kuşların güzle güneye gittiğine inanılır oysa taş kırmanın ve otel inşa etmenin mevsimi yoktur cepte tabanca da cigara paketi arar gibi aranır adamoğlu hırçın bir kış gibidir

doğrusu hırçın bir kış niteliğindedir

birden akidesi parlayınca fosforun

dünyanın elbette sonu vardır

yani sunak temizlenir kandan

sunmanın önü alınır

en denize yatkın küreklerle

ustaca biçilmiş keresteler

ve usturlâpın en alâsı iskenderiyeden

ve haritanın en makbulu kanla yoklanan

sonu vardır

imdi

bu böyle nasıl bir bahardır

bütün sürgünlerin lâhana olarak hesaplandığı

bütün harfler anlamını yitirmiş

bütün sokaklar geliş geçişe dardır

ve acılar bütün etkisini yitirmiş

gemiler bütün limanların uğraşı

iii

dünya bir sunaktır

sonunda kalemlerin bile sunulduğu

işte benim kanım ortada

akmıyor artık

iv

sakinim bütün gece boyunca

başımı değişmeyen düşüme koyunca

lâleler kızıllaşır menekşeler morlaşır

sütçü gelmez kapıya vurmaz

gazeteci de öyle

bilirim

dünyanın sonu vardır

GEYİKLİ GECE

halbuki korkulacak hiç bir sey yoktu ortalikta hersey naylondandi o kadar

ve ölünce bes on bin birden ölüyorduk günese karsi.

ama geyikli geceyi bulmadan önce

hepimiz çocuklar gibi korkuyorduk

geyikli geceyi hep bilmelisiniz

yesil ve yabani uzak ormanlarda

günesin asfalt sonlarinda batmasiyla agirdan

hepimizi vakitten kurtaracak

bir yandan topragi sürdük

bir yandan kaybolduk

gladyatörlerden ve dislilerden

ve büyük sehirlerden

gizleyerek yahut dögüserek

geyikli geceyi kurtardik

evet kimsesizdik ama umudumuz vardi

üç ev görsek bir sehir saniyorduk

üç güvercin görsek meksika geliyordu aklimiza caddelerde gezmekten hoslaniyorduk aksamlari

kadinlarin kocalarini aramasini seviyorduk

sonra sarap içiyorduk kirmizi yahut beyaz

bilir bilmez geyikli gece yüzünden

"geyikli gecenin arkasi agaç

ayaginin suya degdigi yerde bir gökyüzü

çatal boynuzlarinda soguk ayisigi"

ister istemez asklari hatirlatir

eskiden güzel kadinlar ve asklar olmus

simdi de var biliyorum

bir seviniyorum düsündükçe bilseniz

daglarda geyikli gecelerin en güzeli

hiçbir sey umurumda degil diyorum

asktan ve umuttan baska

bir anda üç kadeh ve üç yeni sarki

bellegimde tüylü tüylü geyikli gece duruyor

biliyorum gemiler götüremez

neonlar ve teoriler isitamaz yanini yöresini

örnegin manastir'da oturur içerdik iki kisi

ya da yatakta sevisirdik bir kadin bir erkek

öpüslerimiz gitgide isinirdi

koltukaltlarimiz gitgide tatli gelirdi

geyikli gecenin karanliginda

aldatildigimiz önemli degildi yoksa

herkesin unuttugunu biz hatirlamasak

gümüs semaverleri ve eski seyleri

salt yadsimak için sevmiyorduk

kötüydük de ondan mi diyeceksiniz

ne iyiydik ne kötüydük

durumumuz basta ve sonda ayri ayriysa

basta ve sonda ayri ayri oldugumuzdandi

ama ne varsa geyikli gecede idi

bir bilseniz avuçlariniz terlerdi heyecandan

bir bakiyorduk aksam oluyordu kaldirimlarda

kesme avizelerde ve çiplak kadin omuzlarinda

büyük otellerin önünde garipsiyorduk

çaresizligimiz böylesine kolaydi iste

hüznümüzü büyük seylerden sanirsaniz yanilirsiniz örnegin üç bardak sarap içsek kurtulurduk

yahut bir adam biçaklasak

yahut sokaklara tükürsek

ama en iyisi çeker giderdik

gider geyikli gecede uyurduk

"geyigin gözleri piril piril gecede

imdat atesleri gibi ürkek telasli

sultan hançerleri gibi ayisiginda

bir yaninda üstüste üstüste kayalar

öbür yaninda ben"

ama siz zavallisiniz ben de zavalliyim

eskimis seylerle avunamiyoruz

domino taslari ve soguk ikindiler

çiçekli elbiseleriyle yabanci kalabalik

gölgemiz tortop ayakucumuzda

sevinsek de sonunu biliyoruz

borçlari kefilleri ve bonolari unutuyorum

ikramiyeler bensiz çekiliyor dünyada

daha ilk oturumda suçsuz çikiyorum

oturup esmer bir kadini kendim için yikiyorum iyice kurulamiyorum saçlarini

bir bardak sarabi kendim için içiyorum

"halbuki geyikli gece ormanda

keskin mavi ve hisirtili

geyikli geceye geçiyorum"

uzanip kendi yanaklarimdan öpüyorum.

PALYAÇO

kaç kişiyi öldürdüm düşlerimde

kaç kilo çekerdi yalnızlık

kaç kere ezildim altında

yaz yağmurlarının

belki de palyaçolar ağlardı pazartesi sabahları her sirk geldiğinde ağlamaklı olurduk

hep ağlamaklı olurduk gülünecek halimize

kim sevmezdi çiçekleri filan

"ben sevmezdim" dedim, "yalan" dedi bunu palyaço söyledi,

palyaço söyledi ben yazdım

yazdım, yazmasam ağlayacaktım

herkes ağlarmış biraz, ben de ağladım

sırf bu yüzden mi ağladım

alçaklık gibi bir şey oldu bu biraz

biraz birazdım her şeyden

dün biraz sinirlenmiştim mesela

yarın bir kadını seveceğim biraz

biraz biraz kör oldum bügünlerde

ama rakı kadehlerini boşaltmayın

eksilmesin hiçbir şey

hiçbir şeyden dahi olsa

kalsın biraz

ii.

umursamıyorum yılgınlığımı filan

çünkü sessizce yaşanmalı her şey

bir devrim sesszce olmalı mesela

ve her sözcüğüne inanmalı bir palyaçonun

bir palyaço neden yalan söylesin ki

ben palyaço olsaydım söylemezdim

marangoz olsaydım da söylemezdim

ben insan olsaydım yalan söylemezdim!

hem nereden çıkardınız palyaçonun yalnızlığını kaç kilo çeker ki bir palyaço

hem neden yüzüme vuruyorsunuz

bir çirkin ördek yavrusu olduğumu

gocunmam ki ben, ben gocunmam

bir palyaço ne kara gocunmazsa

o kadar, o kadar gocunmam işte

rakı doldurun! eksilmesin

iii.

bitmedi, yazacağım daha

yazmazsam ağlayacağım çünkü

alçakça olacak biraz

hem biz o zaman kimdik ki, nerelere giderdik

her sokakta biraz daha eksilirdik

bilirdim, geceleri puslu puslu olurdu bazen

bazen birisi fısıldarmış gibi olurdu

"duyamadım", derdim, "tekrar et!"

sessizliğe bürünürdü o vakit her şey

sokaklar daha bir puslu

palyaçolar daha bir ağlamaklı olurdu

ve ben daha bir alçak olurdum

ağlardım biraz

hem sen kimsin, çekiştirme diyorum

hatta kuyruğuma basma diyorum

acıyor, tırmalarım,-

diyorum

kahrol, kahrol!

diyorum

iv.

geçen gün yüzüme rastladım bir ilan panosunda korktum birden, kusacak gibi oldum

"olur öyle" dedi palyaço,

"herkes alçaktır biraz"

"otur ulan!" dedim, bağırdım ona

ben bazen bağırırım biraz

"rakı doldur!" dedim, "eksilmesin!"

ben bazen eksilirim biraz

aslında hepimiz eksilirmişiz biraz

bunu sonradan öğrendim

ben aslında her şeyi sonradan öğrendim

herkes herkesi sonradan öğrenirmiş

bunu da sonradan öğrendim

örneğin;

geçen gün bir kadınla seviştim

biraz değil çok seviştim

ya işte öyle palyaço

diyorum ki,

bunu da yeni öğrendim

sevişmek de eksilmekmiş biraz

v.

kim sevmezdi ki kuş ötüşlerini filan

"ben sevmezdim" dedim, "yalan"

dedi

bunu palyaço söyledi

palyaço söyledi, ben yazdım

yazmasam, alçak olacaktım

hem ben roman da yazdım biraz

bazen diyorum ki, palyaço,

sen olmasan ben ne yaparım

alçakça eksilirim belki biraz

her yağmur yağışında yerindi dibine girerim

hiçbir kadının kasıklarını öpemem belki

ya da unuturum sonradan öğrendiklerimi

biraz biraz anlıyorum ki,

yüzler eller, o terli vücutlar filan

her şey plastikmiş biraz

vi.

haydi sirtaki yapalım palyaço

rakı doldur, yine eksildik biraz

CUMA

ne söylenebilir! tam çağıydı. olağandık.

sabahlarda süzgündük, ancak akşamlarda vardık.

ne söylenebilir! her şey düzeliyor sandık.

odalarda çok geniş alanlarda dardık

hiçbir şeye yeterince inanılmadan. toplandılar orada biz de vardık.

ne söylenebilir! tam çağıydı. belli aldandık.

otlarla yeşerdik, güllerle sarardık.

bir uykudan doyarak uyanılmadan. toplandılar

orada biz de vardık.

ben sokakları severim. deniz boyunda

her şey bir eskidir. ellerim acır onları taşımaktan ben sözümona sokakları severim deniz boyunda

oysa ensem ve şakaklarım döküldü kaşımaktan

bir genelgeyim, gündüzüm ve gecem bir

bir anı bile değilim eski olmaktan.

gücüm tazelenmedi, suratım eski. yırtık.

her şeyleri bıraktım. geniş kıyılara dadandım.

aşk diye geceleri çözümledim. aldandım.

hep tozları silkeledim üstümden. hep

bir pantolon için dört kere şehre indim

bayramlara hazırlandım. sadece hazırlandım.

ne söylenebilir! tam çağıydı. oyalandık

suyun, ateşin, havanın toprağın çalışkanlığına daldık.

bir acıya kahramanca katlanılmadan. toplandılar orada biz de vardık

ve uzun uzadıya orada kaldık.

turgut uyar, yenilgi günlüğü.

Çarşamba

aslında buydu beni geliştiren

lut gölünün ve karanlık mevsimlerin karşısında ordan uzayıp geldikçe kararan resimlerin karşısında her gün seslendiğimiz isimlerin karşısında

(sinek kovalayan bir berber çırağı gibi

bütün işi sinek kovalamak olan

ustasından sinen ve sinek kovalayan.)

birden perdeleri açan bir sevgisizlik

şaşılacak bir balık iriliğinde

bu temmuz nasıl olsa birkaç yıl sürer

akşamları ve sabahları birtakım ilişkilere değiştiren yani birbaşına kalmanın mutsuzluğunu.

istesem ne olur kurtulmayı

-serin değil ki bildiğim sokaklar, sinekli-

renkli camlar gecesinden, keten ter mendilinden uzayıp gelen resimlerin karanlığından

ve rumeli beylerbeyinden

ve taksitle satışlardan

kurtulmak.

kurtulmak!

bir sonsuz kelime

bilmediğim bir eski zaman diliminden

bir güzel aşk ölümü belki

hiçbir şeye hazırlıklı değildik

oyunlar oynandı, gökler kapandı, yenildik

ama şehirlere koyverdiler bir menekşeyi

bir menekşeyi

o zaman başından sezdik yenilgiyi

o zaman şehre çıktım bir elimde fırça

bir elimde sineklik

öbüründe bir sinema bileti

kim varsa gelsin artık yeniden oynayalım

hızım bir araba dolusu aşk gibidir

gölün rengiyle asfaltı karıştırıp

kızım, ne varsa hep yeniden boyayalım.

aslında buydu beni geliştiren, aşksızlık!..

aşksızlık büyütür beni

yeni bir aşka doğru ve

öyle sanıyorum ancak birkaç yıl sürer

insanın sebepli umutsuzluğu

. . . . . . .

üçüncü gün. yorgun

ev aklımda. gitmeyi unuttum.

turgut uyar, yenilgi günlüğü

Pazartesi

benim adımı bağışla

. . . . . . . . .

"sabah uyandırıldığında pazartesiydi

bunu iyice bildi, ağzı çirişli

yersiz, ürkek, yeni yaratılmış gibi

coşkun bir göğe uyumsuz ama kararlı

durmaya, direnmeye, aşk olmaya sanki

elleri ve beyni hemen çalışkan kesildi

sonra birden bir ışık bir ışık bir ışık

hazır bir biçimlenmeyi aldı geldi

çünkü -anlar gibiydim- biraz yenildi

hemen bir coşkuya gidiverir alışkanlığı

oturur tıraş olur, ekmek kızartıp yer

kolunda sonsuz bir güç, elinde hüner

olağan sanıverir doyumsuz karanlığı

inanırım böyle başlar bütün pazartesiler

yenilmenin tohumunu taşır her pazartesi

çünkü yoktur dağların ve yaratılışın öncesi

insan uzatır ellerini bir perdeyi çeker

ve pazarsızlık kişiyi şaşkın eder

siner buğular gibi düşüncemize

her şeyin en haklısı en incesi

beklemek bir tepenin mutluluğunu

bir acının yakıp geçmesini beklemek.."

karanlık!

aldım kocaman yaprakları yatağıma getirdim

bir çeşit zina gibi yaratılışla

ki ben kocaman balıklar tuttum, sonra bıraktım akşamlara işi bıraktığım sorumsuzluk adına

benim adımı bağışla,

beni iklimler coğrafyasının ta kendisi

sanırım suyum başkalarınca ısıtılır

pazartesi.

kendimi bir yılların içine kapadım

kendimi koyverdim bir sulara

çok öldüm çok dirildim anlamadım

kendimi kendi akrostişime adadım

kendimi gerekçesiz oralara buralara

karanlığı düşündüm, kimler yapardı onu

karanlık bir simge değildir, bir yaşama

durmadan bağırırım ona, bağırırım

ölümü ve gömülmeyi ayırt etmem ama.

aldım pazartesi akşamı bir okka sucuk

öncesiz ve beceriksiz geldim odama

seni en sona sakladım alçakgönüllü ışık

hızını hiç kesmeden avadanlıklarımı bileyen

geliyorum. bana hazırlanan her şeye hazırım

ki bu hazırlığına katıldığım suların en güzelcesi

. . . . . . .

çaldım kapıyı açtılar. oadama

kravatımı çıkardım

gökleri yadırgamadım

güleryüzlü ama yeni

çünkü ortada ben vardım.

...

turgut uyar, yenilgi günlüğü

Pazartesi

kanatır akışını akarsuların çıplak şimdiki

başarılmamış bir geçmişten artakalan şaşkınlık şimdiki çıplak. yarı aydınlanmış bir duvardaki bir yenilgiden çıkarılmış bir deney. bir yaşlılık soluğunu ağartırdı bir altın damarının

(bir alıntı)

"bir adamı söylerdi

bir kitaba konuydu

hep böyle kalmasaydı

hep böyle ne olurdu"

karşımda bir harita, kahverengi ve mavi

neresi başkasının neresi benimki

(özel)

artık buldum herkesin çılgınca sezdiği

kıyısında dolaştığı yüksek çin duvarını

artık herkesin belli belirsiz bezdiği

artık kendim ısıtıyorum sularımı.

karartılmış, yerlere vurulmuş yenilgi, seni

yeni bir tanrı sayan soydandı o. seni,

betondan ve çelikten

pazartesi günleri bir mutlu gebelikten

akşama sabaha uygulayan, seni

seven, saygı duyan, yaslanan sana

mermerden yanılan, pelikülden, insan onurundan mermere yenilen, peliküle, insan onuruna

seçim sandıklarına, otuzüç dönülü plaklara

yenile yenile şaşkın, şimdiki çıplak

bir yaşlılık

ağartır soluğunu bir altın damarının.

yenile yenile şaşkın

arta arta kendi diline aktardığı,

sıkıntısına. seni.

o, bir yanılma sanıldı, sabaha bırakıldı

(sabaha kaldım)

bir çerçeveyi ansıyordu, baktıkça kımıldamayan..

"kutsal yenilgi!.. şimdiki.

o'na bağımsızlığını hatırlatıyorsun şimdi

her şeye yeniden başlamanın

kanattıkça..."

turgut uyar, yenilgi günlüğü.

Perşembe

uygundur uçakların uçtuğu bugün

sonsuz bir karmaşanın üstünden

iplere asılı çocuk bezlerinin

iplere asılı kadın külotlarının

işçi tulumlarının

üstünden

cılız çocuklara havalardan öğütler atarak

ve 60 bin ile 70 bin arasında bir sayıda

ölümler atarak

uygundur

yersiz bir hamaratlık, bir görev duygusu

bir sarı lale kadar makbulse

akşamüstü bir kadına sunulan

uygundur uçakların uçtuğu.

uçsunlar.

çaresizlik değil yenilgi. (sonradan övülecek) herkesin içinde yürekle buluştuğu bir yerdi

ben masamı topladım, saatimi kurdum

(tanrım, saatim olmasaydı ne olurdum?)

biraz sevinç ve alacalık

karşıya geçmek için tam 39 yıl bekledim

arabalar, otobüsler, bisikletler, beygirler

soluk soluğa geçiyorlardı

geçsinler

(domatesler yaşlandı elimde)

o zaman sanılır ki bir olumsuzluk akşamını seçtik biraz kolay sanılan biraz alımlı, biraz parlayan baktıkça içinde şişelerin ve kırgınlıkların kımıldadığı kışlaların ve karakolların kımıldadığı.

polisin bandosunu alkışladık caddelerde

çiçek falan satın aldık

durduk ve yenilgiden umutlandık

başkaları başka şeyleri seçtiler

seçsinler

öyle sanıyorum her şey biter

bir doğurgan hücre ve

bir yanlışlık daima kalır.

yer, kuru toprak. sonra yeşerdik

çarşamba günü sanki her şeyimiz tamdı

motorlar sirenler gidip gelişler

koyduğunu koyduğun yerde buluşlar

belki güzel birtakım şeyler

ama artık vakit akşamdı.

uygundur uçakların uçtuğu artık

uçsunlar.

. . . . . . .

geldim. oturmadım. çiçekleri suladım

bir onlar kalsın dedim akşamı beğendim

-bir günlük yanılmayla evi buldum-

perşembe.

bir uzun ses bekledim. oturmadım

berberlere ve matematikçilere

uçak homurtularıyla

oturmadım...

sabahı bekledim. cumayı.

Salı

birden karışmış gördüm. -karışmış olduğunu gördüm-otobüs duraklarıyla reklam levhalarının

tutunduğum bir sarmaşık değildi

bir kayıştı otobüste

güdümlü bir sağnak saat beşleri beklerdi

yaz kış herkesin elleri suda

dizlerime tutunup kalktım.

bir ses değişmesinin en güzeli vardı göklerde dizlerime tutunup dizlerime

attım pazartesi alışkanlığını.

bir vurgunum, ve aşkı

yeni yeni tanınıyordu suların göke

birden karışmış olduğunu gördüm, bildim

kadınla erkeğin, emekle evrak çantasının

bir yarı karanlıkta

. . . . . . .

vakit akşamdı. ikinci gün

vakit akşamdı.

birden bazı yerlerde ışıklar yandı

ayrıldım.

eve döndüm

evi buldum.

turgut uyar, yenilgi günlüğü

Yokus Yola

güllerin bedeninden dikenlerini teker teker koparırsan dikenleri kopardığın yerler teker teker kanar dikenleri kopardığın yerleri bir bahar filân sanırsan kürdistan'da ve muş - tatvan yolunda bir yer kanar muş - tatvan yolunda güllere ve devlete inanırsan eşkıyalar kanar kötü donatımlı askerler kanar sen bir yaz güzelisin, yaprakların ekşi, suda yıkanırsan portakal incinir, tütün utanır, incirler kanar bir yolda el ele gideriz, o yolda bir gün usanırsan padişahlar ve muşlar kanar, darülbedayiler kanar muş - tatvan yolunda bir gün senin akşamın ne ki orada her zaman otlar otlar ergenlikler kanar el ele gittiğimiz bir yolda sen git gide büyürsen benim içimde çok beklemiş, çok eski bir yer kanar Kaçak Yaşam Yergisi

Günlerden o gün alıp başımı evin yolunu şaşıracağım Taze ekmeğim eski kanlarım benim ellerim şaşıracak Ya da tek başına acıkacaksın sen tek başına gözlerin Hiç umurumda değil ya şundan şundan şundan korkuyorum Kim uydurdu bu haziranı bu temmuzları bu yaşamaları gizli kapaklı Bu yulafları oğlakları bardakları bu bütün puştlukları bu şarkıları Hiç umurumda değil yoksa yalnızlıklar, bozuk paralar, uzun boylu ayışıkları, gelip gelip giden sarhoşluklar, sabahleyin yalnız yatakta az az üşümek, hani insanın kendi kendini bulamadığı, hatırlayamadığı saatler olur ya, işte onlar. Bir keresinde böyle saatlerin birinde bir şarkı duymuştum da işimi gücümü koyup sokak sokak bir kadın aramaya çıkmıştım. Sonra bulamamıştım. Bir iğrenmiştim nedense, gidip bir köşede kusmuştum.

Akşamları eve hep arka sokaklardan dönüyorum

Pencerelere bakmıyorum dükkânların mostralarına bakmıyorum Kadınların eteklerine bakmıyorum hiç

Sağıma soluma birbaksam biliyorum sapıtmak işten değil Bir baksam ertesi gün kimbilir nerelerde olurum Uzak şarkıları dinliyorum sıkı sıkı aşık oluyorum İyi niyetle merhaba ağaçlar evler bildik bulutlar Öğrenciler memur kişiler bana benzeyenler

Ben kaçmaya çabalıyorum hoşnut muyum

Siz kaçtığınız yerde hoşnut musunuz

Konuşup gülüşüyoruz umumhaneye nasıl gittiklerimizi anlatıyoruz Hiç yanıma yöreme bakmıyorum

İlle şeytan minarelerini düşünüyorum büyük pullu deniz dibi balıklarını Kadınlar adamlar şehri uğultularla dolduran namussuz kalabalık Yorgun kalabalık iyi kalabalık alaycı düzenbaz kalabalık Bir karışsam içlerine bir uysam biraz gülmesem Ertesi gün kimbilir nasıl yaşarım

Bir çalıştığım oda var üç pencereli, bir arka yol, bir gökyüzü, göre göre önceleri sevdiğim sonra alıştığım, sonra ezberlediğim artık kurtulduğum ağır aksak gökyüzü, her gün her sabah bir şu kadar kuşun, adamın, uçağın, yağmurun yunup arındığı gökyüzü, bir de geceye karışmaya başlayan tek tük ışıklı, ama nasıl sıcak ışıklı tanıdık evler, Zekeriya Bey'in evi, Süheyla Doğrusöz'ün evi, Ali Özaçar'ın bakkal dükkânı, Temiziş kolacısı Süleyman, sonra kendi evim, yatağım, yorganım, çorbalar

Gidiyorum geliyorum dünyayı bu kadarcık belliyorum Halbuki ben ne hinoğlu hinim aslında, iyice biliyorum, açlıklar, inadına kanlar, çıngıraklar, dövüşken horozlar var, ormanlarda zaman zaman unuttuğumuz haydutlar, enginar tarlaları, pamuk tarlaları, ırgatlar, sekiz yüz kadem derinliğinde kömür arayanlar, zorlu aşklar, buğdaylar buğdaylar , ilâçlar ilâçlar

Halbuki biliyorum biliyorum ama ne ben yokum ne onlar eksik Akşamları hep arka sokaklardan dönüyorum

Biraz bıkkın bir parça kırık korkunç umutsuz ve sakin Eve geliyorum seni buluyorum bir seviniyorum bir kızıyorum Sonra biliyorsun

Denize Gidip Dönen Mavilerin Bire İndirgenen Üçlüğü yalanlı dolanlı alçak doğruca yaşanmamış bir

bir gözsüz kulaksız elsiz ayaksız güdük bir gün bütün yitiklerim karalarım üstüste üstüste bütün karışıklığım gelip geçtiğim macera şu kadar binler yıllık

şu kadar binler yıllık karalarım karışıklığım üstüste usul usul insan insan ölüm ölüm üstüste

şu kadar güneş şu kadar su şu kadar su yılanı şu kadar düzen ben sebepliyim denizlere aylara kavgalara umursuzluğa bir maviyi durup dururken birine benzetiyorum bir balığın ağzını anıyorum durup dururken

serinliyorum

ben üç yer tasarlamıştım üçü de sana bana uygun biri günebakanlarda biri otuz yaşta birini sorma birini sorma gün gelir ben söylerim

daha usta olurum daha yiğit o zaman söylerim

bu kırgın karanlığı bir ışıtalım ilkin

yeniden şehirler kuralım şimdikilerine benzeyen baştan başlayalım susamlara ekmeklere denizaşırılarına sevmelere

gidip dönelim

belki bir yerde bir tohumda bir durumda belki belki o ses o yudum o yumuşak döşekler yeşil yeşiller ben taş çekerim yılmam çamur kararım yol döşerim bakarsın göneniriz gidip dönelim

ben yılmam taş çekerim çamur kararım ben

senin de gürül gürül saçların var nasıl olsa.

Acıyor

Mutsuzluktan söz etmek istiyorum

Dikey ve yatay mutsuzluktan

Mükemmel mutsuzlugundan insansoyunun

sevgim aciyor

Biz giz dolu bir sey yasadik

onlar da orada yasadilar

Bir dagin çarpikligini

bir sevinç sanarak

En basta mutsuzluk elbet

Kasaba meyhanesi gibi

Kahkahasi gün isigina vurup ta

ötede beride yansimayan

Yani birinin solgun bir gülden kaptigi frengi Öbürünün bir kadindan aldigi verem

Bütün ishanlarinin tarihçesi

Bütün söz vermelerin tarihçesi

sevgim aciyor

Yazik sevgime diyor birisi

Güzel gözlü bir çocugun bile

O kadar korunmus bir yazi yoktu

Ne denmelidir bilemiyorum

sevgim aciyor

Gemiler gene gelip gidiyor

Daglar kararip aydinlanacaklar

Ve o kadar

Tavrim bir seyi bulup cosmaktir

Sonbahar geldi hüzün

Kis geldi kara hüzün

Ey en akıllı kişisi dünyanın

bazen yaz ortasında gündüzün

sevgim aciyor

Kimi sevsem

Kim beni sevse

Eylül toparlandi gitti iste

Ekim falan da gider bu gidisle

Tarihe gömülen koca koca atlar

Tarihe gömülür o kadar

.

Turgut Uyar

Akçaburgazlı Yekta'nın Mahkeme Kararını Aldığında Söylediği Mezmurdur

Önce onların yanında çok iyi yüz gördüm.

Beni kapıdan karşılayıp ağırlarlardı.

Sofralarına konuk ederlerdi.

Onlar iki kişiydi ben birdim.

Bana elmadan sıkılmış soğuk sular sunarlardı. Kapılarını kapım bellemiştim.

Evlerinde oturacak yerim vardı.

Önce onların yanında çok iyi yüz gördüm.

Evleri gürültülü şehirden iki bin ayak uzaktaydı.

Tahtadan yapılmıştı.

Beni kapıdan alırlardı, -hoş geldin- derlerdi, onları sevindirirdim.

Birlikte yaşıyorlardı, çocuksuzdular.

Birinin adı Gülbeyaz'dı, o kadındı, öbürünün adı Sinan'dı, o erkekti.

Ben otuzunda Yekta'ydım,

Akçaburgazlıyım, oradan geldim,

Herkes bir yerlidir çünkü, Ben, Yekta bunu pek hoş buluyordum.

Sonra az ışıklı odalarına çıkardık. Bana yeniden -hoş geldin Yekta, bizi sevindirdin senin yanında birçok şeyleri hatırlıyoruz- derlerdi. Serin örtülü minderlere oturmak için ayakta dururduk. Beklerdik, Perdeleri beyaz nakışlı olurdu. Halıları bütün odanın döşemesini usulca mor mor örterdi. Patlıcan örnekleri ve turuncu güneşler vardı üstünde.

Birden hepimizin aklına o denizler gelirdi. Ayakta durmayı istemezdik. Serin örtülü minderlere otururduk.

Bana -serin örtülü minderlerimizin üstüne otur- derlerdi.

Bana elmadan sıkılmış soğuk sular sunarlardı. Evlerinde oturacak yerim vardı.

Tütün sunarlardı.

Bir dinlenme zamanı kadar birbirimizi duyardık. Alışmak için zorluk çekmezdik.

Çünkü karşıt yerlerimiz kalmamıştı bilirdik. Girintilerimiz çıkıntılarımız uygundu. Sussak da ses çıkarmazdık.

Karanlık her yere girerdi. Çünkü her yerde gece olur, Ben, Yekta bunu pek hoş

buluyordum.

Karanlık, serin örtülü minderleri sarmalayan az ışıklılığı altedemezdi. Çünkü biz öyle bellemiştik. Halı da az ışıklı kalırdı, onun güneşleri, patlıcanları da, minderlerin serinliği de. Az ışık, bizim, yani onların ve benim, Yekta'nın, kaçtığımız yer değildi. Birbirimizin ışıktan kaçıracak yerlerimiz yoktu. Az ışıkta da çok ışıkta da değişmezdik. Hep tıpkı kalırdık.

Orda buluşmayı severdik yalnız.

Sarı bir kuşları vardı.

Adına kanarya derlerdi. Küçük bir kafeste odayı doldururdu.

«Ama ben onların ölümlü, yanılgan insan,

Geçen ve bir daha geri gelmeyen bir rüzgâr

olduklarını unuttum. »

Çünkü unutmak bana göreydi.

Çünkü ben de ölümlüydüm. Ben, Yekta, bunu pek hoş buluyordum.

Bu unutmak değildi, içinde olmaktı onun.

Önceleri daha iyi mi idi, bilmiyorum.

Gidip geldiğim,

Durulduğum koyu geceler vardı. Yıkık değildim.

Yıkılıp yeniden kurulmamıştım ama, yıkık değildim.

Gaz lâmbaları yakardık,

Ensiz çalgılar çalardık geceye.

Tekliğimiz ayışığına boğulur giderdi.

Teker teker üçer kişi olurduk. Öyle de iyiydi.

Ben ona, Gülbeyaz kadına, eski yalnızlığımı söylerdim.

Ben söyledikçe eskirdi,

Uzaklaşırdı.

Onunla. Gülbeyaz'la bakışır ısınırdık.

Sonra yanılgan insanlığım başladı.

Birinde üç gece dört gündüz orada, evde kaldım.

Üç gece dört gündüz Sinan'ın yatağında kaldım.

Gülbeyaz'la Allahın emri olduk.

Ne o beni kandırmıştı,

Ne ben onu baştan çıkarmıştım. İkimiz de bildiklerimizin ötesine, bulduklarımızın üstüne çıkmak istemiştik. Bir noksanlığı vardı sanıyorduk bütün olanların belki. Ama aslında bütünlüklerimize bahaneydik. Sinan uzaktaydı. Sinan çemberimizin dışındaydı. Sonra ne bulduk.

Süregeldikçe kutsal gibi,

Kesildikçe kirli, utandırıcı.

Ama utancından kaçmayı biliyorduk.

Kutsal gibiliği üç gece dört gündüz kurtlar gibi bizi kovaladı.

Sonunda öyle bulduk.

Utandırıcılığı öbür insanlardan değildi.

Karşılaştırmadan değildi.

Birdenbire kendi boşluğundandı,

Gelip geçen avutuculuğundandı. Beklemesi vardı.

Kanaryayı görmek ayaklarımızı dolaştırıyordu.

Minderler serin değildi artık. Ben, Yekta, bunu pek hoş bulmuyordum.

Ama dördüncü gecenin yalnız sabahında yine,

O, Gülbeyaz

Benim ilk aklıma gelendi.

O kıyıdaki denizlerin mavişiydi artık.

Önce ve birden değişen dağlar oldu.

İstemek ve vermek başlamıştı çünkü.

Alamamak başlamıştı çünkü.

Gitgide düzelirdi biliyorduk.

Bunu bekliyorduk.

Yeni yeni yerler bulmuştuk birbirimizde

Onunla, yani Gülbeyaz'la ben.

Kaybettiğimizi bir zaman unuttururdu.

Bir zaman yerine yenilerini koyardı

Artık çok ışıktan kaçıyorduk. Gizleyecek yerlerimiz olmuştu birbirimizden.

Hem ikimizin ondan, yani Sinan'dan, hem birbirimizden.

Yine bir eksikliğimiz tamamlanmıştı galiba. İyice seçemiyorduk ama, anlıyorduk. Uzun yaz gecelerinin durgunluğunu, geniş yapraklarının salıntısı ile tamamlayan gizli bitkiler gibiydik. Kaçmamız telâşlı değil sevindiriciydi önce. Ben o zaman, Tanrının, benim yapıma kattığı tatların, bende ötedenberi durmakta olduğunu, daha ötelere kadar da durmakta süregideceğini farkettim. Bu beni kendi yanımda yüceltiyordu. Gülbeyaz benim toprağımı işleyen, kazmaydı. Günah olamazdı yaptığımız. Ben onun çeliğine göreydim ancak. Biz her şeye inanmıştık. Her şey bizi inandırıyordu ama, O'nun, Gülbeyaz'ın yanına artık,

Serin minderlerde oturmaya gitmiyordum.

Akşamüstleri yakıcı kırlardan suvata inen kır hayvanları gibi gidiyordum.

Kapıları benim çeşmemdi.

Ekmeğimi edindiğim ocaktı.

Bir bu benim dengemi sarsıyordu.

Beni. ateş sıcağında kavuruyordu.

Suvata inen yanık kır hayvanları gibi gitmemeliydim.

Kapısı ekmeğimi edindiğim ocak olmamalıydı.

Benim bu kavurgan sanılarını belki gizlediğimizdendi.

İnandığımı kurtarmalıydım.

Beni bulup çıkaran, ekleyip bütünleyen,

Bu duyguyu -Kurtulursa eğer bu güçlülüktü-

Arı duru etmeliydim, temizlemeliydim.

Önce onlardan çok iyi yüz gördüm.

Beni elimden tutar belliyordum.

Ona, Sinan'a -Bizi kov- dedim.

Onun kovduğu bizi ödeyecekti.

Onun gözünde kovulmuş olacaktık ama, biz kendimizi kutsanmış belleyecektik.

O, Sinan bizi kovmadı.

İnsanların adaletini, yani öcü, aramaya başvurdu.

Bizi yakaladılar.

Yani Gülbeyaz'ı ve beni, Beni. Akçaburgaz'lı Yekta'yı. otuzunda.

Yargıçların katına diktiler umudum nerdedir.

Bizim inanarak ettiğimizi yerlere çaldılar, ululuğu nerdedir.

Biz onu bulmuştuk, tükürdüler.

Bizi kirlettiler, yazıklar oldu bize.

Benim donumu ve Gülbeyaz'ın donunu

Ve yattığımız yatağın örtüsünü

Yüreksiz kişilere gösterip onları güldürdüler.

Halbuki biz o örtülerde yatarken,

Aklımız en ulu yerlerdeydi gücümüz.

Biz o zaman yaptıklarımızın günahını değil, yüceliğini biliyorduk. Bu, iki gücün bir yeniye varması, bir yeni yaratmasıydı. Bu çiftleşme değil tekleşmeydi. Tekleşmenin bir yönüydü. Yazık bize. O zaman bütün insanlara inanıyorduk. Yıkmak istediler yıktılar. Yazık bize. Herkesin bir gün ağlayabileceği, herkesin varamadığı için kutsallığını bulamadığı bir yere götürüp, yüreksizleri güldürdüler, bizi alçaltıp ağlattılar. Yazık bize.

Olsun yaptılar şimdi kime sığınalım.

Nereye gitsek o yıkıntı bizimle artık.

Yeniden kursak korkarız.

Bu yıkıntı toz duman. Donumuzu gösterdiler.

Yazık bize şimdi nereyi tutalım.

Hangi yolu belleyip oraya düşelim.

Önceleri onlardan iyi yüz görürdüm

Bana elmadan sıkılmış sular sunarlardı.

Serin minderleri vardı, Ben, Akçaburgaz'lı Yekta, Cahil çocuksuz, bunları pek hoş bulurdum.

Yanılmadım pişman değilim bu da vardı.

Turgut Uyar

Akşam ÜStü Rüyası

Şimdi gemiler geçer uzaklardan

Gönlüm güvertede sereserpedir.

Işıklı geceler,saz sesleri, peynir ekmek

Ne biletim ne param ne dostum var

Pır pır eder yüreğim bakındıkça...

-Uyan Turgut um, garibim, uyanBura Terme'dir.

Terme köprüsünden kamyonlar geçer,

Irgatlar üç orada beş burada konuşurlar

Bir gece başlar, yarı siyah, yarı kırmızı

Cigaramı yakar evime dönerim...

-Gidin gemiler, gidinVardığınız yerlere selam edin Gün olur bütün kaygılardan uzak

Ben de gelirim...

Turgut Uyar

Arz-ı Hal

Ben de günahkâr kullarındanım Allahım...

Bir kulhuvallahi bilirim dualardan,

Bir de yarabbi şükür demeyi doyunca.

Bir kere oruç tutmam ramazan boyunca,

Ama çekmediğim kalmadı sevdalardan.

Ben de günahkâr kullarındanım Allahım!...

Benim gibi kulun çok dünyada, allahım!...

Eğer bilmiyorsan işte,haberin olsun.

Ekmek derdi, aşk derdi unutturdu seni.

İnsan hatırlamıyor dün ne yediğini.

Zaten yediğimiz ne ki hatırda dursun.

Benim gibi kulun çok dünyada, Allahım!...

Yazdıklarıma sakın darılma Allahım!...

Meleklerin sana bunları söylemezler.

Artık, pek yarattığın gibi değil dünya

İnsanlar hem sabuna karıştı, hem suya:

Ne olursun, hoşuna gitmedi ise eğer,

Yazdıklarıma sakın darılma Allahım!...

Sana birşey soracağım, affet, Allahım!...

Baş vakit kızlar doluyor camilerine,

Beyaz yaşmaklı, beyaz tenli, masum kızlar...

Benim bir defa görüşte yüreğim sızlar;

Sen tutulmadın mı, içlerinden birine?

Sana birşey soracağım, affet, Allahım!...

İşte insanlar bu minval üzre, Allahım!...

Kıt kanaat sere serpe yollar boyunca...

Sen, bizim için hâlâ o ezeli sırsın.

Sen de bizi bilmiş olsan, başkalaşırsın...

Herkesin kederi, gailesi boyunca.

İşte insanlar bu minval üzre, Allahım!...

Turgut Uyar

BİR GÜN SABAH SABAH

Bir gün sabah vakti kapıyı çalsam,

Uykudan uyandırsam seni:

Ki, daha sisler kalkmamıştır Haliç'ten.

Vapur düdükleri ötmededir.

Etraf alacakaranlık,

Köprü açıktır henüz.

Bir gün sabah sabah kapıyı çalsam...

Yolculuğum uzun sürmüş oldukça.

Gece demir köprülerden geçmiştir tren.

Dağ başında beş on haneli köyler,

Telgraf direkleri yollar boyunca

Koşuşup durmuş bizle beraber.

Şarkılar söylemişim pencereden,

Uyanıp uyanıp yine dalmışım.

Biletim üçüncü mevki,

Fakirlik hali.

Lületaşından gerdanlığa gücüm yetmemiş,

Sana Sapanca'dan bir sepet elma almışım...

Ver elini Haydarpaşa demişiz,

Vapur rıhtımdadır pırıl pırıl,

Hava hafifiten soğuk,

Deniz katran ve balık kokulu

Köprüden kayıkla geçmişim karşıya,

Bir nefeste çıkmışım bizim yokuşu...

Birgün sabah sabah kapıyı vursam,

-Kim o? Dersin uykulu sesinle içerden.

Saçların dağınıktır, mahmursundur.

Kimbilir ne güzel görünürsün sevgilim,

Bir gün sabah vakti kapıyı çalsam,

Uykudan uyandırsam seni,

Ki, daha sisler kalkmamıştır Haliç'ten

Fabrika düdükleri ötmededir.

Turgut Uyar

Hiçsizliğe

Tanrı sen ne kadar güzelsin

bir hiç olarak

ormansın belki bilmiyorum

belki ormanda bir ağaçsın şuncacık

bir pazartesi günüsün

insanları dupduru edemeyen

bütün karayollarında ve demiryollarında

gider gelirim bütün dünyada

ama biliyorum Kırşehir'de mezarsın

bir kilisesin Kapadokya'da

sözgelimi yumurtada zarsın

ustasın sabahları yapmada

en katı yoklukları koyarak insanın içine

akşamüstlerinde biraz gaddarsın

sular ve zamanlar kararırken

ne yapalım

bari bağışlayalım birbirimizi.

Turgut Uyar

İLKİN

Bunu kimse söylemedi belki düşündü

çünkü vardır insanın yaşamasında

uyku ve öfke gibi vardır

kimse söylemedi

tuzunu çoğaltan bir denizde

nasıl batarsa güneş öyle bende kaçırdım

ki gözüm bütün güngün

boyu lekelerde

kaçırdım ama şöyle de söylenebilir

şiirin bütün geçmişinin dışında

önceden açıklanan her şeyin dışında

örneğin en sıcak ülkelerin yazında

en soğukların kışında

yanarım üşürüm berbat olurum

hiç bir şeye yaramam

ama yinede seni severim

o zaman sende beni sev

evet

Turgut Uyar

KAÇAK YAŞAMA YERGISI

Günlerden o gün alıp başımı evin yolunu şaşıracağım taze ekmeğim eski kanlarım benim ellerim şaşıracak ya da tek başına sen acıkacaksın sen tek başına gözlerin hiç umurumda değil ya şundan şundan korkuyorum kim uydurdu bu haziranı bu temmuzları bu yaşamaları gizli kapaklı bu yulafları bardakları bu bütün puştlukları bu şarkıları hiç umurumda değil yoksa yalnızlıklar, bozuk paralar, uzun boylu ayışıkları, gelip gelip giden sarhoşluklar, sabahleyin yatakta az az üşümek, hani insanin kendi kendini bulamadığı, hatırlayamadığı saatler olur ya, iste onlar. Bir keresinde böyle saatlerin birinde bir şarkı duymuştum da işimi gücümü koyup sokak sokak bir kadın aramaya çıkmıştım. Sonra bulamamıştım. Bir iğrenmiştim nedense, gidip bir köşede kusmuştum.

Akşamları eve hep arka sokaklardan dönüyorum

pencerelere bakmıyorum dükkanların mostralarına bakmıyorum hiç sağıma soluma bir baksam biliyorum sapıtmak işten değil bir baksam ertesi gün kim bilir nerelerde olurum uzak şarkıları dinliyorum sıkı sıkı aşık oluyorum iyi niyetle merhaba ağaçlar evler bildik bulutlar öğrenciler memur kişiler bana benzeyenler

ben kaçmaya çabalıyorum hoşnut muyum

siz kaçtığınız yerde hoşnut musunuz

konuşup gülüşüyoruz umumhaneye nasıl gittiklerimizi anlatıyoruz hiç yanıma yöreme bakmıyorum

ille şeytan minarelerini düşünüyorum büyük pullu deniz dibi balıklarını kadınlar adamlar şehri uğultularla dolduran namussuz kalabalık yorgun kalabalık iyi kalabalık alaycı düzenbaz kalabalık bir karışsam içlerine bir uysam biraz gülmesem ertesi gün kim bilir nasıl yaşarım

bir çalıştığım oda var üç pencereli, bir arka yol, bir gökyüzü, göre göre önce sevdiğim sonra alıştığım sonra ezberlediğim artık kurtulduğum ağır aksak gökyüzü, her gün her sabah bir su kadar kusun, adamın, uçağın, yağmurun yunup arındığı gökyüzü, bir de geceye karışmaya başlayan tek tük ışıklı, ama nasıl sıcak ışıklı tanıdık evler, zekeriya bey'in evi, suheyla doğrusöz'un evi, ali özacar'ın bakkal dükkanı, temiz iş kolacısı süleyman, sonra kendi evim, yatağım, yorganım, çorbalar

gidiyorum geliyorum dünyayı bu kadarcık belliyorum halbuki ben ne hinoğlu hinim aslında, iyice biliyorum, açlıklar, inadına kanlar, çıngıraklar, dövüşken horozlar var, ormanlarda zaman zaman unuttuğumuz haydutlar, enginar tarlaları, pamuk tarlaları, ırgatlar, sekiz yüz kadem derinliğinde kömür arayanlar, zorlu aşklar, buğdaylar buğdaylar, ilaçlar ilaçlar

halbuki biliyorum biliyorum ama ne ben yokum ne onlar eksik aksamları eve hep arka sokaklardan dönüyorum

biraz bıkkın, bir parça kırık, korkunç umutsuz ve sakin eve geliyorum seni buluyorum bir seviniyorum bir kızıyorum sonra biliyorsun.

TURGUT UYAR

Ölümlü Yaşamaya Hergünkü Çağrı-2

RAHAT AYRILIKLAR İÇİN GİRİŞ

sosisli sandeviçlerin en seçmesi sizin için

hardallar ve denizaşırı bitkileri

gönlünüze göre aygın baygın ezgiler

inanmışlığınız, sevinmişliğiniz, uygunluğunuz bir adamın bakışı size

bir kadının kalçalarını oynatması size

gök mavi oldumuydu sizin içindir

aşkolsun size

sizden utanıyorum özür dilerim

gelecek günlere başsağlığı dilerim

Artık bütün iş buluttaydı anlıyorsunuz.Üstelik onların söyledikleri beni hiç ilgilendirmiyordu.Ama doğrusu bulutun neler söyleyeceğini merak ediyordum.Bir bildiği var gibiydi.Polis ona baktı söyledi sonunda

ÖLÜMLÜ YAŞAMAYA ÖVGÜ

herkesin aşkının bir parça azımsandığı yerde

ben üç kişi biliyorum

ben bir ekmekle tuz biliyorum

bir de aşk biliyorum (Dedi)

benim işim gece gündüz gökyüzünde durmaktır

meryem oğlu İsa'nın ballandıra ballandıra anlattığı yerdeyim köhne ama güneşli sokaklara bayılıyorum

şarkıların adam öldürmek için yettiği kenar sokaklara meymenet sokağı böyle bir sokaktır

29 Ekim bayramında gider üstünde dolanırım

14 Temmuz gecesi ne yapar yapar Van Gogh'un cümbüşüne giderim

yıldızlı yüzler hava fişekleri dereler gibi akıp giden sevgi ezberlediğim esenlikleri sonra bir bir anarım ezberlediğim dudakları sonra bir bir anarım

bu bir adamın türküsüdür

bu adamın türküsü nedir bilmiyorum

bu adam da türküsünü bilmiyor

unutmamamış sanırım yeniden hep yeniden yaratacak işte siz de buradasınız ben de buradayım

gökyüzünde parça parça bir yağmur varsa

istekli parmaklarında uysal bir mermer varsa

elleriyle birlikte bir kadının yanında yatıyorsa kan varsa ortada çizgiler kırılıyorsa

her nerede salkım saçak bir ateş yanıyorsa

her nerede vakit sabaha karşıysa

bu adam orada var

Polis 'eh evet evet dedi.Anladığım bana yetecek sanırım.şarkılara tellim güvendim zaten.İnsanlar bir orda doğrusunu söylerler.Sevildiklerini, kovulduklarını, küçüklüklerini, büyüklüklerini, ne getirdilerse dünya şarkılarıyla getirdiler.'Sokak lambasını haince bir gölgesini çiziyordu polisin.Işığın sarışınlığında kapkara bşr gölge.Toprakta.Bundan aydınlık gece olamazdı sanıyorum.Dedim ki, daha bir diyeceğim var dedim.Söyle dedi.Söyledim.

Oturdum Her Kopuğu Düğümledim.

Çoktandır herşeyim uzakta.

Vakitli vakitsiz aynalara bakıyorum

Dönüyorum bir daha bakıyorum

Bir kadın gelse ayaklarıma kapansa ölse

Daha önce yitirdiğim bir vakit aklıma geliyor Dönüyorum bir daha bakıyorum

Örneğin defneler parkta yahut laz kirazları

Güneş vurmuş sokaklar kat kat evler

Duvara oyulmuş kadersiz heykellerin patlak gözleri Su kurbağaları gelip geçen bir çizgi gözlerimden ince Bana birşeyler hatırlatmaya uğraşıyorlar

Ama hatırlar mıyım benim aklım var

Öyle birşey yok elbet hatırlamam

Laz kirazının da kırmızı balıkların da çabası boşuna Ne varsa şurda var diyorum

Dönüyorum bir daha bakıyorum

Sanıyorum ben yanıda değilken dalgınken yahut Yahut sevişmezken yahut ölürken

Dünya kalleşçe değişiyor uzaklaşıyor

Namussuzca kaçıyor

Ya onu tutuyorum ya ardından koşuyorum telaşla İşte ya öyle sanıyorum şaşarsınız

Sonuç İçin Giriş

Bizim ma giyimlerle güneşlendiğimiz yerlerde

Dişlerimizin arasında bir çöple güneşlendiğimiz yerlerde Ne insan tükenir ne gökyüzü

Bir çift al beygirin çektiği bir kupa çektiğinde Ya da yaseminler satılan bir köşebaşında akşamüzeri Yoğun duygularla evrenle karşı karşıya

Kan çirkin değil

Sonuç

Ben insanım bu kaygılarım da geçer

Yalan söyledim geçmez değişir

Her gelen gün üşünmeden yeniler beni

Bugün vurduğum adam

Yarın boğulduğum deniz

Utanmam tek başıma sevinirim

Utanmam sevinirim

Turgut Uyar

Ölümlü Yaşamaya Hergünkü Çağrı

Halbuki birçok şey söylenebilirdi.Yadsınırdı örneğin.Ben vurmadım denirdi.Yalvarırıdı, kaçadrdı hiçdeğilse insan.Türkü bile çağırabilirdi.Herif sokağın ortasında yatıyordu.Kan içimde yatıyordu.Tıpkı ölmüş gibi.Öldüyse eğer sinemalara gidemeyecekti.Sıkıldı mı oturup ağlayamıyacaktı.Saçları kandan yapış yapıştı.Hem geceydi hem karanlıktı.Bir direkte bir lamba yanıyordu.Bildiğimiz lambalardan.Bir de bulut.Halbuki birçok şey söylenebilirdi.Polis dirseğimi sıktı.Ama hiç acımadı.Artık rahattım.Ayaklarım yerdeydi.Eller tutulurdu yaşadığım.Bir korkuyordum, bir korkuyordum. Titremek geliyordu içimden.Üstelik korkmaktan hoşlanıyordum.Birşeyler özlüyordum korktuğum zaman.Muz gibi, tüylü tüylü şeftali gibi, sıcacık kadın gibi.Ama değildi, bunlar değildi. Neydi bilmiyorum.En iyisi bir duvara yaslanıp sigara içmekti.Polis dirseğimi sıktı.Birçok şey söylenebilirdi.Denilebilirdi ki, herifin parası vardı benim yoktu, karıma sulanıyordu namussuz, anama avradıma sövdü durup dururken, senin geçmişini...dedi.Ama ben tutum ne dedim oysa.

İnce Zincir

Herif düpedüz beni aldattı

Beni mi ya hepimizi

Ense traşı uzamaıştı inandım

Günlerden cumartesiydi iyi buldum

Bir ben yoktum başka herşey vardı.

Dedim ki kendime hatırlar arada bir

Bir selam versem bütün ışıkları yanar gözbebeklerinin Kopmuş gemilerin birer birer rıhtıma bağlar

Merhaba dedim yüzüme baktı

Çektim herifi vurdum.

Halbuki sarhoş olmasaydım vurmazdım

Adamakıllı ağlasaydım yahut

Mavi tulumbalar gibi

Bir ışık boydan boya yolu donattı

Ortada ben yoktum şaşırdım

Paltosu eskiydi sevindim

Merhaba dedim yüzüme baktı

Cebinde gazeteleri vardı.

Çektim herifi bir daha vurdum.

Adamın kanı aktı şaşırdım

Dünya öyle güzel ki

Sevişmek var ölmek var

İç çekmeleri var şaraplarla

Bir kadının oh demesi var içinden

Koptuğu yerden başlamak

Yaşamak için herşey

Merhaba dedim yüzüme baktı

Çektim herifi vurdum.

Aslında bir ben vardım sokakta birde polis.Beni yeni olmuştum.Önce yoktum elbet.Bir de sokak lambası ile o bulut.Bir de vurduğum o adam vardı.Tamam birde ağustos gecesi.Elbette geceydi ne sandınız.Gündüz adam vurmak için sebep yok zaten.Polis benim savunmamı yeter buldu belki.Ama ille tanık gerekiyordu.Öyle dedi polis.Tanık olmadan olmaz dedi.Doğruydu ya.Tanık olmadan olmaz.Tanık kimse ne yaşar ne ölebilir, ne sarhoş olabilir, ne aşık olabilir, ne yankesici olabilir.Bakındım.Sokak lambasını gördüm, gösterdim, bulutu gördüm gösterdim.Hem başka kimseciklere inanamazdım.Zaten kimse de yoktu.O sokak lambasının dedikleri bir bir hatırımda.Işığı da.Gidip birgün hatırını soracağım nokta.

Işığın Boğulduğu

Bu adamın(benim yani) aklında dumanı tüten çorbalar vardır Üç beş kişi hatırlıyodu biri kendisi

Kendi elini üç defa öptü başına götürdü

Saçlarını düzeltti kravatının düğümünü çekti

Sislerin kötümser kokusunu ben bile duyuyordum.

Sokaklar meydanlar tüm boş tüm zehir kalabalıkta Gümüş bukağılar vurulmuş bir beygir ikide bir uykusunu bölüyor Bir bağırsa sesi bütün sokaklara yeter biliyorum.

Beni bu işe katmayın

Ben durur şuracıkta gelen geçeni aydınlatırım Gece böceklerini gönenirim

Bu işi sevgiyle öptüm başıma koydum

Bunları bırak dedi, polis.İşin içyüzünü anlat biliyorsan.

Sokak lambası tıkandı baktım.Dokunsalar ağlayacaktı.Benim dedi, tıpkı böyle dedi, kendimden konuşturulmayan yerlerde sözüm yok.Bütün diyeceğim bu kadar.Ama yok yok bir türküm daha var onu da söylemek isityorum.Sen bırakmasanda söyleyeceğim zaten.

Rahat Ayrılıklar İçin Giriş.

Turgut Uyar

Sokaktan Geçen Kadın

Önümden geçen güzel kadın,

Şimdi evine gideceksin,

Buğulu camların ardında, geceye karşı

Soyunup döküneceksin.

Aklıma gelenleri bağışla,

İnsanız neler düşünmeyiz

Bir görünüp, bir yitirdiğim, hayal meyal

Beyaz göğsün, gerdanınla

Kim bilir kimlerin koynuna gireceksin...

Ömrümüz yükte hafif, pahada ağır,

Aman vermez haramilerden kaçırılmış

Hem olmuş, hem olmamış istediğimiz

Belki bana düşündürdüklerini

Bir gün sen de düşüneceksin.

Turgut Uyar

Sonnet

Çekemezsin bir yere sineden başka.

Biliyorum günler hep böyle geçecek.

Ne akşamleyin komşu, ne bir akraba,

Ne bir dost, oturup karşılıklı içecek..

Yalnızlık sade şurda burda değil,

Düşüncede, hatırada ve dilekte.

Hangi taşı kaldırsan, nerde 'of! ' çeksen,

Bir dudağı yerde, bir dudağı gökte..

Bilmem rengi nasıldır, boyu ne kadar.

Biçen her kimse yıllardır yanlış biçiyor.

Bir elbise ki, alabildiğine dar..

Nedir bir türlü sırrını anlamadık,

Kimdir bizimle böyle şaka ediyor,

Hangi cebini karıştırsan yalnızlık..

Turgut Uyar

Susuzluk'a

sen beni hazırlama sakın sen de bana gel

ölmüş ölü olmuş hüseyne hasana gel

elleri koku dağıtırdı nasıl bir koku

suya gel kana gel bir yeni hasana gel

o öldü çünkü bir gülü tutmuştu bilmeden

sen istersen her gün gel her sene gel

gel beyazlıkları elle türlü kokuları biç

günler karardığında davran hep sana gel

ne yap yap hazırla kendini anladın mı

ne yap yap meselâ ısıtıp dökündüğün sularla bile bana gel hatırlanmış bir gül ben de hatırlarım kolaydır ölmüş mü ölmemiş mi hüseyne hasana gel

hüseyin de öldü ölür hasan da öldü ölür

ölen ve dirilen o bitmez insana gel

Turgut Uyar

Tel Cambazının Kendi Başına Söylediği Şiirdir

Beş kere yedi mi dediniz, dursun

Yıldız, poyraz, gündoğusu, dursun

fasulya mı dediniz, dursun

Ben varım sen varın o var

Dursun,

Ben şimdi gelirim.

Ben eskiden hep acıkırdım

Alıp başımı ekmeklere giderdim

Eski evlerde orospuluru giderdim

Bulutlu geniş meydanlara giderdim

Sevdalı şiirlere giderdim.

Şimdi doymadım ama unuttum

Devenin başı mı dediniz, dursun

Dursun

Ben şimdi gelirim.

Bu işte birşey var anlamadım

Körpe kadınlar basık odalarda mı, dursun

Hoyrat gemiciler uzun seferlerde

Darağacında bir adam mı dediniz, dursun

Yeraltında gizli sandık mı, dursun

Bahçeler, dursun kızlar, dursun

Anlattıklarım, anlatamadıklarım, anlatamayacaklarım Senin yakanda bir el mi var dediniz, dursun

Dursun,

Ben şimdi gelirim.

Turgut Uyar

Terziler Geldiler

Terziler geldiler. Kırılmış büyük şeylere benzeyen şeylerle daha çok koyu renklere ve daha çok ilişkilere Bir kenti korkutan ve utandıran şeylerle.

Kumaşlar bulundu ve uyuyan kediler okşandı. Sonra sonsuz çalgısı sevinçsizliğin.

Çay içmeye gidenler vardı akşamüstü, parklara gidenler de Duruma uymak kısaltıyordu günlerini artamayan eksilmeyen bir hüzünle...

Yorgun ve solgundular, kumaşları buldular, kenti doldurdular O çelenk onbin yıllıktı, taşıyıp getirdiler

Ölülerini gömmüşlerdi, kalabalıktılar, tozlarını silkmediler Bütün caddeler boşaldı, herkes yol verdi,

'Tanrıtanır kadınlar ve cumhuriyetçiler

piyangocular, çiçek satın alanlar,

balıkçılar ağlarını, paraketelerini, ırıplarını, oltalarını zokalarını, çevirmelerini ve kepçelerini topladılar.

Sigaralarını yere atıp söndürdüler sigara içenler.'

Bir şey vardı ısınmaz kalın kumaşların altında, kesip biçtiler Patron çıkardılar, karşılaştırdılar,

Katlanılmaz bir uykunun sonunu kesip biçtiler Şarkılara başladılar ölmüş bir at için

Makaslarını bırakmadılar

Bekleniyorlardı.

'Ey artık ölmüş olan at! -dediler-

Ne güzeldi senin çılgınlığın, ne ulaşılırdı!

Sen açardın,

Otuzüçbin at türünün tek kaynağıydın sen!

Tüylerin karaparlaktı. Koşumların,

-kokulu yağlarla ovulup parlatılan-

nasıl yakışırdı sağrılarına ve göke.

Göke bir ululuk katardı sonsuz biçimin, at!

Toynaklarını liflerle ovardık

Senin karaya boyanırdı koşuşun

Uyandırırdı bütün karaları ve denizleri.

Çılgın kişnemeni duyardık sonsuzun yanıbaşından Ne güzel gözlerin vardı Kara at!

Binlerce kişi,

-çocuklar, kadınlar, erkekler görkemli yahut

darmadağın giysileriyle herkes

körler ve cüzzamlılar,

bütün kutsal kitaplar kalabalığı,

ermişler, kargışlılar ve günahlılar

gebe kadınlar, vâz edenler

ve dondurmacılar ve at cambazları ve

tecimenler ve kıralcılar ve gemicilerle

Tanrıtanımazlar ve tefeciler ve

yalvaçlar...-

ormanlardan ve kıyılardan ve kıraç yerlerden gelmiş

senin mutlu ovanı doldurup

haykırırlardı.

Büyük sesler içinde sen, geçerdin...'

Terziler geldiler. Bu güneşler odaların dışındaydı artık.

Herkes titrek ve sabırsız, titrek ve sabırsız evlerinde Gazeteler yazmadı, dükkânlar dönemindeydik

Yüzlerce odalarda yüzlerce terziler, pencerelerini kapadılar Parmakları uzun, kurusolgun yüzleri sararmış, eskimiş durmaktan Yitik saat köstekleri, titrek ve sabırsız yorgun bacakları Her şeylerine yön veren durmuşluğa olur dediler Beğenip gülümsediler.

'Ey artık ölmüş olan at! -dediler-

Senin eyerin ne güzeldi.

Dişi keçi derisinden, ofir altınıyla süslü

Nasıl yaraşırdı belinin soylu çukurluğuna

Seninle öteleri ansırdık.

Öteler, baklanın ve pancarın duyarlığı

Kedinin varlığı erişilmez kişilik

Güneşli bir damda

İçimizden gemiler kaldırırdın,

Suyunu büyük şölenlerle tazelerdik

Bayramımızdın. Kuburlukların

bütün kişniş ve badem doluydu.

Simdi dar dünya

Ölümün büyük hızı kesildi.'

Terziler geldiler. Ateş ve kan getirmediler.

Hüzünleri kan ve ateşti ama. Uğultulu bir şey Ekspresler garlarda kaldı, ilâçlar çıldırdılar Kenti bir bastan bir basa dolaştım, tıs yok

Bütün odalara dağıldılar. Sürahiler tozlu, pabuçlar kurumuş

yerlerde kırpıntılar,

'oyulmuş yakalar, kolevlerinden arta kalanlar vatka pamukları, verevine şeritler, kopçalar, düğmeler, ilikler

iplik döküntüleri, kumaş parçaları,

karanlık akşamüstleri ve sabahlar,

dükkân tabelâları, kartvizitler...'

kasıklarına kadar çıkmış, en ufak bir ölüm bile yok.

Tarafsız bir aşk çağlıyordu onların solgunluğunda Mutfaklarını kilitlediler, büyük atsı giysiler kestiler,

'Ey artık ölmüş olan at! -dediler-

Koşuşun büyütürdü dünyayı senin!

Sen nasıl da koşardın.

Biz güneyde yatardık, sen koşardın

Hangi at güzelse ondan da güzeldin

Kuyruğun parlak savruluşuyla bölerdi

bir karaya göğü

ve yüceltirdi, ince bezekli kuskununu.

Gemin güzel sesler çıkarırdı güzel

ağzında,

herkesi sevinçle haykırtan.

Başın yaraşırdı düşüncemize ve

gözlerine saygıyla bakardık...'

Terziler geldiler. Durgunluktu o dökük saçık giyindikleri Yarım kalmışlardı. Tamamlanmadılar. Toplu odalarını sevdiler.

Ölümü hüzünle geçmişlerdi, ateşe tapardılar.

Kent eşiklerindeydi, ağlayışını duydular

Kestiler, biçtiler, dikmediler ve gitmediler, iğnelerine iplik geçirip beklediler;

'Ey artık ölmüş olan at! -dediler-

En güzeli oydu iste, yüzünün

savaşla ilişkisi.

Boydanboya bir karşıkoyma, denge

ve istekli bir azalma. Onu bilirdik.

O ağaç senin kanınla beslenirdi,

hepimizi besleyen.

Bir ülkeyi yeniden yaratırdı şaşkınlığımız

senin karşında,

alışverişin, alfabenin, iplik döküntülerinin ve her şeyi düzeltmeye kalkışmanın yok ettiği...'

Turgut Uyar

Türkiye’m

Seni boydan boya sevmişim,

Ta Kars'a kadar Edirne'den.

Toprağını, taşını, dağlarını

Fırsat buldukça ovmuşum.

Sen vatanimsin, ekmeğimsin

Duyduğum, bildiğim zafersin yıllarca.

Zonguldak'ta 63 numara

Nazlı sahiller Akdeniz'de.

Sevdasın ciğerlerimde parça parça

Yari kalmış dileğimsin...

Sen Koçhisar’da tuzum,

Sille'de kızım...

Çift kulaklı Sürmene bıçağı belimde.

Varmışım çiğ köfte yemeye Adana'ya

Dadaloglu'ndan bir koçaklama dilimde:

- Su yalan dünyaya geldim gelelim.

Hey vatanim, bacım, sağdıcım, emmim

Senden bir yara her yerimde.

Desteye güreşmişim Kırkpınar'da.

Durmuş da yorgunluk çıkarmışım,

Bir akşam vakti

Dört bardak kiralama çayla Erzurum’da ..

Ardahan'a varmışım yollar uzamış

Bel vermiş, yol vermemiş dağlar.

- Yüce Tanrı dört yanını bezemiş,

Beni yakan bir Konyalı kızıymış ..

Seni boydan boya sevmişim

Ta Edirne'ye kadar Kars'tan.

Taşını, toprağını, yiğidini,

Fırsat buldukça ovmuşum...

Turgut Uyar

Uzak Kaderler Için

Birgün, bir yagmurla garip garip

-Çolugu çocugu terk edecegim.-

Bir sevgiyle doymayacak kalbim,anladim

Alip basimi gidecegim.

Asir yirminci asirdir,amenna

Bir yanimda sevgilerim, bir yanimda sancim

Neon lambalari büsbütün karartir gecemizi

Uzaklar daha uzaklasir

Bir define çikarir gibi kayalardan, Ademden beri Simsicak sevgilere muhtacim.

Bir gün alip basimi gidecegim

-Yildizlar isisin, yollar üsüsün, yollar...-

Belimi bir ilik sal sarsin, mavi

Hüzünlü bir serencamin ardindan, sarkisiz

Rüyalarim unutulmus bir handa pes desin

Görmüs geçirmis bir çift duygulu dudak karsisinda.

Kendi kendine çekilmez oluyor ömrüm

Her insanin ayri ayri yasayabilsem kaderinde

Diyari gurbette kanli bir ask

Bahtsiz bir çocukluk uzak köylerin birinde

En uzak beyazlar,

En yakin ikindilerde, duygulu

Ve bir sahil meyhanesinde bir aksam

Içip içip aglasam...

Nasil kisa kesmeli bilmiyorum?

Herkesin derdinden pay isterken.

Uzak kaderlerin sulari çaglar simdi

Yildizlar dökülür sonsuza içimizden.

Birgün, bir parkta otururken, biliyorum

Bir el yagmurla dokunacak omuzuma

Bir çift göz,bir davet, bir kalp

Çolugu çocugu terk edecegim.

Yapraklar dökülecek, çiçekler solacak

Bir sonbahar,bir sabah ve bir yagmur olacak

Toprak ve insan kokulariyla,

Ugultulu bir sarhosluk içinde, yillar için

Basimi alip gidecegim.

Turgut Uyar

Yılgın

Bir sargın umut yakaladım onu kuşandım

Serin mavi bir gökyüzü buldum onu kuşandım

Denizde doğru sokaklar gördüm onları da kuşandım Üstlerine üstlük seni kuşandım

Tedirgindim namussuzdum deli deliydim

Uslandım.

Üç dilim kavun kestim birini ben yedim

Kavundan üç dilim kestim birini yedim.

Birini sana ayırdım kadın al birini sen ye

Sabah olsun sabah olsun ilk işim bu

Öbürünü götürüp civcivlere vereceğim.

Senin bir yönün var orada durur yaşarım

Bir de acun var ben içindeyim

Ben içindeyim tüm itlikler sahanda yumurtalar onun içinde Orospular içinde Hurşit Bey içinde sen içindesin Üç dilim kavun kestim birini sen ye

Kabuğunu at Hurşit Bey'i at itlikleri at

Durup durup sana sesleniyorum.

Turgut Uyar

Büyük saat

neden bilinmez

alırsın yarı tuğla gibi kitabını

sarılırsın yatağa giderken

okumadan kaparsın gözlerini

içindeki dizeler

geçer gider gözlerinin önünden

bilirsin nerede ne diyor kime diyor

uyursun sonra

büyük saat akmaya devam etmektedir

uyku sürer

tüm saat kuleleri

yanlış da gösterse zamanı

bilirsin biri var bir yerde

saatin kaç olduğunu saklayan

Dar Vakitlerde Seviştik

biz varlık görmedik bilirsiniz

varlık görmedik ama seviştik.

en dar vakitlerde yerli yersiz

kadınlarla kızlarla seviştik.

bir yanımız kan revan içindeydi

bir yanımız sütbeyaz akşamlarda

meydanlarda kaldı ellerimiz kollarımız

delik deşik hasta sedyelerinden

bakışlarla gözlerle seviştik.

aşkımız eskiden kalma bugünlere

ne yalan ne gerçek olduğu gibi

buğdaysız pamuksuz ilaçsız

yokluğa karşı gizli kapaklı

bulutlarla yıldızlarla seviştik.

buğdaysız pamuksuz ilaşsız olsun

- aşktan iyisi var mı -

ölenden öldürene geçen sevdayla

yüz yıl sonra bin yıl sonra on bin yıl sonra

yaratacağımız dipdiri hazlarla seviştik.

seviştik ya elbet sevişiriz

sevişmek oldum olası bizim işimizdir

bir ateş varsa dağlarda

bir ateş varsa karanlıklarda

bir ateş varsa bomboş şehirlerde

bizim ateşimizdir.

Kırlara Gitme'ye

işte ben buna aşk derim herkes durur

sonsuzluğun and'ı durur son ses durur

atarım savaş artığı madalyaları giderim

çünkü sivil bir askerdi rahmetli pederim

işte ben buna aşk derim sakallarım vardır

dünya bir orman kadardır bir su kadardır

ki aşılır korkunç köprüsüzlüğü bir çavlanın

temmuzun gülünçsüzlüğü ve hüznü haziranın

ey kim bakar kısa boyuma kim bakar pirinçlere rıhtımlarda insanlarla aşk yapan vinçlere

yatarım akasyaların altında bütün bir gün

ey ne olur alın beni alın buralardan götürün

Memur Karısı

-karım'a

ayağında ipeğin en kötüsü

sen onuncu derece memur karısı

çileli vefakâr kadın, kalbimin yarısı...

ya bir bakış, ya bir vaad peşinde

nasip budur deyip boyun eğmişsin.

hanım, kadın tazeyken onbeşinde...

şöyle halince anlarsın modadan,

manikür yapmadın nikâhından beri.

bozulup gitti ellerin sodadan.

öyle büyük büyük hayallerin yok,

bir kuruşu, bir kuruşa eklersin,

ya bir zam, ya ikramiye beklersin...

tükettin ömrünü dağbaşlarında,

otuzuna varmadan anası oldun

beş çocuğun, sekiz on yaşlarında...

yılda bir gazinoya, ya adalara.

bir kere de florya'ya gidersin,

yılı bir rop bir çorapla edersin...

sen onuncu derece memur karısı,

vefakâr çileli kadın kalbimin yarısı.

senin için ne söylesem azdır.

Çırılçıplak

bir macera başlasın ciğerlerimde

bir yanı kırmızı, bir yanı ak..

uzanıp sevişelim elmalarla toprağa

çırılçıplak.

bir nefes gelsin yâdellerden dudaklarıma

dostça selamlara ılık

bir limanda ışıklar sönsün

birinde yansın.

artık zamanıdır ağlamanın karanlıklarda

turnam bırak...

senin de çelimsiz öksürüğün bir gün kardeşim, hasretle beklenir kapılarda.

bir güzel alacakaranlık, baharda

soluk bir bulut düşmüş alnına

bir ahşap ev,

arnavut kaldırımlı bir sokak...

dünyada neler varmış bizden başka

sevdikçe anlarsın

kitaplar terlesin yalnızlıklarında

sevmene bak...

vakit hep akşamüstü olmalı değil mi?

özlenen şarkılarla beraber

bir sokakta sen gidersin, başkaları gider

saatlerin zorundan kurtulmuş bir zamandan

uzak, yakın sesler duyarak.

oturup sevişmeliyiz güzelliklerle

yüzyıllarca ötede, çırılçıplak

bu ilkokul şarkısıyla beraber

bir ümitsiz sefer daha yapalım gözlerimden içeri turnam, kalk...

Söyle Küçük Saadetini

söyle saadetini, çekinme

bir ekmek, bir kadın, birkaç çocuk.

tatlı gerinmelerin peşisıra sabahleyin

evinle işin arasında bir tatlı yolculuk..

cigara içerekten alacakaranlıkta

kapını çalmışsın.

alınterin, göznurun, el emeğin, karın.

turfanda portakal görüp çarşıda

tadımlık birkaç tane almışsın..

alırsın kardeşim, almalısın

dünyadan o kadar az ki, istediğimiz

senin, benim, hepimizin, çocuklarımızın

iki olmamalı bir dediğimiz.

Beni

yaparsın elbet

bu işindir senin

çocuk, onbeş tane

düşük ve hüzün sayısız

al beni, bağışla, yongala

kötü yumurtana sar beni

yolum ağaçlıklı olsun yalnız

karanlık da olsa olur

kır beni

en en güzel mavi

değil

ey en güzel sarı

değil

ey en güzel bakış

değil

en en güzel

kin'in ve ağzınla

bir ormanda bekliyorum seni

orda kır beni

İthaf

1

bilirsin ben hoyrat severim

-kendi fikrime göre, erkekçe.-

bir ağaç, bir bulut, bir kuş ve biz

ellerin ellerimde, ürkekçe...

veya sen pencerende akşamüzeri,

cigaramı köşebaşında bitiririm.

damalı, büyük mendilimde sana

unutulmaz geceler getiririm.

gür, ferah karanlıklar içinden

bana doğru uzar saçların.

bir büyük rahatlık alır götürür bizi

pırıl pırıl öpüşlerle başlar yarın...

selam, en güzel hasretlerden

selam sana, korkak ve iyi kadın...

ömrüne başlıyan tomurcuk gibi, baharda

aşka, sadık ve neş'eli başladın...

gün söner yıldızlar yanar gecelerden

bir ölümsüz alem başlar senden yana.

selam, ürkek ve sevgili kadın,

selam, sabahsız gecelerden sana...

2

şimdi ağlayamıyorum da kötüsü

gözlerim dolduğu halde bazı bazı

içim götürmiyerek seyrediyorum,

sağ tarafı boş kalan yatağımızı.

bir şeyler akıyor ömrüm içinden,

ufak tefek, süt beyaz, kan kırmızı...

ben seni arıyorum rüyalarımda

geceler içinde bir yıldız, bir yıldızı.

bir perişan haldeyim sen gideli,

sorma bekir efendinin kızı...

3

zaman sevdikçe uzar, bilirsin

hayal, taştan, topraktan geçer, yapraktan geçer.

bir yeşil duman olur yaşadığımız

yakından, ıraktan geçer.

sevdiğim kadar bilmeliyim de

ne olursun?..

bir çeşmedir dökülen omuzlarımdan,

avuçlarım pırıl pırıl dolar, boşalır.

ömrümüz serapa sevda içredir.

bir uzun yaz günü durur, zulmeder

tanıdık, bildik günler sarkar takvimden

hafızam zulmeder boşluğuma.

birden bir arının kanatlarında terü taze

sen gelirsin...

aslan ağzındadır saadetimiz

yağmurlar yağar, günler batar, geceler gelir

bir bitmez türkü başlar dışımızdan.

bir çınar altıdır oturduğun yer;

dizlerin örtülmüş, bakışların uzak,

al bir hırka örmektesin ağır ağır.

bir ince bilezik, küpelerin, saçların

otlar, kuşlar, beyaz bulutlar...

...

dilerim haşre kadar hatırımda

böyle kalırsın...

Büyük Gurbetçi

senin adın bir deftere yazıldı

eskimez bir mavi deftere

adın

yazıldı

...

erenköyünde bir bahar eskir

savrulur ve eskir sürekavları

kuzey yarımkürenin çok koyu bir mavi gecesinde aşkı türkçe kavramanın sağlamlığı başlayınca

bir öğrenci yatakhanesinde

uzak asyalı bir başka öğrenciyle çatışınca

bir sürü ıvır zıvır ve ekimler

bir kahramanlık sandığımız kendimizi

eskir ucuz ormanlarda yürek avları

ve eski anaların belbağladığı hekimler

eskimez senin gurbetçiliğin

yanar, tüter, dağılır

ve ince bir duman eskir bir kalın duman adına gurbet bir yazgıdır ulusuna

güneşe çıkmak gibi, alınteri bilinir

gurbet bilinir, bir duyarlıktır, bir meslektir sen herhalde en iyi bilirdin bayramları

paşalarla, yalılarla uzlaştırılan

kısa kış akşamlarını, uzun yaz akşamlarını

kayalar, kayalar ve sahipsiz dağlar adına

bir türkü gibi öfkede söylenen

issız hanlar, bilgece susmalar, bakımsız bağlar adına puslu ve telaşlı garlardan kaçırdığın

bir pençeden, bir katılıktan kayırdığın

her ülkede söylenen bir türkü gibi

aklığın, eskimez bir kış güzelliğinde

sıcak evler, karlı yollar, bağlılıklar adına

bir zorbalığa direnmek adına,

anlaşılmazsa

söğütler yeşermez, balıklar bırakmaz döllerini ellerin bir gezinmedir uykularda

kimine korkudur, ısınmak kimine

eskimez bir kış güzelliğinde

kuzey yarımkürenin çok koyu mavi bir gecesinde büyük bir alanda, küçük bir cezaevinde

ve çok yabancı dilden iki istasyon-arası biletinde biliyorum nasıl yaşadığını senin türkçe yokken mahzun ve yaşamaklı -eskimez elbet-

ülkeni dirençle yaşamak, ülken olmayınca sözlüğünde sen bir ağlayış gibisin neden

bir çocukluğu sürüklüyorsun kanında

bir güvercin gibi parlar şaşkınlığın

ölüme yakınlığında bir köylünün, uymasında

gök durur ve boncuklar durur pazarlarda

iğdır'da orta anadolu tarlalarında

akşam oldu muydu gaz lambası yakılır

nerde olursa olsun artık. coğrafyada

sürekli bir gurbet vardır.

eskimezsin bir mayıs serpintisi gibi

bir mayıs serpintisi ki sağlıklı

ağustos güllerini hazırlayan. güllerini

sürer gurbetçiliğin.

halksız bir yazarın acısını taşıyan

kalebent bir şehzade gibi mahzun

börklüce gibi sabırsız haklılığında

öyle bir şey

biraz uzak, biraz çıplak ve yayan.

Biraz Daha

kullanmam ucuz özgürlüğü sana sığınırım

azarladığım bir dünyayı suya bırakıp

günlük dövüşü en uygun yerinde keserek

ve kan biraz daha akar durur, akmalıdır

bir çaresizlik sanırım, öfkem büyür uğunurum

oysa bir çiçek bir güzel dünyaya bakmalıdır

ve kuytulardan, unutulmaktan tek tek

ölülerimiz toplanacaktır.

senin yıldızların güneşlere dönüşür

en karışık en bozgun bir öğle uykusunda bile

ve sonsuz sevinç taşıyan bir çığlıktır

bir suyun bir başka suya karışması

kanları çökelirken bir soylu tabaka

bir bahar anlatıcısının

bir mutluluk dülgerinin

-gecelerde ve yalnızlıklarında hepsi üşür-

ölülerimiz toplanacaktır.

ne kadar hüzün geçmişse dünyadan

ne kadar acı geçmişsse yaşayacağız

hepsini yeniden, bir bir dünyada

dünyadan ve dünyayla sana sığınırım

acılardan ve hüzünlerden değil

kaçmalardan ve korkulardan değil

çünkü bir güçtür sıcaklığın kollarıma

çünkü kanları, kanları, kanları hatırlarım

çünkü ölülerimiz toplanacaktır

ve yüceltilecektir bir mavide.

haberlere yorumlara ve büyük tirajlara

asalak otlara karşı, türeyip giden

bir sun'i ilkahla üreyip giden

bir soya, bir sanrıya karşı

kuşanıp kahramanca tek silahını, kanını

diri bir su gibi gidenleri hatırlarım

odalarda ve güzel bir dünyada

sararken bir başına eski güneş

yıldızımız uzak bir iklimde

bir tüfek olacaktır. bir tüfek

ölülerimiz toplanacaktır.

ve bizim bir haziranımız

bir yıl kadar yetecektir dünyaya

çünkü yoğun ve ateşle yaşanmış

çünkü ellerimiz, başımız ve kanımız

hayasız pençelerini kokuyla gizleyen

bir olgu olmayacaktır sana

ölülerimiz toplanacaktır

doldurulan bir kıyı gibi.

anılacaktır bir general pantolonundan

nasıl sezgiler ve gerekçeler çıkardığımız

nasıl kırgın ve nasıl umutlu olduğumuz

bir şenliğin başlangıcından ve sonundan

sığınmamız da anılacaktır.

ölülerimiz toplanacaktır

kenar köşe kasaba hanlarından

deniz en güzel aşkken ayışığına

küçük ve karanlık odalarda öldürülenler

direnerek ve akarak ölenler

yüceltilecektir

anılacaktır ölümleri

bir şehir akşamında herkes kaçışırken

ormanlar bir çözülmeye bozulurken

karanlığa kanıyla karşı duran

kanıyla ışıtan, yalazlayan karanlığı

yalnız ve dayanıklı gecelerinde üşüyen

ölülerimiz toplanacaktır.

biraz daha kan, kan ve suyun akışı

ey suyun güvenli akışı

sana bir yamaç gerekmez mi

ki sonun özlemine hızlı varsın

ki sen varsın, akıtılmış kanlarla varsın

ve kan ve akışın o soylu tabakta

ormansız bir halka sunulacaktır

bir orman olarak

ona sığınılacaktır.

sana sığınılacaktır kırılıp toplanınca

sana sığınıyorum kırılıp toplanınca

değil sonsuz girdiçıktısına yaşamaların

en en güzeli, en gürü bütün çeşmelerin

ayın ve denizin sahibi ve su içmelerin

sana sığınılacaktır

ve kuytularda, dağlarda, alanlarda

akıtılan ve akıp gelen kanlarda

bir sabah büyük büyük ateşler yanınca

eller temizlenecektir

bir tören olacaktır

ölülerimiz toplanacaktır.

Vaktin Çağrısı

şimdi burda kar yağıyorsa her yerde yağıyordur ve vakit dardır su geçirmez çizmeleri de vardır aman vermez yıldırım çekenleri de ve polisleri, polisten kaçanları ve düzgün cümle yapanları anayasaya giriş, felsefeye başlangıç ve statik okuyanları ağaç okşayanları, ekmek dilimlemeyi ve yemeyi sevenleri

-aradabir ateş gibi yakıp geçmeden tarihin kundurası-

mevsim sonu ucuz satışları, indirimli fiyatları ve hiç düşlemeden bir incir ağacının bütün bir yaz süren denizli rüyasını doğduğu yerin yitik anısını bulduğunu sanarak sevenler vardır

dördüncü boyuta göre bile

vakit dardır

denizlere en tutkun adamın bile çok zaman uykusu vardır bir çırpıntı gibi gelip gider düşlerinin kumlarda yattığı o adsız şehir, halkının boylu boyunca kumlarda yattığı başkalarının o uğultulu şehre biraz kuzeyden baktığı ne kadar suya girseler ıslanmayan

çımacıları, dalyan toplayanları, vapur yürütenleri suya bakıp rüzgâr söyleyenleri, yağmuru yanılmadan bilenleri yağmura şemsiyesiz çıkanları

bakkal çıraklarını, meyhane komilerini, deniz adamlarını izinli yürüyüşleri, sağlıksız grevleri ve aynen lokavtları doğduğu yerin yitik anısını bulduğunu sanarak sevenler vardır

vakit dardır

her şeyin acısı birden gelişir ve hız verir kanına çiçeğin susuzluktan kuruması, kedinin açlığı ve eylül ortası bir yanlışlık, bir kırgınlık, bir izin akşamının ilk karası sıkılgan ölümün kuluçkadaki kuşunun çatlamayan ilk yumurtası işte akreple yelkovanın, örümcekle sineğin saat onikideki arası ancak coşkunluğa vakit dardır

ey onun adsız bir ot olarak yüzyıllardır sürgün veren sabrı durumunun dağlara bir akşam olarak vuran gölgesi ey usta berberlerin bileyli usturası, lağımcılar kazması ey bileycilerin en hüzünlüsü, kıvılcımlar ustası ey en tıraşlı mücellit kalfası

bir fakülte rozetinde gülümseyen kırmızı, uslu kırmızı gülüşünüz bir mağaranın karanlık tarihini aşıyor artık bir şehrin güneyi ve batısı vardır

vakit dardır

bizim tasalarımızın eskidir tarihçesi

sonunda umutlanmak, başında gül bahçesi

bir bayrama su veriyor bir gümüş çeşme

çünkü dünyada artık

vakit dardır

Sonsuz ve Öbürü

sonsuz ve öbürü

en değerli vakitlerinizi bana ayırdınız

sağolunuz efendim

gökyüzünün sonsuz olduğunu bana öğrettiniz

öğrendim

yeryüzünün sonsuz olduğunu öğrettiniz

öğrendim

hayatın sonsuz olduğunu öğrettiniz

öğrendim

zamanın boyutlarının sonsuzluğunu

ve havanın bazan kuşa döndüğünü öğrettiniz

öğrendim efendim

ama sonsuz olmayan şeyleri öğretmediniz

efendim

baskının zulmun kıyımın açlığın

bir yerlere kıstırılıp kalmanın susturulmanın aşk mutluluğunun ve eski hesapların

aritmetiğin bile

bunları bulmayı bana bıraktınız

size teşekkür ederim

Öteyi Beriyi omuzluyorum

ağaçlar sol yanımdaydı, tralalla

deniz yüz mil ötede, tralalla

şehirler çarpa çarpa büyüyordu.

eskiden hiçbir şey bilmezdim, tralalla

bir kadın, iki kadın, elli iki kadın

bir beyaz, iki beyaz, elli iki beyaz

bir iyi bir güzeldi gökyüzünde

gökyüzünde tralalla

duramaz oldum durduğum yerde

bir kaşıntı, bir kaşıntı, tralalla

karanlığımı yitirdim.

Düzenbozan’a

güneş biterse elbet ertesi kalır

ya perşembe kalır ya pazar kalır

incelir bir zincirin bir halkası

bir tutam su kalır azar azar kalır

bir mavi yaz gömleği azar azar incelir

bir adam mavi yaz gömleksiz gezer kalır

birden bir ormana çıkılır sanki gökyüzü

bir terliye, bir ağustos sızar kalır

ve okuyan ve güldüren ve savaşan

ey okuyan ey güldüren ey savaşan

çözülür sağlam sanılan simyası bir duruşun

sesini yitirmeyen bir güçlü hızar kalır

bir akşam bir bulgu gibi sunulur bize

oysa bir yanlışlık birini ezer kalır

oysa kimi su kemerlerine kimi bir iç denize

on bin dirim taşıyan bir kanal

eski tulumlar ve kotu şaraplar vurunca size

bir adam otelleri ve yanlışlığı sezer kalır

ey eşim ey sevişim ey bende yaşayan

ey bütün kitaplar ki bizi yazar kalır

eskitir bayramları ve törenleri

bir adam gelir bir düzeni bozar kalır

Kırlardan Geliyorlar

kırlardan geliyorlar ellerinde sümbülteber

elbette kırlardan kırlardan gelecekler

başka türlü nasıl güzelleşir bu akşamüstleri

söyleyin nasıl dayanılır dükkânlara depolara

bu katran kokusu başka türlü nasıl geçer

sonsuza varmadan bir önceyiz sanki

-o sayının da bir adı vardı unuttum-

her şey öyle saydam öyle madensel

kapıların kilitleri açık ve herkes uykusuz

hepsinin elinde bir saat bir sümbülteber

eskiden şaşardık bazı şeylerin yokluğuna

artık bu yokları var etmeyi usladık

ağaçları budadık ormandan balıkları tuttuk denizden hani bazı açılmaz sanılan kapıları omuzladık

çünkü herkesin elinde bir saat bir sümbülteber hey koca dünya nasıl avucumuzdasın

nasıl da parlıyorsun ey gözleri maden

çözdüğüm bütün bulmacalardan zorludur yüreğin elbette kırlardan gelecekler kırlardan

kırlardan gelecekler ellerinde sümbülteber

ey güzelim sümbül ve teber ey canım

gördüğüm sanki o değildi

sanki kuşlar albümünden bir maden

Büyük Ev Ablukada

......(ekmek vardı tereyağı vardı utanılacak bir şey yoktu

......bir şey daha yoktu ama kavrıyamıyordum) işte böyle olmak en iyisidir olmakların

bir küçük çocuğu tuttum otobüsten indirdim

......(indirmiştim

......yok olan önemli bir şeydi allah kahretsin) tüm kavgasız tüm duruk tüm başıboş

üç sayı kötü bir sayı iyi şiir dinledim

çıkıp okudular durup dinledim

bitmeseydi daha dinlerdim kötü mötü

saat kaç diye sordular birisi beş yani dedi

......(ha kavgada ha aşkta

......bu gök bomboş ha kavgada ha aşkta)

göğe baktım yerli yerinde

haydutlar dalavereciler yerli yerinde

vurguncular hayınlar vurdumduymazlar öyle

iyi dedim içim rahatladı

düzen bozulmamış dedim sevindim

tenhaca bir bölgelerinden şehre girdim

......(ben herkese varım

......başka türlü olmuyor inanmayın)

bakın bu şehri ben kurdum ben büyüttüm ama sevemedim

......(ekmek vardı tereyağı vardı söylemiştim önemlidir

......utanılacak bir şey yoktu kime anlatmalıyım) ben sevemezsem sevmek kimselerin elinden gelemez bizi tutkulara çağırdı otobüse sosise buzdolabına telefona sinemalara radyolara bir sürü kancık sevdalara sürü sürü mutsuz alışkanlıklara

yalana dolana itliklere keten elbiselere

......(sonra karısı öldü o çocuğun

......yalnızdı güçsüzdü herkesler gibiydi

......kirlendi kötülendi sarhoşladı pis karılara dadandı

......anladık onu ölenden başkası kurtaramaz

......ölen de kurtarmamıştı)

bak ben seni nerenden kurtaracağım şaşacaksın şimdi bu taşları biz çektik değil mi ocaklardan bu asfaltı biz döktük biz onardık değil mi

bu yapıları oniki kat yapmak bizim aklımızdı

biz kurduk istersek umursamayız ya

......(abluka burada başlıyordu çünkü)

ekmek yiyelim tereyağı yiyelim çocuk büyütelim sen beraber yatacağımız yatakları hazırla

sen bir onu yap yeter bak göreceksin.

Söylenir

söylenir ve yarım kalır

bütün aşklar yeryüzünde

bir kaktüs bol sudan nasıl

nasıl çürürse öyle

en sevdiğim temmuzdu aylardan

hazirana benzediği için biraz

biraz da kendiliğinden

belki de müşteriye iyi davranan

efendi bir bakkal kimliğinde

nasıl mutlu oldum iki yaz

nasıl mutlu oldum kardeşler

salkımsöğüt bir ben iki

bir üçüncü var mıydı bilmiyorum

üçüncü vardı elbet

bir yaban ördeğinin sevincini taşıran

bir sonbahar gibi köpüren

temmuza benzese de

öyle oldum ki anlatamam

sıcak yaz

solgun bir coğrafya gibi belleğimde

şapkalar çiçekler eski elbiseler

denizden çıkan bir ışık

unutulmuş bakımsız arka bahçeler

öyle oldum ki anlatamam

her mevsimde sonbaharı taşlayan

bir çocuk nasıl olursa öyle

belki de bitip tükenmeyen

bir fetih döneminde

atlar nasıl kişnerse

yani durgun bir suyun

erguvandan aldığı renkle

gidip geldim caddelerde

fatih neredeydi samatya nerde

nerden gidilirdi üsküdar'a

düşünüp durdum günlerce

anlatamam ormanların ettiğini

nasıl dayandım o mutluluğa

tükenmez bir ışık olan mutluluğa

deniz ve ışık olan

karmakarışık bir mutluluğa

nasıl

şimdi şarap gibiyim

coğrafyasız

eskimeye bırakılmış fıçısında

Bir Duymak

eylül karmaşası!..

bir solgun geminin belirsiz su kesiminde

kendisi hatırlanan bir soğuk. bir soğuk ki,

ve etlerin,

sonuçsuz bir ayaklanmaya yöneltildği bir akşam, bir akşam ki kendisi hatırlanan bir alkol ve bir okul

kendisi hatırlanan beyaz yahut mavi bir alkol.

ölüm aşka bir karşılıktır ve aptalca,

sapsarı boyaları o bazı resimlerin

birtakım resimlerin.

kalabalıklar ve dönemler ve

arınıp gitmeye çalışan bir ölü

o solgun geminin so kesiminde

o güzel imgesi umutsuzluğun,

-karşısında alkolden utandığım -portrait of an unknown-eylül karmaşası!..

t.uyar

BİR BARBAR KENDİN TARTAR BİR BARBAR AŞŞAĞLARDA ey susam!.. ey karanlık!.. ey borçlarını ödemeyenler!..

sen o ses misin en aşağılardan gelen!..

karıştırın bütün otları o aşağlarda

yıkın benim güvenimi,

soğuk bir at olsun seslendigim ses, yıkın!..

ben koşarım aşağlara, koşarım

yıkanacak boğulacak su bulsam...

ey her şey!.. ey beni gülünç eden bitki sapları!..

sessiz katlanmalarıyla... içimde ölmüş çocukları sallayan vazgeçilmez uğursuz şarkının salıncağı!..

ben durmadan en utandırıcı şeyleri hatırlasam.

nasıl camsı gürültülerle olacak her şey,

ve sularla,

ve nasıl artık arınamaz kirlenmiş olurum o zaman, yıkın!..

ben koşarım aşağlara, koşarım

yıkanacak boğulacak su bulsam

ey bütün kadınlar uzak!.. güneşi övmüyorum. ve kanım ne güzel akıyor... ıslak taşlıklarda. sanki her şey, sanki her şey!.. katıyürekli kârcıların, yani büyük tecimenlerin

uzaklardan getirip sunduğu kanlı pahalı bir tabak...

ey yanan bir şey,

yanan ve içilen bir şey,

karanlıktı kanım bir şey,

güneşe başkaldırmıştı kanım (.....) sanarak.

ben artık büyük kıyıları boylasam.

ben koşarım aşağlara, koşarım

yıkanacak boğulacak su bulsam...

ey kimse yok!..ey bir mavinin unutulmasından

arta kalan!..

ey sen var mısın?

ey olma!..

ah, yağmur başlayacak

ah, yağmur başlayacak

ah, yağmur başlayacak

ah, yağmur başlayacak

ah, yağmur başlayacak

ah, yağmur başlayacak

ah, yağmur başlayacak

gece olsa da sussam...

ben koşarım aşağlara koşarım

yıkanacak boğulacak su bulsam...

ey sür atlarını bacaklarımdan bağlayıp karışık ölümsıkıntııslakgülünçlüğü renkli camların!.. bir göl bulacağız sonunda, develerin suyunu içip tuzunu bıraktığı,

kirli ayakparmak aralarını yıkadığı cünüp adamların, burunları kıllı...

benim kanım gülünç ve kahraman lekeler bırakacak öbürkülerin yanında,

camlar nasıl olsa kırılacak

sonra yatacağı geceye gidecek herkes

ben ne yapsam ne yapsam ne yapsam...

senden haber ver, ey yaralı kahraman atlar!.. ey büyütüp yaralarını yalayan atlar!.. otoburlukla kana karışmayan atlar!..

arabanızı çekiyordunuz,

aygırlarınızı iştahla uyandıran kalçalarınızda büyük yaralar...

kuyulara eğiliyoruz, ve büyük övgüsünü yapıyoruz küçük yıkıntısının soğuk ışıklı kulüplerin, ve kara küplerin ve etekleri kısa, koltukları tüylü kadınların ve kötü dükkanlar karanlığının...

eğilmiş, çiçek toplayan bir çocuk bulsam...

ben koşarım aşağlara, koşarım

yıkanacak boğulacak su bulsam...

Meymenet Sokağı na Vardım

bana köfteler hazırlayın salatalar hazırlayın bir de pencere oturup umutla bir şeyler unutayım

siyah şarabın tadını bilirim orman gibi

siyah şarap siyah üzümlerden yapılır kokulu mahzenlerde durdum bunları söylerim alışamadım

küçük küçük muştular üçüncü kat korkmadan aşk en uzakta körler vardır aşk olsun derim onlara tutarlar güneş ışığını maviye boyarlar yahut mora gönendiklerini mi söylesem mutsuzluklarını mı kalkalım meymenet sokağı'na varalım vaktidir

dört adam meymenet sokağı'nda durup bir eve baktılar durdum ben de baktım ahşap bir evdi

istesek bakmazdık düşünün ama istedik baktık

kararmış tahtalarda yerleşmiş mutluluklar gördük o bildiğimiz eskimiş güneşten dipdiri ışıklar bir de kız gördük on altısında sevilmeyi özler meymenet sokağı eğri büğrüydü ama loştu

görseniz loştu

meymenet sokağı'nın tadını hep bilirim ama gidemem oturur dosya düzenlerim akşama kadar

daracık boş zamanlarımda durup sokakları düşünürüm deniz kıyılarına inen ufak tefek sokakları

doksaniki dosya düzenlerim başlarım yeryüzünü sevmeye alışmadığım şeyleri sevmeye çabalarım

bir vakit var yeşille beş buçuk arasında

evrenin sevişmek için yorulduğu yumuşadığı isteklendiği ellerim kollarım sevinir ben sevinirim sokaklarda durmaz yaşarım koyu koyu

dünyada meymenet sokağı var başka sokaklar var hep sokaklar sokakları gerinerek sevmeye başlamaklar

ağaçlarla şaraplarla ben varım

en uzaktaki körler var aşk olsun onlara

daha ellialtı dosya var düzenliyeceğim

gökyüzünün kalkıp dudaklarıma bir değmesi var oysa kapılar var duvarlar var perdeler var

bir bıraksalar

sonra başka şeyleri özlemeye...

- turgut uyar

Biliyor musun

biliyor musun

aşk şiiri yazmaktan bıktım

bir gün şöyle bir baktım

yazdığım bütün şiirler öyle

bir sarsılma, nedir bu

bir otuz aşk şiiri daha

kendimi hiç suçlamadım

peki o zaman ben neden

dereceler sokayım koltuğumun altına

ateşim varsa zaten

ey gözleri maden

çünkü aşk bir suçlamadır

sonuna kadar yaşanmamışsa

bir bardak birada yeni bir deniz

ve yağmur

eski bir denizde yeni bir ada

yaşanmamışsa

sözgelimi Galata'dan Afrika'ya gidiyordum

korsanları kralları ve bazı ülkeleri

ve bütün madenleri

ve kendi sonumu

iyi görmüyordum sonunda

her türlü madeni

elimde bir sürü kağıtla

hazırladım kendimi

İŞTEN DEĞİL AŞK

işten değil aşk şiiri yazmak

ilk sözü bir bulsam

mermer desem değil biliyorum

bi dakka desem değil

ceketimi verir misin değil

birden önümde bir yaz günü açılıyor

bahçede kuruyan çamaşırların

yere değdiği

koşup kaldırıyorum uçlarını

eriğin yaprakları değiyor yüzüme

değsin varsın hepsi geçer

nasılsa kuzey buz denizinde

beyaz bir gemi

hatırlıyordur ilk seferini oralara

aşk bir sonbahar kimliğinde

sürdürüyor egemenliğini

birden bir bakıyoruz ki

her şey yerli yerinde

otobüsler tirenler yerinde

dükkânlar yerli yerinde

acılar yerli yerinde

çamaşırlar yerli yerinde.

Umuttur

sen beni sevdikçe ey yar derdim artar daima

çünkü beni sevsen de

güvenmezsin bana bilirim

ama artan her şeyle birlikte yanlışlık da artar mesela her su gözyaşı olur

her dönem bir hazin geçiş

suya boşversem yanılsama

aya baksam bir bulut

sevgisizlikle birlikte yanlışlığın hükmü başlar bir düşün kaç kişiyiz bildirilerde

şimdilik kaç paralığız hele akşam olunca

bunca sütsüzün kahrını çektik düşün ki

gene de soluğumuz

bir orman yangını sanılır oralarda buralarda

ezildik gerçi ama horlanamadık bunu hatırlarsın mutlaka hatırlarsın bunu

tut ki enver bırakır tehdidini

ethem başlar

çünkü beni sevsen de bana güvenmezsin iyi bilirim apoletim sırmasız hatta hiç yok

su içsem ağzımın kenarlarından dökerim

neyi hatırlatır benim sana uzak bir bakışım

bilirim

aslında mutsuz yaşayıp gidiyoruz

ölüme direnerek şimdilik

şimdilik alımlı bir başka mutluluklara özenerek aşkımız ve mutfak rafları ve uçaklar üstüne korkumuz bir yudum gelecek ve mutlu saatler üstüne korkumuz ama birlikte biliyoruz: eğilecek bugünkü başlar sev beni, alış bana

kimse ürkütemez bağlandığımız güzelliğin utkusunu sev beni, bir dağ gölgesi kadar sev

şimdilik bırak musluğun sızmasını damın akmasını bir tırnak gibi büyü domuz bir tırnak gibi

zorlayarak her bir yanı

çünkü biraz sonra umut başlar her günkü, başlar aslında bir alıştırmadır umut

öbürlerinin azıcık nefes diye bağışladığı

-baharı beklemeye benzer-

hain ve olmayanadır çünkü

umutsuzluğu taşır yanında

oysa nasıl olsa gelecektir bahar denen tarih

önüne durulmaz mantığıyla doğanın

yeşilden olma birim

sudan gelme itmeyle

umut yoktur

kimse yoktur umut etmemeyi önleyecek

çünkü umut kaçınılmaz gelecektir

bütün gümbürtüsüyle

umut kaçınılmaz gerçektir çünkü

biri asyada biterken sözgelişi, şilide öbürkü başlar Atlıkarınca

önceleri terliydi avuçlarımdan kayıyordu

sonra sonra hem alıştım hem sevdim

dedim ki ne iyi bu kadındır gecenin yarısında etleri var beyaz, gergin sıcaklığı var öp öp ısın karanlık sokakları kötü lokantaları ısınmış rakıları düşündüm göğsümden iki düğme çözdüm

gittim bir ormanı dört ucundan tutuşturdum geldim burada bana göre bir şeyler vardı

oturdum

bu ellerimi nereye koysam yakışmıyor

dedim ki en iyisi kucağında dursun

şu kravatımı çiviye as gel

sigaramı yak birlikte at arabalarını düşünelim sarı pirinçten pırıltılı koşumlarını düşünelim bir zamanlar bilerek unuttugum 'küçük deniz sokağı'nı denizi odun depolarını demli çayları

ben iyiyim bunlar da iyi şeyler sen nasılsın

kolların çıplak değildi ama hiç de zararı yoktu bir gülünce tanıyordum sen değildin ne yapsam elimden gelmiyordu

tanıyordum elimden gelmiyordu

yoksa ne guzel aldanacaktım

yabancılığın daha alımlıydı belki

ama seni bir ormanda yakalasaydım

ilk günlerin ilk çiçeklerin tadında

kandırdılar 23 lira 10 kuruşumu aldılar iki kadehe 90 kuruşu da ben tutup garsona verdim

sonunda şehre vardım gökyüzüne fişekler atıyorlardı bir kalabalık vardı sarıydı utanmazdı geçkindi böylesi daha yakışıyor bildiklerime

gün doğsun bir arınayım istiyorum

güneş tozlu caddeler kaygılarım beni bir arıtsın istiyorum işte tam böyle istiyorum.

Nedense

bir kadını sevmeye hep memelerinden başlanır

bir şeyi hatırlatmak mı ona

yoksa bir şeyi hatırlamak mı

bilmiyorum

ama nasıl bir şeyse güzel bir şey

üstelik sonsuz da ''

Aşk İçin

aşk için söylediğim her şeyi bir daha söylerim sakin mutsuz ya da yırtıcı

herkesin ağzındaki o sonsuz acı

belki de bundandır

nasıl ayrı yaşarım inandığım şeylerden

onları elbette bir daha bir daha söylerim

usul usul ve usla birlikte akıcı

kandır

aşk isterim, aşk olsun isterim

yaşamanın sonu, ölümün başlangıcı

kıyılarda yürürüm, sindiririm kıyıları

of güçlü macun içine kat beni

kanım koyulaştırsın kırmızıyı

anadoluda bir yerden bir yere giden biri

belki bir kirazı hatırlar

bir denizi kesinlikle hatırlamaz

belki hepsini birden hatırlar da bilemez

ne zamandır

aşkolsun ne zaman

aşkolsun tiyatro geceleri

aşkolsun "bravo" sesleri

aşkolsun anadolu otobüsleri

aşkolsun bildiğim ışık

biz birden türeriz istanbulda ve heryerde

görünmez bir mutsuzluğu söyleriz

bilge kayalarla

çarpılan ebonitler

oluşturur tersliğimizi

ey canım, güzel yüzlüm

suyunda denizleri bulduğum

bilmediğim yerlerimdeki sancı

bana bir şey söyle güleyim

bir şey daha söyle

inandır

bir şey daha söyle istersen

beyaz olabilir

suya falan benzeyebilir

bir adaya benzeyebilir.

Ölüme Dair Konuşmalar 2 & 5

...işte günlerden bir gün elâgözlüm,

yeni bir başlangıçla bitecek ömrümüz.

amenna ve saddakna,

bari hoşça geçse günümüz...

hangisine tasa edeceğiz şaştık.

"ölüm derdi, kalım derdi" derken

dimyata pirince giden misali,

yolun ortasına ulaştık...

ölüm bir hatıra gibidir insanda;

kâh hatırlanır, kâh unutulur.

fakat bir gün, bir gün nihayet

gözle görülür, elle tutulur...

şimdi taştan çıkardığım ekmekle,

çorba içmedeyiz sıcak sıcak.

fakat yarın kim diyebilir ki turgut,

hatıra olmayacak?..

unutmak istiyorum zaman zaman,

ne yapsam, ne etsem olmuyor,

kabulleniyorum,

kabulleniyorum da -gelgelelim-

içim içimi yiyor...

nasıl ki unutamaz insan

bir kez gerçekten sevdi mi...

.......

senin anlıyacağın elâgözlüm şimdiden

alıştırıyorum kendimi

***

işte ben hep böyle garip mahzun,

bir şey beklermişçesine yaşıyorum.

bazan öyle günlerim oluyor ki, elâgözlüm,

ne oldu, nasıl bitti şaşıyorum..

bazı bilmem, gün nasıl başladığında,

kayıp kayıp gidiyor dünya bıkkın bakışlarımdan.

yaşıyorum, yaşıyorum da bitmiyor,

bir tutam sakız oluyor ağzımda zaman..

yaşamak ne kadar çekilmez gelse de arasıra,

bu görmek, bu sevmek, bu aziz sıcaklık tende.

bu bir nimet, bu bir nimet, bu elâgözlüm,

bu yaşamak bir şiir, harikulâde.

sen ki, saçından tırnağına kadar

bir hürriyete bedelsin,

bu ılık saçlar, bu gözler; fakat her şeyden önce yaşadığın için güzelsin..

işte böyle yeşil bulutlar misali senelerce,

oradan oraya elinde kaderin.

kimbilir kaç kere üstünden geçtim,

şarkılar söyledim karşısında

bir gün bana mezar olacak yerin..

gerçi şimdi çağımız değilse de elâgözlüm,

bu bir kötü tecelli ki, nasıl diyeyim.

bir gün bir kara gölge görürsen gözlerimde

akşamsa beni uyut..

.......

bir nefis sabahsa eğer, ölümü

ellerin ellerimde bekleyeyim.

turgut uyar / arz-ı hal /

Ne Var ki Avucunda

ölesiye çalıştın ya da hiç çalışmadın

hiçbir sevinç -sevinç ne- hiçbir şey yok

şu gecenin ucunda

ve öteki boşluklar ürpertiyor insanı

tek başına olmanın dengesine vurunca

evet şimdi ne var bakalım avucunda:

dövüş mü, yenilgi mi, bir bulut parçası mı

aşkın fotoğrafı olan bir mayıs sonrası mı

bir türkü mü, bir asker matarası mı

terhis tezkeresi mi, karakol sırası mı

becerikli bir anahtar mı, polis tabancası mı?

şimdi nerde, ne zaman, nasıl bir kadın

-bir adam da olabilir-

mutlu olabilmiştir bir (tek) başkasıyla

gökler başıboş bir fanus gibi

çılgın bir kürre gibi gidip

her yanımızı boş bırakınca

bomboş bırakınca

yalnızlık çoğalan bir yunus gibi etrafını sarınca ne var avucunda:

soylu dedenin anısı mı, bir sultan sofrası mı pasaport şubesinde bir sıra numarası mı

gökkuşağı, tüberkülin, intihar dalgası mı?

olağan bir öğle sonu sonsuzluk

bir bitimlilik olarak kapıya dayanınca

ne elverir, kim kurtarır kişiyi bundan

kurtarmamaya ne var ki avucunda

ağır kamyonlar ve sürücüleri mi

dağda yitirilen ve yol göstericileri mi

evde kalmış kızlar ve görücüleri mi?

imdi:

son buzul erirken durduranları

hatırla!

hani kan vericileri, kan vericileri

ve kanı alıcıları da unutma.

ATLARI SEVEN BİR ÇOCUK

bir güneşlenmek yeri!... deniz. uzak anımsamalar!..

“haziran bu yıl da geç geçecek, biliyorum.”

sizin burnunuzda bir tütün kokusu, her yerinizde bir tütün kokusu,

bay deniz kestanesi.

ve uzaktaki şemsiyesi bir balmumu arısının...

bir güneşlenmek yeri!...

gazozlar hâlâ sıcak, hâlâ öğleden sonra “ne iyi”

demek hâlâ yakınmaya hakkım var.

kelimeler soluk. bir şey mi yapmalıyım?

-evden mi kaçmalıyım?-

(saçlarını taradı, güneşe baktı

kendi sürecini yaşayan bir bakla)

“gel al güzel deniz aygırı, yaman pegasus

sonsuz kargaşamı.”

atları seven bir çocuk...

“senin resmin var ya uzayıp gidiyorduvarlarımda marionetshire'da harlech castle'ın batı kulesi aşağılık zapartasıyla amcamın.”

bir sülüğe can çekiştiren eski geçmiş, eski eski ve tuzda ölüm,

sardunyayı sulayan, eski eski...

bakırla demirin dövüştürüldüğü yavaş bir akşam öbür şeylerin ve kırmızı ışıkların

bakırla demirin bir sarışın perçem akşamı.

-evden mi kaçmalıyım? kaçmamalıyım.-

güneş birden batardı, her yerde kediler ve ağaçlar vardı

“amca”

nasıldı iki tekerlekli arabalar...

“senin bildiğin bir şey var, bana demiyorsun

söz gelişi aldım bir kayayı

bir kayayı ne yapmalıyım, demiyorsun...

oysa ben senden daha çok şey bilirim büyücüler üstüne evine sadece geceleri gelen ve sıcak şaraplar içen...”

surları yıktınız mı, akşam

sarı bir başlangıçtır, gitgide karaya dönen.

karaya ve çocuklar bile, ve küçük yaramazlıklar bile, ve haklı

“siz bize hiç inanmadınız ki, hiç inanmadınız ki, hiç oysa bir aktır karaya dönen, oysa çocuklar daha lirique'tir shakespeare'den. sonra,

makedonya falanjistlerinden daha kahraman...”

beyaz atın gölgesi, sen dur!...

artık bir aldanışa kanmayan gözlerimden. dur!...

“duvarlarım,

gel al cepkenimi güzel at, duvarlarım bütün senin olsun duvarlarım, bütün ukalâ resimleriyle, babamın sıkıştırdığı, babamla annemin kavgalarından bir ufak kırmızı, ufak bir kırmızı, duvarda, ufak bir kırmızı

ufak bir kırmızı...”

yemeğe!...

-evden mi kaçmalıyım? kaçmamalıyım.-

“hiç anlamadığım mondrian, serzenişçi matisse bulanık siyahkalem, hergele miro,

atlar gidiyor...”

sonsuz bilincinde yaşamanın.

o atlar.

“sonra gazeteleri görüyorum, bütün gizleri

savaşa başlamak gerek galiba.

yarın. yarından tezi yok. baltamı ve bıçağımı ve atlarımı...”

“amcam kravatını düzeltti, babam eski bir evde.

bir yepyeni kıştı ıslıkları değerlendiren

ne eğlendik ne eğlendik

elbisesi çok eskiydi...”

ne akşamı? “baba”

haziran gecikecek biliyorum...

“ama başka bir şeyi de değiştiriyor,

atları atları,

atları....”

AYAĞIMIN TOZUYLA

ayağımın tozuyla girdiğim mevsim yazdır

yumuşaktır

insana her şeyi yanlış anımsatır

çünkü bellek yanılmaya hazırdır

balkona koyduğumuz turşu

ekşirken ekşirken güneşi parlatır

ve insan batırır sedef kakmalı bir gemiyi

ki sahibi dünya güzeli bir kadındır

oysa denize bir mevsim yeter

sular geçer balıklar geçer

basık bir akşam üstü bir iskelede

herkes dostuna bir şeyler anlatır

büyük gölge verir büyük renkler

sevincin sonu yazdır

büyük sevincin

oysa başı sayılır

basıktır akşam üstüdür oymalıdır

suya dayanmaz

ama bana kalırsa dayanmalıdır

şimdi nedir ilk bakışta yitirilen

ey gözleri maden

ey ilk güneş saatinin çubuğu

de ki aşk pusudadır ve bir dükkanda

ölümsüzlüğün mührünü kazır

suyu avucuyla ölçen ilk budun

usumu kurcalıyor ne zamandır

ve başucumda bir koku

bir koku

beni durmadan ıslatır

AYRILIKLARDAN

böyle sessiz ayrılıklarda,

her şey önceden belli olur.

en güzel zamanında, aşkın ve hayatın

insan deli olur..

o, kadırga taraflarında bir evden çıkmıştır.

masum bir yalanla -halama diye-

gözleri pabuçlarında, mahcup

ellerine yapışmış gibidir

harçlığından arttırıp aldığı

sevimli hediye..

ah, insan nasıl çıldırmaz nasıl

bir çaresizlik,

bir umutsuzluk sarmış her yanı.

aranızdan insanlar geçer.

bulutlar geçer.

o, kırmızı mürekkep gibi dudaklarıyla, zoruna utanarak gülümsemeye çalışır.

bu gülüş en aldatmazıdır vaatlerin.

yıllarca sonra bir uzak gurbette bile;

zulmüne dayanılmazken yalnız saatlerin,

bir yeşil yaprak üstünde gözlere,

görünür, uzaklaşır...

BEKLEMİŞ BİR PAKET CİGARANIN SON UMUDUNA

İşte suyumuzu kestiler ama masamda yine bir çiçek bir çiçeğin akşamı elbet bir çiçeğe benzeyecek nasıl güzel nasıl diri bir çiçek

dipdiri adamlardan biri bir çiçek

evet ben son ve kesin umuduyum bir paket cıgaranın bir köhne câmekanda sararmış alıp içmemi bekleyecek sonsuz bir camekânda

başlangıçsız bir çiçek

alırım seni tüttürürüm bir gün güzel tütün

söyle kim var bunu benden daha iyi bilecek

ey kalın duman gün senindir

kim var senden daha doğru tütecek

ben gelirim seni alırım büyük alanlara gideriz seninle ben o kavruk biçim bir de o diri çiçek ne sandın bütün alanlar bizimdir

biziz ne varsa kalan, biziz ne varsa gerçek

işte suyumuzu kestiler bu bir eylüldür ey teşrinievvel geleceksin intihar özlemleri de kıraçlar da gelecek nerden baksan bir bütün hüznümüz

nerden baksan sonunda o diri çiçek

ki hüznü bir mavilik duygusuna bozar gideriz biz çünkü biliriz yılkılarımız serin yaylalarda üreyecek yağmurlar yağar o serin yaylalara

çünkü serin yaylalarda otlar büyüyecek

bir çiçek bahçesinin elinden tutarız biz, biz olmasak kim ne kim pundunu bulup paralara kötü pazarlıklara böyle sövecek ey eski camekân ey diri çiçek

biz olmasak şunlara bunlara kim sövecek

ben seni alırım sakin evime koyarım sakin sonra gideriz gözlerim mavi, senin dumanın mavi, yüreğimiz bir okka çiçek suyun da denizin de mavi ve avuçların

biliyorsun bir gün gökyüzü değişecek

işte sürahiyi kırdılar suyumuz kesik hadi bakalım ey camekân seninle biziz ancak bunları yenileyecek hadi bakalım ey durgun çiçek

hangi ıslak mendil bunları söyleyecek

tatil bitti. güzel hasır şapkamı bir bıçakla değiştim suyumuzu kestiler işte ama masamda o diri çiçek tatil bitti şapkamı değiştim bir bıçakla

o bıçak bir güzel cıgara gibi işleyecek

BİR GARİP ÖLMÜŞ DİYELER

şöyle sessizce ölüp gitmeliyim

bir yaz gecesi Gülhane parkında.

şu hazin ömrü tamam etmeliyim..

geç saatlere kadar oturduğum,

denize bakan bir sırasında

kırık dökük hatıralar arasında.

ne vasiyet, ne uzun boylu veda

ölümüme hiç kimsenin aklı ermesin

gözlerim birdenbire kapanıversin.

ne kimseye borcum, ne alacağım

ne birikmiş beş on kuruş cebimde.

ne kimseyi sevindirmiş, ne üzmüş olacağım.

ne gazetelerde ne de radyoda

ölümüm kimseye dert olmamalı.

kim tanır zaten beni dunyada.

insanlar hergünkü gibi şen şakrak

tabutum Merkez Efendiye giderken

üç beş kişinin omzunda gıcırdayarak

birkaç kişi başlarını eğsinler,

sonra ardımdan bakıp acıyarak

- Bir garip ölmüş desinler...

BİTMEMİŞ ŞİİRLER

Şöyle bir içten öpmeni senin,

Bin tane cennete değişmem...

Varsın yatağımız ipek olmasın,

Güzel vücudun danteller içinde değilmiş,

Ne çıkar...

O bütün tatlı saatlerinde gecenin

Güneş perdelere gelene kadar,

Kollarında bulutlarda gibiyim,

Mehtap saçağımızdaki buzlarda

Odamıza bir soğuk aydınlık dolmuş.

Gözlerin gözlerimde,

Boynumda sımsıcak kolların,

Gündüzki yorgunluğum kaybolmuş.

Seni her an minnetle yad ederim

Sen şimdi şarkılarla evimizdesin,

Sahibem, efendim, elagözlüm

Gözlerinden öperim..

Boydan boya bekçi düdükleri sokaklarda

Gecemiz huzur içinde ela gözlüm.

Öpüşlerin öpüşlerin ardarda...

Hem sevgi hem şefkat dolu ellerin

Ne olur yine böyle yarında

Binlerce şükrediyorum hayata geldiğime kollarında..

Bir başka lezzet var hayatta ela gözlüm,

Öteki alemleri bilmek istemem.

Şöyle bir içten öpmeni senin,

Binlerce cennete değişmem.

ÇAĞRILMAMIŞ'A

gökyokuş solan penceresi çağrılmış

ölmüş ölünce ölü annesi çağrılmış

öyle ki bir kırgın çocuk gibi Konyalı

bayramlara hep bayramertesi çağrılmış

Konyalı bir çocuk gibi, Konyalı bir

ergen gibi, Konyalı bir adam

Konyalı bir kocamış gibi kırda

kendisi konmuş kırda gölgesi çağrılmış

gölgesi donuk sönük denize uzak

sanki babası bırakılmış eniştesi çağrılmış

ey solak hendese büyük yılkı

hazırlan çünkü artık kendisi çağrılmış

EDİRNEKAPI ÜSTÜNE ŞİİR

İstanbul dediler mi benim aklıma,

Vaiz sokağı gelir hemen.

Edirnekapı gelir, evimiz gelir

Köşebaşında duran bir güzel kız gelir.

Biletçi zili çeker, tramvay durur

Bir manav, bir meyhane, iki akasya

Kumrular geçer kilisenin çan kulesinden

Beyaz bulutlar geçer...

Burası Hasan Efendinin kahvesi Edirnekapıda,

Bu taşçı Kemal, çocukluk arkadaşım.

Bulutu Haliçten, rüzgarı Boğaz’dan

Bir baygın gün içindeyiz, yazdan.

“Dört cıhar, sebayidü, pencüse

Akşam olur, güneş batar nerdeyse.”

Pırıl pırıl aşk içinde Mihrimah Sultan Camii

Eyüpten vapur düdüğü,

Yenikapıdan tren sesi.

Kalkarız ağır ağır kahveden

Ben, Kemal, Kemalin eniştesi...

Vaiz sokağına gelir eve varırım

Kapıya iki üç defa vururum

Karım kapıyı açar, çocuklar koşuşur

Ekmeğimiz var, yemeğimiz var

Yemeğe iştahımız var.

Oturur yemek yeriz cümbür cemaat

Alnımızın terinden, elimizin emeğinden

Etrafa yayılınca makarnanın buğusu,

Bize ne elalemin on türlü yemeğinden...

Alır karımı gezmeğe götürürüm

Bir dolmuşa bineriz Edirnekapıdan.

Sultanahmette atkestanelerinin en güzeli

Elli kuruş verir, cambaza gireriz.

İstanbul bizim memleket, yaşımız yirmibeş

Basmayı da, ipeği de aşkla giyeriz.

Yenicami önünden güvercinler uçan

Mavnalar, takalar, koca koca gemiler,

Köprüden günde kimbilir kaç insan geçer

Denizde balıklar güzel, havada kuşlar

Bir gülüşü karımın, sevdamı yeniler.

Denizlerin kumuyum, balıkların puluyum

Adım Turgut, kendim İstanbulluyum

Ben Allahın bir sevdalı kuluyum

Üsküdara geçerken bir yağmur almadı ama

Bir güzel yaz günü Kadıköy vapurunda

Japone kollu bir kız aklımı aldı.

Bakıştık, gülüştük, hoşlandık

Derken o yoluna gitti, ben evime...

Bizim ev iki oda, bir sofa

Evsahibi ayda yetmiş lira alır.

Kapıda atnalından, sarmısaktan bir nazarlık

Önümüzde kaleler, arkası mezarlık.

Gün olur çoluk çocuğunla bir bakarsınız

Güzelim vaiz sokağında benim de

Ferah, aydınlık bir evim olur.

Bir büyük radyo da alır, yerleşirim

Geçerim pencereye akşamüstleri.

Boy boy sardunyalar, fesleğenler,

Boy boy bulutlar karşımda.

Saçağımızda bir kırlangıç yuva yapmış.

Ahmet efendi geçer, selam veririm

Bakkal İbrahim selam verir, alırım.

Fesleğenler kokar, sardunyalar kızarır

İstanbul sereserpe önümde geceye karşı

Gemilerden, fabrikalardan düdükler

Şimdi bir tren kalkar Sirkeciden bilirim.

Alacakaranlıkta kıpır kıpır gölgeler

Sesler gelir yakın sinema bahçesinden

Bir hoş olurum.

GECENİN ŞARKISI

gecenin şarkısı markısı kimindir

hangi şarkısı üstelik

gecenin şarkısı senin olsun ben istemem

üstelik o şarkı herkesindir

çünkü bulutlar konuşur

kuşlar uyur

ses uyanır

şimdi kimindir gecenin şarkısı

kimi hüzzamdan bir şarkı besteler uykusunda

otlar büyür

ocaklara girilir madenlerde

ne düşler görür insan kimbilir

gece onundur

KAN KENTLERİ

Kan akıyor penceresi karanlık evlerden

Ölü kadınların üstüne tuğlaların üstüne

Denizse aydınlık ve incili mavili taşrada

Kana doğru ürkek en güzel yaban balıklar

Bu kandır akıttığımız sıkıntılı pazarlarda

Üst üste yergökyüzüne içki şişelerine

Kan içinde elleri ve öbür parmakları

Boşnak değil çocuklar dondurmacılarda

Mezarlı eyüplerde ve deniz kenarlarında

Sarışın kafaları ama analı babalı

Kan akıyor ahşap yapılardan sokaklara sokaklara Mavi ülkeleri tatsız kısa pantolonlarda

Kan akıyor oluklardan öyle kan

Boyanır batmış gemiler perşembesi

Bir tesbih bir zımba bir yazı makinesi

Çektikçe böyle katil kralları

ŞAŞIYORUM GÖZYAŞINA

artık şaşıyorum gözyaşına

hiç unutamam çünkü pazarcıların

haftanın her günü öteye beriye

öteye beriye gözyaşı taşıdığını

yukarlarda en uzaklarda

bir orman kaçkının

ormana sığındığını

mülküm benim

örneğin senin gözyaşın bir hayvandır

önümden uzun tüyleriyle kaçan

sularımı kana kana akıtdığım dağlara

haziranın on nunda

bir çocuğumuz olacağını biliyordum

ayrıca biliyordum ki

çocuğumuz olsa da olmasa da

bir bölüğü çocukdur insanların

artık şaşıyorum gözyaşına

mutsuzluğun harcını pekiştiren

çaresizliğin gözyaşına

binlerce beygir bir ovayı arşınlarken

yepyeni dişleriyle binlerce tay

ve sonsuz giyimiyle büyük hayat

kuşanırken en mavisini

güvercin toplayarak geldim öteden beriden

ona şaşıyorum

ki hepsi hiç değilse bir kere nisan görmüşler şimdi artık serinle mülküm

çıkar papucunu ve gözyaşını

ellerin bir demet güvercin olarak

uçursun uzaklara yukarlara sevdamızı

taşınmaz hiç bir şeyini tutma

aldığın soluk verdiğin kadar olsun

dağlar ve ateş ve kan varken

şakaklarım zonguldak gibi uğuldarken

şaşıyorum gözyaşına