Kaynak Yayınları'nın Sunuşu

Turan Dursun'un Kaynak Yayınları tarafından okuyucuya sunulan dört kitaplık Din Bu adlı eserinin 1990 yılı Eylül ayından beri 1. kitabının 21., 2. kitabının 16., 3. kitabının 11., 4 kitabının 8. basımı yapıldı. Denebilir ki, Türkiye, TuranDursun Üniversitesi tarafından eğitilmiştir ve eğitilmektedir. Turan Dursun, Bingöl'ün Solhan ilçesindeki gizli Medrese'nin talebelerinden Karabük Demir Çelikişçilerine kadar, yüzbinlerce, hatta milyonlarca yurttaşımızı aydınlatmıştır. Bueser, İslamcı çevrelerde, tarikat mensupları arasında bile, büyük ilgi görmüştür vebir başvuru kaynağı olarak değerlendirilmiştir. Turan Dursun'un Türkiye'de İslamı en iyi bilen ve 8. yüzyıldan bu yana yazılmış eski Arapça eserleri en doğruokuyan düşünürlerimizden olduğu İslamcı ulema tarafından da kabul edilmiştir.

"Din Bu"nun 1. kitabını, Turan Dursun'un kendisi hazırlamıştı. 2., 3. ve 4. kitaplar ise, 2000'e Doğru dergisinde ve çeşitli yayınlarda çıkan yazılar bir araya getirilerek, yayınevimiz tarafından derlendi. Bu derlemelerin iki önemli eksiğivardı.

Birincisi, yazılar 2000'e Doğru dergisinde yayınlanmış haliyle yer aldı.

İkincisi, kitaplar konulara göre sistemleştirilmiş değildi.

Turan Dursun'un yazıları, 2000'e Doğru dergisinde yayınlanırken, yer yer kısaltılmış ve ifadelerinde bazı değişiklikler yapılmıştı. Turan Dursun, derginin Genel Yayın Yönetmeni Doğu Perinçek'e böyle bir yetki vermişti. Derginin yazılarının redaksiyonunu yapan Cemal Süreya da Doğu Perinçek’in bilgisi içindebazı bölüm ve cümleleri yeniden kaleme almıştı. Turan Dursun, yazılar yayınlandıktan sonra bu müdahalelerin bazılarını uygun bulmuş, ancak bazılarını yerindebulmadığını belirtmişti. Din Bu'nun ilk kitabını yayınlarken, genellikle dergideçıkan metinleri aldığı görülüyor. Diğer üç kitabı ise, artık kendisinin düzenlemeolanağı yoktu. Çünkü O nu, bu büyük değerimizi vurmuşlardı.

Yeniden düzenlenmiş tam metinde, yazıların Turan Dursun tarafından kaleme alınmış özgün halini ilk kez yayınlıyoruz. Turan Dursun'un yazılarını kendi elinden çıktığı haliyle saklayan ve yayınevimize veren Aydınlık dergisi ve AydınlıkArşivi yöneticilerine yürekten teşekkür ederiz. Din Bu ciltlerinin eksiksiz basımını onlara borçluyuz.

İkincisi, Din Bu ciltlerindeki yazılar, içeriklerinden hareketle bir sıraya, bir sınıflandırmaya göre derlenmemişti. Oysa Turan Dursun'un yazıları, üç başlıktatoplanıyordu:

Bir: Tanrı ve Kuran

İki: Hz. Muhammed

Üç: İslam Toplumu ve Laiklik

Ayrıca bu konular genelden özele doğru sistemleştirilebiIirdi. Yeniden düzenlenmiş tam metinde eserin bu anlayışla sistemleştirildiğini göreceksiniz. Bu bilimsel sınıflandırma, kitabın dört ciltten üç cilde indirilmesini de gerekli kılmıştır. Üç ana konu, üç ayrı ciltte toplanmıştır.

Turan Dursun'un İslam dinini çok iyi bildiğini herkes teslim etmektedir. Ancak İslam dinini tarihsel yerine oturtmak, İslam'ın ve Hz. Muhammed'in tarihsel işlevini değerlendirmek konusuna gelince, 2000'e Doğru yöneticileri ıle TuranDursun arasında derin, tanışmalar geçmiştir. Bu tartışmalar, birbirini çok sevenve çok sayan düşünürler arasındaki tartışmalardı. Turan Dursun, özellikle DoğuPerinçek'in bu konudaki eleştirilerini hep önem vererek ve saygıyla dinlemiş, itirazlarını belirtmiş ve genellikle kendi görüşlerinde ısrar etmiştir.

Doğu Perinçek, İslamın ve Hz Muhammed'in tarihsel rolü konusundaki farklı görüşlerini, "Turan Dursun Hayatını Anlatıyor" başlıklı kitapçığa 1 Kasım 1992 günü yazdığı Önsöz de belirtmiştir. Turan Dursun'un büyük eseri Din Bu'yuözgün haliyle ilk kez yayınlarken, Doğu Perinçek’in 1992 yılında yazdığı Önsöz'ün ilgili bölümlerini almayı yararlı bulduk:

"İslamın toplumumuzda bin yıllık bir tarihi var, ama insanlarımız İslamı da dinleri de bilmiyor. Toplumlumuzun bin yılını etkileyen bir ideoloji aslındaçok yüzeysel tanınıyor. Toplumumuzun bilincine ancak kalıplarla, törenseldavranış biçimleriyle sokuşturulmuş bir İslam var. Tartışılmayan bir ideoloji öğrenilemiyor da. İslam yüzyıllar boyunca feodal hakim sınıflar içinde,ulema arasında, medreselerde dar bir çevre içinde sıkışmış kalmış. Genişhalk kitleleri ise, İslamı o Arapça duaları anladığı kadar öğrenmiş, yani öğrenememiş.

İşte Turan Dursun, kendi inandığı dini bilmeyen bir topluma, o dini öğretmeye başlamıştır. Bilgisiz köy vaizlerinden, kasaba hocalarından, şeyhlerden, imamlardan, müftülerden, imam-hatip okulları ve ilahiyat fakültelerinden, Diyanet İşlerinden, tarikat ulemasından öğrenemediğimiz İslamı, kendi kaynaklarından Turan Dursun aracılığıyla öğreniyoruz.

"Turan Dursun'un İslam ulemasına iki üstünlüğü vardır. Birincisi, gerçeğe bağlıdır. İkincisi, İslamı ve dinleri onlardan çok çok daha iyi bilmektedir.İslam ulemasının Turan Dursun'un bilgisi karşında nasıl eziklik duygusuiçinde bulunduğu biliniyor.

Turan Dursun, hayatı boyunca dinleri Ortadoğu tarihindeki düşünsel kaynaklarıyla bağlantılı olarak inceledi, ancak dinlerin oluşturduğu ideolojik düzlemle toplumların maddesi arasındaki ilişkiler üzerinde yoğunlaşmadı;dinlerin üzerinde yükseldikleri sınıfsal süreçlerle bağlantıları, bu süreçlerden nasıl etkilendikleri ve yine o süreçleri nasıl etkiledikleri sorunsalına yönelmedi. Bu nedenle Turan Dursun'un dinleri, tarihsel bir kategori olarakele almaktan çok, Aydınlanma Çağını yaşamış bir dünyanın penceresindendeğerlendirdiğini görüyoruz. Öte yandan Turan Dursun'un bir ideoloji olandine, toplumsal süreçleri etkilemede bütün tarih boyunca belirleyici rolleryüklediğini de görüyoruz. Kuşkusuz tarihin belli anlarında ideolojinin veüst yapı kurumlarının böyle roller oynadığı bir gerçektir. Ancak ideoloji vesiyasetin kendisi de, belli toplumsal ilişkiler üzerinde yükselir, belli ilişkileri yerleştirmek veya sürdürmek gibi bir işlev görürler.

Ortadoğu'nun tek tanrılı dinleri olan Musevilik. Hıristiyanlık ve İslamiyete baktığımız zaman, ortak bir payda saptıyoruz. Her üç din de, belli tarihseldönemlerde, birbirine yakın mekânlarda, belli toplumların sınıflara bölünmesine, özel mülkiyeti kurumlaştırmalarına, ticaretin ve meta ekonomisiningelişeceği bir düzeni gerçekleştirmelerine yönelik ideolojik iklimi yaratmışlardır.

Musevilik, bu ideolojik işlevi, Hıristiyanlıktan çok geri toplumsal koşullarda üstlendi. İslamiyet ise, Hıristiyanlıktan zaman olarak altı yüzyıl sonra ortaya çıkmakla birlikte, Ortadoğu'da meta ekonomisinin kıyısında kalan daha geri bir bölgenin, ticaret uygarlığına katılmasına önderlik etti.

Hıristiyanlık çok uzun bir dönem muhalefette kaldı, ancak Roma imparatorlarının benimsemesi üzerine zamanın süper devletinin ideolojisi haline geldi. İslamiyet ise doğuşundan çok kısa bir zaman sonra devlet kuruluşuna önderlik etti ve toplumu düzenleyen bir rol oynadı.

"Dinlerin üzerinde yükseldiği toplumsal ilişkiler ve roller, onların ideolojik içeriklerini de belirledi.

"Gezegenimizde 8-15. yüzyıllar arasındaki yedi yüzyıla baktığımız zaman, uygarlığın merkezinin İslami ideolojiyi savunan imparatorluklarda olduğunu görüyoruz. Buna karşılık. Avrupa'da kapitalizmin daha önce gelişmesi, Ortaçağ Skolastiğinin kendisini Hıristiyan olarak kabul eden coğrafyada yıkılmasına yol açtı. Kapitalizme geçişte önderliği Batı'ya kaptıran Doğu toplumları ise, Ortaçağın pençesinde kaldı.

"Hıristiyanlığın veya İslamın reform şansını ise, bu dinlerin ideolojik yapıları değil, var oldukları toplumların kapitalistleşme dinamikleri belirledi. Akdeniz'in çevresindeki toplumların gelişmesindeki eşitsizlik, dinlerin oynadıkları rollere, parlayış ve sönüşlere de yansıdı."

Din Bu, Türkiye'nin Aydınlanma kitaplığındaki eşsiz yerini yüzyıllar boyunca koruyacak bir eserdir. Turan Dursun'un az rastlanır bir çalışkanlıkla ürettiği bu eseri, onun kaleminden çıkmış özgün haliyle ve sırasıyla "Tanrı ve Kur’an", "Hz.Muhammed" ve '"İslam Toplumu ve Laiklik" konularına göre, yeniden düzenleyerek üç ciltle yayınlıyoruz. Eski dört kitaplık diziyle birbirine karışmaması için, Yeniden Düzenlenmiş Tam Metni büyük boy ve üç cilt halinde yayınlıyoruz.Eski dört kitabın ciltlerinde yer alan konu ve yazılar, bu yeni dizide genellikle aynı ciltlerde bulunmuyor.

Büyük Aydınlanmacımız ve milletimizin unutulmaz öğretmeni Turan Dursun'u saygıyla anarak...

KAYNAK YAYINLARI

Prof. Dr. İlhan Arsel’in Önsözü

Yıllarca önce bir gün, Fakülte’deki odamda çalışırken hiç istemediğim bir anda telefon çaldı. Hazırlamakta olduğum “Toplumsal Geriliklerimizin Sorumluları: Din Adamları” adlı kitabımın “Giriş” ve “Önsöz” kısımlarını kafamda şekillendirmek üzere bulunduğum için, zihnim karışır ve fikir silsilesini kaybederim endişesiyle, o an telefona cevap vermek istemedim. Önümdeki kaynak’tan, Atatürk’ün din adamlanyle ilgili şu sözlerini metne geçirmeğe devam ettim:

“Eğer onlara, hoca kıyafetli sahte din âlimlerine karşı benim şahsımdan bir şey anlamak isterseniz, derim ki, ben şahsen onların düşmanıyım. Onların menfi istikâmette atacakları bir hatve, yalnız benim şahsî îmanıma değil, yalnız benim gayeme değil, o adım benim milletimin… kalbine havale edilmiş zehirli bir hançerdir. Benim ve benimle hemfikir arkadaşlarımın yapacağı şey, mutlaka o adımı atanı tepelemektir. Sizlere bunun da fevkinde bir söz söyleyeyim: farz-ı muhal bunu temin edecek kanunlar olmasa, bunu temin edecek Meclis olmasa, öyle menfi adım atanlar karşısında herkes çekilse ve ben kendi başıma yalnız kalsam, yine tepelerim."¹

Bir kaç dakika ara ile tekrar telefon çalınca ahizeyi elime aldım ve soğukça bir ifâdeyle: “Dinliyorum” dedim. Karşı taraftan ince ve nâzik bir ses kendisini tanıttı: Adının Turan Dursun olup TRT’de görevli bulunduğunu, yazılarımı ve kitaplarımı okuduğunu, benimle söyleşi yapmak arzusunda olduğunu, müsait bir zamanımda kendisine zaman ayırıp ayıramayacağımı sordu.

O tarihlerde, şeriat azgınlığının sanki bugünkü boyutlara ulaşacağını seziyormuşum gibi, çeşitli kitaplarımdan gayn, bir de gazetelerde ve özellikle Cumhuriyet’te, lâiklik ve Atatürkçülük ve Şeriatçılık konularıyla ilgili olarak sık sık yazılarım yayınlandığı için çağdaş düşünce sahibi okuyucularımın desteklemeleri yanında, gericilerden seviyesiz mektuplar Ve çoğu zaman gırtlaktan fırlama küfürlerle dolu telefonlar alırdım. Hattâ bazıları habersiz olarak odama gelir ve yazdıklarımın abartma olduğunu söyleyerekçalım satarladı; onlara şeriat kaynaklarını gösterip bilgisizliklerini suratlarına vurduğumda susarlardı.

Fakat bu kez karşımda pek alışık olmadığım medeni bir ses, sanki beni meşgul ve rahatsız etmiş olmaktan üzüntü duyuyorcasına, bana hitap etmekteydi. Altıncı hissim ağır basmış olacak ki kendisiyle belli bir gün Üzerinde anlaştık.

Telefonu kapadıktan sonra kitabımın “Giriş” kısmına şu satırları karaladım:

“Batı, bugünkü gelişmesini ve ilerlemesini ve uygarlığını, din ada-mı’nın sahte saltanatına ve olumsuzluklarına son vermekle, onu dünyâ işlerinin dışına itmekle, imtiyazlarını ve yetkilerini yok etmekle sağlamıştır… Yeryüzünün en ziyâde gelişmiş ülkeleri arasında sosyal gelişme, teknik ilerleme, ekonomik aşama ve ( refah ) varlık bakımından ön sıralan işgal edenler, bu mutlu sonuca, diğer bir çok nedenler yarımda, bir de din adamım Devlet’in ‘Beslemesi’ ve ‘Destekçisi’ durumundan çıkarmak sayesinde erişmişlerdir. Bu SONUCun alınmasında ( gerçek ) AYDIN) iş görmüştür. Her şeyin tersini yapmak, bizim ötedenberi geleneğimiz olduğu için, biz bu uygarlık çağında dahi ‘Lâik ve demokratik Anayasa esaslarını hiçe sayar ve başka ülkelerin salanca bilip terkettikleri kötü usulleri, bu usullerden Atatürk sayesinde ( ve mucize kabilinden) kurtulmuş iken, yeniden canlandırmak için elimizden geleni esirgemeyiz ve üstelik Şeriât’ın dahi öngörmediği kabul edilen bir sınıfı, yani din adamları sınıfını yaratır, bu sınıfa olmadık olanaklar tanır ve Devlet’in tüm kademelerine onları yerleştiririz. Geçmiş yüzyıllar boyunca din adamı ( nın dünyâ işlerine karışmasından doğma ) musibetleri ve felâketleri unutur, onu yeniden bu milletin başına musallat eder (iz)…”

Bu satırları yazdığım sırada aklım, biraz önce beni telefonla arayan ki-şi’nin maksat ve niyetlerinin ne olabileceği sorusuna takıldı. Fakat ders zili çaldığı için kalemi bırakıp, ders vermek üzere sınıfa yollandım.

Ertesi sabah anlaştığımız saatte odama geldi. Yüzünde dürüstlük ve samimiyet yatan bir insanı karşımda bulmakla biraz olsun rahatladım. Hele konuşmağa başladığı an, o her zaman için hayranı olduğum ve inşam İNSAN hale sokar olduğuna inandığım ve kendime yaşam amacı yaptığım “Katıksız Müspet AKIL” belirdi önümde sanki!

Araştırmalarım ve incelemelerim boyunca nice yıllar kafama istif etmiş olduğum veriler ve bu verilerin diyalektik sonuçları, canlı olarak karşımda tekrarlanmaktaydı sanki…

Şunu belirtmeliyim ki, bu verileri edinirken, Batı dünyasını 1500 yıllık karanlıklardan kurtarıp AKIL çağına ve insanlık haysiyeti duygusuna ulaştıranların, din adamlarını dünyevî işlerden uzaklaştırmağa matuf görüş ve davranışları beni daima hayranlığa sürüklemiştir. Fikirsel gelişme yoluna yönelmem bakımından bunlar beni ne kadar büyüledi ise, bu ayni şeylerin kendi mensup bulunduğum Şeriat dünyâ’sında bulunmayışı nedenlerini düşünmek de o derece üzüntüye sürüklemiştir. Düşünürler ve bilginler bir yana, fakat din adamları açısından kıyaslama yaptığımda kendi kendime: “Neden bir Marcion, neden bir Abelard, neden bir Nicholas, neden bir Amaud De Brescia gibi, yada bunların nice benzerlerinden biri, bizde çıkmamıştır acaba?” diye sormaktan kurtulamazdım.

O Marcion ki, Hristiyanlığın daha ilk birinci yüz yılında: “Mükemmel olmaktan uzak, kötülüklerle dolu bu dünyâ, Tann’yı keyfî, gaddar, insan yazgısına egemen niteliklerle tanımlayan zihniyetin oluşturduğu bir dün-yâ’dır. Tanrı anlayışını akılcı temele dayatmak ve SEVGİ öğesi yapmak ve böylece insanlar arası ilişkiler kaynağı kılmak gerekir…” diyerek din adamları sınıfına çatabilmiştir.

O Abelard ki, onikinci yüzyılda : “Gerçeklere din kitaplariyle değil AKIL yolu ile erişebilir; din verilerini akılcı temele dayatmak gerekir. Ancak bu suretledir ki din kitaplarındaki akla ve vicdana aykırı hükümler giderilebilir. Tüm insanlar arası sevgiyi ve kardeşliği sağlayabilmek için ‘Korkutucu ve Keyfî’ Tanrı fikri yerine lYÎLÎK Tanrısı fikrini yerleştirmek gerekir”diyerek din adamlarına insanlık dersi verebilmiştir.

O Nicholas ki, hem de Kardinal rütbesinde bir din adamı olmasına rağmen: “Kutsal diye bilinen din kitaplarını gerçekler kaynağı saymak ha-ta’dır” diyerek din adamının otoritesini temelden sarsabilmiştir.

O Amaud De Brescia ki, kendisi bir din adamı olmakla beraber, 12ci yüzyılda ruhban sınıfının iktidarına ve saltanatına karşı savaş açmış ve din adamlarının yalanlarını ve halkı aldatmalarını ortaya vurmuş ve bu idealist davranışı yüzünden, başta Papa olmak üzere diğer din adamlarının düşmanlığını kazanmış ve 1155 yılında ölüme mahkum kılınmış, ceza’nın infazı sırasında kendisine : “Eğer ölümden kurtulmak istiyor isen fikrini değiştir, sözlerini geri al” denmiş olmasına rağmen, fikir ve düşünce haysiyetine sahip bir insanın ölümden kurtulmak için dahi olsa gerçekleri ortaya vurmaktan kaçınmayacağını ve doğruluğuna inandığı şeyler uğruna hayatını fedaya hazır bulunduğunu söylemiştir. İnsanlığa bıraktığı bu örnek, daha sonraki kuşaklara ideal kaynağı teşkil etmiş ve o tarihten bu yana din adamlarının sömürüsüne ve sahteliklerine karşı isyan edenler, hep onun ve benzerlerinin izinde gitmişlerdir. Bu doğrultuda olmak üzeredir ki 18inci yüzyıldan bu yana kültürlü her insanın beynine, Voltaire’in şu formülü çöreklenmiştin “Nerede ki AKIL özgür’dür ve egemen’dir, orada din adamına yer yoktur”.

Ve işte kendi toplumum itibariyle her zaman için özlemini çektiğim ve hayalimde yaratmaya gayret ettiğim insan tipi, mutlu bir tesadüf sonucu, şimdi karşımda, muhtemelen yüzlerce yıllık bir gecikme ve değişik bir kılık altında bana, Marcion’un, yada Nicholas’ın yada Arnaud De Brescia’run ve benzerlerinin ağzıyla konuşmaktaydı. Eğer telefona cevap vermemiş, yada veripte sudan bir bahane ile görüşme teklifini geciktirmiş olsaydım, kendisini tanıma fırsatma sahip olamayacaktım. Bu fırsatın ne kerte değerli ve önemli olduğunu, zamanla daha iyi anlamış bulunmaktayım.

Konuşmalarımız bitipte kendisinden ayrıldığım zaman, din adamları konusundaki yargılarımın, farklı bir yörüngeye yerleşmekte olduğunu far-kettim. Sanırım bu itişledir ki Giriş kısmına şunları ekledim:

“Bu kitap… din adamı’nın… olumsuzluklarım, suçluluklarını ve (toplumu ) uçurumlara sürükleyen duygusuzluklarını ortaya vurmak için ( yazılmıştır ). Bunu yaparken din adamları içerisinde gerçek anlamda İNSANCIL ve BİLGİLİ ve AYDIN olanları yoktur demek istemiyoruz. Fakat mevcudu gerçekten çok az olan bu kişilere bakarak yersiz bir iyimserliğe yönelmekte anlam yoktur. İnancım o’dur ki bir gün gelecek, sayılan böylesine az olanlar çoğalacak ye Şeriât’ın ilkelliklerini gidermenin gereğine inanmış olarak bu topluma olumlu bir şeyler vermenin bilincine saplanacaklardır…”

Fakat bunu da yeterli bulmayıp kitabımın iç kapağına, sayılarının çoğalmasını candan diler olduğum yeni Turan Dursun’ları muhatap edinerek şu ithafı koydum:

“Sayıları gerçekten az olan T. D.’lar var bu toplumda. Din adamı olmakla beraber kendilerini Şeriat zihniyetinin çok üstüne çıkarabilmişler ve çıkarabilmek içinde İNSANLIK SEVGİSİ denizine atabilmişlerdi. Atatürkçülüğün ve Atatürk devrimlerinin KURTARICI TILSIMI’na inanmışlardır. Tanrı ve peygamber emirleridir diye belledikleri esasların AKIL yordamiyle yeniden elden geçirilmesi, Türk’ün gerçek niteliklerine uydurulması ve ‘müspet akıl’ verilerine oturtulması gereğine sarılmışlardır. Bugünkü şeriatçı ortam içerisinde ve ‘Atatürk ve uygarlık düşmanı’ din adamları arasında kendilerini ‘Din adamı’ kılığında görmezler ve gerçeği söylemek gerekirse ‘Din adamı’ deyimiyle çağırılırı ak da istemezler. Bu kitap onlara Armağan edilmiştir”.

Kitabımın yayım tarihi 1977’dir. O tarihten bu yana, Turan dostumun son derece sağlam karakterine, dürüstlüğüne, ahlâkiliğine ve medenî cesaretine ve YALAN denen “Yedi başlı ejderha’ya” karşı savaşım azmine tanık oldukça, sevincim ve ümidim daha da artmıştır.

Ve hele onu, Şeriat sorunları konusundaki derin bilgisiyle ve her sorunu AKIL kıstasına vuran maharetiyle, bir yandan çevresini etkilerken, diğer yandan “Bilgili” geçinen nice din adamlarım (ki aralarında ‘profesör’ yada ‘Doçent’ unvanına sahip olanlar vardır ) alt’edip, foyalarını ortaya vurabilir görmekten her zaman için zevk duymuşumdur. Şunu belirtmek gerektir ki şeriât’la ilgili olarak yazdığı her şey, her bir din adamına ibret verici bir ders niteliğindedir.

Kuşku etmiyorum ki. Turan Dursun’un bu hayırlı ve yararlı etkisiyle, din adamlarımız, Şeriât’in iç yüzünü akılcı yoldan inceleme ve eleştirme i’tiyadmı edinmekte gecikmeyeceklerdir. Bu onlara, şeriat eğitimi yüzünden fikren kısırlaştırılmış müslüman ülkeler halklarının, istisnasız olarak yer yüzünün en ilkel, en geri, en yoksul, en bahtsız halkları arasında yer almış olmalarının NEDENLERİ’ni öğretecek ve böylece AKILCILIĞIN tek çözüm olduğunu farkederek kendi kendilerine “Gerçeklere şeriat yolu ile değil AKIL rehberliğiyle, lâiklikle gidilir” diyebileceklerdir. Daha başka bir deyimle her biri, başlı başına birer Turan Dursun kesilecektir. Ve işte o zaman bu toplum, sürüklenmekte olduğu uçurumu farkedecek ve ilkellikler girdabından kurtulma şansını deneyecektir.

Prof. Dr. İlhan Arsel

1) Bu sözleri Atatürk 1923 yılının Şubat ayında söylemiştir. Yukarıdaki satırlar Prof. Enver Ziya Karal’ın Atatürk’ten Düşünceler adlı kitabından alınmıştır. (T. iş Bankası Yayınları, sf.72)

Yazarın Önsözü

Elinizdeki kitap, daha güzel bir dünya için açılmış bir çığırın kitabıdır.

Daha güzel bir dünyanın, daha özgürlüklü dünya olmadan gerçekleşemiyeceği açık. Daha özgürlüklü bir dünyanın kurulabilmesi için de “tabuların yıkılması gerekli. Her türlü tabu yıkılmalı. En başta da “din”lerden,”inanç”lardan kaynağını alan tabular.. Özgürlükleri bağlayan her türlü zincir kırılmalı. En başta da kafalardaki “iman zinciri”…

Bu zincirlerin geçerli olduğu toplumlardaki insanlar, gerçekte “insanlar”dan daha başka şeydirler. însanm “düşünme” özelliğine tam yaraşır biçimde düşünemezler, “iman” kalıpları içindedir düşünceleri. Doğanın yapışma, yasalarına ters doğrultudaki “değişmezlikler” içinde… Duyguları da öyledir. Hepsi “göklü” dür, “Tanrı damgalı”dır. Zincirli olması yüzünden gelişme gösteremez; değişmelere, gelişmelere ayak uyduramaz. Uyumlar bile uyumsuzluklarla doludur. Dünyamızdaki her tür olumlu gelişme, “din”inki, “iman”ınki başta olmak üzere, “tabu”ların zincirlerinden kurtulabildiği, yol bulabildiği ölçüde gerçekleşebilmiştir. “İnsan aklı”, bilim, teknoloji, “insan haklan” alanında ulaşılan noktalar, bu yoldaki adımların ürünleridir.

“Akıl” ve “bilim”, aydınlık kesimdedir. “Din”, “iman”sa karanlık kesimde. Aklın, bilimin “ölçüleri” bellidir. “Gözlem” vardır, “deney” vardır, “nesnellik” vardır… Yolu “ışıklandıran da bunlar. Din ve imandaysa bunlar yoktur. Karanlığı da bundan…

Öyleyse “din”in üzerine nasıl gidilmesi gerektiği ortada ve son derece açık: Karanlığın üzerine nasıl gidilirse, “din”in üzerine de öyle gidilmelidir. Karanlıkla savaşılırken ışık gerekli. Dinin, imanın üzerine giderken de…

Elinizdeki kitapta bulunan yazılarla, bu alanda bir ışık sunmaya çalışılmıştır. Bu yazıların “kitap” durumuna getirilmesi de çok yoğun istekler üzerine olmuştur.

Sevgili okurum! Bu yazılan, elbette ki sen değerlendireceksin. Benim burada, tarih ve kamuoyu önünde belge niteliğini taşısın diye belirtmek zorunda olduğum bir şey vardır:

Bu yazıların, yazılı basında yer alması için çok uğraştım. Çok kapı çaldım. Aylarca, yıllarca sürdü çabalarım. Ama hep geri çevrildi. “Çağdaş”, “aydın” olarak tanınan kesimde bile, ürküntüler oluşturdu. En “hafif olanlar sunulduğunda bile, “yer verirsek bizi taşlarlar” diye karşılandı. “Taşlanmak” ne demek, “bombalanacaklarından” korkanlar bile oldu. Kimilerinin karşılığıysa alışılagelen “taktikçi” politikacıların ağzıyla : “Biz, dine saygılıyız. Din duygularının incitilmesinden yana değiliz…” biçimindeydi. Her geri çevirilişimde düşünüyordum hep. Bu duyguları “incitme” göze alınmazsa, karanlıklarla nasıl savaşılabilir? Uygarlık alanındaki adımlar, bu duyguları incitmeden oluyor mu? “Din duyguları incitilmeden”, daha güzel, daha uygar, insana daha yaraşır bir dünyaya ulaşma yolundaki “değişme’ler, “değiştirme”ler nasıl olabilir? Ve olabiliyor mu? Hangi “yeni” ve “yenilik” bu duyguları incitmeden gelmiş, ya da getirilebilmiştir? İnsanoğlu kendisini ve doğayı değiştirirken “din duygulan”nı da “incitmemiş midir”? Bunları düşündüm, durdum yeniden düşündüm. Öbür yandan tartıştım. Ne ki, yol bulamadım, kapı bulamadım bizim “özgürlükçü” (!) yazılı hasmımızda. Bunu belgeliyor ve suçladıkları “baskıcı rejim’lerin egemenlerinden pek geri kalmayacak biçimde katı birer bekçi, özgürlük için gerekli suların akmasına meydan vermeyen birer tıkaç durumundaki “aydın”lan ülkemiz ve dünya kamuoyu önünde suçluyorum.

Sonunda bir kapı buldum: 2000’e Doğru dergisini çıkaranlar açmıştı bu kapıyı. Saçak dergisi ve sonra 2000’e Doğru. “Ohh”! Ne güzel bir olay. Artık, İslâm’daki özel deyimiyle “mesail-i müstetire”yi, yani dince “kapalı kalması gereken konular”ı gün ışığına çıkarabilecektim. Ve koyuldum. Bildiğiniz gibi…

Bu kitapla birlikte, başka bir yayınevinden de olsa (Akyüz Yayınlan) bir kitabım elinize ulaşacak: /Kulleteyn. Roman. Belki de tam değil. “Romanlaşan” gerçekler. Bu kitapta da karanlık üstüne ışıkla gitmeye çalışılmıştır. Belgesel nitelikte.

Bir gün öbür kitaplarımın da yayımlanabileceğim biliyorum: 5 cilt olarak yayıma hazırladığım “Kutsal Kitapların Kaynaklan”. Ayrıca tarihte ve dünyada ilk olan ve çok değerli bir dostumun desteğiyle yayıma hazırladığım 14 ciltlik “Kur’an Ansiklopedisi”. Biliyorum, bütün bunları okuyacaksın sevgili okurum.

Haziran 1990 Turan Dursun

TANRI 

Kur’an’ın Tanrısı Nerede?

Mülk Suresi'nin 16. ve 17. ayetlerinin, Diyanet’in resmî çevirisindeki anlamı şöyle:

“GÖKTE OLAN’ın, sizi yerin dibine geçirmesinden güvende misiniz? O zaman, yer sarsıldıkça sarsılır. GÖKTE OLAN’ın, başınıza taş yağdırmasından güvende misiniz? Benim uyarmamın nasıl olduğunu yakında bileceksiniz.”

Ayetlerin başında, “men fi’s-Semâ” yer alıyor. "Gökte olan" anlamında.

"Gökte Olan"ın:

- İnsanları yerin dibine geçirebileceği,

- İnsanların başına taş yağdırabileceği,

- O'nun verebileceği bu tür cezalara karşı kimsenin GÜVENCEDE olamayacağı anlatılıyor.

Bu "Gökte Olan" kim?

Kuşkusuz, anlatılmak istenen, “Tanrı”.

Demek ki bu ayetlerde, “Tanrı”nın gökte olduğu, çok açık biçimde anlatılmakta. 

“Tanrı” için “GÖKTE OLAN” denmesi, birçok konuda olduğu gibi şaşkınlığa ve bocalamalara yol açmış Müslüman yorumcular arasında. Bir kesimi, buna da dayanarak şöyle demişlerdir:

- Tanrı'nın yeri yurdu vardır. (Tanrı'nın yeri, göktür.)¹

Ne var ki buna karşılık şu sorular sorulmuş:

- Tanrı, "gök"te olsa, "Tanrı"nın "gök"ten daha küçük olması gerekir. Böyle bir şey nasıl düşünebilir?

- "Tanrı"nın "gök"te olduğu düşünülürse, varlığının ve varlığını sürdürebilmesinin, bir başka şeye bağlı olduğunu da düşünmek gerekir. Bu nasıl olabilir?²

Kuran yorumcularından, “gökte olma” yı , “yerinin yurdunun olması”nı, “Tanrı” ya, “Tanrı” kavramına yakıştırmayanlar pek çok. Ne var ki, Kur’an’ın kendisinin, bunu “Tanrı”ya yakıştırdığı ve öyle anlattığı da bir gerçek. Yorumcular, zorlamalı yorumlara sapsalar da, bu gerçeği değiştirememekte. "İlkel"ler de, “Tanrı”yı gökte görmezler miydi ve “çağdaş ilkeller” de öyle görmüyorlar mı? Ebu Müslim de, ayetlerde Tanrı için “GÖKTE OLAN” denmesini, Arapların, Tanrı’yı gökte görmelerine bağlıyor.³

Bakara Suresinin 210. ayetinde de şöyle denir:

“Onlar, Tanrı’nın ve meleklerin, gölgeli bulutlar (ya da buluttan gölgeler) içinde gelmesini beklerler yalnızca. Ve işin bitirilivermesini…İşler, Tanrı’ya döner.”

Diyanet çevirisinde “Allah’ın azabının ve meleklerin tepelerine binip…” biçiminde bir anlam veriliyor. Ayetin sözleri, böyle bir anlama elverişli değil. Ayette, “Allah’ın azabının gelmesinden değil; KENDİSİ'nin "bulutlar içinde" gelmesinden söz ediliyor. Ayette açıkça yer aldığı halde, "Tanrı"nın bulutlar içinde gelmesi Tanrı’ya yakıştırılmadığı için, çeviriye yorum katılıyor ve “Allah’ın azabının…” deniliyor. Bu yorum, kimi Kur'an yorumlarında da var.⁴

“Tanrı”nın bulutlar içinde gelmesi Tevrat’ta da var. Kaynak da zaten orası. Şunları okuyoruz Tevrat’ta:

“Ey Efendi Tanrım (Rab Allah), çok büyüksün! (…) Sensin bulutları kendine araba eden…” (Tevrat, Mezmurlar, Mezmur 104: 1-3.) 

“İşte Efendi Tanrı (Rab), hızlı bir buluta binmiş olarak Mısır’a gidiyor. Onun bulunmasından Mısır’ın putları titreyecek…” (Tevrat, İşaya, Bap 19: 1.)

Bununla birlikte Kur'an’ın Tanrı’sının da, Tevrat’ın Tanrı’sının da asıl yeri, “Tahtı-sarayı” demek olan “arş”ı, “göklerin üstünde”dir. Kur'an’da, yeri ve gökleri yarattıktan sonra “arşa dayandığı” bildirilir (A'râf Suresi, 54. ayet; Yunus Suresi, 3. ayet; Ra'd Suresi, 2. ayet; Tâ-Hâ Suresi, 5. ayet ve öteki sureler.) Hadislerde de “ARŞ”ı, göklerin üstünde bulunduğu bildirilir. "ARŞ"a ve "Tanrı"nın üzerinde bulunduğu bildirilen “sekiz dağ keçisi” ne ilişkin ayet ve hadisler sunulduğunda ayrıntılar görülecektir. Ayrıca unutmamak gerekir ki, Muhammed’in de, “Tanrı’yla görüşüp konuşmak" için "göklerin ötesine", O’nun “ARŞ”ına gittiği bildirilir (Mirac olayı). Tevrat’ta da şu tür anlatımlar göze çarpar: “Göklerin göğü üstüne binmiş olana ezgiler söyleyin!” (Tevrat, Mezmurlar, 68:33.) “Efendi Tanrı (Rab), kutsal tapınağındadır. O’nun TAHT'ı, GÖKLERDE'dir...” (Mezmurlar, Mezmur 11: 4.) “Efendi Tanrı, TAHTINI GÖKLERDE KURDU.” (Mezmurlar, Mezmur 103: 19.) İlk çağların ilkellerinin de, çağdaş ilkellerin de “TANRI”larının yeri, "gökler"dir. Bu, mitolojilerde ve araştırlamarda açıkça görülür.

"Tanrı’nın asıl yeri"nin "gökler"de olduğu bildiriliyor. Ama bu, Tanrı’nın o yerden, zaman zaman "inmesi"ne engel değil. Tevrat'ta şöyle denir: "Ve gökleri eğip indi. Ve ayakları altında kara bulutlar vardı." (Mezmurlar, Mezmur 18: 9.) Kur'an’da da Tanrı’nın “kıyamet günü, meleklerle birlikte geleceği” (Fecr Suresi, 22. ayet); “TAHTI’nı taşıyan 8 melekle (tahtının üzerinde) geleceği” (Hâkka Suresi, 17. ayet) bildirilir. Hadisçilerce tartışmasız sağlamlıktaki bir hadiste de Muhammed, şöyle der:

“Efendi Tanrımız (Rabbuna), her gece, gecenin son üçte biri kaldığında, DÜNYA GÖĞÜNE İNER…”⁵

Tanrı’nın dünya göğüne (birinci kat göğe) inmesini Tanrı’ya yakıştıramayan Müslüman yorumcular, “te’vil” yoluna sapıp yorumlarla durumu kurtarmaya çabalarlar. Ama İbn Teymiyye gibi bu yola karşı çıkanlar, sözlerden ne anlaşılıyorsa öyle almak ve anlamak gerektiğini savunurlar.⁶

2000'e Doğru
20 Ağustos 1989, yıl 3, sayı 34

1 F. Razi, e’t -Tefsiru’l-Kebir, 30/69

2 Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, 7/5233

3 F. Râzî, 30/70

4 Örneğin bkz. Tefsiru’n -Nesefi, 1/105; Tefsiru’l-Celaleyn, 1/31;Taberi, Camiü’l-Beyân ,2/191-192; F.Razi, 5/215

5 Bkz. Buhari, e’s -Sahîh, Kitabu’t-Tehaccüd/14; Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi, hadis no. 590; Müslim, e's-Sahîh, Kitabu Salati'l-Müsafirîn/168-172, hadis no. 758 ve öteki kitaplar.

6 Bkz. İbn Teymiyye, Der’u Tearuzi’l-Akli ve’n -Nakl Arapça,1971, 1/15

Tanrı’nın Tahtı, Sarayı 8 Dağ Keçisinin Sırtında

“Tanrı’nın tahtıyla sarayı”na, Kur’an dilinde “ARŞ” denir. “Arş”, sözlük anlamıyla, “tavanlı bir yapı” demek.¹ “Taht”, “saray” anlamında kullanır. (bkz. Arapça sözlükler). Şerif Cürcanî’ye göre, “ARŞ”, “tüm cisimleri (varlıkları) içine alıp kuşatan bir cisim"dir.² Eski gökbilimde, “gök” demek olan “felek”ler “9”dur. “9. Felek”e, “Feleklerin Feleği”, “En Büyük Felek” ve “Atlas Feleği” diye adlar verilir.³ İşte din dilindeki “Tanrı’nın Arşı” da budur.⁴

Kur’an’da Tanrı için “Kral” anlamında “Melik” denir. (bkz. Tâ-hâ Suresi, 114. ayet; Mü’minûn Suresi, 116. ayet; Haşr Suresi, 23. ayet; Cum’a Suresi, 1. ayet; Nâs Suresi, 2. ayet). “Kral” olunca da “SARAY”ı ve “TAHT’ı olur. “Tanrı’nın ARŞ’ı da bu anlamda.

“Arş” Kur’an’da, türevlerinin dışında 26 kez geçer. 4’ü, “Sebe’ (Saba) Kraliçesi”nin “tahü-sarayı” anlamında. (Bkz. Nemi: 23, 38,41, 42.) Biri, “Peygamber” Yusuf un “taht”ı. Mısır’da hükümdarken. (Bkz. Yusuf: 100.) Öbürleriyse Tanrı’nın. (Bkz. A’raf: 54; Tevbe: 129; Yunus: 3; Hûd: 7; RA’D: 2. ve öteki surelerdekiler.

Ayetlerde Tanrı’nın “ARŞ “a “dayandığı” (istiva) yani “tahtına, sarayına geçip kurulduğu” anlatılır. (Gösterilen ayetlere bkz.) Ne var ki “kelamcı” Müslüman yorumculardan birçoğu, bunu Tanrılık için uygun görmez ve akılla bağdaştırmaz.⁵

Bu nedenle de durumu kurtarmak için sözleri, kendi gerçek anlamlarının dışına çıkarıp yorumlarlar.⁶ Ne var ki, bu “te’vil” yolunu, “SELEF” adı verilen “eski islam uluları” benimsemezler. Bu yüzden kelamcılarla “Selefiyye”den hadisçiler arasında, bu ve benzer konularda uzun tartışmalar süregelmiştir.⁷

Hadisçilerden imam Mâlik ve imam Ahmed Ibn Hanbel’in görüşü şöyle:

“Tanrı’nın istivası (yani sarayında tahtına geçip kurulması) MALUMDUR (bilinir), nasıl olduğuysa MEÇHULDÜR (bilinemez).⁸

Kurtubî de şöyle der:

“Salih seleften hiç kimse şunu inkâr etmez: Tanrı, ARŞ’ın üstüne kurulmuştur, (istiva) Bu, gerçektir. Selef yalnızca, bu kurulmanın NASIL olduğunu bilmez. Çünkü bunun nasıl olduğu, gerçek anlamda bilinemez.”⁹

Kelamda olduğu gibi usulu'l-fıkh denen İslam hukukunda da bu konu, anlaşılması en güç sayılan (müteşabil) konular arasındadır. Böylesine kapalı konuları "yalnızca Tanrı'nın bilebileceği" ileri sürülür ve bu görüş, "eskiler"e (selef) dayandırılır. İbn Teymiyye’yse bilinemezliği kabul etmez bu bunun eskilere dayandırılamayacağını savunur.¹⁰ İbn Teymiyy’ye göre ne zorlamalı yorumlara sapılmalı, ne de”yalnızca Tanrı bilir” denmeli; sözlerden ne anlaşılıyorsa o öylece alınıp kabul edilmeli.

Kısacası: “Tanrı’nın Arşı” denince anlatılmak istenen “Tanrı’nın tahtıyla sarayı”dır ve ayetlerde Tanrı’nın buraya geçip kuruluduğu bildirilir.

Muhammed’in bir açıklamasına göre, “GÜNEŞİN KARAR YERİ” de “ARŞIN ALIT’dır. Muhammed, “GÜNEŞ”in her gün bu “karar yeri” ne vardığını, batışının böyle olduğunu, burada secde ettiğini, sonra Tanrı’nın buyruğuyla dönüp yeniden doğduğunu anlatır.¹¹

Ne var ki Muhammed’in bu açıklaması, “ARŞ “ın nerede olduğuna ilişkin açıklamalarıyla çelişir durumdadır. Çünkü yine kendisinin açıklamasına göre, “ARŞ”, yedi kat göğün de, hepsini kuşatan (bkz. Bakara: 255.) Kursi’nin de ötesinde ve üstündedir. Sağlam hadislere göre bunların hepsi olağanüstü büyüklükte birer “maddi cisim “dir.¹² Öyleyse ” GÜNEŞ”in “karar yeri (vanş yeri)” nasıl olur da “ARŞIN ALTI” diye gösterilebilir?

Muhammed’in bir açıklamasında da, “ARŞ”ın, “CENNET’in üstünde olduğu anlatılır.¹³

Peki “yer, gök, cennet yokken” nerede ve neyin üzerinde bulunuyordu bu “Tanrı’nın sarayıyla tahtı”? “ARŞ” neyin üzerindeydi o zaman?

Sorunun karşılığı, Hûd Suresinin 7. ayetinde: “SU üzerindeydi.”

Kur’an’ın bu açıklamasının kaynağı: Tevrat “Başlangıçta Tanrı gökleri ve yeri yarattı. (…) Ve Tanrı’nın ruhu, suların üzerinde hareket ediyordu…” deniyor. (Tevrat, Tekvin, 1:1-2)

Kur’an’a göre “ARŞ “in “melekler”den “taşıyıcılar”ı da var. (Bkz. Mü’min: 7.) Kimi Müslüman yorumcuya göre, bu “taşıyıcılar”ın şimdilik sayısı: 4. “Kıyamef’teyse ayete göre “8” olacak sayı. (Bkz. El Hakke. 17.)

Muhammed, açıklamasında bunlar “8 DAĞ KEÇİSÎ” diyor. Ve bu açıklamaya göre, bu “8 dağ keçisi”, bugünde “ARŞI SIRTLARINDA TAŞIYORLAR”. Hadisin özeti:

“Dünya ile birinci gök katı arasındaki uzaklık: 71-73 yıllık. Her iki gök katı arasında da bu kadar bir uzaklık var. Hepsinin üstünde de bir DENİZ. Derinliği iki gök katı arası kadar. Bunların üstünde de 8 DAĞ KEÇİSİ var. Her birinin çatal tırnaklarıyla omuzları arasındaki uzaklık, iki gök katı arasındaki uzaklık kadar. (Bir hadise göreyse uzaklık: 700 yıllık. Bkz. Ebu Davud. hadis no: 4727.) ARŞ, bunların sırtlarındadır. Tanrı’ysa işte bunun (ARŞ’ın) üstündedir.¹⁴

2000'e Doğru
27 Ağustos 1989, yıl 3, sayı 35

1 Râğıb, el-Müfredât.

2 Cürcânî, Ta’rifât.

3 Şerhu’l- Çağminî, Arapça, 15-16, 23-24.

4  Muhammed Ali Tehânevi, Keşşafu Istılahati’l-Fünûn, İstanbul, 1984, tıpkıbasım, Arapça, 2/981.

5  F. Râzî, Tefsirul -Kebîr, 14 / 101 ve öt.; Tefsiru’n-Nesefî, 2 / 56 ve öteki tefsirler, aynca bkz. kelâm, akâid kitapları, örneğin: imam Ebu Mansur el M/Matüridî, Kitabu’t-Tevhid, s. 67-77.

6 Yorumlar için bkz. F. Râzî, 14 /114 ve öt.; Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, 3 / 2176 ve öt.

7 Talat Koçyiğit, Hadisçilerle Kelamcılar Arasındaki Münakaşalar, Ankara, 1969, S. 115,135-136.

8 Muhammed Ali Sabunî, Safvetu’t-Tefasir, 1 / 450.

9 Bkz. Kurtubî, tefsir, 7 / 219

10 İbn Teymiyye, Der’u Teâruzi’l-Akli ve’n-Nakl, Arapça, 1/14-15.

11 Buhâri, e’s-Sahih, Bed’u’1-Halk / 4; Tecrid, hadis no: 1321; Müslim, e’s-Sahih, iman / 250, hadis no: 159.

12 F. Râzî, 7/ 12.

13 Buhârî, e’s-Sahih, Tevhid/ 22; Tirmizi, Sünen, hadis no: 2530-2531.

14 Ebu Davud, Sünen, Sünneti 19, hadis no 4723; ibn Mace, Sünen, Mukaddimel 193; Tirmizi, Sünen, hadis no: 3320.

Tanrı’nın Biçimi ve Boyu

Şura Suresinin 11. ayetinde bir parçanın, Diyanet’in resmi çevirisindeki anlamı şöyledir:

“… O’nun (Tanrı’nın) benzeri hiçbir şey yoktur...”

Parçanın sözlerini tam karşılığıysa şöyle:

“… O’nun (Tanrı’nın) benzeri gibi bir şey yoktur…”

Bu şöyle yorumlanır

“O’nun kendisinin benzerinin bulunması şöyle dursun, benzeri’nin bile benzeri yoktur…”¹

“Tanrı’nın benzerinin olmadığı” anlatılmak isteniyor. Daha doğrusu böyle demek istendiği savunuluyor yorumlarda.

Bununla birlikte “Tanrı’nın benzeri yoktur” sözü, Kur’an’ın bütü’nünde ve hadislerde tanıtılan “Tanrı’ya pek uymuyor. Çünkü gerek ayetlerde, gerek hadislerde Tanrı’nın nasıl tanıtıldığına, O’na uygun görülen niteliklere bakıldığında, bu Tanrı’nın “tıpkı insana benzediği” görülür. Yani “insan”da bulunan nitelikler bu “Tanrı”da da var:

Örneğin: insan görür, işitir; bu Tanrı da görür, işitir, insan konu’şur, bu Tanrı da, öyle… İnsan gelir, bu Tanrı da… insan kızar-öfkelenir, bu Tanrı da., insan “öç alma” yoluna güder; bu Tanrı da… insan yatışır, düşünür, acır, bağışlar; bu Tanrı da., insan gibi “efen’didir (Rabb), “kral”dır (Melik), “ev”i (Ka’be…), “tahtı, sarayı” (ARŞ) vardır. Güçlüdür kimi insan gibi (Azız). “Ezici”dir (Kahhâr), “zor-ba”dır (Cebbar), “sevecen”dir (Vedûd)… Dost, düşman edinir…

BİÇİMİ de insan gibidir bu “Tanrı”nın:

İnsan gibi “yüz”ü vardır. Birçok ayette, Tanrı’nın “vech”inden, yani -“yüz”ünden sözedilir (örneğin Bkz. Bakara: 115; Rahman: 27…).”El”inden, “iki el”inden sözedilir. Âdem için “iki elimle yarat’tım” diyor. (Bkz. Sad: 75.) Kendisi için “iki eli açık” denir. (Bkz. Mâi’de: 64.) “iki göz”ünden sözedilir. Kimi zaman “aynî”, yani “gözüm” der (Bkz. Tâhâ: 39), kimi zaman kendi “gözler”inden“a’yunina”, yani “gözlerimiz” diye sözeder (Bkz. Hûd: 37, Mü’mimûn: 27; Tûr: 48…)

Bütün bunları, yani Tanrı’nın Kur’an’daki biçimini, kafalarındaki Tanrı kavramına uygun bulmayan yorumcular, kelamcılar ve usulu’l-fıkıhçılar (İslam hukukçuları), kendi görüşlerine uydurmak için sözle’ri, sözcükleri gerçek anlamlarının dışına çıkarıp yorumlar yaparlar. Eskiler (selef) ve eskilerin .görüşünü benimseyenler (Selefiyye) ise, “yorum” (te’vil) yolunu benimsemez; “Ne demek istendiğini ancak Tanrı bilir” derler, lbn Teymiyye buna da “karşı çıkar, “yalnızca Tanrı bilir” görüşünü kabul etmez. Gerçek anlamın dışında yorumlar yapma’yı benimsemese de…²

Tanrı’nı görmesinin işitmesinin ve öteki niteliklerinin insanınkine görünüşte benzese de gerçekte benzemediği savunulur genellikle “Eli, yüzü, gözü…” için de benzer şeyler söylenir. “Tanrı’nınki çok başkadır” denir.

Şöyle denebilir:

-Tanrı’nın eli vardır. Ama bu “EL” kimbilir nasıl bir eldir? Yüzü de vardır. Ama bu “YÜZ”, nasıl bir yüz? Gözleri de vardır, ama bu “GÖZLER” nasıl gözler?

“Selefin, “Selefiyye”nin dediklerinin de aşağı yukarı bu olduğu söylenebilir. Dahası öteki yorumcularınki de, döne dolaşa bu noktaya gelebilir.³

Ne var ki, Tanrı’nın, “Âdem’i KENDİ SURETİNDE yarattığını” anlatan hadisler gözardı edilemez:

Muhammed açıklıyor:

“Tanrı Âdem’i KENDİ SURETİNDE (kendi biçiminde) yarattı. O sırada Âdem, 60 ‘zira’ idi” (bir ‘zira’ = dirsekten orta parmak ucuna kadar 75 cm, 90 cm arası. 60 zira; 45 m, 54 m arasında değişiyor).⁴

“Kendi suretinde…” yani “Tanrı’nın suretinde…” Bir hadiste de Âdem’in “Rahman’ın (‘Rahman’ Tanrı’nın bir adıdır) suretinde yaratıl’dığı” açıklanır.

Bir “insan”ın -bu insan Âdem de olsa- 45-50 m. boyunda ola-mıyacağı açık. Yani gerçek anlamıyla “bilim”in hiçbir dalı bunu kabul etmez. Kur’an’ı, hadisleri, kısası “din”i “bilim”le bağdaştırma çabaları da boşuna bir çabadır.

Muhammed, Tanrı’nın, “Âdem’i kendi suretinde yarattığını” açıklarken, “o sırada Âdem’in 60 zira (yaklaşık 45-50m.) boyunda olduğu’nu” mu açıklamak istiyordu? Kesin bir şey söylenemez. Ama bu açıklamaya göre şu söylenebilir: Madem ki Tanrı İNSAN biçimindedir; öyleyse organlarını biçimi ne olursa olsun, insanda olan organlar Tanrı’da da vardır: Örneğin: Tanrı’nın da İKİ ELİ, her elinin beş parmağı, İKİ AYAĞI, her ayakta beş parmağı, iki gözü, iki kulağı, bir burnu, saçlı ya da saçsız başı, bir beyni, bir kalbi, ciğerleri, böbrekleri, bağırsakları vardır. Kur’an’ın, hadislerin “söz”lerine bakan İslam kelamcıları da “Mücessine” (Tanrı’nın cisimli olduğu görüşünde olanlar) ve “Müşebbime” (Tanrı’yı insana, varlıklara benzetenler) adı verilen ke’sim de böyle der.⁵

“Tanrı’nın Âdem’i kendi biçiminde yarattığı” yolundaki açıklama Tevrat’tan alınmadır. (bkz. Tevrat, Tekvin, 1: 27; 5: 1-2; 9:6)

Tanrı’nın “kıyamet’te “8 taşıyıcı” üzerinde geleceği ayette anlatı’lır. (Bkz. El Hakke: 17/) Muhammed, Tanrı’nın, o sırada iki biçimde insanların karşısına çıkacağını, bir tanımadıkları biçimde, bir de tanıdıkları biçimde (insan biçiminde?) görüneceğini” açıklar.⁶

2000'e Doğru
24 Eylül 1989, yıl 3, sayı 39

1 Elmalı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, 6/ 4225.

2 İbn Teymiyye, Der’u Teâruzi’l-Akli ve’n-Nakl, 1/14-15.

3 F. Râzî, 27/150-154.

4 Hadis için bkz. Buhârî, e’s-Sahîh, Kitabu’-İstizan/ 1; Tecrîd, hadis no. 1367; Müslim, Kitabu’l-Cenne/28, hadis no. 2841.

5 Bkz. Akaid.

6 Buhârî, e’s-Sahîh, Kitabu’t-Tevhid/24; Tecrîd, hadis no. 450, Müslim, e’s-Sahîh, hadis no. 182.

İslam’ın Tanrı’sı Akıllı mı?

Bu soruyu, 45. sayıdaki mektubundan anımsayacağınız gibi Halil Konut adındaki okurumuz da sormuştu. Bu okurumuz, “akaid kitapları”nda, Tanrı için “akıllı, şuurlu” denmediğini, “denemeyeceği”nin belirtildiğini, 22 Eylül günlü Türkiye Gazetesi’nde de, bir okuyucuya bu yönde cevap verildiğini yazmıştı.

Önce şu gerçeğin altım çizelim: İnsanlar, kafalarındaki “Tanrı”yı “insan” gibi düşünürler. “Tanrı”nın varlığını kanıtlama yönteminden, “Tanrı’yı nitelemeler”e dek bu geçerlidir, insanların eliyle yapılanları görmüşler, bir de doğaya, evrene bakmışlar, “öyleyse bu şeylerin de bir YAPAN’ı, YARATAN’ı var” diye düşünmüşler. “İnsan”ın bir “canlı” olduğunu, yaşadığını, “gördüğünü”, “işittiğini”, “konuştuğunu”, birtakım şeyleri “bildiğini”, “istediğini”, kimi şeylere “güç yetirdiğini”, “sevdiğini”, “sevmediğini”, “acıdığını”, “öfkelendiğini”, “bağışladığını”, “öç aldığını”, “cezalandırma” ve “ödüllendirme” yollarına gittiğini görmüşler; “Tanrı”larında da bu nitelikleri düşünüp inanmışlar. Tanrı’da da “hayat”ın, “bilgi”nin, “görme”nin, “işitme”nin, “irade”nin, “kudret”in, “kelâm”ın ve öteki niteliklerin bulunduğunu savunmuşlardır. İslam inancında da (“kelâm”, “akâid”) bu görülür. Birçok din gibi İslâm da “insan biçimci”dir. (“Antropomorfizm”) Tevrat’ta “Tanrı’nın insanı “kendine benzer biçimde yarattığı”nın açıklanması (Tekvin, 1: 25) ve bunun İncil’e, Kur’an’a, “hadis”lere yansıması (konu için 39. sayımızdaki “Tanrı’nın Biçimi ve Boyu” başlıklı yazıya bkz.) “insan biçimcilik”ten kaynağını alır. Burada ister istemez bir düşünürün sözlerini anımsıyoruz: Elea Okulu’nun en eski filozofu Xenophanes (M.Ö. 570-485): “Ethiob’lu (kara) bir adam, Tanrı’yı KARA sanır. Bir Trakyalı MAVİ GÖZLÜ görür. Öküzler ve atlar da bir Tanrı düşünebilselerdi, kendi biçimlerinde görürlerdi.” (Bu sözleri yorumlarıyla birlikte görmek için bkz. Cemil Sena, Tanrı Anlayışı, İstanbul, 1978, RK Yayın., s. 110.)

“İslam kelâmı”, özellikle “Sünnet Ehli (Sünni ekol)”, Tanrı’da “dirilik”, “bilgi”, “görme”, “işitme” vs. kabul eder de, “AKIL” kabul etmez. Tanrı için “AKILLIDIR (Âkil)” demez.¹

Tanrı için “akıllıdır’ denemeyeceğinin NEDEN’i açıklanırken, “akıl olmadan önce Tanrı’nın “BİLGİSİZ bir dönem geçirmiş olması”nı kabul etmek gerekeceği, bununsa kabul edilemeyeceği ileri sürülür.² Yani: “AKIL, sonradan yaratıldığına göre, Tanrı için söz konusu olamaz. Tanrı’nın herşeyi AKLIYLA bildiği ileri sürülürse, akıl yaratılmadan önce birşey bilmediği kabul edilmiş olur.” Oysa “Tanrı’nın öteki “nitelik”leri için de aynı şey söylenebilir, örneğin: “HAYAT’ı Tanrı yaratmıştır, “Tanrı’nın hayatı vardır” denemez;. BİLGİ’yi Tanrı yaratmıştır, Tanrı’nın bilgisi var denemez…” gibi savlar ileri sürülebilir.

İslâm kelamında konu şöyle ortaya getirilir. “Tanrı’ya herhangi bir ad ve nitelik vermek, o ad ve niteliğin ayet ve hadiste bulunmasına mı bağlıdır (“tevkîfi”dir), yoksa buna bağlı değil midir?”. Tartışılır. Sünni kesim genellikle “bağlı” olduğu görüşündedir.³

“Tanrı’nın AKILLI olduğu”, ne Kur’an’da var, ne de hadislerde. Tanrı için “şudur ya da budur” diyebilmenin, ayet ve hadislerde geçmesine bağlı olduğunu savunanlara göre “Tanrı akıllıdır” denemez. Tanrı’nın “adlar”ı, “sıfatlar”ı açıklanmıştır. Muhammed, bunların “99” olduğunu ve bunları sayanların da “cennetlik” olacaklarını söylüyor.⁴ Muhammed, bunları açıklıyor ve sayıyor.⁵ Bunlara bakıyoruz, bunların arasında, Tanrı’nın “AKILLI” olduğunu anlatan bir ad ve nitelik yok, (“Âkl” ve benzeri bir şey geçmiyor.)

Kimileri “Tanrı ÂLİM (bilgili), KÂDİR (güçlü) de değildir.” dediklerinde SUNNİ kelamcıların buna karşı çıktıkları ve en başta Ebu Mansur Maturîdî’nin şöyle dediği görülür: “O zaman Tanrı BİLGİSİZ, GÜÇSÜZ olur. Böyle bir şeydense Tanrı, yüceliğiyle uzaktır.”⁶ Tanrı için “ÂLIM”, “KADİR”…dememeyi, Tanrı için bir eksiklik sayanların, aynı Tanrı için “AKILLI” dememeyi eksiklik saymamaları ilginçtir.

Akıl İslam’da ne denli önemlidir?

İslâm için, inanırları, savunurları hep “akıl dinidir, mantık dini*dir” derler. Bunu kanıtlamaya çalışırken, Kur’an’daki “akl’dan türeme sözcüklerin kullanıldığını ve “aklı olmayanın dini de yoktur” türünden “hadis”leri kanıt olarak gösterirler.

Birçok sözcük gibi “AKL”ın kökü de “deve”lidir. “Ikâl” Arapça’da, “devenin bağlandığı (deveyi bağlamaya yarayan) ip”tir.⁷ Ayet ve hadislerdeki “akl”dan türeme sözcükler de bu köke dayanır. “Bağlamak, alıkoymak, hapsetmek” anlamlarını içerir.⁸ Ayetlerdeki “belki aklederler…” anlamındaki sözlerde geçen “akletmek” de “anlamak” ve “özellikle Tanrısal konuları düşünmek”tir. Bunun bilinen “akıl”la ilgisi yoktur. Bir başka yazıda konu üzerinde ayrıca durulacak.

“Aklı olmayanın dini de yoktur.” hadisine gelince. Bu hadisin, nice benzerleri gibi “UYDURMA” olduğu, kesin olarak belirlenmiştir.⁹

Kısacası: “Din” için, “İslam” için “AKIL” değil; “ÎMAN” gereklidir. “Tanrı”sının “AKILLI OLMAMASI’nın, “eksiklik” sayılmaması da buna uygun değil mi?

2000'e Doğru
12 Kasım 1989, yıl 3, sayı 46

1 Akaid kitapları, örneğin Hayâli, Şerhu Nuniyye, Arapça, İstanbul, 1318, s.23.

2 Hayâli, Şerhu Nuniyye.

3 Hayâli, Şerhu Nuniyye; Ebu’l-Muîn Nesefi, Tebsıra, s.72; Dr. Ali Abdulfettah, el Fıraku’l-Kelamiyye, Ezher, 1986, s.390.

4  Buhârî, e’s-Sahih, Kitabu’t-Tevhid/12; Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’z-Zikr/5-6, hadis no. 2677.

5 Tirmizî, Sünen, Kitabu’d-Deavât/83, hadis no. 3507.

6 Ebu Mansur Maturîdî, Kitabu’t-Tevhid, s.66.

7 Arapça sözcükler ve Râğıb, el Müfredât, A-K-L maddesi.

8 Bkz. Râğıb.

9 Aclunî, Keşfu’l-Hafa, 2/487, no. 306.

Kuran’ın Tanrısı İnsan İradesini Tanımıyor

“Irade”nin kendisi değil; türevleri yer alır Kuran’da. Ve, Diyanet’in resmi çevirisindeki anlamı da “dileme”dir.

Buradaki “dileme”yse, “isteme”dir.

Türkçe Sözlükte, “irade”nin birinci anlamı “isteme”dir. Aynı sözlükte, “ruhbilim”deki anlamı için de “birşeyi yapmayı veya yapmamayı belirten iç güç, istemek yetkisi” deniyor. Bu anlamı da, Islam kelamındaki anlamına oldukça uygundur. “Cüz’I irade” de, “külli irade”nin yani “olumlu”yu ve “olumsuz”u birlikte içine alan “irade”nin bu iki yandan yalnızca birine yöneltilmesi, yani birşeyi “yapma” ya da “yapmama” yönlerinden birisini seçmedir.¹ Demek ki, “irade” bir “seçme”dir. Olumlu ve olumsuz, yapma ve yapmama yanları ile birlikte bulunurken “külli”; bu yanlardan biri seçildiği, istek bu yanlardan birine yöneldiği zaman da “bölündüğü” için “cüz’i” adını alır. Böyleyken genellikle “külli irade” Tanrı’nın iradesi, “cüz’I irade” de insanın iradesi olarak bilinir ki, bu yanlıştır. Yani, Islam kelamındaki açıklaması böyle değildir.

Kısacası: “Irade”, karşıya çıkan seçeneklerden birini seçmedir ya da seçebilme gücüdür. “Irade”si olan bir “seçim” yapar; onu ya da bunu, şu yönü ya da bu yönü, şu biçimde ya da bu biçimde, olumlu ya da olumsuz doğrultuda seçer.

Ne var ki, Kuran ayetlerinin, hiçbir yoruma yer kalmayacak biçimdeki açık anlatımlarına göre, insanın böyle bir “seçim” yapabilmesi, “Tanrı’nın iradesi”ne, “Tanrı’nın dilemesi”ne bağlıdır. Şimdi, buna ilişkin ayetlerden hiç değilse bir kesimine bir göz atalım:

“Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz..”

Diyanet çevirisidir bu. Ve bunu diyen söz, iki ayette aynen yer alıyor. (bkz. İnsan Suresi, ayet:30, Tekvir:29)

Bu ayetlerin açıklamasıyla, insana, birşeyi yapma ya da yapmama özgürlüğü şöyle dursun, birşeye yönelme, birşeyi “dileme, isteme özgürlüğü”nün bile verilmediği son derece net bir biçimde anlatılıyor.

Çünkü, bu ayetlere göre, herhangi bir konuda “Tanrı dilemeli” ki, “insan da dileyebilsin”. Insanın dilemesini, istemesini; Tanrı dilemiyor, istemiyorsa, Insan dileyemez, isteyemez.

Yine Diyanet çevirisinden:

“Allah kimi dilerse onu saptırır, ve kimi dilerse onu doğru yola koyar.” (Enam suresi, ayet:39)

“Ey Muhammed! Rabbin dileseydi, yeryüzünde insanların hepsi inanırdı.” (Yunus suresi, ayet:99)

Kuran’ın Tanrı’sının sözü de ne denli açıktır:

“Biz dilesek herkese hidayet verirdik. Fakat cehennemi tamamen cin ve insanlarla dolduracağıma dair, benden söz çıkmıştır.” (Secde suresi, ayet: 13)

Şu ayetler de az açık değildir:

“Allah kimi doğru yola koymak isterse, onun kalbini Islamiyet’e açar. Kimi de saptırmak isterse, göğe yükseliyormuş gibi, kalbini dar ve sıkıntılı kılar. Allah inanmayanları küfür karanlığında bırakır” (Enam suresi, ayet:125)

“Üstün delil, Allah’ın delilidir. O dileseydi, hepinizi doğru yola eriştirirdi de!” (Enam suresi, ayet:149)

“İnsan iradesi”ne özgürlük tanımayan bu ayetleri yorumlamada nasıl zorluk çekildiğini ve bu zorlamalı yorumların nasıl bir komedi durumunu aldığını görmek için “akaid (kelam)” kitaplarına şöyle bir göz atmak yeter.²

Birkaç ayet daha:

“De ki:’Allah size bir kötülük dilese veya bir rahmet istese, sizi O’na karşı kim savunabilir?’” (Ahzab suresi, ayet:17)

“Allah size bir zarar gelmesini dilerse, O’na karşı kimin gücü birşeye yeter?” (Feth suresi, ayet:11)

Bu doğrultuda, Kuran’da pekçok ayet ve ayet hükmü vardır. Islam kelamcısı: “Tanrı dilediğini yapar.” (Hud, ayet:107)ilkesini benimsemiştir. Tanrı dilerse, insan iradesini iyiye, dilerse kötüye yöneltir. Anlatılan bu. Bu benimsenince de, “insan iradesi” havada kalır.

Cebriyye mezhebi, ayet ve hadisleri gözönünde tutarak, insanın iradesizliğini kabul etmek zorunda kalmıştır. Bu mezhebe göre, insan, “cansız varlıklar” gibidir. Kesmeye yarayan bir bıçağın, yelden sallanan bir ağacın, ya da savrulan bir nesnenin, açılıp kapanan bir kapının nasıl özgürlüğü yoksa, insanın da birşeyi yapma ya da yapmama özgürlüğü yoktur. Ne yapıyor ya da yapmıyorsa, zorunlu olarak yapıyor ya da yapmıyor. Eş’ari Mezhebi’nin görüşü de buna yakın olduğu için, “orta dereceli bir zorunluluk (el-cebru’l-mutavassıt)” görüşü savundukları kabul edilir. Maturidi Mezhebi, zorlamalı yorumlarla “insan iradesi”ni biraz kurtarma çabasını gösterir. Mutezile Mezhebi, biraz daha çok gösterir bu çabayı.³ Ne var ki, Kuran’ın Tanrısı’nın ayetlerdeki açıklamaları karşısında, “insan iradesi”ni kurtarmaya yönelik hiçbir çaba birşeye yaramaz.

Yüzyıl

9 Eylül 1990, yıl 1, sayı 6

1 Gelenbevî, Ale’l-Celâl, 1316, 1/194 ve öt.

2 Öneğin, bkz. Ebu Mansur Maturidî, Kitabu’t-Tevhid, Arapça, Istanbul, 1979, s.286-287.

3 Bu mezhepleri bir arada görmek için, bkz. Hayâli, Şerhu Kasideti’n-Nuniyye, İstanbul, 1318, s.56-57; Osman el Uryanî, Hayru’l-Kalaid Şerhu Cevâhir’il-Akâid, İstanbul, 80-81.

“Tanrı Bildi-Anladı ki…”

Kur’an’da “Tanrı bildi-anladı ki… (Alime’llahu)” denir (Bakara: 187,235.) ve Tanrı’nın “neyi bilip anladığı, sonra ne yaptığı, nasıl bir değişikliğe gittiği” anlatılır. “Tanrı bildi-anladı ki…” diye başlayarak değil de, “Tanrı şunu şöyle bildi…” diye başlayarak da ayetlerin sözleri çevrilebilir Türkçe’ye. Diyanet’in resmi çevirisinde: “Allah… biliyordu.”, “Allah… bilir.” denir. “Alime’llahu”yu “Allah biliyordu” ya da “Allah bilir” diye çevirmek yanlıştır. Bir durumu kurtarmak için -ki zaman zaman bu yola gidiliyor- böyle çevrilmiştir. Çünkü tam karşılığı: “Tann bildi”dir (doğrusu için Çantay çevirisine ve Özek’in de içinde bulunduğu kurulun çevirisine bkz.)

Kur’an’ın Tanrı’sının bilmediği şeyin belirmesi (“Beda'”)

Önceden bilinmedik, bilinemedik bir şey ortaya çıkabilir. Buna, “İslâm kelâmı”nda “BEDA'” denir. Önceden bir tutum gösterilir, bir iş yapılır, bir davranışta bulunulur. Sonra, daha önce bilinmeyen, kestirilemeyen bir durum belirip ortaya çıkar. Daha önce gösterilen tutum, iş ve gidiş, bu yeni duruma, yeni bilgiye uygun düşmüyordur. Yeni bilgiye göre yeni bir tutum göstermek, yeni duruma uygun yeni bir şey yapmak gereklidir artık. Politikacıysa yeni duruma göre ayarlar politikasını. Yöneticiyse beliren duruma göre önlemler düşünüp uygular. Yasa koyucuysa yeni bilgilerin ışığı altında yeni durumlara, yeni gereksinimlere göre yeni yasalar çıkarır.

İNSAN ve toplumlar için DOĞAL’dır bu. Ama ya “TANRI” için?

İslâm mezhepleri içinde “Tanrı için de bu olur.” diyenler vardır.

“Tanrı görüş değiştirir”

Şiilerin bir kesimi bu inançtadır. Keysaniyye bu inancı savunur.¹ Bu inancı paylaşanlar, kanıt olarak, en başta, Ra’d suresinin 39. ayetini gösterirler. Ayetin anlamı: “Tanrı, dilediğini siler, dilediğini yerine koyar (bırakır ya da yeniden yazar). Ana Kitap (yorum: her şeyin yazılı olduğu LEVH-Î MAHFUZ) O’nun yanındadır.”² Ünlü Muhtaru’s-Sakafı (ölm. 687) “Tanrı’nın kendisine birtakım sözler verdiğini” söylemiş, söyledikleri çıkmayınca da “BEDA, oldu, Tanrı görüş değiştirdi, sözünden döndü…” demiştir.³

“Beda’ “ya, yani “Tanrı için de “bilinmedik şeylerin ortaya çıkması’nın söz konusu olabileceğine ve Tanrı’nın zaman zaman görüş değiştireceğine” inananlara, “El Bedâiyye” adı verilir.⁴

Kur’an’da, “Tanrı’nın her şeyi bildiği” yazılı. (Bkz. Nisa: 176; Cin: 26…) Ne var ki kimi sözlerine yorumsuz bakıldığında, “Tanrı’nın birtakım konulan sonradan BİLİP ANLADIĞI’nın anlatıldığı” da, açıkça görülür:

“Tanrı, insanların, cinsel ilişkiden uzak kalmaya dayanamayacaklarını anladı”

O dönemde, bir kişi oruç tutar da, iftar zamanı, orucunu bozmadan uyursa, o kimse ne o gece, ne de ertesi gün akşama değin orucunu bozabilirdi. Ne yeme, içme, ne de cinsel ilişki. Adamın birinin başına bu durum gelmiştir. Yani iftar zamanı uyumuştur. Şimdi, ertesi günün akşamına değin her şey yasak. Adam dayanamaz, gece uyanınca karısıyla yatıp cinsel ilişkide bulunur. Ertesi gün, üzgün, durumu gidip Muhammed’e anlatır. Rastlantı bu ya, aynı şey Ömer’in (Halife) başına da gelir. O da dayanamayıp yasak olan cinsel birleşimde bulunmuştur. O da üzgün biçimde Muhammed’e açıklar durumunu. Bu durum başlarına gelen başkaları da vardır. Onlar da açıklarlar. İşte bu OLAYLAR üzerine, anlamı yukarıda sunulan ayetin geldiği bildirilir.⁵

Bakara Suresinin 235. ayeti: “Evlenmeye ilişkin isteğinizi kadınlara çıtlatmanızda ya da içinizden geçirdiğinizi saklamanızda size bir günah yoktur. (Çünkü) Tanrı bildi-anladı ki (takılıp) yoğunlaşacaksınız onlara. (O kafanıza koyduğunuz kadınları gönlünüzden ve dilinizden düşürmeyeceksiniz. Yanaşın.) Ama onlarla gizlice sözleşmeyin. Meğer ki uygun bir söz söyleyesiniz…”

Burada da “Tanrı’nın bilip anladığı” belirtilen şey, “insanların, kadınlara olan düşkünlüğü.” Yani: “Tanrı bilip anladı ki: Siz o kadınlara kafanızı takmadan, içinizden geçirmeden edemeyeceksiniz. Onun için buna yol verildi.⁶ istediğinizi çıtlatmanızdan sakıncayı kaldırdı Tanrı. Ama hemen o sırada isteğinizi açıklamanızı yasakladı. Duyulan istekte de bir sakınca yok.⁷ Demek ki burada anlatıldığına göre, “Tanrı, insanların kadınlara olan düşkünlüklerini anlamamış olsaydı, evlenmek için kafaya konulan kadına olan ilgiyi ve evlenme isteğini kadına çıtlatmayı yasak bırakırdı.”

Kur’an’ın “Tanrı”sı, önce bir şey yapıyor, bir “hüküm” ortaya koyuyor; sonra bir gelişme olunca görüşünü, dolayısıyla “hükmünü değiştiriyor”; yani bir başka “hüküm” koyup bir öncekini geçersiz kılıyor. Bu, “nâsıh-mensûh (geçerli-geçersiz)” biçiminde de sunuluyor.

2000'e Doğru
19 Kasım 1989, yıl 3, sayı 47

1 Bkz. Şehrestani, el Milel ve’n-Nihal, 1/197; Bağdadî, el-Farku Beyne’l-Fırak, s.38-46; Eş’arî, Makalatu’l-İslamiyyin 1/91.

2 Gösterilen kaynaklara bkz. Ayrıca bkz. F. Râzî, e’t-Tefsirul-Kebir, 19/66 ve öteki tefsirler.

3 Özellikle bkz. Bağdadi, el-Farku Beyne’l-Fırak, s.46.

4 Muhammed Ali Tehanevî, Keşşafu Istılahati’l-Funûn, 1/157.

5 Ebu Davud,Kitabu’s-Savm/1, hadis no. 2313; Buhârî, e’s-Sahih/15; Tecrid, 910 no.lu hadis ve 911 no.lu hadisten sonra K. Miras’ın “İzah”ı; Süyûti, Lubabu’n-Nukûl Fi Esbâbi’n-Nüzûl, Tefsiru Celaleyn’in kena-n, 1/36…

6 M.Ali Sabunî, Safvetu’t-Tefasir, 1/51.

7 F. Râzî, 6/132. Bu konudaki tartışmalar için ayrıca bkz. Taberî, tefsir, 2/323-325.

Görüş Değiştiren Tanrı

Bakara suresinin 106. ayetinin, Diyanet’in resmi çevirisindeki anlamı:

“Herhangi bir ayetin hükmünü yürürlükten kaldırır veya unutturursak, onun yerine daha hayırlısını veya onun benzerini getiririz. Allah’ın her şeye kadir olduğunu bilmezmisin?”

Çeviride “ayetin hükmünü” deniyorsa da, aslında “hüküm” yer almıyor. Yani doğrudan “ayetin kendisinin yürürlükten kaldırılmakta olduğu”ndan sözediliyor ayette.

Demek ki Kuran’ın “Tanrı”sı, yukarıdaki ayette şunu diyor:

-Zaman zaman ayet yürürlükten kaldırırız.

-Kimi zaman ayeti unuttururuz da…

-Bir ayeti yürürlükten mi kaldırdık ya da unutturduk mu; ya “daha hayırlısı”nı önünüze getiririz; ya da benzerini.

-Bilesin ki “Tanrı”nın gücü herşeye yeter.

Burada kimi ayetin yürürlükten kaldırıldığı, kiminin ise untturulduğu çok açık biçimde anlatılıyor. Yerine konanlardan kiminin daha hayırlı, kimininse benzeri olduğu da…

Ayet yürürlükten kaldırma, değiştirme

Nahl Suresinin 101. ayetinin anlamı:

“Biz bir ayeti, bir başka ayetin yerine koyup değiştirdiğimiz zaman (bir ayeti, bir başka ayetle yürürlükten kaldırdığımızda) -ki, Tanrı ne indireceğini iyi bilir-dediler ki: "Sen, yalnızca bir uydurmacısın. Hayır, onların çoğu bilmez."

Burada anlatılan bir ayet, bir başka ayetin yerine konuyor. Biri yürürlükten kaldırılırken diğeri yürürlüğe sokuluyor. Bakara suresinde de, burada da Tanrı, “Biz yapıyoruz bunu!” diyor.

Değişikliği "Tanrı" Nasıl Yapıyor?

Bürûc Suresi'nin 21. ve 22. ayetlerinin, Diyanet'in çevirisindeki anlamı şöyle:

"Ey Muhammed! Doğrusu, sana vahyedilen bu kitap, Levh-i Mahfuz'da sabit şanlı bir Kur'an'dır."

Burada da anlatıldığına göre, "Kur'an"ın aslı, "Levh-i Mahfuz" adı verilen "Tanrısal Levha"da. Bu "levha"ya, "KİTABIN ANASI" ya da "ANA KİTAP" demek olan "Ümmü'l-Kitâb" da denir.

İşte "Tanrı'nın ayetleri yürürlüğe koyma, yürürlükten kaldırma gibi işler için yaptığı değişiklik", Kur'an yorumcularına göre "LEVHA"da, bu "Ana Kitap"ta oluyor. Yorumcular, bu konudaki yorumlarını şu ayete dayandırıyor:

"Tanrı, dilediğini siler ('mahv'); dilediğini yerleştirir. Ana Kitap, O'nun yanındadır." (Ra'd Suresi, 39. ayet.)

Yazma-Bozma Tahtası

Yani "Ana Kitap (Levh-i Mahfuz)" yanında bulunduğu için "Tanrı", istediği değişikliği yapar. "Yerinde olduğu gibi bıraktığı" da olur; "silip attığı" da olur. Bir başka deyişle, "Tanrı yazar da, bozar da".

Yorumculara göre, Tanrı'nın söz konusu "LEVHA"da "dilediğini bozup dilediğini yazma (el mahvu ve'l-isbât)" işi, birçok konuda gerçekleşir. Ahmet, Ali, Güllü, Fadime, Cevat... Falan yerli, filan yerli, falan ülkeli, filan ülkeli... Şu insan bu insan zengin mi olacak, yoksul mu olacak; mutlu mu, mutsuz mu olacak; hırlı mı, hırsız mı olacak; uzun ömürlü, kısa ömürlü mü olacak; "cennetlik" mi, "cehennemlik" mi olacak?.. Çoğu yorumcuya göre, "Tanrı'nın yazması-bozması" bunları da kapsıyor. Bütün bunların yanında da kimi "ayet"in ya da bir ayet parçasının "yürürlüğe konulması, yürürlükten kaldırılması" olayını içine alıyor.¹

Kısacası, "Tanrı", her şeyi "yazıp çizdiği" o "Ana Kitap"ta, dilediği her tür "değişikliği" yapıp durur yukarıdaki ayete göre. Bununla birlikte, aynı Kur'an'ın Tanrı'sı şunları da söyleyebilmekte: "Benim katımda söz değişmez..." (Kaf Suresi, 29. ayet.) "Tanrı'nın sözlerinde değiştirme olmaz..." (Yunus Suresi, 64. ayet.)

"Değişiklik" yapıldığında, "yürürlüğe konulan"a "nâsıh"; "yürürlükten kaldırılan"a "mensûh" denir. Bu olayın adı da "nesh"dir.

İslama göre, İslam şeriatından öncekiler, "Tanrı" eliyle yürürlükten kaldırılmıştır. Yani Kur'an yürürlüğe konunca, "İncil"in, "Tevrat"ın hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır. Bir "nesh" olayı bu. (İslam dünyası bu görüşte.) Bir başka "nesh" olayı da Kur'an'ın içinde. Konunun araştırmasını yapanlarca, 249 yerdeki ayet hükmünün "yürürlükten kaldırıldığı" belirtilir.²

Kur'an'daki Çelişkiler

“Nesh”, Kuran’daki çelişkilere, Kuran yorumcularınca bulunan bir açıklama biçimidir. Hadislerdeki çelişkiler için de “nesh” ileri sürülerek açıklama getirilir.

"Tanrı" aynı konuda, bir ayette bir şey söylüyor; başka ayette başka şey söylüyor. Örnek:

Enfâl suresinin 65.ayetinde “Ey Peygamber! İnanırları, öldürüşmeye (savaşa) kışkırt!” dendikten sonra şöyle deniyor: "Sizin sabırlı 20 kişiniz, onlardan 200 kişiyi yener. Sizin 100 kişiniz, kafirlerden 1000 kişiyi yener. Çünkü onlar, anlamayan (geri zekâlı) bir topluluktur.”

“Tanrı” burada, inanırları, kendilerinden sayıca 10 kat daha çok olan inanmazları yenecek güçte olduklarını açıkça bildiriyor. Ama daha sonra görüş değiştirmiştir. Bakın ne diyor: "Şimdi Tanrı sizden (yükü) hafifletti. Bildi-anladı (alimellahu)ki, sizde bir güçsüzlük vardır. Sizin sabırlı 100 kişiniz, onlardan (yalnızca) 200 kişiyi yener. Sizin 1000 kişiniz, Tanrı’nın izniyle, onların 2000 kişisini yener. Tanrı, sabredenlerle birliktedir." (Enfal Suresi, 66. ayet. )

Bu iki ayet de "nesh" olayına örnek gösterilenlerdendir.³

2000'e Doğru
26 Kasım 1989, yıl 3, sayı 48

1 F. Râzî, 3/229; 19/64-65; Taberî, tefsir, 13/111-115; Tefsiru'n-Nesefî, 2/252...

2 İbnü'l-Barızî, Nâsıhu'l-Kur'anı'l-Aziz ve Mensuhû, Beyrut, 1988, s.23.

3 Dr. Muhammed Vefa, Ahkâmu'n-Nesh Fi'ş-Şeriati'l-İslamiyye, Arapça, Kahire, 1984, s.49.

İnandırmak İçin Kur’an'daki Tanrı’nın Ant İçmeleri

Kur’an’ın Tanrı’sıyla Tevrat’ın Tanrı’sının birçok benzerlikleri vardır.

Örneğin ikisininki de “EFENDİ”dir (Rab). Tevrat’ınki bu niteliğini efendi – köle ilişkisinin çok geliştiği Fenikelilerin, “efendi” anlamına gelen “Ba’l’lerinden almıştır. Yunanlıların yine “efendi” anlamına gelen “Adonis”leri de aynı kaynaktan gelmedir. Ba’l, Kur’an’da hem put olarak geçer (Saffaf: 125), hem de “efendi – koca” anlamında (Bakara: 228; Nisa: 128; Hûd: 72; Nûr: 31; Saffât: 125.).

İkisininki de “KRAL”dır. Kur’an’da Tanrı’ya “kral” anlamında 5 yerde “Melik” denir (Tâhâ: 114; Mü’minûn: 116; Haşr: 23; Cum’a: 1; Nâs: 2.). Nâs süresindeki deyim çok ilginç: “MELİKÜ’N-NÂS”, yani: “İnsanların Kralı”. Tanrı’ya uygun görülen niteliklerden biri de bu.

İkisinin ki de “kullar”ına sırasında “acır”, ödüller verir. Ama sırasında da çok “öfkelenir”. Başlara, türlü ve tüyler ürpertici belalar gönderir. Ayrıca da “cehennem”de yakacaktır. Kur’an’da Tanrı’nın bir adı da “ZÜ’NnKÂM”dır (Âli İmran: 4; Mâide: 95; İbrahim: 47; Zü-mer: 37.) yani: “ÖÇ ALICI” “öç” alır öfkelendiklerinden.

Daha başka ortak nitelikleri de sıralanabilir.

Ama az da olsa ortak olmayan nitelikleri de var. Bunların başında da Kur’an’daki Tanrı’nın çok “andiçiyor oluşu”dur. inandırmak için çok çok antiçer. Tam Araplara özgü biçimde. (Yorumlarda da Arap geleneğine bağlanıyor.) Ve pek çok şey üstüne içer andını:

1- Kendi üstüne andiçer.

– “Fe ve Rabbike!” yani “Senin Efendi’ne-Tanrı’na andiçerim ki…” der. (Meryem: 68; Hicr: 92.)
– “Doğuların ve Batıların efendi’sine-Tanrı’sına andiçerim ki…” anlamındaki sözleri kullanarak antiçer. (Miâric: 40.)
– “Tallahi!”, yani “Tanrı üstüne andiçerim ki…” diyerek andiçer. (Nahl:56,63.)

2- “Peygamber”inin, yani Muhammed’in üstüne andiçer.

– “Le amruke!” yani “(ey Muhammedi) Senin yaşamın üstüne andiçerim ki…” der. (Hicn 72.)

3- Kur’an üstüne andiçer

– “Vel-Kur’ani!”, yani “Kur’an üstüne andiçerim ki…” der. (Sâd: 1; Kâf: 1.)

– “Vel-Kitâbi!” yani “Kitap üstüne andiçerim ki…” der. (Duhan: 2.)

4- Göğe, gök cisimlerine, gök olaylarına antiçer.

– “Burçları olan göğe andiçerim ki…” (Bürûc: 1.)

– “Göğe ve yapanına (Tanrı’ya) antiçerim ki…” (Şems: 5.)

– “Göğe ve gece ortaya çıkana andiçerim ki… Gece ortaya çıkan nedir bilir misin? O, (cinlere, şeytanlara taş olarak atıldığında) delip geçen yıldızdır…” (Târık 1-3.)

– “Güneşe ve ışığına; onu izlerken aya; onu açığa vururken gündüze, onu bürüyen geceye… andiçerim ki…” (Şems: 1-4.)

– “Geri dönüp yuvalarına gidenlere (yıldızlara); kararmaya yüz tutarken geceye; soluklandığında (aydınlanırken) sabaha andiçerim ki…” (Tekvîr: 15-18.)

– “Hayır, tanyeri ağarmasına, geceye ve bürüyüp basana (karanlığa), dolunay durumundayken aya andiçerim ki…” (İnşikâk: 16-18.)

– “Hayır, yıldızların yerlerine andiçerim. Ve andolsun ki bilseniz bu, büyük bir antiçmedir.” (Vakıa: 75-76.)

Tanrı, “yıldızların yerlerine andiçme”nin ne denli “büyük bir ant” olduğunu belirtiyor bu ayetlerde! Hem de andiçerek belirtiyor!

“Sabaha (fecr), on geceye (haccın on gecesine), çifte, teke ve gelip geçerken geceye andiçerim. Bunlarda akıl sahibi için birer ant değeri vardır.” (Fecr: 1-5.)

Kur’an’daki “akl”ın, bugün bilinen türden bir “akıl” olmadığı, bu ayetlerden de çok güzel anlaşılır.

Aynı şeyler üstüne andiçmeler sürer gider.

5- “Yer”, yani dünya üstüne antiçer.

– “Vel’-ardı ve mâ dahâhâ!” yani: Yere ve onu yayıp dümdüz yapana antiçerim ki…” (Şems: 6.)

Bu ayete göre dünya, “yuvarlak” değil; serilen bir şey gibidir.

Dümdüz!

6- Ve daha başka şeylere, sayılamayacak kadar çok şeye andiçer.

– “Tur”a, yani “kutsal dağ”a. (Tür: 1; Tîn: 2.)

Tanrı’nın üzerine andiçtiği dağ, Tevrat’taki “Sina Dağı”dır.

Musa’nın, “on buyruğu” bu dağda aldığı bildirilir. –

-“Kıyamete…” (el Kıyâme: 1.), “yele, yağmur yüklü buluta, gemiye, meleğe….” (Zâriyat: 1-4), “Düşman üzerine sürülen atlara…” (Âdiyat: 1-5.) “denize…” (Tûr: 6.), “Muhammed’in doğum yerine, doğum sahibine…” (Beled: 1-3.), ona, buna, “incire, zeytine…” (Tîn: 1.), kısacası her şeye andiçer.

– “Gördüğünüz ve görmediğiniz şeylere antiçerim ki…” der. (el Hakke: 38-39.)

Kur’an’daki Tanrı, bunca şey üstüne andiçerken, insanları belirli şeylere inandırmak ister, öfkelendiği kimselerin başlarına neler getirebileceğine; “kıyamete, kendisine inanmayan ve karşı gelenlerden nasıl öç alacağına; korkunç cehennem ateşinde nasıl yakarak cezalandıracağına… Evet, bunlara inandırmaya çabalar.

2000'e Doğru
25 Haziran 1989, yıl 3, sayı 26

Kur’an’daki Tanrı’nın Bedduaları

Bilindiği gibi ”beddua” iki sözcükten bed ile dua sözcüklerinden oluşur. Birincisi Farsça. İkincisi Arapçadır. ”Kötü dua” demektir. Türkçesi: İlenme yada ilenç.

Kuran’ın Tanrısının inandırmak için nasıl and içtiğini, ayetlerden sunmuştuk örnekleriyle. Bu Tanrı inanmayanlara, kızdıklarına beddua eder. Yani ilenir.

Mantıkta, istem üçe ayrılır: Eşitler arasındaki istem. Buna ”iltimas” (Türkçe’deki değil) denir. Yukarıdan aşağıya olan istem. Bu da buyruktur (emir). Aşağıdan yukarıya yöneltilen istem (dilek). Buysa duadır. Yani aşağı durumda olan bir kimse yukarıda olan birinden bir şey istediğinde, bir dilekte bulunduğunda ”dua” denir buna. Kötü olanına da ”beddua.” Bu dilek yöneltildiği zaman, birinin kötü duruma düşmesi istenir. Bunu sağlaması için yukarıda olan bir kimseden, üstün bir güçten dilenir.

İnsanların Tanrıdan, üstün bir güçten dilekte bulunmaları doğal. Ama Tanrının dilekte bulunmasına gelince, anlaşılır gibi değil. Tanrı, her şeyin her gücün üstünde görüldüğüne göre, hangi üstün güçten dilekte bulunur? Gelin işin içinden çıkın!

Kuran’daki Tanrının beddualarını akla uygun bir biçimde yorumlamaya çalışan Kuran yorumcuları da çok zorlanırlar. İşin içinden çıkamazlar bir türlü.

Kuran’ın Tanrısı en başta, insan denen varlığa beddua eder: ”Canı çıksın o insanın, o ne nankördür.” (Abese:17) Bu çeviri diyanetin resmi çevirisidir. Canı çıksın yerine, kahredilesi (Çantay’ın çevirisi), kahrolası (Suudi Arabistan’ın çevirtirttiği), geberesi, gebersin, öldürülsün, başı kesilsin diye de çevrilebilir Türkçe’ye.

İnsan Tanrıya karşı nankör sayılıyor. Tanrının istediği doğrultuda bulunmadığı için. Tanrı, ona bu nedenle kahrolsun, gebersin, başı kopsun diyerek beddua ediyor. Yani derler ya: ”Gebersin inşallah!!!” İşte öyle.

Böyle bir beddua kim için yapılır? Kuşkusuz düşman için. Demek ki insanı da Kuran’ın Tanrısı düşman görüyor genel olarak.

Sonra inanmazlardan özellikle kimilerini seçer, onlara beddua eder: Örneğin Yahudilere, Hristiyanlara. ”Onları (Yahudileri, Hristiyanları) Allah yok etsin!” (Diyanet, Tebe:30) Allah’ın kendisi, Allah onları yok etsin diyor. Şaşılacak şey değil mi? Tüm kafirlere, özellikle bir kesimine: ”And olsun ki, ey inkarcılar! Siz aykırı görüştesiniz. Bundan dönebilecek kimseler döndürülür. Boş sanıda bulunan, bilgisizliğe saplanıp kalanların canları çıksın!” (Zariyat: 8-11)

Boş sanıda bulunmak Tanrıyı Kuran’daki gibi düşünmemek; bilgisizliğe saplanıp kalmak da, yine Kuran’daki gibi inanmamaktır. Bu düşüncede ve inançta olanlara beddua ediyor Tanrı.

”Ey Muhammed! Onlara baktığın zaman, cüsseleri hoşuna gider. Konuşurlarsa sözlerini dinlersin. Tıpkı sıralanmış kof kütük gibidirler. Her çığlığı kendi aleyhlerine sayarlar. Onlar düşmandır. Onlardan çekin. Allah canlarını alsın! Nasıl da aldatılıp döndürülüyorlar!” (Çev. Diyanet, Münâfikûn Suresi, 4. ayet.)

Burada da Allah, münafıklar için Allah’a beddua ediyor: ”Çünkü o düşündü, ölçtü, biçti! Canı çıkası ne biçim ölçtü biçti! Canı çıkası sonra yine ne biçim ölçtü, biçti! Sonra baktı; sonra kaşlarını çattı, suratını astı; sonra da sırt çevirip büyüklük tasladı. ‘Bu sadece öğretilen bir sihirdir’, bu Kuran, yalnızca bir insan sözüdür dedi. İşte bu adamı, yakıcı bir ateşe yaslıyacağız!” (Diyanet. Müddessir: 18-25)

Hadislerde, Kuran yorumlarında belirtildiğine göre, burada kınanan, beddua edilen kimse Muğire Oğlu Velid’dir.¹  Aynı kimse için Kalem süresinde de birçok sövgüler yer almış, en sonunda ”piç” anlamında ”zenim” denmiştir.² Gelin görün ki, bu adamın oğlu ”Halid”, sonradan önemli bir İslam kahramanı niteliğinde ortaya çıkmıştır.

”Ebu Leheb’in elleri kurusun! Yok olsun! Malı ve kazandığı kendisine fayda vermez. Alevli ateşe yaslanacaktır. Karısı da boynunda bir ip olduğu halde ona odun taşıyacaktır. (Diyanet. Tebbet: Tamamı) Elleri kurusun yerine iki eli kurusun diye çevrilirse, ayetteki aslına daha uygun düşer.

Tanrının burada beddua ettiği ”Ebu Leheb”, Muhammed’e inanmadığı için ve düşman sayıldığı için Tanrı beddua ediyor.

2000'e Doğru
15 Ekim 1989, yıl 3, sayı 42

1 F. Razi, 30/198-202.

2 Celaleyn, 2/230 ve öteki tefsirler.

Kur’an’daki Tanrı’nın İnsanları Ayırma Politikası

İnanır-İnanmaz (Mü’min-Kâfir) Ayırımı

Yunus suresinin 19. ayetinde (çeviri Diyanet’in) şöyle denir: “İnsanlar bir tek ümmettiler, sonra ayrılığa düştüler…”

Bakara Suresinin 213. ayetinde de, insanların başlangıçta “tek bir ümmet” yani “aynı inancı paylaşan bir topluluk” olduğu anlatılır. Ayrıca anlatıldığına göre, “Tanrı isteseydi, tüm insanları BİR TEK ÜMMET yapabilirdi”. (Bkz. Hûd: 118; Nahl: 93; Şûra: 8.)

Kuran’ın Tanrı’sı, “insanların tek bir ümmet olmamaları için” özel politikası olduğunu, “tek ümmet olmayı” özellikle önlediğini, mal-mülk dağıtımını yaparken de bu politikayı güttüğünü açıklar:

Diyanet’in resmi çevirisinden 3 ayetin anlamı:

“Eğer bütün insanların bir tek inkârcı ümmet olmakta birleşmelerini önlemek istemeseydik; Allah’ı inkâr edenlerin tavanlarını, üzerinde yükseldikleri merdivenleri, evlerinin kapılarını, üzerine yaslanacakları kerevetleri GÜMÜŞTEN yapar ve ALTIN bezeklerle işlerdik. Bunların hepsi ancak, dünya hayatının geçimliğidir. Âhiret, Rabbinin katında, O’na karşı gelmekten sakınanlaradır.” (Zuhruf: 33-35)

Yani: “Bu dünya”da “kâfir”lere daha büyük zenginlikler verebileceğini, ancak, “herkes kafir olur diye” bu yola gitmediğini, zenginlik dağıtımını bunu önleyecek biçimde yaptığını anlatıyor.

İnsanların “kafirlik”te birleşmelerini önlemek için güdülen bu politika anlaşılabilir. Ama insanları “iman”da birleştirmeyi neden gerçekleştirmedi Tanrı? Böyle bir soru sorulabilir. “Tanrı, inanırlara dünyada daha çok mal vererek herkesi imanlı yapabilirdi. Neden yapmadı?” Bu soru soruluyor ve Kur’an yorumlarında şu karşılık veriliyor: “O zaman da İslâm, dünya için Müslüman olan münafıkların dini olurdu.”¹ Ne var ki bu kez şöyle bir konu getirilebilir. İslam’da, Kur’an’da da geçen bir “El Müelleftü’l-Kulûb” vardır. “Gönülleri İslâm’a kazandırılanlar” diye anlam veriliyor. Buhari’deki hadislerde de yer aldığına göre, bu kapsama giren kimseler varlıklı insanlar oldukları halde bunlara ganimetten çok büyük oranlarda fazla pay verilmiş ve bu da Muhammed’i “adaletsizlik”le suçlamalara, söylenmelere yol açmıştı Müslümanlar arasında.² “El Müellefetü’l-kulûb”, Kur’an’a da geçirilmiştir. Yani ZENGİN de olsalar, bunların zekât almaları uygun görülmüştür, İslâm’ı benimsemeleri ya da İslam’da kalmaları için kendilerine daha çok GANİMET ve ayrıca zekât verilmesi uygun görülen “el Müellefetü’I-Kulûb”a verilen ayrıcalık, Taberî tefsirinde “RÜŞVET” diye niteleniyor.³ Şu sorulabilir: Bu durum da insanları “dünyalık için Müslüman yapıp” İslam’ı münafıkların dini durumuna getirmiyor muydu? Bu sorunun karşılığını bulamıyoruz.

Kur’an’da herşey “Tanrı’nın dilemesi”ne bağlanıyor. Ve değişmez politika: İnsanlardan kimini doğru yola çekme, kimini “saptırma”. Bunun böyle olduğu anlatılıyor hep.

Nahl Suresinin 93. ayetine Diyanet çevirisinde şu anlam veriliyor: “Allah dileseydi sizi TEK BİR ÜMMET yapardı. Ama O, istediğini saptırır; istediğini doğru yola eriştirir, işlediklerinizden, andolsun ki, sorumlu tutulacaksınız.”

Maide Suresinin 48. ayetinde de, Tanrı’nın insanları “tek ümmet” yapmaması, “insanları denemesi”ne bağlanıyor.

Kur’an’ın Tanrı’sının kadın-erkek ayrımı

Bakara Suresinin 228. ayetinde, “erkeklerin DERECELERİNİN, kadınlardan ÜSTÜN olduğu” açıklanır. Nisa suresinin 34. ayetinde de Tanrı’nın erkekleri kadınlara ÜSTÜN yaptığı belirtilir, sonra, kadınlarının kendilerine baş kaldırmalarından kaygılanacak erkeklere: “Onları (o kadınlarınızı) DÖVÜN! “denir.

Kur’an’ın tanrı’sının sınıf ayrımı:

Kur’an’da birçok ayette, Tanrı’nın, “dilediği kimselerin rızkını BOL, dilediği kimselerin rızkınıysa DAR yaptığı” anlatılır. (bkz. Ra’d: 26; İsra:30; Kasas: 82; Ankebût 62; Rûm: 37; Sebe': 36)

İnsanların kimini neden İŞÇÎ, kimini neden PATRON, işveren yaptığını, bu alandaki politikasını da anlatır Kur’ an’da:

Diyanet’in resmi çevirisinden:

“Ey Muhammedi Rabbinin rahmetini onlar mı taksim edip paylaştırıyorlar? Dünya hayatında onların geçimlerin aralarında BİZ TAKSİM ETTİK. Birbirlerine İŞ GÖRDÜRMELERİ İÇİN KİMİNİ KİMİNE DERECELERLE ÜSTÜN KILDIK. Rabbinin rahmeti, onların biriktirdikleri şeylerden daha iyidir.” (Zuhruf: 32.)

Bu ayette açıkça şunlar anlatılıyor:

– İnsanlara mal varlıklarını, veren, TANRI’dır. Malı-mülkü, geçimlikleri Tanrı paylaştırmıştır insanlar arasında.

– Mal varlıklarıyla, zenginliklerle Tanrı insanların kimini kimine üstün yapmıştır.

– Tanrı’nın böyle yapmasının nedeni de, insanları çalıştırmak. İnsanların kimi zengin, kimi yoksul olmasaydı, kimi insan kimi insanı çalıştıramazdı, kimi insan İŞÇİ, kimi insan da İŞVEREN olmaz ve dünyanın düzeni bozulurdu.

2000'e Doğru
1 Ekim 1989, yıl 3, sayı 40

1 Zemahşerî, Keşşâf, 4/197.

2 Tecrid-i Sarîh, Diyanet Yayınları, hadis no. 1299-1303.

3 Taberî, 10/113.

Kur’an’ın Tanrı’sının Elindeki Terazi

Kur’an’ın, Muhammed’in anlattığına göre: "Tanrı’nın terazisi" vardır. Hem bu dünyada, hem de "Âhiret"te.

Terazi, bildiğimiz bir tartı aygıtıdır. Farsça bir sözcüktür. Kur’an’da "mîzân" diye geçer. 16 kez.

"Terazi" bir simgedir de. "Hak ve adalet"in simgesi. Çok "doğru tutulması" gerekiyor "adalet" için.

Dünyadayken Tanrı’nın elindeki terazi:

Mâide Suresinin 64. ayetinde (Diyanet çevirisiyle) şöyle denir.

"Yahudiler ‘ALLAH’IN ELİ SIKIDIR.’ dediler. Dediklerinden ötürü elleri bağlansın! (Bedduada bulunan: Tanrı.) Lanet olsun! (Umut eden: Tanrı.) Hayır! ONUN İKİ ELİ DE AÇIKTIR! Nasıl dilerse (öyle) sarfeder…"

Bu ayet nedeniyle bir hadis yer alır hadis kaynaklarında:

Tanrı’nın elindeki terazinin dengesi yok:

Hadis, yukarıdaki ayet nedeniyle yer veren Tirmizi’deki biçimiyle şöyle: "RAHMAN’ın (Tanrı’nın) SAĞ ELİ doludur, (içindekiler akar da akar. Gece gündüz akışlar, o eldekinden hiçbir şey eksilmez. (Yani: Tanrı’nın sağ elinde bitip tükenmez nimetler rızıklar vardır. Kullarına gece gündüz durmadan aktığı halde tükenmez, eksilmez de…) ÖBÜR (sol) ELİNDEYSE TERAZİ vardır. Terazinin (rızık konulup tartılan) GÖZÜ, BlR AŞAĞI İNER; BİR YUKARI ÇIKAR."¹

Bu hadis Buhari’de de yer alır. Az uzunca. Tanrı’nın varlıklı kuluna: "Sen (başkalarına) harca ki, ben de sana harcıyayım!" dediği ve Muhammed’in: "Biliyor musunuz, gök ve yerin yaratılmasından bu yana Tanrı ne denli harcamada bulunuyor (kullarına)?" diye sorduktan sonra yukarıdaki açıklamayı yaptığı bildirilir. Tanrı’nın ARŞ’ının (tahtıyla sarayının), başlangıçta, su üzerinde bulunduğu da anlatılır. Şöyle bir değişiklik de var: "Rahman" yerine "Allah" geçer. "Sağ el (yemîn)" yerinde yalnızca "el (yed)"…²

Tanrı insanlara "terazi"yle RIZIK dağıtırken, nzık konulmuş olan göz, neden "bir aşağı inip bir yukarı çıkıyor"? Hadisi Türkçe’ye çeviren Kâmil Miras şöyle açıklıyor:

"Bu suretle (Tanrı), insanların kimine ÇOK, kimine AZ nzık verir."(Bkz. Tecrid’deki aynı hadisin Türkçesi.)

Akla gelen bir soru:

-Tanrı’nın elindeki TERAZİ’de bir BOZUKLUK mu var?

Bir inanır ("mü’min") kişi, buna "evet!" diyemez.

Açıklamaya göre: Rızık tartılırken kimi insana "ağır ağır", yani bol bol nzık vermeyi, kimi insanı geldiğinde de, rızık konulmuş "kefe"nin yukarıda kalmasını, yani az verilmesini Tanrı’nın kendisi istiyor. Yukarıda geçen ayetteki açıklama da çok açık: "(Tanrı) nasıl dilerse öyle sarfeder (rızıklan)…" Yani: Kimse "niye böyle yapıyorsun, niye kimi kuluna çok, kimi kuluna az veriyorsun?" diye karışamaz. Bu doğrultuda başka ayetlerde de açıklama var.

Kısacası: Kimi insanın ZENGİN, kimi insanın YOKSUL olması, "Tanrı’nın elindeki TERAZİ’nin durumundan, "Rızıkların tartılıp dağıtılması" sırasında, "terazinin iki kefesi"nin bir düzeyde bulunmamasından, "terazinin kolu", dengede değil. Bunun böyle olmasının nedenini de Kur’an, özet olarak şöyle açıklıyor…"

-"Tanrı öyle istiyor…"

İlgili ayetlerden bir kaçı:

"Tanrı, dilediği kimsenin rızkını geniş dilediğininkini de dar yapar…" (Ra’d: 26.) "Senin Efendi Tanrı’nın (Rabb), nzkı, dilediğine rızkı geniş, dilediğine dar verir, kuşkusuz Tanrı, herşeyi BlLEN’dir". (Ankebût: 62.) (Aynı açıklamayı yapan ayetler için bkz. Rum: 37; Sebe': 36, 39; Zümer: 52; Şûra: 12.) "Efendi Tanrı’nın rahmetini onlar mı paylaştırıyorlar?! Dünya yaşamında, onların (kulların) geçimlerini aralarında biz bölüştürdük de, birbirlerine iş gördürsünler diye, kimini (zengini) kimini (az varlıklıya ya da yoksula) derecelerle ÜSTÜN kıldık…"(Zuhruf: 32.)

Burada bir soru daha akla gelebilir:

-Öyleyse, "Tanrı’nın elinde terazi" neden var? Eşitlik gözetmediğine, herkese eşit ölçüyle nzık dağıtmadığına göre, "TERAZİ"yi niye kullanıyor?

Kur’an yorumlarında, kimi ayet ve hadislere dayanılarak, bu soruya şu karşılık verildiği görülür: "İnsanları SINAMAK için…"³ Ya da: "Bir HİKMET için!" denir.⁴ "Tanrı’nın hikmetinden ve yaptığı şeylerin nedeni sorulmaz…" (Bkz. Enbiyâ: 23.) "Tanrı’nın yaptığına itiraz yok."⁵ "İtiraz olmaması"nın "nedeni"ni EHL-Î SÜNNET şöyle açıklar: "Mülk, Tanrı’nın kendisinindir. Onun için kimsenin itiraz etmeye hakkı yok."⁶

2000'e Doğru
8 Ekim 1989, yıl 3, sayı 41

1 Tirmizî, Sünen, Kitabu Tefsiri’l-Kur’an/6, hadis no. 3045.

2  Buharî, e’s-Sahih, Kitabu Tefsiri’l-Kur’an/11/2; Tecrid, hadis no. 1707.

3 Bu karşılık için örneğin bkz. M. Ali Sabûnî, Safvetu’t Tefasir, 2/467.

4 Sabunî, 1/352-353; Ebu’s-Suûd, 2/43.

5 F. Râzî, 12/44; Celaleyn, 1/104…

6 F. Râzî, aynı yerde.

Şeriat Tanrı'sının Hilesi

Buradaki "hile"yi Türkçe’deki anlamında kullanıyorum. "Düzen, aldatmaya, oyuna getirmeye yönelik yapılan iş, tuzak…" anlamında.

Çokları "Şeriat’ın Tanrısı"nı iyice tanımaz. Kendi kafasında geliştirdiği, "sonsuz güzellikler kaynağı" ve "iyilik, güzellik, dürüstlük yolunu gösteren, bunu inanırlarına aşılayan varlık" diye görür. Savunduğunda da öyle savunur. İslâm’ın, İslâm Şeriatı’nın "Tanrısı" mıdır konu? Konuşurken, tartışırken kafasındaki bu "Tanrıya" uyacak biçimde konuşup tartışır.

Onun için İslâm "kelâm"ında da zamanla, duruma, göre, "kafalardaki Tanrıya uygun düşecek biçimde yorumlar oluşturmaya çabalanmıştır. "Şeriat Tanrısının orası burası budanmış, orasına burasına eklemeler yapılmış ve bu "Tanrı’da "tadilât" yoluna gidilmiştir.

Bu yapılırken, Şeriat’ın kendisindeki, temel kaynakları olan Kur’an’daki, "hadis"lerdeki "Tanrı"; olduğu gibi kalmıştır kuşkusuz. Yani değişmeden… Gelişen, değişen her şeye, zamana, çağa, yeni durumlara, yeni anlayışlara, yeni yaşama biçimlerine meydan okumuştur. Böyle gelmiştir çağlar boyu. "Hile" söz konusu olunca da "Tanrı"ya yakıştırılmaz. Gelip "kafalardaki Tanrı’ya çarpar çünkü. "Tanrı’nın hile yapmayacağı" düşünülür. "Tanrı da hile yapar mı? Hâşâ!" denir.

Gelin görün ki "Şeriat Tanrısı", âyetlerin, hadislerin çok açık açıklamalarına göre; hem kendisi "hile" yapar; hem de "hile" yapılsın diye "Peygamber"ine öğütler verdirir.

Kur’an’da "hile (düzen,tuzak)" anlamına gelen "hud’a"nın türeviyle bir yerde (bkz. Nişe, ayet: 142.); aynı anlama gelen "mekr" sözcüğü ve türevleriyle de altı yerde (bkz. Alu İmran: 54: A’raf:99; Enfal: 30: Yunus: 21; Ra’d: 42, Nemi: 50.), "Tanrı’nın hile yapar olduğu" anlatılır. Kur’an’ın "Tanrısı" birtakım kasabaları nasıl yok ettiğini uzun uzun anlattıktan sonra sorar: - "Onlar, Tann’nın hilesine karşı kendilerini güvenlikte mi görüyorlardı?" (A’raf: 99.)

Sonra şöyle der:

-"Tanrı’nın düzenine karşı, yalnızca zararlı çıkan bir toplum kendisini güvenlikte görür."

Yine Kur’an’ın "Tanrısı" herkese şunları duyurur:

-"… De ki: ‘Tanrı, hile yapmakta, herkesten daha hızlıdır.’ " (Yunus: 21.) Bunun tam karşılığı olan sözlere, "Tanrı"ya yakıştınlmadığı için Diyanet’in resmi çevirisinde, kendi anlamının dışında bir anlam verilmiştir. Bu, hep yapılır.

-"Onlar hile yaptılar; Tanrı da hile yaptı. Tanrı, hile yapanların en hayırlısıdır." (Ali İmran: 54.)

-"… Onlar hile-tuzak kurarlar. Tanrı da hile-tuzak kurar. Tanrı hile-tuzak kuranların en hayırlısıdır." (Enfal: 30.)

Muhammed de "inanır"larını, "inanmaz"larıyla savaşa yöneltirken şu öğüdü verir:

- "El hambu hud’atun = savaş hiledir."¹ Muhammed, bu öğüdü vermekle kalmamış, kendisi uygulamış ve uygulatmıştır da. Nicelerini, örneğin bir ozanı, Ka’b ibn Eşrefi, "hile" yaptırarak, tuzak kurdurarak öldürtmüştür.²

İslam Şeriatı, tüm dünyayı bir savaş alanı görür. Bu savaş, "İslam inanırları"yla "inanmazlar" arasındadır. Şeriat, güçleninceye dek, "mümaşat" yolunu, yani "birlikte barış içinde bulunma"yı kullanır. Bu da bir çeşit "hile"dir. Ama güçlenince, iki yoldan birinin seçilmesini ister insanlardan:

- Ya ölüm,

- Ya da İslâm.

İnanç ve düşünce özgürlüğünün soluğu kesilmiştir o zaman. İslam, hiçbir "din"i "din" olarak tanımaz. Kur’an’ın Tanrısı: "Tanrı’nın dininden başka bir din mi istiyorlar? (Yani hiç olur mu?)" diye sorar (Ali İmran: 83). Sonra: "kim İslam’dan başka bir din isterse, onunki kabul edilmeyecektir hiçbir zaman" der. Ve yine şöyle açıklamada bulunur: "Tanrı katında din, kuşkusuz, yalnızca İslam’dır." Güçleninceye dek şöyle demiştir, "Senin dinin sana, benim dinim bana." (Kâfirim: 6.) "dinde zorlama yoktur…" (Bakara: 256.) Güçlendikten sonraysa, inanmazlar gösterilerek Müslümanlara şu buyruk verilmiştir:

- "… Onları nerede bulursanız orada öldürün!" (Bkz. Bakara 91; Nisâ:89,91; Tevbe:5.)

İran’da mollalar, Şah’a karşı, sol kesimle "mümâşat" yapmıştır (barış içinde birlikte yürümüştür, Şah’a karşı birlikte savaşmıştır). Ama ne zaman ki güçlenmişlerdir; daha önce "ittifak" kurduklarına ne yaptıklarını herkes bilir. Mollalar, İslam Şeriatı’ndaki "hile" yöntemini kullanmışlardır.

Ülkemizdeki "molla"ların, din çevrelerinin, "çifte standart olmasın", "demokrasi, inanç ve düşünce özgürlüğü" diyerek sol kesimin karşısına çıktıkları, birçoklarını istedikleri çizgiye getirmeyi başardıkları ve Türk Ceza Yasası’nın 141, 142. maddeleriyle birlikte 163. maddesinin tartışıldığı şu sıralarda bunların bilinmesinde, unutulmamasında yarar var. "Görüş"lerin soluğu kesilmesin diye…

Ekonomi ve Politikada Görüş
Şubat 1990, sayı 39

1 Buhari, e’s-Sahih, Kitabu’l-Cihad/157; Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’l -Cihad/17-18, hadis no. 1739-1740.

2 Buhari’nin de içinde bulunduğu hadis kitaplarında yer alan olay için bkz. Tecrîd, Diyanet Yayınları, hadis no. 1578.

Tanrı Sarayında Namaz İndirimleri

Efendi Tanrı (Rab) görüşmek üzere Muhammed’i makamına, sarayına (ARŞ) çağırmıştır. Bunun için de önce bir hazırlık yaptırtmıştır: Meleğe, onun göğsünü, şurasından ta şurasına değin yardırmış, kalbini çıkarttırmış, zemzem suyuyla yıkattırmış, iman dolu altın bir tasla bu kalbe ÎMAN doldurtmuş, sonra kalbi yerine koydurtup göğsü kapattırmıştır.

Burada sorulabilir:

Muhammed’in kalbi, daha önce

- Temiz değil miydi?

- İmanlı değil miydi?

Bu ve benzeri sorular üzerinde durmak, konuyu dağıtabilir. En iyisi, hadisten, konuyu izlemek:

Efendi Tanrı (Rab), sonra, Muhamrned’in gezisi için bir binit gönderir (cennetten). "BURAK" adı verilen, katırla eşek arası ak bir binit. Geziyi başlatır. Muhammed, önce bu binitle, geceleyin, Mekke’den Kudüs’e; sonra aynı gece, "mi’raç (merdiven)" denen, göğe dayalı bir MERDİVEN’le, Cebrail’in eşliğinde göğe varıp ulaşır.

Birinci kat gök. Kapısı KAPICI-BEKÇİ MELEK, Cebrail’in kapıyı çalıp bu kapıcı melekle konuşması:

- Kim o?
- Ben Cebrail.
- Yanındaki kim?
- Muhammed!
- Göğe çıkmak için ona çağrı oldu mu?
- Evet

Her gök katında bu konuşmalar olur. Sonra kapıcı-bekçi melek, Muhammed’e "merhaba hoş geldin" diyerek kapıyı açar. Cebrail’le Muhammed içeri girerler. Peygamberlerin makamları da gök katlarında. Cebrail, Muhammed’le bu peygamberleri tanıştırır, ilkin, birinci katta, Âdem’le olur tanışma.

Sonra ikinci kat. Üçüncü, dördüncü, beşinci… derken yedinci kat Gök katları tamamdır. Ama daha yukarıya da gezi sürecektir.

Sonra Cebrail’in kendisi alır taşıma işini. (Kanadıyla) alıp götürür Muhammed’i. Yükseldikçe yükselirler. Öyle bir yere gelirler ki, gıcırtı işitirler:

"Kalemlerin Gıcırtısı"

Kimi şeylerin bozulup yeniden yazıldığı ("el mahvu ve’l-isbât"), Kur’an’daki deyimiyle "Ana Kitap"ta (Ümmü’l-Kitab), yorumlarındaki anlatımıyla "Levh-i Mahfuz"da yazılar yazılmakta. Bu "yazgı yazan kalemlerin gıcırtıları" (sarîfu’l-aklâm) duyulur.

Burada da bir soru sorulabilir: Bunlar ne tür kalemler ki, gerilerden duyulacak kadar gıcırtı yapıyor?

Buna da "kimbilir?" diye karşılık verip geçelim ve hadislerde anlatılanları izleyelim yine:

"Sidretü’l-Müntehâ" denen ve bir "smır"ı oluşturan kesimdir burası. Necm suresinde açıklandığına göre, "varılacak cennet" de buralarda. (Bkz. âyet: 14-15.) Ve burası "TANRI’NIN SARAYI"nın (ARŞ) yakınlarında. İşte burada bir "farz" bildirilir:

"Elli Vakit Namaz Farzı"

Aslında Muhammed’in bir de, buradan "SARAY"a yolculuğundan söz edilir. "Refref (kimine göre bir döşek, kimine göre bir görevli)" denen araç ya da aracıyla gittiği anlatılır.¹ Necm Suresi'nin 10. ayetinden çıkarılan anlama göre de, "namaz farz"ı "Tanrı katı"nda olur.

"Farz" olarak bildirilen "namaz", tam "elli vakit"tir.

Muhammed, buyruğu alıp döner. Gök katlarına. 7. KAT’a, sonra 6. KAT’a iner. Musa’ya uğrar.

"Elli Vakit Namaz Çoktur, Git İndirim Yaptırt!"

Musa’yla konuşurlar:

- Tanrı senin ümmetine ne farz etti?

- Elli vakit namaz. Her gün için.

- Buna, ümmetinin gücü yetmez. Efendi Tanrı’na (Rabbine) dön de İNDİRİM yaptırt!

Muhammed, günlük namaz vakitlerinde indirim yaptırtmak için Efendi Tanrı’sına döner.

"Namaz İndirimi İçin Muhammed’in 6. Gök Katıyla Saray Arasındaki Gidiş Gelişleri"

Muhammed, Tanrı’ya vardığında, bir indirim yaptırtır. Ne var ki, dönüp Musa’nın yanına geldiğinde, Mûsâ yine çok bulur namaz vakitlerini, indirim yaptırtması için Muhammed’i bir daha gönderir. Muhammed gider, bir indirim daha yaptırır. Döner; Mûsâ bunun da çok olduğunu, yine çıkıp indirim yaptırtması gerektiği söyler. Muhammed yine gider, yine indirim yaptırır. Ve böylece birkaç gidiş-geliş sonucunda, günlük namaz vakti sayısı 5’e iner. Mûsâ bunu da çok bulmuştur. Ama Muhammed, artık utandığını, gidip yeni bir indirim yaptırmak için yüzünün kalmadığını söyler ve günlük namaz vakit sayısı 5’te kalır. Ve Tanrı: "Beş vakittir, ama yine de elli vakittir." der; bir ayetten alınma: "Benim katımda söz değişmez." (Kâf, ayet 29.) anlamındaki parçayı ekler. Şunu da söyler: "Ana Kitap’ta nasıl farz kıldımsa öyledir. Beş vakitten her birine on katı sevap olunca yine elli vakit eder."²

Efendi Tanrı (Rab), "görüş değiştirmedim!" demeye getiriyor, ama yine de bir "değişiklik olduğu" üzerinde birleşiliyor. Çünkü, "50 vakitten, 5 vakte indirim" olmuştur. İleri sürülür ki, "Yahudilikte farz olan da, 50 vakit namazdı." Ve Efendi Tanrı'nın, Müslümanlardan kendisine şöyle yalvarmalarını bu nedenle istediği belirtilir: "Efendi Tanrımız (Rabbenâ)! Bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme!" (Bakara Suresi, ayet 286.)³

Daha "tebliğ edilmeden" namaz vakitlerinde indirimler yapılmış olmasının uygun gerekçelerle açıklaması için çok çabalanıyor, ama kolayca içinden çıkılamıyor.⁴

Tartışmalarda açıklığa kavuşmayan bir soru:

- En iyisini, Tanrı değil de, Mûsâ mı biliyordu?

2000'e Doğru
3 Aralık 1989, yıl 3, sayı 49

1 Kâmil Miras, Tecrîd'in 1551 no.lu hadisinin "izah"ı ve notlar.

2 Buhâri, e’s-Sahih, Kitabu’s-Selât/1, Kitabu’t-Tevhid/ 37; Tecrîd, hadis no. 227, 1551; Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’l-İmân/ 259-265, hadis no. 162-164.

3 Yorum için özellikle bkz. F. Râzî, 7/146.

4 Askalânî, Fethu’l-Bârî, Mısır, Bulak Matbaası, 1300, 1/391-392.

İnsanı Hayvana Dönüştürme Cezası

Kur’an’daki “Tanrı”, öfkesini sık sık belli eder. Kızdıklarına nasıl cezalar verdiğini, nasıl “öç” aldığını anlatır. “Ceza”ları arasında insanları hayvanlara dönüştürme de var.

İnsanı Maymuna Dönüştürme Cezası

“Cumartesi yasağı”na uymama cezası olarak bu ceza verilmiş!

“(Ey Yahudiler!) içinizden Cumartesi günü azgınlık edenleri elbette biliyorsunuz. Onlara: ‘Aşağılık birer maymun olunuz!’ dedik. Bunu, çağdaşlarına ve sonradan geleceklere bir ceza örneği ve Allah’a karşı gelmekten sakınanlara ders olsun diye yaptık.” (Bakara: 65-66)

İki ayetin, Diyanet çevirisindeki anlamları böyle. Anlatılan şu:

– Cumartesi iş yapmak yasak.
– Cumartesi yasağı çiğnenmiş.
– Yasağa uymayanları Tanrı: “Birer aşağılık maymun olun!” diyerek maymuna çevirmiş. Bir “ceza örneği” olarak…

Olay nasıl olmuş?

Olay, bir başka surenin ayetlerinde anlatılıyor: A’raf Suresinin 163. ayetinin, Diyanet’in çevirisindeki anlamı şöyle:

“Ey Muhammed! Onlara deniz kıyısındaki kasabanın durumunu sor. Cumartesi yasaklarına tecavüz ediyorlardı. Cumartesi balıklar sürüyle geliyor; başka günler gelmiyorlardı. Biz onları (kasabalıları), yoldan çıkmaları sebebiyle böylece deniyorduk.” Aynı surenin 166. ayetinin anlamı (Diyanet çevirisi):

“Kibirlenip de kendilerine yasak edilen şeylerden vazgeçmeyince onlara: ‘Aşağılık maymunlar olun!’ dedik.”

Demek ki, ayetler olayı şöyle anlatıyor:

– Tanrı, “deniz kıyısında bulunan”, yani geçimleri balıktan, balıkçılıktan olan bir kasaba halkını denemek istemiştir.

– Bir yandan Cumartesi günleri çalışmayı, balık tutmayı yasaklarken; öbür yandan da balıkları Cumartesinin dışındaki günlerde tutulabilecek yerlerden uzaklaştırmıştır.

– Kasabalılar bakarlar ki balıklar Cumartesi günleri sürüyle gelirken başka günler hiç mi hiç gelmiyor! Ne yapsınlar? Geçimleri de balıktan. Dayanamayıp yasağı çiğnerler, Cumartesi günleri balık avlarlar.

– İşte bunun üzerine Tanrı öfkelenmiştir. Yani Cumartesi yasağını çiğneyip balık avladılar ve sınavı kazanamadılar diye.

– Tanrı, oyuna gelen kasabalıları en ağır biçimde cezalandırmış; onları “aşağılık maymunlar”a çevirmiş.

Kimi Kur’an yorumcusu, durumu biraz kurtarmak için, ünlü yöntemi kullanarak “te’vil” yoluna giderler, yani “yorumlarla çözümlemeye” çabalarlar: “Maymunlara doğrudan dönüştürme” değil, “maymun karakterine dönüştürme” olduğunu savunurlar. Elmalı Hamdi Yazır da bu yolu benimseyenlerden.¹ Ne var ki bu görüşün tutarlı olmadığını yorumcuların çoğu kabul etmekte.² Ayetlerin sözleri, ceza verilen insanların, “birer aşağılık maymun” yapıldıklarını açıkça anlatır nitelikte.

Domuzlara Dönüştürme Cezası

Başka ayetlerde de, cezalandırılan insanlardan kiminin “maymunlar”a, kiminin de “domuzlar”a “dönüştürüldükleri” anlatılır. 

Diyanet’in çevirisinde, Maide Suresinin 60. ayetine şu anlam verilir:

“'Allah katında bundan daha kötü bir karşılığın bulunduğunu size haber vereyim mi?' de! Allah kime lanet ve gazab ederse, kimlerden maymunlar, domuzlar ve şeytana kullar kılarsa, işte onlar yeri en kötü ve doğru yoldan en çok sapmış olanlardır.”

Sıçanlara Dönüştürme Cezası

İnsanların ceza olarak “sıçanlara” da “dönüştürüldükleri” hadislerde açıklanır. Muhammed şöyle der:

– "İsrailoğulları’ndan bir topluluk yitiktir. Ne yaptıkları, başlarına ne geldiği de bilinmiyor. Ben bunların, kesinlikle SIÇANLARA DÖNÜŞTÜRÜLDÜKLERİ görüşündeyim. Bakıp görmez misin ki sıçanların önüne deve sütü konulduğunda hiç içmezler de, koyun sütü konulduğunda içerler.”³

Demek ki Muhammed’e göre bugün görülen sıçanlar, İsrailoğulları’ndan hayvana dönüştürülenlerden. Muhammed, sıçanların koyun sütü içtikleri halde, “deve sütü” içmemelerinden bu sonuca vardığını belirtiyor! Peki sıçanların “deve sütü”nü içmemelerini neden bu yolda bir kanıt sayıyor Muhammed? İsrailoğulları’nda “deve” (tabu olduğu için) etiyle, sütüyle haramdı da ondan. Yani: “Sıçanlar da İsrailoğulları’ndan oldukları için yasak olan deve sütünü içmiyorlar…” demek istiyor. Kimi hadiste de Muhammed’in, İsrailoğulları’nın kertenkelelere dönüştürülmüş olabileceklerini düşündüğü, bundan kuşkulandığı anlatılır.⁴

Muhammed, kendi ümmetinden de hayvanlara, örneğin maymunlara, domuzlara dönüştürülenler bulunacağını açıklar. Ve açıklamasına göre bunlar: “Zina”yı, “şarab”ı, “ipekli giyme”yi ve “çalgı çalıp eğlenme”yi “helâl” sayanlardır…”⁵

2000'e Doğru
22 Ekim 1989, yıl 3, sayı 43

1 Hak Dini Kur’an Dili, 1/ 378-379

2 F. Râzî, 3/111.

3 Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’z-Zühd/61-62 hadis no. 2997.

4 Ebu Dâvûd, Sünen, Kitabu’l-Et’ıma/28, hadis no. 3795.

5 Buhari, e’s-Sahih, Kitabu’l-Eşribe/6: Tecrid, hadis no. 1892.

Muhammed'den "El Merhume Ümmeti"ne Deprem ve Ötekiler

Bu yazı İran depremi sırasında yazılmış; ama bilinen nedenler yüzünden gününde yayımlanamamıştır.

İran’daki son deprem, her deprem gibi üzücü. Ama "düşündürücü" de. İnanılan ’Tanrı" açısından...

Bununla birlikte "Şeriat mollaları", acı olayları, "Tanrı’nın hikmetine, "deneme"sine bağlamakta güçlük çekmeyeceklerdir. Çok, çok eski bir açıklama biçimidir bu. İslam öncesi inançlardan İslam’a geçmiş bir inanca dayalı, her "felâket’’te hemen başvurulan bir gerekçe. "Tanrıı daha iyisini bilir. Öyle uygun görmüştür. Yaptığı her işte bir hikmet vardır. İlâhi takdire kimse karışamaz. Bu takdiri kimse değiştiremez. Bunlar, günahlarımız yüzündendir. Ayrıca Tanrı insanları dener. Ne ölçüde sabırlı olduklarına bakarak karşılıklar verir. Sevab ya da azab..." İran mollaları da bu türden şeyler söylemişlerdir. Üstelik ellerinde, bunu söylemelerine yarayacak nitelikte "ayet"ler ve "hadisler de vardır: Kur’an’daki "felâket", "âkıbet" ve "deneme (imti- han)"la ilgili ayetler. Muhammed de şöyle der:

- "Benim ümmetim, el merhûme bir ümmettir. Ona âhirette azab yoktur. Onun azabı yalnızca dünyadadır; Fitneler (kargaşalar), depremler ve öldürme - öldürülme (katl)."¹

"Merhûm" sözcüğü, Türk toplumuna da yabancı değildir. "Ölen" bir insandan "merhûm" diye söz edilir. Cenazelerde de: "Bu merhûmu nasıl bilirsiniz?" diye sorulur "âdab-ı İslamiyye"ye uygun olarak, "doğru -gerçek" ve "yalan" olmasına bakılmaksızın "Müslümanlara tanıklık ettirilir."

"Merhûme" de "merhûmun dişilidir. Yani dişi için, kadın için söylenir.

"Ümmet” de "dişil” sayıldığı için "el merhûme” denmiştir.

Ne var ki, b uradaki ”el merhûme”, "Tanrı’nın rahmetine ermiş" anlamındadır.

"Rahmet"in Türkçe’deki karşılığı "acıma"dır. Bu durumda Muhammed "Ümmetinin "el merhûme" olması, "Tanrı’nın acıdığı bir ümmet" anlamını içerir.

Muhammed’in yukarıdaki açıklamasına göre, "ümmetine "Tanrıı acımıştır."

Peki ”acımış”tır da ne yapmıştır?

Yine aynı açıklamaya göre, Tanrı "acıdığı için, bu ümmeti, âhiret azabından korumuştur.” Bununla birlikte "Muhammed Ümmetinden de "cehenneme girecekler" olacağını anlatan hadisler de var. Ve yukarıdaki hadisle bu hadisler arasında bir çelişki olduğu kuşkusuz. Bunun üzerinde de durulabilir. Ama burada konu, bu değil.

Muhammed'in yukarıdaki açıklamasına göre, Tanrı, "ümmetine acıdığı için "cehennem azabindan korurken "dünyadaki azab”dan korumamıştır. Dünyadaki "azab” da: "Fitneler, depremler, belalar, öldürülmeler..."

Hadiste bunlar, "azab" diye nitelendiğine göre, hepsi "günah" karşılığıdır.

Bu şu demektir:

Tanrı, "Muhammed Ümmetinden "günah" işlemiş olanlara "gazab" edince, yani "öfkelenince":

- "Fitneler" salıyor.

- "Belâlar" gönderiyor.

- "Öldürme-öldürülme" olayları oluşturuyor.

- Ve bu arada "DEPREMLER" meydana getiriyor.

Ama yine de şunun bilinmesi isteniyor ki bütün bunlar, O'nun "merhameti, "acıması" nedeniyledir. "Acımasaydı, işi âhirete bırakırdı..." demek isteniyor. "Cezası âhirete bırakılan günahlar"dan dolayı insanların "daha büyük azab ve işkence çekecekleri” bildirilmiş oluyor.

Buna göre bir yorum yapılacak olursa son İran depreminden de şu sonuç çıkarılabilir:

- Tanrı İranlılara acımıştır. Acıdığı için, günahlarının azabını öbür dünyaya bırakmamıştır. Hikmeti ve takdiriyle, günahlarının karşılığını bu dünyadayken vermiştir. Şimdilik bir DEPREM olarak... Daha önce de İran-Irak savaşlarında fıtneler, belâlar, katletme ve katledilmeler biçimindeydi...

Yine de akla bir soru geliyor:

Kimileri için "imtihan”, kimileri için de bir "azab” sayılan bu depremde ölenlerin tümü "günahkâr” mıydı?

Hiç "günahsız” yok muydu? Can veren ya da öksüz kalan "çocuklar da günahkâr” sayılabilir mi?

İyice bakılırsa Kur’an’da bu tür durumlar için de karşılık var:

Enfal suresinin 25. ayetinin, Diyanet çevirisindeki anlamı şöyle:

- ”Aranızda yalnızca zâlimlere erişmekle kalmayacak fitneden sakının! Allah’ın azabının şiddetli olduğunu bilin!”

Bu ayete ilişkin yorumlar ve hadisler ne demek istendiğini açıklar: Kur’an’ın ”Tanrı”sı, kimi zaman "zâlim” olanların yanında öyle olmayanları da ”azab” içine salar.² Bu, "kurunun yanında yaşı da yakıyor" demektir.

”İman”a ve ”Şeriat”a bağlı kafaların depremler, ”felâket”ler konusundaki değerlendirmeleri hep bu doğrultudadır ve böyle gidecektir.

"Tanrı’ca acıma...”

Belki de İranlılar "Tanrı’ca bir acıma”yı değil de, "insanca bir acıma”yı yeğ tutarlar kendileri için!

Yüzyıl
12 Ağustos 1990, yıl 1, sayı 2

1 Ebu Dâvûd, Sünen, Kitabu’l-Fiten/7, hadis no. 4278; Ahmed îbn Hanbel, Müsned, 4/410, 418; Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ, 1/229, hadis no. 600.

2 Muhammed Ali Sabûnî, Saf-vetu’t-Tefâsîr, 1/500.

KUR'AN 

Kur'an'daki "İman"ın Anayurdu

Muhammed açıklıyor:

- "El îmânu Yemânin."

Anlamı şu:

- "İmân Yemenlidir."

"Imân"ın nereli olduğunu açıklamakla da en azından iki önemli şeyi dile getirmiş oluyor:

- İslâm'ın "imân"ı, sanıldığı gibi "Mekkeli" ya da "Medineli" değil.

- Bu "imân"ın anayurdu: Yemen.

Bu, bir "itiraftır Muhammed'den. Yani, çok önemli bir şeyi, her nasılsa, saklamaktan vazgeçip açığa vurmaktır.

İyi ama, Muhammed gerçekten böyle bir açıklamada bulunmuş mudur? Bu "hadis", onun ağzından çıkmış mıdır? "Uydurma" olamaz mı?

Bu hadisin "uydurma" olduğu ileri sürülemez. Bu hadis, Buhari, Müslim'gibi en sağlam kabul edilen hadis kitaplarında yer almıştır.¹ Dahası, bu hadisi, Muhammed'den 11 arkadaşı aktarmıştır. Onun için bu hadis, sağlamlık derecesinin en üst basamağı olan "tevâtur" basamağına yükselmiş, "mutevâtır" hadisler arasında yer almıştır.²

Muhammedin bu açıklamayı yaptığı, tartışmasız kabul ediliyor. Ne var ki, şaşkınlığa yolaçtığı için açıklamayı örtbas etmek amacıyla birtakım çaba göstermekten de geri kalınmadığı gözleniyor. Eler zamanki kurtarıcı yola, "te'vil", yani "yorum" yoluna başvuruluyor. Zorlamalı ve komik de olsa:

- " Yemen" denirken, anlatılmak istenen, "Mekke"dir. Çünkü Mekke, Tihâme'dendir. Tihâme de Yemen yöresinden sayılır.

- "Yemen" denirken anlatılmak istenen, Mekke ile Medine'dir. Çünkü İslam, Mekke'de doğdu, Medine'de yayıldı.

Bu ve benzeri yorumlar.³

Oysa:

1- Muhammed, "Mekke"yi ya da "Medine"yi söylemek isteseydi, doğrudan doğruya bunların adını söylerdi; "Yemen" deyip de "Mekke"yi ya da "Medine"yi amaçlamazdı.

2- Hadiste, Muhammed'in bu açıklamayı, "Yemenli"lerin onun yanına geldikleri sırada yaptığı açıklanır.

3- Hadis kitaplarında da bu hadisler, "Yemenlilerin erdemi ve üstünlüklerine ilişkin ayrılan bölümde yer alır.

Demek ki, hadisteki "Yemen", ne "Mekke"dir, ne "Medine"dir, ne de başka bir yerdir; herkesin bildiği "Yemen"dir.

Burada iki şey önem kazanıyor:

1- Muhammed'in döneminde Yemen'in durumu.

2- Muhammed'in Yemen’le ilişkisi.

Yemen

Öteden beri, çok önemli bir merkezdi. Ticaret akışının da olduğu odaklardan. Mısır, Mezopotamya ve Pencap gibi uygarlık yuvaları arasında da hem bir köprü olarak, hem de bileşke olarak önemliydi.⁴ Din olarak da Yahudilik ve Hıristiyanlık dinlerinin de, İslam'ın da, hem "iman", hem de "ibadet" yönünden temeli olan "yıldız tapımı", "Güneş tapımı", "Ay tapımı".hepsini içine alan Sâbiîlik⁵ vardı. Yahudilik ve Hristiyanlık da çoktan gelip yerleşmişti.⁶ Kısacası, din-inanç yönünden de, bugünkü gelişmiş dinlerin önemli yuvalarından biri durumundaydı Yemen.

Muhammed'in Yemen'Ie ilişkisi

"İslam Peygamberinin yazarı Profesör Muhammed Hamidullah, Muhammed'in daha "peygamberlik" savıyla ortaya çıkmadan önceki ticaret gezileri üzerinde duruyor. Karısı Hatice Muhammed'i göndermiştir bu gezilerdeki yerlere, yörelere. Bunların arasında Yemen dolayları var. Önemli bir fuar olan Hubâşe fuarı. Ve o yöredeki kimi kent, kasaba.⁷

Arap kabileler topluluğundan birçoğunu içine alan bir Ezd Kabilesi vardır. Muhammed'in "peygamberlik" savıyla ortaya atıldığı sırada Medine’de üstün durumda bulunan Evs ve Hazreç kabileleri de bu kabileden ayrılma. Ve bu kabile Yemen kökenli.⁸

"Ezd Kabilesi" ve bu kabileden olmak, Muhammed'in dilinde çok önemlidir.

İşte sözleri:

-Emânet (güven, güvenilirlik), Ezd’dedir."⁹

Hadiste, "Ezd" dendikten sonra, bu adla, "Yemen"in anlatılmak istendiği açıklanıyor.

"Ezd Kabilesi'nden olanlar, Tanrı'mn yeryüzündeki aslanlarıdırlar. Onları insaılar alçaltmak isterken, Tanrı buna karşı çıkar ve onları yükseltir, insanlar öyle bir zaman yaşıyacaklardır ki, kişi hep, 'keşke babam bir Ezd'li olsaydı, keşke anam bir Ezd'li olsaydı...’ diyecek."¹⁰

Hadise göre "İslâm’ın tümü Yemenli"

"Sahâbî"nin Muhammed'den aktardığı ve sağlamlığına kuşku duyulmayan hadiste, "îman Yemenlidir" dendikten sonra, "fıkıh da Yemenlidir, hikmet de Yemenlidir" deniyor. Bu, "İslam, tüm aldığı bilgi ve inançlarıyla, ibadet ve gelenekleriyle Yemenlidir." demekle eşanlamlıdır.

Bu, "Islâm"m Muhammed'e, "Tanrı'dan, vahiyle geldiği" yolundaki savı da havada bırakmakta, kökünden işlemez duruma getirmekte.

Çünkü bir "yer"i, "yurdu, anayurdu" olan bir şeyin, bir bütünün, "Tanrı'dan vahiyle geldiği" söylenemez, söylense de önemi olmaz.

Muhammed'in "İslam"ı Aldığı Kanal

Muhammed, "Islâm"ı, İslam'ın "iman"ını, esaslarını, aldığı yerden "doğrudan"mı, yoksa "bir kanal"dan mı almıştır?

"Doğrudan" aldıkları bulunabilir. Şu kadar, bu kadar... Ama görünen odur ki, çoğunu "dolaylı yollar"dan almıştır. "Aracılar" da rol oynamıştır. ileride "Muhammed'in öğretmenleri" anlatılnken bu daha iyi anlaşılacaktn.

Muhammed'in "tslam"ı aldığı anlaşılan önemli bir kanala , burada kısaca değinelim:

"Yemame Rahman'ı"

Müslümanlar "sahte peygamber" diye nitelerler. Adı: "Habib". "Müslim" de olabilir. Ama müslümanlar aşağılamak için "Müslimcik" anlamında "Müseylime" derler; bununla da yetinmeyip "çok yalancı" anlamında "Kezzâb"ı da eklerler. Müslümanların her zaman olduğu gibi bu konuda da belgeleri yoketmiş, her şeyi tersine çevirmiş olmaları nedeniyle, bu kişinin asıl adı, kişiliği, yolu, yöntemi ve inancı konusunda çok az şey bilebiliyoruz. Yine de bilinenler önemli.

Müslüman yazarların da aktardıklarına göre, "Yemame Rahmanı" diye tanınıyordu.

, Yemame: Arabistan'ın ortalarında, Bahreyn'in batısında bir yöre.

"Peygamberlik" savında olan "Yemame Rahmanı" da, bu yöreyi elinde tutan Hanif kabilesinin başı, yörenin egemeni.

Kur'an'da başka anlamda da olsa önemli bir yeri olan "Rahman",

"Hanif" sözcükleri burada oldukça ilgi çekici. "Müslim" sözcüğü de öyle... Muhammed'in bu sözcükleri, bu kanaldan alıp edindiğini dü-şündürebiliyor. "Islâm" adıyla birlikte...

Bu konuda, İbn îshak’ta önemli bir bilgi buluyoruz:

Mekke'nin ileri gelenleri, toplanmışlar, Muhammed'e bir uyarıda bulunmaya karar vermişlerdir. Kararlarını uygularlar, birtakım sözler arasında şunu da söylerler:

"Bize ulaşan bilgiye göre, Yemame'deki şu adam, Rahman denen kişi sana öğretiyor (müslümanlığı). Kuşkun olmasın ve Tann’ya anti-çerek söyleriz ki, biz, hiçbir zaman, Rahman'a inanmayız."¹¹

"Kureyş"in "inanmazlar"ı boş bir dedikoduya mı önem vererek konuşmuşlardı? Müslümanlar bunu ileri sürebilirler, ama bu kolayca savunulamaz. Çünkü, "kabile onuru", boş bir dedikoduyu temel almaya engeldir. Muhammed'in "Yemame Rahmanı"ndan "öğrendiği" söyleniyorsa, bu, "temelsiz" sayılamaz.

"Muhammed'in öğretmenleri" anlatılırken, Kureyş'çe belirlenen ve kimi Kur'an yorumlarına da yansımış olan öteki "öğretmenler" üzerinde de durulacak; ilgili ayetler, yorumlar sunulacak.

Teori
Mart 1990, yıl 1, sayı 3

1 Buhârî, e's-Sahih, Kitabu'l- Meğâzî/74; Tecrîd, h. no: 1362; Müslim, e's-Sahih, Kitâb'l-Imân/81-82, hadis no: 51-52; Tirmizî, Kita-bu'l-Mcnâkıb/72, h. no: 3935.

2 Muhammed ebu'l Feyz Murtazâ Zcbîdî, Lukatu'I-Lâi'l-Mutenâsire fi Ehâdisi'l-Mutevâüre, Beyrut, 1985, s. 41, 43.

3 Tecrîd, h. no: 1362, K.Miras'ın "İzah"ı.

4 Prof. Dr. Philip K. Hitti, İslâm Tarihi, çev. Prof. Dr. Salih Tuğ, İstanbul, 1980, s. 1/58.

5 Eren Kutsuz = Turan Dursun, Güneş Kültü, Saçak Dergisi, Şubat 1988, s. 4-62.

6 Hitti, age, 1/95 ve öt.; Prof. Dr. Neşet Çağatay, İslam Öncesi Arap Tarihi, Ankara, 1971, s. 1-37.

7 Hamidullah, İslâm Peygamberi, çev. Prof. Dr. Salih Tuğ, İstanbul, 1980, 1/61.

8 Prof. Dr. Neşet Çağatay, İslam Öncesi Arap Tarihi, s. 95.

9 Tirmizî, Sünen, Kitabu'l-Menâkıb/72, hadis no: 3936; Ahmed İbn Hanbel, Müsned, 2/364.

10 Tirmizi, hadis no. 3937.

11 Siratu İbn İshak, yay. Muhammed Hamidullah, Arapça, Konya, 1981, s.180, fıkra: 254.

Kur'an'ın Birinci Kaynağı: Yahudi Kaynakları

Kur'an'ın temel kaynakları şöyle sıralanabilir:

1- Tevrat ve "şerh"leri gibi yahudi kaynakları,

2- "incirler,

3- Çeşitli yaşamıyla, edebiyatıyla eski Arap geleneği,

4- O zamanki (Muhammed dönemindeki) Arap yaşamı,

5- Muhammed'in özel yaşamı,

6- Kur'an'm çağdaşı olan inanç akımları,

7- Muhammed'le Kur’an için işbirliği etmiş olanlarca tasarlananlar,

8- Muhammed'in kendi tasarladıkları,

9- Muhammed'in "en yakın çevresi"ni oluşturanlarca tasarlananlar,

10- Muhammed'den sonraki dönemlerdeki gelişmeler. (Bu dönemlerde Kur'an'a önemli sokuşturmalar olmuştur.)

Bunları bir bir sunmaya çalışacağım.

Tevrat'ın "tahrif edildiği" bir uydurma

"Tevrat'ta ve İncil'de, Muhammed'in peygamberliğine ilişkin haberlerin yer aldığı ayetler bulunduğu için, bunlar yokedilmiş ya da değiştirilmiştir. Ayetlerle birlikte gerçeği saklamak için..." "Ünlü Kur'an yorumcusu F.Râzî de, kimi yerde, örneğin Yunus Suresinin 94. ayetinin yorumunda bu görüşü benimser nitelikte sözler yazıyor.¹ Ne var ki aynı Râzî, başka yerlerde de bu görüşü benimsemediğini belirtiyor. Örneğin, Ali İmrân Suresinin 78. ayetinin yorumunda (Arapçasmdan aynen çeviriyorum) şunları yazmakta:

"2. soru: Halk arasında bunca yaygın ünü varken Tevrat'ta tahrif yapılmış olması nasıl mümkün olabilir?

Cevap: Belki de bunu yapan çok az kişidir. Bunların çevresinde tahrifte birleşilmiş olabilir; sonra da bunlar, bir kesim halka, o tahrif edilmiş biçimi sürüp sunmuş olabilirler. Bu görüşe göre, bu türden bir tahrif mümkün.

Ama benim görüşüme göre ayetin yorumunda bir başka görüş daha doğru. O da şudur:

Tevrat'taki Muhammed'in peygamberliğine ilişkin kanıt sayılacak ayetler, üzerinde durulup düşünmeye, inceleme ve yoruma muhtaç türdendir. Yahudi toplumundan ilgililer, konuya ilişkin kuşku yaratıcı sorular ve karanlık itirazlar yöneltiyorlardı. Bu da işitenlerde bulanık duygular doğurucu izlenimler oluşturuyordu. Ve yahudiler şöyle diyordu: '(Ey müslümanlar!) Bu ayetlerle Tanrı'mn anlatmak istediği, hiç de sizin söylediğiniz şey (Muhammed'in peygamberliği) değildir.' işte 'tahrif denirken anlatılmak istenen ve dillerde dolaşan budur. Ve bu, şuna benzer: Hani zamanımızda da, Tanrı'mn Kitabı'ndan (ftur'an'dan) bir ayeti, herhangi bir kimse haklı olarak herhangi bir şeye kanıt diye gösterdiğinde, yanlış yolda olan kimse kalkıp ona ilişkin sorular yöneltir, kuşkular gündeme getirir ve şöyle konuşur: 'Tanrı'mn bu ayetle amaçladığı, hiç de senin söylediğin değildir...' İşte Tevrat'ta sözü edilen tahrif biçimi de böyle.”²

Kısacası: F.Râzî'nin görüşüne göre, Kur'an'da kimi ayetlerde de geçen "tahrifle amaçlanan, bilinen anlamı değildir. Yapılan "yanlış yorum"lara, "tahrif'adı verilmiş. Yine Râzî'nin görüşüne göre, aynı türden "tahrif', Kur'an ayetlerinden kimileri ele alınırken de kimileri tarafından yapılıyor. Çünkü kimileri, Kur'an'dan kimi ayetlere anlam verirken, "yanlış yorum"lara sapıyorlar.

Bu görüşe göre şöyle denebilir:

-"Yanlış yorum", eğer "tahrif diye nitelenirse, Kur'an'dan kimi ayetlerde de "tahrif yapıldığını kabul etmek gerekir.

Nisa Suresinin 46., Maide Suresinin 13. ve 41. ayetlerinde, yahu-dilcrden kimilerin, kitaplarından kimi sözlerinin yerini "tahrif ettikleri anlatılır. F.Râzî, bu üç ayetten ilk ikisinin yorumunda da "tahrife ilişkin aynı görüşünü, yani "tahrif'in "sözlerin, sözcüklerin kendilerini "değiştirme-bozma" anlamında olduğunu savunur.³ "Tahriften bir de Bakara Suresinin 75. ayetinde sö-zedilir. Râzî, bu ayetin yorumunda da "tahrifin, "yanlış yorum" anlamında olduğunu düşündüğünü belli eder.⁴

"Tahrifi, "sözlerin değiştirilmesi, bozulması" anlamında alıp da -ki bilinegelen anlamı budur- "Tevrat'ta (ya da İncil'de) tahrif vardır." diyen, "Tevrat'ın (ve İncil'in) tahrif edildiğini" ileri süren müslüman-lar, hem gerçeği dile getirmemiş olurlar, hem de çelişkiye düşerler:

Gerçeği dile getirmemiş olurlar çünkü:

"Tevrat'ın tahrif edildiği" neden ileri sürülemez:

Yukarıda da belirtildiği gibi "tahrif savı, "Tevrat'ta Muhammed'in peygamber olarak geleceğini anlatan ayetler vardı. Bu anlaşılmasın diye ayetler tahrif edilmiş (yani sözler bozulmuş, değiştirilmiştir)." savıyla birlikte ileri sürülegelmiştir.

Şöyle bir soru sorup karşılığını aramak, gerçeği ortaya koymaya yeter:

Tevrat "tahrif edildiyse ne zaman yapılmıştır bu?

Eğer Muhammed'den önce, Muhammed'in söz konusu olmadığı dönemlerde olmuşsa, bunun hiçbir anlamı olamaz. Zaten bu da ileri sürülmüyor.

Eğer Muhammed'in "peygamber" olarak ortaya çıktığı dönemde yapıldıysa, yani bu ileri sürülüyorsa bu da olamaz.

Olamaz çünkü: .

1- Tevrat’ın bugünkü durumunu alması, Muhammed'in dönemi şöyle dursun, milattan önceki dönemlerde gerçekleşmiştir.

Lut Gölü Tomarları, bir başka adıyla Kumran Yazıtları, bu gerçeği gözler önüne seren kanıtlardan biridir:

Yıl: 1947. Filistin. Eriha'nın (jericho) 12 km. güneyinde, Kumran Yıkıntılan'nın bulunduğu bir kesim. Yıkıntılara 4, Lut Gölü'ne iki km. uzaklıkta gölden 300 m. yükseklikte bir yer. Ve köylü bir Arap. Kuzusunu yitirmiştir. Ararken bir mağaraya rastlar. Mağara 8 m. uzunluğunda, 3 m. genişliğinde, 2.5-3 m. yüksekliğinde, işte burada kimi kırık, kimiyse olduğu gibi sapasağlam duran birkaç küp bulunuyordu. içlerinde de, bezle kaplı, en üstü ziftlenmiş MEŞİN TOMARLAR. Köylü Arap nereden bilecekti ki bunlar, soluk kesecek ölçüde önemli. Bunlardan en iyi korunmuş olanlarını, bir antikacı aracılığıyla götürdü; Kudüs'teki Süryani St. Marc Manastırı Metropolidi Mar Atanas Yeşue Samuel'e sattı. Birkaç kuruş karşılığında. Tomarlar, önceleri pek ilgi görmemişti; ama bunların ne denli önemli olduklarının anlaşılması uzun sürmemişti. Daha o yıl önem anlaşıldı; gereken ilgi gösterildi, izleyen yıllarda, aynı mağarada araştırmalar yapılarak başka önemli parçalar elde edildi. Kimi buluntular da, Kumran'ın tarihini ortaya koymaya yaradı. 1974'de bulunan elyazma-lan arasında, Tevrat'ın çok önemli bir bölümünü oluşturan IŞAYA da var. Bu kopyalar, İSA’DAN ÖNCEKİ DÖNEMLERE AlT. Bugüne değin bilinen metinlerin en eskileridir. Ve yine Tevrat bütününden Hababuk (Habakkuk). M.Ö. 6. yy.'da kaleme alınmıştır.⁵

Lut Gölü Tomarları ve önemi üstüne, kongrelerde çeşitli bildiriler sunulmuştur. Ve özellikle şunlar dile getirilmiştir:

- Bu tomarlar Milattan Önceki zamana aittir.

- Bu tomarlar içinde bulunan Tevrat bölümlerine ait metinler, Tevrat'ın Milattan Önceki metinlerine uygunluğunu ortaya koymuştur.

XXII. Uluslararası Doğubilimciler Kongresi'nin çalışmalarında da bunun yansıtıldığı görülür. 1951 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk ve Iktisad Fakülteleri binalarında toplanan bu kongreye sunulan tomarlara ilişkin bildirilerden Ord. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan, uzun uzun sözeder.

- Tomarların çoğunun M.Ö. III. yy .'a ait olduğu belirtilmiştir.

Bir de aynen şöyle dendiği görülür:

- "Bu tomarların Tevrat'ın Işaya bölümüne ait olanları Masora tefsirleri tesiriyle değiştirilen noktalardan ayrılmakta, yani Tevrat'ın Grekçe'ye çevirisinden önceki şeklini ortaya koymaktadır, işte tomarların asıl değeri de buradadır. îslamlar (müslümanlar) Tevrat'ın iııhriflere uğradığını ileri sürdüklerinden, Lut Gölü Tomarları'nın incelenmesine, bir gün onlar da katılırlar."⁶

Hayrullah Örs de şunları yazar:

- "M.Ö. 300'e doğru da Tarihler, Ezra ve Nohemya bölümleri. Bu son tarihten sonra Eski Ahd'in (Tevrat'ın) artık şimdiki şeklinde kaldığı, hatta BlR HARFiNİNBlLEDEĞIŞTİRiLMEDİĞIbir gerçektir...”⁷

Tevrat, M.Ö. 300'e doğru aldığı biçimiyle hiç değişmediğine göre, Muhammed döneminde bu kitabın "tahrif edildiği" hiçbir biçimde düşünülemez.

2- Tevrat, sayılamayacak kadar çok inanırlarınca okunmuş, saklanmış ve korunagelmiştir. Bir yerdeki nüshasında değişiklik yapılmış olsaydı, başka yerlerdeki nüshaları bu değişiklikten uzak kalırdı. Çünkü her yerde aynı değişikliğin yapılmış olabileceğini hiçbir akıl ve mantık kabul etmez.

Bu nedenledir ki Kur'an yorumcularından kimileri, örneğin F.Râzî, şöyle demek zorunda kalmışta:

- "Sözlerin değiştirilmesi biçiminde bir tahrifin olamayacağı yolundaki görüş daha doğrudur. Çünkü TÜMÜNÜN YALAN ÜZERİNDE BİRLEŞMELERİ MÜMKÜN OLMAYAN BlR TOPLULUKÇA AKTARILAN BlR KİTABIN SÖZLERİ DEĞİŞTİRİLMİŞ OLAMAZ."⁸

Kaldı ki, "Tevrat tahrif edilmiştir, değiştirilmiştir." diyenlerin, "aslı"m da ortaya koymaları gerekir. Bunu yapamamışlarda ve hiçbir zaman da yapamayacaklarda. Çünkü ileri sürdükleri biçimde "aslı", hiç olmamıştır.

Müslümanlar "Tevrat tahrif edilmiştir" derken çelişkiye düşüyorlar:

1- Hicr Suresinin 9. ayetinin Diyanet çevirisindeki anlamı şöyle:

- "Doğrusu Kitab'ı (Kur'an'ı) Biz indirdik; onun koruyucusu, elbette Biziz."

Bunu, Kur'an'ın "Tanrı"sı söylüyor. "İndirdiği Kitab'ı kesinlikle koruyacağını" açıkça belirtiyor. Yani "Kur'ari'ı, "kendisinin indirmiş olması" nedeniyle "koruyacağını" açıklıyor. Demek ki bir "kitabı indirmiş olması, o kitabı korumasını" da gerektiriyor. Kur'an, Tevrat'ı da "Tanrı'nın indirdiğini" açıkladığına göre, "Tanrı"nın Tevrat'ı da "koruması" gerekir. Müslümanların bir yandan "Tevrat'ın da Tanrı'nın indirdiği kitap olduğuna" inanırlarken, öbür yanda bu kitabın "tahrif edildiğini, sözlerinin değiştirildiğini" söylemeleri bir çelişkidir. Müslümanlar şu soruya cevap veremezler:

- İnancınıza göre, Tevrat'ı da "Tanrı gökten indirmiştir". Öte yandan bu kitabın "tahrif edildiğini" ileri sürüyorsunuz. Tanrı, kendi indirdiği kitap diye Kur'an'ı koruyor da, yine kendi indirdiği kitap olan Tevrat'ı niye korumamış?

2- Kur'an'da, "Kur'an'ın, Tevrat'ın ve İncil'in MUSADDIK'ı olduğu" açıklanır. (bkz. Bakara: 41, 91, 97; Âlu îmran: 3; Nisâ: 47; Mâide: 48; Fâtır: 31, Ahkaf: 30.) "Musaddık" sözcüğüne, Kur'an'dan önceki kitapların "tahrif edildiklerini" ileri süren Islâmcılar, belki de "çclişki"ye düşmemek çabasıyla "tasdik edici" anlamının yanında bir de "doğrultucu" anlamını verirler.⁹ Oysa "musaddık"ın tam karşılığı: "doğrulayıcı"dır. Demek ki Kur'an, Tevrat ve İncil'i "doğrultucu" değil, "onaylayım, doğrulayıcı" olarak kendisini tanıtıyor. Müslümanlar bir yandan Kur'an'ın bildirdiklerine inanırlarken, bir yandan da bu konudaki açıklamasına aldırmayıp "Tevrat (ya da İncil) tahrif edilmiştir." savında bulunurken çelişkiye düşüyorlar.

Tevrat'ın kapsamı:

"Tevrat" bölümünde ayrıntılarıyla görülecektir ki, Tevrat, Kur'an'ın ileri sürdüğü, inanırlarının inandığı gibi "gökten inme (Musa'ya indirilmiş) bir kitap" değildir. Yahudilerin yaşamı ve edebiyatıyla geleneklerini, oradan buradan aldıkları hukuku, söylenceleri, çeşitli ilişkileri yansıtan söylence biçimindeki açıklamaları kapsar. Tarihsel olgularla çelişen, akıl ve bilimle bağdaşmayan anlatımlarla dolu. Ne var ki, bilindiği gibi Yahudiler, bu kitabı "kutsal kitap" ola-ınk inanıp koruyagelmişlerdir. Ve kuşkusuz, müslümanların ileri sürdüğü gibi bir "tahrif'hiç olmamıştır.

Tahrif, Kur'an'dadır:

Tevrat'ta olanlardan Kur'an'a yansıyanlar, aktarılanlar incelendiğinde şu görülür:

Tevrat'tan Kur'an'a yansıyan ya da aktarılanlar, genellikle şu ya da bu biçimde geçmiştir, geçirilmiştir. Kur'an oluşturulurken Muham-med'in öğreticileri durumundaki kişilerden, kimi zaman da Muham-med'den kaynaklanmıştır bu. "Değişiklik”, kimi zaman, Tevrat'ın kapsamının kimi öğretici ya da Muhammed tarafından yeterince bili-nememiş olmasından ileri gelmiştir. Kimi zamansa birtakım gerçekleri saklamak ya da ters yüz etmek amacıyla ve özellikle yapılmıştır. Bu gerçek "Muhammed'in Öğreticileri"nin yer aldığı bölümde daha açıklıkla görülecektir.

Tevrat, son biçimini aldığı Milattan Önceki zamandan bugüne değin, olduğu gibi ve değiştirilmeden geldiğine ve bu, bilimsel yollardan (araştırmalarla) kanıtlandığına göre, "sözleri değiştirme, bozma (kapsamı genişletme ya da daraltma)" biçimindeki bir "tahrif, ileri sürüldüğünün tersine, "Tevrat"ta olmamış, "Kur'an"da olmuştur. Tevrat'ta olanların, Kur'an'da "değişik biçim ve kapsamda" görülüyor olması karşısında bunu kabul etmek zorunludur. Kur'an'daki başka tür "tahrifleri de ilgili bölümlerde göreceğiz.

Kur’an'daki "Yahudilik":

"Tefsir"lerde, yani Kur'an yorumlarında, biraz "abartılı", "akıl ve bilim dışı" anlatımlar, öyküler olup da aklı ve bilimi ölçü alanlarca eleştirildiğinde ya da eleştirileceği anlaşıldığı zaman, "İslam'ı kurtarma" çabasında olanlar hemen şunu söylerler:

- "Bu, Kur'an'da yok. Kur'an'da olan böyle değil. Bu, Israiliyyat-tır."

Bu çabayla kitaplar da yazılmıştır. Bu türden olan, Diyanet işleri Başkanlığı yayınlarından da var.¹⁰

"Israiliyyafm ne olduğunu, çoğu "aydın" kişiler bile bilmez ya da yeterince bilmez. İslam'ı kurtarma çabasında olanlar da bu bilgisizlikten yararlanırlar. Sıkıştıkları zaman, "eleştiri konusu" yapılan şeyler oldu mu, "Israiliyyattır" deyip geçiştirirler; "Kur'an'da îsrailiyyat yokmuş gibi" gösterirler.

Onun için "îsrailiyyat" nedir, İslam'da, İslam’ın temeli olan "Kur’an"da "îsrailiyyat" var mıdır, yok mudur, ne ölçüde vardır; iyi bilinmelidir.

"İsrailiyyat", sözlük anlamıyla, "İsrail'le ilgili, İsrail konusunda olanlar" demektir.

"İsrail" sözcüğü, Arapça değildir.¹¹ Müslüman olan ve olmayan tüm uzmanlar, "Israil"in, yahudi "peygamber"lerinden Yakup olduğunda görüş birliği ederler. Müslüman yorumcuların kimine göre sözcük "îbranca"dır.¹² Anlamına gelince: Fahruddin Râzî, şunları yazar:

"Tefsirciler İsrail'in, İbrahim Oğlu Ishak Oğlu Yakub olduğunda birleşirler ve şöyle derler: 'İsrail'in anlamı:' Abdullah'tır (Tanrı'nın kulu). Çünkü 'Isra', onların (yahudilerin) dilinde 'kul' (abd), 'îl'de 'Allah' demektir. 'Cebrail', 'Mikâil'de 'Tanrı kulu' anlamındadırlar. Kaffâl'sa şöyle der: Kimilerine göre 'Isra', İbranca'da, 'insan' anlamına gelir. 'Tanrı adamı' demiş oluyor İsrail' denirken."¹³

Tevrat inanırları kesimindeyse, "Israil"e "Tanrı'yla uğraşan" anlamı verilir. Ve Yakub'un bu adı nasıl aldığı da bir öyküyle anlatdır. Tevrat'ta şunları okuyoruz:

"Ve Yakub yalnız başına kaldı. Ve seher sökünceye dek bir adam onunla güreşti. Ve yenmediğini görünce adam, Yakub'un uyluğunun başına dokundu. Ve Yakub'un uyluk başı incidi. (...) Adam: 'adın nedir?' dedi. Yakub karşılık verdi: 'Yakub'. Ve adam şöyle dedi: 'Artık sana: Yakub değil, İsrail (Tanrı'yla güreşen, Tanrı'yla uğraşan) denecek. Çünkü Tanrı'yla ve insanlarla uğraşıp yendin." (Tevrat, Tekvin, 32: 24-25, 27-28.) Yakub'un "görüştüğü adam" da meğer "Tanrı" imiş (!) (Bkz. Aynı bap, ayet: 30.)

Bu öyküye göre, "Israil"in Yakub'a ad olarak verilmesinin nedeni: Yakub'un "Tanrı'yla güreşmiş olması"dır.

"îsrailiyyat", "İsrailoğulları'na ait" her şeyi dile getirir.

Kur'an'da "İsrailoğulları'ndan pek çok söz edilir. Bu toplumun huşlarına gelenlerden, "kitaplarından, hukuklarından, inançlarından, gelenek ve göreneklerinden... Kur'an'ın Tevrat'tan aktarılma "Tanrı"sı, sık sık "Ey İsrailoğulları!" (Ya Benî Israile!) diyerek bu topluma seslenir. "İsrailoğulları" demek olan "Benû İsrail" deyimi, Kur'an'da tam 42 kez geçer. (Bkz. Bakara: 40, 47, 83, 122, 211, 246; Âlu İmran: 49, 93; Mâide: 12, 32, 70, 72, 78, 110; A'raf: 105, 134, 137, 138; Yunus: 90 (iki kez), 93; îsrâ: 2, 4, 101, 104; Meryem: 58; Tâhâ: 47, 80, 94; Şuara: 17, 22, 59, 197; Nemi: 76; Secde: 23; Mü'min: 53; Zuhruf: 59; Duhan: 30; Câsiye: 16; Ahkâf: 10; Sâff: 6, 14.) Öyküsüyle, inancıyla, "İsrailoğulları’na ilişkin olanlar", Kur'an'ı neredeyse baştan sona kaplamış durumda.

Demek ki, "îsrailiyyat Kur'an'da var mı?" sorusuna "var" demek yetmez; "Kur'an'ın başından sonuna dek var, çok var." demek gerekir. Kur'an, "lsrailiyyat"la dolup taşıyor, ama Tevrat'taki biçiminden değişik anlatım biçimleriyle...

"Tefsir'de lsrailiyyat"ın yazarı Dr. Abdullah Aydemir, şöyle diyor:

"İslam'a düşmanlıkta en ileri giden, yahudilcrdi. Çünkü onlar, KENDİ KURUNTULARINA GÖRE, ALLAH'IN SEÇKİN BlR KAVMl’dirler."¹⁴

Oysa Kur'an'ın "Tanrı"sınca da bu böyledir. Yani "Yahudiler (Isra-iloğullan), en seçkin, en üstün bir toplumdur" Kur'an'a göre de. Kur'an'ın "Tanrı "sı bakın nasıl sesleniyor bu topluma (Diyanet çevirisiyle):

- "Ey İsrailoğulları! Size verdiğim nimeti ve sizi DÜNYALARA ÜSTÜN KILDIĞIMI hatırlayın!"

Bu anlamdaki sözler Kur'an'da, Bakara Suresinin hem 47., hem de 122. ayeti olarak yer alıyor.

Demek ki, "yahudiler"in "dünya toplundan içinde EN ÜSTÜN TOPLUM" olduğu inancı, yalnızca yahudilerde değil, Kur'an'ın "Tanrı"sı da bu görüşte. Bu "Tanrı"', A'raf Suresinin 140. ayetinde de aynı şeyi söylüyor; İsrailoğulları’nı (Yahudilerin) "tüm dünya top-lumlarından daha üstün kılındıklarını" duyuruyor. Kur'an'da bu ayetler varken, kalkıp "Yahudiler, kendi kuruntularına göre Allah'ın seçkin bir kavmidirler." demek, bir "müslüman" olarak bunu ileri sürmek oldukça gülünç oluyor. Ama ne kadar kimse bunun farkında?

Kur'an'ın "Tanrı"sının "İsrailoğulları" için böyle bir nitelemede bulunması, bu "Tanrı"nın "Tevrat kaynaklı" oluşundandır. Tevrat'a da, ilgili bölümünde görüleceği gibi, başka kaynaklardan geçmedir.

Ayrıca İslam Şeriatı da çok önemli bir kesimiyle "Yahudi Şeria-tı"ndan gelmedir. Bu düşünüldüğü zaman da, "İsrailoğulları’nın üstünlüğü"nden söz ediliyor oluşunun doğallığı görülür.

"İsrailiyyat" tefsirlerde neden var?

1- "İslam'ı kurtarma rolü"nde olanlara göre:

"israiliyyat, İslam'ın düşmanı, İslam'ı içten yıkmaya yönelmiş dış güçler, Yahudiler eliyle tefsirlere sokulmuştur."

"İslam kurtarıcıları"mn bu konudaki görüşleri böyle özetlenebilir.¹⁵

Bu görüş benimsenirse, Muhammed'in yakın arkadaşlarından tutun da tarih boyunca gelmiş geçmiş olan tüm "tefsir sahiplerinin İslam için kötülük düşünmüş ya da İslam düşmanlarına araç olmuş kimseler olarak görülmeleri gerekir. Buna göre bir Ibn Abbas (ölm. 687-688.) böyle bir kimsedir. Bir Ebu Hureyre (ölm. 678.) böyle bir kimsedir. Bir Amr İbnü'l As'm oğlu Abdullah (ölm. 684-685.) böyle-dir. Çünkü Muhammed'in "Ashab"ının ileri gelenlerinden olan bu kişilerin, "tefsirde lsrailiyyat"a kaynaklık ettikleri ünlüdür. Buhari (810-870) ve Müslim (ölm. 875.) gibi, İslam dünyasında "en sağlam hadis kitaplarını yazmış hadisçiler olarak kabul edilen hadis uzmanları da böyledir. Çünkü bunların kitapları da "Israiliyyat"la doludur. Dahası, Muhammed’in kendisini de bu kesime sokmak gerekir. Çünkü onun sözleri olarak "sahih" (sağlam) diye belirlenmiş olan nice hadisler de, "Israiliyyat''ı içerir. Yeri gelince örnekleri görülecektir.

Bugün İslam dünyasında kaynak olarak başvurulan ve güvenilen hangi tefsirler varsa, hep Israiliyyat'la doludur. O zaman, bunları yazanları da İslam düşmanı ya da düşmanların aracı saymak gerekir aynı düşünceye göre.

2- Gerçek olan:

Gerçek şu ki, "tefsirde israiliyyat”, bir zorunluktan doğmuştur. Kimi politikacı vardır, üzerinde durulan bir olaydan, bir konudan öyle söz eder ki; bir türlü yakalanamaz. Çünkü somut bir şey söylemez.

Söylediği şeyler yuvarlaktır, yalnızca bir değinmedir, şöyle bir değinip geçmedir. Anlamı yönünden de her yana çekilebilir niteliktedir. Kur'an'da da bu türden değinmeler vardır. Değinilen olayın içyüzü anlatılmamış olsa, hiçbir şey anlaşılmaz. İşte tam bu sırada, "tefsirci" devreye girer. Değinilen konu Tevrat'ta ya da Tevrat'ın şerhlerinde varsa oradan aktarır ya da aktarılmış olanı aktarır; böylece bir boşluğu doldurmaya çalışır. Yoksa Kur'an'daki sözlerle neye değinilmek istendiği anlaşılmayacak. Ne var ki, çoğu kez, asıl kaynağa doğrudan başvurulmadığı, başvurulamadığı, oradan buradan aktarıldığı için yer verilen açıklama, asıl kayııaktakinden şöyle ya da böyle biraz değişik olabilir.

Bir örnek:

Ahzab Suresinin 37. ayetinde, Muhammed'in, herkesçe "Muham-med'in Oğlu" diye tanınan oğulluğu Zeyd'in karısı Zeyneb'e nasıl ilgi duyup bu kadınla evlendiği, hadislerdeki açıklıkta olmasa bile anlatılır. 38. ayette de (Diyanet çevirisiyle) şöyle denir:

- "Allah'ın Peygambere farz kıldığı şeylerde, ona bir güçlük yoktur. Bu, Allah'ın öteden beri gelmiş geçmişlere uyguladığı yasasıdır. Allah'ın emri, şüphesiz, gereği yerine gelecektir."

Bu ayette ne demek isteniyor? Özellikle de, "Bu, Allah'ın öteden-beri, gelmiş geçmişlere uyguladığı yasasıdır" anlamındaki sözlerle demek istenen nedir? Bilinmiyor. Bunu öğrenmek isteyenler, tefsirlere başvurur. Çünkü tefsirlerde asıl kaynaktan aktarmalar ya da aktarmaların aktarmaları, dolayısıyla açıklamalar vardır. Başvurulduğunda görülür ki, 38. ayette, Davud'un -hem kral, hem de "peygamber"ken-bir komutanın, Hitti Uriya'nın karısıyla evlenmesine ilişkin, Tevrat'taki öyküye değinilmek isteniyor, değinip geçiliyor. Başka bir deyişle bu öykü anımsatılıyor.

Kral "peygamber" Davud Hitti Uriya'nın karısıyla:

Bu ayet nedeniyle F. Râzî şöyle diyor:

"Burada, Davud Peygamberin kıssasına (öyküsüne) işaret (değinme) var. Uriya'nın karısıyla başına gelene ilişkin.”¹⁶

Başka tefsirlerde biraz daha çok bilgi aktarılır:

"Başka peygamberlerin de (Muhammed'inki gibi) çok karısı ve cariyeleri vardı. Davud'un 100 karısı, 300 cariyesi, Süleyman'ın 300 karısı, 700 cariyesi bulunuyordu."¹⁷

Asıl öyküyse Tevrat'ta. Ve şöyle:

"Ve akşamleyin vaki oldu ki Davud yatağından kalktı ve 'kral evi'nin damı üzerinde ve yıkanmakta olan bir kadını damdan gördü. Kadının bakılışı çok güzeldi. Davud (adam) gönderip kadın hakkında soruşturdu. Biri dedi ki: 'Bu kadın, Hitti Uriya'nın karısı, Eliam'ın kızı Bat-Şeba (Bint Seba) değil mi?' Ve Davud ulaklar gönderip onu getirtti. Kadın onun yanına geldi. Aybaşılı durumundan temizlendiğinden, Davud onunla yattı. Ve kadın gebe kaldı." (Tevrat, II. Samu-el, 11:2-5.)

Hitti Uriya, düşmanla savaşan komutanlardan biridir. Cephe komutanı da Yoab adında biri. Davud mektup yazıp, Yoab'dan, Uriya'yı kendisine göndermesini ister. Yoab, Uriya'yı Davud'a gönderir. Davud, Uriya'yı yakından görüp tanımışur. Ertesi gün de geri göndermeye karar vermiştir. Yoab'a mektup yazar ve Uriya'nın eliyle gönderir. Mektupta da "Uriya'yı savaşta ön saflara koymasını" bildirmiştir. Yoab, Davud'un isteğini yerine getirir. Ve Hitti Uriya savaşırken öldürülür. Karısı Davud’a kalmıştır temelli. Uriya'nın öldüğü, Davud'a bildirilir. (Bkz. II. Samuel, 11:6-25.)

"Ve Uriya'nın karısı, kocası Uriya'nın öldüğünü işitti. Ve kocası için dövündü. Ve yası geçince Davud adam gönderip onu evine aldı. Ve kadın onun karısı oldu. Ve ona bir oğul doğurdu. Fakat Davud'un yaptığı şey, Rabb'in yanında kötü oldu." (II. Samuel, 11:26-27.)

Demek ki, Kur’an'ın "Tanrı"sı, Ahzab Suresinin 38. ayetinde, "Bu, Allah'ın öteden beri gelmiş geçmişlere (peygamberlere) uyguladığı yasasıdır." derken, bu olayı anımsatıyordu. Yani "Zeyd"in karısı Zey-neb'i aldı diye Muhammed kınanmamalıdır. Daha önceki peygamberler de benzerini yapmıştır. Örneğin Davud..." demiş oluyordu.

Yalnız şu var: Bu "Tanrı", Tevrat'tayken olayı "kötü" bulurken, Kur'an'da Muhammed'in olayını kötü bulmuyor. Bununla birlikte, Sâd Suresinde Davud olayına biraz daha ayrıntılı olarak değinirken -melekleri aracılığıyla da olsa- Davud'un tutumunu pek iyi bulmuyor gibi. Dahası, Davud'u "99 dişi koyunu (karısı)" varken, bir başkasının "yalnızca bir tane olan dişi koyunu"nu alıp kendisininkilere katmak istediği (bunu gerçekleştirdiği) için "haksız" bulduğunu belli ediyor. Bu ayetlerin anlamını, Diyanet çevirisinde görelim:

"Ey Muhammedi Onların söylediklerine sabret; güçlü kulumuz Davud'u an. O, daima Allah'a yönelirdi. Doğrusu Biz, akşam sabah onunla beraber teşbih eden dağları, kuşları da toplu halde onun buyruğu altına vermiştik. Her biri ona yönelmekteydi. Onun hükümranlığını kuvvetlendirmiştik. Ona hikmet ve kesin hüküm verme selâhiyeti vermiştik. Ey Muhammedi Sana davacıların haberi ulaştı mı? Mabedin duvarına tırmanıp Davud'un yanına girmişlerdi de o, onlardan ürkmüştü. Şöyle demişlerdi: 'Korkma! Birbirinin hakkına tecavüz etmiş iki davacı. Aramızda adaletle hükmet, ondan ayrılma. Bizi doğru yola çıkar. Bu kardeşimin doksan dokuz dişi koyunu, benim de bir tek dişi koyunum vardır. 'Onu da bana ver!' dedi. Ve tartışmada beni yendi.' Davud: 'And olsun ki, senin dişi koyununu, kendi dişi koyunlarına kalmak istemekle sana haksızlıkta bulunmuştur. Doğrusu ortakçıların çoğu, birbirinin haklarına tecavüz ederler. İnanıp yararlı iş işleyenler bunun dışındadır ki, sayılan ne kadar azdır.' demişti. Davud, kendisini denediğimizi sanmıştı ('sanmıştı' yerine 'bilmişti, anlamıştı' diye dilimize çevirmek gerekir-T.D.) da, Rabb'inden mağfiret (bağışlanma) dileyerek eğilip secdeye kapanmış, tevbe etmiş, Allah'a yönelmişti. Böylece onu bağışlamıştık. Katımızda onun yüksek bir makamı ve güzel bir geleceği vardır." (Sâd, ayet: 17-25.)

Sorular:

- Ayetlerde sözü edilen "iki davacı" kimlerdi?

- "99 dişi koyun" ve "bir dişi koyun'da anlatılmak istenen nedir?

- Davud'un "suç"u neydi ki, "tevbe" etmişti de, Tanrı da onu bağışlamıştı?

"Tefsir"ler olmasa ve bunların aktarmaları yer almasa, bu ayetlerden hiçbir şey anlaşılmayacak.

"Tefsir"ler, genellikle bu ayetlerle, Davud'un Hitti Uriya’nın karısını nasıl aldığına ilişkin Tevrat'taki, yukarıda anlatılan öyküsüne değinildiğini yazar.

"Tefsir"lerde anlaüldığına göre: "iki davacı", Tann’nın, "Davud'a, yaptığı şeyin kötü olduğunu bir sınav biçiminde göstersinler diye özel olarak görevlendirip gönderdiği iki melek"tir. "99 dişi koyun"la "99 karı", "bir dişi koyun”la da "bir karı" amaçlanıyor. Taberi, eski Arap şairlerinin bir şiirini de kanıt göstererek, Araplarda "koyun" dendiğinde, bununla "kadın"ı da anlattıklarını bu ayetler nedeniyle yazar.¹⁸ Taberi, birçok tefsir gibi, bu ayetler nedeniyle, Davud’un yukarıda yer alan Tevrat'taki öyküsüne, uzun uzun yer verir.¹⁹

Kısacası: Tefsirlerde anlatıldığına göre: Davud, Uriya’nın karısını çıplak görünce aşık olur. O sırada kendisinin 99 karısı, Uriya’nın yalnızca bir karısı vardır. Öyleyken bu kadını da alıp kendi karılan arasına katmak ister. Sonunda da bu gerçekleşir. Süleyman da bu kadından olur.²⁰

Davud'un bu öyküsü, İslam'a leke getiriyor düşüncesiyle kimilerince doğru bulunmaz ve yadsınır. Ayetlerin, bu öyküyle olan bağlantısı ilk dönemlerde de bilindiği için, "el mesailü'l-müstetire"den, yani "kapalı kalması gereken konular"dan olması nedeniyle Ali’nin şöyle dediği aktarılır: "Kim bu öyküyü anlatırsa, ona 160 sopa vururum.”²¹

Karşı çıkılsın, çıkılmasın, Tevrat'taki öykü ve tefsirlerin aktarmaları bilinmedikçe, bu ayetlerle ne demek istendiğinin anlaşılamayaca-ğı ortada. İşte belge

"Peygamber" Davud, Hitti Uriya’nın yıkanmakta olan kansını nasıl gördüğü, bu kadına nasıl âşık olduğu, nasıl elde etmeye çalıştığı ve nasıl başardığı, bu kadının, "peygamber" Süleyman’ın da anası olduğu... Arapça sayfalarda bunlar da var. (Taberi, Cami'l-Beyân, 23/ 91-96.)

Teori
Nisan 1990, yıl 1, sayı 4

1 F. Râzî, e't-Tefsiru'l-Kebîr, 17/163.

2 F. Râzî, e't-Tefsiru-1-Kebîr, 8/107-108.

3 F. Râzî, age, 10/1189; 11/187.

4 F. Râzî, age, 3/135-136.

5 S. Şişman, "Lut Gölü Yazmaları", İslam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi, yıl 1956-57, İstanbul, 1957, cilt: 2, cüz: 1, s.36-41

6 Zeki Velidi Togan, "22. Beynelmilel Müsteşrikler Kongresi'nin Mesaisi ve İslam Tetkikleri", İslam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi, cilt: 1, cüz: 1-4, yıl: 1953, İstanbul, 1954, s.30.

7 Hayrullah Örs, Musa ve Yahudilik, İstanbul, 1966, s.37.

8 F. Râzî, age, 11/178.

9 Örneğin bkz. Dr. Abdullah Aydemir, Tefsirde İsrailiyyât, Ankara, 1979, s.3.

10 Örneğin bkz. Dr. Abdullah Aydemir, Ankara, 1979, s.1-331, Önsöz, XIII-XIX.

11 Muhammed Ali Sabunî, Safvetu't-Tefâsir, 1/53 ve öteki tefsirler.

12 Tefsiru'n-Nesefî, 1/44; F. Râzî, 3/29 ve öteki tefsirler.

13 F. Râzî, age, 3/29.

14 Dr. Abdullah Aydemir, Tefsir'de İsrailiyyât, Önsöz, s.1.

15 Bkz. Abdullah Aydemir, Tefsir'de İsrailiyyât, Önsöz.

16 Bkz. F. Râzî, age, 25/ 213.

17 Kimi tefsirde görmek için bkz. Tefsiru'n-Nesefî, 3/305, Kurtubî, 14/195.

18 Taberi, Camiü'l-Beyân, 23/92.

19 Taberi, Camiü'l-Beyân, 123/92-97.

20 Tefsirler, örneğin Taberi, aynı yerde.

21 Muhammed Ali Sabunî, Safvetu't-Tefâsir, 3/54, F. Râzî'nin öyküyü peygamberliğe yakıştıramayıp yadsımasını görmek için de bkz. e't-Tefsirü'l-Kebir, 26/192-193.

Kur'an'daki İlk Yahudi "Maval"ı: Yaratılış Söylencesi

"Maval" için Türkçe sözlükte: "Üstün körü uydurulmuş yalanlar söylemek" denir. Bu tanım, tam doğru değildir. Daha doğru karşılığı: "Masal", "söylence (efsane)"dir. Arapça'daki "ustûre" karşılığıdır. (Bkz. Mevlut Sarı, Türkçe-Arapça Lügat, "masal" ve "maval" maddeleri.)

"Ustûre" için Muhammed Ali Sâbûnî, Cevherî'ye de dayanarak "hurafe, bâtıl (boş inanç, asılsız)" anlamını veriyor. (Bkz. Muhammed Ali Sâbûnî, Safvetu't-Tefâsîr, 1/383.) Râğıb'a göre de "yalanlı-yanlışlı şey"dir. (Bkz. El Müfredât, S-T-R.) F. RÂZÎ ise, "kıssa, hikaye (öykü)" anlamını veriyor bu sözcüğe (Bkz. F.Râzî, 12/188-189.) Buradaki "kıssa", "hikaye"yle amaçlanan da "söylence (efsane)" ve "masal"dır. Kur'an'da, bu sözcüğün çoğulu olan "esâtir"e, Diyanet çevirisinde "masallar" anlamı verilmekte.

Kur'an'da, inanmayanların Kur'an ve Kur’an'daki öyküler için "esâ-tiru'l-evvelîn" yani "eskilerin masalları (efsaneleri)" dedikleri anlatılır. İnanmazların böyle dedikleri tam 9 kez geçer Kur'an'da. (Bkz. En'am: 25; Enfal: 31; Nahl: 24; Mü'minûn: 83; Furkan: 5; Nemi: 68; Ahkâf: 17; Kalem: 15; Mutaffıfin: 13.)

Kur'an'daki öykülerin çoğunu, Yahudi kaynaklarından, özellikle de Tevrat'tan aktarılma olanlar oluşturuyor. "Tevrat"a "Eski Ahit"i dendiği gibi "Tarih-i Kadim (eski tarih, eskilerin tarihi)" de denir. Tevfik Fikret'in dilindeki "Tarih-i Kadim” de budur işte. (Bkz. Hay-rullah Örs, Musa ve Yahudilik, İstanbul, 1966, Remzi Kitabevi, s.34).

Bilindiği gibi Tevfik Fikret, "Beşerin köhne sergüzeştinden / Bize efsaneler terennüm eden..." diye başlar "Tarih-i Kadim"ine. A.Kadir de "işte der, insanoğlunun geçmiş hayatı bu. / Ve başlar bize maval okumaya." diye bugünkü dile çevirir.

"Kutsal Kitap"taki "Maval Okuma"Iar

"Tarih-i Kadim"in tümünü, A.Kadir’in Türkçeleştirdiği biçimiyle buraya aktarmak konumuza uygun olacaktır:

"TARİH-İ KADİM"

İşte der, insanoğlunun geçmiş hayatı bu.
Ve başlar bize maval okumaya.
Ninniler uydurup uyutur bizi,
dedelerimizin derin boşluklar içinde, uzun,
zifirî karanlık hayatında.
Gösterir bize evvel zamanı,
tek doğru, en güzel örnek, der.
Bakarsın gelecek günlerin farkı yok geçen geceden.
Senin tarih dediğin işte budur,
alnında allı bin yıllık buruşuklar
ve bir o kadar da kuşku.
Başı geçmişe, bir düşe benzer,
sürünür ayağı bomboş bir geleceğe,
bir deri bir kemik,
ayakta zorla durur.
Ben hiç tiksinmem ondan,
karşıma alırım onu arada bir,
anlat bakalım, derim şu eskilerden.
Bir parça feylesofa benzer o,
bir parça sırtlana benzer,
berbat suratıyla da bir hortlağa.
Yoklar mezarını unutulmuş gecelerin,
başlar paslı, boğuk bir sesle,
bir bir bana anlatmaya,
sırasıyla, ne olmuş ne bitmişse:
Hep yıkım üstüne yıkım,
acı üstüne acı!
Ne vakit geçse anlı şanlı bir ordu,
çöküverir ağır gölgesi bir bulutun,
kanlar yağar dört bir yana.
En başta bir kanlı bayrak.
Kanlı bir taç gelir arkasından.
Sonra araçlar sökün eder kan içinde:
Balta, topuz, yay, kılıç, mızrak,
mancınık, top, tüfek, sapan.
Arada kanlı komutanlar ve savaş birlikleri.
En son alay alay esirler geçer.
Yenen bir kişiye, yenilen on kişi,
çiğneyen haklı, çiğnenen hapı yuttu.
Yıkımlara, acılara alkış tut,
yüksekten bakanlar önünde eğil,
insafla birdir aşağılık ve namussuzluk,
doğruluk lâfta, yürekte değil,
iyilik ayaklarda, kötülük kucaklarda.
Bir gerçek var, tek bir gerçek:
Eli kolu bağlayan zincir,
bir tek şey var sözü geçen: Yumruk.
Hak güçlünün, kötünün yani.
Uzun lâfın kısası:
Ezmeyen ezilir!
Nerde bir şeref var, iğreti.
Nerde bir mutluluk var, yama.
Bir şeyin ne başına inan, ne sonuna,
Din şehit ister, gökyüzü kurban.
Her yanda durmadan kan akacak,
durmadan her yanda kan!
İşte böyle inler, sayıklar o,
anlatır insanoğlunun bu belâlı ömrü
ne yolda, nasıl sürdüğünü.
Bakarım iskeletin kanlar köpürür dişlek ağzında.
Duyarım sesinin titreyen kuyusunda
yankısını korkunç bir iniltinin,
ben de başlarım birdenbire titremeye,
toprak da tiksintiyle titremiş gibi gelir bana.
Savaşın gürültüsü patırtısı, indir artık,
indir bu acıklı sahnelerin perdesini!
Dinsin bu sonu gelmeyen karışıklık!
Sen de gelenekçi iskelet,
yazdığın kara yazılara bir son ver,
aydınlığa susadık biz, aydınlığa susadık.
Uzun karanlıklar içinde uyumak isteyen mi var?
Bizden iyi geceler onlara,
bizden onlara iyi uykular!
Kimsin ey gölge, kendinden geçmiş
koşuyorsun karanlıklara doğru?
Kanla oynamış gibisin,
kırmış geçirmişsin insanoğlunu.
Sen buna kahramanlık mı dedin?
Onun kökü kan ve hayvanlık be!
Şehirler çiğne, ordular dağıt,
kes, kopar, kır, sürükle,
ez, vur, yak ve yık.
Yalvarmalara yakarmalara boş ver,
gözyaşına, iniltilere aldırma.
Ölümle, acıyla doldur geçtiğin yeri,
ne ekin ko, ne ot ko, ne yosun.
Sönsün evler, sürünsün insanlar orda burda,
kalmasın alt üst olmayan hiçbir yer,
mezar taşına dönsün her ocak,
damlar çöksün yetimlerin başına.
Bu ne alçaklık böyle, bu ne namussuzluk!
Hey bana bak, başbuğ musun ne?
Yerin dibine bat cakanla, gösterişinle!
Her başarı bir yıkım, bir mezarlık,
işte bir yavrucak yatıyor şurda,
ey cihangir, onu gör de utan!
Devril, bağımsızlığın eskimiş tahtı, devril!
Nice acılar verdin insanlara,
inim inim inlettin insanları.
Parçalan, kararmış taç, tuz buz ol,
hep senin yüzünden yoksulluğu insanların.
Göz yaşından incilerin nerde hani?
Nasıl da yosun tutmuşlar, bi görsen!
Eski çağlar nasıl kanmış size?
Ey kan içen kargalar,
bütün karanlıklar sizinle dolu!
Artık yeter fikri susturduğunuz,
yerini hiçbir şey tutamaz bu dünyada
zincirsiz, kelepçesiz yaşamanın.
Haydi gidin, tarih korusun sizi,
-haydutlara en iyi sığınaktır gece-,
gidin, yok olun siz de o mezarlıkta,
İşte müjdelerin en güzeli,
işte en gerçek özgürlük
düşümüzdeki gelecek çağlarda:
Ne savaş, ne savaşan, ne salgın,
ne saltanat, ne yoksulluk, ne ezen, ne ezilen,
ne yakınma, ne de zulmün kahrı,
ne tapılan, ne tapan,
ben benim, sen de sen!
Ey soluyan iskelet, kimse bilmeyecek o zaman,
kimse bilmeyecek senin sayıp döktüklerini,
savaş ne, karışıklık ne, zafer ne, antlaşma ne?
Belki duyulmadık bir öykü,
belki korkunç bir masal.
Çok sürmez, köhne kitap,
fikri gören sayfaların
bugün olmazsa yarın yırtılacak.
Ama kim yapacak dersin bu işi?
Bu öyle büyük, öyle kocaman bir devrim ki,
hangi güç kalkar, ben yaparım der?
Yerlerin ve göklerin sahibi mi?
Tamam, işte oldu şimdi!
Yeri göğü elinde tutan, o kibirli,
o somurtkan ve dokunulmaz.
Bütün bu kavgalar onun yüzünden değil mi?
Gökyüzü, sen söyle!
Yüzyıllarca sel gibi akan şu,
-şimdi esrik bir ağzın türküsü,
kuru sesi zindandaki bir adamın,
iç açan bir söz ya da yakan bir söz şimdi,
bir geniş "oh!", bir derin "eyvah!",
bir yakarış, bir övgü,
şimdi tüy gibi bir rüzgâr,
şimdi azgın bir kasırga
ve topunun yukarlarda bir gökyüzü.
Topunun güneşi, ayı, yıldızları var,
ve topunun görünmez bir tanrısı.
Topunun adanan bir cenneti var,
ve topunun bir varlığı, bir yokluğu,
ve topunun saygıdeğer bir peygamberi.
Topunun cennettinde körpecik güzel kızlar yaşar,
ve topunun cehenneminde birer lokmadır insancıklar.
Tanrılar ne derse onu yapacak halk,
sabırla ve kahırla olacak iki büklüm.
Ama tanrılar ne derse onu yapacak,
inanasım gelmiyor bunların hiçbirine.
"Ne bileyim?" diyor kime sorsam.
Hepsi bir kuruntu mu bunların yoksa?
Belki aldanmak yaşamanın bir gereği.
Belki de hepsi doğrudur, kim bilir,
belki ben hiçbir şeyin farkında değilim,
karıştırmadayım "yok"la "var"ı.
Kusurum ne, kuşkuda olmak mı?
Kuşku, koşmaktır aydınlıklara doğru.
İnsan aklıdır eninde sonunda gerçeği bulacak olan.
Belki de yok olacağız bir gün topumuz birden.
Kim bilir, öbür dünya belki de var.
Madem bu beden o ölümsüzün işi,
ne diye kıvranır durur bir türlü dert içinde?
Hadi diyelim aslımız toprak bizim,
sen gel onu kederden bir çamur yap,
-her yeri kanla, göz yaşıyla dolu-
insaf be, bu kadarı da olur mu?
Sen gel hem yoktan var et,
sonra var ettiğini boz, kötüle!
Hiçbir yaradandan ummam bunu.
Yaradan yok eder, perişan etmez!
En zorlu düşmanın işte, tanrı.
Boğmak ister seni ulu katında,
çok iyi tanırsın sen o yılanı,
onun kızgın zehrinden bir vakitler bize,
bir tadımlık vermiştin hani.
Kuşku! En zalim, en güçlü düşman.
Bunu ya bildin de koydun kafamıza,
ya da bilemedin işin nereye varacağını.
"Şeytanlık, düzen, sapıklık" denen şey var ya,
bugün yerinden yurdundan edecek seni o.
Tapınağında ışıklarını söndürüyor,
elleriyle parçalıyor heykelini.
Sense, iler tutar yerin kalmamış,
göçüp gidiyorsun olanca gücünle.
Burçlarında yıkılmalar falan hani?
Nerde hani gümbürtüsü yıldırımlarının?
O kızgın soluğun hani nerde?
Ne cehennemlerinde bir kaynama var.
Ne büyük acını gören bir göz.
Ne de kulaklarda bir dokunaklı çınlama.
Oysa bir ufak parçası kopsa insanın,
bir sızlama olsun duyulur, bir ağlaşma.
Sen "yeryüzü" ve "gökyüzü"nle göç git de,
bir inilti bile duyulmasın ortalıkta.
Tam tersi, kahkahadan geçilmiyor.
Zaten yalana ağlasa ağlasa,
bir ikiyüzlüler ağlar,
bir de ahmaklar.

Evet, bunları diyor Tevfık Fikret "Tarih-i Kadim"inde. Ne var ki "maval okuyan"lar bugün de var. Güçlülerin çıkarlarının üstüne kurulduğu ve sıkıca korunduğu görülen koyu karanlıklar içinde. Fikret'in yakındığının yok olması için güçlü, çok güçlü ışıklar istiyor bu karanlık. Bu satırlar da onun için...

Bilindiği gibi Tevfik Fikret'in bir de "Tarih-i Kadim"e "zeyl"i, yani "ek"i var. Burası, onun da yeri. Anlaşılırlığı için yine A. Kadir'in Türkçeleştirmesiyle sunalım:

"TARİH-İ KADİM"E EK:

-Molla Sırât'a-

Paraya hiç dayanmayan bir şairmişim,
zangoçluk edermişim proiestanlara gider.
Size edebî saygılarımı sunarım efendim,
yani yıldızlı bir kürsünün üstadına,
bilgin şairine yani İslam Dini'nin,
Molla Sırat Hazretlerine yani,
lütfen bize ne güzel,
zangoçluğu yakıştırıvermişler.
Ama aldanmış olmayasın sakın, üstadım,
müslüman oğluyum ben ne de olsa
Sen o güzel dini anlatma bana,
O dinden senin kadar ben de anlarım.
Ben de okudum o Tanrı kitabını,
yüreğe doğan o sözleri ben de dinledim.
Ben de dolaştım sizin gibi cami cami,
Tanrı önünde ben de oldum iki kat,
-açılırdı hayalimde cennet yolu, dolardı yüreğime cehennem korkusu-,
ulu Tuba'ya ben de tırmandım.
Ben de çıktım melekler katına.
Ezanı duydum mu bayılırdım,
nasıl koşardım o "Tanrı" sesine!
Ben de teşbih çektim, dua ettim,
ben de namaz kıldım, oruç tuttum,
hepsini hepsini yaptım, halt ettim!
Çünkü ne dendiyse inanmıştım,
kanmıştım senin kandıklarına.
Bağlanmıştım körü körüne,
canımı adamıştım dinime, canımı.
Tanrıyı da sevmiştim peygamberi de.
Ama onlar bugün çok uzaklarda,
anladım ben asıl gerçek ne,
Anladım Hanya'yı, Konya'yı,
bizi Hakka götüren yol başka.
Senin şu saydıkların var ya hani,
şu şaşılacak şeyler, hani doğaüstü,
onlar hep masal, hep kafadan atma,
bugün hiç durmadan arıyor insan,
gitgide görüyor işin içyüzü de,
senin hokkabazlar unutmuşlar geleceği.
İsa ile Musa, aldatılan ve aldatan,
o büyülü değnek, bir koca kuyruklu yalan.
İşte insanoğlu bir yerde böyle sapık,
kendi yapar putunu,
sonra tapar gene kendi.
("Beşerin böyle delâletleri var;
Putunu kendi yapar, kendi tapar.")
Git ara kiliseyi, dolaş Kâbe'yi,
çan sesini duy, tekbiri dinle,
umduğun, beklediğin şeyler nerde hani,
ortada bir tek şey göreme.
Şeytanı da düzme, Allah'ı gibi,
Buda'sı düzme, Ehrimen'i düzme, Yezdan'ı düzme.
Bir korkak kuşku yaratmış bunların topunu.
Gölgeler baktım, gölgeler, gölgeler...
Sonra baktım bir karanlık uçurum.
Haydi dön geri, dön geri, dön, oğlum!
Ve beynimden vurulmuş gibi devrildim.
Şimdi benim ne cennet, ne cehennem umurumda.
Bakarım evrene, şaşar şaşar kalırım.
Ne tapılan tanırım, ne taptıran tanırım,
yaradılışın kuluyun ben artık,
ben yaradılışın kulu.
Pıtrak gibi işle gökyüzünde mescitler.
İşte onlara orda vicdanım secde eder.
İşte benim bundan böyle tapınmam bu.
İşte bundan böyle benim vaktim böyle geçer,
Artık öyle rahat, öyle rahat ki içerim,
ayırt edemem kendimi bir kayadan.
Tapınmakla biraz minnacık bir kuşla,
bir ishak kuşu da, lâilâhe illallah der,
ben de, lâilâhe illallah derim.
Ve doğruluk ve alçakgönüllülük ve sıkı dostluk,
ve el uzatma ve koruma ve insaf ve acıma,
ve sonra bir şaire zangoç dememek...
İşte buyuran bunlar benim vicdanıma.
Benim âyinim düşünüp yapmaktır,
benim dinim, insan gibi yaşamaktır.
İnanmışım: Taparım ben varlığa,
Her kanat bana bir melek sesi getirir.
Ne işim var peygamberle benim,
beni Hakka bir örümcek götürür.
Kitabım işte yeryüzü kitabı,
bendedir iyilik, kötülük tohumu.
Varırım hep böyle ta mezara dek,
yeniden dirilmek bizim nemize gerek.
Taşır insanların hem aşkını, hem acısını,
bağrımdaki şu deli, şu ince yürek.
İnsan gibi yaşamaktır bugün gerçek din,
insan gibi yaşamak.

İslamcılar, İslam'ı "çağın dini" göstermek için oradaki buradaki Hristiyan "bilimadamları"nın sözlerini çarpıtarak kanıt diye gösterirler. Sık sık da birer "yalancı tanık" durumundaki Maurice Bucaille, W.M. Vatt, Roger Garaudy gibi başka dünyalarda ölürlerken İslam dünyasında dirilmeye yönelmiş kişilere yer verirler. Tevfik Fikretle-riyse görmezler, görmezlikten gelirler.

Eski "maval"lar, "yaratılış söylencesi"yle başlar

"Başlangıçta Tanrı gökleri ve yeri yarattı. Yer ıssız ve boştu. Enginin yüzü üzerinde karanlık vardı; Tanrı'nın ruhu suların üzerinde hareket ediyordu. Ve Tanrı 'Işık olsun!’ dedi; ışık oldu...” (Tevrat, Tekvin; 1: 1-3.)

Tevrat, Tevfik Fikret'in deyişiyle "Tarih-i KadinT'i böyle anlatır gider. Her şeyin, "Tanrı"nm "ol!" demesiyle nasıl olduğunu, "gökleri ve yeri", tüm canlıları ve cansızları "altı günde" nasıl yarattığını bir bir anlatn. (Bkz. Tevrat, Tekvin, Bap: 1-2.) Bunların asıl kaynaklarının eski çağ toplumlarının söylenceleri olduğunu bu dizinin ("Kutsal Kitapların Kaynakları" dizisinin) Tevrat bölümünde, birlikte göreceğiz.

Bunlar, şöyle ya da böyle Kur'an'a da geçmiş durumda:

Kur'an'ın açıklamasına göre de, her şey, Tanrı'mn "ol!" demesine bağlı. Tanrı: "Ol!" deyince olur her şey. (Bkz. Bakara: 117; Âlu Imran: 47, 59; En'am: 73; Nahl: 40; Meryem: 35; Yâsin: 82; Mü'min: 68.)

Kur'an'a göre de Tanrı, "gökleri ve yeri altı günde yaratmış"tır. (A'raf: 54; Yunus: 3; Hûd: 7; Furkan: 59; Secde: 4; Fussilet: 9-12; Kâf: 38; Hadîd: 4.) Kur'an'ın açıklamasına göre, Tanrı, yaratmayı gerçekleştirdiği "altı gün"den dördünü, YER'i (dünyayı) yaratmaya, iki günü de gökleri yaratmaya" harcamış bulunuyor. Neden? Çünkü çıplak gözle bakıldığında "gökler", Ay'ıyla, Güneş'iyle, yıldızlarıyla "YER"den (dünyadan) daha küçük görülür.

Dini, bilim karşısında savunma çabasında olanlar, buradaki "gün"lerle amaçlananın, bildiğimiz haftanın günleri olmadığını ileri sürerler. Oysa Muhammed'in açıklaması var ve çok açık. Bu açıklamaya göre, buradaki günler, "pazartesi, salı, çarşamba..." gibi haftanın günleridir. Ve Muhammed, Tanrı'nın, haftanın hangi gününde neleri yarattığını açık seçik anlatıyor. Müslimin'in e's-Sahih'inde de yer alan hadise göre:

- YER'i (dümdüz biçimiyle) cumartesi,

- Dağlan pazar,

- Ağaçları pazartesi,

-"Mekruh"u (? "kötü"yü, "kötülüğü" anlatıyor olmab) salı,

• "Nur"u (ışığı) çarşamba,

-Hayvanları perşembe,

- "Âdem”i cuma günü "yaratmıştır Tann”. (Bkz. Müslim, e's-Sahih, Kitabu Sıfatı'l-Münâfıkin/27, hadis no: 2789; Ahmed İbn Han-bel, Müsned, 2/227.)

Tevrat'ta Tanrı'nın "yedinci gün dinlendiği" yazılı. (Bkz. Tevrat, Tekvin, 2:2)

Kur'an'da, Tanrı'nın "yedinci gün dinlendiği" yolunda açık bir an-laum yok. Ancak, "gökleri ve yeri altı günde yarattıktan sonra Tanrı'nın ARŞ'a istiva ettiği" bildirilir. "İstiva", İslam kelâmında çok tanışılan bir sözcüktür. Kelâmcılar, Kur’an'm anlatımını akla uydurmak için "istiva"ya kendi anlamından başka türlü anlamlar vermeye çabalarlar. Bu sözcük sözlük anlamıyla "doğrulma, dayanma, bir düzeye gelme” anlamlarını içerir. Tanrı'nın "Arş'a istiva etmesi", bir çeşit "dinlenme amacıyla dayanma" biçiminde yorumlanabilir. Ne var ki, Sünnet ehli bunu kabul etmez. Kur'an'ın "Tanrı"sı da şöyle den "Andolsun ki gökleri ve yeri ve ikisinin arasında bulunanları altı günde yarattık ve Biz, bir yorgunluk duymadık." (Kâf: 38.)

Bununla birlikte Muhammed'in şu açıklaması ilginç:

- "Yüce tanrı, yaratıkları yaratma işini bitirince, sırt üstü uzandı. O şuada bir ayağını, öbür ayağının üstüne koymuştu. Bunun benzerini yapmak hiç kimseye uygun değildir." (Bkz. Hafız Ebu Bekr Mu-lıammed İbnü'l-Hasan İbn Fûrek, Müşkili'l-Hadis, tahkik: Dr. Abdul'mu'tî, s.42.) "Ayak ayak üstüne atmak”, Tanrı'ya özgü sayıldığı için, insanların bunu yapmaları yasaklanır. (Bkz. Müslim, e's-Sahih, Kitabu'I-Libâs/72-74, hadis no: 2099; Ebu Dâvûd, Sünen, Kita-bu'l-Edeb/35, hadis no: 2767.)

'Tanrı, yaratıkları yaratma işini bitirince niçin sırt üstü uzanmış ve ayak ayak üstüne atroış"tı? Bunda, Tevrat’ta anlatılan "dinlenme" anlamı yok mu?

Kaldı ki, Kur'an'm "Tanrı"sı da Yahudilik'teki "SEBT” gününe çok önem veriyor. Bu yasağa uymayanları, "aşağılık maymunlara dönüştürdüğünü" açıklıyor. (Bkz. A'râf: 163-166.) Sebt ise, bilindiği gibi, Tevrat'ta anlatılan, Tanrı'nın dinlendiği "yedinci gün''dür (Cumartesi).

"Yaratılış mavalı”mn önemli bir kesitini oluşturuyor bu. Tevrat'tan yer yer değiştirilerek Kur'an'a geçirilmiş olduğu görülüyor.

"Melek"ler, Kur'an'm "Efendi Tanrı"sınm (Rabb) danışmanlarıdır. Bu nedenle "Âdem'in yaratılışı" konusunda da "melek"lere danışıldığı, ama ”melek"lerin bu işe karşı çıktıkları, bununla birlikte "Tanrı"nın kararlaştırdığı işi gerçekleştirdiği, yani Âdem'i yarattığı anlatılır:

Öyküyü, Bakara Suresinden izlemeye başlayalım (Diyanet'in çevirisinden):

"Rabbin meleklere: 'Ben yeryüzünde bir halife var edeceğim' demişti.

Melekler: 'Orada bozgunculuk yapacak, kanlar akıtacak birini mi var edeceksin? Oysa biz seni överek yüceltiyor ve seni takdis etmekte bulunuyoruz.' dediler. Allah: 'Ben şüphesiz sizin bilmediklerinizi bilirim.' dedi." (Bakara: 30.)

Anlatılanlara göre: "Rabb", yani "Efendi Tanrı", "Halife" diye nitelediği Âdem'in yaratılmaya değer ve üstün nitelikli olduğunu kanıtlama yoluna gider. Bunun için bir sınav düzenler. Âdem'e de, meleklere de bir soru sorup, cevabını isteyecektir. Ne var ki Âdem'e, sorulacak sorunun cevabını öğretir. Konu: "Tüm adlar". Âdem'e bunları önceden öğrettikten sonra sınavı başlaür. Âdem’e öğrettiklerini meleklere sorar: "Eğer doğru söyleyenlerdenseniz haydi bunları bilin bakalım, bana bunların adlarını söyleyin." der. (Bkz. Ayet: 31.) Melekler o konuda bir bilgileri olmadığını, kendisinin öğrettiklerinden başka bir şeyi de bilemeyeceklerini söylerler. (Bkz. Ayet: 32.) Sonra soruyu Âdem'e yöneltir Tanrı. Daha önce kendisine öğretildiği için, Âdem istenen adları bir bir söyler. Bunun üzerine Tanrı, "Ben size demedim mi ki, göklerin ve yerin gizliliklerini ben daha iyi bilirim. Sizin açıkladıklarınızı, gizlediklerini en iyi ben bilirim." diye konuşur. (Bkz. Ayet: 33.) Böylece sınavı Âdem, daha doğrusu "Tanrı" kazanmış olur.

Burada sözü edilen "adlar"la anlatılmak istenen nedir? Bunu Kur'an yorumcuları araştıradursunlar; biz asıl kaynağa, Tevrat'a baktığımız zaman ne olduğunu görebiliyoruz.

"Ve Rab Allah, her kır hayvanını ve göklerin her kuşunu topraktan yaptı ve onlara ne ad koyacağını görmek için Âdem'e getirdi. Âdem, her birinin adını ne koyduysa, canlı yaratıkların adı o oldu. Ve Âdem, bütün sığırlara, göklerin kuşlarına ve her kır hayvanına ad koydu.” (Tevrat, Tekvin, 2: 19-20.)

Görülüyor ki söylence (efsane), Tevrat'takinden biraz değişik olarak Kur'an'a geçirilmiştir.

Peki Tanrı, Âdem'i nasıl yapmıştı?

Âdem'in yaratılışı

Efsaneye göre "toprak (çamur)" ve "üfürük", Âdem'in yaratılmasına yetmiştir:

"Ve Rab Allah, yerin toprağından Âdem'i yaptı. Onun burnuna hayat üfürüğünü üfürdü. Ve Âdem yaşayan can oldu." (Tevrat, Tekvin, 2:7.)

Bu, Tevrat'taki anlatış. Kur'an'daki de bu doğrultuda:

- Âdem "toprak"tan yaratılmıştır. (Bkz. Âlu îmrân: 59.)

- Bu "toprak, çamur durumuna" getirilmiştir. (Bunun anlatıldığını görmek için örneğin bkz. A'râf: 12; Mü'minûn: 12; Secde: 7; Sâd: 71, 76.)

- Tanrı, bu çamura bir biçim (insan biçimi) vermiştir. (Bunun anlatıldığını görmek için örneğin bkz. Hicr: 29; Secde: 9; Sâd: 72.)

- Tanrı "kendi canından üfürünce", Âdem insan olarak meydana gelmiştir. (Bkz. Hicr: 29; Secde: 9; Sâd: 72.)

Demek ki özet olarak anlatılan şu:

"Tanrı", önce bir "toprak" alıyor. Sonra "çamur" yapıyor. Sonra "bir insan biçimi (insan heykeli)" meydana getiriyor bundan. Ve sonra İni "çamurdan insan"a (insan heykeline) "üfürüyor”. işte o zaman "canlı bir insan" oluveriyor. Bu insan, Âdem'dir.

Muhammed'in anlattığına göre, Âdem'in yapılması için gerekli ulan "toprak", yeryüzünden "avuç avuç toplanarak" elde edilmiştir. Yine onun açıklamasına göre, toprak böyle, yeryüzünün çeşitli kesimlerinden toplanmamış olsaydı, bugün insanların derilerindeki

"renk farkları" meydana gelmezdi. Hadis şöyle:

- "Tanrı Adem'i yaratırken tüm yeryüzünden toplayıp avuçladığı topraktan (çamurdan) (heykelini) yaptı. Tüm Âdemoğulları da (toprağının alındığı) yerin özelliğine göre özellik kazanarak gelmiştir. (Bu nedenle) kimi kızıl, kimi ak, kimi kara derili... olmuştur. (Bkz. Ebu Dâvûd, Sünen, Kitabu’s-Sünne/17, hadis no: 4693; Tirmizi, Sünen, Ki-tabu tefsiri'l-Kur'an/3, hadis no: 2955; Ahmed Ibn Hanbel, Müsned, 4/ 400,406.)

Yine Muhammed'in açıklamasına göre, Âdem'in yapılması için toplanan toprağın tümü harcanmamış bu iş için. Topraktan (çamurdan) biraz artmış, bundan da "hurma ağacı" yaratılmıştır. O nedenle Muhammed, hurma ağacına, "insanoğlunun hâlâsı" olarak saygı gös ■ tcrilmesini istiyor. (Bkz. Aclûnî, Keşfu'l-Hafa, 1/195-196, 459, hadis no: 511, 1223.)

Görülüyor ki, söylencenin kökü Tevrat'ta olsa da, öteki konularda olduğu gibi "Âdem'in yaratılması" konusunda da gerek Kur'an'a, gerek hadislere biraz değişik biçimiyle yansımış bulunuyor. Bu da, öteki Yahudi kaynaklarındaki ayrıntılardan, değişik anlatımlardan ve kimi zaman Muhammed'in kendisinin, kimi zaman da öğreticisi durumundaki kişilerin değişik şeyler katarak ve yer yer değiştirerek öyküye değişik bir biçim verme çabalarından kaynaklanmış olabilir.

Âdem'in yukarıda anlatıldığı gibi "yaratılması" söz konusu olunca şöyle bir soru akla gelebilir:

- Tanrı’nın yalnızca bir "ol!" demesiyle "her şeyin oluverdiği" anlatıldığına göre, Âdem'in yaratılması için onca işe ne gerek vardı? Tanrı, "ol!" derdi, Âdem de oluverirdi. Niye böyle olmamış?

Benzer soruyu, "göklerin ve yerin altı günde yaratıldığı" anlatılırken de sormak mümkün. Ne var ki, bu tür soruların karşılığı yoktur. "Tanrı'nın yapuğmdan sorulmaz." (Bkz. Enbiya: 23.)

Havva'nın "yaratılması"

"MavaT'm bu kesimi de oldukça ilginç:

"Ve Efendi Tanrı (Rab Allah): 'Âdem'in yalnız olması iyi değildir. Kendisine uygun bir yardımcı yapacağım.' dedi. (...) Âdem'in üzerine derin uyku getirdi. Ve o uyudu. Ve Efendi Tanrı onun kaburga kemiklerinden birini aldı. Ve onu Âdem'e getirdi. Âdem şöyle dedi: 'Şimdi bu, kemiklerimden bir kemik, etimden bir ettir. Buna NtSA denecek. Çünkü o, insandan alındı.' " (Tevrat, Tekvin, 2: 18,21-23.)

Söylencenin bu kesimi bu ayrıntıyla Kur'an'da yer almıyor. Kur'an'daki anlatım biraz kapalı:

Kur'an'ın "Tanrı"sı, insanlara şöyle seslenir:

- "Ey insanlar! O Efendi Tanrınızdan (Rabbeküm) korkun ki, sizi bir tek candan (Âdem'den -bkz. tefsirler, örneğin Sâbûnî, Safvetu't-Tefâsîr, 1/258.) yarattı. Ondan da karısını -eşini (Havva'yı) yaptı. Ve ikisinden de çokça erkekler, kadınlar meydana getirdi..." (Nisan: 1.)

Bu ayette geçen "bir tek can" diye çevirdiğimiz "e'n-nefsun vahide" ile anlatılanın Âdem; "karı-eş" diye çevirdiğimiz "zevc"le anlatılmak istenenin de Havva olduğunu anlatır Kur'an yorumcuları. İkincisinin, birincisinden "yaratıldığı" belirtildiğine göre, Havva'nın Âdem'den alınan şeyle yapıldığı anlatılıyor demektir. Yani söylencedeki Havva'nın Âdem'in kaburga kemiğinden yaratıldığına ilişkin kesiminin Tevrat'tan Kur'an'a bu anlatımla yansıdığı görülüyor. .Mu-lıammed'in "hadis"indeki açıklama da bu doğrultudadır ve Kur'an yorumlarında yer almıştır. (Örneğin, bkz. Taberî, Camiu'l-Beyân, 4/ 150; F.Râzî, e't-Tefsiru'l-Kebîr, 9/161.)

Kur'an yorumlarında da yer alan Muhammed'in "hadis"lerinden biri şöyledir:

- "Kadınlar konusunda yarar sağlayacak biçimde davramanızı öğütlerim. Çünkü bunlar, eğe kemiğinden yaratılmışlardır. Bu kemiğin en eğri kesimi, üst kesimidir. Onu doğrultma yoluna gidersen kırarsın. Bıraktığın zaman hep öyle kalır. Öylece kullanırsın onu." (Bkz. Buhari, e's-Sahih, Kitabu'l-Enbiya/1; Tecrîd, hadis no: 1816; Müslim, e's-Sahih, Kitabu'r-Rıdâ‘/60, 6, hadis no: 1468.)

Bu bakış, Yahudi kaynaklı İslam Şcriatı’nın kadına olan bakışını da somut biçimde sergiliyor. "Kadını doğrultamazsan; ondan ne ölçüde yararlanırsan o ölçüde yararlanmaya bakmalısın." Mantık bu.

Bakara suresinin 35. ve 36. ayetlerinin Diyanet çevirisindeki anlamları şöyle:

- "Ey Âdem, eşin ve sen cennette kal. Orada olandan istediğiniz yerde bol bol yiyin. Yalnız şu ağaca yaklaşmayın. Yoksa zâlimlerden olursunuz; dedik. Şeytan, oradan ikisinin de ayağım kaydıntı, onları bulundukları yerden çıkardı. Onlara: 'Birbirinize düşman olarak inin, yeryüzünde bir müddet için yerleşip geçineceksiniz.' dedik."

A'râf Suresinde de anlatılır bu. Bundan önce de "TanrTyla "şeytan" arasındaki bir tartışmadan söz edilir; Tanrı Âdem'i yaratınca, meleklere, ona secde etmelerini söyler. Hepsi buyruğa boyun eğip secde ederler. Ama iblis, yani şeytan karşı çıkar. Tanrı'yla iblis arasındaki tartışmanın özeti şöyle:

- Sana buyurduğum halde seni secde etmekten alıkoyan nedir ey İblis?

- Ben ondan daha üstünüm. Çünkü sen beni ateşten, onu çamurdan

yarattın. *

- Hadi oradan! In aşağı! Böbürlenmek neyine senin? Çık git Sen alçaklardan birisin.

- Diriliş gününe değin bana bak, süre ver.

- Haydi dediğin gibi olsun...

- Beni azdırdığın için, andolsun ki ben de senin kullarını azdıracağım. Doğru yollarında oturup şaşırtacağım onları...

- Defol oradan. Kınanmış ve kovulmuş olarak defol! Ben de anti-çerek söylerim ki, insanlardan sana uyanlarla birlikte topunuzu cehenneme dolduracağım! (Bkz. A'râf: 11-18.)

Sonra şunlar anlatılır:

- Ey Âdem, sen ve karın, cennette kalın. Dilediğiniz yerdekilerden yiyin. Ama şu ağaca yaklaşmayın. Yoksa kendisine yazık etmiş olanlardan olursunuz. (Tanrı Âdem'e böyle seslendi.) Ne var ki hemen şeytan (araya girip) açılması kötü olan yerlerini kendilerine göstersin diye ikisine de fısıldadı: "Efendi Tanrı'nızın size bu ağacı yasaklaması, iki melek oluvermenizi ya da burada temelli kalanlardan olmanızı önlemek içindir." İkisine de antiçerek söyledi. "Ben ikinize de, öğüt verenlerdenim." dedi. Böylece ikisinin de yanılmalarına yol açu

(şeytan), ikisi birden ağaçtan tadınca, ikisine de açılması kötü olan yerleri göründü. Ve cennet yapraklarından oralarım örtme yoluna gittiler. O sırada ikisinin de Efendi Tanrı'sı: Ben ikinize de o ağacı ya

saklamamış mıydım? Ve size dememiş miydim ki, şeytan sizin için apaçık düşmandır!' diye seslendi." (A'râf: 19-22.)

Kur'an'a geçirilmiş olan söylencenin bu kesiminin Tevrat'taki aslı şöyle:

"Ve Efendi Tanrı (Rab Allah), doğuya doğru Aden'de bir bahçe (cennet) dikti. Ve yaptığı adamı (Âdem'i) oraya koydu. Ve görünüşü güzel, yenmesi iyi olan her ağacı ve bahçenin ortasında yaşam ağacını, ayrıca iyiliği, kötülüğü bilme ağacını yerden bitirdi. Bahçeyi sulamak için Aden'den bir ırmak çıktı. Bölündü, dört kol oldu. Birincisinin adı Gihon'dur. (...) Üçüncü ırmağın adı Dicle'dir. (...) Dördüncü ırmağın adı Fırat'tır. (...) Ve Efendi Tanrı Âdem’e buyurup şöyle dedi: 'Bahçenin her ağacından istediğin gibi ye. Ama iyiliği ve kötülüğü bilme ağacını yemeyeceksin. Çünkü ondan yediğin gün, mutlaka ölürsün. (...) Âdem’le karısı ikisi de çıplaktılar, ama (bilmedikleri için) utanç duymuyorlardı. Ve Efendi Tanrı'nın yaptığı bütün kır hayvanlarının en hilecisi olan, yılandı. Kadına (Havva'ya) gidip şöyle dedi: 'Gerçekten Tanrı, bahçenin hiçbir ağacından yemeyeceksiniz dedi mi?' Kadın yılana karşılık verdi: 'Bahçenin ağaçlarının meyvelerinden yiyebiliriz. Ama bahçenin ortasında bulunan ağacın meyvesi hakkında, Tanrı ondan yemeyin ve ona dokunmayın ki ölmeyesiniz, dedi.' Yılan kadına şöyle konuştu: 'Hiç ölmezsiniz. Tanrı bilir ki ondan yediğiniz gün gözleriniz açılacak. Ve iyiyi kötüyü bilerek Tanrı gibi (ölümsüz) olacaksınız.' Kadın, ağacın yemek için iyi ve görünüşünün de güzel olduğunu gördü. (...) Onun meyvesinden alıp yedi. Ve kocasına da verdi, o da (Âdem de) yedi. İkisinin de gözleri açıldı. Kendilerinin çıplak olduklarını bildiler. Ve incir yaprakları dikip kendilerine önlük yaptılar. (...) Ve Efendi Tanrı Âdem'e: 'Çıplak olduğunu sana kim bildirdi? Sana yememeni buyurduğum ağaçtan yedin mi yoksa?' dedi. Âdem karşılık verdi: 'Yanıma verdiğin kadın o ağaçtan bana verdi ve yedim!' Efendi Tanrı kadına sordu: '-Bu yap-lığın nedir?' Kadın (Havva) karşılık verdi: 'Yılan beni aldattı ve yedim.' Efendi Tanrı (bu kez) yılana seslendi: 'Bunu yaptığın için bütün sığırlardan, bütün kır hayvanlarından daha lanetlisin. Kamın üzerinde yürüyeceksin. Ömrünün bütün günlerinde toprak yiyeceksin. Ve seninle kadın arasına, senden türeyenlerle ondan türeyenler arasına düşmanlık koyacağım. (...) Kadına da şöyle dedi: 'Sıkıntılarını, gebeliğini çok ağırlaştıracağım. Ağn-acıyla çocuk doğuracaksın, isteğin kocana olacak, o da sana egemen bulunacaktır.' Âdem'e şunları söyledi: 'Karının sözünü dinlediğin ve yememeni buyurduğumdan yediğin için toprak senin yüzünden lanetli oldu. Ömrünün bütün günlerinde sıkıntı çekerek ondan yiyeceksin. Toprağa dönünceye dek alnının teriyle ekmek yiyeceksin. Çünkü ondan alındın, topraksın ve toprağa döneceksin..." (Tevrat, Tekvin, 2: 8-11, 13, 14, 25; 3: 1-7, 129.)

Tevrat'taki söylencenin bu kesimi de, biraz Kur'an'a, çeşitli surelere, daha çok da hadislere, yer yer değişik biçimlerle de olsa serpiştirilmiş durumdadır.

Tevrat'taki "yılan", Kur'an ayetlerine "Iblis-şeytan" olarak yansımış. Bununla birlikte Kur'an yorumcuları, "yılan"ı, "îblis"in kullandığı yolunda yorumlar yapmışlardır. (Bkz. tefsirler, örneğin bkz. Tabe-rî, Camiu'l-Beyân, 1/87; Tefsiru'n-Nesefi, 1/43; F.Râzî, e't-Tefsipı'I-Kebir, 3/15.) Havva'ya ve yılana ne tür ceza verildiğine ilişkin Tevrat'ta anlatılanları da Kur'an yorumlarında buluyoruz. (Bkz. Aynı kaynaklar.) Nedeni şu: Kur'an yorumcuları biliyorlardı ki, ”maval"ın, eski çağ toplumlarından alınma aslı Tevrat'ta. Buraya başvurarak aldıklarıyla ya da aktaranlardan aktararak, ayetlere, hadislere serpiştirilmiş olan söylencenin boşluklarını doldurmaya çalışmışlardır. Yenilerini uydurmaktan çekinmeyerek... Maval içinde maval...

Voltaire, ünlü Felsefe Sözlüğü'nde "Yaratılış" söylencesinin "göklerin ve yerin (içindekilerle birlikte)" yaratılmasına ilişkin kesimi için oldukça uzunca yazar. Bir yerde de şöyle der: Eski olduğu kadar da yanlış olan bu düşünceye,, gökyüzünün dünya için yaratılmış olduğu düşüncesine, bilgisiz halk arasında her zaman değer verilmiştir. Bu ('Tanrı gökleri ve Yer'i yarattı' denmesi), Tanrı'nın bütün dağları bir de kum tanesini yarattığını söylemeye benzer. Çok iyi gemici olan Fenikelilerin, iyi astronomları da vardı elbette. Ama eski önyargılar her şeye üstün tutuluyordu. Yahudilerin bütün bilgileri bu eski önyargılar olmuştur." (Voltaire, Felsefe Sözlüğü, çev. Lütfi Ay, İstanbul, 1977, 1/38.)

Yahudilerin Fenikelilerden -inanç alanında- çok şey aldıkları doğrudur. Ama bu toplum, başka toplum inançlarından da almıştır. Bunu, "Tevrat" bölümünde göreceğiz. Yani başka toplumlardan Tevrat'a, Tevrat'tan da Kur'an'a...

Ünlü düşünür, "Âdem" maddesine de şöyle başlar:

"Dini bütün Mme Bourignon, Âdem'in, yüce Eflatun'un ilk insanları gibi HÜNSA (hem erkeklik, hem de dişilik cinsel organı sahibi) olduğundan emindi. Tanrı ona bu büyük sırrı bildirmiş; ama ben aynı bildirilere erişmediğim için bundan hiç sözetmeyeceğim." (Bkz. Vol-taire, aynı kitap, 1/10.) Yazar, "taklitçi" diye nitelediği yahudilerin "Âdem ve Havva" inancını da Hindistan'dan aldıkları görüşünden yana olduğunu belirüyor. (Bkz. Aynı yapıt, aynı yer.) "Tevrat" bölümünde bu konu üzerinde de durulacak.

İşte Kur'an'a da yansıyan "maval"lardan ilkinin kimliği (ya da "ne idiği") böyle.

Belgeler

(*)

Hu hadiste, Tanrı'nın, haftanın hangi gününde neleri yarattığı açıklanıyor. (Bkz. Müslim, c's-Sahih, Hadis no: 2789)

D Tanrı'mn, yaratıklarını yaratıp bitirince sırt üstü yattığı bir ayağını da öbür ayağı üstüne koyduğu, o nedenle kimsenin aynı duruşta bulunmasının doğru olmayacağını anlatılıyor. Ayrıca "Tanrı'ya özgü oturuş” sayıldığı için ayak ayak üstüne atıp oturmanın doğru olmayacağı anlatılıyor. Ayrıca "Tanrıya özgü oturuş" sayıldığı için ayak ayak üstüne atıp oturmanın da kimse için uygun düşmeyeceği bildiriliyor.

2) Aşağıdaki notta da hadisin yer aldığı öteki hadis kaynakları gösteriliyor. (Bkz. Müşkilu'l-Hadis, s.42)

Bu hadiste, Tanrı'mn, Adem'in toprağını, yeryüzünün değişik kesimlerinden avuç avuç topladığı, insanların renklerinin ve karakterlerinin de bu yüzden değişik olduğu anlatılıyor. (Bkz. Ebu Davud, Sünen, hadis no: 4693.) Bu anlayış öylesine yerleşmiştir ki, karakteri bozuk sayılan bir kimseye "Tineti bozuk" derler. "Tinet" çamur demektir.

"... Ve kişinin sırt üstuyatarken ayak ayak üstüne alması da yasaklanmıştır." (Müslim, e’s-Sahih, hadis no: 2099)

"Hâlânız olan hurma ağacına saygı gösterin. Çünkü bu ağaç, babanız Adem'in çamurundan arta kalanla yaratılmıştır...” (Aclûni, Keşfu'l-Hafa, hadis no: Sil, 1223.)

Bu hadislere ve açıklamalara göre: Adem'in toprağından arta kalanla yaratıldığı için insanların "hâlâsı" sayılan hurma ağacından, Tanrı katında daha değerli bir ağaç yoktur. Yine bu alandaki hadisler ve açıklamalarına göre: Nar ve üzüm ağaçları da ayrıca çekirgeler de Adem'in çamurundan arta kalanla yaratılmışlardır. Arapça yazılarda bunlar da var.

İbrahim "Peygamber" Mavalı

"... Babanız İbrahim'in milletinde. Daha önce size müslümanlar adını veren de o olmuştu..." (Hacc, ayet: 78)

Burada anlatılan:

-İbrahim, "müslümanların babası"dır.

-Müslümanlara "müslümanlar" adını koyan da İbrahim olmuştur.

Yalıudiler:

-"İbrahim, bizim babamızdır."

Muhammed inanırları ("müslüman"lar):

-"Hayır, İbrahim bizim babamızdır."

İbrahim hangisinin babası?

Voltaire, İbrahim'in "birbirinden bu denli ayrı iki toplum"un yani "hem yahudilerin, hem müslümanların" birden "baba” sı olmasının kolay anlaşılır bir şey olmadığını yazar. (Bkz. Voltaire, Felsefe Sözlüğü, çev. Lütfi Ay, "Abraham" maddesi.)

İbrahim'in bu iki topluma da "baba" sayılması, bu toplundan (ya-lıııdileri, Araplan) birbirlerine ısmdıramamış; "düşman" olmaktan bile uzaklaşüramamış. Neden ki, temeli olmayan bir "babalık"tır bu. Tıpkı, söylenceden alınıp Tevrat'a, sonra da İncil'e ve Kur'an'a geçirilmiş olan Âdem'in "insanlığa baba" yapılmasının hiçbir yaran olmaması gibi. Bilimsel temeli olmadığı artık bilinen bu "baba"lığın, toplumların birbirlerine olan düşmanlıklarını önleyememesi gibi.

Kur'an'ın Tevrat'tan aktarılma "Tanrı"sı tarihleri karıştırıyorum?

"Kur'an,lın kaynakları üstüne kitap yazmış olan Clair Disdull'a göre bu soruya "evet" demek gerekiyor:

Disdull, yahudilerin, Tevrat yorumlarını içeren "Midraş"ını, "Midraş Rabbi" kesimini ele alıyor. İbrahim'in Nemrud'un buyruğuyla "ateşe atılması" mavalına ilişkin ”Midraş"ta anlatılanlarla, Kur'an'da, "tefsir"lerde ve öteki din kitaplarında anlatılanları karşılaştırıyor. Kur'an ve yorumlarındakilerin kaynağını belirliyor, kaynağın, yahudi "Midraş"ı olduğunu görüyor, gösteriyor. Ardından, İbrahim'le Nemrud’un Tevrat'ta anlatılanlara göre ayrı ayrı yüzyıllarda yaşamış olduklarını anımsatıyor. Böylece "Midraş"ta, Tevrat ayetini yorumlayan yahudi din adamının yanlışının Kur'an'a geçirildiğini ve bu yanlışa dayalı öykünün, "Midraş"ta nasıl anlatılıyorsa, tüm ayrıntılarıyla müslüman din kitaplarına da aktarılmış olduğunu ortaya koyuyor. Özetle

şunları yazıp dile getiriyor:

Ibrahim-Nemrud mavalına ilişkin yanlış, "farkında olmadan" mı Kur'an'a geçirilmiş?

-”... İbrahim'in ateşten kurtarılması hikayesinin esası, bir eski yahudi yorumcusunun yaptığı bilgisizce bir yanlışlıktır. Bu da, Cuna-tan'ın Babilon'u bilmediğinden, orada bir kentin adı olan UR sözcüğünü, Ârâmî dilinde ATEŞ demek olan OR anlamına alarak, (Tevrat'ın) Tekvin kitabının 11. babının 28. fıkrası üzerine yazdığı yorumda: ‘Nemrud putlara tapmadığından İbrahim'i ateş ocağına attığı zaman, ateşin ona zarar vermesine izin verilmedi’ diye yazmasından ibarettir. Gerçekte, bu öykünün aslı yoktur. Cunatan'ın böyle bir yanlışlık yapmış olmasına şaşılmaz. Asıl şaşılası olan, Tanrı'dan vahiy aldığı savında olan bir kimsenin (Muhammed'in), yanlışlığa dayalı böyle bir masalı doğru sayıp, Cebrail aracılığıyla doğrudan Tanrı'dan aldığını ileri sürdüğü kitabının (Kur'an'ın) çeşidi yerlerine sokması ve kendisine bağlı olanlara, buna inanmalarını öğütlemesidir..." (Bkz. İsmail

Fenni Ertuğrul, Hakikat Nurları, İstanbul, 1949, s. 113-114,)

-"Muhammed, bu hikayeyi okumayıp, ancak kimi yahudilerden işitmiştir. Midraş Rabbi'deki öyküyü aktarmaktaki amacımız, Muhammed'in bu öyküyü bu kitaptan aldığını kanıtlamak değildir. Öykünün, eskiden beri yahudiler arasında aktarıla gelmekte olduğunu ve Arapların bu masala ilişkin bilgileri, bu kitapta yazılı olandan ya da buna benzeyen şekillerden aldıklarını göstermektir. (...)

"...Böyle masallara cahil yahudiler inanırlar. Çünkü bunlar, geleneksel denmeye (bile) layık olmayan, hiçbir dayanağa dayanmayan şeylerdir. Yahudilerin (geleneklerine göre) İbrahim zamanına ait olarak güvenilir sayılan biricik geleneksel kaynakları( Tevrat'ın başındaki) beş kitaptır. Bu çocukça masalınsa bu kitaplarda bulunmadığını söylemeye bile gerek yok. Tersine, Tekvin kitabından anlaşıldığına göre, Nemrud'un, İbrahim'in zamanından birçok yüzyıllar önce yaşadığı açıkseçiktir. Gerçi Kur'an'da Nemrud adı geçmiyor. Ama bu ad, Midraş Rabbi'deki yahudi öyküsünde olduğu gibi, hem müslümanların geleneksel aktarmalarında, hem de Kur'an tefsirlerinde, İbrahim'in ateşe auldığına ilişkin kesimde görülür. Buradaki tarih yanlışlığı, Büyük İskender’le Türk padişahı Osman (Gazi) arasında ne kadar süre geçtiğini ve böyle bir olayın Osman'ın başından hiçbir zaman geçmediğini bilmeyen bir kimsenin: "Büyük İskender, Osman'ı ateşe atu." demesi kadar büyüktür." (Bkz. İsmail Fenni Ertuğrul, aynı kitap, s. 113. Alıntı Türkçeleştirilmiştir. T.D.)

Clair Disdull’un bu belirlemesini "cevap" vermek için "reddiyye" niteliğindeki kitabına alan, ülkemizdeki "İslamcı hareket"in 20. yüzyıldaki gelişmelerinde rol almış önde gelenlerden sayılan (bkz. İsmail Kara, Türkiye'de İslamcılık Düşüncesi, İstanbul, 1987,11/139-183.) İsmail Fenni Ertuğrul (1855-1946), zorlana zorlana cevap(!) veriyor. Salt "cevap veriyor" olmak için.

İsmail Fenni Ertuğrul'un bu konudaki "cevap"ları, şöyle özetlenebilir:

-"Kur'an'da, Nemrud adı geçmiyor. Öyleyse, Clair Disdull'un ‘Kur'an'da geçmemiş olan Nemrud'dan dolayı, Kur'an-ı Kerim'i tarih yanlışına düşmüş olmakla suçlamaya hakkı yoktur." (Bkz. I.F. Ertuğrul, aynı kitap, s. 114,115.)

Bu "cevap" doyurucu değildir. Çünkü: Kur'an'da kimi ayetlerde,

"İbrahim'le birlikte Nemrud'dan söz ediliyor" olduğunda, Kur'an yorumcularının ve müslüman yazarların hemen hemen görüş birliği vardır.

Örneğin Bakara suresi'nin 258. ayetinde, İbrahim'in, bir "kâfir hü-kümdar"la tartıştığı ve onu susturduğu anlatılıyor.

Bu "kâfir hükümdar" kimdir?

Kur'an yorumcuları, hemen tümüyle, bu soruya verilmesi gereken karşılığın şu olması gerektiğini belirtirler:

-"Nemrud (Nümrûd, Numruz.)". (Bkz. Tefsirler, örneğin: Taberî, Camiu'l-Beyân, 16-18; F. Râzî, e't-Tefsiru'l-Kebir, 7/21 ve öt.; Kurtu-bî, 2/1091-1094; Tefsiru'l-Merâği, Mısır, 1974, 3/21; Ebu Hayân, Bahru'l-Muhît, Riyad, 2/286 ve öt.; Celâleyn, 1/40; Tefsiru'n-Nesefî, 1/30; Muhammed Ali Sâbûnî, Safvetu't-Tefâsîr, 1/165; Elmalı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili, İstanbul, 1960, 2/877 ve öt.)

Bu ayet nedeniyle de, Nemrud'un, İbrahim'i ateşe attırmasından söz ediliyor. (Bkz. Aynı kaynaklar.)

Enbiya suresi, ayet: 66-70 Diyanet çevirisinden:

-"İbrahim: ‘O halde Allah'ı bırakıp da size hiçbir fayda ve zarar vermeyecek olan putlara ne diye taparsınız? Size de Allah'ı bırakıp taptıklarınıza da yazıklar olsun! Akletmiyor musunuz?’ dedi. Onlar: ‘Bir şey yapacaksanız şunu yakın da tanrılarınıza yardım edin’ dediler. Biz: ‘Ey ateş! İbrahim'e karşı serin ve zararsız ol!’ dedik. Ona düzen kurmak istediler. Fakat biz, onları hüsrana uğrattık."

İbrahim'i göstererek: ‘Şunu yakın!’ dediği bildirilen kişi kimdi?

Buna da tefsirler:

- "Nemrud'du." diye karşılık veriyorlar. Ve öyküyü ayrıntılarıyla anlatıyorlar. (Bkz. Bu ayetlerle ilgili tefsirler, örneğin F. Râzî, 22/ 187; Zemahşeri, Tefsiru’l-Keşşaf, Kahire, 3/66; Taberî, 17/32; Kâzî Beyzâvî, 2/86; Tefsiru'n-Nesefî, 3/83 ve öt. Bununla birlikte aynı kaynaklar, burada: 'yakın!' diyenin o toplumdan başka biri ya da birileri olabileceğini de belirtiyor.)

Buradaki ayetlerde, İbrahim'i Nemrud'un ateşe attırdığına ve Tanrı'nın da kurtardığına ilişkin öyküyü olanca ayrıntılarıyla alıp aktaranlardan biri de, Clair Disdull'un yahudi kaynaklarıyla karşılıştır-mak için ele alıp üzerinde durduğu "Araisu'l-Mecâlis (Kısasu'l-Enbiya)" adlı kaynak kitaptır. (Mısır, Matbaa Atıf, s.43-46.)

Demek ki Clair Disdull, Kur'an ayetlerinde, "İbrahim'in ateşe atıldığı ve Tanrı tarafından kurtarıldığı" anlatılırken ’lbrahim-Nemrud" masalına değinildiğini, bunu müslüman yorumcuların da ortaya koyduğunu yazmakla bir gerçeği dile getirmiş oluyor. İsmail Fenni Er-tuğrul kabul etmese de gerçek bu. Kısacası: Eğer İbrahim'le Nemrud ayrı ayrı yüzyıllarda yaşamışlarsa -ki tek kaynak olan Tevrat'a göre öyle- Kur'an'm "Tanrı"sı "İbrahim-Nemrud" masalını doğru sayar nitelikte aktarmakla, alıntı yaptığı Tevrat yorumcusunun düştüğü tarih yanlışına düşmüş oluyor.

Şimdi Urfa'daki "Halilu'r-Rahman Camii"ni ve "balıklı iki havuz'u düşünün. Ve buralarda piyasaya siirülegelen inancı, yuttur-macayı. Herkes: "Nemrud'un, İbrahim Peygamberi ateşe attırdığına ve mucize olarak ateşin İbrahim'i yakmadığına" inanıyor değil mi? Peki bu bir yalansa, bu yalana yüzyıllar boyu halkı inandırmış olmanın sorumlusu İslam ve en başta onun "kutsal kitabı (Kur'an)" değilse nedir ya da kimdir?

Konuya ilişkin temel "tefsir"lcrc baktığımız zaman bir başka düşündürücü nokta daha görürüz: İslam'ın, bir toplumu bir topluma düşman ediyor oluşu:

Nemrud "Kürt"müş ve Kürtler İbrahim "Peygamber"i ateşe atmış!

İslam'ın en temel "tefsir"lerinde ileri sürülen bu.

Ünlü Keşşaf (Arapça) tefsirinde İbrahim’i ateşe atanın kim olduğundan ve "Nemrud"dan söz edilirken:

- "Reculun min a'râbi'l-acem. Yurîdu'l-ekrâde." deniyor. Anlamı şu:

- "Iran köylülerinden bir adam. Kürtleri anlatmak istiyor." (Bkz. Zcmahşeri, Keşşaf, Kahire, 3/66.)

Râzî'de de benzer açıklama:

- "Reculun mine’l-kürdi min aTabiFaris." Yani: "Iran köylü kesiminden bir adam, bir kürt. "(Bkz. F. Râzî, 22/187.) Tefsirlerin tümüne yakın bir bölümünde bu açıklama yer alıyor. Bunun korkunçluğunu düşünebiliyor musunuz? Bir kesim toplum, bir kesim topluma, "lbra-him Peygamberi ateşe atan bunlardır, bunların atalarıdır." denerek düşman yapılıyor.

Biz yine konumuza gelelim:

İsmail Fenni Ertuğrul, Disdull'a cevap verirken bir de şöyle diyor:

- "Hazreti İbrahim'in kıssası Tevrat'ta yoktur diye, 'Muhammed bu aslı esası olmayan masalı Kur'an'a ithal etti' demeye ve buna şaşmaya ne hakla cü'ret etmiştir?" (Bkz. iJErtuğrul, Hakikat Nurları, s.115.)

Bunun da bir "cevap" değeri olmadığı açık. Üslubu bile, müslüman inanırlar kitlesine bir "kahraman" olarak görünme çabasını ortaya koyar nitelikte.

I.F. Ertuğrul bir yandan, "yahudi kaynakları"na müslümanların başvurduklarını, alacaklarını alıp kitaplarına aktardıklarını "kabul" ediyor; ama bunu "saflık"larma, iyi niyetlerine bağlıyor. (Bkz. Aynı kitap, s.114.) Bir yandan da, bunun tam tersini ileri sürmekten çekin-meyip, yahudi kaynaklarından alınmadığını savunabiliyor. "Arais ve Kısas-ı Enbiya"da (oysa "Araisu'l-Mecâlis"le Kısasu'l-Enbiya" aynı kitaptır.) görülen "fıkralar"ın "Yahudilerden alınmayıp Ka'be'yi tamir eden İbrahim Peygamber'den kalma olduğu"nu ileri sürüyor. (Bkz. Aynı kitap, s.115.) Yani bir sayfada bir görüş, öbür sayfada tersi savunuluyor. Bu da, I.F.Ertuğrul'un "cevap"ta ne denli zorlandığını açığa vuran bir ilginçlik. Daha neler var.

Ve ardından şöyle diyor:

- "Çünkü Arapların, yahudilerin ne Midraş adındaki kitabını, ne de Cunalan'ın tefsirini okumaları şöyle dursun, bunların adlarını bile işitmemiş olduklarından eminiz." (Bkz. Aynı kitap, aynı yer.)

"Eminiz" diyor, ama gerçek bunun tersini kanıtlamakta. Biz de bunu biliyoruz. Hem de elimizdeki kanıtlarla ve kesin olarak. Biliyoruz ki Muhammed'in döneminde de yahudilerin kitapları, Araplarca biliniyordu. Kimi, ilgililerince çok iyi biliniyordu.Kiminin bilgisiyse "kulaktan dolma" niteliğindeydi.

Şimdi Lir ilahiyatçının kitabındaki bilgilerden sunalım:

"Cahiliyye devrinde yazılmış şiirlerden anlaşıldığına göre, İslam öncesi Arapları, yarımadanın çeşitli bölgelerinde kurulmuş olan -Fırat ve Dicle nehirlerinden başlayarak Suriye, Filistin ve Mısır ile güneye, iç bölgelere ve hatta çöle kadar uzanan bölgede- MANAS -

TIRLARDAKİ HAYATI BİLİYORLARDI. (Bkz. Doç. Dr. Yaşar Kutluay, AÜ ilahiyat Fak. Yay., Ankara, 1965, s. 7.) "Halen Amerika'da bir kütüphanede bir yazma eser vardır ki, İbrani harfler ile Arapça yazılmıştır. Eseri yayımlayan ‘bilgin’, el yazısının, ‘12. yy'a ait olduğunu’ ve Karai mezhebi (yahudi mezhebi) aleyhtarı bazı yazmalar arasında ele geçirildiğini belirttikten sonra, ‘bunda Peygamber Muhammed'in YAHUDİ ARKADAŞLARININ BlR LİSTESİ ile onlar tarafından yazılmış bazı ayetleri ihtiva etmektedir’ der. Bu ‘arkadaşlar (ashab)’, yazdıkları ayetleri öyle seçmişlerdir ki her birinin baş harfi İbrani harflerine çevrildiği zaman, ‘İsrail hakimleri (bilgeleri) SAHTE PEYGAMBER'e böyle yaptılar’ anlamında bir cümle ortaya çıkmaktadır..." (Bkz. Kutluay, aynı kitap, s. 14.)

Bir başka ilahiyatçının, Diyanet işleri eski başkanlarından Prof. Dr. Süleyman Ateş'in kitabından:

Islami öncesi şairlerinden ve ünlü "yedi askı"dan (el Muallaka-tu's-Seb'a) birinin sahibi olan Züheyr Ibn Ebi Sülma’nın bir şiirine (bu şiiri, Züheyr'in el Muallaka'sında görmek için bkz. Zevzeni, Şerhu'l-Muallakati's-Seb’, Beyrut, s. 81.) yer veriliyor. Şiirin anlamı (Ateş'in çevirisiyle) şöyledir:

"Göğüslerinizde (kalplerinizde) olanı Allah'tan gizlemeye çalışmayın. Ne kadar gizlense Allah onu bilir. Yaptığınız şeyin cezası ertelenir, bir kitaba konulur, hemen intikamı alınır." (Dr. Toshihiko l/.nsu, Kur'an'da Allah ve insan çev. Süleyman Ateş, Ankara, 1975, A.Ü. ilahiyat Fak. Yay., s. 84.)

Ve sonra şu bilgi aktarılıyor:

"Charles Lyall'in uzun zaman gösterdiği gibi Züheyr'in bu şiirde lıitabettiği kabileler, hristiyan ve yahudi dini fikirlerini bilen bir halkın arasında yaşıyorlardı. Batıda ve kuzeyde Yesrib, Hayber ve Teymâ vardı ki BURALAR, YAHUDİ MERKEZLERl’ydi. .." (Izıtsu, ııym çeviri, s. 85.)

İslam öncesinde arapların, yahudi ve hristiyan merkezleriyle içli dışlı olduklarını, gerek Yahudilik'ten, gerek Hristiyanlık'tan çok şey öğrendiklerini ortaya koyan kanıtlar arasında sayılabilecek çok sayıda ıir vardır. (Bunlardan birçok örnek görmek için bkz. Hasen e’s-Scııdûbî, Şerhu Divani Îmrii'l-Kays, Kahire, Matbaatu'l-Istikâme, s. Kİ, 91, 113, 115, 120, 136, 151, 160, 161, 163, 169, 178 -179, 183,

188-191, 193-194, 201, 204-206, 208, 210, 212-215; Sandusî, An-bâru'l-Merakıse ve eş'âruhum, s. 266, 269, 270, 301-304, 385-386, 395-397, 405.) İlgili bölümlerde, yeri geldiğinde bu şiirler sunulacaktır. O zaman, İslam öncesi şiirlerden birçoklarının, kimi zaman aynı Arapça kalıplar içinde Kur'an'a nasıl geçirilmiş olduğu da görülecektir.

Yine "İbrahim-Nemrud masalı"na dönelim. Bu masala benzer bir başka masalı, Tevrat'ın ilk beş kitabında değilse bile, başka bölümünde bulabiliyoruz.

Bir başka insan-ateş masalı

Bâbil. Arapların "Buhtunnasır (Buhtunnassar)" dedikleri Kral Ne-bukadnetsar (ya da Nebukadnassar ya da Nebukad-Nassar, Nubu-haz-nassar) dönemi. Bu kıral bir "altın heykel" yaptırmıştır. Babil'de, Dura ovasında. Açılışı için, ileri gelenleri çağırır. Toplanan, ileri gelen devlet yetkilileri, yüksek dereceli memurları arasında MÜFTÜLER, FAKÎHLER de vardır. (Bkz. Tevrat, Danyal, 3:1-2.) Kral, herkesin altın heykele tapmasını istediğine ilişkin buyruğunu duyurur. "Kim heykel önünde yere kapanıp tapınmada bulunmazsa, ateşi alevli bir fırının içine atılacaktır". Herkes buyruğun gereğini yerine getirir. Ne var ki, kimi "yahudiler", buyruğun gereğine uymamışlardır: Şad-râk, Mesâk ve Abdu Negu (Abed nego). (Bkz. Danyal, 3: 5-12.)

Bundan sonrası Tevrat'ta şöyle anlatıyor:

"(13)

O zaman Şadraki Meşakı ve Abed-negoyu getirsinler diye Nebu-kadnetsar öfke ve kızgınlıkla emretti. O zaman bu adamları kralın önüne getirdiler.

(14) Nebukadnetsarsöyliyip onlara dedi: ey Şadrak. Meşak ve Abed-nego, bilerek mi ilâhıma kulluk etmiyorsunuz, ve dikmiş olduğum altın heykele tapınmıyorsunuz? Şimdi, boru zurna çerde, ud, rebab, gayda ve her çeşit musiki âletleri sesini işitince, yere kapanmağa ve yapmış olduğum heykele tapınmağa hazırsanız, âlâ; ve eğer tapınmazsanız, hemen o saat ateşi alevli fırının içine atılacaksınız; ve benim elimden sizi kurtaracak ilâh kimdir? Şadrak. Meşak, ve Abed-nego cevap verip kirala dediler: Ey Nebukadnetsar, bunun üzerine sana cevap vermek bize gerek değil.'¹ ~¹ Öyle olursa kendisine kulluk ettiğimiz Allahımız ateşi alevli fırından bizi kurtarabilir: ve senin elinden bizi kurtaracaktır, ey kıralOlmazsa bile, malûmun olsun ki, ey kıral, senin ilâhlarına kulluk etmeyiz, ve dikmiş olduğun altın heykele tapmayız.

(19) O zaman Nebukadnetsar kızgınlıkla doldu ve Şadraka, Mesaka, ve Abed-negoya karşı yüzünün şekli değişti; bunun üzerine cevap verdi, ve fırını kızdırılması âdet olandan yedi kat daha kızdırsınlar diye emrettiP®' Ve Şadrakı, Meşakı, Abed-negoyu bağlasınlar, ve onları ateşi alevli fırına atsınlar diye, ordusundaki bazı zorlu yiğitlere emretti. ^ ‘ O zaman bu adamlar, şalvarları, sarıkları, ve kaftanlar, ve diğer esvapları üzerlerinde olarak bağlandılar ve ateşi alevli fırının içine atıldılar. (^~) Bunun üzerine, kiralın emri sıkı, ve fırın pek çok kızgın olduğu için, Şadrakı, Meşakı ve Abed-negoyu alıp götüren adamları ateşin alevi öldürdü. Ve bu üç adam, Şad-rak, Meşak ve Abed-nego, bağlı olarak ateşi alevli fırının içine düştüler.

1 O zaman kıral Nebukadnetsar şaştı, ve tez ayağa kalktı; öğütçülerine söyliyip dedi: Biz ateşin içine bağlı üç kişi atmadık mı? Kirala cevap verip dediler: Gerçek, ey kıral. Cevap verip dedi: işte, ben çözülmüş dört kişi görüyorum, ateşin içinde yürümekteler, ve kendilerine bir zarar olmamış; dördüncüsünün görünüşü de bir ilâh oğluna benziyor. O zaman Nebukadnetsar ateşi alevli fırının kapısına yaklaştı; söyliyip dedi: Ey Yüce Allahın kulları, Şadrak, Meşak, ve Abed-nego, dışarı çıkın ve buraya gelin. O zaman Şadrak, Meşak, ve Abed-nego ateşin içinden çıktılar. (~‘) Ve sat-raplar, kaymakamlar, ve valiler, ve kiralın öğütçüleri bir araya toplanmış olarak bu adamları gördüler; bedenleri üzerinde ateşin kudreti yoktu, ve başlarının saçı yanmamış ve şalvarlarının hali değişmemiş, ateşin kokusu da onlara sinmemişti.

(^) Nebukadnetsar söyliyip dedi: Şadrakın, Meşakın, ve Abed-negonun Allahı mübarek olsun, o ki meleğini gönderdi, ve kendisine güvenen kullarını kurtardı, ve onlar kiralın sözünden öte geçtiler, ve kendilerinin Allahından başka bir ilâha kulluk etmesinler, ve tapınmasınlar diye bedenlerini verdiler.

' ‘'Ve ben ferman ediyorum ki, Şadrakın, Meşakın, ve Abed-negonun Allahına karşı yolsuz söz söyleyen her kavm, millet, ve dil parçalanacak, ve evleri gübrelik edilecektir; çünkü böyle kurtarabilen başka bir ilâh yoktur. q zaman kıral Babil vilâyetinde Şadrakın, Meşakın, ve Abed-negonun mertebelerini yükseltti." (Bkz. Tevrat, Danyal, 3:13 -30.)

Kur'an ve Kur'an yorumlarındaki ’lbrahim-Nemrud" masalının kaynağı burası da olabilir mi? Bu da bir olasılık. Muhammed ya da öğreticileri, bu masalı alırlarken çeşitli yahudi kaynaklarından, kulaktan dolma bilgilerden, Tevrat'tan, Tevrat'ın bu bölümünden, Tevrat yorumlarından ("Midraş"tan) biraz biraz alıp bir karma da yapmış olabilirler. Sonradan gelenler de, aynı kaynaklara yeniden başvurup alıntıları biraz daha genişletmişlerdir diye düşünülebilir. Ve bu olasılık daha güçlü.

Ne olursa olsun; kesin olan şu: Bu masalın gerçekle bir ilintisi yok.

Kur'an'a göre İbrahim nasıl bir adamdı?

-"Örnek alınacak bir kimse.”

Kur'an'ın "Tanrı"sı, müslümanlara seslenerek şöyle diyor:

- İbrahim ve onunla beraber olanlarda, sizin için uyulacak güzel bir örnek vardır..." (Bkz. Mümtahine, ayet: 4.)

Oysa anlatılanlara bakıldığında İbrahim'de neler buluyoruz:

İbrahim, tüyler ürpertici ve insanlık dışı işler yapan biri olarak sunuluyor:

Bir adam düşünün: "Karı"sınm "câriye"siyle yatıyor. Bir çocuğu bundan. Kıskanç "karı"sınm isteğine uyarak, hiçbir suçu olmayan "ca-riye"yi çocuğuyla birlikte alıp götürüyor; Kur'an'daki (bkz. İbrahim, ayet: 37) deyimiyle "ekin-bitki bulunmayan (gayri zi zer'in. Diyanet çevirisinde: çorak.) bir yere, yavrusuyla yapayalnız bırakıyor.

Bu adamın davranışı nasıl bulunur?

Kuşkusuz: "insanlık dışı".

İlgili ayete, ilgili hadisle birlikte bakıldığı zaman görülür ki bu insan: "İbrahim Peygamberdir. "Karı"sı: Sâre. "Cariye"si: Hâcer. Çocuğu da: İsmail'dir.

"Tanrı'dan gelen buyruk" üzerine bu yapılmış. Yani öyle anlatılıyor. O zaman da, bu acımasızlığı, "insanlık dışı" durumu yaptıran "Tanrı"dır. İşte "kutsal kitab"ın "Tanrı"sıyla, bir "ulu peygamber"i böyle sunuluyor.

İlgili "ayet”in, Diyanet çevirisindeki anlamı şöyle:

- "Rabbimiz! Ben çocuklarımdan kimini, namaz kılabilmeleri için, Senin kutsal evinin yanında, ÇORAK bir vadiye yerleştirdim. İnsanların gönüllerini onlara meylettir. Şükretmeleri için onları ürünlerle rızıklandır.”(dedi İbrahim.) (İbrahim suresi, ayet: 37.)

İlgili "hadis", Buhari'nin "e's-Sahih"inin de içinde bulunduğu, İslam dünyasınca en güvenilir hadis kitaplarında da yer alır. Bu hadisi, Diyanet yayınlarından "Sahih-i Buhari Muhtasarı Tecrîd-i Sarih Tercemesi" adlı kitapla görelim: 1381 no. lu hadis. "Türkçesi", hem eski bir dilledir, hem de yorumlarla karışıktır. Yine de anlaşılabilir. Bir bölümü aynen şöyle:

İbn Abbas radiyallalıü anhümâdan şöyle rivayet olunmuştur. Kadınların uzun etekli libas kullanmaları İsmail'in anası (Ilâcer) tarafından konulmuş bir âdettir. Hâcer, (kıskanç ortağı) Sareden izini gizlemek için uzun eteklik giymişti. İbrahim llâcerle evlenip İsmail doğduktan sonra emzirmekte olduğu oğlile beraber (Sare'nin taarzundan korumak için Şamdan çıkıp Mekkeye) geldi. Nihayet llâcerle İsmail'i Mescidi Haramın (bugün bulunduğu) yerin, ve Mescidin yüksek bir mahallindeki zemzem kuyusunun yukarısında büyük bir ağaçın yanına bıraktı. O tarihte Mekkede hiçbir kimse yoktu. Hattâ içecek su da yoktu. İşte İbrahim bu ana ve oğulu buraya bıraktı. Yanlarına içi hurma dolu (meşin) bir dağarcık, içi su dolu bir kırba bıraktı. Sonra İbrahim kendi (Şama) gitmek üzere döndü, lsmailin anası Hâcer de peşi sıra onu takip etti de:

- Ey İbrahim bizi bu vadide bırakıp da nereye gidiyorsun? Öyle bir vâdi ki ne görüp görüşecek var, ne başka bir hayat eseri var. (Vahşet âbâd yer) dedi. Hâcer bu sözlerini tekrar ettise de İbrahim ona dönüp bakmadı. Nihayet Hâcer ona:

- (Bizi burada bırakmağı) Allah mı sana emretti? diye sordu. İbrahim:

- Evet, Allah emretti! diye cevap verdi. Bunun üzerine Hâcer:

- Öyle ise (Allah bize yetişir), O bizi korur, bırakmaz! dedi. Sonra (Kâ-bcn'ın yerine) döndü. İbrahim de ayrılıp gitti. Tâ Mekkenin üstündeki "sen'ıy-yc" mevkiinde görülmiyecek bir yerde bulununca yüzünü Kâbeye döndürdü. Sonra ellerini kaldırarak şu kelimelerle duâ etti de:

- Tanrım! Zürriyetimden bir kısmım (İsmail ile onun soyunu) ekin bitmez bir vâdide senin taarruz haram olan beytinin yanında iskân ettim. Nâstan bir kısım kimselerin (namaz kılmaz için) zürriyetimin bulunduğu bu yere doğru meylettirip heveslendir! Ve onları her nevi meyvalardan mezruk et!. Gerektir ki sana şükredeler! dedi.

Artık Ismailin anası, oğlu İsmail'i emziriyor ve (kendisi) kırbadaki sudan içiyordu. Nihayet kırbadaki su bitince hem Hâcer, hem de çocuğu susadı, llâcer çocuğun susuzluktan toprak üstünde sızlanarak yuvarlandığına bakmaya başladı. Fakat çocuğun bu elim haline bakmaktan fenalaşarak onun yanından kalkıp biraz öteye gitti. Ve o mıntıkada Kâbeye en yakın dağ olarak Safa tepesini buldu. Ve bunun üstüne çıktı. Sonra vadiye karşı durup bir kimse görebilir miyim? diye bakmağa başladı. Fakat hiçbir kimse göremiyor-du. Bu defa Safa tepesinden indi. Vadiye varınca (ayağına dokunmamak için) entarisinin eteğini topladı. Sonra müşkül bir işle karşılaşan bir insan azmile koştu. Nihayet vadiyi geçti. Sonra Merve mevkiine geldi. Orada da biraz durdu. Ve bir kimse görebilir miyim? diye baktı. Fakat hiçbir kimse göremedi. Hâcer bu suretle (Safa ile Merve arasında) yedi defa gitti, geldi. Nebi sallâl-lahü aleyhi ve sellem: Bunun için nâs (hacılar) Safa ile Merve arasında say ederler, buyurmuştur. Son defa Merve üzerine çıktığında bir ses işitti. Ve kendisi nefsine hitab ederek: Sus, iyice dinle! dedi. Sonra dikkatle dinledi. Bu sesi evvelki gibi bir daha işitti. Bunun üzerine Hâcer: ey ses sahibi sesini duyurdun!. Eğer sen bize yardım etmek kudretine malik isen bize yardım et! dedi. Ve böyle der demez hemen Zemzem kuyusunun yerinde bir melek (Cibril) göründü. O Melek ayağının topuğile, yahud kanad ile yeri kazıyordu. Nihayet su göründü. (Su başka tarafa akmasın diye) Hâcer hemen suyu büyedi. Havuz gibi yaptı. Hâcer hem elile öyle yapıyordu. Bir laraftandan da kırbasını doldurmağa devam ediyordu. Su ise avuç avuç alındıktan sonra yerinde kaynıyordu."

Görüldüğü gibi, bugünün uygar insanlığmca kesinlikle kınanacak türden bir insanlık dışı ve acımasızlık yanında bir sürü de ilkel, boş inanç sergileniyor.

Burada acımasızlığı yaptıran güç olarak "Tanrı" gösteriliyor. Demek ki İslam'daki anlayışına göre "Tanrı" insanlara bu tür acımasızlığı da yaptırabilir. Bir başka deyişle, insan, "Tanrı için", böyle acımasızlık gösterebilir.

Suçsuz bir anne, auldığı ısssız bir yerde, susuzluktan ölmek üzere olan, "toprak üzerinde sızlanarak yuvarlanan" çocuğuna SU bulmak için oradan oraya, o tepeden bu tepeye koşuyor. Nice kez koşup debelendikten sonra Efendi Tanrı (Rabb), meleğini, "Cebrail"i gönderiyor.

Melek ne yapmış?

"Ayağının topuğıTyla ya da "kanadıyla "yeri kazımış". Ve de su çıkarmış! Kadıncağıza ve çocuğuna verilen onca işkenceden sonra!

Kuşkusuz buradaki "maval"m aslı da "Tevrat"tan.

9 Ve Sara Mısırlı Hacarın lbrahime doğurmuş olduğu oğlunun güldüğünü gördü. ^ Ve lbrahime dedi: Bu cariyeyi ve oğlunu dışarı at; çünkü bu ca-riyenin oğlu benim oğlumla, Ishakla, beraber mirasçı olmıyacaktır. ^ Ve oğlundan dolayı bu şey İbrahim'in gözüne çok kötü göründü. Ve Allah lbrahime dedi: Çocuktan dolayı ve cariyenden dolayı gözün de kötü olmasın; Saranın sana söylediği her şeyde onun sözünü dinle; çünkü senin zürr'ıyetin İshakta çağırılacaktır. ^ Ve cariyenin oğlunu da bir millet edeceğim, çünkü o senin zürriyetindir. ^ Ve İbrahim sabahlayın erken kalktı, ve ekmekle bir su tulumu aldı, ve omuzu üzerine koyarak llacara verdi, çocuğu da verip onu gönderdi; ve Hacar gidip Beer-şeba çölünde dolaştı. ^ Ve tulumda su tükendi, ve çocuğu bir çalı altına attı. ^ Ve gidip karşıda bir ok atımı kadar uzakta oturdu çünkü: Çocuğun ölümünü görmiyeyim dedi. Ve karşıda oturdu, ve

/ 7 # ^ #

sesini yükseltip ağladı. Ve Allah çocuğun sesini işitti; ve Allahın meleği göklerden llacara çağırıp kendisine dedi: Nen var, Macar? korkma; çünkü bulunduğu yerden çocuğun sesini Allah işitti. ^ Kalk, çocuğu kaldır, ve onu kendi elinde tut, çünkü onu büyük millet yapacağım. ¹ 'Ve Allah Hacarın gözlerini açtı, ve bir su kuyusu gördü; ve gidip tulumu su ile doldurdu, ve çocuğa içirdi. (Bkz. Tevrat, Tekvin, 21: 9-19.)

Kur'an'a ve hadislere göre İbrahim "yalan" söyleyebiliyordu:

Buhari'nin de yer verdiği bir hadise göre Muhammed, İbrahim'in 3 kez yalan söylediğini, bunlardan ikisinin Tanrı'nın "ZAT"ı için olduğunu söylüyor.

-Birinci yalanı: Hasta değilken "ben hastayım!" demesi.

-İkinci yalanı: Kendi kırdığı putlar için: "Ben kırmadım, en büyükleri kırdı." demesi.

Birinci yalan, Saffat suresinin 89., ikinci yalan da Enbiya suresinin 63. ayetinde anlatılıyor.

-Üçüncü yalanı: "Zâlim" bir hükümdara (Mısır kralına), karısı (Sare) için, "bu, benim kızkardeşimdir!" demiş olması. (Bunları anlatan hadisi Diyanet yayınlarından Sahih-i Buhari Muhtasarı Tecrid-i Sarih Tercemesi'nde görmek için 1380 no.lu hadise bkz.)

Aslında Kur'an'ın anlattıklarına bakacak olursak, İbrahim, "üç yalan" dan daha çoğunu söylemiş.

Çünkü En'am suresinin 76., 77. ve 78. ayetlerine göre, İbrahim "yıldız"a, "ay"a ve "güneş"e de "Tanrım!" demiştir. Eğer İbrahim'in bunları "Tanrı" saymadığı ve bunların birer "Tanrı" olamayacağı doğruysa, o zaman burada da "üç yalan" var demektir. Yalan sayısı bu durumda "6" ya çıkmış oluyor. İncelendiğinde daha kimbilir kaça çıkarılabilecek.

Gerçekteyse İbrahim, "yıldız"ların karşısında değil, bir "yıldız tapar"ı idi. (Bu konuda geniş bilgi için Saçak dergisindeki Güneş Kültü Sâbiîlik konusundaki yazıma bkz.) Saffat suresinin 87. ve 88. ayetlerine göre İbrahim, "yıldızlara bir bakıyor, ona göre sonuca varıyordu". Yani "müneccimlik" yapıyordu. Bu ayetler de, onun dünyasında, "yıldızlar"m yerinin, değerinin büyüklüğünü açığa vurur nitelikte.

Kur'an'a göre, kendisine mucize gösterilene dek İbrahim'in Tanrı inancı da tam değildi:

İbrahim - Efendi Tanrım (Rabbi)! Ölüleri nasıl diriltiyorsun, bana göster!

Tanrı - İnanmıyor musun?

İbrahim - Öyle değil de, kalbim yatışsın diye istiyorum.

Bakara suresinin 260. ayetine göre Tanrı'yla İbrahim arasında böyle bir konuşma geçmiş. Tanrı da onun "kalbinin yatışması" yani tam olarak inanması için mucize göstermiş. Kuşlan parçalatmış, sonra diriltmiş.

Buna göre, herkese böyle bir hak doğmuştur. İnanmak için herkes böyle bir mucize isteyebilir. Böyle bir mucize gösterilmedikçe de kimse, tam inanmadığı için kınanamaz. İbrahim'in "örnek alınması" yolundaki öğüt de bunu gerektirmiyor mu?

Kur'an'a göre İbrahim, bir "rüya" yüzünden çocuğunu boğazlamaya kalkmıştı:

Ayetlere göre, yukarıda belirtildiği gibi "tam inanç sahibi" bile olmayan İbrahim, "uykuda", yani "rüya"da "boğazlıyor gördü" diye oğlunu, hem de "Tanrı için" boğazlamaya yönelmişti, ilgili ayetlerin çevirisi, Diyanet "MEAL"inde şöyle:

"Çocuk, kendisinin yanı sıra yürümeye başlayınca: ‘Ey oğulcuğum! Doğrusu, ben uykudayken seni boğazladığımı görüyorum. Bir düşün ne dersin?’ dedi. 'Ey babacığım! Ne ile emrolundunsa yap! Allah dilerse sabredenlerden olduğumu göreceksin!' dedi (oğlu). Böy-lece ikisi de Allah'a teslimiyet gösterip, babası oğlunu alm üzerine yatırınca Biz: ‘Ey İbrahim! Rüyayı gerçek yaptın! işte Biz, iyi davrananları böyle mükâfatlandırırız’ diye seslendik. Doğrusu, bu apaçık bir denemeydi. Ona fidye olarak bir kurbanlık verdik." (Saffat, ayet: 102-107.)

Kur'an'ın "Tanrı"sı, "deneme" için ne acımasızlıklar yaptırıyor: Önce suçsuz bir anneyi, çocuğuyla birlikte ıssız bir yere attırıyor. Bu da yetmiyor; "baba"yı, "oğlunu boğazlamaya" yöneltiyor. "Kurtarıyor", ama o acıyı çektiriyor.

Bu da, İslam’daki "kurban"ın ve "hacc"ın temellerinden birini oluşturuyor.

Gerçekte, Saçak dergisinde, Tahsin Mayatepek Raporu dolayısıyla da toplayıp sunduğumuz belgeler göstermiştir ki, Ka'be, bir "GÜNEŞ TAPINAĞI" olarak yapılmıştı. Herkes bu tapınağa "güneşe tapınmak" için gidiyordu. "Kurban"ını da bu inanç doğrultusunda kesiyordu. Bugün milyarlarca lira harcanarak gidilen hacca, temeldeki bu inanç nedeniyle gidiliyor. Hacılarımız "güneş tapınağı"nı ziyarete gittiklerini ve temelde "GUNEŞ-TANRI"ya tapınmış olduklarını bir bilseler durum nasıl olur acaba? Bu yoksul toplumun paralarını o yollarda harcarlar mı yine?

İbrahim'in, korku yüzünden, karısını hükümdara "peşkeş çeker gibi" davranması da "örnek alınacak şey" mi?

Yukarıda sözü geçen "üç yalan" nedeniyle değinilen "hadis"te (bkz. Sahih-i Buhari Muhtasarı Tecrid-i Sarih Tercemesi, hadis no: 1380.) Muhammed'in söyledikleri çok açık. Tevrat kaynaklı olan bu açıklamaya göre, İbrahim, korkusu yüzünden, "hükümdar"a, karısını, "kardeşim" diye tanıtıyor ve "teslim" ediyor. (Tevrat'taki yeri için bkz. Tevrat, Tekvin, 12:11-20.) "Ka'beyi İbrahim'in ve İsmail'in yaptıkları ya da onardıkları" mavalı:

Bakara suresinin 127. ayetinin, Diyanet'in çevirisindeki anlamı şöyledir:

"İbrahim ve İsmail, Ka'be'nin temellerini yükseltiyordu. ‘Rabbi-miz! Yaptığımızı kabul buyur! Sen hem işitir, hem bilirsin!’ dediler.

Âlu Imrân suresinin 96. ayetine göre Ka'be, "ilk ev"dir.

Ka'be'nin "ilk ev" olduğu yolundaki sav, bilim dünyası, örneğin "kazıbilim" uzmanları için, etnologlar için, antropologlar için üzerinde bile durulmaya değer olmayan bir savdır. Ama eğer Ka'be "ilk ev"se İbrahim ve İsmail tarafından yapılmış olması düşünülemez. Çünkü yapımım çok daha önceki zamanlara götürmek gerekir o durumda. Nasıl ki, İslam yorumcuları da bu gereği duymuşlar, ama bir başka olamazlığa düşüp Ka'be'nin ilk yapımını Âdem'e götürüp dayamışlardır. (Savları bir arada görmek için Diyanet yayınlarından Tecrid-i Sarih’in 6. cildindeki Hacc bölümüne bkz.) Ka’be "ilk ev" değilse -ki değildir kuşkusuz- İbrahim ile oğlu İsmail tarafından yapılmış olabilir mi?

Yine olamaz. Çünkü: İbrahim suresinin 39. ayetine göre, İsmail ve Ishak oğulları daha dünyaya geldiklerinde bile İbrahim "çok yaşlı"ydı. Böyle yaşlı birinin, "Kabe'nin yapımı şöyle dursun, "ona-rımı"nda bile bulunamayacağı açık. Tersini ileri sürmek, mantığı, insan aklını hiçe saymaktır. Kaldı ki, Batılı bilim adamları ve yazarlar, İbrahim'in Mekke'ye gitmediği üzerinde birleşirler. Bunu, Kur'an'ı ve İslam'ı, "yorum"larla kurtarma çabası içinde görünenlerden Prof. Dr. Süleyman Ateş de çevirdiği bir kitapta, "dipnot"ta belirtir. (Bkz. Dr. Tostıihiko Izıtsu, Kur'an'da Allah ve insan, Çev. Doç. Dr. Süleyman Ateş, Ankara, 1975, s. 93.)

Tevrat, İbrahim'e birçok geziler, göçler yaptırır. (Bunu görmek için bkz. Tevrat, Tekvin, Bap: 12-23.) Müslümanlar da bu gezi ve göçlerin tümüne yakın bir kesimini, kimi yerlerini değiştirerek alıp kitaplarına geçirmişlerdir. Yani tümü söylenceye dayalı söylence.

Bu söylenceyi bir de Voltaire'nin anlatımlarında görelim:

"Yahudilerin tarihine, Kutsal-Ruh tarafından yazıldığı açıkça görüldüğünden, beslememiz gereken duyguları besliyoruz. Bizim sözümüz burada yalnız Araplaradır; onlar İsmail yoliyle İbrahim'den geldiklerine övünürler; Mekke'yi bu şeyhin kurduğuna, onun bu kentte öldüğüne inanırlar. Gerçek şudur ki İsmail oğulları, Yakup oğullarından daha çok Tanrının lûtfuna uğramışlardır. Doğrusunu isterseniz her iki soy da hırsızlar yetiştirmiştir; ama Arap hırsızları Yahudi hırsızlardan çok daha yaman çıkmışlardır. Yakub oğulları ancak küçük bir ülke ele geçirmişlerdi. Onu da kaybettiler; oysa İsmail oğulları Asya, Avrupa ve Afrika'nın bir bölümünü ele geçirdiler, Roma-lılarınkinden daha geniş bir imparatorluk kurdular, Yahudileri de adanmış toprak dedikleri mağaralarından kapı dışarı ettiler.

Bu gibi şeyler üzerinde sadece yeni tarihlerimizden alınacak örneklerle hüküm yürütürsek İbrahim'in biribirinden bu kadar ayrı iki ulusun da babası olması epey güçleşecektir; Kalde'de doğduğu, topraktan yaptığı küçük putlarla hayatını kazanan yoksul bir çömlekçinin oğlu olduğu söylenir. Bu çömlekçi oğlunun yolu, izi olmıyan çöllerden geçip oradan dört yüz fersah uzakta, tropika altındaki Mekke kentini kurmaya gitmesi hiç de akla yakın bir şey değildir. Bir fatih olduysa kuşkusuz o güzel Asûr ülkesinde olmuştur, yok bize anlattıkları gibi yoksul bir adam olarak kalmışsa, o zaman da kendi ülkesinin dışında krallıklar kurmamıştır.

Yaratılışın dediğine göre, babası çömlekçi Terahin ölümünden sonra, Haran ülkesinden çıktığı zaman yetmiş yaşındaymış; ama gene aynı Yaratılış, İbrahim'in, Terah yetmiş yaşındayken dünyaya geldiğini, bu Terahin iki yüz beş yaşına kadar yaşadığını, İbrahim'in, ancak babasının ölümünden sonra Harandan ayrıldığını da söylüyor. Şu hesaba, ve gene Yaratılış’a göre, açıkça görülüyor ki Mezopotamya'yı bırakıp gittiği zaman İbrahim yüz otuz beş yaşındaydı. Kalkmış putatapar denen bir ülkeden, Filistin'de, Şekem denen putatapar bir başka ülkeye gitmiş. Acaba niçin gitmiş? Şekem gibi kısır, taşlık, bunca uzak bir ülke için Fıratın bereketli kıyılarını neden bırakmış? Kaide dili herhalde Şekem'de konuşulan dilden bambaşka bir dildi. Orası bir ticaret kenti de değildi; Kaide, Şekem'den yüz fersah uzaktadır;oraya varmak için çöller aşmak gerek; ama Tanrı bu geziyi yapmasını buyurmuş, ona, kendinden yüzyıllarca sonra, torunlarının oturacakları toprakları göstermek istemiş. Doğrusu böyle bir gezinin nedenlerini insan kafası zor alıyor.

Bu küçük, dağlık Şekem ülkesine varmasiyle açlık yüzünden oradan ayrılması bir olmuş. Karisiyle beraber Mısır'a yiyecek bir şeyler bulmvya gitmiş. Şekem'le Memphis arası iki yüz fersahtır; buğday aramak için bu kadar uzağa, dili hiç bilinmiyen bir ülkeye gidilir mi? Doğrusu yüz kırkına merdiven dayadıktan sonra girişilmiş acaip geziler.

Karısı Sara'yı da Memphis'e götürmüş; karısı çok gençmiş, onun yanında sanki çocuk gibi kalıyormuş çünkü henüş altmış beşinde imiş. Çok güzel olduğu için, güzelliğinden faydalanmışa karar vermiş. Karısına: "Kendini benim kızkardeşimmiş gibi göster ki, senin sayende bana da iyi davransınlar" demiş. Oysa daha doğrusu, ona: "Kendini benim kızımmış gibi göster" demeliydi. Kral genç Sara'ya âşık olmuş, sözüm ona ağabeysine de birçok koyun, sığır, erkek ve dişi eşek, deve, köle, cariye vermiş; bu da Mısır'ın daha o zamanlardan, çok güçlü, çok uygar, bundan dolayı da çok eski bir krallık olduğunu, Memphis krallarına kızardeşlerini peşkeş çekmeye gelen ağabeylere çok güzel armağanlar verildiğini gösterir.

Tanrı kendisine, o zamanlar yüz altmışında olan İbrahim'den, yıl içinde bir çocuğu olacağını müjdelediği zaman genç Sara doksan yaşında imiş.

Geziye çıkmasını seven İbrahim, her zaman genç, her zaman güzel olan gebe karısıyla o korkunç Kadeş çölüne gitmiş. Mısır kralı gibi bu çölün hükümdarlarından biri de Sara'ya âşık olmaktan geri kalmamış. İnananların babası Mısır'daki yalanını orada da tekrarlamış; karısını kızkardeşiymiş gibi gösterip bu işten de gene koyunlar, sığırlar, köleler, cariyeler edinmiş. Bu İbrahim'in karısı sayesinde epey zenginleştiği söylenebilir. Yorumcular, İbrahim'in davranışını haklı göstermek, tarihler arasındaki aykırılığı düzeltmek için ciltlerle kitap karalamışlardır. Okuyucuya bu yorumlara başvurmasını salık vermeli. O yorumların hepsini de ince, olgun zekâlar, kusursuz me-tafızikçiler, önyargıları, ukalâlıkları olmıyan kişiler yazmıştır.

* Zaten bu Bram, Abram adı Hindistanla İran'da pek ünlü imiş: hattâ birçok bilginler bunun Yunanlıların Zerdüşt dedikleri aynı yasa kurucusu olduğunu ileriye sürerler. Başkaları da Hintlilerin Brama'sıdır derlerse de ispat edilmiş değildir.

* Ama bilginlerden çoğunun akla uygun gördükleri bir şey varsa o da lb-rahim'in ya Kaleli, ya da lranlı olduğudur: Frankların Hector'dan, Bret-hon'ların da Tubal'den geliyoruz diye övünmeleri gibi, Yahudiler de, sonraları, onun soyundan geliyoruz diye övündüler. Yahudi ulusunun pek yeni bir tayfa olduğu; Fenike dolaylarına daha son zamanlarda yerleştiği; eski uluslarla komşu olduğu; onların dilini kabul ettiği; Yahudi Flavius Jesephein'** anlattığına göre, bir Kaideli adı olan İsrail adını da onlardan aldığı meydana çıkarılmıştır. Meleklerin adlarını bile Bâbillerden; nihayet Tanrıya verdikleri Eloi veya Eloa, Adonai, Yehova veya ’liao adını da Fenikelilerden aldıklarım biliyoruz.

Abraham veya İbrahim adını da belki Bâbillerden öğrenmişlerdir. Çünki Fırat'tan Oksus'a kadar bütün ülkelerin eski dinine Kıys -İbrahim, Milâdı -İbrahim deniliyordu. Bilgin Hyde'in yerinde yaptığı bütün araştırmalar bizi doğruluyor.

Demek ki Yahudiler, tarihi de eski masalı da, eskiciler eski giysileri ne hale sokuyorlarsa o hale sokmuşlar: onlar eski giysileri ters yüz edip yeniymiş gibi tutturabildikleri kadar pahalıya satarlar.

Kendi tarihçileri Josephe aksini itiraf edip dururken, bizim Yahudilere uzun zaman öteki uluslara her şeyi öğretmiş bir ulus gözüyle bakmamız da insanların aptallığına eşsiz bir örnektir.

İlk çağların karanlığını delmek güçtür; ama Yahudi denen Arap tayfasının kendisine ait bir toprak parçası edinmeden, daha bir kenti, yasaları, değişmez bir dini olmadan önce, Asya'daki bütün larallıkların adamakıllı gelişmiş oldukları kuşku götürmez. Onun için Mısır'da, Asya'da ve Yahudilerde yerleşmiş eski bir törene, eski bir kanıya raslayınca, pek doğal olarak kaba, her zaman sanatlardan yoksun kalmış olan küçük bir ulusun, eski gelişmiş ve becerikli ulusu elinden geldiğince taklidetmiş olduğu akla gelir.

Yehuda ili, Biskaya, Cornouailles, Arlequin'in ülkesi Bergamo, v.b. üzerine hep bu ilke ile hüküm yürütmek gerektir: muzaffer Roma elbette ne Biska-ya'dan, ne Cornouailles'dan, ne de Bergama'dan bir şey taklit etti; Yahudile-rin Yunanlılara hocalık ettiğini söylemek için de insan ya koca bir bilgisiz olmalı, ya da koca bir düzenbaz." (Voltaire, Felsefe Sözlüğü, Çev. Lütfi Ay, Abraham maddesi.)

Sanırım belirlenip unutulmaması gereken şudur: "Maval (söylen-ce)"nin "maval" olarak görülüp gösterilmesi başkadır; "Tanrı'dan gelme bir vahiy ürünü" olarak sunulması başka şeydir.

BU HADÎSTE İBRAHİM’İN ÜÇ KEZ YALANSÖYLEDİĞİ ANLATILIYOR

İbrahim "Peygamber" Mavalındaki Sünnet

İbrahim "Peygamber" mavalını 7. sayımızda görmüştük, içindeki ilkel inançlar yığınını ve tümünün Yahudilik kaynaklı olduğunu da... Şimdi bu ilkel inançlara dayalı geleneklerden sünnet üzerinde durulacak.

Sünnet geleneği Ve İbrahim

Prof. Dr. Sedat Veyis Örnek, bilindiği gibi, uzman bir din etnologudur. Etnoloji, Örnek'in anlatımıyla: "Özellikle ilkel diye nitelenen halkları ve onların kültürlerini inceler". (Bkz. Örnek, Etnoloji Sözlüğü, "Etnoloji" maddesi.) Bu bilim dalında "ilkel" diye nitelenen top-lumların kültürleri incelenirken evrene bakışları, sorunları algılamaları, sorunları çözme yöntemleri, inançları, gelenek ve görenekleri üzerinde durulur. Örnek, bu alanda kaleme aldığı değerli yapıtlarından "Etnoloji Sözlüğü"nde "Sünnet" geleneğine de yer veriyor. Buraya aynen aktarıyorum:

Sünnet, bir "ilkel gelenek"tir:

"Sünnet: (Alm. Beschneidung, Fr. Circoncision Ing.l-Circumcisi-on.) Semitik halklarda, Avustralya'da, Okyanusya, Afrika ve Amerika'nın birçok kısımlarında, penisin ucundaki kabuğu kesmek ya da siyeğin alt tarafını biraz yarmak şeklinde uygulanan bir adettir. Genellikle erginlik çağına giren erkeklere, seyrek olarak da kızlara (Doğu Afrika, Arabistan vb.) uygulanır. Kızların sünneti, klitorisin ya da küçük ferç dudaklarının bir kısmını kesmek suretiyle yapılır. Sünnet gibi çok yaygın bir adetin ortaya çıkışını bir tek kökte aramak doğru değildir. Sünnet, delikanlının ya da kızın, evlenme çağına geldiğini gösterir. Öte yandan sünnete, kesilen kabuğun, bir bereket tanrısına kurban edilmesi gözüyle de bakılmaktadır." (Örnek, Etnoloji • Sözlüğü, "Sünnet" maddesi.)

Kesilen kabuk kime armağan?

"Bereket" kaynağı "tanrı” olarak inanılmış olan "Dumuzi" için de kadınlar sünnet oluyor ve organlarından sunuyorlardı. Prof. Dr. Philip Hitti, Yahudilik’te ve Müslümanlık'ta görülen "sünnet" geleneğinin buradan geldiği görüşündedir.

(Bkz. Hitti, Tarihu Suriye ve Lübnan ve Filistin, 1958, s. 126.) Kadınlar, cinsel organlarından "iann”ya armağan etmekle, onda bütünleşmiş olduklarına inanmışlardır. Kadının "erkek" olarak "tanrı"ya cinsel organından armağan etmesinin bir anlamı da vardır. Ana Tanrıça için de erkekler sünnet olur ve cinsel organlarından armağan sunarlardı. Kybele'nin "rahip"lerinin, cinsel organlarım kökünden kestikleri mitolojilerde anlatılır. Bunun da bir anlamı düşünülebilir. Ne var ki, Sami toplum lamdaki sünnet için aynı şeyi söylemek oldukça zor. Çünkü bu toplumların kurumlaştırmalarıyla yayılan dinlerde, bu arada Yahudilik'te ve İslam'da "Tanrı", ERKEK olarak düşünülmüştür. Erkek erkinin egemen olduğu dönemlerde yaratıldığı için. Bir erkek "Tanrı" olan, Fenikelilerin "Ba'l" adlı "Ulu Tanrı"sından kopyadır. Hem erkek, hem de "efendi" (seyyid). Bu nedenledir ki Kur'an'da "koca”ya, "kadının efendisi" sayıldığı için "ba'l" denmekte. (Bkz. Bakara: 228; Nisa: 128; Hûd: 72; Nûr: 31.) Ve onun için kadın, erkek karşısında ikincil konumda kalmış, dahası bir mal, bir mülk olarak görülmüştür. Durum böyle olunca, "erkeklerden kesilen cinsel organ kabuğunun bir "erkek" olarak düşünülmüş olan "Tanrı"ya armağan diye sunulduğunu yani bunun böyle tasarlandığını düşünmek kolay değil! Yani "erkekten erkeğe..." biraz tuhaf!

"Sünnet" için Sedat Veyis Örnek "delikanlının ya da kızın, evlenme çağına geldiğini gösterir." diyorsa da bu, Yahudilik'te ve İslam'da böyle değil. Çünkü bu dinlerdeki "sünnet", herkesin bildiği gibi, çok küçükken olur: Yahudilik'te 8 günlükken. İslam'da da genellikle 7 yaş daha uygun görülür. (Bkz. Diyanet işleri Başkanlığı yayınlarından Tecrid'in 1379. hadisindeki "izah".)

Sünnet, İslam'a Yahudilik'ten geçmedir:

"Sünnet", Kur'an'da yer almamış olmakla birlikte, İslam'daki temel gelenekler arasındadır. Ve İslam'a, Yahudilik'ten geçmedir. Yahudiliğe de eski Mısır'dan.

Muhammed, "ilk sünnet olan insan"ın, "İbrahim" olduğunu ileri sürer. (Bkz. el Muvatta', Kitabı Sıfati'n-Nebiyy/4.) Bu savın, bir dayanağı yoktur. Muhammed'in kaynağı olan ”Tevrat"ta, sünnet geleneğinin "Ibrahim"den kalma olduğu anlatılıyor olmakla birlikte, bu sav yer almaz. Tevrat'ta, İbrahim'in kendisinin sünnet olduğu bile yazılı değil. Şunlar yazılı:

"Ve Allah İbrahim'e şöyle dedi: Sen ve şenden sonra soyundan gelenler, ahdimi tutacaksınız. Seninle ve senden sonra soyundan gelecek olanlarla benim aramdaki, uymanız gereken SÖZLEŞME (ahd) şudur:

- Aranızda her erkek sünnet edilecektir. Gulfe etinizde (yani erkeklik organının ucundaki deriyi keserek) sünnet olunacaksınız.

Bu, seninle benim aramdaki sözleşmenin belirtisi olacaktır. Ve aranızda, evde doğmuş yahut senin soyundan olmayıp da bir yabancıdan satın alınmış olan 8 günlük her erkek çocuk, kuşaklar boyu sünnet olunacaktır. Senin evinde doğmuş ve senin paranla alınmış olan mutlaka sünnet edilecektir. Ve sözleşmem, bitimsiz bir sözleşme olarak sizin (bu) etinizde olacaktır. Ve gulfe etinde sünnet edilmemiş erkek çocuk varsa, o can, kendi toplumundan kesilecektir (atılacaktır); o, benim ahdimi bozmuştur." (Tevrat, Tekvin, 17:9 - 14.)

Muhammed'e göre, İbrahim kendini "keser'Me sünnet etmiş:

Muhammed şöyle diyor:

- "İbrahim, 80 yaşındayken kadum (keser) ile kendini sünnet etti." (Bkz. Buhari, e’s-Sahih, Kitabu'l-Enbiya/8; Tecrîd, hadis no: 1379; Müslim, e's-Sahih, Kitabu'l-Fedâil/151, hadis no: 2370.)

Hadiste "keser" demek olan "kadum"u "kaddum" ve bir köy adı olarak alıp aktaran da var. Ama bu sözcüğün, genellikle "keser" anlamında olduğu kabul edilir. (Bkz. Müslim'de hadisle ilgili olarak düşünülen "1” no.lu not.)

"80 yaş ve keserle sünnet...!” Gerçekten yaşandığı düşünülebilir mi? "iman" gözlüğü takılmadıkça buna kolay kolay "evet!" denemez. Bu gözlükle bakıldığındaysa her şeye inanılabilir.

Musa ve sünnet:

Sigmund Freud (1856-1939), "sünnet”i, Musa'nın eski Mısır'dan aldığı görüşündedir. (Bkz. Sigmund Freud, Musa ve Tektanrıcılık, Çev. Erol Sevil, s. 32 ve öt.) Heredot (M. Ö. 490-425) da, "yalnız Mısırlılar ve bu adeti Mısırlılardan almış olanlar sünnet olurlar..." der. (Bkz. Heredot Tarihi, çev. Müntekim Ökmen, İstanbul, 1973, Remzi Kitabevi, s. 116.)

Freud: "Musa, Yahudilere sadece yeni bir din vermekle kalmamış, sünnet geleneğini de ortaya çıkarmıştır. Bunun, problemimiz için kesin bir önemi olup şimdiye kadar hiç üzerinde durulmamıştır. Tevrat'taki nakillere göre bu, böyle olmamıştır. Zira bu adetin ifası İbrahim'in Allah ile ahid yaptığı devreye kadar uzanır (Tevrat'a göre). (...) Bunlar, bizi şaşırtmaması icab eden tahrifatlardır. Bunların sebeplerini iyice araştırmalıyız. Mesele şudur ki, sünnetin kaynağı, Mısır'dır. Tarihçilerin babası olan Heredot, Mısır'da sünnetin eskiden beri uygulandığını söyler. Onun bu beyanı, mumyalar üzerinde yapılan araştırmalarda da teyit edilmiştir. Doğu Akdeniz'de hiçbir kavim, bildiğimiz kadarıyla bu adeti yerine getirmiş değildir." (Bkz. Freud, aynı kitap, s. 31-32.) Freud, "Doğu Akdeniz'de hiçbir kavim, Yahudiliğe geçmiş olan Mısır'daki biçimiyle sünnet geleneğini yerine getirmiş değildir" demek istiyor olsa gerek. Yoksa "sünnet"in başka biçimleriyle başka toplumlarda da görüldüğü biliniyor.

Freud, şunu da ileri sürüyor:

"Musa, Mısırlılara ("yahudilere" olacak. Burada bir dizgi yanlışı

olsa gerek. T.D.) sadece yeni bir din değil de sünnet adetini vermişse, o bir yahudi değildir; bir Mısırlıdır. Ve kendi dini, muhtemel olarak bir Mısır Dinidir. Yani bu bir Aton dinidir. Ve (bu dinin) Yahudi dinine uygunluğu, birçok noktada göze çarpar." (Freud, aynı kitap, s. 32.) Ve Freud, "Musa'nın bir Fravun ya da Firavun olmak isteyen bir prens olduğu" görüşü kabul edilirse, sorunun çözüleceğini savunur. (Bkz. Freud, aynı kitap, 32-33 ve öt.)

Sonuç:

Sonuç olarak, İslam'da da çok önem verilen "sünnet" geleneği, kökü çok eskilere dayanan ilkel inançların ve sonra Tevrat’taki İbrahim "mavala"ının bir ürünüdür. İleri sürülen "yarar"ından çok, "zarar"ı olduğu da ortada. Bugün tıp dünyası, sünnet edilirken çocukların büyük çoğunlukla zarar gördüklerini kabul ediyor.

Tevrat, İncil, Kurân

Kâfirûn Suresinin son (6.) ayetinin anlamı şudur: “Sizin DİNÎNİZ size, benim DİNİM banadır.”

Bu sure, “Mekkeli”dir (Mekkî). Mekke’nin “putatapar” diye nitelenen kesimine sesleniliyor. Kur’an’ın Tanrı’sı Muhammed’in böyle seslenmesini istiyor.

İbn Abbas’ın yorumu: “Sizin Tanrı’yı yok saymanız, kâfirliğiniz size; benim Tanrı’yı birlemem bana.” (Bkz. F. Râzî, 32/ 147.) Ünlü Kur’an yorumlarında da ayette böyle demek istendiği belirtilir, örneğin Celaleyn tefsirinin yorumu şöyle: “Sizin DÎNÎNİZ, yani sizin PUTATAPARLIĞINIZ size, benim DÎNÎM, yani İSLAM da banadır.” (Bkz. Celaleyn, 2/ 272.) Buhari’de de bu yorum benimseniyor ve “sizin dininiz, yani kâfirliğiniz size, benim dinim, yani İslam banadır” deniyor. (Bkz. Buhari, e’s-Sahih, Kitabu Tefsiri’l-Kur’an/109.) “Din” için burada başka yorumlar yapanlar da var (Bkz. F. Râzî, 32/ 147.) Ama genellikle benimsenen yorum bu. Gerçekten de belli ki böyle demek isteniyor ayette.

Demek ki bu ayette, “KÂFİRLİK”, dahası, kâfirliğin, doruk noktasında sayılan “PUTATAPARLIK” bile “DÎN” sayılıyor, İslam’ı “çağdaş” ve sevimli gösterme çabasında olan çevreler, bu ayeti, “İslam’ın kendinden başka dinleri, inançlara, hatta inançsızlığa bile hoşgörülü olduğu”na kanıt diye gösterirler.

“Medineli (Medenî)” surelerden Âlu imrân suresindeyse çok açık biçimde söyle denir:

“Kesin olarak Tanrı katında DİN, yalnızca İSLAM’dır.”(Âyet: 19.) Aynı surenin 85. ayetinin, Diyanet çevirisindeki anlamı şöyle: “Kim İslâmiyet’ten başka bir dine yönelirse, onunki kabul edilmeyecektir.”

Açıkça görülüyor ki Kur’an’ın Tanrı’sının “din”i, “İslâm”dan başka değil. Bu Tanrı, daha önce, Mekke dönemindeyken, “putataparlığı” bile “din” diye nitelerken, Âlu İmran Suresinin 19. ayetinde, İslam’ın dışında kalan hiçbir “din”i “din” saymıyor, 85. ayetinde ve daha birçok yerde de başka dinde bulunma isteğinin kesinlikle “kabul edilemeyeceğini” bildiriyor. Aynı surenin 83. ayetinde de “TANRININ DİNİ’nden başka bir din mi istiyorlar?” diyerek, başka din isteyenleri kınıyor. Kâfirûn süresindeki ayet, “kılıç ayeti” diye de adlandırılan “cihat ayeti”yle de çelişiyor. Ve bu çelişkiden dolayı, İslam hukukunda, Kâfirûn Süresindeki ayetin “mensuh” olduğu, yani hükmünün “yürürlükten kaldırıldığı” belirtiliyor. (Usûlu’l-fıkıh kitaplarına bkz. Örneğin: İbn Melek, Şerhu’l- Menâr, ist. 1308, Arapça, S. 247.)

Kâfirûn Süresindeki ayet, İslam’ın “mümâşât dönemi”nin, yani yeni ortaya çıktığı, tutunmaya çalıştığı ve öteki “din”lerle “bir arada, barış içinde yürüyüp yaşamak zorunda olduğu” dönemin ürünüdür. Kur’an’ın bütünündeki anlayışı oluşturan hoşgörmezliğin egemen olduğu ayetlerse, daha sonraki dönemlerin.

Hoşgörmezlik, İslam’ı sevimli göstermeye çalışan çevrelerde de yansıyor zaman zaman. Bu çevrelerin sözcüsü durumundaki basında, “TEVRAT’ın, “İNCİL”in tanıtılmasına bile tepki gösteriliyor. Örneğin, bir tanıtım nedeniyle Milli Gazete’de şu başlıkla tepki gösterilmiştir: “Bir Derginin Haçlılara Hizmeti” (5 Ağustos 1989). Zaman Gazetesi’nde de aynı nedenle, müslümanlara seslenen bir mektubun başlığı şöyle: “Yetişir Yattığın Kalk Artık!” (4 Temmuz 1989). Yani müslümanlar böyle kışkırtılıyor. Birinci gazete de “İncil’i hiç okudunuz mu?” diye tanıtım yapanların “Kur’an’ı hiç okudunuz mu?” diye bir tanıtıma yer veremeyeceklerini ileri sürüyor. Oysa kınanan çevre, bu “din çevrelerinden çok daha fazla, “Kur’an’ın okunması”nı ve iyice anlaşılmasını ister. Kur’an’daki “akıl ve bilim”le çelişen çok eski efsane ve geleneklerin kalıntısı, insanlığın yararına olmayan, çağın çok çok gerilerinde kalmış içerik nasıl anlaşılabilir yoksa? Herkes okumalı Kur’an’ı. Özellikle de “İslam’a akıl, mantık dini” sayanlar. Kur’an iyi okunduğu zaman, Atatürk’ün İslam Şeriatı’nı niçin kaldırdığı daha iyi anlaşılır.

Kur’an “okunmalı”, ama başka kitaplar da okunmalı. “Tevrat” da, “İncil” de… Bunlar okunduğu zaman hem bunlardaki birer “efsane ürünü inançlar”, hem de Kur’an’ın içeriğinin çok büyük bir kesiminin kaynağı belli olur.

“Dini çevreler” ve sözcüsü durumundaki basında, yeri geldiğinde, daha doğrusu işlerine geldiğinde, “Tevrat”ın “İncil’in “mukaddes kitaplar” diye nitelendiği görülür. (Bkz. 6 Eylül 1989 günlü Zaman Gazetesi arka sayfa, Kudret Helvası başlıklı yazı.)

Kur’an, birçok ayetinde, kendisini, “Tevrat”ı, “İncil”i “MUSADDIK” olduğunu yani “ONAYLADIĞI”nı açıklar. (Bkz. Bakara: 41, 91, 97; Âlu İmrân: 3, 50; Nisa: 47; Mâide: 46, 48; Fâtır 31; Ahkâf: 30; Saff: 6.) Başka bir yazıda da konu üzerinde ayrıca durulacak.

Eynesil’den (Giresun) mektup yazan bir okurumun mektubunu bu sayıda, mektupların yer aldığı sayfada okuyacaksınız. Okurum yazılarımı övüyor ve benim için kaygılandığını belirtiyor. Okuruma teşekkür eder, “lütfen kaygılanmayın!” derim, okurum, belli ki çok okuyan, kültürlü bir insan. Mektubunda bir kitaptan alıntılara yer veriyor ve bu alıntılarda yer alan açıklamaların doğru olup olmadığını soruyor. Benim bu yazım, sevgili okuruma da bir karşılıktır, öteki yazılarımı da izlersiniz daha geniş yanıt bulabilirsiniz.

Kur’an’ın Orijinalleri Yakıldığı İçin Şimdi Yok

Kuran’ın ilk orijinali: Küçük taşlar, deri, ağaç parçası, kemik gibi çeşitli nesnelere yazılıydı. Yakıldı.

Kuran’ın ikinci orijinali: Ebubekir döneminde yapılan derleme. Yakıldı.

Kuran’ın üçüncü orijinali: Osman döneminde oluşturulan “azmalar”. Bunlar da dünyanın hiçbir tarafında yok.

Emevi Halifesi Mervan İbni Hakem, orijinal nüshayı Hafsa’nın sandığın*dan alıp yaktırıyor. (Dr. Suphi e’s-Salih, Mebahis fi ulûm-il Kur’an s.83).”

Yapılan inceleme ve aktarmalarla görülen o ki: Muhammed’in “vahiy katiplerine yazdırdığı” bildirilen “Kuran”ın ne “aynı” ne de “tümü” eldeki Kuran’da. Halife Mervan kendi gerekçesini şöyle açıklar; “Onda yazılı olanlar, Osman tarafından yazdırılan Mushaflara geçmiştir. Artık ona gerek kalmamıştır. Yakılıp yok edilmeseydi, zamanla kuşkulara yol açılabilir, ondan alınarak yazılan Mushaflar çevresindeki kuşkuları önlenemeyebilirdi. Bundan korktum, o nedenle yaktırdım.”(Kaynak: ıb Ebi Davud, Leiden 1937, yay., s.243-Suphi e’s-Salih Mebahis Fi ulum-il Kuran).

Kuran nasıl derlendi?

Kuran ayetleri bugünkü biçimi ile yazılıp bir araya getirilmiş değildi. Hadislerde peygambere vahiy olan ayetler çeşitli nesneler üzerine yazılıydı; hepsi de dağınık durumdaydı. Ayetler “Lihaf” (küçük taşlar), “Rıka” (deri ağaç yaprağı, bir çeşit kâğıt), “Ektaf” (deve ve koyun kemikleri), “Usub” (agaç parçası” gibi nesnelere yazılmıştı. Yitip gitmesin diye tümünü bir araya getirme çabasına ilk kez halife Ebubekir döneminde gerek duyuldu ve bu çabalar gerçekleştirildi. Bir aktarma da “bunların tümünün peygamberin evinde, bir arada bulunduğu ve dağınıkken bir araya getirip, içinden eksilen olmasın diye ortasından iple bağlanmış olduğu” da açıklanır.

Muhammed öldüğü zaman Kur’an’ı bütünüyle ezberlemiş olan dört kişi vardı. (Buharı, e’s-Sahih, Kitabu Menjüabi’l-Ensâr/17, s.229)

Buhari’nin yer verdiği bir hadise göre; “dinden dönüş” (ridde) olayları ve bu olaylar nedeniyle savaş hali vardı. Kuran’ı ezber etmiş kişilerin bir bölüğü ölmüştü. Ölenlerin sayısı artabilirdi, bunların tümü ölüp gitmeden Kuran’ın orada burada yazılı ayetleri derlenmeli, tümü bir kitap haline getirilmeliydi. Hattaboğlu Ömer durumu ve konunun önemini Halife Ebubekir’e anlattı. Ayetlerin derlenmesini önerdi. Halife başlangıçta pek doğru bulmamıştı bu görüşü.

“Peygamberin yapmadığı şeyi yapmak nasıl doğru olabilirdi?” diye düşünüyordu. Ömer direndi ve önerisini kabul ettirdi. işin gerçekleşmesi için de Zeyd İbn Sabit’e görev verildi. Zeyd “Ebubekir bana ‘Sen akıllı bir gençsin. Peygambere vahiy yazdığın için senin başaracağına güveniyorum. Araştır ve topla Kuran ayetlerini’ dedi, Tanrıya ant içerek söylerim ki, dağlardan bir dağı yükleyip taşımayı önerseydi, buyurup verdiği görev kadar bana ağır gelmeyecekti. Yani Kuran’ı derlemek kadar.” diyor ama sonunda görevi kabul ettiğini söylüyor ve işi nasıl yaptığını şöyle dile getiriyor:

“Kuran (ayetlerini) derlemeye koyuldum. Hurma dallarından, küçük taşlardan ve kişilerin ezberlerinden izleyip derledim. işin sonunda, Tevbe (Beraat) suresinin sonunu, Ebu Huzeymetu’l-Ensari’de buldum. Ki, başkasında bulamamıştım bu parçayı”. Zeyd, bu parçanın Tevbe Suresinin sonundaki ayetleri (128 ve 129. Ayetleri) oluşturduğunu açıklıyordu. Böylece Zeyd, Kuran ayetlerini derleme işini yaparken iki kaynağa başvurmaktaydı: Ayetlerin yazılı olduğu nesneler (ağaçlar, taşlar..) ve ezber bilenlerin bellekleri.

Ebubekir döneminde yazılan Kuran için başvurulan ezbercilerin başka deyişle hafızların sayısı Müslümanlar arasında tartışmalıdır. O döneme ilişkin kaynaklardan Buhari’nin “e’s-Sahihi”nde yer alan üç hadisten anlaşıldığı kadarıyla Kuran’ın tümünü ezberleyenlerin en iyimser rakamla 7 kişi olduğu kabul edilebilir. Aynı zamanda, Peygamber dönemindeki “hafız”ların, yani Kuran’ı tümüyle ezberlemiş olanların sayısı pek azdı. Buhari’nin “e’s-Sahih”inde geçen hadis şöyle:

Birinci hadis: Amr Ibnu’l-Ass anlatıyor: Peygamberin “Kuran’ı dört kişiden alın, Abdullah İbn Mes’ud’dan, Salim’den, Muaz’dan ve Übeyy İbn Ka’b’den” dediğini işittim. (Buhari, Fadailu’l-Kuran 8.)

İkinci hadis: Enes anlatıyor: “Peygamber öldüğünde, dört kişiden başka Kuran’ı tümüyle ezberlemiş olan yoktu. Ebu’d-Derda, Muaz İbn Cebel, Zeyd İbn Sabit ve Ebu Zeyd.” (Buhari.)

Üçüncü hadis: Katade’den aktarılıyor: “Malik oğlu Enes’e; ‘Peygamber döneminde, Kuran’ı tümüyle ezberleyenler kimlerdir?’ diye sordum. şu karşılığı verdi: ‘Dört kişi. Tümü de Medine’li. Übeyy İbn Ka’b, Muaz İbn Cebel, Zeyd İbn Sabit ve Ebu Zeyd (Buhari aynı yer, Müslim 2465. Hadis.)

Bu hadislerde adları yazılı olanları topladığımız zaman Peygamber döneminde Kuran’ı tümüyle ezberlemiş olanların sayısı yedi idi demek gerekiyor: İbn Mesud (Birinci hadiste), Salim (birinci hadiste), Muaz İbn Cebel (birinci, ikinci ve üçüncü hadiste.) İslam din bilirleri bu hadislerdeki açıklamaların “dinsizlerin işine yaradığını” ileri sürerler. Suyuti, El İtkan, Mısır 1978, c.1, s.94, satır 13.) ıl itkan’da daha başkalarının da Kuran’ı ezberlemiş oldukları adları ile açıklanıyor. Ama aktarmayı yapan, bu adları sayılanlardan kimilerinin, Kuran’ın tümünü ezberleme işini Peygamberin ölümünden sonra bitirdiklerini açıklamaktadır. (El İtkan, 95-96.)

Zeyd İbn Sabit, herhangi bir parçayı Kuran’a geçirmek için “iki tanık” koşulu koymuştu. Ancak bir tanıkla Kuran’ı alma gereği duyduğu ve geçirdiği parçalar da vardı. Örneğin, Ube Huzeyme’de bulduğu ve Tevbe Suresi’nin son iki ayetini oluşturan parça böyleydi.

Kuran’ı derleme ve yazma işi bir yıl sürer. Bu işe girişildiğinde Ömer ile Zeyd, mescidin kapısına oturmuşlar, “herkesin Peygamberden ayet olarak elde ettiği ne varsa getirmesini” istemişlerdi. Başarılan iş, kaynaklarda şöyle tanımlanır: Kuran ayetlerinin, surelerinin bulunduğu iki kapaklı bir kitap. Derlenip yazılan sayfalar, ölene dek Ebubekir’in yanında kaldı, sonra Ömer’in (halife) yanında bulundu. O da ölünce, kızı Hafsa’ya verildi.

Kuran ikinci kez derleniyor:

Buhari’de yer alan bir hadis şöyle: Ermeniyye ve Azerbaycan’ı ele geçirmek için savaşılıyordu. Huzeyfe, Ibnu’l-Yeman, Halife Osman’a geldi. Müslümanların okudukları Kuran’lardaki birbirini tutmazlıktan yakındı, “Emire’l-Mü’minin! Bu ümmet, kendisinden önceki Yahudiler ve Hıristiyanların içine düştükleri birbirini tutmazlılıklar gibi bir duruma düştü!” Bunun üzerine Osman, Hafsa’ya adam gönderdi, başka Kuran nüshaları yazıp almak için kendisinde bulunan sayfaları (yani Ebubekir döneminde yazılan kitabı) göndermesini istedi. “İş bitince sana geri gönderirim” dedi. Hafsa da gönderdi o sayfaları Osman’a. Osman, hemen Zeyd İbn Sabit’e, Abdullah İbn Züyebr’e, Sa’d Ibnu’l-As’a ve Hişam oglu Haris oğlu Abdurrahman’a buyruğunu verdi. Onlar da Hafsa’dan getirilenden alıp Kuran nüshalarını oluşturdular. Osman, kuruldaki üç kişiye şunları söyledi:

“(Medine’li) olan Zeyd ile, Kuran’dan herhangi bir kesimde ters düştüğünüz zaman, tartışma konusu olan parçayı Kureyş dili ile yazın. Çünkü Kuran sadece Kureyş dili ile inmiştir.”

Onlar da bu buyruğu yerine getirdiler. Sonunda (esas) sayfalardan Kuran nüshaları oluşturup işi bitince, Osman, söz konusu sayfaları (Hafsa’dan getirilenler) geri gönderdi. Alınan nüshaların da her bir kesime gönderilmesini buyurdu. Ve bunların dışında kalan her bir Kuran sayfasını ya da Mushafı buyurup yaktırdı.(Bkz. Buhari, e’s- Sahih, Kitabu Fedaili’l-Kuran/3.) Buhari’nin kendisine anlatılan çabalardan ve “Kureyşli olanlarla olmayanlar arasında” belirecek anlaşmazlığın çözüm biçiminden anlaşıldığına göre, Kuran nüshalarını ortaya çıkarırken, Hafsa’daki Mushaf’tan aynen kopya etmek söz konusu değildi.

“Aynen kopya edildiği” ileri sürülürken, neden kopya edildiğine de “ağız (şive) farklarından dolayı” diye gerekçe gösterilir. Ancak, Dr. Suphi e’s-Salih, Mebahis Fi Ulumi’l-Kuran (Beyrut 1979) adlı eserinin 80. 84. 85. sayfalarında bu gerekçenin inandırıcı olmadığını belirtiyor. Dr. Suphi’ye göre, o zaman aynı metni, aynı sözcükleri değişik okunacak nitelikte yazıp yansıtabilmek için gerekli işaret ve noktalama yoktu. O zamanki yazı harflerinin dışında işaretsiz harfler de noktasızdı. Kısacası, halife Ebubekir döneminde oluşturulan mushaf, istenseydi bile, çeşitli kabile ağızlarını (şiveleri) içerir nitelikte yazılır olamazdı. Durum böyle olunca, şu sorular karşılıksız kalıyor: Ebubekir döneminde hazırlanan ve Hafsa’dan alıp getirilen mushaf ile Osman döneminde meydana getirilen “nüshalar, mushaflar” arasındaki fark neydi? Yeni çalışma ile gerçekleştirilen nedir? Yukarıda anlamı sunulan hadiste bu açıklanmamakta. Ancak, hadisin devamı niteliğindeki bir açıklamada, yapılan işin sadece “bir temel nüshadan alınıp, başka mushaflara aktarma” olmadığını anlatır niteliktedir.

İslamiyet’in ilk yıllarında Arapça yazıda şimdiki gibi birtakım işaret ve noktalar yoktu.

Dörtlü kurulda yer alan Zeyd İbn Sabit, şöyle diyor: “Mushaf oluşturma işini yaparken, Ahzab Suresinin sonundan bir ayet yitirdim (‘fakattu’). Ki, Peygamberin onu Kuran’dan bir parça olarak okuduğunu işitip tanık olmuştum. Aradık bu ayeti. Ve Sabit oğlu Huzeyme el Ensari’de bulduk (Ahzab suresine 23.ayet) ekledik o mushafta.” (İtkan, Mısır, 1978, C1, s.79.)

Eldeki Kur’an’la Muhammed dönemindekinin aynı olmadığına Ibni Ömer’in tanıklığı ve ötekiler.

Birinci derlemenin yakılmasındaki amaç:

Ölümüne değin sandığında saklayan ve alınıp yakılmasını önleyen Hafsa idi. Bu koruyucu ölünce, Kuran’ın Tanrısı “Kuşkusuz Zikr’ı (Kuran’ı) biz indirdik; kuşkusuz koruyucuları da yine biziz” (Hicr, ayet:9) dese de koruyucusu kalmamıştı. Mervan İbn Hakem, “sandıktan” aldırtıp getirmiş ve yaktırmıştı. Mervan’ın bu ilk derlemeyi yaktırmasındaki gerekçesini, kendisi şöyle açıklıyor:

“Bunu yaptım, çünkü, Onda yazılı olanlar, resmi (imam) Mushaf’a yazılıp geçirilmiş ve korunmuştur. Korktum ki aradan uzun zaman geçtiğinde kuşkucu kimseler bu (resmi) Mushaf hakkında kuşkuya düşerler.” (Bkz. Dr. Subhi e’s_Salih, Mebahis fi Ulumi’l-Kuran, s.83. Dayandığı kaynak: İbn Ebi Davud, Kitabu’l-Mesahif, s.24.)

Oysa, asıl kuşkulara yol açan, esas alınmış olduğu belirtilen ilk derlemenin yakılması olmuştur. Çünkü, ilk derleme ile, sonraki (Osman döneminde oluşturulan ve imam adı verilen) mushaf arasında fark olmasa idi, ilkini yakma yoluna gidilir miydi? İlk derlemede bulunmayan eklemeler ya da Kuran’dan çıkarmalar yapılmamış olsaydı, neden korkulmuştu?

Kur’an’dan eksilmeler ve Kur’an’a eklemeler olduğunun bir çeşit itirafı

Muhammed Döneminin Kuran’ı ile Bugünkü Kuran Aynı Değil:

Burada çok önemli bir tanıklığa başvuralım: İbn Ömer diyor ki:

“Hiçbiriniz, Kuran’ın tümünü aldım (elimde bulunduruyorum)demesin. Bilemez ki, Kuran’ın çoğu yok olup gitmiştir. ‘Ne kadar ortada varsa o kadarını elimde tutuyorum’ desin yalnızca.” (Bkz.Suyuti, el İtkan, 2/32.)

Bu tanıklık, bugün elimizdeki Kuran’la, Muhammed’in vahiy katiplerine yazdırdığı bildirilen Kuran’ın aynı olmadığını çok açık biçimde anlatmıyor mu? Kaldı ki, İbn Ömer, Osman dönemindeki derlemeden sonra bu sözü söylemiştir. Yani, Osman döneminde oluşturulan mushafın da orijinali yok. O el yazması, Dünyanın hiçbir yerinde bulunmuyor… Temel kaynaklarda sözü edilen, ama bugün bulunmayan değişik mushaflar da üzerinde durulmaya değer nitelikte. Suyuti’nin el Itkan’ında, Buhari’nin eserlerinde bazı önemli mushaflardan ve bu mushafların içindeki surelerin listelerinden söz edilir. Örneğin, Muhammed’in en yakınlarından biri bilinen ve peygamberin, Kuran için ezberine başvurulacak dört kişiden biri olarak belirttiği İbn Mesud’un mushafı, yine Muhammed’in danışılması gereken dört kişiden biri olarak söz ettiği Übeyy İbn Ka’b’ın mushafı, Abdullah İbn Abbas’ın mushafı, Muhammed’in karılarından Aişe’nin mushafı, Ali’nin mushafı bunların başlıcaları. Ayrıca bugün Alevi’lerin, Ali’nin mushafı olarak söz ettikleri bir mushaf ve Hindistan’da saklanan ayrı bir mushaf daha var. Suyuti’nin ve Buhari’nin kitaplarında belirtilen mushaflardan hiçbiri günümüze gelememiş. Ancak bunların içerik listeleri yazılmıştır. Ayrıca bazı din kitaplarında, bunlarda bulunduğu söylenen ayet ve surelerden parçalar günümüze kadar gelmiştir. Eldeki resmi nüshadan içerik yönünden farklı oldukları bu listelere bakınca hemen anlaşılıyor. Örneğin, İbn Mesud’un mushafında Fatiha Suresi gibi çok temel bir sure yok. Felak ve Nas sureleri de..Ali’nin surelerinin sırası bugünküne uymuyor. Suyuti, kitabında, Bakara suresinin, Ahzab suresi ile aynı uzunlukta olduğunu aktarıyor. (Bkz. Suyuti, el İtkan, 2/32.) Oysa bugün, eldeki resmi Kuran’da, Bakara 286 ayet iken, Ahzab yalnızca 73 ayettir.

Üçüncü halife Osman döneminde bir heyet tarafından yeniden derlenip yazılan Kuran’ların kaç adet olduğu ve şu anda nerede bulundukları tartışmalıdır. Kimilerine göre dört, kimisine göre beş ya da yedi adet yazılmıştır. Dörttür diyenlere göre, Osman bir nüshasını kendisine alıkoymuş, diğerlerini Kufe’ye, Basra’ya ve Şam’a göndermiştir. Mekke’ye, Yemen’e ve Bahreyn’e gönderilenlerden de söz ediliyor. Kimi kitaplardaki bilgilere göre, bu nüshalardan kopya edilip çoğaltılmasına izin verilmiş, kimi kişiler kendileri için “mushaflar” meydana getirmişlerdir. Ancak, o zaman bu mushaflarda bulunduğu söylenen ve örnekler aktarılan bazı Kuran parçalarının resmi Kuran’da bulunmamasına ne demeli? Bazı İslam kaynaklarında, Osman döneminde çoğaltılan nüshaların bir kısmının bugün elde olduğu iddia edilir. Örneğin, bir kopyanın Taşkent’te olduğundan söz eden çok sayıda kitap vardır. Yine bazı İslami Türk kaynaklarında Topkapı Müzesi’ndeki Kuran’ın da Osman zamanından kaldığı söylenir. Konunun araştırmacılarından Prof. Dr. Suphi e’s-Salih kitabında, “Peki, Osman döneminde hazırlanmış resmi nüsha şimdi nerededir?” sorusunu ortaya atar ve doyurucu cevap bulamadığını açıklar. Kahire Kütüphanesi’nde olduğu söylenen nüshanın, Osman döneminden kalmış olamayacağını belirtir. Çünkü bu kitapta birtakım işaret ve noktalar vardır, böyle işaret ve noktaların İslamiyet’in ilk yıllarında bulunmadığı belirtilmektedir. Müslümanların kutsal kitabının resmi nüshasının her yerde aynı olduğu doğrudur. Ancak, bugün İslam dünyasında bilinen ve elde bulunan Kuran, peygamberin “vahiy katiplerine yazdırdığı” söylenen Kuran’ın aynı değil. Kaynaklar, bunu ortaya koyuyor.

Kur’an’ın bir harfinin bile değişmediği” yalanı

Tevbe suresinin 114.ayetindeki “iyyahu” sözcüğünü, Hammad İbn Zeberkan, “ebahu” diye okurdu. Sad suresinin 2. ayetindeki “izzettin sözcüğünü de “ğırratin” okumaktaydı. Buradaki değişiklikler harf değişiklikleri. Birincisinde “ya””ba” ya, öbüründe de “ayın” harfi, “ğayın” harfine dönüşmüş. Haydi bu tür harf değişikliklerini önemsemeyelim.

Eldeki Kur’an’da görülen kimi sözcüklerin yerine, Abdullah İbn Abbas, “müradiflerini”, yani “eş anlamlı olanları kullanırdı. Enes İbn Malik de Müezzemmil suresinin 6. Ayetindeki “akvamu” sözcüğünün yerine, “asvabu” sözcüğünü kullanmıştır. İbn Ömer, Cum’a suresinin 10. Ayetindeki “fes’av” sözcüğünün yerine, “femzü” sözcüğünü; İbn Abbas Karia suresinin 5. Ayetindeki “kel’ıhni”yerine “k’essavfı”yı uygun görüp kullanırdı. Yine İbn Abbas “sayhaten vahideten”lerdeki “sayhaten” yerine, “zeyfeten”i yeğlerdi.Enes İbn Malik, İnşirah suresinin 2. Ayetindeki “vada’na”yerine,”halelna” diye okurdu. Buralarda görülen de yalnızca harf değişikliği değil kelime değişikliğidir. Demek ki peygamberden bu yana bir harf bile değişmemiştir savı gerçek değildir.

Kaynaklar, ayrı ayrı mushaflar üzerinde durur. Aktarılan örneklere göre, kimi mushaftakiler bugün elimizdeki “resmi Kur'an” dakileri tutmamaktadır. Ayrıca İbn Ömer’in şu sözü son derece ilginçtir:

-İçinizden kimse, Kur’an’ın tümünü elinde tutuğunu söylemesin. Bunu diyen bilir mi Kur’an’ın tümü ne kadardı, nasıldı? Kesin olan o ki, Kur’an’ın çoğu yok olup gitmiştir. (Bkz. Süyuti, el İtkan, 2/32)

Kur’an’ın birinci orijinali de, ikinci orijinali de yine Müslümanlar eli ile yakılmıştır. Kuşkusuz gerçekleri örtmek için. Osman döneminde oluşturulup çoğaltıldıktan sonra belirli merkezlere gönderilen nüshaların orijinallerine de , dünyanın hiçbir yerinde raslanmamaktadır.

Yararlanılan İslami Kaynaklar:

1. Buhari E’s-Sahih (Arapça); Kitabu’l Fedail-ül- Kuran Menakıbu’l Ensar, Sahihi Buhari Mustesari. Tecridi Sarih Tercümesi,

2. Dr. S. Suphi E’s-Salih (İslam dünyasında son yüzyılın ileri gelen ve birçok eserleri olan araştırmacı) Mebahis fi Ulum-il Kuran,

3. Celalettin Suyuti (Kuran yorumcusu, Hadis uzmanı olarak İslam dünyasında en güvenilir din bililerinden birisi): El İtkan Fi Ulumi-l,Kuran,

4. Müslim E’s-Sahih (Arapça),

5. Ebu Davud

Nasıl Yakıldım?

“Kitap” derler bana. “Sami” dillerde.(1)

Doğum yerim: Doğa.

Anam: Doğa.

Babam: İnsan. Bir anlamda.

Bir başka anlamdaysa, onu ben yarattım.

Bir maymunsuydu daha, ben olmasaydım.

O da beni yarattı. Yazdı. Ama, yaktı da.

Neden yaktı? Uzun uzun anlatmak isterdim. Ama, “kitap”lar tutar. Doğum öncelerim, doğumum, bebekliğim, çocukluğum, delikanlılığım... Hepsi var.

En iyisi ben, “nasıl yazıldığımı” değil de “nasıl yakıldığımı” anlatayım. Hepsi değilse de bir küçük kesimini. En başta da “neden”ini. Daha doğrusu bir kesitini, özet olarak.

Bana yazılanlar, “aydınlatmak” için de olur, “karartmak” için de. “İyi” de olur, “kötü” de. Ne yazılmışsa kalır. Korurum. Olduğu gibi. “Aydınlatma”m, dünyaları karanlık üzerine kurulu olanların işine gelmez. Yazılıp, bana “giz” olarak bırakılanları olduğu gibi korur oluşum da. Gün olur ki, bunlar, olguları, olayları dile getirir. Yalan, dolan mı var, kalın kalın örtülü suçlar mı var? Bir bir ortaya çıkar benimle. Ant içmem, ama tanıklığımla gerçeği söylerim. İşte, bir de bu yüzden beni yakarlar. “Suç kanıtı” bırakmak istemeyen “cani”ler gibi. Ve bir de dinden, imandan..”İnançla ırzına geçilmiş kafalar”ın tümü bana, benim türüme, ters düştüğü sürece düşman.

“Yandım mevlam, su..!”

Bakın şu piskoposa. N’aptım ben ona “Tanrı Aşkına(!)?” Bi kötülük etmişim, diş biliyor. “İnancını bozmuş”um (2). Cübbesini toplamış, cin cin bakışlarla, öfke dolu geliyor. Bir şey yapacak. Eyvah, yakacak! Ve alevler içindeyim. Bir yanım Yunan’dan gelmişti, bir yanım Mezopotamya’dan gelmişti, bir yanım Hint’ten, bir yanım Yemen’den..Ne denli uğraşılmıştı yazılarım için. Onca çaba, onca kalem, onca kağıt (ya da deri), onca mürekkep, onca ışık ve onca düşünce demetleri uçup gitmişti dumanlarıyla birlikte (3).

Papazlarla, “Sezar”lar el birliği etmişlerdi, beni yakmak için. Neden ki, aynı şeylere karşı, aynı şeyleri koruma çabasındaydılar.

Tek tek verdiler alevlere. Yığın yığın da. “Kitaplık” dedikleri yerimle, yurdumla birlikte de..Dizi dizi uygarlıklar..Kül olup gitmişti.

“Eski çağların kitapları, varsın, yansın..” denebilir mi? Voltaire de eski çağın kitaplarını değersiz bulur. Ama, türümün “boş inançlar kanalizasyonları”nı..”Kutsal kitap” denenleri. “Hiç birinden, ne fiziğe, ne tarihe ilişkin tek doğru öğrenemezsiniz. Bugün, küçücük fizik kitabı bile, eski çağların bütün kitaplarından daha yaralıdır,” der(4). Şu sözlerin ardından: “Mısırlılarla, Fenikelilerin kitapları kaybolmuştur. Çinliler, Brahmanlar, Mecusiler, Yahudiler ise, kendi (kutsal) kitaplarını korumuşlardır. Bütün bu yapıtlar, garip anıtlardır, ama, hepsi de insanoğlunun hayalinde kurduğu anıtlar..”(5) yine de kalkıp, “bunlar yakılsın,” demez.

İbn Haldun’a kulak verelim:

“Bilimler çoktur. İnsan toplumları içinde, çok sayıda, bilgeler, bilginler geçip gitmiştir. Bize ulaşamayan bilimler, bize ulaşanlardan daha kabarıktır. Tanrı hoşnut olası Ömer’in, “fetih” sırasında (özellikle İskenderiye ele geçirildiğinde) yok edilmesini buyurduğu o bilim belgeleri nerede, var mı şimdi? Kaldelilerin, Süryanların, Babillerin bilimleri, o çağda ortaya konan yapıtlar, belgeler, çalışma ürünleri nerede? Nerede eski Mısırlıların ve daha öncekilerin bilim ve kültür ürünleri? Bize, bilim ve kültürü ulaşan, sadece bir toplum olmuştur ki, o da Yunan’dır..”(6).

Sevgili, büyük araştırmacı İbn Haldun! Ne çok sormuşsundur, “Nerede, nerede?..” diye.

“Nerede onca uygarlıktan kalması gereken beyin ürünleri?!”

Arıyordun sürekli.

Hani, çok gençtin, İspanya’da..Binlercemin bulunduğu yurtlarımdan birindeydin. Coşkuyla dalıvermiştin sevgililerin içine. “Aradığımı bulacağım,” diyordun. Mutluluğun doruğunda, şehvetle dokunuyordun her birimize. Okşuyordun. En vurulduğun sevgilinin en bayıldığın yerlerini okşarcasına kendinden geçiyordun. Birimizi bırakıp öbürümüze yöneliyordun. Ve her birim, el ederek göz kırparak çağırıyordu seni.

“Gel, bana da gel, bak..”

Hemen koşup bakıyordun. Satırlar, sayfalar..Ve arıyordun. Ve soruyordun:

“Nerede, nerede?”

“Bir de bana bak..”

“Yok iţte, sende de yok.”

“Bende olabilir..”

“Yazık, sende de yok..”

“Bana da bir göz at.”

“Yok, yok, bulamıyorum. Nereye gitmiş bunlar? Nerede yitmiş bunca dünyalar? Düşünce dünyaları..?”

Sevgilim! Benimleydi aradıkların. “Din” ve “Tanrı” aşkına yakılan ateşin içinde. Orada, şurada, burada. Ve, İskenderiye Kütüphanesi’nde.. Sen de anladın araştırmaların sonunda. Ya bir de gözlerinle görseydin o tüyler ürpertici durumu!

Hamamlara yakıt yapmışlardı, beni..

“İskenderiye Kütüphanesi.” Yüzyıllar içinde, damla damla biriktiğim, havuz olduğum, göl olduğum, deniz olduğum, okyanus olduğum, ve yüzbinleri, milyonu bulduğum yurdum. Bir kesimim (Serapium) yakıldı(7). Yeniden denizleşip, okyanuslaşma.. Ve yeniden yakmaya gelen yeni düşman. Bu kezki, müslüman: İslam’ın asıl kurucusu Halife Ömer. ”Fetih” sırasında buyruğu verir:

“Yakılsın!”

Gerekçesi de var:

“Bu kütüphanedeki kitapların içindeki bilgiler Kur’an’da varsa, bunlara gerek yok. Kur’an’da yoksa, bunlar geçerli değil. Öyleyse ne duruyor, yakılmalı!”

Mısır Fatihi Amr İbnü’l-As da buyruğu yerine getirmişti.

Tarihler yazar:

“O sırada, kütüphanenin kitapları hamamlara dağıtıldı. Yakıt olarak kullanıldı. Kitaplar o denli çoktu ki, uzun süre hamamlar -oduna gerek kalmadan- bu kitaplarla ısıtıldı.” Yazılanlar uzun. Ama böyle özetlenebilir(8).

Ve, “reddiye”ler başlıyor:

“Şuray-ı Devlet Muavinliği’nden mütekaid Mehmet Mansur” eğiliyor konu üzerine. Döţeniyor:

Meşhur İskenderiye Kütüphanesi’nin guya ehl-i İslam tarafından ihrak edilmiş (yakılmış) olduğuna dair hikaye-i malumenin kizb mahs (tümüyle yalan) olduğu..” diye başladığı kitabında, kütüphanenin müslümanlar tarafından yakıldığı yolunda ileri sürülenleri çürütmeye çabalıyor. Bu yolda yazılanları, “İslam aleyhine ortaya atılan iftiralar” diye niteliyor(9). Buna göre, İbnü’l Kıfti’den, İbn Haldun‘dan, Katip Çelebi’ye varana dek, bu konuya yer verenlerin tümü, “İslam’ın aleyhinde bulunmak için iftira” ediyorlar. Mehmet Mansur’u kaynak alan A.Adnan Adıvar da, “Bu kütüphane yakılması, ispatı kabil olmayan bir efsanedir” diyor. Bu yoldaki “rivayet”in, Batı ve Doğu kaynaklarına Hristiyan tarihçi Ebu’l-Ferec’in kitabından geçtiğini, ve şunları yazıyor: “Eğer, bu rivayet doğru olsaydı, İslam’da dinle ilmin çatışması sayılabilirdi. Halbuki, Doğu kaynaklarında ilk defa bu vakaya dair Abdullatif Muvaffakuddin Ibn’ül-Lebbad (1162-1231) adlı Bağdat’lı bir müslüman bilgin ve hekimin Mısır tarihinde tek bir satır vardır ki, ondan sonra Arap tarihlerindeki, mesela Ibn’ül-Kıfti’nin (1173-1248) tarihindeki bilgilerin kaynağı hep bu satır olsa gerektir. Yazık ki, Katip Çelebi de bu rivayeti olduğu gibi, fakat kaynak göstermeksizin üzerinde işleyerek Mizanu’l Hak isimli kitabına geçirmiştir..”(10). Adıvar’ın kaynak aldığı Mehmet Mansur, konuyu yazanların, “kütüphanede ne kadar kitap bulunduğunu, bu kitaplarla kaç hamamın ne kadar süre yandığını” da ayrıntılarıyla yazdıklarını yazıyor. Ve bunların çok “yaygın biçimde” yazılageldiğini belirtmekten kendini alamıyor(11). Adıvar’ın ileri sürdüğü gibi, “kaynak”, hep o sözünü ettiği “tek bir satır” olsaydı, bu denli ayrıntılar ve yaygınlık bulunabilir miydi? Hele, “tarihteki bilgileri” doğru değerlendirmenin “bilimi”ni yaratmış olan İbn Haldun’un böylesine bir yanlışa düşmesi, yani uydurma bir “rivayet”i, gerçek görüp öyle göstermesi nasıl düşünülebilir? Adıvar, İskenderiye Kütüphanesi’nin “Serapium” adı verilen bölümünün, Hristiyanlığın IV.yüzyılında Piskopos Theophilos tarafından yaktırıldığını, onun için Halife Ömer tarafından yaktırılmış olamayacağını, “önce Kütüphane’nin VII.yüzyıla kadar durduğunu ispat etmek gerektiğini” yazmakta(12).

Oysa, kolayca düşünülebilir ki, kütüphanenin bir kesiminin yakılmış olması, ne tümünün ne de bütün kitapların yakıldığı anlamına gelir; ne de ortam bulunduğunda, kitapların birikmesini, kütüphanenin yeniden eski zenginliğine ulaşmasını önler. Hristiyanlık, bilimin, düşüncenin karşısında olmuştur, bu yadsınamaz. Bir Piskopos da kalkıp, kütüphanenin bir kesimini ya da bir kesim kitapları yaktırmış olabilir. Ama, unutulmamalı ki, bir süre sonra Hristiyanlık da kendi ilkelerini savunmak, ve kendini ayakta tutmak için, “akıl” ve “bilim”le -ırzına geçerek de olsa- uzlaşma yolunu seçti. Bunu, herkesle birlikte, Adıvar da yazar. Şöyle dile getirir:

“Bu din de, o vakit insan aklının ve mantığının en büyük eseri olan Yunan felsefesiyle temasa geçmek zorunda kalıyordu. Ya bu felsefeyi tamamıyla reddedecek, yahut, onunla uzlaşacaktı. İşte, III. yüz yıldan itibaren gelişmeye başlayan ‘patristik’ felsefe, yani “kilise babalarının felsefesi” bu uyuşma zemini üzerinde yerleşti.”(13)

Adıvar, bu konuda ilk adımı, İskenderiye’li Origenes’in attığını da belirtir(14). Ne var ki, bir başka zaman, Theophilos’un, İskenderiye Kütüphanesi’nin bir kesimini yaktırdığı dönemde, “Hristiyanlığın bilime düşman olduğunu” yazmayı da unutmaz(15). Oysa, Hristiyanlık da, öbürleri de, “bilim”in düşmanı olmaktan hiçbir zaman geri durmamışlardır temelde. Ama, hemen her zaman, “dost” görünme gereğini duymuşlardır.

Kısacası, İskenderiye Kütüphanesi’ni yakma suçunu işledikten sonra, Hristiyanlar Müslümanlara, Müslümanlar da Hristiyanlara atmaktalar:

“Siz yaktınız!”

“Hayır, yakan biz değiliz, sizsiniz!”

“Siz!”

“Siz..!”

Durun, durun! Bu onur(!), ikinizin de! İkiniz de yaktınız beni. İnsanlığın beynini yakıp yok ettiniz. Tüm “din”ler, hepiniz. İşinize gelmeyenleri yakıp yok etmek, özellikle size vergi..Bir yerde, bir kentte değil, çağlar boyu işlediniz bu “şerefli (!) cinayet”i.

Ve siz, ey “cemaat-i müslimin!” Kendi kutsal kitabınızı, Kur’an’ı da yakmadınız mı? Bir kez Affan Oğlu Halife Osman’ınız, bir kez de Hakem Oğlu Mervan’ınız eliyle(16). Bu yakmalar, yok etmeler nedeniyle değil mi ki, Kur’an’ın orijinali Dünya’nın hiçbir yerinde bulunamıyor. Bunu, ateşli İslam savunucularından Dr. Subhi e’s-Salih de araştırmalarında belirtmek zorunda kalıyor(17).

Hiç sona ermemiştir, beni yakma alışkanlığınız.

Işte, 21.yüzyıla girerken bir örnek:

29 Eylül 1984. İstanbul’da Sheraton Oteli. Üçüncü İslam Konferansı Tıp Kongresi. Kongrenin ikinci günü.

Öğle namazı saatinde, delegelerden biri kürsüye çıkıp ezan okuyor.

Ardından, Birleşik Arap Emirlikleri Delegesi Abu Dabi’li doktor Selim Ahmet Ali el Yufai, getirilen bir “tıp kitabı”nı, bir tepsi üzerinde yakıyor. Gerekçe: “Bu kitap, İslam tıbbını kötülemiştir”(18)

Molla doktor, beni böyle yakarken çok mutlu. Başlığı, kafasının içindekine uygun bir ilkellikte. Başlığının altından sarkan ve suratının çirkinliğini örtemeyen örtünün arasından yüzünü çıkarmış, sırıtıyor. Ve konuşuyor:

“Bu kitabı yakmakla, Batı’dan intikam aldım.”

Molla doktorun daha geniş açıklaması şöyle:

“Son iki yıldan beri, ben ve arkadaşlarım bu kitabı, İslam Kongreleri’nde yakmayı kararlaştırmıştık. İlk defa burada yakılıyor bu kitap. Arkadaşlarım, benim bunu niye Avrupa’da, Mekke’de, Kahire’de yakmadığımı sordular. Ben de İstanbul’da yakacağım dedim. Kitabı, İstanbul’da yakmamın üç nedeni var: En önemlisi: İstanbul, halifeliğin, Fatih Sultan Mehmed’in başşehri. Avrupa medeniyeti, halifeliği ortadan kaldırarak, İslam’ın bölünmesini buradan başlatmıştır. İkinci neden: 1527′de Avrupa’lı doktor Paracelsus, İsviçre’nin Basel kentinde, İbni Sina’nın “Tıbbın Kanunları” adlı kitabını ve öteki kitaplarını toplayarak yaktı. (..) Ben de bu kitabı yakmakla, İbni Sina’nın intikamını burada almış oluyorum. Onun kitabını 400 yıl önce yakmışlardı. 400 yıl sonra intikamını aldım. Şunun için: Batıyla, batının tıp alemiyle hiçbir ilişkimiz kalmasın. Üçüncü neden: Batı alemi, Türkiye’nin Batı ülkesi olduğunu ve İslam Birliği içinde yer almadığını düşünüyor. Ben bu kitabı İstanbul’da yakarak, meşaleyi başlatmış oldum..”(19)

Molla doktorun bu açıklaması, beni yakışından çok daha ürpertici değil mi?

Molla doktor ve yolunda olanlar isterler ki, “modern tıp”, “çağdaş tıp” yerine, “Tıbbu’n-Nebevi (Peygamberin doktorluğu)” egemen olsun her zaman. Ne acı ve düşündürücüdür ki, “Batı Uygarlığı”nı, “Çağdaş Uygarlığı”, ulaşılması gereken bir hedef olarak gösteren Atatürk Türkiyesi’nde, Batılılar topluluğunda yer almayı amaçladıklarını söyleyip duranların döneminde sergileniyor bunlar. Molla doktor, “cesaret”ini nereden almıştır dersiniz?

Buhari’nin de yer verdiği “Tıbbu’n-Nebevi”den:

“Herhangi birimizin (su ya da yemek) kabına sinek düştüğünde, o kimse, o sineğin tümünü (kabın içine) daldırsın. Sonra da çıkarıp atsın. Çünkü, sineğin kandında şifa, öbür kanadında hastalık vardır”(Buhari, Tecrid, hadis no:1941)

“Bu kızı okutun. Buna göz değmiştir.” (Buhari, Tecrid, hadis no:1933)

Molla doktor, İngiltere’de 7 yıl öğrenim görmüş. Abu Dabi’de, kulak burun boğaz dalında cerrahlık yapıyor olmuş bulunsa da, “müslüman kitapların, çocukların tıp bilimindeki gerçekleri ve öğretileri Batı’dan değil, İslam aleminden ve Kur’an’dan kaynak edinerek öğrenmeleri gerektiğini” savunuyor. Ve söz konusu “tıp kitabı” için, “bu kitabı büyük bir mutlulukla severek yaktım” diyor.

Ve Türkiye Cumhuriyeti bakanları arasındaki molla doktorlar: Bilir misiniz bunlar beni nasıl yakmaktalar!!!
Demirtaş Ceyhun’un bir yazısı: Başlığı: ”Haydin Kitap Yakmaya!” Yazıyor: ”Eylül 1984 günlü Cumhuriyet gazetesindeki haberi okuyunca, gerçekten sözcüğün tam anlamıyla dondum kaldım. Kolay kolay inanılır şey değil. Dehşet verici. Turizm ve Kültür Bakanı Mükerrem Taşçıoğlu, bakanlığınca 1978-1979 yıllarında bastırılmış 100 bin kitabın yakılarak yok edilebilmesi için mahkeme kararının beklendiğini açıklıyordu haberde.

Evet evet. Yüz bin kitabın yakılarak yok edilmesi için mahkeme kararının beklendiğini açıklıyordu sayın bakan. Çünkü bu kitaplar için birtakım ihbarlar gelmişti bakanlığa ve bakanlık içinde oluşturulan bir kurul, kitapları incelemiş ve hepsini zararlı bulmuştu. Dolayısıyla bu kitaplar yok edilmeliydi. Ne var ki, yok edilmek üzere SEKA’ya gönderilen bu yüz bin kitabı, SEKA yöneticileri de yakmaya cesaret edememişlerdi. Böylesine çağ dışı bir uygulama için mahkeme kararı istiyorlardı. İşte sayın bakan da, şimdi bir mahkeme kararı beklediklerini açıklıyordu kamuoyuna.

Allah aşkına, yirminci yüzyılın son çeyreğinde, birazcık uygarlıkla tanışmış bir toplumda böylesi bir haberi okuyup da donup kalmayacak bir kişi düşünülebilir mi?’ ‘(D.Taş Ceyhun.Gösteri Dergisi. Ekim 1984)

Yazı ve yakınma sürüp gidiyor.

Geçmişte beni yaktırma cinayetini işlemiş olanların suçlarını, bugünkü savunurları inkar yoluna gitme gereği duyuyorlar. Bu gün bu suçu işleyenleri savunacak kimseler de çıkacak mı? Suçu işleyenler utanmadan, göğüslerini gere gere işliyorlar. Utanmak ve inkar etmekse savunurlarına düşüyor. Ne şaşılası şeydir bu!

Çağdaşlık yarışını benimseyenler bulunduğu gibi, çağ dışılık yolunu benimseyenler de olur. İkinci yolun yolcuları beni ”Muzır’ ‘(zararlı) bulur ve yasasına da yaslarlar. Bir toplumda bunlar egemense işlenir bu suç her zaman. Yüzbinlercemi yüzünün akıyla (!) ateşlere sunan sayın bakan da nice benzerleri gibi bu yolda bir kahraman.

Tarih, yakılmama ilişkin öykülerle dolu.

Tevfik Fikret’in şu ünlü dizelerini kim bilmez.

”Beşerin böyle dalaletleri(sapıklıkları) var:
Putunu kendi yapar, kendi tapar.”
Ben de derim ki:
”Beşerin böyle dalaletleri var:
Beni hem kendi yazar, hem de yakar!”

Gürültücülerin Topuna Birden

Kurân’ın Yakılmasına İlişkin Eleştirilere Cevap

Başlarken iki noktayı belirtme gereği duyuyorum.

Birincisi: "Asıl Kurân Yakıldı" başlıklı kapağın bulunduğu sayıda düşülen önemli yanlışlar:

-"Asıl Kurân Yakıldı" yerine, "Kurân’ın Aslı Yakıldı" olmalıydı. Çünkü "asıl Kurân" diye bir şeyin bulunduğu nesnel olarak ileri sürülemez. Yakılanlar, "Kurân" diye bilinenin "aslı"dır. Birinci aslı yakılmıştır. Buna, bugün yaygara koparanların hiçbirinin karşı çıkmaya gücü yetmez. Çünkü bu, İslami çevrelerce "en muteber" yani en sağlam ve geçerli sayılan, Buhari’nin "e's-Sahih"inin de içinde bulunduğu tüm kaynaklarda, açıkça belirtiliyor. İkinci aslının yakıldığı da kolayca söylenebilir. Buna ilişkin aktarma, İslam çevrelerinin en büyük'âlim'lerinin de birçok konuda kaynak alageldikleri İbn Ebi Dâvûd'un kitabında ("Kitabu'l- Mesahif'de) yer almıştır.

-İkinci aslının yakıldığı anlatılırken "Halife Mervan’ın Kurân’ı neden yaktırdığı, Buhari’nin e's-Sahih'inde de aynen geçiyor." deniyor. Bu da yanlış. Çünkü bu konu, Buhari’de yoktur. Bununla birlikte, şimdi hiçbir yerde bulumayan bu aslın da yakıldığı yolundaki aktarma, gücünü yitirmemektedir. Doğaldır ki, birinci aslı nasıl yakılmışsa, ikinci aslı da öyle yakılmış olabilir. Bu, müslümanların tutumuna ters değildir. Esasen alınan kararın çok açık olan hükümlerine göre, "ikinci asıl" diye nitelediğimiz "Hafsa'daki nüsha"nm da yakılması gerekiyordu. Çünkü Buhari’nin "e's-Sahih"in de yer alan ve metninin fotokopisi dergide okunacak biçimde (Arapça) yayınlanan karar açıklanırken şöyle deniyor: "Fe ersele ilâ külli ufkin bi mushafm mimmâ nesehû ve emere bi mâ sivahu mine'l-Kurân’i fî külli sahîfetin ev mushafın en yuhraka." Türkçesi: "(Kurul,) her çevreye (önemli merkezlere) resmi Mushaftan, yani çoğalttıklarından gönderdi ve Kurân'dan bunun dışında kalan ne varsa, ister bir sahife, ister bir mushaf olsun; yakılmasını buyurdu." (Buhari, e's-Sahih, Kitabu Fedâi-'li'l-Kurân, 3 Babu Cem'il-Kurân, c.6.,. s. 99.) Bu karara göre, Hafsa'daki "Mushaf’ın da yakılması gerekiyordu. Ama Hafsa’nın kişiliği, Peygamberin karılarından biri olmasından kaynaklanan etkinliği ve ağırlığı sağlığındayken bunun olmasını engellemişti. Bu bu denli açık.

İkinci nokta: Bu yazıyı ben "solculuk" adına yazmıyorum. "Solculuk" ya da "solcular" beni ilgilendirmiyor da. "Solcu" çevrelerle -yazık ki- bu tür konuların üstüne gitmek gerektiği görüşünde birleşe-miyorum. Düşünün ki, "sağcı" çevreler, "kıyametler" koparırken, "solcu" ve kendilerine "aydın" niteliğini yakıştıran çevrelerde, bu çevrelerin gazete ve dergilerinde bir suskunluk var. Dahası, bu çevrelerin kimi, "Ramazan ayı"nda, sağcı çevrelerden hiç de geri kalmıya-cak biçimde bir "din sömürüsü" yapmaktan geri durmamışlar, hele bir gazete, bir yandan "bacak", öbür yandan da "din" ticareti yaparken, "İslam’da Mucizeler" başlığı altında türlü saçmalıkları birer gerçekmiş gibi okurlara sunmuştur. Bir başka gazetenin bir yazarı da, "Asıl Kurân Yakıldı mı?" başlığı altında: "Orijinaliyle elimizdekinin farkları giderilebilseydi bu dinin ve kitabın oluşturduğu insan sevgisi ve yardımlaşma duygusu şimdikinden çok değişik mi olurdu?" diyebilmektedir. (Güneş, 5.6.1988) "İnsan sevgisi" denen şey, "din"in ve "kutsal" kitabın özünü oluşturan "cihad'la ve "din için insan öldür-me"yle bağdaşıyormuş gibi. Ve sanki dar bir çevrenin dışında "yardımlaşma duygusu" aşılanıyormuş gibi... Ben hep, "aydın"ların, İran’da olduğu gibi, karanlığa uykuda yakalanabileceklerini düşünür ve söylerim. Sonra şunu da açıkça belirtmeliyim: Bu dergiyi ya da başka dergileri çıkaranların "siyasal görüş"lerine de bağlı değilim. Şimdiye dek herhangi bir siyasal grup ya da örgütün içinde olmadım ve olmıyacağım. Bu bağımsızlığımı, özgürlüğümün vazgeçilmez gereği sayarım. Benim vurmak istediğim, yalnızca "karanlık"tır. "Şükür"cülüğün, "kaderciliğin, türlü "sömürü"nün ve "karanlıkta tezgahlanan sahteciliklerin kaynağı olan karanlığın belini kırmak ve herkesi de, en başta "insanlık" için, -yasalar çerçevesinde- çaba göstermeye çağırıyorum. Bu açıklamayı şunun için yaptım: Gürültücü çevreler, benim de falanca siyasal düşünceden, ya da filanca örgütten olduğumu, bunun için böyle yazılar yazdığımı boşuna ileri sürmesinler.

Gelelim "cevap"lara:

Dergide yayınlananlar nedeniyle "yalan", "iftira", "hezeyan" denip gürültü koparılıyor, bu arada tehditler de savuruluyor.

Şu artık küçümsenemiyecek bir kesimde biliniyor ve daha da bilinecektir ki nice gerçekler, tarih boyunca hep böyle gürültülerle "örtbas" edilmiştir. Ama karanlığı koyulaştırma çabaları ne denli yoğun olursa olsun ve bu çabalar ne denli güçlü ekonomik kurum ve kuruluşlara dayalı bulunursa bulunsun, gerçekler üstüne tutulan ışık, karanlığı yenecektir. Düşünün ki, bir mum ışığı bile, koca bir odanın karanlığını giderebiliyor. Kitlelere yutturulagelen "yalanlar"ın, "sahte-cilik"lerin üstündeki kalınca perdeler artık dayanamıyacak, yırtılıp atılacaktır. Gürültücülerin, "kuyruklarına basılırcasına" bağırıp çığırmaları bundandır.

Dergide yayınlananların hangisi "yalan", hangisi "iftira"dır?

-Eldeki Kurân’ın, "orjinal"lerinin "yakıldığı"mı?

Hayır. Bunu kimse ileri sürüp "yalandır" diyemez. Çünkü bu, "Bu-hari"nin "e's-Sahih"inin de içinde bulunduğu "en muteber" kaynaklarda, son derece açık biçimde vardır.

-Eldeki Kurân’ın, Muhammed’in yazdırdığı ya da yazdığı "par-çalar'ınkiııden "değişik" olduğu yolunda ileri sürülenler mi?

Hayır, bu da "yalan" ya da "iftira" olamaz. Din ve çıkar çevreleri, "Kurân" üstüne bir "kuşku" kondurmak istemiyorlar. Ama bu kuşkuyu önlemeye güçleri yetmez. Bu kuşkuyu yok etmek için ellerinde "kanıt" yoktur. Her şeyden önce, "Kurân’ın orijinalleri"ni göstermeleri gerekir. Bunu hiçbir yerde bulamazlar. Çünkü hiçbir yerde yoktur. Çünkü yakılıp yok edilmiştir. Kendi çevrelerince. Gerçekler ortaya çıkmasın diye..."Kurân’ın birinci ve ikinci asılları"nı göstermek şöyle dursun; Osman döneminde oluşturulan "resmi Mushaf'ların bile aslını bulmak mümkün değildir. Çünkü, İstanbul’da ya da falanca yerde, filanca yerde bulunduğu yolunda şimdiye dek ileri sürülen "yalan"lar ortaya çıkmıştır. Bunu artık İslam çevrelerinin birçok "ulema"sı da kabul ediyor. Ve artık biliniyor ki, ne İstanbul’da, ne de bir başka yerde vardır bu "Mushaf'lar.

Gerçi bugün de aynı yutturmacayı "gerçek" diye ileri süren "ulema" yok değildir. İşte örnek:

"Hazreti Osman zamanında 7 nüsha yazılmış ve İslam merkezlerine gönderilmiştir. (...) Elimizdeki Kurân budur. Bu nüshanın asılları da bugün İstanbul’da ve bazı dünya müzelerinde mevcuttur. Bu "iddia", Türkiye gazetesinin 31.5.1988 günlü sayısında, "Prof." olmadığı halde böyle gösterilen Doç. Dr. Ali Özek'ten alınıp yayımlanmıştır.

Zaman Gazetesinde de şunları okuyoruz:

"Prof. Süleyman Hayri Bolay’da, iddiaların asılsız olduğunu, Hz. Osman’ın (r.a) çoğalttığı Kurân-ı Kerim'den alınan nüshadan bugün elde iki tane bulunduğunu belirterek, bunlardan birinin İstanbul’da Türk İslam Eserleri Müzesi'nde, diğerinin de Leningrad’da bulunduğunu söyledi" (Zaman, 1 Haziran 1988)

İşte "din uleması"nın "ilim" anlayışının çarpıcı örneği.

Bu doçent ve profesörler bu iddiayı ileri sürerlerken, görüşlerine başvurulan "müze yetkilisi" açıklıyor: "Elimizdeki en eski Kurân parçası, 8. yüzyıla ait" (2000‘e Doğru, 5.6.1988, s. 13). Aslında sözkonu-su müzede, 8. yüzyıla ait Kurân bulunduğu da kesin değil. Bu da şişirme.

Yukarıdaki "ulema"yı bu açıklama yalanladığı gibi, aynı kesimden başka "ulema" da yalanlıyor:

"Asıl Kurân Yakıldı" başlıklı yazıdan dolayı gürültü koparanlardan ve "cevap" vermek için kolları "kahramanca" sıvayanlardan, Diyanet İşleri eski başkanlarından Tayyar Altıkulaç şöyle diyor:

"Akla gelebilecek bir başka soru da, Mervan’ın ilk nüshayı yaktığı yolundaki rivayeti itimada şayan değilse, bu nüshanın akıbetinin ne olduğudur. Bu sorunun cevabı, maalesef şöyledir:

Hz. Osman’ın çoğalttırdığı nüshaların âkıbeti ne olmuşsa, bu ilk nüshanın başına gelen de odur. Ne yazık ki müslüman nesiller, hatıraları ve manevi değerleri açısından paha biçilmez ve hâzinelere değişilmez değerde olan bu servetlerini korumakta başarılı olamamışlardır. Asırlar içinde çeşitli harpler, yangınlar ve seller..., bu hâzinelerimizin herhalde sonu olmuştur..." (Tercüman, 7.6.1988,s. 9.)

"İlk nüsha" gibi, Osman döneminde "çoğaltılmış olan nüshalar"ın da bugün bulunmadığı, bu yazıda, bu molla tarafından kabul ediliyor. "Müslüman nesiller", bu "nüshalar"ı korumayı başaramamışlar. Peki bu "müslüman nesiller"in "koruyuculuk"larına, eldeki Kurân’ın "aslına uygunluğu" açısından nasıl güvenilebilir? Yani "aslına uygun olması için gerekli titizliği gösterdikleri"ne nasıl kesin güven duyabilir? Tanrı da "yangın", "sel" gibi "âfet"ler göndererek, eldeki Kurân’da "koruyacağını" bildiriyor olduğu Kurân'ını "korumamış"! Aslında "Tanrı’nın kendisi indirdiği için Kurân’ı koruyacağı" yolunda ayet var diye Kurân’ı "tahriflerden "koruyacağı", ileri sürülemez. Çünkü Kurân’da ileri sürüldüğüne göre, "Musa"ya ve "îsâ"ya da "kitap indirilmiştir", ama İslam’da benimsenen odur ki, bu "kitap"larda "tahrifler olmuştur. Yani bu kitaplar da "Tanrı katından indirilmiş kitaplar" olarak sunulduğu halde, Tanrı bu kitapları, "tahriflerden korumamıştır". Tanrı onları korumadığı halde, Kurân’ı niçin korusun?! "Nitekim" işte Kurân’ın "orijinal"lerini, yok olmaktan korumamış!

Dr. Subhi e's-Salih de, "peki Osman mushafları şimdi nerede?" diye bir soru sorulabileceğini ve "şuradadır" diye kimsenin bu soruya doyurucu karşılık veremiyeceğini, daha doğrusu bu "mushaflar"m şimdi, hiçbir yerde bulunmadığını yazmaktan kendini alamıyor. (Bkz. Dr. Subhi e's-Salih, Mebâhis Fî Ulumi'l-Kurân, Beyrut, 1979, s. 87)

Durum buyken, "kuşku"lar nasıl silinebilir?

Burada kesin olarak söylenebilecekler var:

1- Hiç kimse, kesin kanıta dayalı olarak, "Kurân" diye bilinen eldeki bütünün, Muhammed döneminde yazdırılanlara her yönden "tümüyle uygun" olduğunu kesin olarak ileri süremez.

Çünkü:

a) Yukarıda da belirtildiği gibi eldeki Kurân’ın "asırlarından hiçbiri, dünyanın hiçbir yerinde yoktur, bulunamamaktadır.

b) "Hafız"ların "bellek"leri, kesin dayanak olmakta yeterli değildir.

Değildir çünkü:

-Yeterli olsaydı, "Kurân’ı derleyip yazma" girişimlerine gerek kalmazdı.

-Kur’an’ın derlenişi, yazılışı sırasındaki "hafız" sayısı, önemsiz denecek ölçüde azdı.

En sağlam sayılan kaynaklardan "Buhari"de de bu açıkça belirtildiği halde, İslam’ın savunurları, bu gerçeği yok saymak için büyük çabalar harcıyorlar:

Buhari’nin yer verdiği ve "Tecrid-i Sarih"te 1532 no. lu hadis olarak yer alan Enes hadisi-ki bu hadis, Kâmil Miras'm "Terceme"si ve "lzah"ıyla birlikte fotokopi olarak, üzerinde gürültü koparılan yazıda yer almıştır-açıkça dile getiriyor:

"Peygamberin döneminde, Kur’an’ı ezberlemiş olanların sayısı, dörttür".

Bunların kimler olduğu da, hadiste, adlarıyla birlikte açıklanıyor.

Ne var ki hadisin "izah"ında, her nasıl olursa olsun İslam’ı savunma ve hiçbir kesimine toz kondurmama "gayret"inde olanlardan Kâmil Miras, "adet mefhumunun ziyadeyi nefyetmiyeceği"ni, yani belirli bir sayı verilmiş olsa da, bunun, sayının daha çok olmasına engel olmıyacağını ileri sürüyor. Bu tür yorumlar, dinsel çevrelerde her zaman görülür. Buna göre "dört" denebilir, ama "aslında beş, altı, yedi... de olabilir". "Daha çok"da olabilir. Sayıyla hangi sınır konursa konsun, yoruma sınır yok. Diyelim ki, "şu anda şu evde dört kişi vardır" deniyor. Aslında "beş" kişi vardır o anda o evde. Ya da "on kişi, yüz kişi" vardır. Öyleyken "şu anda bu evde dört kişi vardır" sözü "yanlış" ya da "yalan" sayılmayabiliyor. Yorum böyle işliyor İslam'da! Bu yorumla, "hafız"ların sayısı çoğaltıldıkça çoğaltılıyor.

Tayyar Altıkulaç, hemen herkesin ve bu arada Kâmil Miras’ın "ezberledi" anlamını verdiği "cemaa" sözcüğüne, durumu kurtarmak için "topladı" anlamını veriyor. Gerçekte de sözcüğün asıl anlamı bu. Ama başka çelişkilerden kurtulmak için İslam uzmanlarınca genellikle, buradaki "cem"e, "ezberleme'1 anlamı verilir. Süyûti’nin el İtkan'ında da bu belirtilir. Aynı kaynağa dayanmış görünen ve dipnotunda gösteren Altıkulaç, hadisi yorumlarken, "Kurân’ı Hz. Peygamber zamanında topladığı ve bu konuda cami oldukları ileri sürülen sahabilerin yaptığı bu işten maksat, onların Kurân’ı bütün kıraat vecihleriyle, tefsiriyle, nasih ve mensuhuyla, öğretim usuluyla ezberlemek suretiyle, bu konudaki uzmanlıklarına ve diğer sahabilere üstünlüklerine işaret etmektedir." (Tercüman, 6.6.1988) "Cümle"nin bu denli berbatlığının, Altıku-laç’ın kendini çok zorladığından kaynaklanmış olabileceğini düşünüyorum. Altıkulaç burada kendi deyimiyle bir "kurnazlık" yaparak, yorumu Süyûti'ye dayandırıyor. Gerçekteyse, bu yorum, Süyûti'deki yorumlar içinde yalnızca biridir. (Bkz. Süyûti, el İtkân, e'n-Nevu'l-Işrûn, c. 1, s. 94). Kaldı ki Altıkulaç burada bir çelişkiye de düşüyor. "Topladı" anlamını verdiği "cemaa"ya, bu kez bu yorumda "ezberledi" anlamı vermiş oluyor. Ve kaldı ki, ileri sürdüğü yorum, Süyûti'dekini de tam olarak yansıtmıyor. Üstelik, Kurân’ı, o söylediği biçimiyle "ezberlemiş" olmak mümkün de değildir. Kurân, "bütün kıraat vecihleriyle, tefsiriyle, nasih ve mensuhuyla, öğretim usulleriyle" birlikte "ezberlenemez". Bu insan doğasına aykırıdır, ken-disininde kullandığı sözcükle "muhâl"dir (yani olamaz). O nedenle de, ne Süyûti’de, ne de bir başka kaynakta, bu çapta düşünülemiyecek türden bir sav ileri sürülmüştür.

Süyûti’de, sözü edilen kaynakta ve aynı yerde, "Enes hadisi"ni yorumlamak, durumu bir ölçüde de olsa kurtarmak için "yorum"cuların ne denli zorlandıkları çok açık biçimde görülüyor. Yorumlarla sayı çoğaltılırken, Kurtubî dayanak alınarak, "Yemame’de 70 kurra"nın öldürüldüğü ileri sürülüyor. "Kurra", "Kurân’ı çok okuyan, yada çok iyi okuyan, Kurân uzmanı" demektir. Bu nitelikteki biri "HAFIZ" olabilir de, olmayabilir de...

Abartmalı yorumlarla "hâfız" sayısı arttırılırken, "yüz"lerceye, "bin"lerceye çıkarılıyor! "Yalan"ın sınırı yok ki çıkarılmasın! Ali Bulaç, 2000’e Doğru’da yer verilen yazısında bunu yapıyor. "Tarih"i, "bilim", "akıl", "mantık" ölçülerini umursamazcasına, "Yemame savaşında, üç bin kişinin Kurân hafızı olduğu"nu, bunlardan "700 kişinin şehid düştüğü"nü, "geriye 2300 hâfız kaldığı"nı ve "bunların Medine'ye sağ salim varmayı başardığı"nı yazıyor. (2000’e Doğru, 5.6.1988, S.16.) Oysa yukarıda belirtildiği gibi, Süyûti’de, Kur-tubî'den, "Yemame’de, 70 kurranın öldürüldüğü" aktarılırken bile gerçeği abartmasız dile getirmiyor. Bulaç’ın yazısında bu abartma, daha da şişirilerek "70" sayısı, "700"e çıkınlıyor. Dinsel çevreler neler yapabiliyor, varın düşünün!

Gerçek bütünüyle başka. "Peygamber döneminde, Kurân’ı ezberlemiş olanlar"ın sayısının "dört" olduğunu açıklayan "Enes hadi-si"ndeki sayı bile, gerçeğinden daha abartmalıdır. Yani gerçekteki sayının bundan daha az olduğu bile savunulabilir. Peygamber döneminde Kurân tamamlanmış değildi daha. Onun için, Peygamberin döneminde "Kurân hâfızı vardı" demek bile, bugünkü anlamına pek uymaz. Neden ki bugünkü anlamıyla "hâfız","Kurân’ı tümüyle ezberlemiş kimse"dir. "Kur’an okuyan"ların sayısı kuşkusuz, giderek artmıştır. Ama eskilerin "hâfız" diye nitelediklerinin tümünü, bugünkü anlamıyla "hâfız" diye almak yanlıştır. Kurân'dan bir parça ezberlemiş olan kimseye de "hafız" denirdi. Bugünkü anlamıyla "hâfızlık" geleneği, çok sonraki yüzyıllarda başlamıştır. Kurân’ın derlendiği dönemlerde bu gelenek, yok denecek ölçüde önemsizdi. Kurân’ı baştan sona ezberlemek, kimsenin kolay kolay katlanacağı iş değildi. Müslüman olanların çoğu, "müellefetü'l-kulûb (kalbleri çıkarlarla İslam’a kazandırılmış olanlar)" denenlerden, yani "rüşvetle müsüman olanlar"dan oluşuyordu. Kısacası: O dönemlerde, "hâfız" diye öne sürülenlerin "ezber"leri, eldeki Kurân’ın "hiç değişmeden korunabildiğinin kanıtı" olacak güçte değildir.

c) Kurân’ın bize"mütevatır" olarak geldiği yolundaki sava da gü-venilemez. Çünkü:

-Kaynaklar, "Kur’an’ı ilk derleme işi"ne, Zeyd İbn Sâbit’in tek başına giriştiğini aktarmakta birleşir. Bu durumda da "tevatür" basamağı oluşmaz. Bilindiği gibi, uzmanlarına göre, bir metnin, bir bilginin "mütevatır" niteliğine kavuşabilmesi için, "yalanda birleşmeleri düşünülemiyecek kadar çok kimse" tarafından iletilmiş olması gerekir. İletme, birçok kanaldan olmalıdır. Uzmanlarınca verilen sayıya göre, en az on kanal gereklidir. Zeyd İbn Sâbit’in başvurduu söylenen iki tanık yalnızca Zeyd’i ilgilendirir. Yani ayrı kanal sayılmazlar daha berideki alıcılar için. Bunlar hesaba katılsın diyelim, kanal üçe ulaşır; "tevatür" oluşması için bu da yetmez. Metnin sonradan şu kadar kişiye, bu kadar kişiye "onaylattırılması" da durumu kurtarmaz. Çünkü temeli yalnızca Zeyd’e, bir de hesaba katarsak başvurduğu iki tanığa dayanıyor. Kaldı ki Osman dönemindeki kurulda görev aldığı bildirilen kişilerin sayısı da "mütevatır" olmak için yeterli olmuyor. Ve kaldı ki, tüm Kurân metinlerinin birinci aslının da, ikinci aslının da, dahası Osman dönemindeki "resmi Mushaf’ın da "orijinal"leri elde bulunmadığı için "mütevatır" lık iyice suya düşüyor. Gerçi "müteva-tır" olmadığı halde öyle sayılanlar ("hükmen", "manen" mütevatır olanlar) vardır. Ama bunun da koşulları vardır. Konuyu daha başka alanlara taşırmamak ve uzatmamak için geçiyorum.

Kısacası, özellikle "usûlü'l-fıkh (İslam hukuku)" yazarlarınca ileri sürülen "Kurân’ın mütevatırlığı" savı da işe yaramıyor.

Demek ki, "elde bulunan Kurân, her yönden ve tümüyle aslına uygundur" diyebilmek, bunu bilimsel bir gerçeklik ve kesinlikte söyleyebilmek için dayanaklar yeterli değildir. Tutunulan ne varsa, biraz incelenince, çürüklüğü yüzünden dağılıp gidiyor.

2- Tersine "eldeki Kurân, aslına göre birçok yönden değişmiştir" demek için çok, pek çok neden var:

a) Sözlük anlamıyla "değişik okunuş biçimleri" demek olan "kıraat vecihleri (vücûhu'l-kıraat)": Yazının sınırı, bu konuyu burada geniş olarak almaya elvermez. Kısaca şu belirtilmeli ki, bugün eldeki Kur’an’ın metni, yazısı ne olursa olsun; kimi sözcükler, cümleler, kimi yerde anlamları bile değiştirecek nitelikte değişik biçimde okunuyor uzmanlarınca. Ve bu"okumuş"ların çok önemli bir kesimi sağlam kabul edilir. Yani bunlara karşı çıkılmaz.

Bunlardan kiminde yalnızca "hareke" değişikliği vardır. Örneğin Mûidc Suresinin 6. ayetindeki bir sözcük, eldeki Kurân’ın sünniler kesimindeki haıekelinişine göre "ercüleküm" okunuyor. Buna göre anlam: "Ayaklarınızı da yıkayın!"dır. İbn Kesir, Ebu Amr, Hamza ve Ebubekir’in okuyuşuna göre "ercüliküm" biçimindedir. O zaman anlam değişiyor, "ayaklarınızı da meshedin!" oluyor. Bu nedenle bir kesim (özellikle sünniler), abdestte "ayaklar"ın "meshedilemiyece-ği"ni, "yıkanması" gerektiğini ileri sürerken, kimileri "meshetme"nin yeterli olacağım savunur. (Bu konudaki vecihler ve hükümler için bkz. Abdurrahman Ebu Zer’a, Huccetu'l-Kurân, Beyrut, 1984 s. 219-221.)

Sormak gerekir: Muhammed döneminde bu sözcük nasıl okunuyordu? "Ercüliküm" biçiminde mi, "ercüleküm" biçiminde mi? İkisi birden olamaz.

Kiminde "illet harfleri"nde değişiklik vardır. Bu da pek çoktur.

Kiminde sözcük "tekirken, kimi okuyuşta "çoğul"dur. Buna da pek çok rastlanır.

İsmail Cerrahoğlu şöyle der:

"Kıraat meselesi İslam’da en çok tecavüze uğramış, hatta bu işin neticesi olarak Kurân’da yanlışlıklar olduğu söylenmiş, müsteşrikler için bir ganimet olmuştur." (Cerrahoğlu, Tefsir Usulü, Ankara, 1971, s. 98).

Cerrahoğlu, konu üzerinde duran doğubilimcilerin (müsteşriklerin) kimilerinin adlarını veriyor. Bunlardan yakınıyor. Gerçekte doğu-bilimciler, birçok yönden İslam propagandacılarına yandımcı bile olmuşlardır. Kimi konularda ki fazla "yansızlık" çabaları nedeniyle öyle şeyler de söylemişlerdir ki, İslam propagandacıları yalnızca o yanları alarak "Batı bilim adamları"nm da "Kurân’ı takdir ettikleri" yolundaki palavrayı piyasaya süregelmişlerdir.

b) Söz ve sözcük değişikliği

"Asıl Kurân Yakıldı" başlıklı yazı üzerine "yaygara" koparan ve bu yöntemleriyle herkesi sindirmeye, gerçekleri bastırmaya çalışan "bil cümle" gürültücüler, aşağıdaki örnekleri iyice bir görsünler:

Fotokopisi* görülen hadise göre, (Peygamberin karılarıdan) Aişe’nin azadlısı Ebu Yunus anlatıyor:

Âişe -Tanrı kendisinden hoşnut olsun- bana, bir MUSHAF (Kurân) yazmamı buyurdu. Ve: 'Şu ayete (Bakara Suresinin 238. ayetine) gelince, bana haber ver!' dedi. (Ayet: Hâfizû ale's-Salavati ve's-salavati’l-vustâ= Koruyun namazları! Ve (özellikle) vustâ (orta) namazını...!1 diye başlıyor). Bu ayete gelince haber verdim. O zaman ayeti bana şöyle yazdırdı: 'Hâfizû... ve salati'l-asri= Ve ikindi namazını (koruyun). Ve kûmu lillahi kânitîn=Ve Tanrı’ya boyun eğerek ayağa kalkın (namaza durun)!1 (Âişe) şunu da söyledi: ’Tanrı’nın rahmet ve selâmı üzerine olsun, Peygamberden de bu âyeti ben böyle duymuştum.'

Aynı konu, Hafsa'dan da böyle aktarılır.

Ebu İsâ: "Bu hadis, 'hasen'dir (güzel), 'sahih'tir (sağlam)" dedi. (Hadis için bkz. Tirmizi, Sünen, Kitabu Tefsiri'l-Kurân, c. 5 s. 217, Bab: 3, hadis no: 2982)

Hadiste yer alan ayetteki "ve salâti’l-asri" sözü, elimizdeki Kurân’da yoktur.

"E's-Selâtu'l-vustâ"nm bir "tefsir"i, bir açıklaması diye ileri sürülürse, de bu sözcükler, hadiste, açıkça, "ayetten bir parça" olarak yer alıyor.

Bu konuda bir çok örneğin de, Süyûti’nin el îtkân'ında yer aldığı görülür. (Bkz. el İtkân, e'n-nevu's-Sâbiu ve'l-Erbaûn, c.l., s. 28, 32-34)

Eldeki Kurân’da bulunmadığı halde, Kurân ayetleri arasında yer aldığı belirtilmiş ve Kurân bilirlerince okunagelmiş olan sözlere, sözcüklere; İslam’ın savunurlarından görünen Cerrahoğlu da, kitabında, örnekler vermek zorunda kalıyor. (İşte fotokopisi., 2-3)

Mâide Suresinin 89. ayetinde, "ant bozma kurtulmalığı (yemin keffareti)" anlatılırken, "üç gün oruç"tan sözediliyor, ama bu orucun nasıl tutulacağı açıklanmıyor. Kaynaklarda belirtildiğine göre, Übeyy İbn Ka'b’ın (bkz.İmam Malik İbn Enes, el Muvatta' Kitabu's-Sıyâm, hadis no: 49) ve İbn Mes'ud'un belirlemelerine göre, ayette bir de, "ard arda" demek olan "mütetabiâtin" yer almaktadır. Bu sözcük, ayette var kabul edildiği için İslam hukukunda, "keffaret orucu" olarak tutulan oruç günlerinin "ard arda" olması "şart" görülmüştür. Yani eldeki Kurân’da bulunmayan bir sözcük, İslam hukukunda uyulması gereken biı hilkilm oluşturmuştur (Bkz. Sadru'ş-Şerîa- Sa'duddin Teftazânî, tcnkilıu'-Usûl, e't-Tavdîh, e't-telvih, İstanbul, 1310, s. 490; İbn Melek, Şeıhu'l-Menâr, İstanbul, 1308, s 247)

"7 Harf"

"Kurân 7 harf üzerine inmiştir" gerekçesi altında "özr"e bağlanmak istenen değişiklikler:

Ömer’i küplere bindiren olay:

Fotokopisi görülen hadise göre, Ömer şöyle anlatıyor:

"Hâkim Oğlu Hişam’ın, Peygamberin yaşadığı dönemde, Furkan Suresini okurken dinledim. Öyle birçok harflerle okuduğunu dinliyordum ki, Peygamber o sureyi bana o harflerle okutmamıştı. Neredeyse namazdayken .yakalayıp ara verecektim. Ama, selam verene (namazı bitirene) dek katlandım. Sonra hemen giysisinden yakalayıp konuştum:

-Bu sureyi sana böyle dinlediğim biçimde kim okuttu (öğretti)?!

-Peygamber okuttu!

-Yalan söylüyorsun! Çünkü Peygamber bu sureyi, senin okuduğundan başka bir biçimde okuttu bana!

Sonra adamı sürükleyip Peygambere götürdüm. Konuştum:

- Ey Tanrı Elçisi!-Bu adamı Furkan Suresini, senin bana okuttuğundan başka tür harflerle okurken dinledim.

-Bırak onu!

Hişam’a:

-Haydi Hişam oku!

(Peygamberin buyruğu üzerine) Hişam Sureyi okudu. Benim daha önce dinlediğim biçimde. Bunun üzerine Peygamber şöyle dedi:

-Sure böyle (adamın okuduğu biçimde) inmiştir.

Sonra: Ömer, bir de sen oku! dedi. Ben de sureyi bana okuttuğu gibi okudum. Peygamber yine öyle dedi:

-Sure böyle (senin okuduğun gibi) inmiştir.

(Ekledi:)

-Kurân, 7 harf üzerine inmiştir. Ondan, hangisi kolaysa o biçimiyle okuyun!" (Buhari, e's-Sahih, Kitabu Fezaili'l-Kurân/5, c. 6, s. 100) (Fotokopi 4, aynı belge 34. sayfada da veriliyor.)

Görülüyor ki, hadiste adları geçen (halife) Ömer’in öğrendiği Furkan Suresi başka, Hâkim Oğlu Hişam’ın öğrendiği başkaydı.

Şimdi bir soru: Bu başka başka olan iki biçimden hangisi, bugün elde bulunan Kurân’da yer alıyor? İkisi birden olamaz. Çünkü Kurân’ın yazılış biçimi, yalnızca birine elverişli. Ömer’in okuduğu bu eldeki Kurân’a geçmişse öbürü kalmıştır. Öbürü geçmişse, beriki yok demektir. Yani ikisinden biri eksiktir. Bu bile, "Kurân’da eksik yoktur" denemiyeceğini ortaya koymaya yeter.

Bir başka soru: Hadiste, "Kurân’ın 7 harf üzere indiği” belirtiliyor. Bu ”7 harfin ne olduğu tartışmalıysa da, "her birinde değişik söz ve anlatımlar" bulunduğu kabul ediliyor. Cerrahoğlu da bunu kitabında dile getiriyor. (2,3 ve 5 no.lu fotokopilere bkz.) Bu 'T'den, bugün eldeki Kurân’da hangisi vardır? Yazılış biçimi, yalnızca birinin bulunmasına elverişli olduğuna göre, "6"sı, eldeki Kurân’ın dışında kalıyor demektir. Başka türlüsü düşünülebilir mi? (İşte fotokopisi, 5)

"7 Lehçe”

Hemen tüm kaynaklar, Osman döneminde "resmi Mushaf' meydana getirme girişiminde,"çeşitli kıraat ve lehçe (şive, ağız)" farklarını atıp yalnızca birine, Kureyş lehçesine, en doğru sayılan kıraate yer verme gereğinin duyulmasının rol oynadığını belirtir. Dolayısıyla çok iyi anlaşılıyor ki, Osman döneminde oluşturulan "resmi Mushaf", sonraki İslam propagandacılarının ve şimdiki gürültücülerin ileri sürdükleri gibi: "aslından aynen çoğaltılmış” değildir.

Tayyar Altıkulaç, Tercüman gazetesinde, "Tahrif İddiasına İlmin Verdiği Cevap" başlığı altındaki yazısında, kendi "ulema"sına bile ters düşüyor ve "değişik şive ve lehçeler"in, Osman dönemindeki "nüsha"larda değil, bu nüshaların aslı olan nüshada (hafsa'dakinde) bulunduğunu ileri sürüyor. Hem "ilm"i, hemde çağdaş "bilim"i torbaya korcasına. Şöyle diyor:

"Ancak Zeyd’in ilk çalışması, Kurân’ın iki kapak arasında cem edilerek korumaya alınması gayesiyle sınırlıdır. Bu yüzden bu ilk nüsha, resm-i hat ve imlâ bakımından, bizzat Hz. Peygamberin, okunmasına izin verdiği kıraat farklılıklarının (değişik şive ve lehçelerin) hepsinin icrasına yetmemiştir. Daha sonra Zeyd’in de içinde bulunduğu 4 kişilik komisyonun çalışması sırasında ashabın hepsinin Hz.

Peygamber tarafından okunmasına izin verilen bu şive ve lehçelerinin icrâ ve edasına cevap vermek üzere Mushafın yazı ve imlası geliştirilmiş, Yüce Kitab’a tarihin en büyük hizmeti yapılmıştır." {Tercüman, 7.6.1988, s. 9)

Altıkulaç'm bu iddiası, hiçbir kaynakta yoktur. Ve de gerçekten mantık dışıdır. Düşünün, eldeki Kurân'daki yazı, Osman dönemindekinden daha da gelişmiş olduğu halde, "değişik şive ve lehçelerin icra ve edasına" elverişli midir? Kuşkusuz "hayır"! Altıkulaç, burada sözümona bir "görüş sahibi" rolünü oynuyor, ama tutmuyor. Eldeki Kurân’da, "değişik şive ve lehçeler"in bulunmadığı açık. Kaynakların verdiği bilgiye göre, "lehçe farkları", Osman dönemindeki "resmi Mushaf'ta da yoktu, çıkarılmıştı çünkü. İlk derlemede vardı. Altıku-laç’ın şaşılası savına göreyse, bunun tersi sözkonusu! Altıkulaç bilgiçlik taslıyayım derken, kedi "ulema"sını da çıkmaza sokuyor. Çünkü bu durumda onların, Osman dönemindeki "resmi Mushaf' oluşturma gerekçesini de yok ediyor.

Her neyse, "lehçe farkları", birinde var, öbüründe yok. Onun için de birinde bulunan, ötekinde yok demektir. Eldeki Kurân’da "fark"lar bulunmadığına göre, "eksikler" bulunduğu bir gerçek olarak bir kez daha ortaya çıkıyor.

c) Eldeki Kurân’da bulunmayan ayetler:

Müslim’in e's-Sahih'inde de yer alan bir hadise göre, Âişe anlatıyor:

"Kurân’da, ’aşru radaâtin mâlûmâtin yuharrimne= (bir kadın memesinden) belli olan on kez emme, (emişenlerin süt kardeşliklerinden dolayı evlenmelerini) haram kılar' (sözü), indirilen ayetlerdendi. Sonra ’hamsu radaâtin mâlûmâtin= belli olan beş kez emme (haram kılar)' denerek hüküm değiştirildi. Peygamber öldüğü sırada bu ayet, Kurân'dan bir parça olarak okunuyordu." (Müslim, e's-Sahil, Kita-bu'r-Rada'/24-25, hadis no: 1452, c.2,s,1075)

Anlatılan şudur: "süt kardeşliği"ni oluşturan "emme"yi önce "on kez" olarak bildiren, sonra bu hükmü "beş kez" diye değiştiren âyet, Peygamber ölünceye dek, Kurân’da vardı. Şimdiyse yok. Yani burada sözü edilen ayet, eldeki Kurân’da bulunmamaktadır. (Fotokopi 6)

Yine Müslim’in kitabında yer alan bir hadise göre, "Bir'ru Maûne"de savaşta öldürülen müslümanların (öldükten sonra) neler dediklerini anlatan bir ayet de Kurân'dan bir parça olarak okunurken sonradan okunmaz olmuştu. Bu ayette şu sözler vardı:

"En belliğû Kavmena. En kad lakînâ Rabbenâ. Fe radiye annâ ve radînâ anhu.= Toplumumuza bildirin ki biz Tanrı'mıza kavuştuk. O bizden hoşnut oldu; biz de O'ndan hoşnut olduk." (Müslim, e's-Sahih, Kitabu'l-Mesâcid/297, hadis no: 677, c.l, s. 468) (Fotokopi 7) Kaynaklar (İslam’da en güvenilir kaynaklar) daha nice, eldeki Kurân’da yer almamış olan "ayet"lerden, Kurân parçalarından söz ediyor ve örnekler veriyor. Süyûti de el İtkan'ında bunların bir çoğunu sıralıyor, (bkz. Süyûti, el İtkân, c.2, s. 32-34)

Süyûti’nin aktardığı bir hadise göre, Ebu Yunus'un kızı şunları söylüyor:

"Osman Mushafları Tağyir Etmezden Önce"

"Babam 80 yaşındayken, Âişe’nin Mushafında bana şunları okumuştu. (Burada Ahzab Suresinin 56: ayetini okuyor. Sonra burada bulunmayan şu parçayı okuyor:)... Ve alellezine yusallûne'es- sufûfe'l-evvele= ve birinci saflarda namaz kılanlara da (tanrı ve melekleri salat eder). Bu ayeti, Osman mushafları tağyir etmezden önce böyle okuyorduk." (Bkz. Süyûti, el İtkân c. 2, s. 32-33) (Fotokopi 8)

Burada, "Osman’ın, mushafları 'tağyir' ettiği" açıkça belirtiliyor.

Âişe’nin tanıklığı da bu doğrultuda:

Âişe de, Osman’ın "resmi mushaflar"ı yazdırma olayından önce, Ahzab Suresinin 200 ayetken, bu olaydan sonra 73 ayete düştüğünü çok açık biçimde dile getiriyor, (bkz. Süyûtu, el İtkân, 2/32.) (Fotokopi 9)

Yani iki kadın da, birçokları gibi, Kurân surelerindeki ayet sayısının, Osman döneminde "değiştiği "ni, açıkçası "tahrif' edildiğini belirliyor.

Yine Siiyûti’de, ünlü Übeyy İbn Ka'b ile Zerr İbn Habiş arasında şu konuşmanın geçtiği aktarılır:

-Ahzab Suresini kaç ayet sayarsın?

-72-73 ayet.

-Hayır, bu sure ayet sayısı yönünden Bakara Suresine denkti. (Bakara Suresinin eldeki Kurân’da ayet sayısı: 286), (Bkz. Süyûti, el Itkân, 2/32) (Fotokopi 10)

Açıkça görülüyor ki, eldeki Kurân'daki "eksiklikler" küçümsenmeyecek boyutta: Yalnızca Ahzab Suresindeki eksiklik bile, Peygamberin karılarından Âişe’nin tanıklığına göre 127, Übeyy İbn Ka'b tanıklığına göre 213 ayettir.

Şimdi gürültücü İslamcı ve Şeriatçı çevreler buyursunlar, bunu da "inkâr" etsinler, bunun için de "iftira" deyip gürültü koparsınlar.

10 no'lu fotokopideki parçada görüldüğü gibi Übeyy İbn Ka'b, Ahzab Suresinde ne denli eksiklik olduğunu belirtirken, bu surede bir de "Recm Âyeti" bulunduğu belirtiyor ve bu ayetin metnini veriyor.

"Recm" yani evliyken zina eden suçlulara "taşlıyarak öldürme cezası" uygulaması İslam hukukunda bulunduğu halde, eldeki Kurân’da yer almayan bu "Recm Âyeti", son derece ünlüdür ve en sağlamları da içinde bulunmak üzere tüm hadis kaynaklarında geçmektedir, (bkz. Buhâri, Kitabu'l-Hudûd/30; Müslim, Kitabu'l-Hudûd/15, hadis no: 1691; Ebu Dâvûd, Kitabu'l-Hudûd/23, hadis no: 4418; Tifmizi, Kita-bu'l-Hudûd/7, hadis no: 1431)

İslam hukukçuları, Özellikle Hanefi kesim, "recm cezası" için bu ayeti,yani Kurân’da bulumayan, ama "hükmünün geçerli olduğu" belirtilen "Recm Âyeti"ni dayanak alırlar. (Bkz. Sadru'ş-Şeria-Teftazânî, Telvih, Tavdîn, 2/487)

Süyûti’de, eldeki Kurân’da bulunmayan ayet ve Kurân parçalarına verilen örneklerden: (Fotokopi 11)

İbn Ömer, "Kurân’ın Çoğu, Eksilip Gitmiştir" Diyor

(Fotokopi 12) görülen parçanın Türkçesi aynen şudur:

"Bu türün (yani hükmü geçerli olduğu halde sözleri eldeki Kurân’da bulunmayan Kurân parçalarının) örnekleri çoktur: Ebu Abîd dedi ki: İbrahim Oğlu İsmail Eyyub'dan, o da Nâfi'den, o da İbn Ömer'den aktarmış olarak bize haber verdi. İbn Ömer şöyle dedi:

'Sakın herhangi biriniz Kurân’ın tümünü elimde tutuyorum (elde eltim) demesin! Tümünün ne (ne kadar) olduğunu bilemez. Kuşku yok ki Kur'aıı'dan çoğu (yok olup) gitmiştir. Onun için herhangi biriniz yalnızca görünürde olanı aldım desin.'" (Süyûti, el İtkân, e’n-Nevu's-Sfıbiu ve'l-Erbeûn, 2/32)

Gürültücü çevreler, buyursunlar, İbn Ömer’e de "iftira ediyor" desinler!

Bu çevreler, "gürültü"lerle, "tehdit"lerle, herşeyi bastırabilecekle-ıini ve gerçekleri sonsuza dek örtebileceklerini sanıyorlar. Zaman /.aman da, her gün laikliği ve yasaları çiğnedikleri halde, yasa uygulayıcılarını kendi yanlarına çekme çabalarına giriyorlar. Oysa çabaları hoşunadır. Kol-kanat gerdikleri karanlığın ömrü de, ışığa kadardır. Tutulan ışığı ve gücünü önleyemezler.

Eldeki Kurân’da "eksiklik"ler bulunduğu gibi, ilk asıllarına göre "ekleme"ler de vardır. Bunun sayılamıyacak kadar kanıtlarından biri de, eldeki Kur’an’da pek çok görülen "çelişki"lerdir.

Rastgele bir örnek:

Kurân’da kimi ayetlerde, Muhammed’in ve Kurân’ın "nâs"a, yoruma göre insanlığa gönderildiği bildirilirken, En'am Suresinin 92. ve ,’jürâ Suresinin 7. ayetlerine göre, yalnızca "Ümmü’l-Kura" yani Mekke ve çevresine gönderildiği bildiriliyor. Hiçbir tanrı inancında dışlanamaz ki, "Eksiksiz", "Bilgisi Sonsuz" diye nitelenen bir Tanrı, birini önce bir yere, dar bir çevreye Peygamber olarak göndersin, sonra da "şimdi seni tüm insanlığa Peygamber yaptım!" desin.

Bu anlatılanlar ne yalan, ne iftira, ne de "hakaret"tir. Olguları, gerçekleri dile getirmektir.

"Mervan" Hafsa’nın Mushafı'm yaktırdı" dendi ve bu kaynağından aktarıldı diye basılan "yaygara"lara dönelim:

Bu yaygaralara hiç gerek yok. Çünkü, bugünkü Diyanet İşleri Başkanı Mustafa Sait Yazıcıoğlu da sözkonusu Mushafın yakıldığını kabul etmek zorunda kalıyor. Üstelik, "komisyon"un yaktığını söylüyor. Şöyle diyor: "Hz. Osman’ın zamanında aynı komisyonca çoğaltılarak İmam adı verilen nüshası Osman’ın yanında alıkonulmuş; diğer nüshalar muhtelif merkezlere gönderilmiş; (komisyon) Hz. Hafsa nüshasını alıp yakmıştır..." (Milli Gazete, 3.6.1988; Kenajans 3.6.1988) Bundan daha açık "itiraf' olur mu?

Kuran Tahrif Edilmiştir

Libya’nın, "Tahrif edilmiş Kurân’ı basıp yayınladığı" ileri sürülüyor. (Kurân, 1986, İslama Davet Cemiyeti yayınlarından)

Kurân’ın "tahrif edildiği"ne, edilebildiğine ilişkin, İslam dünyasında yeni itiraflar gözleniyor. "Devrimci Kurtuluş Murtaza (Ali) Hareketi" adlı İslamcı örgüt, "Libya Cemahiriyesi Mushafı" adıyla basılıp yayınlanan "Kurân"a karşı tepki gösteriyor ve yayınladığı bildiriyle, İslam dünyasına seslenerek, "bu tahrif karşısında", tüm ınüslümanların "birlikte seslerini yükseltmeleri"ni istiyor.

Aktarıldığına göre, Ömer’in oğlu şöyle demiştir:

"Hiçbiriniz, 'Kurân’ın tümünü elimde tutuyorum' demesin. Bilirmi ki Kurân’ın (ayetlerinin) çoğu, yitip gitmiştir. Ama herhangi biriniz, ’Kurân'dan ne kalmışsa (görünüşte ne varsa) o kadarını elimde tutuyorum" desin. (Celaluddin Süyûtî, el İtkân Fi Ulûmi'l-Kurân, 2/32.)

"Kurân, Tanrı’nın koruması altındadır", "Kurân, bir harfi bile değişmeden korunagelmiştir", "İslam dünyasının her yerinde Kurân aynıdır"... türünden savlar, artık gücünü yitirmekte.

Halife Ömer’in oğlu (İbn Ömer) bile, açık açık: "Hiçbiriniz Kurân’ın tümünü elimde tutuyorum demesin. Bilir mi ki, Kurân’ın (ayetlerinin) çoğu yitip gitmiştir. Ama herhangi birininiz, Kurân'dan ne kadarı kalmışsa o kadarını elimde tutuyorum desin..." diyerek, Kurân'dan çoğunun eksik olduğunu söylemişken (bkz. Celâluddin Süyûti, el İtkân Fi Ulûmi'l-Kurân, 2/32) ve bugün eldeki Kurân’da yer almadığı halde ezberlerde ve kitaplarda aktarılagelmiş "ayet"ler bulunurken, (bkz. Süyûti, aynı yer) "Kurân’ın hiç değişmediği" yolundaki propaganda piyasaya sürülegelmiştir. Gerçek o ki, milyonlarca, milyarlarca inanırın kafasına öylece yerleştirilmiştir. Artık bu yutturmaca, orasından burasından yara almakta. Bugün Libya’da birçok yönden "farklı bir Kurân" basılmış ve "Cemahiriye Mushafı" diye de adlandırılmış bulunuyor. "Devrimci Kurtuluş Murtaza Hareketi" adlı örgüt de basıyor "feryadı". Tüm İslam dünyasına seslenerek: "Gelin, bize katılın, buna karşı çıkalım, fırsat vermiyelim!" diyor.

Sözkonusu İslamcı örgüt, önce ilkeler sıralıyor:

1- Osman yazı biçimi (e'r-Resmü'l-Osmânî), hiç yorum yapılmadan örnek alınması gereken bir Kurân yazı biçimidir. Kurân yazısı bir de ünlü kıraatlere uygun olmalıdır.

2- Hiçbir âyetin âyetliği tartışılamaz. Bir küçük tartışma var yalnızca: O da, "besmele"nin "ayet olup olmadığı" noktasındadır.

3- Eklemiş olan "vakıf" (durma) ve uzatma işaretleri koymak zorunludur.

4- "Tevâtür" (çok kimsenin aktarması) yoluyla aktarılagelen ve "Hind rakkamları" adıyla anılan Arap rakkamlarını koymakta zorunludur.

Sözkonusu İslamcı örgüt, "Cemahiriye Mushafı" adlı Kurân’ın bu ilkelere uymadığını belirtiyor, ayrıca da adına takılıyor:

"Büyük, küçük her ülke kendine göre bir MUSHAF (Kur’an) belirleyip 'bu ülkenin Mushafı’ derse durum ne olur?" diyor ve bunun, içinden çıkılmaz, korkunç bir şey olacağını savunuyor.Yani: "Şu ülkenin Kurân’ı, bu ülkenin Kurân'ı" denemez demek istiyor.' İyi de, "dünyada yalnız bu tür Kurân vardır. Kurân her çağda, her yerde aynı olmuştur, çünkü Kurân’da hiçbir değişiklik olmamıştır" yuttur-macasının tersine, gerçekte değişik Kurân'larla karşılaşmıyorsa ve bir ülke bunlardan birini, "resmi Kurân" diye kendisi için seçme yoluna gitmek istiyorsa ne olacak? Libya’nın yaptığı budur işte.

Bildiri sahibi İslamcı örgüt, bir tür "yanljş-doğru çizelgesi" yapmış. Uzunca bir çizelge. Daha doğrusu çizelgeler. Örgütün "doğru" saydığı, genellikle herkesin bilegeldiği Kurân’da bulunan biçimdir; "yanlış" saydığıysa, "Libya Mushafı"nda yer alanlardır.

Örgütün "yanlış", "tahrif" diye nitelediği örneklerin çoğu, eski ünlü "kıraet üstadları"nın "kiraet"lerinde de yer almıştır. "Yanlış"sa, "tahrifse, bu yanlış ve tahrifler, yüzyıllardır süregelmiştir.

Bu çizelgedeki farklardan kimi "hareke", kimi de "harf' farkıdır ve bu farklar da bu yerlerde, "farklı anlamlar" meydana getirmekte. (Bu değişiklikleri görmek için bkz. Ebu Zer’a Abdurıahman, Huccetü'l-Kıraât, Beyrut, 1984, 77-270, sure ve ayet sırasına göre. Bu sayfalardan kiminin fotokopisine yer verilmiştir.)

Ebu Zer’a Abdurrahman Huccetii’l-Kıraât//Nafi. İbn Kesir Ebu Amr

"Devrimci Kurtuluş Murtaza Hareketi” adlı örgütün bildirisinde, bir başka noktaya daha dikkat çekiliyor: "Libya Kur'am"nda "ayet sonu" olarak gösterilen kesim, İslam dünyasında bilinen Kurân’da ayet sonu değildir. Ya da birincisinde ayet sonu gösterilmemişken, İkincisinde ayet sonudur. Ve örnekler sıralanmakta:

Bakara Suresinin 219. ayetindeki

“yünfikûne", "Libya Kur’anY'nda ayet sonu olarak gösterilmiştir, oysa bilinen Kurân’da ayet sonu değildir.

Âli İmran Suresinin 4. ayetindeki Ö " ve enzele'l-fur'kâne", bilinen Kurân’da İL et sonu değilken, "Libya Kurânı"nda ayet sonudur.

Âli İmran Suresinin 97. ayetindeki

"İbrahime", bilinen Kurân’da ayet sonu değilken,"Libya Kurân"ında ayet sonudur.

Mâide Suresinin 1. ayetindeki "bii-ukûd" bilinen Kurân’da ayet sonudur. En'am Suresinin 1. ayetindeki " ve'n-Nur", bilinen Kurân’da ayet sonu değilken, "Libya Kurânı"nda ayet sonudur.

En'am Suresinin 73 ayetindeki

"fe yekûn”, eldeki Kurân’da ayet sonu değilken, "Libya Kurânı"nda ayet sonudur.

En'am Suresinin 161. ayetindeki

"Sıratın müstakim", bilinen Kurân’da ayet sonu değilken "Libya Kurânı"nda ayet sonudur.

Bakara Suresinin 219. ayetindeki j _/ " -"tetefekkerûn", bilinen Kurân’da ayet sonuyken, "Libya Kurânı"nda ayet sonu değildir.

"elif lâm mîm", bilinen Kurân’da ayet sonuyken "Libya Kur’anı"nda ııyct sonu değildir.

Âli lmrân Suresinin başındaki

Bakara Suresinin 219. ayetindeki

"tetefekkerûn", bilinen Kurân’da ayet sonuyken, "Libya Kurânı"nda ayet sonu değildir.

Âli lmrân Suresinin 3. ayetindeki

"ve'l-lncîl", eldeki Kurân’da ayet sonuyken, "Libya Kurânı"nda ayet sonu değildir.

Nisa Suresinin 44. ayetindeki

"Sebîl" eldeki Kurân’da ayet sonuyken "Libya Kur'am"nda ayet sonu değildir.

En'am Suresinin 107. ayetindeki

"lıi vekil", eldeki Kurân’da ayet sonuyken, 'Libya Kurânı”nda ayet sonu değildir.

Bildiride, İslam dünyasında bilinen Kurân'dakilerle "Libya K ur'am"ndakiler arasında bulunan daha başka farklara da dikkat çekiliyor ve bütün bunların, "yanlış" olduğu ve "Kurân’da tahrifler" oluş-lıırduğu dile getiriliyor.

Örgütün bildirisini okuyanlar, "tahrif1 diye nitelenenlerin, yalnızca "I dıya Kurânı"nda bulunduğunu sanabilirler. Üstelik, bunun sanılması istenmekte. Yeniymiş gibi ortaya atmak, yeni bir yutturmacadır. (,'izelgede yer alan eski ve ünlü "kıraet uzmanları"nm "kıraet"leri de l'Osleıir ki, sözü edilen, tepki gösterilen "tahrifler yeni değil. Dahası: Km'nn'daki yalnızca "hareke"ler, "harfler değil, "kelime"ler, "c"ler, "ayefler de, değişik "metin"lerde, "mushaflarda, değişik olarak yer almıştır. Ama bunları gözlerden kaçırmak, saklı tutmak için elden gelen yapılmış, bunun için yüzyıllar boyu türlü, akla gelmedik "hile"lere, "sahtelik"lere ve propagandalara başvurulagelmiş-lir. Değişik Kurân parçalarına, yani aynı sure ve ayetlerdeki sözlerin, çok değişik biçimde ortaya çıkışına Peygamberin kendi döneminde hile rastlanıyordu. İşte bir örnek:

Buharı, Kitabu Fezâili’l Kur’an. Elyazıları Turan Dursun’a ait.

Mıılıammed’in en yakın arkadaşlarından (Halife) Ömer, bir gün, llılkım Oğlu Hişam’ı, Furkan Suresini okurken dinler, Hişam'm, bu aııeyi, kendisine öğretilenden tümüyle başka sözlerle okuduğunu yOıllı Öfkelenir. Ve yaka paça tutup Peygambere götürür. Anlatır l’oyi'iııııbere. Peygamber ikisini de aynı sureyi okutur. Başka başka '.O/leı le okudukları halde, ikisini de onaylar. "Kurân böyle indirilmişin" iler. Ve ekler: "Kurân 7 harf üzerine indirilmiştir." İlginci odur ki, l'inıiin İslam dünyasında bilinen Kurân’da, sözü edilen "7 harfin yalnızı .1 "bir"i, evet yalnızca "bir tanesi" bulunmakta. "Harflerle amaçlımın! ne olursa olsun, "7 harften "6"sı eksik. Demek ki, bugün elde kİ Kııı'an’ın "indirilmiş" olduğu ileri sürülenlerinden yalnızca "yedide lılı "ı bulunuyor. "Yedide altı"sıysa yok. Ne denli ilginç değil mi? Bu " / lıııı I", bir yutturmacayı tezgahlamak ve "değişik Kurân'lar" bulunduğunu örtbas etmek için uydurulmuştur, ama farkında olmadan bir lııi'.k.ı yönde açık verilmiştir, Kurân'dan -peygamber dönemindeki-lı-ıdiMi çoğunun, hem de büyük bir çoğunluğunun eksik olduğu meylinim çıkmıştır. Yazının başında yer verilen ve "Asıl Kurân Yakıldı" hıi'ılıftım kapak yaptığımız sayımızda da sunulan*, Ömer’in oğlunun Iİpım, sözleri de bunu anlatmıyor mu? "Asıl Kurân Yakıldı" başlığının kapak olduğu sayımızda daha başka belgeler ve bilgiler de yer alım lı. Orada dile getirilen gerçekler, çıkarlarını kitlelerin "iman"larını ' midi inekte bulan çevreleri, özellikle "din uleması"nı çok kızdırmış ■ i' Iclıışlandırmıştı. Kimi gazetelerde, sövgüleri, tehditleri, gürültüleri ■ Ulunlar, sayfalar doldurmuştu.

I ilıya’da basılan ve herkesin bildiği Kurân'la arasında birçok farklı lı Klııı bulunan "Mushaf’ın, "Libya Cemahiriyesi Mushafı" diye adI ıınlııılıııasına gösterilen tepki çok saçma. "Ali’nin Mushafı, Âişe’nin Mııslıalı, Übeyy İbn Ka'b’ın Mushafı, İbn Mes'ud'un Mushafı..." bululun da, falanın, filanın, falan ülkenin, filan ülkenin ve bu arada I ıbyn’nın Kurân’ı olmaz mı? Gerçek olan ne kadar ötülebilir, ne kınlar saklanabilir? Baskılar, tehditler, saldırılar, işkenceler, öldürme* .’()((İller tarih boyu süre gelmeseydi kimbilir daha nice gerçekler orta- 2 ya çıkarılacaktı. "Kurân’ın bir harfinin bile değişmeden süregeldiği" yolundaki katıksız yalan, inanırlar üzerinde bu denli etkili ve yerleşmiş olamazdı. Bugün herkesin bildiği Kurân'daki birbirini tütmazlık-lar, çelişkiler, insan akıl ve mantığıyla hiçbir yönden uzlaşmayan nice neler, başarıyla saklanmıştır kitlelerin gözünden. "Kurân’da akıl dışı, bilim dışı hiçbir şey yoktur" diye işlene ve alışılanagelmiştir. Ama bundan sonra gerçekler daha bir açıklıkla gözler önüne serilecektir. Karanlıklardan yarar umanlara, "iman"ın körlüğü, koşullanmışlığı ve karanlığı üstüne kuranlara karşı, "akıl ve bilim"in aydınlık yolunda olanların yapabilecekleri çok şey vardır.

Konu şöyle özetlenebilir:

1- "Devrimci Kurtuluş Murtaza Hareketi" adlı örgüt, Libya’da basılan ve "Libya Cemahiriyesi Mushafı" diye adlandırılan Kurân’ın hem böyle adlandırılmasına kızıyor, hem de bu Kurân'dakilerle İslam dünyasında herkesin bildiği Kurân'dakiler arasında "fark"lar var diye tepki gösteriyor. "Libya Cemahiriyesi Mushafı"nda gördüğü değişiklikleri "yanlış", "tahrif' diye niteliyor. Bunların da, "yahudilerden, si-yonistlerden, masonlardan" kaynaklandığını ileri sürüyor. Ne var ki sözünü ettiği "fark"lar, "tahrif diye nitelenen değişiklikler hep olagelmiştir. Ne denli örtbas edilse de, ünlülerin "Mushaf'larında, "kıra-eflerinde de yer almıştır. Yukarıdaki çizelgede adları verilen "kıraet" sahipleri, "Libya Mushafı"yla buluşuyorlar. Bunlarsa rastgele kimseler değillerdir.

Örneğin:

Medineli Nâfi (H.70-169/ M 689-785), "7 kıraet" sahibinden biri ve İslam dünyasının en önemli, güvenilir sayılan Kurân uzmanlarındandır.

İbn Kesir (H. 45-120/ M. 665-737)’de "7 kıraet" sahibinden biridir ve bu alanda Mekke’nin en güvenilir bulunan önderi olmuştur.

Ebu Amr (H. 68-154/ M.687-770) ve ötekiler de öyle. Hep "kıraet üstadlarf'dır bunlar ve İslam dünyasının ileri gelenlerindendir.

Görülüyor ki, "Libya Mushafı"nda bulunan ve "tahrif", "yanlış" diye nitelenen değişiklikler yeni değildir. Bu "tahrifler, İslam’ın en güvenilir Kur’an uzmanlarınca da benimsene gelmiştir.

2- Bununla birlikte gösterilen tepki, bir "itiraf' niteliğini de taşımakta. Kurân’ın "tahrif1 edildiğinin, edilebildiğinin itirafıdır bu.

3- Kurân’ın "asırları, gerçekleri saklamak için çeşitli dönemlerde yakılmamış olsaydı, herşey daha bir açık anlaşılacaktı.

4- Karanlıklar yarılarak yapılan araştırmalar, çok şeye ışık tutuyor. Yapılacak araştırmalar, gerçekleri daha da gün yüzüne çıkaracaktır. Baskılar, yıldırmalar, İslam dünyasında herkesin bildiği Kurân'm, nice değişmelere uğrayarak sürüp geldiği gerçeğinin her geçen gün biraz daha ortaya çıkmasını önleyemeyecektir.

5- Kurân savunucuları, Kurân’ın, "Tanrı’nın koruması altında" bulunduğunu savunup dururlar. Bunu da daha çok, Hicr Suresinin 9. ayetine dayanarak yaparlar. Bu ayetin anlamı şudur: "ZlKR"i (yoruma göre Kurân'ı) biz indirdik; onun koruyucuları da kesinlikle biziz."

"Kurân’ı koruma" işini, Tanrı’nın kendi üzerine alması üstüne biraz durmak gerekir. Tanrı Kur’an’ı neden "koruyor?" Ayette bu sorunun karşılığı var: "Çünkü onu biz indirdik!" Tanrı’ya böyle söyletiliyor. Ancak, Kur’an'm, "Tevraf’a ve "Incif’e ilişkin ayetleri gözönün-de bulundurulduğu zaman, koca bir ÇELİŞKİ ortaya çıkıyor: Kurân ayetlerinde çok açık biçimde, Tevrat’ın, İncil’in de "Tanrı katından indirildiği" bildirilir. İslam dünyasında, bu kitapların, "zamanla tahrife uğradıkları" ve "bu yüzden yeni bir kitap olarak Kurân’ın indirildiği" inancı paylaşılır. Buna ilişkin ayetler, hadisler kanıt olarak gösterilir. Soru şu: Tanrı, "kendi indirmesidir" diye Kurân’ı koruyor da, yine kendi "indirdiği kitaplar" olan Tevrat’ı, İncil’i neden korumamıştır? Bu soruya kimse doyurucu karşılık veremez.

Demek ki "Kurân’ı Tanrı indirdi, koruyucusu da O'dur!" yolundaki sav, havada kalıyor. Yukarıdaki ayeti kanıt diye göstermek de boşuna. Ömer’in oğlunun -yazının başında yer verilen-"Kurân'm çoğunun yitip gittiği"ne ilişkin sözleri ve daha nice belgeler, gerçekler de, yukarıdaki ayeti doğrulamamakta. Bu ayetin de, "Kurân’ın hiç değişmeden geldiği" yolundaki propaganda için, sonradan uydurulup Kurân’a eklendiği söylenebilir.

İslam'ın Anayasası

—İslam anayasası nedir?

—İslam cematinde 19. yüzyıldan sonra özellikle bir kesim İslam uleması Islamın anayasa biçiminde gündeme getirilebileceğini düşünmüşler ve İslam yönetiminin böyle bir anayasa ile hem daha çağdaşhem daha sağlıklı olabileceğini savunmuşlardır.

—İslamcılarca Kur'an anayasa değil midir?

—Kuşkusuz öyle, ancak Kur'an'da bütün konular sırayla düzenlenmiş değildir. Bir sıra izlenemediği için de çağdaş yasa ve anayasa anlayışına pek uymaz. Dahası derli toplu olmaması nedeniyle. Bir de her konuyu içine almadığı için İslam hukuku, İslam fıkhı diye bir şeyyaratılıp ortaya konmuştu. Yani bu bir gereksinimden kaynaklanmıştır. Ancak çağımızda İslam fıkhını da çağdaş bir anayasa görmekmümkün olamayacağı için, son çağın İslam uleması bu fıkhı madde-leşdrme yoluna gitmiş, adına da anayasa demişlerdir.

-Bu anayasayı hangi akım uyguluyor?

—En başta Hizbü't-Tahrir örgütünü söyleyebiliriz. Teorisyeni olan Tahayiddin Nebhani İngilizlerin desteğiyle bir anayasa yazmıştır. Buanayasa için Mukaddimetü't-Dustûr da deniyor. Tahayiddin Nebhani 'nin Hizbü't-Tahrir yayınlarından Nizam-ül İslam adlı bir kitabı vardır, 1953 yılında 5. baskısı yapılmıştır. Bu kitapta anayasa da yer almaktadır. Mukaddimetü't-Düstûr ise gerekçeli anayasadır.

Tahayiddin Nebhani, Nizamü’l-Islam, 5. Baskı, 1953, Arapça.

—Peki neler var bu anayasada?

—Bu anayasada 1. maddede devletin tüm kurumlarının ancak İslam ölçüleri içerisinde geçerlilik kazanacağı, hiçbir yasanın ve anayasanın bu ölçülerin dışına çıkamayacağı belirtilir. 2. maddede isedevlet başkanının şeriat hükümlerini kurala bağlıyabileceği, onun şeriat yasası dediği şeye yönetilenlerden herkesin uymak zorunda oldukları belirtilir.

—Devlet neden norm koyma yetkisine sahip?

—Çünkü bu hareket İngiliz destekliydi. Şeriat dogmaları bu hareketi destekleyenleri de güç durumda bırakabilirdi. O nedenle bu esneklik özellikle konulmuştur.

—Bu anayasanın Türkiye'ye etkisi oldu mu?

-Evet. Çünkü İslam egemenliğinin özlemi içinde olanlar için çok çekici olmuştur. Türkiye'de birçokları Hizbu’t-Tahrir akımının içinegirmişlerdir. Bunlardan bir doçent de 1969 yılında birçoklarıyla birlikte yakalanmıştır. Ben de Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesince bilirkişi olarak tayin edilmiştim. Anayasalarını ve tüzüklerini dilimize çevirip mahkemeye sunmuştum. Mahkeme de ilginç bulmuş, kitap olarak yayınlamıştı.

—Tüzüklerinde ne vardı?

-Tüzüklerinde nasıl örgütlendiklerini anlatılır. Örgütleniş biçimlerine bakıldığında bir hücre yöntemi göze çarpar.

—Nasıl bir yönetim kurmak istiyorlar?

—Dünya çapında bunu gerçekleştirmek istiyorlar. Her bir ülkede bir il kabul ediliyor. Türkiye, Hizbü't-Tahrirciler için İslam egemenliğine bağlı bir ildir yalnızca.

Kur'an'da Ana Konular

1- ACIMA

2- AÇLIK

3- ADAK

4- ADALET ANLAYIŞI

5- AHÎRET

6- AHLAK ANLAYIŞI

7- AİLE SEÇKİN AİLELER

8- AKIL

9- ALLAH

10- ALLAH'IN ASKERLERİ

11- ALLAH'IN BEKÇİLERİ

12- ALLAH'IN BOYASI

13- ALLAH'IN PARTİSİ

14- ALLAH'IN TAHTI-SARAYI (ARŞ)

15- ALTI GÜNDE YARATIŞ

16- ANAYASA

17- ANT

18- ANTLAŞMA

19- ARAP

20- ARMAĞAN

21- AYET ¹

22- AZAP

23- BAKİREYKEN DOĞURMA

24- BESİN-BESLENME

25- BEYİNSİZLİK

26- BİLGİ

27- BİLİNEMEYENLER (BEŞBİLİNEMEYEN)

28- BOŞAMA

29- BOYUN EĞMEK

30- BÜYÜ

31- CAHİLLİK

32- CAN

33- CARİYE

34- CEHENNEM

35- CENNET

36- CEZA

37- CİHAD

38- CİN

39- CİNSEL YAŞAM

40- CUMARTESİ YASAĞI

41- ÇALIŞMA

42- DİN

43- DOĞRU OLAN

44- DOMUZ- DOMUZAÇEVİRME

45- DOST-DOSTLUK

46- DÜNYA

47- DÜŞ

48- DÜŞÜNCE

49- EBU LEHEB VE KARISI

50- EFENDİ-EFENDİLİK

51- EVLİLİK

52- FAİZ

53- FARZ

54- FISILTININ CEZASI

55- FİDYE

56- GANİMET

57- GECE-GÜNDÜZ OLAYI

58- GÖK (YEDİ KAT GÖK)

59- GÖKTEN YİYECEKİNDİRİLMESİ

60- GÜN

61- GÜNAH

62- HABER

63- HACC

64- HAK

65- HARAM

66- HELAL

67- HİDAYET

68- HURİ

69- İBADET

70- İBLİS

71- İÇKİ

72- İFK iÂİŞE'YE İFTİRA)OLAYI

73- İNANÇ

74- İNCİL

75- İNSAN

76- İRADE

77- İSA

78- İSLAM

79- İYİ- KÖTÜ

80- KADIN

81- KADİR GECESİ

82- KAFİR

83- KALB

84- KARDEŞLİK

85- KADER-KAZA

86- KIBLE

87- KISMET

88- KIYAMET

89- KİN 90- KİTAP

91- KORKU

92- KÖLE-KÖLELİK

93- KUR'AN

94- KURTULUŞ

95- KUŞKU

96- LEVH-İ MAHFUZ

97- LUT TOPLUMU

98- MAL-MÜLK

99- MELEK

100- MAYMUN-MAYMUNADÖNÜŞTÜRME

101- MİLLET

102- MİRAÇ

103- MİRAS

104- MUCİZE

105- MÜNAFIK

106- NAMAZ

107- NAMUS

108- OKUMA

109- OLGUNLUK

110- ORTAY YOL

111- ORUÇ

112- OYUN

113- ÖÇ ÖÇ ALMA

114- ÖFKE

115- ÖĞÜT

116- ÖLÇÜ

117- ÖLÜM ÖLÜM ÖTESİ

118- PEYGAMBERLİK

119- RESİM

120- RUH

121- RÜŞVET

122- SADAKA

123- SAĞLIK

124- SAKINMA

125- SALAT-SALAVAT

126- SANAT

127- SAPIKLIK

128- SAYI

129- SERTLİK

130- SEVGİ

131- SIĞINMA

132- SINAV

133- SIR

134- SİLAH

135- SOLCULUK-SAĞCILIK

136- SORU

137- SÖZ

138- SU

139- SÜNNET

140- ŞAHİTLİK

141- ŞAŞKINLIK

142- ŞEHİTLİK

143- TABU

144- T ANRI-T ANRIL AR

145- TAŞLAMA-TEVRAT

146- TOPLUMLAR

147- TÖVBE (TEVBE)

148- UÇMAK

149- UĞUR-UĞURSUZLUK

150- UNUTMAK

151- UTANÇ

152- UYARI

153- UYKU

154- ÜFÜRÜK-ÜFÜRÜKÇÜLÜK

155- VAHİY

156- VELİ

157- YAĞMUR

158- YAKIN-AKRABA

159- YALAN

160- YARATILIŞ

161- YASAK

162- YAZGI

163- YAZMAK

164- YEL

165- YENİLİK

166- YÜCELİK

167- ZAMAN

168- ZEKAT

169- ZİKİR

170- ZİNA.

Kur'an Ansiklopedisi

Özelliği

-Tarihte, İslam dünyasında da İLKTİR.

-ABC sırasına göre düzenlenmiştir.

-Herkesin anlıyabileceği bir dil kullanılmıştır.

-İlgili ayet ve hadislerin Türkçeleri ve açıklamaları vardır.

-Açıklamalar, yorumlar, İslam dünyasınan en önemli uzmanlannındır.

-Her açıklama ve yorumun kaynağı gösterilmiştir.

-Kaynaklar, İslâm dünyasında da karşı çıkılamıyacak sağlamlıkta olanlardan seçilmiştir.

- İlgili ayet ve hadislerin "asıl"larına da yer verilmiştir.

- Hadisler, Buhâri, Müslim gibi en güvenilir bulunanlardan alınıpkonulmuştur.

- Ülkemizde, ilgili maddeler ilgili kimselere, uzmanlara okutturulup olumlu görüşler alınmıştır. (Bir bölümü eklidir.)

-Araştırma yaptırılmış, en çok ilgi görecek bir ansiklopedi olacağı belirlenmiştir.

İçeriği

A-Kur'atı'daki Konular:

-Hangi konu, Kur'an'da nasıl yer almış?

B- Kur'an'daki kavramlar, sözcükler:

-Küfür, şükür, iman, insan, melek, cin... gibi binlerce kavram ve sözcükten hangileri, hangi surede, hangi ayette ve hangi anlamlara geliyor? Açık, net, anlaşılır biçimde açıklanıyor.

140 fasikül ve 14 cilt olarak düzenlenmiştir.

*Turan Dursun'un "Kur'an Ansiklopedisini tanıtmak için kaleme aldığı kısa bir yazı. Özgün metin duruyor.

Kur’an’daki “Çelişki”lerden I

“Çelişki”, burada hangi anlamda kullanılıyor? Önce onu belirteyim:

“Aykırılık”, “birbirine uymama”, “birbirini tutmama”, “çatışma”… Mantıktaki “tenakuz”dan daha geniş anlamda. (Mantık’taki anlamı için bkz. Seyyid Şerif Cürcanî, Ta’rifât, “Tenakuz”, s. 68; Muhammed Ali Tehanevi, Keşşaftı Istılahati’l-Fünûn, 2/1313.) Usûlü’l-fıkh (islâm hukuku) uzmanlarının kullandıkları “tenakuz” ve “teâruz”la eş anlamda. (Bu anlamı için bkz. Tehanevi, aynı yer.) Nisa Suresinin 82. ayetinde geçen ve Diyanet’in resmi çevirisinde “aykırılık” diye dilimize çevrilen “ihtilâf” anlamında. Bu çeviride ayetin tümünün anlamı şöyle:

“Kur’an’ı durup düşünmüyorlar mı? Eğer o, Allah’tan başkasından gelseydi, onda çok aykırılıklar bulurlardı.” (Nisa: 82.)

Kur’an’da “aykırılık”lar

Şimdi bakalım, Kur’an’da “aykırılıklar” var mı; yok mu?

İslâm dünyasında işlenegelen “NESH” diye bir şey var. Kur’an’daki “nesh”den söz edilir. Bakara Suresinin 106. ayetinde de, Kur’an’ın “Tanrı”sınca “Biz, bir ayeti nesh ettiğimiz zaman…” diye başlanır, kimi ayetlerin “nesh” edildiği anlatılır.

“NESH” nedir?

Sözlük anlamıyla: “Bir şeyi bir başka şeyle gidermek”; örneğin, ‘,’ışık” getirilince “karanlık” giderilir. “Güneş gelince gölgeyi giderir”. Bakara Suresinin 106. ayetinde de bu anlamdadır. Çünkü “bir ayeti getirip, bir başka ayetin hükmünün giderildiği” anlatılmak istenir. (Bkz. Râgıb, el Müfredat, “N-S-H” maddesi.) Bir başka anlamı da, “bir şeyin bir başka şeye aktarılması, göçürülmesi”dir.

İslâm hukukundaki anlamı: “Daha sonraki bir hükümle, daha önce var olan bir hükmün (yürürlükten) kaldırılması (bunun, ayet ve hadisle sağlanması)”. Ya da: “bir Şeriat hükmünün gelmesiyle, bir önceki Şeriat hükmünün sona ermesi”dir. İkinci tanım şöyle de dile getirilir: “Bir önceki Şeriat hükmünün TERSİNİ sonuçlandıracak biçimde, sonradan bir Şeriat hükmünün gelmesidir.” (Bkz. Sadru’ş-Şerîa-Saduddin, Teftâzanî, e’t-Tavdih-e’t-Telvih, istanbul, 1310, 2/481-482; Dr. Muhammed Vefa, Ahkâmu’n-Nesh fi’ş-Şeriati’l-îslamiyye, Kahire, 1984, s.10-26; E. Râzî, el Mahsûl fi Usûli’l-Fıkıh, tahkik: Dr. Tâhâ Câbir, 1/433 ve öt.; e’t-Tefsiru’l-Kebîr, 3/229 ve öt.; Gazali, 1/69 ve öt.; Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, İstanbul. 1960, 1/460.)

Râzî, islâm dünyasında Ebu Müslim’in dışında herkesin, “Kur’an’da NESH bulunduğu” görüşünde birleştiğini yazar. (Bkz. E. Râzî, aynı yer.) Ebu Müslim (ölm. 934.) ise, “Kur’an’da NESH bulunmadığı” görüşündedir. Bulunmaması gerektiğini savunur, en başta da şu ayete dayanır:

– “Geçmişte ve gelecekte onu (Kur’an’ı) bâtıl kılacak yoktur. Hakim ve övülmeye lâyık olan Allah katından indirilmiştir.” (Fussilet: 42. Çeviri, Diyânet’in.)

Ebu Müslim, Nisa Suresinin 82. ayetini de (yukarıda geçti) dayanak gösterir. (Bkz. Muhammed Ali Sâbûnî, Revayiul-Beyân, 1/101. Aynca bkz. Dr. Subhî e’s-Salih, Mebâhis fi Ulûmi’l-Kur’an, Beyrut 1979, s.262.) Ve “hükümler arasındaki uyuşmazlıklar”ı gidermek için yorumlara çabalara girişir, yorumları son derece zorlamalı olduğu için kabul görmez. (Bkz. Yukarıdaki kaynaklar.)

Kısacası; İslam dünyasında benimsenen şu: “Kur’an’da NESH var.”

Yani Kur’an’da aralarında “AYKIRILIK (tearuz)” olduğu için “geçerli (nâsıh)” ve “geçersiz (mensûh)” sayılan ayetler, hükümler bulunur.

Sonuç: Kur’an’da “ÇELİŞKİLER” var. “Nesh’in kabul edilmesi, zorunlu olarak bunun da kabul edilmesi demektir. Çünkü “çelişki”siz “NESH” olmaz. Bunda birleşiliyor. Oysa Nisa Suresinin yukarıda geçen 82. ayetinde, “Kur’an’da aykırılıklar bulunursa bunun; Kur’an’ın Tanrı’dan olmadığına kanıt olabileceği” belirtilmekte.

Kur’an’da ne kadar çelişki var?

Kur’an’daki “NESH” sayısı, kimilerinin saymasına göre hiç de az değil. “Mensûh âyet hükmü” sayısı: 249. (Bkz. lbnül-Bânzî, Nâsıhu’l-Kur’anı’1-Azîz ve Mensûhuhu, Beyrut, 1988, s.23.) Kur’an’daki “Çelişkiler”, yalnızca “NESH” sayılan kesimde değildir. Başka da var.

Kur’an’daki çelişkiden bir örnek:

Soru:“Tanrı’nın yazgısı”nda, “söz”ünde, “DEĞİŞME”, “DEĞİŞTİRME” olur mu?

Kimi âyetlere “Hayır, kesinlikle olmaz.” der. Âyetler:

– “(Tanrı söylüyor) Benim katımda SÖZ DEĞİŞMEZ…” (Kâf 29)
– “… Tanrı’nın sözlerinde DEĞİŞME olmaz…” (Kehf 64)

Bu doğrultuda başka ayetler de var. (Bkz. Ahzab 62; Fâtır 43; Fetih 23; En’am 34, 115.)

Kimi ayetlere göreyse: “Evet, DEĞİŞME ve DEĞİŞTİRME vardır. Tanrı dilediğinde değişiklik yapar. Herşeyi yazıp çizdiği LEVH-I MAHFUZ’da yazar, bozar, yeniden yazar.”. Ayetler:

– “Biz bir ayeti başka bir ayetin yerine değiştirdiğimiz zaman…”(Nahl 100)

– “Herhangi bir ayeti ‘nesh’ eder ya da unutturursak…” (Bakara 106)

– “Tanrı dilediğini siler, dilediğine yer verir. Ana Kitab (Levh-i Mahfuz) O’nun yanındadır. (Ra’d 39)

Bu ayetlere, bundan önceki iki yazıda değinilmiş; yorumlar sunulmuştu.

Kur’an’daki “Çelişkilerden” II

Bundan önceki yazıda, İslam dünyasında benimsenen “Kur’an’daki nesh”den ve “nesh”in, “hükümler arasında çelişki” bulunduğu için söz konusu olduğundan söz edilmişti. Kur’an’daki çelişkilerin bir türü bu alanda. Örneklerinden:

İslâm başka dinleri kabul eder mi?

Bir kesim ayetlere göre, İslam, başka dinleri de tanır. Dahası “putatapar” (müşrik) denenlerin “din”lerini bile “DİN” olarak tanımakta:

–“Sizin DÎNÎNİZ size, benim dinim bana.”(Kâfırûn 6)

“Putataparlar”a böyle denmesi istenir. “Sizin putataparlığınız size, benim Tektanrı inancım bana…” diye yorumlanıyor (bkz. Râzî, Taberi ve öteki tefsirler.) ama, burada önemli olan “SÎZÎN DÎNÎNİZ SÎZE” denmesidir. Yani “putatapar” denenlere bunun söylenmesidir üstelik.

–“Şüphesiz, inananlar, Yahudi olanlar, Hıristiyanlar ve Sabiilerden Allah’a ve ahiret gününe inanıp yararlı iş yapanların ecirleri (sevap olarak karşılıkları), Rablerinin katındadır. Onlar için artık korku yoktur.”(Bakara: 62. Çeviri, Diyanet’in.)

Ne denli başka tür yorumlayanlar bulunsa da bu ayete göre: “inananlar” yani “Müslümanlar” dışında “Yahudiler”, “Hıristiyanlar” ve “Sabiiler”, yalnızca “Tanrı”ya, “ahiret”e inanmaları, bir de “yararlı iş (dinsel nitelikte) yapmaları” koşuluyla “korkudan kurtulacaklar”, yani “cennete girebilirler. Demek ki, bu ayette Yahudilik, Hristiyanlık ve (tümünün asıl kaynağı olan) Sabiilik (gök cisimlerine tapım. Bununla birlikte dinde, “TEK TANRI” denen “ASIL TANRI” inancı var. Geniş bilgi için bkz. Eren Kutsuz, Turan Dursun, Güneş Kültü.) dinleri resmen tanınıyor. Bu dinler tanındığı için, bu ayet “mensuh” yani “yürürlükten kaldırılmış” sayılır. Belirtildiğine göre, bu ayeti yürürlükten kaldıran (nâsih), Âl-i Îmrân Suresinin, anlamı aşağıda gelecek olan 85. ayetidir. (Bkz. Îbnu’l-Banzî, Nâsıhu’l-Kur’anı’l-Aziz ve Mensûhuhu, Beyrut, 1988, s.24-25.)

Ama başka kesim ayetlere göre: “Tanrı katında İslam’dan başka DÎN yoktur.”:

–“Kim, İslamiyet’ten başka bir dine yönelirse, onunki kabul edilmeyecektir. O, âhirette de kaybedenlerdendir.”(Âl-i İmrân 85. Çeviri, Diyanet’in).

–“Allah katında DÎN, şüphesiz İslamiyet’tir…”(Âl-i Îmrân 19, Çev. Diya.)

–“Allah’ın dininden başka din mi arzu ediyorlar? Oysa göklerde ve yerde kim varsa, ister istemez O’na teslim olmuştur. O’na dönecektir.”(Âl-i îmran 83, Çev. Diya.)

Demek ki, “Tanrı’nın Dini” olarak “İslâm” gösteriliyor ve bu dinden başka dinin “istenemeyeceği” bindiriliyor açıkça.

İslam’da “hoşgörü” var mı?

Bir kesim ayetlere bakılırsa, “İslam’da hoşgörü var” demek gerekiyor. Anlamları yukarıda sunulan, Kâfinin Suresinin 6. ayetiyle Bakara Suresinin 62. ayeti de bunlardan. Şu ayetler de:

–“Öğüt ver, çünkü sen, yalnızca bir öğütçüsün; onların üzerinde bir ZORBA değilsin.”(Gâşiye: 22-23.)

Bu anlam ve doğrultuda başka ayetler de var. (Bkz. Âl-i Îmran 20; Mâide 92, 99; Ra’d 40; Nahl 35, 82; Nûr 54; Ankebût 18; Fâtır 23; Yasin 17; Tegâbün: 12.)

–“Dinde ZORLAMA yoktur.”(Bakara 256)

İslâm’ın propagandasını yapan ve “hoşgörü dini” olduğunu savunanlar, bu ayetleri, özellikle de Kâfırûn Suresinin 6. ayetini ve bu son ayeti sık sık kullanırlar, oysa İslam hukukunda bu ayetler “mensuh (hükmü yürürlükten kaldırılmış)” ayetlerdendir. Bunlar,“Kılıç Âyeti”(Âyetü’s-Seyf) diye adlandırılan ayetle (Tevbe:5.)“öldürüşme Âyeti”(Ayetü’l-Kıtâl) diye adlandırılan ayetle (Tevbe: 29) ve“cihad ayetleriyle”yürürlükten kaldırılmış” sayılmışlardır. “Kılıç Âyeti”yle yürürlükten kaldırılan ayet hükmü sayısı: 114. “Öldürüşme (kıtal) Ayeti”yle yürürlükten kaldırılan âyet hükmü sayısı: 8. (Bkz. Îbnul-Banzî, aynı kitap, s.22.) İslam dünyasında, İslam hukukundaki uygulamalar da buna göre olagelmiştir.

Şöyle ya da böyle “hoşgörü” yansıtan ayetlerden başka kesim ayetlere bakıldığında tam ters bir doğrultuyla karşılaşılır, İslam’ın katı bir “HOŞGÖRMEZLİĞİ” görülür bu ayetlerde. “Yürürlükte sayılanlar da -belirtildiği gibi- bunlardır:

–“Hürmetli aylar çıkınca, puta tapanları, bulduğunuz yerde öldürün. Onları yakalayıp hapsedin. Her gözetleme yerinde onları bekleyin. Eğer tevbe eder, namaz kılar ve zekât verirlerse peşlerini bırakın. Doğrusu Allah bağışlar ve merhamet eder.”(Tevbe 5., Çeviri Diyanet’in.)

–“Onları, nerede bulursanız orada öldürün…”(Bakara 191; Nisa 89, 91)

Nisa Süresindeki “öldürün!” “münâfık”lar içindir

–“Ey Peygamber! Kâfirlerle ve münafıklarla savaş. Ve onlara katı-sert davran! Varacakları yer, cehennemdir. Orası ne kötü bir varış yeridir.”(Bu ayet, iki ayrı surede aynen yer almıştır: Tevbe 73; Tahrim 9)

Aynı doğrultuda pek çok ayet var. (Bir kesimi için bkz. Mâide 35; Tevbe 41, 79; Hacc 78; Furkan 52.)

–“Kitap verilenlerden Allah’a, âhiret gününe inanmayan, Allah’ın ve Peygamberinin haram kıldığını haram saymayan, HAK DİNİ din edinmeyenlerle; boyunlarını büküp kendi elleriyle CİZYE verene kadar savaşın!“(Tevbe 29., Çeviri, Diyanet’in.)

İslam’da geçerli olan birşey var: “Mümaşat”. Anlamı: “Birlikte yürüme”. İslam, “güçleninceye dek barış içinde birlikte yürüme”yi ilke edinmiştir. Biraz “hoşgörü” yansıtan ayetler, “mümâşât dönemleri”nin ürünüdür. “Mümâşât” ilkesi, Muhammed’in “savaş hiledir” sözünden kaynağını alır daha çok. (Bu söz için bkz. Buhari, e’s-Sahih, Kitabu’l-Cihâd/156; Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’l-Cihad/18, hadis no: 1740.)

İslâm, tüm insanlar Müslüman olana dek, yeryüzünü bir SAVAŞ ALANI sayar. “Barış” ve “hoşgörü” de, eğer gerekiyorsa da, “savaş”ın gereği olan “hile” içindir.

Kur’an’da “evlenme”‘, “boşanma”, “miras” ve öteki konularda da gerek “nesh” sayılan türden, gerek başka türden “çelişkiler” var.

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar I

Bir arkadaşımla konuşuyordum:

–“Kur’an’daki ‘akıl ve bilim’ dışılıklar.” dedim.Bana şu karşılığı verdi:

–“Kur’an’da ‘akıl ve bilim’ içi olanlar var mı ki..?”Düşündüm. “Kur’an’daki ‘akıl ve bilim’ dışılıklar”dan sözederken “Kur’an’da ‘akıl ve bilim’ içinde yerini alabilen şeyler de bulunduğunu” söylemek istememiştim. Yazı (dizi) başlığını koyarken de böylebir amacım yok.

“Akıl” ve “bilim”den amaçladığım nedir? “Akıl” ve “bilim” derken neyi anlatmak istiyorum, bu kavramları hangi anlam ve tanımlarda kullanıyorum? Konuya girmeden önce bunu belirtmeliyim.

“Akıl” nedir?

Kur’an’da “akıl” geçmiyorsa da “A-K-L” kökünden türevleri yeralır. “Düşünme”, ama “iman için düşünme”, “imana bağlı düşünme”,yani “din”in istediği doğrultuda “düşünme”… Anlamı bu. Bu düşünmenin temel hedefi, “Tanrı’ya, “melek”lerine, “birtakım kitaplarıngökten indirildiği”ne, “Tanrı’nın insanlara mesajlarını iletmek için kimi insanları aracı yapıp PEYGAMBER olarak gönderdiği”ne, “öldükten sonra bir dirilme olacağına, “bu dirilmede insanların hesap verecekleri”ne, “kimi insanların CENNETe, kimilerinin CEHENNEM’egideceklerine ve ayrıca “herşeyin, TANRI’NIN TAKDÎRÎYLE olacağı”na, yani “KADER”e İNANMAK’tır. “Dünya”ya, “gökler”e veher türlü varlığa, yalnızca bunun için “bakılması ve düşünülmesi” istenir. Yalnızca bu hedef için…

“Düşünme” demek olan “fikr” kökünden türeme sözcükler de yeralır. Ama aynı doğrultuda.

“Lübb” ve kimi yerde “hicr” de “akıl” demekse de yine aynı doğrultuda kullanılıyor Kur’an’da. Yani bunların, bilinen “insan aklı”ylabir ilişkisi yok.

Örneğin: Fecr Suresinin başında, Kur’an’ın “Tanrı”sı, insanları,dediğine inandırmak için: “Sabah”a, “(Zi’1-Hicce ayından ilk) on geceye, “çifte, “tek”e ve “geçip giden gece”ye ANTİÇER. (Bkz. Âyet:1-4.) Sonra da şöyle der:

–“Şimdi bunlarda, AKIL SAHÎBİ için bir ANTİÇME DEĞERİyok mudur?”

Kur’an’daki “imana zincirli akıl sahibi”, bu soruya elbette ki,“EVET!” diyecektir. “İman zinciri”nden kurtulmuş “özgür akd”sa böyle demeyecektir, özgür akıl için “Tanrı’nın, sabaha, on geceye,çifte, teke… antiçmesinin bir DEĞER taşıyacağı” söylenebilir mi?“Aşk” ya da “nefret” zincirine vurulmuş olan akıl nasılsa, “imana zincirli akıl” da öyledir; eli kolu bağlıdır. “Akıl dışı” dendiğinde ölçü alınan akıl bu değildir, “özgür akıl”dır.

Türkçe Sözlük’te “akıl” için şöyle denir: “İnsanın düşünme, anlama, tedbir alma yetisi.”

Bu “yeti”nin, amaçlanan kapsamda bir “akıl” olabilmesi için koşul şu:

–Gücünü “gök”ten, “Tanrı’dan almamalı, “dünya yaşam”ndanve bu yaşamdaki “gerçek”lerden almalıdır.

“Bilim”den ne amaçlandığına gelince:

“Bilim” nedir?

Einstein’ın tanımı:

–“Duyu verileriyle mantıksal, düzenli düşünce arasında uygunluk çabası.” (Bkz. Cemal Yıldırım, Bilim Felsefesi, İstanbul, 1979,s.15.. Dayandığı kaynak: “The Fundaments Of Teoretical Phyics” Science 91,1940.).

Başka tanımlar da var. (Bkz. Yıldırım, aynı kitap s. 12-16.)Ayırt edici özellikleri (bkz. Yıldırım, aynı kitap, s. 16-20.) gözönünde tutularak şöyle de tanımlanabilir bilim:

–Olaylara dayalı, gözlemli-deneyimli, mantıklı, nesnel, yansız (objektif), eleştiriye açık, genel, seçici ve düzenli bir yöntemleOLAYLARIN YASALARINI BULMA ÇABASI ve bu çabayı içerenBİLGİ.

“Bilim dışı” dendiğinde de, ölçü alınan “bilim” budur.

“Bilim”le “din”, hep çatışagelmiştir. (Bkz. Yıldırım, aynı kitap,s.24.) Bakış açıları tümüyle ayrı olduğu için.

Propagandacılarına göre: “İslâm dini, akıl dinidir, mantık dinidir,bilim dinidir…”

Kur’an’daki “akıl ve bilim dışılıklar” sergilendiğinde, neyin ne olduğuna ışık tutulmuş olacak. Bilindiği gibi “Kur’an”, İslâm’ın en temelkaynağıdır. “Akıl ve bilim”le ilgisi olmayan ya da bağdaşmayan, barışmayan şeyler “KUR’AN”da varsa -ki örnekleriyle sunulacak-; “İslâm’ın akıl dini, mantık dini, bilim dini” olduğu yolundaki propagandanın gerçekle ilintisi olamaz. Karanlığa olabildiğince ışık tutulmalı.Neyin ne olduğunu herkes anlamalı, insanlığa daha yakışan, daha uygar, daha güzel bir dünya için başka bir yol var mı?

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar II

İslam propagandacıları hep yaparlar: Bir ayeti, bir hadisi ya da bunlardan bir parçayı ele alırlar. Bir bilimsel durumla, bilimsel buluşla karşılaştırırlar. Akla gelmedik zorlamalarla yoruma girişirler. Ve ardından şöyle derler:

“Bugün İLİM daha yeni bulduğu halde, bundan 1400 yıl önce böyle bir İLMİ HAKİKATE İŞARET edilmiş olması, bir MUCİZE’dir.”

Gerçekte, üzerinde durulan o ayetin, hadisin ya da parçasının sözü edilen o “ilmi hakikat” ile en ufak bir ilgisi yoktur. Ama var gösterilir. Özellikle bilimin sesini duyurduğu, etkinliğini gösterdiği çağlarda başvurulur olmuştur bu yönteme.

İnsanlara yönelik propaganda da belki de en sık kullanılanı ve İslam dinini de temelinde olanı (Kıyamet ve ölülerin diriltilmesini hatırlayın) ise ölmüş bir kişinin/canlının diriltilmesi mucizesidir. Bunun muhtemel nedeni, diğer pek çok olay bir şekilde açıklanabilir olmasına rağmen (doğa olayları, illüzyon vb.) ölmüş ve bir süre de ölü kalmış bir canlının tekrar diriltilmesidir. Aşağıda örnekleri sunulacak olan benzer olaylar ilk bakışta yüksek derecede inanma eğilimine neden olacak türden olsa da meydana geldikleri anda hiçbir şahidin (olayı aktaran hariç) bulunmaması şüpheli bir durumdur.

Adam, “Eşeğiyle Birlikte 100 Yıl Ölü Kalmış, sonra Dirilmiş”

Bakara suresinin 259. ayetinin, Diyanetin resmi çevirisindeki anlamı:

“Yahut atın üstünde gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? ‘Allah bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek’ dedi. Bunun üzerine Allah onu YÜZ YIL ÖLÜ BIRAKTI, SONRA DİRİLTTİ. (Allah) ‘Ne kadar kaldın’ dedi. (Dirilen Adam) ‘Bir gün veya bir günden az kaldım’ dedi. (Allah) ‘Hayır! Yüz yıl kaldın. Yiyeceğine, içeceğine bak; bozulmamış. Eşeğine bak. Ve hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak! Onları birleştirip sonra onlara (nasıl) et giydiriyoruz!’ dedi. Bu ona (dirilen adama) apaçık belli olunca: ‘Artık Allah’ın her şeye kadir olduğuna inanmış bulunuyorum.’ dedi.”

Kuran yorumlarında açıklandığına göre: Bu ayette sözü edilen “kasaba” Kudüs. Eşeği ile birlikte “Yüz yıl ölü kaldıktan sonra dirildiği” anlatılan adam ise “Peygamber Üzeyir”. Ayette anlatılan şu:

Bir adam (Üzeyir) var. Karşısında altı üstüne gelmiş bir kasaba (Kudüs). Adam düşünüyor, “Tanrı bu ölmüş kasabayı nasıl diriltir?” diyor kendi kendine. Kasaba artık eski haline gelmez anlamında. İşte o sırada Tanrı, “Nelere kadir olduğunu” kanıtlama gereği duyuyor adama. Ve adamı öldürüyor. Eşeğini de… Adamın ve eşeğinin ölüsü YÜZ YIL orada, öylece kalıyor. (Nasıl da kimse görmüyor?!) Bozulabilecek türden “yiyecek ve içecekler” de var. Bunlar da orada aynı süre içinde kalıyor. Hem de hiç mi hiç bozulmadan! Yüz yıl! (Niye bu kadar yıl da daha aşağı ya da daha yukarı değil?) Sonra adamı diriltiyor “Tanrı”. Ve kendisiyle konuşuyor:

“Orada ne kadar zamandır bulunuyorsun, biliyor musun?”

“Bir gün ya da biraz daha az.”

“Ne diyorsun sen? Tam YÜZ YIL kaldın ÖLÜ olarak.”

“Tanrı” adamın yiyecek ve giyeceklerinin bozulmamışlığına ve eşeğinin biraz sonra nasıl dirileceğine bakıp düşünmesini, düşünüp “ibret” almasını söylüyor.

Adamın gözleri önünde “eşeğinin dirilişi”. Önce “kemiklerin bir araya gelişi”, sonra “bu kemiklerin et ile kaplanması”… (Her şey “ol” deyince oluyorsa, bunlara neden gerek görülüyor?) Ayette belirtildiğine göre bütün bunlar “insanlara İBRET(mucize) olsun diye” yapılmış. (Bu çağlarda neden bu tür mucizelere gerek görülmüyor? Peygamber yok da ondan denecekse inandırıcı olmaz. İlle de gerekliyse gönderilir bir “peygamber”. “Tanrı” için zor bir şey mi?)

“Kesilip Her Bir Parçası Bir Dağa Konmuş Olan Kuşlar, Çağrılınca Dirilip Gelmişler”

Konu hakkında verilebilecek bir diğer örnek ise Bakara Suresinin 260. ayetidir. Bu ayetin (yine Diyanet çevirisinden yararlanarak) anlamına bakarsak:

“İbrahim: ‘Rabbim ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster’ dediğinde;”

“(Tanrı) ‘İnanmıyor musun’ deyince; (İbrahim) ‘Hayır öyle değil; fakat kalbim iyice kansın’ demişti. (Tanrı) ‘Öyleyse dört çeşit kuş al; onları kendine alıştır. Sonra onlardan her bir dağın üzerine bir parça koy. Sonra onları çağır; koşarak sana gelirler. O halde, Allah’ın güçlü ve Hakim olduğunu bil !’ demişti.”

Demek ki, İbrahim’in kafası öldükten sonra dirilmeye pek yatmamış. “Efendi Tanrı”sından (Rabbinden) bunu, somut biçimde kanıtlamasını istemiş. O da kabul edip kanıtlamış: “Dört kuş al. Kesip parçala, parçalardan götürüp dağlara koy. Ve sonra kendine çağır. Kuşlar dirilecek; koşup (uçup) gelecekler sana!” Böyle demiş ve gerçekleştirmiş. Bir “mucize” olarak. Bu da başka bir öykü. Kuran yorumlarında “kuşların tüylerine” kadar ayrıntılar da var. Aktarmaya gerek yok.

Bunlar “birer mucize” olarak anlatıldıkları için “akıl ve mantığa uygun” bir tevil’i yani “yorumu” olamaz. Kısacası; bunlar, maddi, somut biçimde yaşanmış şeyler, olaylar diye anlatılıp sunuluyor.

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar III

Kur’an’daki “akıl ve bilim” dışılıkların önemli bir kesimini, “mucize”ler oluşturur. Kur’an’da “mucize”ye kimi yerde “âyet” denir (bkz. Kasas 36; Kamer 2). Bu, “tefsir”lerin belirttiğine göre, Kur’an’daki “âyet” sözcüğünün 6 anlamından biridir. (Bkz. Abdurahman İbnü’l-Cevzî, Nüzhetül-A’yüni’n-Nevâzır, Beyrut, 1985, s.155.)

“Mucize” için “el hânku li’l-âde (hâriku’l-âde)” denir, “âdet”i, yani “süregelen durum”u ya da “doğa yasası”nı “yırtan”, yani “bozan”, bir başka deyişle “doğa yasasına aykırı olan” anlamında. Bu nitelikteki “olağanüstü bir durum”dur.

Ancak, böyle “olağanüstü bir durumun, İslam “kelâm”ına göre “MUCİZE” olabilmesi için “6 koşul” vardır.

– “Tanrı’nın işi” olmalı. Bir şeyi “Tanrı yaptırmalı ya da yaptırmamalı.”
– Aynısını başka hiç kimse yapmaya güç yetirememeli.
– Bir “meydan okuma” (tehaddî) ile birlikte olmalı. Yani, “ben peygamberim” diyerek ortaya çıkan kimse, “ortaya koyduğum mucizenin aynını hiç kimse ortaya koyamaz” diyerek “meydan okumalı”.
– “Peygamberlik” savında olan kimsenin bu savına “uygun” nitelikte olmalı.
– O kişinin kendisini yalanlar nitelikte olmamalı.
– Daha önceki bir zamanda değil, tam “peygamberlik” savının olduğu sırada ya da kısa bir süre sonra gerçekleşmeli. (Bkz. İsmail Gelenbevî, Alel-Celâl, istanbul. 1316, 2/276-277; Muhammedi Ali Tehânevî, Keşşâfu Istılahâti’l-Fünûn, 2/976.)

Bunlara, “ölüyü diriltme”, “bir dağı yok etme”… gibi örnekler de verilir “mucize” için. (Yukarıda gösterilen kaynaklara ve öteki “akâid” kitaplarına bkz.)

Mesela “ölünün diriltilmesi”. İmana bağlı aklın bunu kabul edebileceği söylenebilir. Ya özgür insan aklı ve bilim? Böyle bir durumun olabileceğini kesinlikle kabul etmeyeceği açık değil mi?

Öyle şeyler var ki, “iman” ya da “imana bağlı akıl” için “mümkün”dür (“mümkin”). Örneğin “göğe çıkmak” (burada amaçlanan “uçmak” değildir) gibi, “herhangi bir taşı, altın’a dönüştürmek” gibi… Bu konularda “ant içilmiş” olsa geçerli olur. (bkz. Fıkıh kitapları, “Eyman” bölümü, örneğin Dürer, Kitabu’l-Eymân, ist., 1316, 2/52.) Hele “peygamber mucizesi” ya da “veli kerameti” söz konusu olduğunda, “iman”ın ve “imana bağlı akl”ın “saçma” ya da “olamaz (muhal)” diyeceği bir şey yoktur. Örneğin “gökteki AY’ın bölünüp parçalanarak yere düşmesi, sonra birleşip yerine gitmesi ve eski durumunu alması” olamayacak türden değil; olabilecek türdendir. Gerekçesi de şudur:

-“AY Tanrı’nın bir yaratığıdır, Tanrı nasıl dilerse öyle yapar.” (Bkz. Kamer Suresinin 2. ayetinin yorumları ve bu ayete ilişkin hadislerin açıklamaları, örneğin: Nevevî, Şerhu Müslim, Hamiş, Irşadu’s-Sâlî Li Şerhi Sahihi’-Buhari, Mısır, 1307 10/276.) Herhangi bir “ölüyü diriltmek” de öyle. “Mucize” olunca, “iman” ve “imana bağlı akıl” kolaylıkla “olur” diyor. Ne var ki bunlar, “özgür insan aklının ve bilimin” olur diyebileceği şeyler değildir. Çünkü insan aklının ve bilimin “ölçü”sü başkadır: “Gerçek”ler, “gözlem”ler, “deney”ler, “olgu”lar ve bunlar üstüne yapılan “değerlendirme”lerdir.

Bununla birlikte, “çağdaş” olma ve İslâm’ı “çağdaşlaştırma” çabasında olan, “Kur’an’ın Tanrısallığı”nı kanıtlamaya çabalayan kimi İslam propagandacıları, “mucizeleri “akla ve bilime uydurma” yolunu seçmişlerdir. “Mucize”nin “tanım”ına ve “koşul”larına aldırmadan… örneğin: Diyanet işleri Başkan Yardımcılığı da yapmış olan Sadeddin Evrin (Paşa), bu yolu seçmiş olanlardandır. (Bkz. Evrin, Çağımızın Kur’an Bilgisi, Ankara 1970, 1/232-233, 2/633-646) Sırası geldikçe bunlar üzerinde durulacak, gerekli karşılıklar verilecektir.

Tanımı ve koşulları göz önünde tutularak unutulmaması gereken önemli bir nokta var. “Mucize” konusunda en “temel” olan, “doğa yasalarına aykırılık”tır. Bu olmadığı zaman “kelâm”, herhangi bir şeyi “mucize” saymaz.

“Mucize”, “Peygamberlik kurumu”nun temel dayanağıdır. Dahası: Tek dayanağı. “Mucize”yi görmeyen insanın “inanmak zorunda olmadığı” kabul edilir. (Bkz. “Kelâm” kitapları, örneğin: Nureddin e’s-Sâbûnî, Mâturîdiyye Akaidi, çev. Bekir Topaloğlu, Diyanet İşleri Başkanlığı Yay., s. 111.)

– Öyleyse, “Peygamber”e ve “mucize”sine tanık olmayan bugünün insanından “din”e, “İslam”a inanması nasıl isteniyor?

Böyle denmesin diye, her zaman ileri sürülen şu:

– “Kur’an, en büyük mucizedir. Kıyamete kadar da kalacaktır.”

“Kur’an’ın benzeri”ni hiç kimsenin yapamadığı, “Kur’an meydan okuduğu halde” kimsenin buna güç yetiremediği ve güç yetiremeyeceği savunulagelmiştir. Herkes de bunun böyle olduğuna inanmıştır. “Gerçek” mi, değil mi; inceleme, araştırma gereği pek duyulmamıştır. Bu konuya da sıra gelecek. Kur’an’da, Tevrat ve açıklamalarında yer alan “Yahudi peygamberi”nin “mucize”leri, İncil’lerde yer alan “İsa’nın mucizeleri” anlatılır. Bu arada da Muhammed”inkiler… Ne var ki, Muhammed’in “Mucize”leri, Kur’an’dakinden çok, “hadis”lerde yer alır. Tüm “peygamberler”inkinden var “Muhammed’in mucizeleri” arasında. Bu dizide bunlardan birtakım örnekler sunulacak. “Mucizeler” ve “Muhammed’in Mucizeleri” dizisi ayrıca gelecek. İslam dünyasında en sağlam kabul edilen kaynaklarıyla birlikte… Her zaman olduğu gibi… Ve “tabu”ların yaşam kaynağı olan karanlığın yenilmesi için…

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar IV

Kur’an’da “gökler ve yer…” denir. (Bkz. Bakara: 33, 107, 116, 117, 164, 255, 284; Âl-i İmrân: 29, 83, 109…) Tam: 190 yerde. “Yer”, içinde yaşadığımız gezegen, yani: “Dünya”dır. “Gökler”se: Evrenin kalan kesimi. Yani: “Gökler ve yer” denirken; evren ikiye ayrılıyor.

Bir yanda “gökler”, öbür yanda da “DÜNYA”. “Dünya”da, “insanlar ve öteki canlılar” yaşar. “Cinler ve şeytanlar”la birlikte. “Gökler”deyse: “GÖK halkı (ehlü’s-semâ)”, yani: “Melekler”. En üstte de (“ARŞ”da) “Tanrı”. Ama “Gökte Olan” diye nitelenir (bkz. Mülk: 16, 17.) Kur’an’ın “Tanrı”sı ve “O’nun sözleri”ni bize aktarıp yorumlayanlar, bize bunu anlatırlar. (Yani, “hadis”lerde, “tefsir”lerde.)

Voltaire, “Eski Yunanlıların “gök” anlayışları ve “tanrıları”ndan söz ederken: “Atmosferimizin mavi kubbesine bağlı gibi görünen yıldızlarla gezegenler, sonradan Tanrıların evi oldu. İçlerinden yedisinin kendisine özgü bir gezegeni vardı, ötekiler de nerede yer bulabildilerse orada oturdular…” diye anlatır (Voltaire, Felsefe Sözlüğü, çev. Lütfi Ay, İnkilap ve Aka, 1/229.). Voltaire, “Yer ve Gök” ya da “Gökler ve Yer” deyimi için de şöyle der: “Yerle gök” diye bağırıp duruyorlardı. Bunun: “SONSUZLUK’la bir ATOM’ diye bağırmaktan farkı yoktu.” (Voltaire, aynı kitap, 1/230.)

“Yeryüzü”nden “yukarı”ya doğru çıplak gözle bakan kimse “Yer ve Gök” ya da “Gök (gökler) ve Yer” diyebilir yalnızca. “Eskiler” de onun için böyle diyegelmişlerdir. Kur’an’ın “Tanrı”sı da, EVREN’e, çıplak gözle bakan kimsenin gözüyle baktığı için “GÖKLER VE YER” diyor. Voltaire’in, “Eskilerin Göğü” maddesinde sözünü ettiği “eskiler” gibi…

Bir de şimdi “İMAN”la ya da “imana bağlı akıl”la bakanlar böyle görür evreni. Çağdaş “BİLİM GÖZLÜĞÜ”yle bakanlarsa “Yer ve Gök” ya da “Gökler ve Yer” deyimini çok “komik” bulurlar.

Gökler ve yer (tüm evren) 6 günde yaratılmış

Kur’an’da, 8 yerde, “göklerin ve yerin ALTI GÜNDE yaratıldığı” anlatılır. (Bkz. A’raf 54; Yunus 3; Hûd 7, Furkan 59; Secde 4; Fussilet 9-12; Kâf 38; Hadîd 4; Mücâdele 4)

“Sol gelişmelere karşı ‘dinler arası işbirliği’ için çağırtılıp konferanslar verdirilen teologlardan Prof. Dr. Guillaume, şunları söylemek zorunda kalmıştır: “Tevrat’ta Tekvin 1’de ve Kur’an’ın Kâf Suresi’nde, ‘gökleri ve yeri ve her ikisi arasındaki herşeyi altı günde yarattık.’ diye söylendiğinin tersine, bu dünyanın (evrenin) altı günde yaratılmadığını biliyoruz.”. Teolog Profesör, bunu dedikten sonra başlıyor; “Tevrat ve Kur’an’ın bilime aykırı” anlatımı karşısında “MODERN BİLİM”in ne dediğini anlatmaya (Bkz. Prof. A.Guillaume’ın İstanbul Üniversitesi’nde ‘Garp’ta İslam Tetkikleri’ Mevzuuna Dair Verdiği Konferanslar, İslam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi, Cilt 1, Cüz 1-4,1953, İstanbul, 1954, s. 122.). Teolog Profesöre bu açıklamasından dolayı, Müslüman dinleyicilerce tepki gösterilmiştir. “Soru-cevap” sırasında biri kalkıp Profesöre, “Tanrı katındaki bir gün”ün, “insanların 50 bin yıl kadar” olduğunu anlatan Mearic Suresinin 4. ayetini ve”… altı günde yarattık…” derken de, insanların bildiği “24 saatlik gün”ün amaçlanmadığına ilişkin kimi “müfessir”in yorumunu anımsatır. Profesörün bu soruya karşılığı şu olur:

“Binlerce milyon yıl gibi geniş zaman kavramını 50.000 yıl ile ifade etmenin, bu zamanı ’24 saatlik bir gün’ ile ifade etmekten daha isabetli olacağını sanmam. Ve eskilerin ’24 saatlik bir gün’ derken bundan, bu kadar kısa bir zamanı kastetmediklerini söyleyen müfessirler de, fazla bir etki meydana getirmediler.” (Bkz. Aynı yazı, aynı dergi, s. 142.)

Kaldı ki, Mearic Suresinde, Tanrı katındaki “bir gün”ün “50 bin yıl” olduğu anlatılırken, Hacc Suresi’nin 47. ve Secde Suresinin 5. ayetlerinde, o “gün”ün yalnızca “bin yıl” olduğu anlatılır. Yani ayetlerde, bu konuda da çelişki var.

Sonra, “göklerin ve yerin altı günde yaratıldığı”nı anlatan ayetlerdeki “altı gün”le neyin amaçlandığını Muhammed’in kendisi açıklıyor. Bu açıklamaya göre, amaçlanan, herkesin bildiği “haftanın günleri”dir.

Tanrı, haftanın hangi gününde neler yaratmış?

Ebu Hureyre anlatıyor:

“Peygamber elimden tuttu ve şöyle dedi: Tanrı, TOPRAĞI (yeryüzünü, CUMARTESİ yarattı. Toprağın üzerinde DAĞLARI da PAZAR günü yaptı. AĞAÇLARI da PAZARTESİ var etti. MEKRUHU (kötü olanı) da SALI GÜNÜ yaratmıştır. NURU (ışığı) da ÇARŞAMBA günü… HAYVANLARI da, PERŞEMBE günü yaratıp yaydı. ADEM’İ yaratması da CUMA GÜNÜ İKİNDİDEN SONRA, ikindiyle gece arasında, cuma günü saatlerinden en son saatte oldu. Sonuncu yaratık olarak.” (Bkz. Müslim, e’s-Sahih, Kitabu Sıfaü’l-Munâfıkîn/27, hadis no: 2789; Ahmed İbn Hanbel, Müsned, 2/227.) Aclûnî, bu hadisi “Müslim’in, Neseî’nin ve Ahmed İbn Hanbel’in, Ebu Hureyre’den aktarıp yer verdiğini” belirttikten sonra, aynı konudaki açıklamayı içeren hadisin İbn Abbas’tan da aktarıldığını yazıyor. (Bkz. Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ, 1/454-455, ha. 1241.)

Muhammed’in bu açıklaması, Kur’an’da “göklerin ve yerin altı günde yaratıldığı” bildirilirken görülen “günler”le, bildiğimiz “haftanın günleri”nin amaçlandığına kuşku bırakmıyor. En yetkili sayılan “müfessir”lerin görüşü de bu yöndedir.

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar V

Fussilet Suresinin 9. ayetinin anlamı:

– “De ki: Siz YER’i İKİ GÜN’de Yaratan’ı yok sayıp da O’na eşler koşuyorsunuz? O, dünyaların Efendi Tanrı’sıdır (Rabbu’l-âlemîn).”

“Koskoca YER”i “iki gün içinde yaratma”ya kimin gücü yeter? “İki gün” gibi kısa bir süre içinde bu denli büyük işi kim başarabilir? Dünyanın bütün insanları gelse bunu gerçekleştiremez. Öyleyken nasıl oluyor da “O’na başkaları tanrılıkta ortak yapılıyor”?

Ayette demek istenen bu. (Bkz. F. Râzî, 27/101; Taberi, Câmiu’l-Beyân, 24/61-62. Ve öteki tefsirler.)

Bu “iki günde” gerçekleştirilen “iş”in içinde, “dağlar”ın ve “yiyecekler”iyle birlikte “yeryüzü canlıları”nın yaratılması yok. “İki gün”de yalnızca “yeryüzü”, yani “dümdüz” olarak “yaratılmış”. Muhammed’in daha önce sunulan “hadis”teki açıklamasına göre, bu iş için yalnızca “1 gün”ün harcanmış olması gerekiyor. Cumartesi. Ama yukarıdaki ayette, bu iş için “iki gün”ün harcandığının anlatıldığını görüyoruz. Kur’an yorumlarına göre bu “iki gün”, PAZAR günüyle PAZARTESİ’dir. (Bkz. Taberî, Câmiu’l-Beyân, 24/61; Tefsiru’n-Nesefî, 4/88; Celâleyn, 2/153. ve öteki tefsirler.)

İki günde de dağlar ve öteki şeyler yaratılmış

Aynı surenin 10. ayetinin anlamı:

– “O ki yeryüzüne, üstünden ÇİVİLER (DAĞLAR) yerleştirdi. Orada çoğalma (bereket) gerçekleştirdi. Ve yiyeceklerini bir ölçüye düzenine koydu. Dört gün içinde tamam hepsi. Soranlara…”

Demek ki “iki gün”de “yeryüzünde yaratılan öbür şeyler”e harcanmış. Öyle anlatılıyor. Tümüne harcanan toplam “gün sayısı”: Tam “dört”.

Muhammed’in daha önce sunulan açıklamasına göre, “dağlar”ı yaratmaya ayrı bir gün (pazar), “ağaçlar”ı yaratmaya ayrı bir gün (pazartesi), “hayvanlar”ı yaratmaya ayrı bir gün (perşembe) harcanmış. Yukarıdaki ayete göreyse, bunların tümüne harcanan “gün sayısı”; “iki”. Bu “iki gün” de, Kur’an yorumcularına göre; Salı ile Çarşamba. (Bkz. Celâleyn, 2/153; Tefsiru’n-Nesefî, 4/89…)

9. ve 10. ayette bildirilen o ki, “YER”, dağları, ağaçları, bitkileri ve hayvanlarıyla birlikte toplam: “DÖRT GÜN”de yaratılmıştır. Başka ayetlerde, “göklerin ve yerin altı günde yaratıldığı” bildirildiğine göre, geriye “iki gün” kalıyor. Yani “yedi kat göğün yaratılması”na da “iki gün” yetmiş. Bu da aynı surenin 12. ayetinde açıkça bildiriliyor.

Tanrı, gökleri yaratmaya, yeri yarattıktan sonra girişmiş

Aynı surenin 11. ayetinde bildirilen:

– “(Tanrı) Sonra (YER’i içindekilerle birlikte yarattıktan sonra), bir duman durumunda olan göğe yöneldi (yaratmak için). Göğe ve yere: ‘Haydi ikiniz de gelin. İsteyerek ya da istemeyerek.’ dedi. İkisi birden: ‘İsteyerek geldik.’ dediler.”

İki gün içinde de yedi kat göğü yaratma işi tamam

12. ayette bildirilen:

– “Bunun üzerine (Tanrı), tüm gökleri, yedi (kat) olarak iki günde yarattı. Ve her göğe, işini (görevini) bildirdi. (…)”

Kur’an yorumlarında açıklandığına göre, “YER”in, içindekilerle birlikle yaratıldığı “günler”: Pazar, pazartesi, salı ve çarşamba. “Yedi kat göğün” yaratıldığı iki gün de şunlar: Perşembe ve Cuma. (Bkz. Celâleyn, 2/152-153; Tefsiru’n-Nesefî, 4/88-89.)

Tüm evren içinde “YER”in, yani “DÜNYA”nm önemi nedir ki? Öyleyken “Yer”in yaratılmasına “dört”, kalan tüm evrenin yaratılmasına da yalnızca “iki” günün harcandığı anlatılıyor. Buna şaşılabilir. Ama unutulmamalıdır ki, dünyadan çıplak gözle bakan kimse, “bilim’den, özellikle de “gökbilimi”nden habersizse, “DÜNYA”mızı, evrenin öteki kesimlerinden “daha büyük” görebilir.

Burada asıl şaşılası şey şu olmalı:

– Ayetlerde, “AY”ıyla, “GÜNEŞ”iyle, “YILDIZ”larıyla “GÖK” (ayetlerdeki anlamıyla “yedi kat gök”) daha ortada yokken, “YER”in, dağlarıyla, ağaçlarıyla, bitkileriyle, hayvanlarıyla “yaratıldığının bildiriliyor oluşu. Bunu yalnızca “iman” ve “imana bağımlı akıl” kabul edebilir. Özgür insan aklı ve bilimse, hiçbir zaman.

“Yer”in “gökler”den sonra yaratıldığını anlatır gibi anlatımlar içeren ayetler de var. (Bkz. Nâziât: 27-30.) Ama Fussilet Suresinin yukarıda sunulan ayetlerindeki ayrıntı ve açıklık hiçbir yerde yok. “Yer”in “gökler”den ÖNCE yaratıldığı, çok açık biçimde anlatılıyor bu ayetlerde. Kaldı ki Muhammed’in, daha önce sunulan ve Müslim’in “e’s-Sahih”inde de yer alan hadiste, kendi açıklaması da bu doğrultuda son derece açık. Kur’an’da, “Tanrı’nın “YER”i ve “GÖKLER”i yarattığı bildirilen “ALTI YARATMA GÜNÜ”nün “İLK GÜN”ünde “TOPRAK” diye anlatılan “YERYÜZÜ”nün, onu izleyen günlerde de “DAĞLAR”ın, “AĞAÇLAR”ın yaratıldığını açıklıyor. Aynı hadisteki açıklamaya göre.

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar VI

Kur’an’da pek çok şey Tevrat kaynaklı (“İsrâiliyyât”). Eski Kur’an yorumcuları (“tefsirciler”), bunu bildikleri için, çoğu kez değişik biçimde Kur’an’a geçmiş olan öykülerdeki boşlukları, Tevrat’a başvurarak doldurmaya çalışmışlardır.

Tevrat’ın kaynağı da “söylenceler” (efsaneler). En temel kaynaktır bu. Örneğin bir “Nuh (Sümer’deki adıyla: Utnapiştim) Tufanı”nın kaynağının “Gılgamış Destanı” olduğu artık biliniyor. O destan ki, Tevrat’tan çok önceki dönemlerin ürünü. “Yaratılış Söylencesi” de bu türden. Yani Tevrat’a söylencelerden yansıma. Dolayısıyla da Kur’an’a…

Yeryüzü, dağlar, ağaçlar, daha ışık yokken yaratılmış

“Nur” sözcüğüyle anlatılan buradaki ışığın ne olduğu açıklanmıyor. “Güneş”in, “Ay”ın, “yıldız”ların “ışık”ları olduğu söylenebilir. “IŞIK, DÖRDÜNCÜ GÜNDE” yaratılmış. Tevrat’a bakıyoruz; burada da öyle. Yani burada da “ışığın dördüncü günde yapıldığı” anlatılıyor. (Bkz. Tevrat, Tekvin, 1: 16-19.) Tevrat’ta da böyle anlatılması doğal. Çünkü ASIL KAYNAK: Tevrat.

Yaratılış Söylencesi

Kur’an’ın “Tanrı’dan olduğu” savı ortaya atıldığında, buna inanmayanlar, “Hayır, bunlar eskilerin masallarıdır…” demişlerdi. (Kur’an’da bu, pek çok yerde aktarılır, örneğin bkz. En’am 25; Enfal 31; Nahl 24…) Böyle diyenler, ne dediklerini biliyorlardı.

“Yaratılış” öyküsü, pek çok toplumun söylencesinde var. Eski Türklerde de türlü “yaratılış efsaneleri”nin bulunduğu bugün biliniyor. Kimi, “kitaplı” diye ünlü olan “din”lerdekine çok benzer. Örneğin: “Tanrı” Ülgen, söylenceye göre “DÜNYA”yı altı günde yaratmış, yedinci gün de yatıp uyumuş”. (Bkz. Abdülkadir İnan, Tarih Boyunca ve Bugün Şamanizm, Ankara, 1972, Türk Tarih Kurumu Yay., s. 20.) Bu, söylencenin yaygınlığını gösterir. A. İnan, “Kitaplı dinlerin, Şamanizm’le beslendiklerini ve bu beslenmenin az olmadığını” yazar. (Bkz. İnan, aynı kitap, s.6. Karşılaştırmak için ayrıca, “Dünyanın ve İnsanların Yaradılışlarına Dair Efsaneler” başlıklı bölüme, s. 13-21’e bkz.)

“Tanrı”nın” Yer”i ve “gökler”i “altı gün”de yarattıktan sonra “yedinci gün dinlendiği”, Tevrat’ta yer aldığı halde, Kur’an’da bu açıklıkla yer almıyor. Yalnızca, işini bitiren “Tanrı’nın, “sonra ARŞ’a İSTİVA ettiği” anlatılıyor. “İstiva”ya “dayanma” anlamı verenler de var. İslam kelamında tartışmalı. Eğer bu anlam doğruysa, “ARŞ’a dayanmak”la “Tanrı”, bir çeşit “dinlenmiş” oluyor diye düşünülebilir. Bununla birlikte Kur’an’ın “Tanrı’sı da “SEBT” gününe son derece önem verdiğini belirtiyor. Öylesine ki, bu günde; çalıştılar, “balık avladılar” diye, insanları (koca bir kasaba halkını) korkunç biçimde cezalandırdığını, bunları “aşağılık maymunlara dönüştürdüğünü” açıklıyor. (Bkz. A’raf 163-166.) “Sebt”, Tevrat inanırlarının, Tanrı’nın “evreni altı günde yarattıktan sonra dinlendiğine inandıkları” (bkz. Tevrat, Tekvin, 1: 1-31; 2: 1-4.) “yedinci gün”dür. Demek ki “SEBT’e önem verdiğini anlatmakla, Kur’an da, “Tanrı’nın “yedinci gün dinlendiğini”, dolaylı da olsa kabul etmiş oluyor. Böyle denebilir. Kaldı ki, Muhammed’in hadiste bir açıklaması var:

Tanrı işini bitirince bir ayağını öbür ayağının üstüne atıp oturmuş; ya da sırt üstü yatmış

Abdullah Oğlu Câbir’in anlattığına göre Muhammed, herhangi bir kimsenin, “ayak ayak üstüne atıp oturmasını ve sırtüstü yatarken de ayak ayak üstüne atmasını” yasaklamıştır; “Sakın ha, kimse bunu yapmasın!” demiştir. (Bkz. Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’l-Libâs/72-74, hadis no: 2099; Ebû Dâvûd, e’s-Sünen, Kitabu’l- Edeb/35, hadis no: 4865; Tirmizî, Sünen, Kitabul-Edeb/20, h.no: 2767.)

Muhammed’in şu açıklaması buna ekleniyor: “Çünkü bu oturuş (ayak ayak üstüne atıp oturmak), Yüce Efendi Tanrı’nın (Rabb Teâlâ) oturuşudur.” Bu açıklamasının başı da şöyle: “Yüce Tanrı, yaratıkları yaratma işini bitirince, sırtüstü uzandı. O sırada bir ayağını da öbür ayağının üstüne koymuştu. Bunun benzerini yapmak, hiç kimse için uygun değildir…” (Bkz. Hâfız-Ebûbekr Muhammed İbnü’l-Hasen İbn Fûrek, Müşkili’l-Hadis, tahkik: Dr. Abdul’mu’c. Halep, 1982, s.42.)

Tanrı’nın “ayak ayak üstüne atıp oturması ya da yatması”, biraz ters bulunduğu için Muhammed’in bu açıklamasını uygun biçimde yorumlama çabalarına girişiliyor, bir sürü zorlamalı yorumlar yapılıyor. (Bkz. Ibn Fûrek, aynı kitap, s.42-44.)

Tevrat’ın “Tanrı”sı, “yedinci gün dinlendiğine ilişkin açıklaması yüzünden “Tanrı da yorulur mu ki, dinlenmiş olsun? Ne biçim Tanrı?” diye eleştirilince, Kur’an’ın “Tanrı”sı bu eleştirinin kendisine yönelmemesi için şu açıklamayı yapıyor: (Çeviri: Diyanet’in.)

-“Andolsun ki, gökleri, yeri ve ikisinin arasında bulunanları ALTI GÜNDE yarattık ve Biz, bir YORGUNLUK da duymadık!” (Kâf, ayet 38)

“Yaratılış günleri” olarak “söylencelere” dayanan ve Tevrat’tan alınıp nice zaman sonra da Kur’an’a yansıdığı görülen “ALTI GÜN”le anlatılmak istenenin, “haftanın günleri” olduğu son derece açık. Ne var ki, bunun “akıl”la “mantık”la ve “bilim”le bağdaşmadığını gören kimi Kur’an yorumcusu ille de “bağdaştırmak” için bu konuda da yoğun ve zorlamalı yorumlara girişmişlerdir. Ünlü yorumcu F.Râzî de bu konuda aynı çabaya katılmış görünüyor: “Altı gün, altı evre demektir.” diyor. (bkz. F.Râzî, 28/183-184.) Son yüzyılın İslam propagandacıları da bu yoruma tutunmuşlardır. Maurice Bucaille (Müslüman olmadığı halde İslam propagandasını üstlenmiş görünür. Bu konu için bkz. Bucaille, Müsbet ilim Yönünden Tevrat, İnciller ve Kur’an, çev. Dr.(!) Mehmet Ali Sönmez, Konya 1979, s. 217-224.), Süleyman Ateş (bkz. İslam’a İtirazlar ve Kur’an-ı Kerim’den Cevaplar, Ankara, 1971, s.213 ve öt.) de, bu kervanda kuyruğa girmiş olanlardan.

Oysa “altı gün”, bildiğimiz “haftanın günleri, haftanın altı günü”dür. Bu, açık seçik belli:

– Kur’an’ın “Tanrı’sı, bunca şeyi “altı günde” yarattığını anlatırken, ne denli “GÜÇLÜ” ve “HIZLI” olduğunu anlatmak istemiştir. “Tefsir”lerde de bu belirtiliyor. (Bu, Râzî’de bile belirtilir. Bkz. 27/ 101. Ayrıca bkz. Taberi, 24/61-62.)

– Tevrat’ın “Tanrı’sı da “yaratılışın altı günü”nü, “haftanın günleri” olarak alıp anlatmıştır. (Bkz. Tevrat, Tekvin, 1-2.)

– Muhammed’in “hadis”lerdeki açıklaması da bu doğrultudadır. (Hadisi, daha önce sunulmuştu.)

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar VII

Nuh ve tufanı“Nuh”un “tufan” öyküsü de, kendisinin “ne kadar yaşadığı”na ilişkin açıklama da “akıl ve bilim dışılık” için çarpıcı örneklerdendir.

Din çevreleri, “Nuh”u, “insanlığın ikinci atası” sayar. (Birincisi: Âdem.)Kur’an’ın, her konuda ve her şey üstüne, sık sık ant içen, “ant”larıyla Kur’an’ı dolduran “Tanrı”sı, 6 kez de şöyle ant içer:

– “Andolsun ki, Nuh’u da toplumuna (peygamber olarak) gönderdik…” (Bkz. A’râf 59; Hûd 25; Mü’minûn 23; Ankebût 14; Hadîd 26; Nuh 1)

Bu antlardan birinde, bir de açıklama yer alır:

– “Andolsun ki, Nuh’u toplumuna gönderdik. O, onların arasında, elli yıl eksiğiyle bin yıl kaldı (yaşadı). Sonunda, onlar kendilerine yazık etmekteyken tufan kendilerini yakaladı.” (Ankebût 14) “Elli yıl eksiğiyle bin yıl”ın ne demek olduğu belli: “950 yıl”. Kur’an yorumcuları, burada anlatılmak istenenin şu olduğunu yazarlar:

– Nuh’un, tufandan önceki yaşamı 950 yıldır.

Ve Nuh’un “tufandan sonra” da şu kadar, bu kadar yaşadığından söz ederler. Yazdıklarına göre, Nuh, “tufandan sonra”; 60 yıl daha yaşamıştır. Kimine göreyse Nuh’un toplam yaşamı daha çok:

-1300 yıl.
-1400 yıl.

Yorumlar böyle. (Bkz. “Tefsir”ler, örneğin: Taberi, 10/87; Tefsiru’n-Nesefî, 3/252.)

Oysa, Muhammed’in ya da öğretmenlerinin, bu öyküyü aldığı kaynağa, Tevrat’a bakıldığında sorun çözümleniyor:

– “Ve Nuh’un bütün günleri (ömrü), 950 yıldı…” (Tevrat, Tekvin, 9: 29)

“950 yıl”ın nereden çıktığı, böylece anlaşılıyor. Tevrat’taki anlatımla Kur’an’daki anlatım değişiklikleri hep olur; buradakini de yadırgamamak gerekir.

Kur’an’daki ayette, “dokuz yüz elli” denecekken, niçin “elli yıl eksiğiyle bin yıl” deniyor?

Kur’an yorumcuları, bu soruya şu karşılığı verirler:

– Eğer doğrudan “dokuz yüz elli yıl” denseydi, yıl sayısında “kesinlik olmadığı” düşünülebilirdi. Yıl sayısının kesin olarak bu kadar olduğu bilinsin diye, “elli yıl eksiğiyle bin yıl” anlatımı seçilmiştir. (Bkz. Zemahşeri, Keşşaf, 3/371; F.Râzî, 25/41-42; Tefsiru’n-Nesefi, 3/252.)

İyi ama, insan bu kadar yaşayabilir mi? Yani hangi dönemde olursa olsun insanın bu kadar yıl yaşamış olduğu düşünülebilir mi?

Kur’an yorumları da, buna “tıp dünyası”nın “evet” demeyeceğini kabul ediyorlar. Ne var ki yine de bunun olabileceğini tıbbın kabul etmediği şeyi “aklın kabul edebileceğini” savunuyorlar. Ve “ayrıca şu da bilinmelidir ki, en çok 120 yıl olabileceği söylenen ömür, tabiî (doğal yaşamdaki) ömürdür; buradaki ömür (Nuh’unki) ise, ilâhî (Tanrı vergisi) bir ömürdür…” diyorlar. (Bkz. F.Râzî, 25/42.)

Yani gerçekte, “insan aklı”nın ve “bilim”in hiçbir biçimde “olur, olabilir” demediği şey için Kur’an yorumcuları “olabilir”, “olmuştur” diyorlar. Böyle diyorlar, çünkü Kur’an’da var.

“Tufan” öyküsüne gelince:

“Nuh Tufanı”, kesinlikle bir “efsane”(söylence)dir

“Tufan” öyküsünü hemen herkes bilir. Kur’an’ın anlattığı, özet olarak şöyle:

Nuh, toplumuna sürekli uyarılarda bulunur; Tanrı’nın buyruklarına karşı gelmemelerini, Tanrı’ya inanmalarını ve gereğine göre davranmalarını ister; yoksa Tanrı’nın kendilerini cezalandıracağını bildirir. Ama toplumu, Nuh’un öğütlerine aldırmaz. Tanrı cezalandırmaya, “Nuh toplumu”nu dünya çapındaki suda boğmaya karar vermiştir, ancak, Nuh’u ve “aile”sini kurtaracaktır. Bunun için Nuh’a, bir “gemi” yapmasını, günü gelince de “her cinsten bir çift”i ve “inananlar”ı gemiye almasını buyurur. “Tanrı’nın dediği olur. Gemidekiler kurtulur, öbürleri boğulur. Sonunda gemi, bir dağa (Cûdî) oturmuştur… Bu öykü, Kur’an’ın birçok yerine serpiştirilmiştir, (özet için bkz. Hûd, ayet 25-47)

Bu öykünün kaynağı: Tevrat. Tevrat’ta ayrıntılar da var. “Ve Tanrı Nuh’a şöyle dedi: Tüm insanlığın sonu geldi. Çünkü onlar nedeniyle yeryüzü zorbalıkla doldu, işte ben, onları, yeryüzüyle birlikte yok edeceğim. Kendine ‘gofer’ ağacından bir gemi yap…” diye başlar, sürüp gider. (Bkz. Tevrat, Tekvin, 6: 13-22; 7-9.)

Ve tüm araştırmacılar, Tevrat’taki bu öykünün kaynağının da “SÜMER TUFAN EFSANESİ” olduğunda birleşirler. Tevrat’tan bin yılı aşkın bir zaman öncesinin ürünü olan “GILGAMIŞ DESTANI”. “Nuh’un bu “efsane”deki adı: “Utnapiştim (Ut-Napishtim)”dir (Karşılaştırmak için bkz. Gılgameş Destanı, çev. M. Ramazanoğlu, MEB yayınları, İstanbul, 1989, s.80-85.). “NUH TUFANI” öyküsünün, Gılgamış Destanı’ndan alınma olduğunu, araştırmacı “ilahiyatçılar” da kabul etmek zorunda kalmışlardır. İlahiyatçı “Dinler Tarihi Müderris Muavini” A.Hilmi Ömer, bu konuya ayırdığı, gerçekten çaplı incelemesinde, gerçeği açık seçik yazmıştır. (Bkz. A.Hilmi Ömer, Tufan Hikayesi, İlahiyat Fakültesi Mecmuası, İstanbul, 1932, yıl: 5, sayı: 23, s.53-64sayı: 24,s. 33-45.)

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar VIII

İnandırmak için “mucize”ler

– Kur’an’ın “Tanrı”sı, insanları, dediklerine inandırmaya çok istekli. İnsanlar inanmadıkları zaman çok öfkeleniyor; bu dünyaya tüyler ürpertici felâketler gönderdiğini, göndereceğini bildiriyor; daha büyük ceza ve işkencelerin de “âhiret”te, “cehennem”de, buranın ölümsüzlüğü ve sonsuzluğu içinde verileceğini duyuruyor. Kiminde inandırmak için türlü “ant”lara başvuruyor, kimindeyse “mucize”lerle “peygamber”lerini desteklediğini “haber” veriyor. Bütün bunlar inandırmak için… İyi de bunların yerine, insanları istediği nitelikte, değişiklik gerekliyse istediği değişikliklerde, ama hepsini de dilediği doğrultuda yürüyecek biçimde yaratmaz mıydı? Tüm “kul”larının gönüllerini istediği doğrultuya çeviremez miydi? Gücü yetmez miydi buna?

– Yeterdi.
– Peki niye yapmadı?
– “İmtihan (sınav)” için.
– İyi ama kime karşı “imtihan”, niçin?

Bilirsiniz, bu tür tartışmalar çok olur.

– “Firavun ailesi: ‘Bizi sihirlemek için ne mucize gönderirsen gönder, sana inanmayacağız’ dediler (Musa’ya). Bunun üzerine su baskınını, çekirgeyi, güveyi, kurbağaları ve kanı, birbirinden ayrı mucizeler olarak onlara musallat kıldık; yine de büyüklük taslayıp suçlu bir millet oldular.” (A’râf 132-133, Diyanet çevirisi.)

Bu “bilim ve akıl dışılık”ların aslı ve ayrıntıları Tevrat’ta.

1- Musa’nın değneğinin yılan olması
2- Değnekle suya vurunca koca ırmağın suyunu kana dönüştürmesi
3- Değnek, ırmaklara, kanalları, havuzlara uzatılınca kurbağa sürülerinin oluşması
4- Değnekle yerin tozuna vurunca her yeri “tatarcık”ların (sivrisinekten küçük, insan kanı emer) kaplaması
5- Evlerin “at sinekleri”nin saldırısına uğratılması
6- Hayvanlarda kırgın (ölüm salgını)
7- İnsan ve hayvanlarda irinli çıban
8- Dolu yağdırarak insanları, hayvanları öldürme
9- Çekirge sürüleri gönderip, ülkenin otunu, ürününü yedirmek. (Bkz. Tevrat, Çıkış: 7-10.)

Kur’an’da Neml Suresinin 12. ayetinde, Musa’nın mucizelerinin 9 olduğu belirtilir. Ama Tevrat’a ve Kur’an’ın başka surelerine, başka ayetlerine bakıldığında, Musa’nın mucizelerinin sayısının 9’dan çok olduğu görülür. Kimi tefsirde, Musa’nın mucizelerinin 11 tane olduğu belirtilir, (örneğin bkz. F.Râzî, 24/184.) Tevrat’ta, yukarıdaki 9 mucizeden sonrakiler de uzun uzun anlatılır. (Bkz. Çıkış, öteki “Bap”lar.) Kur’an’ın “Tanrı”sı Musa’yı “büyücülerle yarışa sokar, yarıştırır. (Bkz. Tâhâ, 64-73.)

– Çamurdan bir kuş yapıp sonra bunu gerçekten canlı bir kuş durumuna getirmek olabilir mi?

Kur’an’a göre: “Evet”. İsa, mucize olarak bunu yapmış. (Bkz. Âl-i İmran 49; Mâide 110)

– Bir ölüyü insan diriltebilir mi?

Kur’an’a göre: “Evet”. Peygamber olan kişi bunu yapabilir, İsa “mucize” olarak bunu yapmıştır. (Bkz. Aynı ayetler.)

Bu “akıl ve bilim dışılık” örneğinin kökeni de İncil’de. (İsa’nın dört günlük ölü olan Lazar’ı, adıyla çağırıp nasıl dirilttiğini anlatan kesim için bkz. Yuhanna, 11: 39-44.)

– Bir dağın yerinden sökülüp kaldırılması, insanların üzerinde tutulması olabilir mi?

Kur’an’a göre: “Evet” ve Musa’nın mucizesi olarak olmuştur. (Bkz. Bakara 63, 93; Nisa 154; A’raf 171)

Bu “akıl ve bilim dışılık” örneğinin kökeni de Yahudilik kaynaklarındadır. (Bkz. Talmut, Şabat 88)

– Aç insanlar için “gök”ten “men (Diyanet’in resmi çevirisinde: kudret helvası.)” ve (kebap olmuş) “bıldırcın” indirilir mi?

Kur’an’a göre: “Evet”. Ve bu, Musa’nın “mucize”si olarak gerçekleşmiştir. (Bkz. Bakara 57; A’raf 160; Tâhâ 80.) “Gök Sofrası” başlıklı yazıda bunun üzerinde durulmuştu. Orada belirtildiği gibi, bu “akıl ve bilim dışılık” örneğinin kaynağı: Tevrat. (Bkz. Çıkış: 16: 13-15; Sayılar, 7,31-32.)

– Aç insanlar için “gök”ten “gök sofrası” indirilmiş olabilir mi?

Kur’an’a göre: “Evet”. Ve bu, İsa’nın “mucize”si olarak gerçekleşmiştir. (Bkz. Mâide 114-115.) Bu “akıl ve bilim dışılık” örneğinin de kaynağı (“Gök Sofrası” başlıklı yazımızda belirtildiği gibi) İncil’dir. (Bkz. Matta, 14: 16-20; Markos, 6; 37-44; Luka, 9: 13-17; Yuhanna, 9-14, 31.)

– Bir insanın alev alev yanan bir “ateş”e atılması ve onun da yanmaması, ateşin “serin” oluvermesi olabilir mi?

Kur’an’a göre: Bir “mucize” olarak bu gerçekleşmiştir: Nemrud, İbrahim’i ateşe atmış, ama ateş İbrahim’i yakmamıştır. (Bkz. Enbiya 68-69. Ayette Nemrud geçmez.) Oysa araştırmacılara göre: Nemrud’la İbrahim arasında birçok yüzyıl bir zaman var. Yeri geldiğinde konunun üzerinde ayrıca durulacak.

Böylece nice “mucize”ler yer alır Kur’an’da. Bunların “akıl ve bilim”le bağdaşabileceği söylenebilir mi?

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar IX

Bir “üfürük”, bir “can” oluyor

– Çamurdan bir biçim, yani bir canlının biçimi, benzeri yapılıyor. Sonra ona “ruh üfürülüyor” ve o, “canlanıveriyor”.

Bu türden şey olur mu?

Kur’an’a göre: “Evet!”

Âdem’in kalıbı böyle yapılmış, yani “çamur”dan bir “insan” yapılmış; sonra ona “ruh üfürülmüş” ve Âdem, canlanıp bir insan oluvermiş. İşte ayet: (Çeviri, Diyanet’in.)

– “Rabbin meleklere şöyle demişti: Ben, çamurdan bir insan yaratacağım. Onu yapıp ona ruhumdan üflediğim zaman, ona secdeye kapanın.” (Sad, ayet 71-72.)

Âl-i İmran Suresi 59’a göre de, Âdem, önce toprak”tan, yani çamurdan bir heykel olarak yapılmış; sonra: “Ol!” denmiş; o da “hemen oluvermiş”. (Bkz. F.Râzî, 8/76.) Tüm insanlar da ondan, yani Âdem’den türeme Kur’an’a göre. (Bkz. Araf: 172. Bunu anlatan başka ayetler de var.)

Tüm insanlar Âdem’den gelmeyse, insanların derilerinin rengi niye değişik?

Muhammed bu soruya karşılık veriyor:

– “Tanrı Âdem’i yaratırken, tüm yeryüzünden toplayıp avuçladığı topraktan yaptı (heykelini). Tüm Âdemoğulları da (toprağının alındığı) yerin özelliğine göre özellik kazanarak gelmiştir. (Bu nedenle) kimi kızıl, kimi ak, kimi kara derili… olmuştur.” (Bkz. Ebu Dâvûd, Sünen, Kimbu’s-Sünne’ 17, hadis no 4693; Tirmizi, Sünen, Kitabu Tefsiri’l-Kur’an 3, hadis no: 2955; Ahmed İbn Hanbel, Müsned, 4/400, 406.)

Aktarılan kimi hadise göre, Âdem’in heykeli yapılırken toprağından biraz artmış, bundan da Tanrı, bildiğimiz “hurma ağacı”nı yaratmış. Bu nedenle de Muhammed, “hurma”ya, insanoğlunun “HALASI olarak saygı gösterilmesi gerektiğini” bildirir. (Hadis için bkz. Aclûnî, Keşful-Hafa, 1/195-196, 459, hadis no: 511,1223.)

Özgür insan aklına ve bilime göre “komik” gelebilir, ama anlatılan böyle. Âdem, öyle yapılıp yaratılmış. Havva da “onun kaburga kemiğinden”. Muhammed’in açıklamasıdır bu (Bkz. Buhari, e’s-Sahih, Kitabu’l-Enbiya 1; Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’r-Rıdâ 59-60, hadis no: 1468.). Kur’an’da da Âdem’in “eşinin, kendisinden (bir parçasından) yaratıldığı” anlatılarak, bu anlatılmak istenmiştir. (Bkz. Nisa, âyet: 1. Ve bu ayete ilişkin tefsirler.) Asıl kaynaksa, yine: Tevrat (Bkz. Tekvin, 2:22)

İsa da “çamurdan bir kuş” yapmış; “üflemiş” ona. Ve “Tanrı’nın izni”yle bildiğimiz “canlı kuş” oluvermiş. (Bkz. Âl-i İmran 49; Mâide 110)

İsa’nın kendisinin de bir “üfürme”nin olduğu bildirilir. Meryem, “ferc”ini yani “kadınlık organı”nı hep “korumuş”. Sonra bu organa “üfürülmüş”. Kur’an’ın “Tanrı”sı diyorki:”… Ona (ferce) ruhumuzdan üfürdük…)(Bkz. Enbiya 91; Tahrim 66) Kur’an yorumcularına göre: “Meryem’in fercine üfüren CEBRAİL”dir. Cebrail, “bir erkek (insan) kılığına girmiş; Meryem’in fercine üfürmüş. Ve Meryem, bu üfürükle İsa’ya gebe kalmıştır.” (Bkz. Söz konusu ayetlerle ilgili tefsirler, örneğin: F. Râzî, 22/218.) Meryem’i “gebe” bırakmak için, Cebrail’in bir “insan kılığına girerek” ona yanaştığı, Kur’an’da da anlatılır. (Bkz. Meryem, ayet 19) İster “Tanrı” üfürmüş olsun, ister Cebrail; burada, “üfürme”nin bir “meni” yerine geçtiği ve Meryem’i döllediği anlatılıyor.

Araştırmalar, bunun kökenin de, “mitoloji”ler (efsaneler) olduğunu ortaya koyar. Cahit Beğenç, “Koca-Ana” da denen “Ay-Ana”ların, mitolojilerde hep “bereket” simgesi olduklarını, “bâkire”yken çocuk doğurduklarını yazar ve örnekler verir: “Anadolu’da Cybele Ana, bakiredir, babasız oğlu, hem de âşığı, Attis’tir. Bâbil ülkesinin koca-Ana’sı: “Iştar Ana”, bakiredir. Babasız doğan oğlunun adı: Temmuz’dur. Mısır ülkesinin Koca Ana’sı: “Isis Ana”dır. Bakiredir. Babasız doğan oğlunun, aynı zamanda sevgilisinin adı: Osiris’tir. Batı Anadolu ve Güney Anadolu bölgesinin Koca Ana’sı: Artemis’tir, bakiredir. Babasız oğlu, aynı zamanda sevgilisi: Adonis’tir. (…) Hazreti Meryem de Koca Ana’dır, bakiredir. Oğlu İsâ, babasızdır…” (Bkz. Beğenç, Anadolu Mitolojisi, s. 70-71; Eren Kutsuz = Turan Dursun, Güneş Kültü, Saçak Dergisi, Şubat 1988, sayı: 49, s. 13.)

“Üfürme” ya da “üfürük”, Kur’an’ın “Tanrısının dilinde, son derece önemlidir. “Cansız”ları “canlandırma” ve “ölü”leri “diriltme” aracıdır. Kıyamet günü, “ölüler”in de “üfürme”lerle diriltilecekleri bildirilir. Bilindiği gibi, Kur’an’da bir “sura üfürme”den söz edilir ve “ölüleri diriltme”lerin bu üfürmeyle gerçekleştirileceği anlatılır (Bkz. En’am 73; Kehf 99; Tâhâ 102; Mü’minûn 101; Nemi 87; Yâsîn 51; Zümen 68; Kâf 20; el Hakke 13; Nebe’ 18.). “Üfürme (NEFHA)”, diriltmeye yaradığı gibi “öldürme”ye de yarıyor. Bildirilir ki, kıyamette “SUR”a iki kez “üfürülecek”. Birinci “üfürme”yle canlılar “ölecek”; ikinci “üfürme”yle de “dirilecek”ler. Şöyle deniyor ayette:

– “Ve SUR’a üfûrülür; Tanrı’nın, tersini dilediklerinin dışında, göklerde ve yerde olan herkes ÖLÜ olarak düşer. Sonra ona bir kez daha üfürülür. İşte o sırada herkes kalkıverir (dirilip ayağa kalkar) ve birbirine bakışır.” (Zümer 68)

Muhammed’in “doktorluğu”na ilişkin yazılarımda (Bkz. 2000’e Doğru Yıl 3, sayı: 31, 32, 33) “üfürük”le “hasta tedavi”den de söz edilmişti. “Üfürükçülük” denen yöntemin, İslâm’de geçerli ve yaygın olmasında, Kur’an’ın “Tanrı’sının dilinde “üfürme”nin çok önemli oluşu rol oynuyor diye düşünülebilir.

Kur’an’daki “Akıl ve Bilim” Dışılıklar X

Ay ikiye bölünüp yere düşmüş

İslam’da “Şakku’l-Kamer (Ay’ın bölünmesi) Mucizesi” olarak bilinen ünlü “mucize”yi birlikte göreceğiz:

Kamer Suresinin 1. ayetine, Diyanet’in resmi çevirisinde şöyle anlam verilir:

– “Kıyamet saati yaklaşır, ay ayrılır.”

Bu çevirideki “yaklaşır, ayrılır” ayetteki sözcüklere uymuyor. Ayette, burada, “geçmiş zaman” kipi kullanılıyor. Bu nedenle, doğrusu: “Yaklaştı, ayrıldı.”dır. “Ayrıldı” yerine de ayetteki “inşakka” sözcüğüne uygun olması için “bölündü”, ya da “parçalandı” demek gerekir. Diyanet’in çevirisi, burada, “akıl ve bilim dişiliği örtmek” amacıyla, sözcükler kendi anlamlarının dışına çıkarılarak, daha sonraki ayetler, ayrıca açıklayıcı hadisler göz ardı edilerek yapılmış bir “yorum”a, İbnü’l-Cevzi’nin yorumuna (Bkz. tefsiru Îbnü’l-Cevzi, 8/89.) dayanmakta. Bu yorum, “tefsirciler”ce kabul edilmez. (Bkz. M.Ali Sâbûnî, Safvetu’t-tefâsîr, 3/284; Hâzin, 4/226.)

Bu durumda ayetin doğru çevirisi şudur:

– “Kıyamet (sat) yaklaştı; AY bölündü (parçalandı)”

Bunu izleyen iki ayetin anlamı da şöyle:

– “Onlar bir mucize gördüklerinde; yüz çevirirler ve: ‘sürüp giden bir büyüdür.’ derler. Yalanladılar ve kendi eğilimlerine uydular. Her şey, yerini bulur.” (Kamer 2-3)

Görüldüğü gibi ayetlerde açıkça, “Kıyametin yaklaştığının da bir belirtisi” olarak, “Ay’ın bölündüğü” ve “bu mucizeyi, inanmazların yalanladıktan” anlatılıyor.

Bu ayetlerin anlattığı “olay”ı aktaran “hadis”lere bakalım:

Gökteki Ay mı, Arabistan’daki “Hira Dağı” mı daha büyük?

İlkokul öğrencileri bile böyle soruyu saçma bulur, değil mi?

Ama hadiste anlatılana bakılırsa bu soruya “saçma” dememek gerek.

“Malik Oğlu Enes” anlatıyor:

Mekkeliler, Peygamberden bir mucize göstermesini istediler. Peygamber de onlara AY’ ı ikiye bölünmüş olarak gösterdi, öylesine ki, onlar, Hira Dağı’nı, bu iki parçanın arasında görüyorlardı.” (Bkz. Buharî, e’s-Sahih, Kitabu’l-Menâkıb 36; Müslim, e’s-Sahih, Kitabu Sıfâti’l- Münâfıkîn 46-47, hadis no: 2802.)

“Abdullah İbn Mes’ud” anlatıyor:

Peygamberle birlikte Mina’daydık. Birden AY iki parçaya bölündü. Bu parçalardan biri, dağın arkasında, biri de dağın beri yanında kaldı. İşte o sırada Peygamber ‘(Bakın da) tanık olun!’ dedi.” (Bkz. Buhari, es-Sahih, aynı yer; Müslim, e’s-Sahih, aynı yer, hadis no: 2800.)

Düşünün.

– İnanmazlar; Muhammed’den, peygamberliğini kanıtlaması için bir “mucize” istiyor.
– “Tanrı” da Muhammed’e güç veriyor. Muhammed “mucize”sini gösteriyor: Şu gökteki, şu Amerikalıların “ayak bastığı”, şu bildiğimiz AY, iki parçaya bölünüyor.
– Parçalanan Ay, YER’e düşüyor. YERYÜZÜ”nün UFACIK BÎR BÖLGESl’ne sığınıyor, düştüğünde orada, kimseyi EZMİYOR.
– Ay öylesine ufakmış ki: Hira dağı ondan daha büyük. Çünkü geriden bakınca, Hira Dağı, AY’ın iki parçası arasında gözükebiliyor.

Ve düşünün:

– Böyle bir “olay”ı bile, Mekkeliler bir “mucize” saymıyor. “Olay”a “tanık” oldukları halde…
– Ve dünyanın her yanından gözüken şu AY, o sırada ikiye bölünüp yere düşüyor da, dünyanın hiçbir yerinde, kimse “farkında” olmuyor. “Olay”ı ne gören oluyor, ne de yazan. Muhammed’in “Sahabî”lerinden başka…

Ayrıca:

– AY’ın “bölünmesi”, haber verilegelen “KIYAMET’in “yaklaştığının bir kanıtı” oluyor.

Yukarıdaki ayet ve hadislere göre, bütün bunlara inanmak gerekiyor. İnanan inanır kuşkusuz. Kim ne diyebilir? Bizim burada yapacağımız şey, yalnızca bir belirleme ve sergileme. Şu da unutulmamalı: İnananın nasıl “inanma hakkı” varsa, inanmayanın da “inanmama hakkı” vardır. İnsanoğlunun aklına, bilime “özgürlük” tanımak bunu gerektirir. İnsan, “kınanmasız” ve “saldırısız” bir ortam içinde insanlığına yakışır nitelikte geliştireceği düşüncesini, kişiliğini meyvelendirir. Bu köşedeki sergilemeler de bunun için…

Kur’an Mucizeleri

12 Temmuz 1989 tarihli Sabah gazetesinin arka sayfasında, Prof. Cevat Babuna’dan bir haber: “Bir Kur’an Mucizesi Daha” başlıklı.

Neymiş bu “yeni Kur’an mucizesi”? Prof. Dr. Cevat Babuna şöyle demiş:

– “Biz 15 yıl öncesine kadar anne rahmindeki bebeğin kalp atışlarının 3 aydan sonra başladığına inanıyorduk. Ultrasonografinin uygulanmasından sonra bebeğin kalp atışının, gebeliğin altınca haftasında başladığını öğrendik.”

Bunu böyle söyleyebilecek bir başka “bilim adamı” yeryüzünde bulunabilir mi dersiniz? Bilimi, bilimin yansızlığını, “iman politikası”na kaptırmamış bir bilim adamı ciddi ciddi böyle söyleyebilir mi? Prof.’a göre, ana rahmindeki bebeğin kalp atışlarının gebeliğin altıncı haftasında başladığı, bilim dünyasında, ancak 15 yıldan bu yana bilmiyormuş!

Peki Kur’an’da “bebeğin ana rahminde kalp atışlarına bir değinme mi var, bir açıklama mı var? Hayır! Kesinlikle hayır. Zaten böyle bir şey olamaz. Ama bakın Prof. Babuna ne diyor:

“Kur’an’daki hadiste de: ‘Sizden her birinin hilkati (yaratılışı) 40 günde tamamlanır.’ deniliyor. Bu da 6 hafta eder.” Yanlışlarla dolu olan bu sözü düzeltmeye neresinden başlanmalı? Bir kez “Kur’an’daki hadis” diye birşey olmaz. “Kur’an”da “hadis” yoktur da ondan. Ayraç içinde gösterilen Buhari ve Müslim, Kur’an’ın dışında hadis kitapları olan hadisçilerdir. “Buhari ve Müslim’in yer verdiği hadis kitaplarında bu böyle anlatılır” demek isteniyor olmalı.

“Hadis”i ele alalım:

“Kur’an mucizesi” diye sunulan hadis aynen şöyledir Buhari’de: “Sizin her birinizin yaratılışı, ana karnında, 40 günde tamamlanır. Sonra bir 40 gün daha geçip kan pıhtısı olur. Sonra bir 40 gün daha geçince bir çiğnem et olur. Sonra Tanrı bir melek gönderir; dört kelimeyi yazmasını buyurur ‘Ona AMEL’ini, RIZK’ını, ECEL’ini ve cehennemlik mi, cennetlik mi olacağını yaz!’ der. Sonra ana karnındakine RUH (can) ÜFÜRÜLÜR…”. (Bkz. Buhari, e’s-Sahih, Kitabu’t-Tevhid 128; Tecrid, hadis no: 1324.)

Görülüyor ki hadise yani Muhammed’e göre, bebeğin ana rahminde “kan pıhtısı” durumuna gelmesi için bile 2 “40 gün”, yani “80 gün” geçmesi gerekiyor. “120 gün” sonra da “bir çiğnem et (mudga)” durumuna geliyormuş! Bundan sonra “gönderilen melek” aracılığıyla “dört şey”i, “AMEL”i yani yaşarken hangi işler yapacağı, kulluk görevini nasıl yapacağı; sonra “RIZK”ı, yani dünyada eline geçecek yiyecekleri, içecekleri, mal varlığı; sonra “ECEL”i, dünyada ne kadar yaşayacağı ve sonra cennetlik mi, cehennemlik mi olduğu yazdırmış. Ve işte bütün bunlardan sonra “ruh” yani can “üfürülür”müş bebeğe, Yani aradan 120 gün geçtikten sonra bebeğin canlı duruma gelebileceği anlatılıyor.

İşte Prof. Cevat Babuna’nın dayandığı “hadis”te bunlar var. Bunlar mı o sözünü ettiği buluşu ortaya koyuyor? Bunlarda mı “bilimsellik” var?

Bir de dayanılan ve hadise de kaynak olan Kur’an ayetlerine bakalım:

Bu ayetlerin, Diyanet’in resmi çevirisindeki anlamı şöyledir: “Andolsun ki insanı, süzme çamurdan yarattık. Sonra onu, nutfe (meni) halinde sağlam bir yere; yerleştirdik. Sonra nutfeyi donmuş kana çevirdik. Donmuş kanı bir çiğnemlik et yaptık. Kemiklere de et giydirdik. Sonra onu başka bir yaratık yaptık. Yaratanların en güzeli olan Allah, ne uludur!” (Mü’minûn: 12-14)

Gelin siz, profesörün söylediği “Kur’an mucizesi”ni burada bulun. “Bilim dürüstlüğü”nden sapmadan…

“Bilim”le “mucize” bir arada olamaz. “Mucize” inancının var olduğu yerde bilim yoktur.

Gazetenin haberi verdiği sayfanın bir köşesinde “Mucize Bir Değil ki” başlıklı da bir yazı var. “Cenin”in nasıl oluştuğuna ilişkin yine “Kur’an mucize”sinden söz ediliyor. “Döllenme”nin bilimsel biçimi ve açıklaması Kur’an’da varmış. Kur’an’ın neresinde?

Gösterilen bir ayet de, İnsan suresinin 2. ayeti. Ne deniyormuş bu ayette? “Gerçekten biz insanı karışık nutfeden yaratmışız” deniyormuş? Peki deniyorsa ne oluyor? Bundan hangi bilimsel buluş var? İnsanın “karışık bir meniden” olduğu, oluştuğu, ilk çağların ilkellerinde bile bilinen bir anlatım biçimi.

Kur’an’da şu da anlatılır:

Târık Suresinin 5. ve 7. ayetlerinin, Diyanet çevirisindeki ayetlerinin, Diyanet çevirisindeki anlamları:

“Öyleyse insan neden yaratıldığına bir baksın. O, erkek ve kadının beliyle göğüsleri arasından atılagelen bir sudan yaratılmıştır.”

“İnsanın oluşmasına neden olan su”, yani “meni”; “BEL” ile “GÖĞÜSLERİN ARASI’ndan geliyormuş. İşte bilimsellik ve işte “mucize”.

Gök Sofrası

Bilindiği gibi Kur’an’ın 5. suresinin adı “Mâide”dir. Bu surenin 112-115. ayetlerinde “yemek” ve “sofra”dan söz edilir. Surenin adı da buradan geliyor.

Bu ayetlerin anlamı, Diyanet’in resmi çevirisinde şöyledir.

Hani havârîler «Ey Meryem oğlu İsa, Rabbin bize gökten, donatılmış bir sofra indirebilir mi?» demişlerdi. O, «Îman etmiş kimseler iseniz Allah’tan korkun» cevabını vermişti. Onlar «Ondan yiyelim, kalplerimiz mutmain olsun, bize doğru söylediğini (kesin olarak) bilelim ve ona gözleriyle görmüş şahitler olalım istiyoruz» demişlerdi. Meryem oğlu İsa şöyle dedi: Ey Rabbimiz! Bize gökten bir sofra indir ki, bizim için, geçmiş ve geleceklerimiz için bayram ve senden bir âyet (mucize) olsun. Bizi rızıklandır; zaten sen, rızık verenlerin en hayırlısısın. Allah da şöyle buyurdu: Ben onu size şüphesiz indireceğim; ama bundan sonra içinizden kim inkâr ederse, kâinatta hiçbir kimseye etmediğim azabı ona edeceğim! (Maide 112-115)

Havariler İsa’ya inanmamışlar mıydı ki inanmak için bir kanıt, bir “mucize” istemişler? Ayete bakılırsa Havarilerin kendilerinin karşılığı şu:

– Ondan yiyelim, kalplerimiz mutmain olsun, bize doğru söylediğini (kesin olarak) bilelim ve ona gözleriyle görmüş şahitler olalım istiyoruz.

Havarilerin İsa’ya inanmış kişiler oldukları görüşünde olan Kur’an yorumcuları çoğunlukta (Bkz. Muhammed Ali Sabuni, Safva-tu’t-Tefâsir, II 373.). Ne var ki ünlü Kur’an yorumcusu Zemahşerî, tam imanlı değil; kuşkulu oldukları görüşünde. (Bkz. Keşşaf, II 540.) Yorumcuların, Havarilerin “imansızca” isteklerini ve sözlerini, iman doğrultusunda yorumlamak için zorlandıkları görülür. (Bkz. F. Râzî, e’t Tef-sirul-Kebir, 121-129-130.)

Ne olursa olsun, ayetlerde açıkça belirtildiğine göre: “Havarilerin istekleri kabul edilmiş. İsa, Tanrı’sından “gökten sofra indirmesini” istemiş, Tanrı da “indirmiş” bu sofrayı. Ama “bundan sonra inanmayan olursa çok fena cezalandırıp işkence (azap) edeceğini” bildirmiş.

“Dünyalarda kimseye azap etmediğim biçimde azap ederim!” demiş.

Peki “gökten indirilen sofra”da ne varmış?

Ayetlerde bu sorunun karşılığı yok. Açıklama, hadislerde ve Kur’an yorumlarında var:

Elmalı Hamdi Yazır şunları yazar:

“… Bir de ne baksınlar: Kızarmış, pulsuz ve kılçıksız, yağ akan bir BALIK. Baş tarafında tuz, kuyruk tarafında sirke, çevresinde pırasadan başka türlü sebze. Ve beş yufka ki birinde zeytin, ikincisinde bal, üçüncüsünde tereyağı, dördüncüsünde peynir ve beşincisinde pastırma…” (Bkz. Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, 1960, 31847.)

Yazır, bu sofranın “iki yağmur bulutu arasında indirilen KIRMIZI bir sofra” olduğu da aktarır. (Bkz. Aynı yer.)

Bu açıklama, ünlü Kur’an yorumlarında da böyle yer alır. (Bkz. F. Râzî, e’t-Tefsiru’l-Kebir, 121-133)

Buradaki ayetlerin kaynağı: İncil. Ünlü “Dört İncil”de, daha doğrusu, dört aktarmaya göre olan İncil’de de “beş ekmek ve balık”tan söz edilir. (Bkz. Matta’ya Göre İncil, 14:17; Markos’a Göre İncil, 6:38; Luka’ya Göre İncil, 9:13; Yuhanna’ya göre İncil, 9:9) Bu İncil’lerde, hep aynı dille, yani aynı sözlerle, İsa’nın bu “beş ekmekle balığı”, bir mucize olarak, “beş bin erkeğin” bulunduğu büyük bir kalabalığa bölüştürdüğü, tümünü doyurduğu ve sofradan “on iki küfe” de yiyecek arttığı anlatılır. Anlaşılan o ki Muhammed’e bilgi verenler, burada sözü edilen “sofra”nın, İsa için “gökten indirildiği” yolunda bilgi vermişlerdir. Kur’an yorumcuları da İncil’e başvurmuşlar, “beş ekmek ve balık” öyküsünü oradan alıp aktarmışlardır.

Hadiste, “gökten ekmek ve etten oluşan yiyecek sofrasının indirildiği, herkese, bu yiyeceklerden yiyip karınlarını doyurmaları buyurulduğu” anlatıldıktan sonra, oradakilerin “buyruğa uymayıp, artan yiyeceklerden saklama yoluna gittikleri” de anlatılır. Ve buyruğa uymamanın cezası olarak da “tümünün MAYMUNLARA VE DOMUZLARA DÖNÜŞTÜRÜLDÜKLERİ” açıklanır (Bkz. Tirmizi, Sünen, Kitabu Tefsiri’l Kur’an 6, hadis no: 3061.). İnsanların “ceza” olarak “maymunlara, domuzlara dönüştürüldükleri” Kur’an’da da anlatılır, ama başka konularda. (Bakara 65; Maide 60; A’raf 166)

Kur’an’da, Musa’ya da “gökten MEN ve SELVA indirildiği” bildirilir. Yorumcular “men” için “kudret helvası”, “selva” için de “bıldırcın” derler.

İlgili ayetlerin, Diyanet çevirisindeki anlamı şöyle:

“(Ey İsrailoğulları!) Bulutla sizi gölgelendirdik, kudret helvası ve bıldırcın indirdik…” (Bakara 57), “… Bulutla üzerlerine gölge yaptık, onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik…” (A’raf 160), “Ey İsrailoğulları! Sizleri düşmanınızdan kurtardık, Tûr’un sağ yanını size vadettik ve kudret helvasıyla bıldırcın indirdik.” (Taha 80)

Bu ayetlerin kaynağı da Tevrat. (Bkz. Tevrat, Çıkış, 16:13-31; Sayılar, 11:31-32.)

“Kutsal kitap”larda, özellikle “Tevrat”ta ve” “Kur’an”da, “rızık” yani yiyecek ve geçim için insanların “gözlerini göğe çeviren” ayetler çoktur. Kur’an’ın Tanrısı açıkça: “Bana namaz kıl, kulluk et, gerisine karışma, senin rızkını ben veririm!” diyor. Bir ayetin Diyanet çevirisindeki anlamı şöyle:

“Ehline namaz kılmalarını emret. Kendin de onda devamlı ol. Biz senden rızık istemiyoruz. Sana rızık veren biziz. Sonuç, Allah’a karşı gelmekten sakınanlarındır.” (Taha 132)

Ayetler Uydurma mı?

Bazı İslamcı çevrelerin “Şeytan Ayetleri” diye bir şeyin hiçbir zaman olmadığı şeklindeki iddialarını ciddiye almak mümkün değildir. Bu ayetler kesinlikle bir “masal”, bir “uydurma” olmayıp tamamıyla bir gerçektir. Yani Muhammed, Mekke’de iken ilk dönemlerde, “üç tanrıça”nın övgüsünü yapan ve o zamana değin Araplarda da bilinen şiir, Necm Suresi’nin ayetleri arasında okununca (okuyan: Muhammed’in kendisidir), Arap “putatapar”ları da “peygamber”le birlikte “secde” etmişlerdir.

Ne var ki “sonra”dan, “Cebrail’in uyardığı ileri sürülerek, ayetler arasına bunu karıştıranın “şeytan” olduğu savunulmuştur. Savunan, “Peygamber”. Bunu aktaran da başta Peygamberin arkadaşları olmak üzere “İslam büyükleri”dir, “İslam hadisçi ve tefsircileri”dir. Olayın bir bölümü yani Necm Suresi’nin okunması sırasında “putataparlar”ın, “Peygamberle birlikte secde ettikleri” Buharî’nin “e’s-Sahih”inde de yazılıdır. (Bkz. Diyanet yayınlarından Tecrid, hadis no: 555-556). Olayın kalan bölümü de sayılamayacak kadar çok “hadis” ve “tefsir” kitaplarında yer almıştır. Olayın bütününe ilişkin hadis, 15. yüzyılın en büyük hadisçi ve ‘tefsirci’lerinden sayılan Celaluddin Süyûtî ve lbn Hacer (el Askalânî) tarafından doğrulanmış, “sağlam” kabul edilmiştir. Yani olay, nitelendiği gibi bir “masal” değildir ve yine ileri sürdüğü gibi, “İslam karşıtı devrimciler” tarafından uydurulmamıştır.

Konunun bir başka yönü: Laik kafa, özgür kafa; özgür düşünür. Düşündüğünü de özgürce ortaya koyar, öyle olması gerekir. Özgür dünyada olması gereken budur. Bu özgürlükse, “dinsel kurarlarla, falanca dinin filanca “kutsalları”yla, bu kutsallara “saygı”yla ya da dinsel duyguları incitiyor mu, incitmiyor mu “hesabı”yla sınırlandırılamaz. Böyle bir sınırlandırma da bu tür sınırlandırmayı kabul etmek de “çağdaş”lıktan uzaklaşmaktır, Ortaçağ karanlığının ölçülerine bağlanmaktır. Bunu isteyen din, İslam olabilir. İslamın bunu istemesi doğaldır da. Yeryüzündeki dinler içinde, Yahudilik ve İslam, yaşamın her alanına el uzatmıştır, insanlara, “Benim kurallarıma göre yaşayacaksınız” der, yöneticilere de “Siz elinizi çekin, ben yöneteceğim.” isteğini yöneltir. Kurallar “kesin’dir, “değişmezlik” gösterir. Mecelle’de, “zamanın değişmesiyle hükümler de değişir” denmesi aldatmamalıdır. Çünkü aynı Mecellede ve İslam fıkhında, ‘değişme’nin ‘esas’ta olamayacağına, “ayet ve hadisin kesin hükmüyle belirlenenlerin, hiçbir biçimde değiştirilemeyeceği”ne ilişkin açıklama da yer alır. Temeli “değişmezlik” olan “din giysisi”, gelişen yaşamın, çağımızın giysisi olamaz. O giysi, bu gövdeye olmaz. Olmadığı, olamadığı için Türkiye Cumhuriyeti’nde ‘laik yasalar’ kabul edilmiştir. Mahmut Esat Bozkurt, Medeni Kanun’un gerekçesinde bunu çok açık bir dille anlatır. Bundan ödün vermemek gerekir. Verildiği zaman işin içinden çıkılmaz. Mollanın biri kalkar; ‘din hükümleri’ni, ‘Kuran hükümleri’ni gösterip uyulmasını ister. Uymayanları da din adına cezalandırmaya yeltenir. Ülke sınırlarını bile umursamazlıktan gelir. Humeyni’nin yaptığı budur. “Nerede bulursanız öldürün!…” Kuran böyle diyor. (Bkz. Bakara, ayet: 191, Nisa: 89, 91 Tevbe: 5.) Humeyni de böyle diyor, “öldürün” diyor. Tarih boyunca hep böyle denmiştir. Bir Cemel Olayı’nda 15 bin kişi öldürülmüştür. Çarpışan iki yanda da “Peygamber”in en yakın arkadaşları (ailesi vs.) bulunduğu halde… Tarihte nice kişiler, değerli insanlar bu “öldürün” fetvalarıyla can vermişlerdir. “Sünnet Ehli”nin “dört mezheb”inde de Humeyni’nin Şii mezhebinde de bir kimse “dinden dönmüş” (ridde) ya da bu eğilimi göstermişse “öldürülmesine” fetva verilir. Dünya, hele “uygar dünya” bu “fetva”lara göre yönetilemez.

Kısacası: Kuran’ın Hacc Suresi’nin 52. ayetinin, bunu izleyen ayetlerin ve bu ayetlere ilişkin aktarma ve yorumların tanıklığıyla “Şeytan Ayetleri” olayı bir gerçektir. Kaynak ileri sürüldüğü gibi yalnızca Taberi değildir. Taberi’den 150 yılı aşkın bir zaman önce yaşamış olan İbn İshak’ın “e’s-Sire”sinde de olay yer alır (Bkz. Siret’ü İbn İshak, yay. Muhammed Hamidullah, fıkra: 219). Bunun yanında bir başka gerçek, laik ve özgür düşünen insan -ki Salman Rüşdü de böyle bir insandır- “din kutsallıklarının çerçevesine sokulamaz. Bunu yapma yolundaki “din terörü” karşısında korkmadan, yılmadan yeterince savaş verilmelidir artık.

Şeytan Ayetleri İslamın Gerçeği

“Gördünüz mü Lat’ı, Uzza’yı, Menat’ı; İşte bunlar yüce turnalardır, şefaatleri de elbette ki umulur.”

Muhammed

“Şeytan Ayetleri” diye ünlenen sözlerin önce Kuran’a ayet olarak sokulduğu, bu sözlerde “Lat, Uzza, Menat” adlı tanrıçalar övüldüğü için putataparların, peygamber ve inanırlarıyla birlikte secde ettikleri, bir olay olarak kaynaklarda yer alır. Konu, bilim namusu içinde ve soğuk kanlı olarak tartışılmalıdır. Telaşa, heyecana gerek yok. Ortada bir olgu, bir gerçek varsa -ki vardır-, “hayır yok böyle bir şey” demekle yok olmaz.

Kimi polemikçiler, Humeyni’nin cinayete azmettirici fetvası doğrultusunda tutumlar sergilediler. Ve saldırı üstüne saldırıda bulundular.

Şimdi, olayın gerçekliğini dile getiren kanıtları görelim:

1-”Şeytan Ayetleri” olayına değindiği , bu olayı dile getirdiği savunulan ayetler:

a)Hacc suresinin 52. ayeti ve izleyen ayetler.

52. ayette, her peygamberin okuduğu şeye, şeytanın bir şeyler kattığı ama tanrının, şeytanın kattığını hükümsüz bıraktığı ve kendi ayetlerini geçerli -sağlam kıldığı, anlatılır. Görüldüğü gibi anlatım, Şeytan Ayetleri diye bilinen ayetlerin, Kuran’a sokulup sonra çıkarıldığı, sokanın şeytan, çıkaranın da Cebrail aracılığı ile tanrı olduğu yolundaki ifadelere uygundur. Zaten tefsirler de bunu için bu ayetleri, olayın yansıtıcısı olarak görürler. 52.ayetten sonraki ayetlerde de aynı olaya uygun anlatımlar bulurlar.

b)İsra suresinin 73. ve 75. ayetleri:

Bu ayetlerin anlamları şöyledir:

“Ey Muhammed! Seni, sana vahyettiğimizden uzaklaştırıp daha başkasını ileri sürerek bize iftira etmeye sürüklüyorlardı nerdeyse. O zaman seni dost bulacaklardı. Eğer seni pekiştirmiş olmasaydık, andolsun ki, onlara eğilim gösteriyordun, az kalsın. O zaman sana, yaşamı da , ölümü de kat kat azab biçiminde tattırırdık. Sonra da bize karşı bir yardımcı bulamazdın.”

2-Hadisler:

Hadis 1: “Peygamber Mekke’de Necm suresini okurken secde etti ve onunla birlikte,-aldığı toprağı alnına götüren yaşlı birinin dışında Müslüman ve putatapan herkes secde etti.” Kaynak: Buhari (hadis no:555), Tirmizi ve öteki hadis, fıkıh kitapları.

SORU:

1-Peygamberin can düşmanı diye nitelenen putataparlar nasıl oldu da, Muhammed ile bir araya gelebildiler?

2-Putataparlar nasıl oldu da, Muhammed ile birlikte secde ettiler?

Bu soruların karşılığını bulabilmek için, bundan sonraki iki hadis iyi incelenmelidir.

Hadis 2: “Peygamber Mekke’de iken Necm suresini okuyordu, Lat’ı, Uzza’yı ve bir öteki, üçüncü (put) olan Menat’ı gördünüz mü ?” diyen yere gelince şeytan, peygamberin diline şunu atıverdi

“İşte bunlar, yüce turnalardır. Şefaatleri de elbette ki umulur.” Bunun üzerine putataparlar:

“Muhammed daha önce değil, bu gün tanrıçalarımızı iyi sözlerle andı!” dediler.

Yine bunun üzerine Peygamber secde etti ve onlar da secde ettiler. İşte bu nedenle de Tanrı şu ayeti indirdi:

“(Ey Muhammed!) Senden önce hiçbir peygamber yoktur ki, şeytan onun okudukları arasına, bir şeyler katıp bırakmasın. Tanrı, şeytanın bıraktığını bozar, kendi ayetlerini güçlendirir. Tanrı bilendir, hikmetlidir.” (Hacc suresi, ayet:52) (Anlatan Peygamberin arkadaşları: Abdullah İbn Abbas’ın da içinde olduğu bir topluluk. Kaynak: Süyuti, İbn Hacer)

Ve çok açık görülüyor ki:

Putataparların Peygamberle birlikte secde etmelerinin nedeni :”Peygamberin üç putu (Lat, Uzza, Menat) öven sözlerle anması ve bunu, ayet olarak okumasıdır.” Bu sözlerin oluşturduğu ayetler, tanrının ayetleri değil “şeytanın ayetleri”dir. Bu ayetler sonradan sureden çıkarılmıştır. Hacc suresinin 52. ayetinde anlatılanda budur.

Bu konuda uzun söze gerek yok. İslam dünyasının en büyük uzmanlarından Suyuti ve İbn Hacer “hadis”i sağlam ve olayı gerçek kabul ediyorlar. Süyuti’de, İbn Hacer’de hangi hadisin sağlam, hangisinin çürük olduğunu en iyi bildikleri İslam dünyasında kabul edilegelmiş uzmanlardır. Ve bunlar için de “dinsiz, İslam düşmanı” suçlaması yapılamaz.

Kısacası:

1. "Şeytan Ayetleri" olayı gerçektir. Bunu yok sayma çabaları da boşunadır.

2. Diyanet İşleri Başkanlığı en büyük İslam otoritelerince de sağlam kabul edilen hadise dayalı ayetlerle destekli bu olayı yok sayma yerine ülkede kimseye yararı olmayan din terörünü kınayıcı çabalara girse çok daha yararlı bir tutum göstermiş olurdu. Çünkü gerçek olduğu halde bu olaya “iftira”dır, “dinsizlerin uydurmasıdır” biçimindeki sözler, cinayete azmettiren fetvalara çanak tutmaktan başka bir şeye yaramaz.

Kur'an'a ve Muhammed'e Göre Türkler İsteseler de MüslümanOlamazlar

“Müslümanlar, Türklerle öldürüşmedikçe, kıyamet kopmayacaktır.”Muhammed
(Bkz. Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’l-Fiten/62-65, hadis no:2912; Ebu Davud, Sünen, Kitabu’l-Melahim/9 Babun fi Kıtali’t Türk, hadis no: 4303; Nesei, Sünen, Kitabu’l-Cihad/ Babu Gazveti’t-Türk)

“Tevrat”ın Tanrı”nın son derece “ırkçı” olduğunu hemen herkes bilir. Kimi araştırmacılar, bu “Tanrı”daki özelliğin, Yahudilik için “yararlı” olduğunu da savunurlar. Ne var ki, şu da gerçek: Bugün, “yahudiler”in sergiledikleri tüyler ürpertici ve insanlık dışı acımasızlıklarda , Tevrat’taki “Tanrı”nın(Yehova) ilkel, katı bir ırkçı oluşunun payı az değildir.

Kur’an’ın “Tanrı”sının ırkçılığı

Tevrat’ınkinin “ırkçılığı”nı herkes bilir de, “Kur’an’ın Tanrı’sı”nın “ırkçılığı”nı çoğu kimse bilmez. Ve kimi “iyi niyetli aydınlar” bile; Kur’an’ı ve “Tanrı”sını “evrensel” sanır. Oysa, Kur’an’ınki, Tevrat’ınkinin bir çeşit “kopya”sıdır. Bunu, bu “Tanrı”nın “İsrailoğulları”nı nasıl tanıttığından bile anlamak mümkün:

Kuran’a Göre En Üstün Toplum, İsrail Toplumu”

Buna, kimileri şaşacaklar. Ne ki, bir gerçek. İşte ayetler: Kur’an’ın “Tanrı”sı, tıpkı, Tevrat’ın “Tanrı”sı “Yehova” gibi, iki yerde, aynen şöyle seslenir:

“Ey İsrailoğulları! Size verdiğim nimeti ve sizi dünyalara üstün kıldığımı hatırlayın.” ( Bakara, ayet: 47, 122. Diyanet çevirisi.)

Bir yanda İslam dünyasındaki Yahudi düşmanlığı, öbür yanda da, Kur’an’daki Tanrının İsrailoğullarına böyle seslenişi… Bir çelişkidir bu. Bunu da geçelim.

Arap toplumundan başkası “muhatap” değil

Kur’an’da birçok şeyler anlatılır. Kaynakları biliniyor bugün. Ama tanrıdan diye sunulur. Bu “Tanrı”yla “insanlar” arasında, daha doğrusu, zamanına göre bir kesim insanlar, bir toplum ya da bir toplumun kesimi arasında da bir “elçi”. “Tanrı Elçisi” diye sunulur. “Peygamber” deniyor. Kur’an’da anlatılan o ki, “Tanrı” şu açıklamayı yapmakta:
-“Biz her peygamberi, kendi toplumunun diliyle gönderdik. İlle de böyle yaptık ki, o toplumdan olanlara anlatabilsin.” (İbrahim suresi, ayet: 4.)
Demek ki, Kur’an’a göre, “Tanrı’nın elçisi”nin bir “toplum”u var. “Elçi”, “ırk”ından geldiği bu “toplum”la “Tanrı” arasında yapar aracılığını. Ne iletecekse bu “toplum”a ve “kendi diliyle” iletmekle yükümlü. Kur’an’da anlatılan bu. Yine buna göre; Muhammed de bu yükümlülüğü taşımakta. Onun da bir “toplumu” var ve o da “Tanrı”sıyla bu “toplum” arasında “aracı”.

“KITALUT-TURK” (“TÜRKLERLE ÖLDÜRÜŞME”) HADİSLERİNDEN. Sonunda Türkler kesilecekler…(Ebu Davud, Kitabu’l-Cihad/9, hadis no:4305.)

Kur’an’ın bütünü içinde, Muhammed’in “kavm”ından, yani “toplum”undan “Tanrı vahiyleri”ni, bu topluma iletmek zorunda olduğundan, bunu yaptığından söz edilir. Muhammed’in “toplum”u, “Arap toplumu”dur. Öyleyse “muhattap” da bu toplumdur. Kur’an, kendi deyimiyle Arapça, seslendiği kesim de, Araplar. Ama “Araplar”ın da tümü değil; yalnızca “bir kesimi”.

Korkutma yalnız “Mekke ve çevresi”ne

Ayetler çok açık. “Kur’an”la yapılan “uyarı”ların, “korkutma”ların, “Mekke” (Ümmü’l-Kura) ve “çevresi”ne yönelik olduğu, En’am suresinin 92., Şura suresinin 7. ayetinde, kuşkuya yer bırakmayacak bir açıklıkla anlatıyor. Evet, Kur’an’ın “muhatab”ı, “Mekke ve çevresi”dir yalnızca. Bugün kendilerini müslüman sayan öteki toplumlarda hiçbirisinin, bu kapsamda yeri yoktur. Knou, bu denli açık. Muhammed’in “tüm insanların peygamberi”, Kur’an’ın da “tüm insanlara yönelik” olduğunun anlatıldığı ayetler de var. Kur’an’daki nice çelişkilerden biridir bu. Ama, “kendisine açıklama yapılan toplum”un “Arap toplumu”, bu toplum içinde de yalnızca “Mekke ve çevresi”nin ( hem de o zamanki) “halk”ı olduğu da bir gerçek. Başka toplumlardan, bu arada “Türkler”den “müslüman” olanlar olmuş; daha doğrusu kendilerini “müslüman” saymışlar; ama Kur’an’ın hangi toplumu “müslüman” saydığı önemli.

Özellikle “Türkler” için “hadis”ler vardır. Türkler için hiç de iyi şeyler söylemeyen bu hadisler, örnek ve yürekli bilim adamı Prof. Dr. İlahn Arsel’in “Arap Milliyetçiliği ve Türkler” adlı kitabında çok çarpıcı biçimde yer almakta. ( Bkz. İstanbul, 1987, İnkılap Kitabevi, s. 18 ve öt.)

Muhammed’in Türk düşmanlığı

Kendilerini “müslüman” sayan “Türkler”i Muhammed, “müslüman” saymak şöyle dursun; “düşman” diye ilan etmiştir. İslam dünyasında en sağlam kabul edilen hadis kitaplarında da bu var. Başlı başına bir bölüm olarak. Bölümün adı da çok. İlginç: “Kıtalu’t-Türk”. Anlamı da: “Türklerle öldürüşmek (savaş)”. Buhari’de, Ebu Davud’da ve Tirmizi’de bölümün adı bu. İbn Mace’de “Babu’t-Türk”, yani “Türkler Bölümü”. Müslim’deyse, “Kıyamet alametleri” arasında yer alıyor.

Muhammed, “Peygamberliğinin bir kanıtı” olarak, gelecekten haber verirken, Kıyametin bir alameti olarak Türklerle nasıl çarpışılacağını, müslümanların, Türkleri nasıl öldüreceklerini de anlatıyor. Hem Türk diye ad vererek, hem de tarif ederek, yüzlerinin, gözlerinin, burunlarının, derilerinin, renklerinin nasıl olduğunu anlatarak. Anlaşılan o ki, Türkler konusunda kendisine birtakım bilgiler verilmiş. Muhammed’in anlatmasına göre, “Türklerle öldürüşme”, taa “Kıyamet”e dek söz konusu. Kıyametin bir alameti olarak da müslümanlar, yeryüzündeki Türkleri öldürüp temizleyecekler. Yoksa kıyamet kopmayacak. İşte hadislerden bir kesim:

– Müslümanlar, Türklerle öldürüşmedikçe, kıyamet kopmayacaktır. Yüzleri kalkan gibi, üst üste binmiş (kalın) derili olan bu toplumla…. kıl giyerler.”( Bkz. Müslim, e’s-Sahih, Kitabu’l-Fiten/62-65, hadis no:2912; Ebu Davud, Sünen, Kitabu’l-Melahim/9 Babun fi Kıtali’t Türk, hadis no: 4303; Nesei, Sünen, Kitabu’l-Cihad/ Babu Gazveti’t-Türk…)

-“Siz (müslümanlar), küçük gözlü, basık burunlu, yüzleri kalkan gibi, derisi üst üste binmiş olan toplumla öldürüşmedikçe kıyamet kopmayacaktır.” (Buhari, e’s-SAhih, Kitabu’l-Cihad/96; Müslim, e’s-Sahih, kitabu’l-Fiten/62 hadis no: 2912; Ebu Davud, Sünen, hadis no: 4304; Tirmizi, h. no: 2251; İbn Mace, h. no: 4096-4099)

“KITALU’T-TURK” HADİSLERİNDEN. “Türklere karşı k’tal, kesinlikle olacak.”…
(Buhari, e’s-Sahih, Kitabu’l-Cihad/96)

“Şu da kıyamet alametlerinden: Kıldan (keçe) ayakkabı giyen bir toplumla vuruşup öldüreşeceksiniz. Geniş yüzlü, yüzleri kalkan gibi, üst üste derili toplulukla vuruşmanız-öldürüşmeniz kıyamet alametlerindendir. Siz (müslümanlar), küçük gözlü, kızıl yüzlü, basık burunlu, yüzleri kalkan gibi, derisi üst üste binmiş olan Türklerle öldürüşmedikçe kıyamet kopmaz.”( Bkz. Buhari, e’s-Sahih, kitabu’l-Cihad/95; Müslüm, e’s-Sahih, Kitabu’l-Fiten/66, hadis no: 2912; İbn Mace, h.no: 4097-4098).

– “Sizinle(siz müslümanlarla), küçük (çekik) gözlü toplum, Türkler savaşacaktır. Siz onları, üç kez önünüze katıp süreceksiniz. Sonunda Arap Yarımadası’nda karşılaşacaksınız. Birincide, onlardan kaçan kurtulur. İkincide kimi kurtulur, kimi yok edilir.
Üçüncüdeyse onların tümü kırılacaktır.”(Ebu Davud, sünen, hadis no: 4305.) Muhammed’in, bugün kendisine “Peygamberimiz, efendimiz” diyen Türklere bakışı tutumu budur işte.

İnsanlara “insan” olarak bakmak gerekir. Hangi ırktan, hangi renkten ve hangi “din”den olurlarsa olsunlar ya da hiçbir dinden olmasınlar. Ama “dinler”, “dinliler”, “ırkçılar” böyle bakamamakta. Yahudisi, Hristiyanı, İslam inanırı hep birbirine düşman. Irkçılar da kendi ırklarından olmayanlara karşı böyle. Bugün dünyamızın yaşadığı nice acı olaylarda, bu ilkelliğin payı az değildir. Bunlardan arınmalı artık insanlık. Yoksa acımasızlıklar, acılar, gözyaşları sürüp gidecektir.

İslamcıların Pehlivanı Yok

Eski müftülerden Turan Dursun, ”Şeytan ayetleri olayını tartışmaya hazırım” dedi. 2000’e Doğru onbeş gündür Turan Dursun ile aynı masaya oturup konuyu tartışacak bir islamci düşünür arıyor. Çalmadığımız kapı kalmadı. Diyanet işlerine başvurduk. Ankara ve İstanbul İlahiyat fakültelerini, islamcı basın organlarını, tek tek islamcı fikir adamlarını aradık. Hiç biri tartışmayı kabul etmedi.

Konu, islamın yüzyıllardır tartıştığı bir konuydu. Problem öncelikle islamın problemi. Kaynaklar, Kuran ve hadisler dahil, islamın temel kaynaklarıydı. Ancak, islamcılar konuyu tartışabilecek bir pehlivan çıkaramıyorlardı. ”Şeytan Ayetleri” üzerine çeşitli yazılar yazılıyor, hatta Hüseyin Hatemi bir kitap yayımlıyordu. Ama masanın üzerine hadis kitaplarını, islamın en güvenilir düşünürlerinin eserlerini koyarak yapılacak bir tartışmada yoklardı.

2000’e Doğru’nun daha önce islam kaynakları üzerine yaptığı yayımlardan sonra birçok islamcı fikir adamı, bu konuyu bize niçin sormadınız, bizim görüşümüzü niçin almadınız? diye serzenişte bulunmuşlardı. İşte şimdi kendilerini konuyu islam kaynaklarının ışığında konuşmaya davet ediyorduk. Üstelik Şeytan Ayetlerinin varlığını kanıtlayanlar, islamın karşıtları değil, islamın en itibarlı alimleridir.

Bu durumda 2000’e Doğru, konuyu Turan Dursun ile görüştü. Ama islamcı çevrelerden fikir meydanına çıkacak bir pehlivan aramaya devam edeceğiz. İslamcılara burada bir kez daha aynı çağrıda bulunuyoruz.

2000’e Doğru, Şeytan Ayetlerine daha önceki yayımlarında olduğu gibi, bir tarihsel gerçeğin aydınlanması açısından bakıyor. Salman Rüşdi’nin konuyu tarih gerçeklerin ötesinde inanç sahiplerinin tepkilerine yol açan fantazilerle ele alması, sağlıklı tartışmaya zarar veriyor. Biz, hem bilimsel kanılara, hem de dinsel inançlara saygılıyız. Düşün konularına şiddetin sokulmasını kınıyoruz. Gönüllerin incitilmesine karşıyız. Öte yandan, gerçeğin tartışılmasına hiç kimse yasak getiremez.

– Mekke’de bir putataparlık dönemi var. Bu “Şeytan Ayetleri” çok tanrıdan tek tanrıya geçişteki bir ara aşamayla mı ilgili?

– Tek tanrı aşamasının Muhammed’le başladığını sanıyorlar. Hiç ilgisi yok. Çünkü tarihin hiçbir döneminde çoktanrıcılık ya da tektanrıcılık olmamıştır. Tektanrıcılık dedikleri dönemde, çoktanrıcılık vardır, çoktanrıcılık dedikleri dönemde tektanrıcılık vardır. Kuran bunu kendisi açıklıyor. Muhammed, o putatapar denilen kimselere soruyor:”Siz niye tapıyorsunuz? Siz biliyorsunuz gözü görmez, bir şeye yaramaz,, canlılıkları olmayan şeylere nasıl tapabilirsiniz?” Onlar da, ”Sen biliyorsun ki, biz bunlara tapmıyoruz. Tapacak kadar akılsız kimseler değiliz” diyorlar. Aslında Muhammed de biliyor böyle olduğunu. Ama iş polemik çerçevesinde kalıyor. Diyorlar ki, ”Yukarrıbuna illallahi zulfa” Kuran bunu açık açık söylüyor. Biz, diyorlar, !!Allaha yaklaştırsınlar diye bu put denilen şeylerin simgelediklerini aracı yapıyoruz.” Diyelim ki şu heykel. Bu heykelin simgelediği bir varlık var. Nasıl allah, görünmez bir varlık olarak inanılıyor, o, put denilen heykellerin, heykelciklerin de simgeledikleri varlıklar var. Bu varlıklar ikinci dereceden varlıklardır. Bunlar allaha insanları yaklaştırmak için aracıdırlar. Çünkü allah o denli büyüktür ki, aracı olmadan ona yaklaşılmaz. Ancak simgelerin simgeledikleri varlıkların aracılığıyla biz O’na yaklaşmaya çalışıyoruz.” Çoktanrıcılık denenle tektanrıcılık denen arasında ad değişmeleri olmuştur yanlızca. Bu dönemde de yine simgeler arsında da en başta olanlar vardır. Nasıl islamda, yahudilikte, hıristiyanlıkta baş melekler vardır: Cebrail, mikail, israil, azrail gibi…Putların da -yanlış olarak, put denilen simgelerin- simgeledikleri varlıklar içinde en önde, en gözde olanları vardır.

SIRETUIBN ISHAK.FIKRA 219. Olayı anlatan hadislerden

– Bir hiyerarşi var…

– Tabii tabii. İşte bunların arasında en başta olanlardan üç tane tanrıça, Şeytan Ayetleri nedeniyle gündemde olan tanrıçalardır. Lât, Uzza, Menat… Sözcüklerine dikkat ettiğinizde gerçek daha iyi ortaya çıkar. Şimdi Lat, Allah sözcüğünün dişilidir.

-Tanrıça yani.

– Evet. Allah, eril bir sözcüktür. Fransızcada “masculin” deniyor ya. Lat ise, “feminin”dir. Nasıl Emin ve Emine vardır. Emin’in Emine’sidir Lât. Sonra Allah’ın sıfatları var. 99 sıfatı. Bunlardan birisi de Eaz.

– Azizden mi geliyor?

– Aziz, değerli; Eaz, en değerli, en güçlü anlamında. O da erildir, onun da dişili Uzza.

– En değerli oluyor.

– En değerli, en güçlü. İşte bu tanrıçalar, tanrının ve niteliklerinin dişili oldukları için bunlara yaklaşmak tanrıya yaklaşmak sayıldığı için aslında Muhammed bunlara pek fazla karşı değildi.

-Başlangıçta…

– Başlangıçta bunlara karşı değildi. Karşı olamazdı. Hatta Muhammed’in putlara taptığı dönem vardır. Çünkü “tektanrıcılık” denen dönemi o dönemden ayırmak mümkün değildir.

– Zaten peygamberlik, resullük gelmesi daha sonraki bir aşamada.

– Dikkat etmek gerekir ki, Peygamberler de bir aracıdır. Nasıl putlar, onların simgeledikleri varlıklar birer aracı sayılır. Allah’a; Peygamber de bir aracıdır. Esasen Arap dünyasında da şairlerin tanrıyla ilişkileri olduğu kabul edilirdi ve her bir şairin de bir cini olduğu… Hani ilham perisi derler ya? Oradan kalma. Muhammed’in de bir cini olmuştur. Muhammed’in de cini Cebrail olmuştur. Cin denmemiştir de melek denmiştir.

SUYÛTİ’NIN TEFSlRINDEN.(Celaleyn, cilt I sil)

– Hz. Muhammed’in o şair geleneğinin bir temsilcisi olduğu söylenebilir mi?

– Tabii tabii. Bu olayda da olduğu gibi, ortaya çıkyor. Bu şeytan ayetlerine konu olan sözler aynen şöyledir; şiirsel olarak:E’lale veıl-Uzza ve Menatrıs-salisete’Luhra/Tilke ğaraniku’l Ula/Ve inne le şefaatehunne le Turca. Yani:”Lat ve Uzza ve bir üçüncüsü olan Memat. Bunlar yüce turnalardır. (Kuğular) ve bunların şefaati kesinlikle umulur.”

– Bunlar yüce turnalardır. (Kuğular) ve bunların şefaati kesinlikle umulur.”

Şimdi bu sözler, Necm suresinin sözlerine, ayetlerine şiirsel olarak da çok uygundur. Aynı uyaktadır, aynı kalıptadır. Bunlar Arabistan’da Muhammed döneminde de, Muhammed döneminden önce de şiir olarak zaten biliniyordu. Bu Şeytan Ayetleri biliniyordu. Muhammed’in yaptığı şu olmuştur: Necm suresinde o sözleri ayet diye okumuştu.

-Yılı belli mi?

– Kimse bir tarih koyamıyor, ilk, Mekke dönemindeydi. O zaman bu Necm suresini okurken, o aynı uyaktaki sözler Muhammed’in diline kendiliğinden gelmişti. Amaçlı olarak da yerleştirmişti Muhammed. Çünkü iki yönden yararı vardı. Birincisi, o puta tapanlarla mümaşaat yapmış olacaktı. Yani onlarla aynı noktada yürümüş olacaktı bir süre.

BUHARI E’S-SAHIH KlTABU SÜCÛDI’L-KUR’AN. “Peygamber,Necm Suresini okuduğunda Müslüman, putatapar herkes birlikte secde etmişti.”

-Bir ittifak oluyordu ya da uzlaşma…

– Tabii, uzlaşma olacaktı onlarla. İkincisi, bunu söylerken Muhammed, ayet kalıplarında söylediği için ayet olarak tanınması mümkün olabilecekti. Ondan sonra da dönüşü de kolay olabilecekti. Nitekim sonraki sözleriyle öyle demeye getirdi. ”Bak, ayet kalıplarında. Ben nereden bileceğim bunun şeytan tarafından uydurulduğunu. Şeytan, Cebrail kılığına girdi, benim önüme geldi. Bana bunları söyledi. Kalıp da aynı olduğu için sesimi çıkaramadım.” *Öte yandan onlar da Tanrıçaları görünce, daha doğrusu bu tanrıça öven sözlerin ayet olarak okunduğunu görünce Muhammed’in ”Hadi birlikte secde edelim” sözüne karşı çıkmadılar.

– Orada bir uzlaşma oldu yani.

– Eğer, başka kalıplar içerisinde olsaydı onlar o hileyi kavrayacaklardı. Hile, Arapçada çare demektir. Bu metodu kullandı. Metod yararlı da oldu. Çünkü bir hoşgörü ortamı doğdu. Hatta Habeşiştana göçmüş olan müslümanlara kadar yayıldı da -bütün tarihçiler kabul ederler- Habeşiştanda müslümanlar, Mekkeliler tümden müslüman oldu diye dönüş yaptılar. Yani öylesine bir özgürlük ortamı doğdu. O arada da daha başka yerlerde de itiffaklar kurulabildi. Putataparlarla birlikte olma gereksinimi kalmadı. O zaman dedi ki ”Cebrail geldi, bana böyle söyledi. Sen burada yanılmışsın. Allahın göndermediği ayetleri sen ayet olarak sunmuşsun. Bu yanlış.”

– Salman Rüşdi ile başlamıyor değil mi bu tartışma?

– Şimdi bütün bu tartışmalara Salman Rüşdi’nin kitabı yol açtı gibi gözüküyor. Oysa o sadece bir simgedir. Salman Rüşdi’den önce de olayın yankıları var. Mesela, Ahmet Hamdi Akseki’nin bu olay üzerine bazı fikirleri vardır…19.yy.’da da üzerinde çok durulan bir olaydı bu. Batı’nın doğu bilimcileri, Kuranın tanrısal bir kitap olmadığını kanıtlama çabası içinde bunu da söylemişlerdir. Bunun karşısında, İslam aleminden hemen reddiyeler yazıldı. Bu neden böyle? Tarihin hangi döneminde olursa olsun, İslam polemikçileri, hep bu yolu izlemişlerdir. En açık şeylere bile reddiyeler yazmışlardır. Hatta doğubilimciler, islam polemikçilerinin reddiyeleri üzerine kitap bile yazmışlardır.

– Bir yandan da diyorsunuz ki, 15. yy’da yaşayan Celaluddin Süyûti inkâr etmiyor.

– O reddiyecilerden değil. Süyuti olsun, İbni Hacer el Askalani olsun, reddiyecilerden değil. Aslında reddiyeciler islam otoritesinden sayılan kimseler değildir. Çok alim kabul edilmezler. Ahmet Hamdi Akseki de çok alim bir kişi değildir. Bunları gerçek ilgilendirmiyor. Sadece şeriatla, şeriat siyasetiyle ilgilenirler. Nerede islama zararı dokunur dedikleri şey varsa, hepsini, ne olursa olsun, aslı olsa bile red etme yoluna gitmişlerdir. Bu çabayı Türkiye’de en başta Ahmet Hamdi Akseki üstlenmiştir. Yani her ülkede bir Akseki bulunmuştur ve şeytan ayetlerine reddiyeler yazılmıştır.

Çok önemli İslam alimlerinden öğrendiğimiz konuyu Türkiye’de de İslamcı düşünürlere götürdük ve tartışalım dedik. Böyle bir tartışmaya çıkmadılar. Bu konuda ne diyorsunuz?

Tartışmaya çıkmamaları, ilginç. Benim adımdan söz etmişsiniz. Benimle onların bir araya gelip tartışmaları benim yönümden mümkün, ama onların yönünden mümkün olmuyor. Yani onlar dişlerine göre bir kimse seçerler. Bu olayı benimle tartıştıkları zaman reddedemeyecekler. Çünkü ben onlara siz hangi yönden inkar ediyorsunuz diyeceğim. Gelin tartışalım, bakalım var mı, yok mu? İslam otoritelerinin eserlerini ortaya koyacağım. Kaynakları ortaya koyacağım. Dinsizler uydurmuştur deniyor. Haydi buyrun bakalım bunların hangisi dinsiz? Buhari mi dinsiz? Ki hadisin bir bölümünü Buhari de koymuştur kitabına. îbni Hacer el Askalini mi dinsiz, Süyûti mi dinsiz? Sonra bu ayetleri tefsirlerine koyan, sayısız İslam müfessiri, bunlar mı dinsiz? Bırakın dinsizliği gelin şimdi sizinle hadis tenkidi yoluna gidelim. Hadisin sağlamlığı için ölçüler nelerdir? Çürüklüğü için ölçüler nelerdir? İslam otoriteleri neler söylemiştir, sağlamlık ve çürüklük yönünden? Bunları rotaya koyalım, soğukkanlı olarak tartışalım. E, buna giremezler. Çünkü girdikleri zaman bakacaklar bu hadis sağlamdır. Yani olay sağlamdır.

– Siz biraz bize İslam kaynakları konusundaki uzmanlığınızı, hayatınızı kısaca anlatır mısınız? Sanıyorum müftülük yaptınız.

– Yıllarca müftülük yaptım, çok uzun süre. Müftülükten ayrıldım, TRTye geçtim. TRT’de prodüktör olarak çalıştım. Sonra TRT’den emekli oldum.

– Yabancı dil biliyor musunuz?

– Yazık ki bildiğim yalnızca Arapçadır. Ama klasik Arapçayı biliyorum ve sanıyorum klasik Arapçayı kendi dilimi bildiğim kadar, hatta daha da iyi bildiğimi söyleyebilirim.

– Klasik Arapçadan kastınız Kur’an’an zamanındaki… 6. yüzyılda başlayıp…

– Daha öncelere dayanır. Klasik Arapça, bozulmamış Arapça. O bozulmamış Arapçayı çok iyi bildiğimi söyleyebilirim. Bu günkü Arapçayı da bilirim, ama o ölçüde değil. Arapçayı bilmemin önemi şurada, İslam kaynakları o Arapça’yla yazılıdır. Hem Kur'an, hem hadis tüm İslam kaynaklarında. Ayrıca benim uzmanlık alanım var. Örneğin, fıkıhçıyım ben, yani İslam hukukçusuyum. Kelamcıyım. O da ayrı bir daldır. Hadis bilimcisiyim, yani bir hadis nasıl çürük olur, nasıl sağlam olur. Usulü hadisten bilinir; Usulü hadisçiyim. İslamın bu dallarını sadece meslek olarak değil, özel çabalarımla da öğrenmeye çalışırım. Yani beni bu alanda, karşımda olanlar da yanımda olanlar da uzman olarak görürler. Ayrıca doğubilimciyim. Ben şimdi kendimden sıkılıyorum kendimi anlatmaktan. Bu arada tüm dinleri kutsal kitaplarını karşılaştırdım. Bir din etnoloğuyum.

– İslam alimleri bunu tartışabilseydi, biz 15. yüzyıldan daha mı gerilere düşeceğiz?

– Acı olan bu. O kadar politize ettiler ki İslamı, tartışılamaz duruma getirdiler. Amaç da o. Zaten terör, şeriat terörü burada kendini gösteriyor. Korkutacak, ses çıkarılmayacak, onunla konular kapatılacak.

– Sayın İlhan Arsel’e de ‘katli vaciptir’ diye Almanya’dan fetva çıkardılar. Bunu nasıl karşılıyorsunuz? O da nihayet İslam kaynaklarını inceliyor değil mi?

– Evet- Ben ilhan Arsel için şunu söylerim: Arsel’in yazdığı kitaplar hangisi olursa olsun, çağımızın kitaplarıdır.Teokratik Devlet Düzeninden Demokratik Devlet Düzenineadlı kitabı olsun,”Arap Milliyetçiliği ve Türkleradlı kitabı olsun,Aydınlardiye bir kitabı var, o olsunBiz Profesörleradlı kitabı olsun ve en sonŞeriat ve Kadınadlı kitabı olsun, gerçekten çağımızın kitaplarıdır. Hele bu sonuncu kitabını didik didik okudum. Gerçekten bir ömür ister, öylesine bir kitabı yapıp meydana getirmek için. Cemalettin Kaplanın fetvasına gelince, ben yakından tanıyorum Kaplanı. Arkadaşlığımız da, meslaktaşlığımız da var. Bir araya gelip konuşmuşluğumuz filan var. Cemalettin Kaplan da İslamın işte o sözünü ettiğim reddiyecilik, siyasal çerçevede eriyip gidenler arasında yerini almıştır. O da İslamın ne dediğinden çok, İslamı nasıl ortaya koymak gerektiği ile uğraşan bir kişidir. Gerçek bir incelemeci değildir. O şeriatı getirmeye çalışıyor. Şeriatı getirmek için de izlediği yöntem vardır. İşte o yönteme uyuyor. Şimdi o yönteme İlhan Arsel’in kitabı en büyük darbeyi indirdiği için, şeriatçılar onu hedef aldılar.

– Cemalettin Kaplan bilgili midir?

– Şimdi doğrusunu söylemek gerekirse, evet bilgisi yoktur denemez. Ama bir ‘mudakkik’, yani bir incelemeci, araştırmacı değildir, bir şeriat politikacısıdır. v

– Peki bilgili olduğuna göre Kaplan da, Suyuti de, Buhari de diğer kaynaklarda bunları görmedi mi?

– Kuşkusuz gördü. İlhan Arsel’in kitabının İslam kaynaklarına uygun olduğunu da biliyor. Çok çok yakından biliyor. Ama onu işin siyasal yönü ilgilendiriyor.

– Müslümanlıkta yalancılık olur mu?

– Şeriatın en baş taktiği ”harp hiledir”. Yani savaş hileyle kazanılır. Hileyle bunu yürüteceksiniz, ortaya koyacaksınız. Hangi alanda olursa olsun. Onlar şimdi kendilerini bir savaş içinde görüyorlar. O savaşta yalanın her türünü sergilemekte kendilerini yetkili görüyorlar.Yani mübah görüyorlar. Yol onlar için mübahtır. Bir de şu gerçeği ortaya koymak gerekir. Cemalettin Kaplan şeriatçıdır. Humeyni de şeriatçıdır. Şeriat acımasızlıktır. Şeriat terörizmdir. Onun için de onlar bu acımasızlığı sergiliyorlar. Yani o da şeriatın hükmünden başka bir şey ortaya koymuyor. Çağdaş insanın kafasını avuçlarının arasına alıp düşünmesi gerekir. Demek ki şeriat budur. Yani şeriat egemen olduğu zaman özgürlük diye bir şey olmayacak, demokrasi diye bir şey olmayacak. Kimileri der ki bırakalım onlar da *kendi partilerini kursunlar. Bırakalım onlar da gitsinler sokaklarda miting yapsınlar, şeriatı istiyoruz diye. Bunun olması demek teröre de evet diyelim demektir. Yani bırakalım terörizm partisi kurulsun. Özgürlük düşmanlığına ilişkin parti kurulsun. Onlar da kendi mitinglerini yapsınlar. Demokrasi, özgürlük isteyenler bunların zıttı bir partinin kurulmasını isteyemezler, evet diyemezler. Cemalettin olayı olsun, Humeyni olayı olsun bunu açık seçik ortaya koyacak niteliktedir.

– Bu konular gündeme getirilince, hemen bir Yahudilik suçlamasıdır gidiyor…

– İslam şeriatının teröre yönelik yanı Yahudilikten kaynaklanır daha çok. Çünkü İslam, dünya hükümlerini, “şeriatı” Tevrat’tan almıştır. Yahudi şeriatından. Bugün İsrail’de görülen kan dökücülük ve acımasızlık da bu şeriattan kaynağını alır. Tevrat’a bir bakarsanız Yehova’nın bir savaşçı olarak Yahudilere katıldığını ve Yahudileri kendi dışlarında bulunan toplumları vurmaya, yakmaya, yıkmaya, öldürmeye kışkırttığını, bu konuda hiç acıma gösterilmemesini istediğini görürsünüz.

– Siyonizme karşı Filistin halkının kurtuluş savaşını nasıl görüyorsunuz?

– Filistin halkının kurtuluş savaşma gelince, kuşkusuz haklıdır. Başbelası durumundaki “Siyonizme” karşı savaşlarını da anlamamak mümkün değil. Ne var ki, kurtuluş savaşı dine dayalı bir savaş niteliğine sokulmamalıdır. “İslam birliği” falan gibi çerçeve içinde yürütülmemelidir savaş. İslam ya da bir başka din ne derse desin Filistin halkı din terörüne de girmeden, heveslenmeden kendi davalarının haklılığı doğrultusunda yürümelidirler. Tevrat’ın çeşitli bölümlerinde 1. Samoel, 2. Samoel, tarihler, 1. Krallıklar, 2. Krallıklar ve diğer bölümlerinde Filistinlilerle Yahudilerin bitimsiz olan savaşları anlatılır. Kuşkusuz Tevrat’ta anlatılan savaş bir din savaşıdır. Yani dine dayalıdır. Şimdi çağdaş dünya karşısında Filistinlilerin aynı çerçevede savaş yürütmeleri ne akıllıca olur, ne de çağdaş.

– Türban konusunda ne düşünüyorsunuz?

– Türban aslında siyasi nitelikli bir olaydır. Kuşkusuz şeriattan kaynağını alır. Şeriatçılar türban olayına siyasal nitelik de vererek şeriat rejimi getirmenin bir provasını yapmışlardır. Bunda devletin izlediği yanlış politikanın büyük payı vardır. Çünkü 82 Anayasasında 24. maddedeki din derslerini zorunmu duruma getiren hüküm zamanla bu sonucu verecekti. Şimdi yaşanan da odur. Yani ekilen biçiliyor. Şeriatın yaygın duruma gelmesinde bu politika etkili olmuştur. Şimdi tam bir çelişkiye düşülerek türban yasaklanıyor. Ama kafalarının içi türbanı giymeye hazır bir durumda bırakılıyor. Hatta o yönde eğitim yapılıyor. Bununla birlikte türbana serbestlik verilsin denemez. Çünkü çağdaş bir üniversitenin kapısından ayağını atanlar çağdaşlığı kesin olarak kabul etmek zorundalar. Yasakçılıkla nereye varılabilir? Sorusu sorulabilir. Kuşkusuz yanlızca yasakçılıkla çözüm olamaz. Çünkü bunun yanında köklü eğitim gereklidir. Örneğin; trafik yasaklarını kaldırmak mümkün değil. Ama trafik için ayrıca insanları eğitmek de gereklidir. Kısacası bir yanda yasak konulurken, bir yandan da sağlıklı, köklü eğitimi gerçekleştirmek zorunludur.

– Son olarak söylemek istediğiniz bir şey var mı?

– Şimdi benim burada herkese, özellikle aydınlara bir çağrım var. Şeriat ve Kadın adlı kitap alınıp okunmalı, okutulmalı, yazarlar bu kitabı tanıtmalı. Nice kara seslere bunların yarattıkları ya da sürdürdükleri karanlığa en güzel karşılık bu olacaktır.

Çünkü, şeriat bir felakettir, özgürlükten, demokrasiden, insanlıktan yana olan herkesin bu felaketi önlemede katkısı bulunmalıdır. Kuşkusuz yasal çerçevede.