PlNAR ÇEKİRGE

Dr. BAHADIR BAKIM

Gölgedeki Adam

Genel Yayın No: 55

Türk Edebiyatı Kitaplığı: 11

Gölgedeki Adam

© Pınar Çekirge, 2012

© Bahadır Bakım, 2012

© Altın Bilek Yayınları, 2012

Bu kitabın Türkçe yayın hakları, Altın Bilek Yayınları'na aittir. Her hakkı saklıdır. Tanıtım amaçlı kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmadan hiçbir yolla çoğaltılamaz.

Yayınlar Genel Koordinatörü İlker Balkan

Dizi Editörü Emel Balkan

Kapak Tasarımı Onur Korkmazer

Tasarım ve Uygulama Altın Bilek Yayınları

Baskı Engin Matbaası 0212 612 05 53

Yayınevi Sertifika No 23274

Birinci Basım Haziran 2012, İstanbul (1000 adet)

ISBN 978-605-5831-25-7

ALTIN BİLEK YAYINLARI Taksim Mah. İstiklal Cad. Zambak Sok. No:12/4 Beyoğlu İstanbul

Tel: 0212 292 18 80 Faks: 0212 292 18 60

Web: www.altinbilekyayinlari.com Eposta: info@altinbilekyayinlari.com

PlNAR ÇEKİRGE

Dr. BAHADIR BAKIM

Gölgedeki Adam

- ANLATI -

Kim bilir belki de yeryüzünden bıkıp kaçan mutluluk perisini arıyorlar. Belki de ona, başka bir yıldızda rastlayabileceklerini sanıyorlar. Ama gökyüzü o kadar geniş, yıldızlar da o kadar çok ki..

"Bozuk Düzen" / Güner Sümer

ISSIZ GECEDE YANKILANAN O KAHKAHA

"Adı Diğer Kadın"ın (2003) hemen ardından ikimize de sıklıkla soruldu: "Sırada 'Öteki Erkek' var mı," diye.

Aslında duymazdan gelmeye çalışsak, bir başka proje bulmalıyız diye, kendimizi avutup ertelemeye uğraşsak da olmadı. Karar verilmişti. "Diğer Erkek" yazılacaktı.

"Kadın aldatılır, ama aldatmaz," önyargısı vardı karşımızda.

Kadın aldatmaz. Hiç bir koşulda aldatamaz!..

Hüküm kesindi. Erkek, ister taş fırın, ister light, ister metro seksüel olsun, günün birinde nefsine yenilir, başka vücutlara sığınabilirdi. Ama bir kadın...

Aslı Bayrak'ı anımsadım. Sevdiği insanı okyanus gibi kucaklayan bir kadındı; sınırsız ve kural tanımayan. Yüzünde hep o kırık tebessüm.

"60 Günlük Bir Şey" (Füsun Erbulak, 1984) kitabının kahramanı Aslı usulca yanıma oturdu. Bahadır ile tanıştırdım Aslı'yı hemen. Çantamda Emma Bovary'nin yazdığı mektuplar duruyordu. Şimdilik bu mektuplardan söz etmek istemiyordum kimseye. Madam Karenina ile Kont Vronsky'nin içerde Bahadır'ı beklediklerini biliyordum, ama görüşme süremiz dolmamıştı ki henüz. Bekleyebilirlerdi... Hem kim demişti ki onlara, randevularına bu kadar erken gelmelerini?

Mehmet Rauf, "Eylül"ün beyaz eldivenli Suad'ı ile buluşmamıza yardımcı olacağını söylemişti. Büyükdere'deki yalıda bir araya gelecektik.

"Necip de olsun ama," demiştim. Gülümsemişti Mehmet Rauf.

"Süreyya Bey'i dinleme imkânımız da olur mu," diye üstelemişti Bahadır.

Süreyya, Necip, Mösyö Bovary, Behlül, Adnan Bey. Hepsiyle tek tek konuşmamız şarttı. Ben asıl Behlül'ün izini sürüyordum günlerdir. Dahası, "Samanyolu"nun altında Nejad'ı dinleyecek, ama en çok Zülal'i konuşturmaya çalışacaktım. Bir "Hıçkırık' ayırmıştı Nalân ile Kenan'ı... Onlarla buluşmamamız olmazdı. Peki, Nedret ile Kemal'in "suçları insan olmak" mıydı sadece?

"Erkek yaptı mı çapkın, kadın yaptı mı kötü olur," demişti Aslı.

"Bizde kadının cinsel açıdan aktif olması ya da hazır görünmesi 'hafiflik', 'orospu'luk olarak algılanır hep..."

O kadınlar... Öteki erkekler. Her erkeğin yekdiğeri için 'diğer erkek' oluvermesi.

Bir kadının savrulan kahkahaları...

Dışardan bakılınca hemen hepsinin öyküsü birbirine benzer gibi görünüyordu. Gerçekte her birinin yüreğinde ayrı bir yaşam, ayrı bir dünya vardı. Onlarla konuşmak hem zor, hem çok kolaydı. Umursamazları, umursamamazlığa dönüştüğünde, bölük pörçük dökülüyordu kırık hayat öyküleri ağızlarından. Sözcüklerin kimi yutuluyor, kimi de hızla geçiştiriliyordu. Yutkunduklarında, sustuklarında, gözleri buğulandığında onları dinlerken unutamadığımız tek şey kadın oluşlarıydı. Bir kadın yüreği taşıyorlardı, kadınca duyarlılıklarında.

Bazen öyküler, çoğu kez de kişiler birbirine karıştı yazarken. Çünkü, dayanılmaz acıya dönüşen yaşamlarını dile getirecektik o kadınların. Hüzünlerini, en güzel yenilişlerini, tutkularını. Bir diğer erkeğin tenine ilikleniş nedenlerini. Sığ aşkları, bazen çok sıradan bazen hayli abartılı cinsel özlemlerini. Vantuz benzeri gözlerle didiklenen hüzün, kırıklık ve isyanlarını. O baş edilmez kıstırılmışlık duygusunu. Çöküşlerini.

Gerçekler bir kez daha yalansız, dolansız, saklanmadan, değiştirilmeden yazılacaktı.

Bahadır da, ben de fermuarları kapalı kalemlerden değildik. Hayata dair sorulacak sorusu olmayan, şirin gözükmek uğruna maskların ardına çekilenlerle bir kan bağımız yoktu. Olmamıştı. Hayat korkağı, toplum kaçağı olmamıştık çünkü. Dahası ikimiz de darbe yemiş insanların öykülerine vurgunduk. Hiç bir duruşun hevesine kapılmamış, çok sahici iç kavgalar, ödeşmeler yaşamış insanların!..

Psikiyatrist Dr. Bahadır Bakım ve Pınar Çekirge'nin "Üvey Anne Efsanesi" (Benseno Yayıncılık, 2002) ile başlayan "Adı Diğer Kadın"(An Yayıncılık, 2003), "Benim Annem Üvey Annem" (An Yayıncılık, 2003) ile devam eden menzili belirsiz yolculuklarında yeni bir durak olacaktı bu kitap.

"Harikulade bir ev... Piyanonun üstünde on bir yıllık ideal bir evliliğin saadet fotoğrafları... Yakışıklı ve anlayışlı bir eş... Dokuz yaşında bir çocuk... Köpek... Tenis dersleri... Türlü çeşit hobiler...

"Bir kadın daha ne ister?"

"Sadakatsiz filmi bu soruyu kadınların kafasına kakıyor," Can Dündar'a göre.

"Hem de öyle kurnazca yapıyor ki bunu, seyreden kadınlar başroldeki Connie'nin yerinde olmaya can atsın diye koca rolünü 'dayanılmaz' Richard Gere'e oynatıyor. Ve Connie, bütün bunları riske atıp eşini (o güzelim adamı) bir serseriyle aldatıyor.

"Rüzgârlı bir gün... Sokakta 'hayta'yla tesadüfî çarpışma... Dizden yaralanma... Tedavi için eve davet... 'rüzgâra kapılma'... mantoyu çıkartırkenki ilk sıcak temasın baş döndüren ürpertisi... Evde ütü, bulaşık, burada Fransız âşık; evde çocukla ödev, burada çıtırla peşrev.

"Connie, kalsa eşine ihanet edecektir; kalmasa kendine..."

"Kalır. 'Serseri'nin kadın ayartmakta kullandığı rubailer kitabında Ömer Hayyam, "Bu an, senin hayatın," demektedir. O an için hayatını gözden çıkarır. "Hata yaptım, endişesine Şeytan'ın müsekkini hazırdır," diyor Can Dündar ve, "Hata yoktur... yaptığın ve yapmadığın şeyler vardır," diye ekliyor.

"Dönüş treninde gözlerinde şehvetle nedamet birlikte parıldar. Evde ise yalanın o soğuk tebessümü yerleşir yüzüne... Artık âşıktır. Bedeninde erotik iç çamaşırları, setinde onun müziği, dilinde onun şiiri, aklında onun bedeli.

"Orta yaşlı bir kadın için, "Yaşlanmadım, hâlâ arzulanıyorum," müjdesidir bu. Nicedir çıktığı annelik mertebesinden kadınlığa dönüş sinyalidir ki bir süre sonra çocuğunu okuldan almayı unutturur ona. Sonra gelsin, evden çıkma bahaneleri... Söylendikçe yenisini çağıran yalanlar... Ansızın bastıran ağlama nöbetleri... Bir maskeyle yaşamanın katlanılmaz ağırlığı. Kirlenmişliğinden, devamlı bulaşık yıkayarak arınmaya çalışan bir kadının zavallılığı. Bitirmek istedikçe baştan başlayan, koca iyi davrandıkça hepten yaralayan bir ilişki... Sadakatsiz, cazibesine kapıldığımız o anın, cehennemin giriş kapısı olduğunu anlatıyor bize.

"Richard Gere'i karısının içine giren şeytanı çıkartan bir rahip kılığına sokuyor. Alafranga bir recm sahnesi kurup, evli kadını ayartan çapkın erkeği, kocaya taşlatıyor. Sofra toplamaya da yardım eden, ailesine her şeyini vermiş adamı yücelterek kadını harcıyor."

"Filmin sonuna ustaca yerleştirilen pişmanlık sahnesinde Connie, ilk tanışmada serseriye kapılmayıp taksiyle eve döndüğünü hayal ediyor. Keşke buralarda kırıştıracağıma evimin kadını olup oğlumun beslenme çantasını hazırlasaydım demeye getiriyor. Lâkin -tabii ki- son pişmanlık fayda vermiyor."

Dışarda yağmur yağıyordu sırılsıklam. Hani filmlerde olur, onun gibi. Suskun bakıyordu Aslı, incecik bir gülümseme yayılmıştı dudaklarına. Sigarasını yaktım. Yüzünü alevi saklayan iki avucuma doğru eğdi usulca, soluklandı; başını yeniden kaldırırken gözlerinde tortulaşan acıyı gördük Bahadır ile. Yutkundu Aslı.

Sessizlik boşandı. Uyku artığı sabahlardaydık. Bir an bakıştık.. Ama bu göz göze gelmek değildi. Gözlerin en içlerinde söylemek istediğimiz ya da söylemeye çalıştığımız ne çok şey vardı.

"Ben Aslı Bayrak, yaşını başını almış, mesleğinde zaman zaman doruğa çıkmış, paralı pullu, deli dolu, tez canlı geveze bir kadın.

"Bir duman, bir koku, bir ceset, bir fosil.. Bir ŞEY bu adam. İlişkimizin kendi gibi. Adı konulmayan bir ŞEY. Koskocaman bir soru işareti. Bu ŞEYin adı hastalık mı, tutku mu, inat mı, yoksa... Karasevda, kutsal aşk mı? 'Tanrım kurtar beni,' denecek bir ŞEY kuşkusuz.

"Hayır, bu ŞEY övünülecek bir ŞEY değil artık. Bir güç, bir bela, bir zıpkın öldürmeden sıyıran."

Bu ŞEY nefrete dönüşmeliydi artık. Bir öğürtüydü bu ŞEY. Dahası, bu ŞEY Aslı'dan yana aşktı kesinlikle. Ama Ali'den yana sadece şaşkınlık. Gururu okşanıyordu. Aslı'nın geliş biçimini, yoğun sevgisini madalya yapıp boynuna takacak, büyütecekti.

"Bu adamı koluna takıp toplum içine girmek! Olayın sansasyonu durduktan sonra bu adamla yaşamak, konuşmak mümkün müydü acaba? Bu adamı nikâh masasına kadar götürüp 'Hayır' diyebilmek ve namusunu temizlemek. Bunu mu istiyor Aslı, şuur altında! Boşuna çabalıyor. Gerçek bu değildi..."

Bu adamla sonuna kadar bir çatı katında ara sıra uğradığı metresi olarak yaşamak, evliliğini, çocuğunu geride bırakmak... Her şeye razıydı Aslı.

"Neden," diye sordu Bahadır. "O şey Aslı'dan yana aşktı çünkü," dedim. Hayatın 'kısasa kısas'ı belki de buydu işte. Bu denli basitti. Bu ölçüde yalın!

"Vicdan azabı çekmek acımaktır. Acımıyor ki Aslı Hidayet'e. Bir zamanlar Ali'yi sevdiği kadar sevmişti onu; acıyamaz. Suçluyor mu? Hayır. Suç kendinde. Hafifletici sebep yalnızca yıllar, ilgisizlik, kopukluk, tiyatrosuz geçen aylar, kızına verdiği ölümcül emek ve bıkkınlık. Her şeyden bıkmak!.. Ve Ali'ye can yeleği gibi sarılmak. Belki de boğulacak. Belki de yelek patlak, onu taşıyamayacak.

"Sevilmediğini bile bile sevmek imkânsız. Ya Ali? Onu nasıl sevebiliyor? 'Seni seviyorum,' diyemeyen bir erkek. Evet onu herkesten çok seviyor, çünkü sevdiğini söyleyemeyen bu adam sevmediğini de söyleyemiyor ki !..

"Hayır! Bu adam her şeyi yapabilir Aslı'ya; gururundan edebilir onu; etti de zaten. Ama delirtemez. Çünkü kızı var. Kırkında azan kadın bir yük değil çocuğunun omuzlarında Aslı'ya göre, ama deli bir anne asla taşınamaz. Yaptıklarının bedelini kızına ödetmeyecek. Ali onu gerçekten sevse, elini tutsa bile gitmeyecek artık onunla..."

İçinde bir şey vardı Aslı'nın, bir şey, bir şey! Ne olduğunu bir türlü çözemediği, bulup çıkartamadığı. Beynindeki, elalem ne der, düğmesini geçici bir süre kapatmıştı. Aldırışsızdı. Belki de şu an içinden, yaşanmış ve unutulmuş duyguların, sayfalar arasında kurutulan çiçeklere benzediğini düşünüyordu. Yüzünden 'fazla konuştum' kaygısı bulut gibi geçiyor bazen, "bu konuya girmesek," diyordu.

Sezerdim o gizli hüznü. Aynı acıyı yaşamış Madam Karenina da sezerdi. Bilirdik bir kaç saniye susmak gerektiğini. Suskunluk bıçak kadar keskinleşirdi. Sessizlik üçümüzün arasında, çökmeye başlayan ikindi alacasını alazlayıverirdi birden.

"Nasıl hatırlıyorsun bu kadar şeyi," diye sordu Aslı. "Hiç unutmadım," dedim. Haklıydı. Üzerinden o kadar çok unutulur zaman geçmişti ki gözleri gözlerimde, alt dudağı seyirmeye başladı.

Herkesin içinde ve herkese karşı yaşamıştı o ŞEYİ Aslı. Tutulmamak için verilen sözler, hırçın dedikodular. Toplum kırgınıydı Aslı. Topluma kırgındı, düzene kırgındı.

Deli bir istekle, sadece o diğer erkeğe güvenerek çıkmıştı yola; tek başına, yapayalnız üstelik.

Gözleriyle sordu, gözlerimle karşılık verdim Aslı'ya.

"Onu sevmiştin. Bugün değil geçmiş zamanda..."

Yeniden anımsamak, yeniden o şeyleri yaşamak mıdır? Dahası, neden hep geriye çok az, ama her defasında kalabileceğinden daha çok şey kalır. Sahi neden?

Belki bir "ikinci bahar" gerekliydi.

"Aslı yaşayamadı bu baharı. Ali izin vermiyor yaşamasına. Ama kimbilir belki başka biriyle. İşte bu nedenle dönemiyor kocasına. Çivi çiviyi sökecek. Ali'yi Ahmet, Ahmet'i Mehmet unutturacak. Ama bu kez deneyimi var. Sevmeden, acı çekmeden girişecek yeni ilişkilere. Ya gene unutamazsa.."

Hep bir başka bahara ertelendi mutluluk. Aslı her bedende yalnızlığı yaşadı dibine kadar.

"Sizi sevse korkmazdı, engel tanımazdı. Madam Simson'u bilirsiniz. Tahtlar bırakıldı tarihte aşk uğruna. Bitmezse sürdürün ama nasılsa bitecek. Kaç yıldır birlikte yaşıyorsunuz?"

Aman Tanrım ne mene soru bu? Kaç yıldır? Nasıl söyleyecek, "Altmış gündür," diye.

"Yılbaşından beri."

"Hangi yılbaşı. Kaç yıl önceki yılbaşı?"

"Geçtiğimiz yılbaşı. Altmış gündür birlikteydik. Altmış gün içinde toplasanız belki de tam tamına otuz gün."

"Hiç korkmayın öyleyse. Bu kısacık süreye yıllar sığdırmışsınız. Anlattıklarınız bir kaç yıllık. Bu yoğun sevgi aniden tersiyle yer değiştirecektir. Tıbben çözüm bu. Bu sevgi acıma ya da nefrete dönüşecektir.

Aslı'nın öyküsüne tam burada bir virgül koymaya ne dersiniz, sırada daha pek çok kadın var... Adı olan veya olmayan kadınlar.

Kirli, ıslak karanlık yerini uçuk bir ağarıklığa bırakmıştı. İki kişilik sofra, mumlar bile iki kişilik.

Kont Vronsky, av olmaya çocukluğundan ve çevresindeki sayısız kadınlardan ötürü koşullandırılmıştı. Hayatı eskitmekten korkuyordu en çok. Önder Somer gibi briyantinli saçları, insanlara yukardan bakan o edası. Renksiz yüzünde tek bir kıpırtı bile yoktu, içinden neler geçirdi bilemem; Belki, "Anna'yı seviyor muyum?" sorusu... Ya da 'artık sevmiyor olmanın acıtan kuşkusu.' Arada kopuk, bağsız su gibi bir şeyler akıyordu sanki. "Beni hatırladınız mı," dedi; sesi kırılgana yakındı, hatırlayamamızdan çekinmiş gibiydi. Gözlük camlarının ardından süzdü bizi; ikircikli ve tedirgin.

Anna'nın tren rayları üzerinde dağılışına getirecektik sözü.

"Yanılıyorsunuz," dedi. Genzindeki tortulu sigara kokusunu duydum o an.

"Ben bir şeye çok inanırım, sadece aradan geçen seneler onu bu noktaya getirmedi, Anna her olaydan, yaşadığı her zaman diliminden bir şeyler kaparak bu güne kendini getirdi," diye mırıldandı.

Parçalanmış bir ilişkiydi. Tutunabileceği iki direk kalmıştı sadece, biri kendisi, diğeri sevdiği adam. Dahası, ipince bir çizgi üzerinde yürümekten yorulmuştu Anna nicedir. Bağlı olduğu törel kurallara, kutsal aileye nişan almak kendini de vurmak demekti aslında. Deşilmekti en hoyratından. Enfekte olmaktı.

Yüksek gerilim hattında bir hayattı onunkisi. Duvarları yüksek kadınlardandı Anna. İçini açmaktan hoşlanan biri değildi pek. Üzerine gitmek, köşeye sıkıştırmak ne Bahadır'ın, ne benim tarzım değildi. Daha çok kendisinden beklenen yanıtları vermeye ayarlıydı o akşam alacasında genç kadın. Kapalı kartlarla oynamayı seviyordu sanki.

Sonbahar gelmişti artık, bahçelerde rüzgârlar esmeye başlamış, ağaçların yaprakları sararmış, balkonun yanındaki mor salkım kurumaya yüz tutmuş; eski ahşap köşk ve sümbüllü bahçe öylece yalnız kalmıştı. Tıpkı Suad gibi...

Necip ve Süreyya arasında sıkışıp kalmıştı Suad. Balkon kapısında tereddüt eden bir esinti saçlarını okşuyordu.

Elimin altında yavaşça tıkırdayan tuşlar, gece lambasının duvarlara çizdiği ürkünç görüntüler arasında karmakarışıktım. Suad'ı Bihter ile buluşturmaya niyetliydim oysa.

Yürüyüp geldiler peşim sıra. Dönüp bakınca, gözlerinde acıyı gördüm.

İhanet ruh tecavüzüydü kuşkusuz. Tabuydu. El dokunulmaz olandı. Dokunanların tümüne karşı Hitler kesiliyordu toplum. Tek tek gaz odasına tıkacaksın hepsini... ve şalteri indireceksin!.. Hayaller ters köşeden doğru çöpe. Geriye kalan nasılsa yaman bir yalnızlık olacaktı... Ve pişmanlık, o sonsuz öfke.

Vedat'ın sesiyle ürperdik o an. Kerime Nadir'in unutulmaz Funda romanının kahramanıydı Vedat, öfkeli, sinirliydi.

"Her şeye rağmen namusunu koruyabilirdin. Sen istemesen çocuğunun anası daima temiz kalırdı. Artık senden nefret ediyor, tiksiniyorum. Gözlerimin önünde bundan sonra yaşayamazsın. Yatağımda ve kollarımda vücudunun hararetine tahammül edemem. Sen sadece bir günahkâr değilsin. Sadece kocasına ihanet etmiş bir vicdansız değilsin. Masum yavrusunun haysiyetini kırmış bir canisin..?"

KADINLAR DA ALDATIYOR

"Kadınla erkeğin birebir ilişkisinde, aldatmak, Altan'ın dediği gibi 'beyin, yürek ve gövde' üçlüsü olmadan gerçekleşmez pek," diyor Füsun Erbulak.

"Nasıl yani," diye soruyoruz.

"Şöyle ifade edeyim, bir kadınla bir erkek yatağa girmeyebilir ama, anlattıklarıyla, beraberce izledikleri bir filmle, yani paylaştıklarıyla daha çok doyuma ulaşabilir. Bu da bir aldatma şekli kuşkusuz. Kadın bir ilişki bitmeden diğerine yelken açmaz. Erkekte, maalesef ya da ne iyi ki, hem karısı oluyor; temel bir kadın, hem de birkaç çeşnisi; birinci, ikinci, üçüncü kadınlar... yedeklenmiş kadınlar. Aslında erkek kendini aldatıyor işin taa başında. Bir tür yetinmezlik hissi bu, doyumsuzluk ya da... Ve bu bağlamda da mubah oluyor bu eylemi. Çünkü ne yuvayı yıkıyor, ne açık açık itiraf ediyor, yalan dolanla hepsine mavi boncuk dağıtarak sürdürmeyi yeğliyor. Sonuçta da direnen kadın kazanıyor gibi bir netice çıkıyor ortaya ki, bu da son derece yanlış. Köprüyü yıkıp kaçmayan kadın erkeğin yorulunca, bıkınca bir limana sığınır gibi kendisine dönmesini bekliyor. Şunu özellikle belirteyim, asla ihanete taraftar değilim. Zira geride sadece acı bırakıyor, hüsran, isyan bırakıyor. Perişan ediyor kadınları. Erkek açısından belki taze kan oluyor bir kaçamak. İşte elini yıkıyor, ağzını çalkalıyor, zaten var ya atasözümüz 'elinin kiridir' diye. 'Kadının alnında lekedir,' demiş atalar. Kadında bir utanç, bir tabu. Erkekte bir meziyet yani..

Kadında bir utanç, bir yasak. Erkek için övünülesi bir eylem, bir ayrıcalık, bir hak, bir gurur nedeni olabiliyor ihanet.

Erkeğin ve erkek değerlerin abartılarak sürekli yüceltildiği toplumlarda erkek dokunulmaz, en tepede var olan bir üst kimlik olarak çıkıyor karşımıza. Çok sıkışırsa, "Kendime yenildim, şeytana uydum özür dilerim," diyebiliyor.

"Başka biri devreye girdiğinde kadın dürüst davranıyor genelde. Açık açık söylüyor, itiraftan kaçınmıyor. Hele öbür taraf ağır basmışsa, çoluk çocuk, ev bark göremeyebiliyor gözü, eski ilişkisini bitiriyor. Kaçak oynamıyor. Erkekse bir soru işareti gibi davranmayı yeğliyor. Oysa aşk bir ünlem bence. Yani aşk köprüleri yıktıran bir şey. Erkek hep ürkek, çekingen, korkak devekuşu örneği. Kadın soruyor, "Bitti mi," diye, "Bilmiyorum," diyor. "Sabret, arınacağım, bunalımdayım üstüme gelme bu kadar, döneceğim, anlayış göster azıcık," diyor. Dahası, "Sen bunu kavrayamayacak kadar dar düşünceli değilsin, bir şey yaşıyorum, bu bir yanılgı belki de, sen çocuklarımın anasısın, sabret," diyor. Diyebiliyor. Seneler geçiyor, hep aynı oyunlarla. İnkâr ve yalanlarla. Oyalayarak. Kadın hep bekliyor. Umuyor... Adam boşansa da, başı sıkıştığında yine aynı kadına dönüyor. Aşk kırgınları var dünyada, aşk kırgınları da genelde hep kadınlar...

"Ben yirmi iki yıl boyunca kocamı hiçbir anlamda aldatmadım. İhtiyaç hissedip de bastırdığımdan ötürü değil. Asla! Böyle bir gereksinim duymadım hiç. O beni çok aldattı. Neredeyse bu ihanetler bana doğal, kaçınılmaz gelmeye başlamıştı. Ama birdenbire şok etkisi oldu, çok yanlış, hiç değmeyen bir ilişkide patladı. Karşı tarafın özensizliğinden, yalnız bırakmasından diye düşünüyorum. Evlisiniz, yıllarınızı paylaşmışsınız, ama teke tek değilsiniz, bir bütün değilsiniz. Altını çizerek söylüyorum, emek verilen bir ilişkide aldatma ihtiyacı sürgün vermez hiç..."

Kimi örnekler çok acımasız, hatta gaddar. Katliam gibi yaşanıyor ihanet. Kırgın, perişan, umarsız, yarınını yitirmiş, yarınından vazgeçmiş, bir cinnete, törelere kurban verilmiş kadınlar ordusu çoğalıyor. Yanlışın kuyruğuna takılan bedenler sürükleniyor hiç durmadan.

Büyük bir döl yatağı örneği, bellek anıları biriktiriyor sürekli. Umutla başlayan ama umutsuzluk ve alacakaranlıkla biten birliktelikler... Doldurulamaz bir boşluk duygusu. Yalnızlık.

Nicedir, "Sonsuza kadar sevgi ve mutluluk içinde yaşadılar," diye sona ermiyor masallar. Yere çakılacağını bile bile çıkılan bir uçuş denemesi bu bağlamda ihanet. Ve bir büyük öç alış. Üstelik kendinden öç alış!

Kimi boşanma davalarında eşlerini aldatan kadınların, "Kocam beni aldattı, ben de onu," sözleriyle kendilerini savunduğunu belirtiyor Kezban Hatemi.

"Üst üste affedenler, sonraları aldatırlar kocalarını," diyor Füsun Erbulak. "Bu bir kuraldır.."

NAMLUNUN UCUNA SÜRÜLMÜŞ BİR MERMİYDİ ARTIK KADIN

Aldatmak bir tür terk ediştir zaten," diye mırıldandı en gülümseyen sesiyle. Hâlâ kapatamadığı bir parantezdi o adam. Kapatmak istemediği ya da. Ağlama nöbetleri düşmüştü payına Nazan'ın. Özlem, hiçlik ve imkânsızlık duygusu bir de!

Kalktı perdeyi aralayıp sokağa baktı. Başını salladı sıkıntıyla. Tülleri uçuşan pencereyi kapadı. Sonra dönüp yerine oturdu. Sessizleşti yeniden. Bir an düşündü, bir şey söyleyecek gibi oldu. (Her şey bir insanı sevmekle bitiyordu, demek...)

"Onunla kocama, kocamla ona ihanet ediyordum. Kirli, paslı bir ilişkiydi bu..."

Diple zirvenin birbirine ne denli yakın olduğunu anlamıştı sonunda Nazan. Kınında beklemiş keskin bir bıçak olmalıydı ihanet. Kendini kendinden bile saklamıştı bunca yıl. Evlilik, akrabalar, ofis, oğlanın kolej aidatı, yazlık evin taksiti. Görmezden geldiği, ertelediği, geçiştirdiği tüm duyguları, dişiliğini herhangi bir 'yabancı'da yakaladığında kırklı yaşlarının tam ortasındaydı.

Duman gibi yayılan ince bir yağmur sokağı ıslatıyordu. Gece, sessizliğin içinde ilerliyordu. Gece bitmek bilmiyordu bir türlü. Bir kırıklık yerleşmişti bakışlarına çoktandır.

Denizden martı çığlıkları yükseliyordu. Yaşam unutkandı. Unutturmaya zorluyordu. Dahası, sevgi karşılığını bulamadığı yerde 'ölüm' demekti.

Gözlerinde hüzün dağıldı birden. Kısık kısık konuştu.

"Yaşlanmadım, yüzüme bakılıyor hissiydi, bir biçimde kamaşan böylesi bir arzuydu, kimbilir... Bir hatayı, yenileriyle örtbas edebileceğimi düşünmüştüm..."

Gece geride kalmış, gece sabaha yenik düşmüştü. Vazoda kurumuş bir çiçek, duvarda soluk bir fotoğraf. Dışarda sonbahar yağmuru en azılısından.

"Damardan boşalan kana benziyor ihanet."

Dudak kıvrımlarında acıya çalan bir gülümseyiş. Yüzünde poyraz esintisi, düş yorgunuydu Nazan. Dokuz yaş vardı aralarında. Murat tam bir jigoloydu. Sokak erkeği, gerçek bir fahişeydi. Duygularını, etini satışa çıkartmıştı yıllardır. Nazan ökseye yakalanmıştı pek çok hemcinsi gibi. Koyu bir yalnızlığın pıhtısında üremekteydi pişmanlık ve utanç. Neleri ötede bırakmıştı Nazan... Acı sürgün veriyordu yüreğinde. Tutkunun giderek nefrete, isyana, yalana, kine dönüştüğü bir sabah. Aslında bütün hepsi bu!

Füsun Erbulak, "Aşk Anarşisttir" (1990) adlı kitabında jigololardan şöyle bahsediyor:

"Gerçekten de asrımız bir bakıma, jigoloların çoğunlukta olduğu bir asır. Her yaştan, her sınıftan, her meslekten jigolo var. Kimileri açık kart kullanır, eyleminin adını koyuyor. Bunlar dürüst erkeklerdir kanımca. Ama bir ikinci tür jigolo var ki, bunlar acınası ve uğursuz bir kişilik sergilerler. Prototip cümleler kullanırlar genelde:

- İlk kez bir kadından para kabul ediyorum ama, annem hasta.

- Kapitalist toplum aşkı yasakladığı için, erkekle kadın arasında ortak kasa kullanılmasını da yadsır. Sen bu tuzağı fark etmeyecek kadar salak olamazsın.

- Sen farklısın. Ama sana teşekkür etmeyeceğim. Senin verdiklerin ödenebilir. Ya benim sana verdiklerim?

Bu türden cümlelerle ciltler doldurabiliriz. Kendine jigolo sıfatı yakıştırmayan erkek, (ki genelde kültürlüdür) hiçbir şey istemezmişçesine alacağını alır, ilişkiyi bitirmek istediğinde ise, kendisini sorgulayan bir iki tutarlı arkadaşına, hep aynı yanıtı verir, 'Ben hiçbir şey talep etmedim ki; hep o verdi. Dertleşirken sorunlarımı aktarıyordum. O, kendiliğinden her şeyi hallediyordu. Şimdi artık onu sevmiyorum. Bana para yardımında bulundu diye ona katlanmak zorunda mıyım?'

Bir bakıma haklıdır yalancı jigolo. Kadın ona para yardımı yaparken, helâl ettiği miktarı faiz getirecek bir yatırım gibisinden mi değerlendirmiştir acaba? 'Verici olursam beni terk etmez; onu satın alabilirim,' diye mi düşünmüştür? Bir başka deyişle, çiftler ayrıldığında neden erkeğin aldıkları helâl edilir de, kadının, en küçük ayrıntıya kadar her şeyini geri alması önerilir? Kadın her konumda kullanılmış kişi olarak kabul edildiğinden mi?"

Nazan, hâlâ derin bir gecenin içinde hissediyordu kendini. Tek celsede noktalanmıştı evliliği. Murat'a sarılmıştı. Murat denizde bir yılandı. Bir başka 'öteki erkek'ti. Nazan'ın kapatmakta zorlandığı irin bulaşığı bir parantez, yanlış bir gövde, yanlış bir seçimdi.

Şimdilerde, güneyde bir kıyı kasabasında yaşıyor Nazan. Ve her gün batımında Murat etini, para karşılığında ilikleyeceği kadınları aramaya çıkıyor, alkol vurgunu, kan inmiş gözlerini sinsi bir yakarışla kısarak, dahası, Nazan'ın nicedir namlunun ucuna sürülmüş bir mermi olduğunu hiç aklına getirmiyor.

Hep bir başka kurban! "Aşk bir tür üreme içgüdüsüdür," diye fısıldıyor Schopenhauer.

İHANET HER ZAMAN İHANETİ DOĞURUR

Gazeteci-yazar Tuna Serim'in kadının ihaneti üzerine görüşlerini almaya karar verdik. "İhanetin bir diğer ihanetin anası" olduğuna inanıyordu Serim. Öyle şeyler anlattı ki bu konuda, noktasına, virgülüne dokunmadan sizlerle paylaşmak istiyoruz:

"Aldatma yaşamımızın her alanında var, öyle çok ki, aldatılmadığımız gün yok diyebilirim. Bu çokluk yaşadığımız aldatılmaların aklımızda kalmamasına bile yol açıyor bazen, alışkanlık yaratıyor, biraz da bağımlılık. Yine de bizleri gerçekten etkileyen bedenin aldatması oluyor, diğerleri ikinci planda kalıyor.

En çok erkek aldatıyor, ama kadının aldatması özellikle de günümüzde erkeğe yaklaşmak üzere.

Neden aldatıyorlar?

Aldatınca ne hissediyorlar?

Kimler aldatıyor?

Aldatınca acı ve pişmanlık duyuyorlar mı?

Gazetecilik yaşamımda bu konulara fazla dikkat etmedim, çünkü aldatmanın hiçbir türünü sevmiyordum ve sürekli aldatan insanlarla karşı karşıyaydım.

Ama televizyona geçtikten sonra aldatanları gözlemlemek adeta bir alışkanlık oldu. Medya canavarı televizyon, bence aldatmanın çoğalmasında ve nasıl desem, adeta bir sanat haline gelmesinde öncü oldu...

"Dizilerle, paparazzi programları ile aldatanların değerli ve istenen kişi olduğunu, kişiye gündem yarattığını vurguladı, aldatma popülerliği paraya dönüşünce, herkes aldatmayı daha doğal ve etkili bulmaya başladı.

Aldatanların kimliğine bakalım isterseniz.

Özellikle de aldatan kadının; öncelikle bencil, ben merkezli, karşısındakileri sevmeyen, her olayda yalnızca kendini düşünen ve korkak insanlar aldatıyor. Evet, korku aldatanların bencillik kadar önde gelen özelliği.

Neden korktuklarına gelince; bu alanda çok fazla unsur gördüm. Aldatılmaktan korktukları için aldatıp 1-0 öne geçmek istiyorlar.

Bağlanmaktan korktukları için aldatarak bu bağlılığa engel oluyorlar. Yalnız kalmaktan korktukları için ihanet ederek, kendilerine yeni ve kalabalık alanlar açıyorlar.

Beğenilmeyen kadın olmaktan korktukları için başkalarının ilgisini çekmeye çalışıyorlar.

Yaşlanmaktan korktukları için hâlâ istenen kadın olduklarını kendilerine bu şekilde ispata çalışıyorlar. Ve korktukları için iki tarafa da, kendilerine de yalan söylüyorlar, çünkü doğrular onları korkutuyor. Birlikte olduğu erkeğe yalnız onu sevdiğini söyleyip aldatıyorlar, ihaneti beraber yaşadıkları erkeğeyse, yaşadıkları kişinin kendi değerini anlamadığını, mutsuz ettiğini söylüyorlar. İkisi de yalan. Durumu bilen üçüncü kişilere de farklı bir yalanı var kadının, erkeği, yeni erkeği deli gibi(!) sevdiğini söylüyor, ayıplanmamak için, oysa isteği genelde bir başka bedendir, maceradır.

"Erkek de bu sevgi, aşk sözcüklerini kadınların yüzüne karşı sıralıyor, âşık erkek kimliğine giriyor, söylemezse gitmelerinden korkuyor, oysa o yalnız kendini seviyor.

Bu konudaki nedenler saymakla bitmez...

Ama bunun kadar önemli bir durum da, aldatan kişilerin ben merkezli oluşları.

Bir kadınla tanışmıştım, bana ihanet nedeninin vücudunun alkışlanması olduğunu anlatmıştı, tabii bu kelimelerle değil.

Sürekli kendi bedeni ile ilgileniyor, bir gram yağ olmayacak, tek kırışık olmayacak...

Evdeki koca alıştığı bedene övgüler yazmıyor, hatta ondaki güzellikleri fark etmiyor bile. Ama yeni bir erkek ona ve güzelliğine övgüler sıralıyor. Bedenine tapıyor ve kadın salt bu sözleri duyabilmek için durmaksızın ihanet ediyor. Kendi güzelliğini fark etmek, en özel, en gizli noktalarının keşfi ihanete yol açıyor bu bağlamda. Aslında kadın gerçek bir teşhirci, ihanetten önce teşhir geliyor, ama adı ihanet oluyor. Bencil insan heyecan arıyor, tek düze yaşam canını sıktığı için ihanete soyunuyor. İhanet ona macera tadı veriyor adeta.

Karşıdakinin üzülmesi değil, kendi canının sıkılmaması önemli. İki erkeğin birden sevdiği kadın olmak önemli. Sadece kendisi var, yalanları var. Birisine sordum, "Kendimi film kahramanı gibi hissediyorum. İhanetsiz yaşamda yaşlanıyorum, köreliyorum, sıradanlaşıyorum. Oysa ihanet ederken o öykünün esas kahramanıyım," demişti. Cinsel duygular için ihanet edenler inanın, bu iki gruptakinden daha az sayıda. Ama onların aldatışı da bencillikle besleniyor. Çiftin arasında belli uyum yoksa bunu düzeltmek yerine, içgüdülerine uyup kendi anlık isteklerini doyuma ulaştırıyorlar...

"Bir TV programında ihanet eden kocasına ihanetle cevap veren bir kadınla tanışmıştım. İhanet karşısında üzülmüş, huysuz birine dönüşmüş, sonra kocasından intikam almak istemiş, ihanette intikama, intikamla karşılık vermek geliyor akla öncelikle. Ve kadın intikam için ihanet etmiş, hem de kocasının en yakın arkadaşıyla.

Bu itirafı duyduğumda, ihanetin sonunda rahatsızlık hissedeceği geldi aklıma ve "Kendinizi nasıl hissettiniz," diye sordum. Cevabı ilginçti, "Çok iyi ve rahat hissettim..."

Kadınlar ihaneti erkek kadar iyi saklayamıyor düşüncesine kapıldım bir süre de. Öyle ya, namus cinayetleri, kadının yakalanmasından kaynaklanmıyor mu? Erkekler namus uğruna, yani karısını başka erkekle yakalayınca cinayete kadar götürüyorlar işi. İstatistikler böyle söylüyor. Ama sonra kadınların durumu daha iyi gizledikleri, erkeklerin çabuk yakalandıkları çıktı ortaya. Yine de ihanete bakış açısı bu noktada ortaya çıkıyor. Kadın ihanet edince toplum bunun cezalandırılmasını bekliyor, oysa erkek ihanet edince kadının en yakınları bile, "Bilmezden gel, affet, sana döner, ne de olsa kocandır," diyorlar. Söz konusu davranış dün nasılsa bugün de aynı. Bu yüzden erkeğin ihanetine daha olumlu bakıldığını ve cezalandırmanın gizlendiğini düşünüyorum, çünkü kadın öldürmekten çok ihanete ihanetle karşılık veriyor ve bunu da gizliyor. Bu bağlamda ihanet, ihanetten doğmuyor mu?

SADECE ESKİMİŞ, MUTLU EVLİLİKLERDEN BİRİYDİ

Soğuk, ayazlı bir akşamdı. Cam kesiği bir ayaz. Pencere pervazlarını ıslatan ince bir yağmur. Hüzün yeniği bir hayatın sürgünüydü Güzver. Betona vurula vurula içi boşaltılan bir ahtapot, kaynar suya atılan bir ıstakozdu aynı zamanda. Pas ve ışıltı, doğum ve ölümdü. Tül perdelerin arasında dolaşıyordu ıssızlığı.

Daha dün gece kocasıyla yatarken, onunla sevişirken, gözlerini yumup Fikret'i düşünmüştü. Beyniyle ilk ihanetiydi bu. Sonrası geldi. Kaçamak, gayrimeşru bir ilişkinin heyecanıyla ürperiyordu teni. Dünya, çevresindeki insanlar üzerine basıyordu nicedir.

Rapunzel masallardan arka sokaklara düşeli, çöp bidonları arasında sönmüş tutkuların izini süreli çok olmuştu.

Pamuk Prenses'in iğfal edildiği gece Cindirella sarayın avlusunda buluvermişti kendini. Kaçacak, uzaklaşacaktı o hayattan.

Giderek mecburi bir ortaklığa dönüşmüştü evlilikleri. Pek çok kadın ve erkeğin yaşadığı, ama söze dökemediği gibi 'çoook geç artık' durumlarındaydı Güzver. Aşk molekülleri eskimişti bir kez. Aşk molekülleri yıpranmıştı bir kez.

Hormonlar girmişti devreye. Önce usulca, sonra çağlayarak. İhtirasın eşiğinde nöbetçiydi Güzver. Boynuna dayalı namlunun ıslak soğuğu, suretsiz sabahlara uyanır olmuştu. Bir gün Cindirella ile aynı mutsuz sonu paylaşacağını biliyordu. Ama önce anlatmalı, kurtulmalı, boşanmalıydı dizginlerinden.

"Ben hâlâ,"derken çığlığını zor tutuyordu içinde.

" Ben hâlâ çekiciyim, ben hâlâ güzelim..."

Sustu bir an. Göz göze geldik.

"O çapkın bir erkekti. Bana gelince, her zaman sadık bir eş oldum ben. Eskisi gibi sevmiyordu beni. Oldum olası bir şüphe vardı aramızda. Nasıl desem, bir güvensizlik vardı sanki. Uç veren kaygılar da cabası. Her harekete, her sözcüğe yeni anlamlar bulmaya, aramaya başlamıştık giderek. Cinsellik, ten uyumu alışkanlığa dönüşmüştü çoktan.

"Aldatıldığımı hissetmek. Hayır, yanılmış olamazdım. Bitmeyen iş seyahatleri, sessiz telefonlar, kısaca 'öteki kadın' sendromları tetiklemişti beni. Giderek paranoyaklaştığımın ayırtındaydım, kuşkusuz. Tedirgindim... Birlikteliğimiz, anılarımız daha fazla ayaklar altına alınmamalıydı. Terk edilmekten, bir diğer kadının tercih ediliyor olmasındandı korkum. Yeni bir hayata yelken açabilirdim belki... Palamarı çözmem şarttı. Ayaklarımın üzerinde durabilmeliydim. Dediğim gibi, ben hâlâ...

"Hiç kolay değildi bölüşememek, paylaşamamak hayatı."

"Adını koyamadığım kaçak bir duygu, belirsiz bir ilişkiydi Fikret. Dokunuştu sadece, sanal bir dokunuş. Bir sığınak ya da. Bir hayal, evet, sadece bir hayal!

"Hüzün dolu pişmanlık damlaları bekliyordu beni. Bütün hayatım boyunca sağacağım damlalardı onlar. Fikret'in başka bedenlere karışacağını biliyordum elbette..."

Sabah büsbütün ağarmamıştı. Boyalarla, allıklarla üstü örtülemeyecek bir harabeydi yüzü o anda. Ertelenmiş orgazmları Fikret ile yaşayabilir miydi Güzver? Önceden ipucu bile vermeden gelen, bugün varken yarından sonraki gün yok oluverecek olan taşkın istekler, heyecanlardı bunlar. Öncesinde bilmediği, yeni yeni tanıdığı.

KATİL OLACAK KADAR

Gecenin karanlığında, yürümek, yosun kokan havayı solumak, hatta ağlamak istiyordu Yeşim. Saklanacak, gizlenecek örtbas edilecek tek şey kalmamıştı geride. Defalarca yere çalınmış, bozguna uğramış biriydi. Bitmeyen hesaplaşmalar yaşamıştı çünkü. Yüreği aşağılanmıştı. Klitoral orgazma tutsak edilmişti nicedir.

Hep aldatılmış, sırtından vurulmuştu. Zaafları vardı. Kimselerle paylaşmadığı. Paylaşamadığı. Yalnızlıkları vardı en koyusundan. Senelere yenik düşebileceği hiç gelmemişti aklına. Hayat üstüne oynamıştı hep. Hayat kazanmıştı sonunda. O zaman yaralanmışlık, o düşüş. Bakışlarında hep o yapışkan buğu tabakası.

Kanepeye uzandı. Saçları karmakarışık, dudaklarında belli belirsiz bir likör tadı. Nane likörü olmalıydı. Sert, acı yeşil.

Silme pullarla işlenmiş eflatun krep saten tuvalet.

Cemil Süleyman'ın "Siyah Gözler" romanını okuyordu, kim bilir kaçıncı kez.

"Onu sarmak için mukavemetsiz bir ihtiyaçla kıvranıyor ve fakat uyandırmaya kıyamayarak, hissiyatını teskin etmeye çalışıyordu. Madem ki artık kendisinin olmuştu. Bu düşünce, birden, zihnini sararak, onu, mecnunane bir arzuya esir ediyor, "Oh evet, benim. Artık tamamıyla benim," diyordu. Ve onun, bir gün elinden gitmesi ihtimaliyle kalbi titriyordu. Fakat işte bu muhakkaktı. Bir gün nasıl olsa kendini terk edecekti. Bunu, her daim onun gözlerinden okuyordu. Günden güne kendisinden uzaklaşıyor; bazen haftalarca gelmediği oluyordu. Ekseriya çayıra da inmiyordu. Demek ondan kaçıyordu.

"Şimdi zihninde öyle bir fikir vardı ki ona, buradan çıkarsa, bir daha avdet etmeyecek zannını veriyordu. İhtimal hiç gelmeyecekti ve kendisi, burada, ıstıraplarından kıvranırken, o, sevdiğinin kollarının arasında, her şeyi unutacaktı. Birden gözleri dönerek, "Hayır," dedi. "Bırakmam."

"Sonra, onun, bir başkasının kolları arasında bulunacağını düşünerek, kalbinde müthiş bir kıskançlık duydu. Ve birden her şeye karar vererek, gözleri dumanlandı. Adalatında her saniye mütezayid bir kuvvet hissediyor; onu, bırakmamak için, kendisinde, bütün mânialara mukavemet edebilecek bir kudret-i harikulade ile damarlarında sanki sıcak bir şey galeyan ediyordu. Onu, artık hiçbir kimse elinden alamayacaktı. Oh evet, hiçbir kimse alamayacak ve o, gitmek için kendisinde kuvvet bulamayacaktı. Şimdi yavaş yavaş gözleri büyüyor; kulağının yanında bir ses, ona hitap eden o mukaddes ses, "Öldür," diyordu. (...) Birden, heyecanlarının galeyan-ı tehevvürüyle kendini kaybetti. Ve ne yaptığını idrak edemeyen mütehevvir bir kaplan savletiyle delikanlının üzerine kapandı. Artık hiçbir şey düşünmüyordu."

Senelere, yitip gitmiş zamana meydan okuyordu Yeşim. Hayatına giren bütün erkeklere meydan okuyordu. Hiç kimse bundan böyle düşlerini zorla ya da kurnazca çalıp derin, bulanık sulara atamayacaktı onu. Kararlıydı. Geç kalmış orgazmlarını da ıskalamayacaktı.

Yakasında hep o kullanılmışlık, yaralanmışlık hissi, o uçurum. Bir silkinişle yüzüne düşen saçları geriye attı. Hem sevgiyle dolup taşıyor hem de bir an önce nefretiyle, düşünceleriyle yalnız kalmak istiyordu. Kimliksizdi zaten. Kimsesizdi. Duyguları ağır yaralıydı.

Bir başka dalı yakalayınca, tutunduğu dalı bırakan maymunlara benzetiyordu erkekleri. Belki de onları bu hale getiren kendisiydi, kim bilir?

Yıllar önceydi. Günbatımıydı. Akşamdı. Şüphe yok, Nihat'ı bir sonbahar mevsimi, yüreğinde yaşatmaya başlar başlamaz, onun diğerlerinden çok farklı olduğunu duyumsamıştı.

"Soluklarımız birbirine karışıyor, etimiz istekle kamaşıyordu. Dudakları boynumda dolaşıyordu. Yağmalamasına sevişiyorduk. Şakaklarımızda ince bir ter. Derin bir ıssızlık, derin bir karanlığa yuvarlanıyorduk adeta."

Bir elinde şişe, diğer elinde iki kadeh tutuyordu Yeşim. Ayakta zor duruyordu. Son perde kapanırken sahnede olması gerektiğini biliyordu. Alkışını almalıydı çünkü. Ödeyeceği başka ne bedel kalmıştı ki zaten?

Gün boyu içmişti yine. Gözlerinin yandığını, gözkapaklarının ağırlaştığını ayrımsadı. Artık çok geçti. Gövdesinin azılı isyanı karşısında çaresizdi nicedir. Kendisinden, bütün evlilik hayatı boyunca cimrice esirgenen orgazmı sadece Nihat ile yaşadığını hatırladı. Kocasını, evini Nihat için terk etmişti dört buçuk yıl önce.

Düştü, düşecekti. Elleri titriyordu. Bir filmin ağır çekim akan sahnesinde gibiydi. Köksüzdü bu dakikada

Yeşim. Tutunamıyordu. Tutunamamıştı hiç. Kendiyle, toplumla kurduğu tek bağ kalmamıştı günlerdir.

Gözleri dolmuştu yine. Alt dudağını ısırdı. Dili ağzında büyüyordu sanki. Boğazı kurumuştu. Uykuları kesik, huzursuzdu. Teni solmuştu. Sabit çizgilerle dolmuştu dudaklarının, gözlerinin çevresi. Kalbi dünyaya sığmıyordu Yeşim'in. Kara bir suskunlukla boşluğa bakıyordu. Her şeyin tekrar başlamasını istiyordu, baştan yeniden ilk kez karşılaşmalarını, o gün sonunu, bambaşka bir seyirle yaşamayı. Saçlarının dibi sırılsıklamdı. Tıpkı kadınlığı gibi.

Aynı ritimle beraber doruğa tırmanıyor. Ter, salya denizinde kulaç atıyorlardı. Tek bedene sığışmışlardı. İniltileri, haykırışları birbirinde çoğalıyordu. Gözleri kanlanmıştı Nihat'ın. Yüzünden bulutlar geçiyordu. Adrenalin çılgınca akıyordu damarlarında. Şafak alacasıydı. Geçmiş bir daha anılmayacaktı. Hiç anılmayacaktı!

Tutku onmaz, sayrılı bir yaradan farksız işliyordu gövdelerine. Sarılıp uyuyorlardı sonra. Hayatında ilk kez bir erkeğin kollarında uyuyordu Yeşim. İlk kez bir erkeğe bu kadar güvenmiş, onu içi titreyerek sevmişti. En çok onu sevmişti zaten. Eti en çok onu çekmişti. "Fareli Köyün Kavalcısı" örneği peşine takmıştı Nihat, Yeşim'i. Korkuları vardı Yeşim'in. Ya çekip giderse, ya terk ederse?

Erken gelen sonbahar.

Kim tarafından bırakıldığı belirsiz telefon iletisini unutamıyordu bir türlü.

"Dikkat et o adama, bedenden bedene koşar, gerçek anlamda psikopatın biridir."

Kıskanıyordu, evet. Kimseyi bu duygularla sevmemişti çünkü. Sevememişti. Güçsüzdü Yeşim. Vurgun yemişti. Unutulmuş, hiçlenmişti. Bildiği Nihatsız yaşayamayacağıydı. Geriye kalan yılları sadece onu özleyerek, isteyerek yaşamak. Birden ayrı kaldıkları haftaları anımsadı. Nihat uzaklaşmıştı. İşlerini, duygusal sıkıntılarını bahane ediyor gibiydi. Ya da Yeşim'e öyle geliyordu.

Gece kuzguni siyahtı. Nihat yoktu. Aylarca uzakta kalmayı seçmişti. Hüzün gözyaşına yürümüştü. Ajda'nın şarkısı içini kanatıyordu Yeşim'in:

Kaçıncı macerasıdır bu

Hiçbirinin gelmez sonu.

Sevdim derse seni, düşünür hep beni

Sakın aldanma sen ona

Belki demiştir ki sana

Yalnız seni sevdim, onun için geldim...

İnanma sakın hiç ona...

Onu bana bırak, onu bana bırak, bırak onu!!!

Sabah, ağzında ekşi bir tatla, silkinerek uyanmıştı Yeşim. Gözleri şiş şiş, gözakları torbalı. Kıpırtısız bir gülümseyiş vardı dudaklarında. O küçük, kıpırtısız gülümseyişlerle suskunluğun, yalnızlığın uçsuz bucaksızlığında haykırıyordu nicedir. Rutubet solgunu yüzü gergindi.

Duvarda kristal ayna. Sırrı kararmış. Varakları toz içinde. Oymalı koltuk takımları. Oraya buraya fırlatılmış hissi veren halılar. Geçip gitmiş mevsimler adına, unutulmuş bir kaç fotoğraf.

Kanepede uyuyakalmıştı demek. Kafası karmakarışıktı. Bir yaz sonu gecesiydi. Pencereler, tüller açıktı. Nihat içerde uyuyor olmalıydı. Tartışmışlardı.

"Beni anlamak istemiyorsun," demişti Nihat. Bakışları dalgındı, "Üstüme geliyor, bunaltıyorsun. Elektrik alamıyorum senden, soğudum anladın mı?"

Borulu gramofona takıldı gözleri. Yetmiş sekizlik taş plaklar... Müzeyyen, Hamiyet, Zeki.

Sevdiği, yıllardır beraber olduğu erkeği bir başkasıyla paylaşmak. Bu gerçeği kabul edemeyecekti, biliyordu. Gözleri yere eğik, gözyaşlarını tutmaya çalışıyordu Yeşim. Her şey bitmişti. Ne kolaydı bunu söylemek. Artık hiçbir hesabı yoktu.

Yeşim'in mutfağa doğru gittiğini işitir gibi oldu Nihat bir an. Uykuyla, uyanıklık arası o ürkek ayak sesleri... Tedirgin. Kaçanı kovalıyormuşçasına telaşlı.

"Keşke kalmasaydım bu evde," diye düşündü, sonra uykuya daldı yeniden.

Psikiyatrisine söz etmişti Nihat'tan. Seanslar boyu hep Nihat konuşulmuştu. Beklenmeyen bir ödül, belki bir son şans olduğuna karar vermişlerdi sonunda Nihat'ın. Hani, hiç bel vermeyecek, bitmeyecek bir ilişki olacaktı bu? Cılk yaralıyken tanışmışlardı çünkü. Aynı yaştaydılar. Dahası, hayat her yüzüyle sınamıştı onları.

"Sürdüğü yere kadar," demişti Yeşim sonunda.

Aylar, yılları kovaladı. Görünürde sakin, sorunsuz, heyecan ve adrenalin yorgunu.

Derken, eski sevgili -Figen- çıkıp, geri geldi. Yeşim hissetmişti bu dönüşü. Sormadı. Kuşkularını kendinde tutukladı.

Nihat değişiyor gibiydi. Ürkek ve dalgındı. Gölgeliydi. Telefonunu kapalı tutuyordu genelde. Yeşim hep bir yanılgı payı arıyordu umarsızca.

Nihatsız yaşaması imkânsız gibi, tutmuştu ellerini. Bırakırsa, kaçacakmışçasına. Oysa yılgındı Nihat. Kararsızdı. İki arada kalmıştı.

Biliyordu Yeşim, keskindi sezgileri. İsyan ve yalvarış sözcükleri birbirine karışmıştı gırtlağında, "Bu sabah Figen aradı..."

Hiç tanımıyormuşçasına, belirsiz, şaşkın, yapmacık bir dudak büküşle sordu Nihat, "Kim, hangi Figen?"

Acı ve kıskançlık uç verdi kalbinde Yeşim'in. Gözyaşları aktı akacak. Yüzünde elemin gölgesi.

Nihat elini beceriksizce omzuna uzattı ama okşamadı sevgiyle, sadece bir saç telini alıp yere attı sessizce. O kadar!

Suskunluk!

Nihat derin soluklarla uyuyordu yan odada.

Hava alçak ve ağırdı. İnce bir tülle sislenmişti ay ışığı.

Kıskançlık sarmaşık gibi kuşatmıştı Yeşim'i.

Belki bir başka tutku arıyordu Yeşim. Belki de sıla özlemi rüzgâr olup geliyordu ilk gençliğinden, üniversite yıllarından.

"Ne yapacağımı bilmiyorum," diye yüzünü kapattığı iki elinin parmakları arasından mırıldandı. Sonra çekti ellerini. Başını dikleştirip göz kapaklarını kırpıştırdı üst üste yaşları kurutmak istercesine.

Yatıştırıcılarla sislenecek geceler vardı önünde... Uzun, sonsuz sayıda, rüyasız geceler. Tek başına. Koskoca bir hiçliğe atmıştı adımını biliyordu. Som bir yalnızlığın, lanetli bir kara büyünün tutsağıydı bundan böyle.

Bir hüzün gelip yerleşti, derisinin altına, dokularına. Sancı benzeri bir şey hissediyordu boğazında. Gırtlak düğümlenmesi gibi.

Nihat'ın yüreğinde sürekli kalmak adınaydı çırpınışı. Neden göze alıyordu ki Nihat'ı? Ne çok habis tümörü vardı! Bulanmadan, kirlenmeden bir ilişkiyi sürdürmek nasıl da zordu. Hatta imkânsız. En büyük nefret, Nihat'tan kurtulmaya çabaladığında duyduğu o kanlı, bulaşık histi. Bir taraf sürekli sever, korursa, kopma baş gösteriyordu demek. Ölüm ve dirim birbirine karışmış gibiydi.

Uzunca bir sessizlik oldu. Boşluk duygusu, kalp çarpıntısı. Utanmışçasına gözkapaklarını indirdi. Anlaşılmaz hafif, sudan bir gülümseme oturdu dudaklarına. Bakışlarında belli belirsiz bir acı vardı. Hicran dolu bir koku yaladı genzini. Dantel elbiseli taş bebeğin kokusuydu bu hatırladığı. Babası almıştı o bebeği. Pembe pembeydi yanakları. Gözleri mavi.

Hayatın kırılma noktasındaydı Yeşim. Tıpkı kanatları düşe kalmış, artık uçma umudunu yitirmiş martılar gibi. Üzerinden yalnızlık geçmişti. İhanet geçmişti.

Ağzında Nihat'ın soluğunu duydu yeniden. O buğuyu, o ıslaklığı duydu.

"Niçin oturup konuşmuyor, sanki bir şey yokmuş gibi davranıyorsun," diye üstelemişti psikiyatrisi.

Sormaktan, üstelemekten korkuyordu Yeşim. Bırakılmayı göze alamıyordu çünkü. Yeni bir hayat, yeni bir sevgili için çok geçti artık.

Sinsi, çirkin, zehirli bir hakikatti bu.

Durmak, geri dönmek, ertelemek, kaçıp gitmek elinde değildi. Kurtarılmak, onarılmak istemiyordu. Yüzü yanıyor, dili damağı kuruyordu sık sık. Kararsızdı.

Rakı kadehini üst üste doldurup, deviriyordu dakikalardır. Hayatı sürüklemekten bıktığını hissetti. Sessizliği dinledi. Başını geriye atıp derin bir nefes aldı.

Nihat ince horultularla uyuyordu. Sıcaktı. Terlemişti. Elini yastığın altına doğru uzattı. Sağa döndü usulca.

Psikiyatrisi artık anlamıyordu Yeşim'i. Aptalın biriydi zaten. Kendini ne sanıyordu? Boş gözlerle dinlesin, kafa sallasın, ilaç yazsın... Hepsi o kadar! Nefret ediyordu psikiyatrisinden. Oysa bir zamanlar aşk gibi bir bağ vardı içinde ona karşı. Babasını andırıyordu hem. Evet, nefret ediyordu ondan. Babası da bir başka kadın uğruna terk etmemiş miydi Yeşim'i? Kahır ismiyle kahır olsundu tüm erkekler! Başı çatlayacak gibi ağrıyordu. Yine o sızı. Mutfağa gitti yalpalayarak. Dipsiz bir kuyuda olduğunu hissediyordu nicedir. Buzdolabından sürahiyi çıkarttı.

Nihat sırtı kapıya dönük, dudakları hafif aralık yataktaydı. Devinimsiz, savunmasız. Yeni doğmuş bir çocuk gibi, masum.

Bastırılmış, ertelenmiş cinsel güdülerin saldırgan duygularla hatta ölüm içgüdüsüyle yer değiştirebileceğini biliyordu Yeşim. Bazı insanlar kendilerini öldürür, bunu beceremeyeceğini anlarsa kendisini öldürtmek için elinden geleni ardına koymaz, bazılarıysa sadece başkasını öldürürdü. Dahası duygusal şiddet an gelir öldürme, ölme nedeni olurdu. Öyle durup dururken.

Bardağı yerine koyarken, gözüne ekmek bıçağı takıldı. Ürperdi Yeşim. Soğuk su iyi gelmişti hararetine. Ekmek bıçağını daha dün bilemişti.

"Katili olacak kadar sevdin mi hiç," diye sordu kendine. Düşündü bir an. Sahi sevmiş miydi?

Uzanıp, ekmek bıçağını kavradı.

ALDATMA EYLEMİNİN ARDINDAN KADININ YAŞADIĞI DUYGUSAL SORUNLAR

Aldatma girişiminin ardından, kadında kendi kişilik yapısı, sosyo-kültürel ve ekonomik düzeyi, daha önceki yaşam deneyimleri, ruhsal durumu ve ailesinden, yakın çevresinden aldığı açık ya da örtük iletiler kapsamında çok farklı süreçler yaşanabilmektedir. Bazı kadınlarda bu durum sonrasında "intikam alınmıştır" şeklinde geçici bir öfke yatışması olabilirken, bazı kadınlarda ise yaşadıkları gelgeç ilişkiden dolayı giderek derinleşip, kronikleşen bir pişmanlık, utanç, suçluluk duygusu, kendini küçük, değersiz ve kirlenmiş, kullanılmış görme ile atbaşı giden bir olumsuz benlik algısı ve psikosomatik yakınmalar (sebebi ruhsal kökenli olan, vücutsal hastalık belirtileri, tahlil ve fiziksel muayene ile açıklanamayan ağrılar gibi) gözlenebilir. Kadının aldatması, evliliğini ya da birlikteliğini daha çabuk bitirmeye yöneltmektedir onu.

Elbette bu kararı ekonomik özgürlüğü, mesleği, sosyo-ekonomik düzeyi yüksek kadınlar daha kolay verebilmektedir. Bu durumda olmayan kadınların ayrılık kararını vermesi, tekrar anne-baba yanına dönüş ve daha da kısıtlanma durumu nedeniyle genelde çok daha nadir gözlenmektedir.

Aldatan kadın, kötü giden evliliği ya da birlikteliği sonrasında, eğer hayal ettiği ilişkiyi yakalayabilir ve önceki ilişkisini kazasız belasız sonlandırabilirse, önceden yaşadığı bir takım psikiyatrik sorunlardan kurtulabilir de. Eğer bu durumda ilk ilişki duygusal ya da törel nedenlerle tam olarak bitirilemezse, gazete üçüncü sayfa haberlerindeki "aşığı ile kocasını öldürdü", "kıskandığı sevgilisini 45 yerinden bıçakladı", " eski kocası tarafından katledildi...", "Törelere bir kurban daha..." "Aile meclisinden infaz kararı çıktı" ve benzeri haberler gerçekleşebilmektedir.

Aldatma ile "yağmurdan kaçarken, doluya tutulma" diye adlandırabileceğimiz, daha olumsuz bir kişi ile birliktelik, kadında kullanılmış olma, yeni birlikte olunan kişinin gerçek yüzünü görememiş olmanın getirdiği hayal kırıklığı ve eski ilişkisinin de tümüyle yıkılmış olması halinde kimi zaman intihara dek gidebilecek bir majör depresyon tablosu oluşturabilmektedir.

Kadın eğer, giderek yaşlanıyorum, diye düşünüyorsa ve kendini çok daha olumlu, güvenli algılayabileceği mesleki, toplumsal özellikleri yeterli değilse, kendi kendini ayakta tutabilecek iç destek sistemlerinin yetersizliği nedeniyle, başkalarından gelen dış desteklerle ayakta kalabiliyorsa bu tür ilişkilerle hâlâ beğenildiğini düşünecek ve atlama tahtası olarak kullandığı bu gibi sağlıksız, geçici ilişkilerle durumu bir süre de olsa "idare edecektir." Sonrasında yine o yaman yalnızlıklar ve pişmanlık.

Füsun Erbulak bu konumdaki kadını, "Bir ana evladını harcadığında, çılgınlığı durulduktan sonra, çekeceği acı tanımlanamayacak ölçüdedir. Burgu hiç terk etmez çocuğunu terk eden anayı. Ve kural devreye girer. Çocuğunu, sevdiği erkek için terk eden ana, mutlaka kaybeder o erkeği. Ve ayrılık acısına ilaveten, çocuğunun özlemi burgular yüreğini. Kemikleri kırılır bu kadınların," diye tanımlar.

ALDATAN KADIN KİMLİĞİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

Kadınlar aldatma davranışını salt cinsellikten ziyade sevgi, ilgi ve duygusal beklentileri nedeni ile gerçekleştirirler. Bu arada hemen belirtelim, kadınların hemcinsleri ile eşlerini aldatmaları da eskiye göre daha sık rastlanan durumlardan.

Cep telefonlarına gelen gizli saklı çağrılar, dalgınlık, bir başka hayata duyulan özenti, hiperseksüel kimlik, evliliğin kötü gidiyor oluşu, iletişim ve uyum kopuklukları aldatılanken, aldatan konumuna geçişi hızlandırabiliyor.

Çocuklukta yeterince doyurulmayan sevgi gereksinimi, kendisini başkasının kontrolüne bırakmaya yönelik pasif, bağımlı yaklaşımlara yol açabilir. Bazen de kadınlar, erkeğe olan öfkesini karşıt bir ruhsal tepki oluşturarak bir tür ruhsal savunma düzeneği ile aşırı ince duygusal yaklaşımlar sergileyebilmektedirler. Ya da terk edilmeye dayanamayarak "sev, âşık et, aldat ve bırak" yaklaşımı ile güçlerini kıskandıkları erkekleri mat ederek öç alma, onların üzerine çıkarak güçlü hissetme şeklinde düşünce yapıları oluşturabilmektedir. Bu yaklaşım daha erkeksi davranış ve konuşma tarzlarına, kızlardan daha çok erkek arkadaş sahibi olma, adeta onlara has olarak algılanan çok eşli yaşantılara yönelmeye, kısmen Freud'un "penise imrenme" diye adlandırdığı erkeksi davranış ve tavırlara neden olabilmektedir.

Hayvan deneylerinde kobaylar zor şartlar altında kaldıklarında, bir süre sonra kendilerini bırakırlar. Bu durum uzun süre ağır travma yaşantıları olan insanlarda, özellikle çaresizlik duygusu hayli yoğun yaşanmakta ise, sıklıkla gözlenebilmektedir. Seligman'a göre "öğrenilmiş çaresizlik" olarak nitelenen bu durumda kişi olaylara yeterince tepki veremez. İçe çekilir, susmayı tercih eder.

Travmatik yaşantıları olan kişiler duygusal olarak donuk, duygusal yaşantıları sınırlıdır (sevemez, ağlayamaz ya da tepki gösteremezler). Bu durumda erkekler sadece geçici bir nesne olarak algılanabilir. Bir ilişki bitip, diğeri başlayabilir, duygusallık, sağlıklı cinsellik yeterince ve özgürce yaşanamamaktadır çünkü.

Gerekli sosyo-kültürel ilişkileri, ekonomik düzeyi yaşayamayan, yeterli cinsel doyumu ve romantik yaklaşımı alamayan kadınlar, eğer eşleriyle ve eşlerinin çevreleri ile yeterli ve sağlıklı bir iletişim kuramıyor ve saygı görmüyorsa (özellikle farklı sosyokültürel düzeye sahip çiftlerde sıklıkla rastlanan bir durumdur), kendi sosyal düzeyine uyan ve kendilerine saygı duyan ya da 'mış' gibi yapan kişilerle önce saf romantik, sonra cinselliğin de yoğunlaştığı ilişkiler yaşayabilmektedir. Hem de, "Bu haksızlık, ben bunu hak etmiyorum," diyerek.

Kadınların evlenecekleri kişide salt gelecek güvencesini ön planda tutmaları, istedikleri duygusal yakınlığı bulamamalarına; duygusal yakınlığı ön planda tutmaları da yeterli ölçüde sosyal ilişkiyi yakalayamamalarına ve sonuçta her iki durumda da, bazen bir başka erkeğe yönelik arayışlara yol açabilmektedir. Sadece mantık veya sadece duygu ile yaklaşım hüsranla sonuçlanabilmektedir çünkü ('Eş seçiminde mantık ve duygular el ele gitmelidir' kuralı bir kez ihlal edilmeye görsün).

Güvenceyi ön plana alıp, toplumca hoş karşılanan işler yapan, işini her şeyin üstünde gören, işiyle evli erkekler, eşleriyle olan duygusal paylaşımda bazen yetersiz kalmaktadırlar. Kadının evde yaşadığı sevgi eksikliğini, eşine karşı saldırgan olabilecek davranışlarla dışa vurması, eşini evden uzaklaştırabilmekte, bu da kadını daha kötü etkileyerek ilişkideki bu hasarlı durumu, çıkılması zor bir kısır döngüye sokabilmektedir. Kimi kez, bazı kadınlar bu aşamada ilgi ve sevgi eksikliklerini, riskli ve sonu boşanma ile biten beraberliklerle tamamlamaya çalışabilmektedirler. Özellikle bekledikleri ilginin çok fazla olup, yeterince karşılanamadığı durumlarda kadınlar, kimi erkeğin maskelerin ardına sığınışını fark edemeyip, onların zahiri ışıklarına aldanmakta, MFÖ' nün şarkısındaki gibi "pervane misali ateşe yanmaktadırlar."

Tekdüze devam eden ilişkiler zaman içinde artan mutsuzluk ve öfke patlamalarına yol açabilmektedir. Hele bir de kadın, eşinin isteği (baskısı demek belki daha doğru) ile işinden ayrılmışsa, durum daha da kötü olabilmektedir. Önceden var olan kişilik özellikleri, baskıya kendilerine ait yollarla karşı çıkmakta ve bazen farklı birlikteliklerle bu duruma karşı tepki gösterebilmektedir.

Kadın eğer bağımlı kişilik özelliklerine sahipse, kendisini önemsemeyip, hafife alırken, karşısındaki erkeği yücelere taşır ve tam bir geyşa gibi davranır. Karşısındaki erkek de bu sunumu genelde kolayca kabul edip, ona zaman zaman sadomazoşik bir eğilimle kölesi gibi davranabilir. Sonunda öz varlığıyla yüzleşen kadın, karşısına çıkıveren, (kendisini hayli güçlü hissettiği) tacizciye bağlanır. İlerleyen süreçte adeta, "Çektiğim ıstırabın sebebi bu adamdır," der hale gelir. Frankenstein yaratılmıştır bir kez. Bunun kendince tedavisini, etkisinde kaldığı başka bir kollayıcıya bırakabilir. Yeni ilişkide yeni bir Frankenstein daha yaratılacaktır. "Bu defa farklı" denilen kişi bir süre sonra bir öncekinin, ondan da öncekinin aynısı oluverecektir. Anja Meulenbelt'e göre; "Erkekler gerçekte hiçbir işe yaramaz. Kimi kadınların duyargaları, böylesi duyarsız erkeklere açıktır. Ve kadın ödün verdiği, bağlandığı, destek çıktığı, kopmayı göze alamadığı için sonunda onları bu hale getirmiştir. Artık yas tutmak, ilenmek faydasızdır."

Başlangıçta kadının âşık olduğu erkeğin görüşleri, tavırları hatta jest ve mimikleri aradan geçen süre ile daha iyiye doğru gelişmezse, yeknesaklaşır. Başlangıçta güzel olan çoğu şey anlamını yitirebilir. Erkek kısıtlı repertuarını kadını etkileyinceye kadar tüketmiştir çünkü. Karşısındakinin gelişmeye ve yenilenmeye gereksinimi olmadığını düşünecek ve bunu açık ya da örtük biçimde ifade edecek kadar aymazca davranmaktan çekinmez. Oysa her şey değişmekte ve dünya dönmektedir. Gelişmenin karşısında duran gerileyecek ve kaybedecektir.

Annenin ezildiği, pasif kaldığı ya da dövüldüğü, örnek alınabilecek, olumlu bir rol olamadığı, eşit katılımın sağlanamadığı ailelerde yetişen kızlar, annelerinin sonuna uğramamak için annelerinin davranışlarının aksini yapmaya da yönelebilirler ister istemez. Güçlü olan baba, kız çocuğu tarafından örnek alınabilir ve babanın davranış modeli (buna evlilik dışı ilişkiler de dâhil) tümüyle kopya edilir, çünkü baba acı çekmemektedir, halinden anneye göre daha hoşnut ve umursamazdır. Üstelik başına buyruk, özgürdür.

Sonunda bir taraftan annenin, erkeklerden (ya da baba modeli olan eşten) intikamı alınmış olurken, bir yandan da baba figürü ile gizlice özdeşlenilir.

Kentsel kesimde kadın hem işte, hem evde çalışmak zorundadır çoğu kez. Buna karşın erkeğin ev işlerine katkısı hemen hemen yok gibidir. Kadın bu nedenle ağır işçi konumundadır genellikle. Evdeki erkek, ailesinden gördüğü gibi, daha balayındayken "aşçı, garson, hizmetçi ya da sekreter’! gibi algılamaktadır eşini. Evdeki rahatının sağlanması, cinsel gereksinmesinin doyumunun sağlanması, çocuklarının bakımı için ideal bir otomat olarak görebilmektedir, çünkü kendine göre eşini bir kız kurusu olmaktan ya da zorlu ve yasaklayıcı bir ailenin elinden kurtarmıştır, eh karnını da doyurmaktadır, oturacak bir ev de sağlamıştır. Ona göre bir kadın daha başka ne isteyebilir ki hayattan? Oysa başka erkekler kadını bu gözle görmemekte, gerekirse önünde diz çöküp serenat yapabilmektedirler. Hele bir de kadın, erkekten daha çok para kazanmakta ise, durum daha da karmaşık olabilmektedir. Erkek bu durumda hissedebileceği yetersizlik duyguları ile kadına daha da fazla yüklenebilmekte, aşağılamaktadır çünkü. Sonrası aksayan, cerahatli ilişkiler ve kaçınılmaz mutsuz sonlar.

Bir diğer farklı durumda ise, erkek varlıklıdır. Zengindir zengin olmasına da "var yemez amca" rolündedir. Kadın bu noktada, eşinin yanında alımlı bir konu mankenidir sadece, kocasının her nedense giderek sıklaşan, geç saatlere dek süren iş toplantıları ve iş gezilerine sessiz kalır. Buna karşın, koca da çekinmeden bol sıfırlı çekleri ya da limiti yüksek kredi kartlarını eşinin emrine sunma âlicenaplığını gösterebilir. Erkeğin gözü çöplüktedir, gezilere tek başına çıkar, esmerlerin sarışınların tadına bakar tek tek. Ancak kadının da eli boş durmayabilir bu arada. Yani "ava giden avlanır" bazen.

Psikanalitik ekol, kız çocuğunun, küçüklüğünde kendisini erkeklerle karşılaştırdığında, kendisinin de bir dönemler penise sahip olduğu, ancak cezalandırıldığı için penisini yitirdiğine ve bu nedenle eksiklik duygusuyla kıvrandığına değinir. Bu durum normal gelişim, olgunlaşma sürecinin herhangi bir nedenle tam olarak yaşanmadığı, ertelendiği, patolojik ve travmatik ilişkilerle geçen bir aile ortamında yetişen kadınlarda hastalıklı bir şekilde aşırı kıskançlık, erkekleri küçük düşürme ve aşağılama şeklinde düşmanca tutumlara yol açabilmektedir. Sonuçta kişilik gelişimindeki sorunlar sebebiyle gereken olgunlaşma sürecini tamamlayamayan kadınların, bu rota üzerinde erkeği aldatma davranışlarına yönelmeleri de, kimi zaman söz konusu olabilmektedir.

ÖZGÜRLÜK VE GÜVENCE GEREKSİNİMİ ARASINDAKİ ÇATIŞMA

Çalışan kadınlar, kadının da güçlü olduğunu hissedebilmek ve hissettirebilmek için çalışıp, para kazanmanın önemli olduğunu düşünmektedirler. Güvence gereksinimi konusunda bu yaklaşımın "daha pasif davranmayı seçen, bağımlı yapıdaki kişilere uygun" bir yaklaşım olduğunu düşünebiliyorken; ev kadınları zaten ev hayatının temel sorumlulukları olduğunu bilmekte ve ev kadınlığının gerçekte dışarıda çalışmaktan daha da zor bir iş olduğunu, çocuklarını kendilerinin yetiştirmesinin uzun vadede daha önemli, olumlu sonuçlar doğuracağını öne sürebilmekte; kadınların kazandığı paranın öyle ya da böyle harcanarak, onlara bir birikim ve güç oluşturamadığını savunabilmektedirler

Aslında her iki tip kadına göre de özgürlük biraz korkutucu özellikler taşımaktadır. Farklı alanlarda sorumluluk üstlenmek, yardımsız ve tek başına kararlar alarak çalışmak, hemcinsleri ve kendileri ile mücadele edebilmek ve işini koruyup, yükselebilmek önemli stres etkenleri arasındadır iş hayatında. Bu noktada Erich Fromm'un " Özgürlükten Kaçış" olarak nitelendirdiği durum gerçekleşmekte. Kişi kendi gücüne inanmak yerine bir başka yörüngeye girme, başkalarına köle olarak yaşamayı yeğlemektedir. Boyun eğici yapıdaki kişiler diğer "ikinci" ilişkilerinde de bu kolay yola yönelebilirler. Eşin bir şekilde (maddi olanaklar, duygusal ve fiziksel kusurlar) yetersiz algılandığı bir durumda dış dünyadaki daha güçlü bir kişi seçilebilmektedir. Bu durumda kadın güç sahibi erkekle özdeşleşmekte, kendisini daha iyi hissedebilmekte ve o erkeğe boyun eğebilmektedir. Aslında o "güçlü" sıfatını kendisi erkeğe yükleyip, ona hayran da olmuş olabilir. Bu yanılsama bir süre sonra değişim gösterebilir ve Sisifos Efsanesi bir kısır döngü biçiminde yaşanmaya devam edilir. Spinoza'nın dediği gibi, "İsteklerimizin farkındayız ama bu istekleri doğuran nedenleri bilmiyoruz."

Gerçekte Spinoza eylem ve tutkularımızın aklımız tarafından belirlendiğini, tutkular direksiyona geçtiğinde tutsak, akıl direksiyona geçtiğinde efendi olduğumuzu, öne sürmektedir. Tutkuların bazen yoğun acılara neden olabildiğini biliyoruz.

Bazen kadın, kendisini gerçek hayatta ortaya koyamadığında, yoğun sıkıntı ve yetersizlik hissi ile açlığını çeşitli şekillerde doyurmaya çalışabilmektedir.

Bazen, "Beni kimler istedi, ama ben varmadım... Şimdiki aklım olsaydı," diye düşünebilir kadın. Bu durumda eski ilk göz ağrısına fiziksel ya da duygusal açıdan benzettiği bir diğer erkeğin çekim alanına bırakabilir kendini. Onunla yeniden eski zamanlarına döneceğine inanır ama bunun bir sevgi yanılsaması olma durumu da göz ardı edilmemelidir Çünkü bu yönelişin altında diğer erkek gerçek kimliğiyle değil, olması istenen kimlikle seçilmiştir.

Başkalarının kanatları altında korunma davranışından vazgeçebilmek pek de kolay bir şey değildir. Kendi başına kararlar alıp, uygulamaya geçirebilmek, "en iyi yardımcı kadın oyuncu" konumundan "en iyi oyuncu" konumuna geçebilmek önemlidir. Bu noktada çocukluktan beri alışılagelen 'hep o başkaları'nın desteği, onore edici iltifatları ve yaklaşımları ile dışsal desteklerle öz değerini hissetmek yerine, kendi değerini kendisinin farkında olması ve bunu kendisine hatırlatabilme şeklinde iç desteklerin gerçekçi bir şekilde kullanımı gerekmektedir.

Geleneksel tip ailelerde sosyal hayata çok fazla karışmayan, eviyle evli, agorafobiden yakınan, her zaman geri planda kalmayı tercih eden anneler yerlerini daha aktif, mücadeleci kadın kimliğine bırakmaktadırlar. Ancak bu kadınlar da yetişme dönemlerinde kendilerine aktarılarak, adeta kolektif bilinçaltıyla, üst benliklerine kaydedilen "klasik eş ve anne" modelinin kadın yapısını az ya da çok içlerinde taşıyabilmektedirler. Eskiden erkeklerin dünyası olarak kabul edilen meslek alanları giderek, kadınların mücadele alanı haline gelmektedir. Buna karşın, kendilerine yönelik olumsuz önyargı ve benzeri yaklaşımlar ya da çalışma hayatının sorunları bazı kadınların buralarda baba ya da ağabey modeline uyan daha güçlü erkek kimliklerin yetkesi altına girmelerine yol açabilmektedir.

Daha ilk çocukluktan itibaren, kızlara yönelik aşırı koruyucu yaklaşımlar sonucu kişiliğin yeterince gelişememesi, inisiyatif kullanamama, "hayır" diyememe, olgun olmayan savunma mekanizmalarına yönelme şeklindeki kaçınmaları hiç kuşkusuz, bu tür regresif korunma gereksinimlerine yol açabilmektedir.

KADINLARIN ALDATMA DAVRANIŞLARI

Önceliğin belirlenememesi:

Freud'un söz ettiği gibi; erkek çocuk gelişiminde, 3-5 yaş dönemini içeren Fallik Dönemde, anneden kopamama, baba ile özdeşleşememe gibi ortaya çıkan takılma ve aksaklıklar "anneleriyle evli, annelerine aşırı bağımlı erkek kimliği"nin oluşma nedenleri arasındadır. Eşin salt işi ya da kendi ailesi ile aşırı bir şekilde ilgilenip, kendisini hiçe sayması, küçümsemesi, yeterli sevgi davranışında bulunmaması önde gelen nedenler arasındadır. Mal ve mülk kaybedilse de, tekrar kazanılabilir ama sevgi, güven ve saygının kaybı daha zor telafi edilmektedir.

Eşin kadının gözünde değer yitirmesi:

Erkekler eğer kendilerini babalarından daha gelişmiş ve ileri düzeye getirmeye çabalamaz, feodal yanlarını korumaya inatla devam ederse, bir yönde geleceğe ihanet etmiş olurlar. Erkekler kişilik özelliklerinin olumsuz ve uygunsuz taraflarını törpülemeye çalışarak inceltmelidirler. Aksi halde tavır ve konuşmaları ile "züccaciyeci dükkânına giren bir fil" gibi hareket ederler. Bu tür az gelişmiş davranış ve düşünce şekli içindeki kişilerin evliliklerinde ya da birlikteliklerinde sorunlar çıkması elbette kaçınılmazdır.

Cinsel anlamda değilse bile kadınlar eşlerini beyinlerinde, düşüncelerinde aldatabilirler. (Düşünsel zina.)

Erkek cinsel sorunlar yaşamakta ise (örneğin şeker hastalığı, MS gibi nörolojik rahatsızlıklar ya da yüksek tansiyon nedeniyle sertleşme bozuklukları) ya da erkeğin erken boşalma nedeniyle kadının yeterli kalitede cinsel hayatını yaşayamaması halinde, eğer arada yeterli duygusal iletişim yoksa tedavisini yaptırmıyorsa, bu süreçte tedaviye ikna tümüyle erkeğe düşebilmektedir.

Evlenirken bu sorunlar sinsice gizlenip, söylenmemişse (aslında bu ve benzeri durumlar da karşısındakini aldatmaktır) boşanma evliliğin ilk aşamalarında kaçınılmazdır. Eşin kolayca aldatılabilir olması, tek başına bir şey yapamaması, girdiği her işi yüzüne gözüne bulaştırması, çevresince küçümsenmesi durumlarında da erkekler bazı kadınların nezdinde değer yitirebilmektedir. Başlangıçta "aşkın gözü kördür" ve " bütün aşklar tatlı başlar," bu nedenle de bireyler birbirlerinden çok şey bekleyebilirler. Hatta anne-baba evindeki baskı ve zulümden kaçmak için evliliği bir kurtarıcı olarak görürler. Oysa çok yüksek beklenti ile yapılan bu tür evlilikler, hüsranla da bitebilmekte, bireyler yağmurdan kaçarken doluya tutulabilmektedirler. Sonuçta yaşamak zorunda oldukları bir eş ve yıkılmış hayalleri vardır.

Eşler birbirlerine karşı fedakârlık yaparak, birbirlerinin açıklarını kapatarak, birbirlerini onore ederek birlikteliklerinin kalitesini arttıracaklarını hissedebilmelidirler.

Çünkü artık onlar bir kurumdur. Ve bir kurumun da elemanları birbiri ile uyum içinde çalışmalıdır. Oysa "sürekli fedakârlık yapıyorum, sürekli taviz veriyorum, hep giden benden oluyor, o hiç fedakârlık yapmıyor'' şeklindeki bir yaklaşımın zaman içinde gelişmesi, kimi evlilik gemisini torpilleyen yaklaşımların başında gelmektedir. "Taşıma suyla değirmen dönmemektedir." Eşler görevlerinin gereğini yerine getirmeli, evliliğin kalitesi için gerekli emek ve özeni göstermelidirler. Artık daha fazla verme gücünü ya da arzusunu kaybettiğini hisseden bireyler, ilişkilerini zaten kafalarında bitirmiş olmaktadır. Kısaca özveri, hiçbir koşulda ödün verilmesi anlamına gelmemelidir.

Erkeğin evlilik öncesi ile sonrası davranışlarının birbirini tutmaması:

Erkek kendisini hoşgörülü, eşitlikçi, özgürlükçü, çalışkan, varsıl, fedakâr ve kucaklayıcı olarak tanıtıp, tam aksi bir şekilde hareket etmeye başlamışsa kadın daha geniş anlamda aldatıldığını düşünüp, aldatma hissini (ya da misilleme arzusu diyelim buna) yaşayabilmektedir.

Erkeğin kaba kuvvet göstermesi:

Erkekler, özellikle paranoya ya da paranoid kişilik bozukluğu gibi psikiyatrik sorunlar nedeniyle eşini aşırı şekilde kıskanarak, eve hapsedip, sürekli kontrol etmekte ve asılsız şüpheleri nedeniyle duygusal ve fiziksel anlamda işkence uygulayabilmektedir. Bu gibi durumlarda kadın, üçüncü sayfa haberlerini aratmayacak aldatma modelleri, hatta eşini çocukları, ailesi ya da aşığının yardımı ile öldürme girişimlerinde bulunabilmektedir. Elbette sadece erkeğin kaba kuvvet kullanması paranoid kişilik bozukluğunda görülmez. Erkeğin pek çok psikiyatrik bozuklukta şiddet kullanabildiği, ne yazık ki, çok acı bir gerçektir. Ancak ne sebeple olursa olsun, bu tür bir davranış, kadını daha önce yapmayı düşünmediği, hayal bile etmediği aldatma davranışlarına itebilmektedir. Bu noktada eşten intikam almaktan, sığınacak güvenli bir liman aramaya dek değişen pek çok yaklaşım devreye girmektedir. Sırtından sopa eksik edilmeyen, aşağılanan kadının baş kaldırışı olabilmektedir ihanet. Bir misilleme yani.

İlişki modeli:

Kadınlar beraberliklerinde baba-kız ilişkisini beklememelidirler. Artık kendileri erişkin bir hayatın içindedirler çünkü. Sürekli olarak dikkatin üzerlerinde olmasını beklemeleri, başka bir kişiye zaman ayrılmamasını istemeleri bencilce bir yaklaşımdır. İlgiyi çekmek için yapılan ve geçmişte de yapılmış ve alışılmış davranış kalıpları haline gelmiş olan agresyon, yersiz yakınmalar yerine çok daha amaca yönelik davranışlar ve düşünce şemaları kullanılmalıdır. Etrafta kol gezen sevecen "baba" maskesiyle perdelenmiş yaklaşımlar, kuşkusuz güçlü bir tuzaktır. İlişkilerde kimi kez sadece "anne-baba” olmak yerine "karı-koca" olabilmeyi daha ön plana almak gerekmektedir. Sadece çocuklar için yaşamak ve bu uğurda evliliği inatla sürdürmek, ilişkiyi zora sokabilir. Unutmayın!

Sınır sorunları:

Erkek kendi ailesi ile daha ilgili, onların sözünden çıkmıyor, eşini onlara karşı tek başına bırakıyorsa (daha önce sözünü ettiğimiz, Oidipal dönemde takılı kalma durumu), bu durum erkek için vahim sonuçlar yaratabilmektedir. Kadın bu süreçte ikinci planda kaldığını, hafife alındığını, o evde sadece hizmetçi şeklinde algılandığını düşünebilir. Kendini doğrulaması, özgüvenini kanıtlaması, hiçlenmişliğin yükünden bir an önce kurtulması gerektiğini düşünür. Kendisini önemseyen, olduğu gibi kabul eden, edecek olan birine özlem duyar sürekli.

Ekonomik sorunlar:

Bazı kadınlar evlendiklerinde anne-baba evlerinde alıştıkları ekonomik şartları bulamayabilirler. Eğer, arada yeterli sevgi bağı, iletişim yoksa ve yeterli ego gücüne de sahip değilseler, söz konusu ekonomik çıkarlar nedeniyle, kendilerine baba şefkati ve yardım sunma oyunuyla yaklaşan kişilerle cinsel ya da duygusal birlikteliklere yönelebilirler.

Parasal ve mesleki gücün artışı:

Bazı üst düzey görevlerde çalışan kadınlarda, benzer konumdaki erkeklerde gözlenebilen cinselliğin ön planda olduğu ve genelde astların kullanıldığı aldatma girişimleri görülebilmektedir. "Günümüzün amazonları" sayılabilecek bu kişilerin aldatmalarında, otoriter tutumlar ve haz almayı ilke edinme sık rastlanmaktadır.

Kadının Oral (Beslenme eğilimli) yapıda olması:

Tüm güçlü, yakışıklı, zarif erkekler nedense hep evin dışında, çitin arkasındadır. Önemli olan "sevmek" değil, tümüyle "sevilmek"tir bu kişiler için. Kendilerine sevgi, yakınlık gösteren her kim olursa kapılır, peşine takılırlar. Bu sevginin kaybı her şeyin sonudur onlara göre. Sürekli beslenmek, bu sevgiye dayanmak ihtiyacı, eğilimi içindedirler. Besleyen erkeğin herhangi bir nedenle kaybı, belli bir yas sürecine ve bu yas sürecinin bitimi de, doğal olarak yeni bir besleyici kaynağın aranmasına yol açabilir.

Çocuklukta anne ve babanın davranış şekilleri:

Anne modelinin çok silik olduğu bir ailede yetişen kızın, güçlü gördüğü ve evlilik dışı ilişkilerin de olabildiği babasını ya da kendisine bu açıdan uygunsuz örnek olabilecek başka güçlü kadınları rol model alması ileriki yıllarda, bu tür biyografik ihanet ya da ihanet girişimlerine yönelmesine neden olabilir.

"O yapıyorsa, ben de yaparım":

Erkek aldatıyorsa, kadın da intikam için aldatabilir. Bu yanlışı yanlışla düzeltmekten başka bir şey olmasa da sık görülen bir durumdur. Ne diyelim, ava giden avlanır. Ekilen biçilir. İhanet kimi zaman en büyük misilleme de olsa, bedel kaçınılmazdır.

Beğenilme, ilgilenilme isteğini yeterince doyuramama:

Eşinin kendisine yeterince sevgi ile yaklaşmaması, sürekli olumsuz tavırlar sergilemesi bazı kadınları ister istemez sevilme ve desteklenme gereksinimini başkalarında arama davranışına yöneltebilmektedir.

'Hayır' diyememenin etkisi:

Kişiler, etraflarından gelebilecek bakışlara, beğenilere, davetlere "hayır, ben almayayım" diyemiyorlarsa sorun var demektir. Bu durumlarda "kendiliğinden oldu, nasıl bu noktaya geldiğimizi bilmeden gelişti," şeklindeki sözler, aslında kişilerin kendilerini bu türden ilişkilere bilinçli ya da bilinçaltı düzeyinde hazır hissetmelerinin, bir tür çözülüşün göstergesidir. Bazı durumlarda da ne yazık ki kadınlar, çalıştıkları yerlerde kendilerinden daha üst konumdaki kişiler tarafından aldatma davranışına çeşitli baskılarla (mobbing) zorlanmaktadır. Bu durumlarda eğer kadın kendisini zayıf ve çaresiz hissediyorsa, kendini koruyabilecek yeterli ego gücüne sahip değilse, rüzgâra karşı direnemeyebilir de...

Makyavelizm'in etkisi:

Özellikle kadınların çoğunlukta olduğu ve hemcins rekabeti olan yerlerde görev yapan, bir an önce üst kademelere yükselip, kendini çok daha güçlü, yetkin hissetmek isteyen kimi kadınlarda, hedeflere ulaştıracak en kısa yol için her şey mubahtır, düşüncesi gözlenebilmektedir. Bu bağlamda ihanet, yeşil çuha masalarda savrulan, terli bedenlerdir.

Histrionik kişilik özelliklerinin varlığı:

İlişkilerinde cinselliği kullanma eğilimli, duyguları hızla yer değiştirebilen özellikler söz konusudur. Bu kişiler çevrenin ilgi odağı olamadıklarında rahatsızlık duyar, ilgi merkezi olabilmek adına sürekli fiziksel özelliklerini kullanmaya çalışırlar. Gösterişe eğilimli, kendisi gibi olmayan davranışlar sergileyip, duygularını aşırı abartabilirler. İlişkilerinin normalden çok daha fazla yakın ve fazla içli-dışlı olmasını isterler.

Psikiyatrik hastalıklar nedeniyle:

Bazı durumlarda hem erkek hem kadınlarda genetik (iki uçlu duygu-durum bozukluğunun mani epizodunda olduğu gibi) ya da yetiştirilmelerindeki sorunlar nedeniyle oluşan kişilik bozuklukları durumlarında (sınırda, anti sosyal, narsisistik ve histrionik kişilik bozukluğu) aldatma yaşantı ve eğilimleri görülebilmektedir.

Narsisistik kişilik bozukluğu:

Bu kişiler, kendilerinin başkalarından çok daha önemli, ayrıcalıklı, üstün olduğu duygusu içindedirler.

Düşünceleri, hayalleri büyük bir güç, engin bir deha, kusursuz bir güzellik ve mükemmel, sonsuz sevgi üzerinedir. Özel, benzeri olmayan biri olup, kendisini ancak çok zeki ve üstün nitelikli kişilerin anlayabileceğini düşünür ve sadece bu kişilerle ilişki kurup, dostlarını bu kişiler arasından seçmeyi düşünürler. Çevresindekiler tarafından her zaman ve her koşulda çok beğenilmeyi, övülmeyi beklerler. Diğer insanlarla karşılıklı ilişkilerinde sürekli olarak bencilce, belli bir çıkar gözeterek hareket ederler. Adeta başkalarının zaaflarından yararlanıp, hedeflerine ulaşmayı tek amaç edinmiş gibidirler. Kendini diğer kişilerin yerine koyup, onların hissettikleri, düşündükleri ya da ihtiyaç duydukları konuları anlamaya ve bunlara saygı duymaya isteksizdirler. Genellikle başkalarının başarılarını, yaptıklarını, değer ve konumlarını, kısaca varlıklarını kıskanabilirler. Kendini beğenmiş, ukala ve küstahça tutumlar içine girerler.

Anti sosyal kişilik bozukluğu:

Bir dizi tehlikeye yol açacak davranışlarda ısrar ile kendini gösteren, yasalara uymakta zorlanma, devamlı olarak yalan söyleme, farklı takma adlar kullanma, zevk ya da kişisel çıkarı için başkalarını aldatma gibi dürüst olmayan; aniden, sonucunu düşünmeden yapılan davranışlar, gelecek için plan yapamama; tekrarlayıcı kavga, dövüş saldırılar ile birlikte öfke hali; kendisi, yakınları ya da başkasının güvenliği ile ilgili umursamazlık içindedirler. Bir işi yürütememe, parasal sorumluluklarını yerine getirmeme, bir eşe sadık kalamama gibi davranış modelleri sergilerler.

Sınırda kişilik bozukluğu:

Bu tür kişiler gerçek ya da varsayılabilecek, olası bir terk edilmeyi önlemek için çılgınca çaba harcarlar. Karşısındakileri aşırı büyütür ya da aşırı değersizleştirirler, ilişkileri genelde tutarsızdır. Kimlik karmaşası denilen kendini algılayışında, arkadaşlık, cinsel davranış ya da önem verilen kültürel-ahlaki değer anlayışında belirgin değişkenlikler vardır. Kendine zarar verme olasılığı fazla olan durumlarda sonunu düşünmeden, aniden yapılan eylemleri (çok para harcama, madde kullanımı, hızlı ve tehlikeli araç sürme, birden aşırı yemek yeme, önceden düşünülmeyen uygunsuz cinsel davranışlar) bulunmaktadır. Tekrarlayan intihar girişimleri, intihar tehditleri, kendi kendine zarar verme (bıçak, jilet vs. ile kendini yaralama, sigara ile yakma, kafasını, yumruğunu sert yerlere vurma gibi) davranışları vardır. Duygu durumunda aşırı tepkililiğe bağlı olarak sürekli duygusal değişkenlik hali (saatler içinde değişen sürelerde birbirini izleyen öfkelilik, üzüntü, kaygı, sevinç dönemleri) gözlenir. Kendilerini sürekli olarak boşlukta hisseder, sıkılırlar. Öfkeye hâkim olamazlar (kavga etme, yüksek sesle bağırma, hakaret, eşya kırma gibi). Stresle ilişkili gelip geçici kendine kötülük yapılacağı düşünceleri ya da dissosiyatif belirtileri vardır.

Çocukluklarında fiziksel, duygusal ya da cinsel tacizler yaşamış erkekler ya da kadınlarda gelişen dissosiyatif bozukluklarda o anda farkında olunmayan cinsel ilişkiyle ilgili duygusal ezim ve anılar, gelecekte kendini cinsel açıdan kullandırma davranışları görülebilmektedir.

Fazla miktarda kullanılmış olan alkol, kişide inhibisyonları ortadan kaldırdığı için bu tür girişimleri arttırabilirken, uyuşturucu madde kullanımları da bu tür davranışları körükleyebilmektedir. Yukarıda anlattığımız nedenlerin tümü ya da bazıları ihanetin şekillenmesinde kimi kez rol oynayabilmektedir.

"Masumiyet günahı ödeyiş biçiminde yatar. Günahı işleyip işlememek değil inşam masum kılan, o günahın bedelini ödemek için kurnazlıklara sapmayı reddeden içtenlikli bir kabul ediş masumiyet, bir günahı bir hayat boyu ödemeye gösterilen rıza."

Ahmet Altan

BİR GÜN BEN DE SENİ ACITACAĞIM

Kimileri için hâlâ, erkeğin şanından gelen bir ayrıcalıktır aldatmak. Bir tür 'hak'tır yani. Hak ediştir. Toplumsal kurgulama, kolektif bilinçaltına şırınga edilmiş bu ve benzeri söylemlerle sürüp gider. Kadının ihaneti erkeğe ve erkek değerlere sürülmüş utanç dolu, bağışlanmaz, taşınması imkânsız bir lekedir, erkeğin ihanetiyse sırt sıvazlatan bir övünç kaynağı. Gördük ki, sadece üreme içgüdüsü değil kadını ihanete itekleyen, 'her zaman için beni biraz daha çok sevecek, anlayacak biri vardır nasılsa' düşüncesi. Zaten erkeğin aksine kadın âşık olduğunda aldatıyor genelde, beyniyle aldatıyor. Yürekli davranıp, gizlemiyor. Boşanmayı isteyebiliyor. Erkekse "Adı Diğer Kadın"(2003) adlı kitabımızda da belirttiğimiz gibi, kaçak oynamayı tercih ediyor, gizliyor ya da ifşa ederek, cinsel gücünü, çekiciliğini dosta, düşmana kanıtlama yolunu seçiyor. Oysa ihanet yalancılık, dolandırıcılık demek. (Yalan söyleyecek, boyuna yalan söyleyecek, kandıracak karşısındakini. Hiç üzülmesin istediğini, aslında en çok üzecek.) Dahası, bir büyük yalan girdabında kaybolmaktı ihanetin diğer adı. Aldatma eylemi organize edilen, edilemeyen yalanlarla besleniyordu genelde ("Aldatmadım" yalanına sığınarak aldatmaya devam ediyor kişi). Ve ihanet daimi bir gelgit, acı demek. Bir türlü restore edilemeyen iç dünyalar, tamamlanamayan, sürekli uçlanan ödeşmeler demek.

"Bir gün acıtacağım ben de seni," diyor Uğur İlhan ve şöyle devam ediyor, "Aşk insanı nasıl da mutlu eder değil mi? Ayağımız kesiliverir yerden. Nabzımız o insanın adıyla atar sanki. Sadece o vardır dünyada artık. Ve bir ödüldür, insana bu duygu. Ne var ki o ödül korunmaz çoğu zaman, özen gösterilmez yeterince. Hep aynı taşkın heyecan kalacak sanılır yürekte. Oysa aynen bir gecekondu gibi, çabucak, aşk da konuvermiştir yüreklere. Yani öyle güçlü değil, derme çatma malzemeler vardır temelinde. Eğer o temel emekle, özveriyle her an sağlamlaştırılmışsa korkmayın artık. Kolay kolay yıkılmaz."

"Yıllar önce yazmıştım, insanın doğasında çokeşlilik var diye. Bizi yaşam içinde tekeşli kılan, yönlendirmeler, etik değerlerdir. Ve tabii ki en önemlisi, sevgiliye duyulan gönül bağıdır. Burada David Barash ve Judith E.Lipton'un bir makalesi geliyor aklıma:

"Kadınlar sosyal nedenlerle tekeşliliği kabul etmek zorunda kalıyorlar aslında. Ancak, birden fazla cinsel partnere sahip olma hususunda ciddi bir eğilim ve arzuları mevcut. Dahası, önemli bir ilişki yaşarken de kaçamak yapmaktan geri kalmıyorlar..."

"Nedense çok eşlilik erkekler tarafından ipotek altına alınmış, kadınlara da, sadece sadakat kalmıştır. Toplum da alkış tutmuş bu çok eşli, macera sever erkeklerimize. Şeytana uyup da, gözünün ucuyla, yan masadaki erkeğe bakan kadına da, kocaman bir damga vurmuş."

"Çokeşliliği genlerinde bulan ya da miras kaldığını sanan erkeklerimiz, ahlâk değerleriyle, baskı altında olan kadını için, asla şüphelenmez. Toplum kendi yerine, kadınını gözetir nasılsa. Yani kadın, namus bekçileri ile kuşatılmıştır zaten. Oysaki kadın, ihanetini çok ince hesaplar üzerine kurabilir. Özünde intikam duygusu taşıyarak. Bir nevi, hesaplaşma durumu yani erkeğiyle. Bir tür karşı isyan da diyebiliriz buna."

"Erkeğin; farklı beden, farklı ten arayışı yerine kadın, duygu arar. Belki de o zamana kadar, büyük bir sabırla katlanmıştır yaşadığı ihanetlere. Durulur, akıllanır diye beklemiştir sevdiği adamı. Ama çeltiklerle doludur beyninin kıvrımları. Yapılan ince hesaplardan sonra, geçer harekete kadın. Kafasında hep o, 'Bir gün acıtacağım seni' düşüncesi hâkimdir."

"Erkeklere göre, ilk firarında bile ustaca eyleme yönelir kadın. Arkasında pek iz bırakmadan. Hem de çoğu zaman erkeğinin hiç şüphelenmeyeceği kişilerle. Belki erkeğinin en yakın arkadaşıyla, belki gazetesini aldığı market sahibiyle, belki patronuyla... Bu yasak hazzın, bu heyecanın adı, intikamdır. Aslında beraberlik sürerken, daha en başında kadın, şifresini vermiştir, "Eğer beni aldatırsan, seni aldatırım," diye. Gerçekte "kadının ihaneti"ni akrebe benzetirim ben. Akrep de, canı yanacağını anladığında ya da ürktüğünde, karşı tarafın canını yaktığını düşünür. Ama ne var ki, aslında canından can gitmiştir. Ve bu kendini koruma içgüdüsüyle yapılan, karşı tarafa zarar verme duygusu, gerçekte onun sonu olur.

"Öfkesinin ya da ertelenmişliğinin intikamını alan kadın, aslında içten içe acı çeker. Kahrolur. Bedenini, kimliğini, öğrendiği hemen bütün değerleri kirlenmiş hisseder. Ruhu gene aç kalmıştır sevgiye. Doyan ve intikam alan bedenidir.

"Ama eğer severse kadın diğer erkeği, gözü kara, boylu boyunca yaşar yeni aşkını. Bedel ödemeyi göze alarak. Yalanlara, kaçamak buluşmalara, yasak saatlere izin vermez, cesurca sarılır, yaşamına giren diğer erkeğe.

"Ah... Ne olurdu sanki hiç ihanet olmasaydı. Sevginin bittiği yerde, dürüstçe, vazgeçilse beraberlikten. Çünkü ihanet uyuşturucu gibi. Bir defa kana girmeye görsün, zehir olup dolaşıyor bedende, hücrelere yayılıyor..."

Yalnızlık ünlemini konduruveriyor ansızın. Ve "Kadın her şeyi bağışlar belki, ama asla unutmaz," diyor Konfüçyüs.

BİR ÖKSE, BİR HAYAT

"Gözyaşı dediğin nedir ki? Su işte!"

Loleh Bellon

Kaçmak istemediği,ve hatta sıkıca tutunduğu o öksedeydi Sibel. Şakakları zonkluyordu. Eliyle alnına dokundu. Ateşi vardı. Kirpiğe takılı o tek gözyaşı. Hızlı aşkların, yasak sevgilerin yaşandığı yerlerden çıkıp gelmişti. Eski yıllardan, hatıralardan.

Gecenin, giderek pişmanlığa dönüşen yalnızlıklarıyla karşı karşıyaydı. Denizden kopup gelen rüzgârla ürperdi iliklerine dek. "Tam bir sürek avıydı," diye mırıldandı. Cem gideli bu kaçıncı geceydi, kaç gündüz kalmıştı geride, çıkaramıyordu.

Korunmaya, sevilmeye, savunulmaya ihtiyacı vardı en çok. Anılar, kül rengi sisler arasında can çekişmekteydi epeydir. Daha dün sabah aynada, gözlerinin çevresinde oluşmaya başlayan ilk derin çizgileri ayrımsamıştı dehşetle. İlk çizgiler... Jilet kesiği... Enlemesine. Er geç olacaktı bu, biliyordu. Otuz altı yaşındaydı. Evli, çocuksuz. Çetin Akcan'ın sözlerini yazdığı o şarkıyı mırıldandı:

Bir zamanlar düşünmeden, takvimlere kondurduğum çizgiler,

Öç alır gibi sanki sinsice gelip yüzüme dizildiler.

Yetmedi mi size, için için yanan ruhumdaki yorgun ezgiler?

Gelip yerleşin yerinize,

Geçen yılların vazgeçilmez müjdecisi çizgiler...

Fırsat bu fırsat çoğalın,

Ne zorluklara katlandım ben uzun yıllar?

Haydi, durmayın bir çizgi, bir çizgi daha ekleyin yüzüme yıllar...

Şimdi artık zaman geçti.

Daha hızlı çoğalmakta çizgiler...

Yüzüme, ellerime öncekiler gibi, sevinçle dizildiler.

Yetmedi mi size, için için yanan ruhumdaki ezgiler? Korkmayın gelin yıllar... Korkum yok... Hazırım yıllar...

Cem’i tanıdığında bir tek şeye acıkmıştı sanki: şefkate. Bir süre için kendisini önemli, anlamlı kılacak bir beraberlikti, sonuna kadar yasaklı. Kaçamak. Köksüz. Olabildiğince savruk ve tekinsiz. Bu ilişkinin nelere yol açabileceğini en başından biliyordu Sibel. Biliyordu ama yüzleşmeye hazır değildi henüz. Kararsızdı. Çokça yalnızdı Sibel. Biraz yarım, biraz çocuk. Gönlünce tamamlanamamış olmaktan yana küskün. Anıların oyunbazlığından yorgun.

İradesini yok eden o şey!

Cinsellik miydi sadece, sevgiye olan ihtiyaç mı, heyecan, serüven arayışı mı, yenilenme arzusu mu?

Tamam, itiraf ediyordu, Cem ile tanıştığında, hayatında farklı bir dönemin başlayacağını, artık hiçbir şeyin aynı kalmayacağını, az çok biliyordu. Risk altındaydı. Yıkıntılar arasında yürüyecek, nice yangın yerinde soluklanacak ve hep gizlenip duracaktı arka bahçelerde. Gün ışığına çıkamazdı. Çıkamazlardı el ele. Ve bir gerçek vardı; Cem ile ayrı yöne akan ırmaklar gibiydi Sibel. Beraberliklerinin sonu yoktu.

Her an taşmaya hazır birkaç damla gözyaşını gözlerini kırpıştırarak kurutmaya çalıştı o an. Neredeyse gün ağarmak üzereydi dışarıda. Hayat çok değil, yedi sekiz ay içinde ne çok şeyi tırpanlamıştı? Kırık dökük hatıraları topluyordu şimdi Sibel. Hemen okunup, silinmesi gereken elektronik iletiler, gizli kapaklı sevişmeler... O kısacık göz göze gelişler.

"Neden saklayayım ki, Eros ile aram hiç açık olmadı benim. Bazen bir tek okla bitirdi işimi, bazen ok sağanağına tuttu..."

Elinin ayasıyla gözlerini sildi. Yüzü irin sarısıydı. Sesi pürüzlü, sesi çapaklıydı konuşurken:

"İçimde öyle çok, çok büyük bir pişmanlık yok aslında. Yaşanması gerekiyordu belki de. Yaşandı. Sadece, nasıl desem, anlatamadığım bir boşluk mevcut içimde, nasıl desem, giderek kapanamaz bir uçuruma dönüşen. Cem'in yanında mutluydum... Sonrası önemli değil aslında... Hayatın düğümlerine oldum olası kayıtsız kalmadım mı ben?"

Acıya inat sürdürmek. Kopamamak değil, kopmayı göze alamamak bu. Sürünmek. Dışlanmak. Ve Knut Hamsun bu duyguları şöyle dile getiriyor, "İnsan saçlarından çekilerek dere tepe aşarken, ne oluyor böyle, diye biri sorarsa, halinden memnun mutlu, şöyle yanıtlayabilir: 'Saçlarımdan sürüklüyorlar beni.' 'Kurtarmak için yardımına gelelim mi,' diye sorulduğunda da, 'Hayır,' diye mırıldanır. 'Ama dayanabiliyor musun,' diye üstelerlerse, 'evet dayanıyorum, çünkü beni çeken eli seviyorum,' der."

'Zaten müptelayım sana, zarar versen de bana' durumlarını başka nasıl izah edebiliriz ki? Her defasında bağlanan, vazgeçemeyen, salgılatılan adrenalinin tutsağı olmuş, yere çalınmaktan hoşnut yürekler de var çünkü. Bir hayatı bir ökseye berdel etmiş. Hem Remy de Gourmant, "Marazi aşklar birer cehennemdir," demez mi?

Gözpınarlarında yaşlar titreşiyordu:

"Gidecekti. Olması gereken yere gidecekti. Evine, ailesine. Tıpkı benim gibi. Sonumuz yoktu. Olamazdı. Biliyordum. İskelede son kez sarıldığımda... 30 Mart günüydü. Belli belirsiz gülümseyerek baktı önüne, "Mecburuz," dedi. "Seni seviyorum," dedi. "Acının en yüksek dozda yaşanma anıydı bu. Düşsüz uykulara, yarım bırakılmış sevişmelere döndüm sonunda. Zor oldu toparlanmam... Toparlanma denilirse artık. Dar odalarda yalnızlıklar çoğaltıyorum işte..."

Ağzı tuz, pas içindeydi. Devşirdiği acıyla kalakalmıştı o sabah iskelede. Sevmiş miydi, evet. Göze alabilmiş miydi, hayır. Elleri kelepçeliydi. Aşılması güç duvarlarla çevrilmişti bir kez.

Cem... Kısacık bir zaman. Elma çiçeği kokuyordu saçları. Bir tutam heyecan adına... O tarçın esintili heyecanlar adına koşmuştu Cem'e. O kadar... Yoksa özgürlüğe doğru kanat çırpamayacağını biliyordu Sibel. Cem evliydi. Bir başka hayatı, kurulu düzeni vardı. O da duvarları yıkamaz, çiti aşıp geçemezdi. Tıpkı Sibel gibi. Elem ve hüzün arasındaki salıncakta kolon vuruyorlardı.

Birden yaşlar boşandı gözlerinden. Koşmak istedi. Bağırmak istedi. Kırıp dökmek istedi. Ne koşabildi, ne bağırabildi, ne kırıp dökebildi. Sadece hayaller kurdu, en yasaksızından. Sustu.

Yıldızsız gecelerde buldu kendini. Durmaksızın filiz süren özlemle kamaştı eti. Arada yazışıyorlardı Cem ile... Belki yeniden karşılaşacaklardı bir süre sonra. Hep o 'belki'yi umacaktı Sibel. Ve hüznün alt metnini nedense hep yalnızlık yazacaktı. Kuraldı bu!

"Âşıksam, tam tamına yaşamalıyım, bir şeyler değişmeli, yenilenmeli bende, bu sevdadan öncesiyle sonrası arasında nasıl olsa değişecek olan, gözle görülür biçimde değişmeli, arada çok şeyler olmalı. "

"Nasıl yani," diyoruz.

"Acı, hicran, elem, kırıklık, sevinç gibi her gözyaşı iz bırakmalı, her acı değmeli..."

Tanık ve suç ortaklarını düşündü Sibel birden. Emma Bovary’i, Hedda Gabler’i, Bihter'i. "Ağıt yakılası sevdalar yaşamışlar," diye geçirdi içinden. Lamartin'e kulak verdi bin birinci kez, "Evet seviyorum. Eğer siz de benim yerimde olsaydınız tıpkı benim gibi yapacaktınız; ölecek yahut sevecektiniz..."

Bihter tabancaya doğru uzattı elini...

Gizlemeye çalıştığı pişmanlık hissi, bulduğu ilk çatlaktan sızmak üzereydi. Bent çekilemeyen sellere dönmüştü o anılar, o yaşanmışlıklar. Elem kuşanmıştı Sibel sonunda. Kopkoyu bir yalnızlık gelip konmuştu dudağına. Arkasına aldığı ihanet rüzgârıyla savrulmuştu. Ruhuna işleyen nice maskeler arasındaydı. Yeni bir hayat inşa edemeyecekti. Biliyordu.

Akmış, yıpranmış tülleri çekti:

"Kimseye dur gitme, kal, demedim. Sadece birine... St. Marco Meydanı'nda o ansızın inen yaz yağmuru altında ilk ve son defa," böyle demişti Cem.

Gerisini getiremedi Sibel. Ayağa kalktı. Sırtınıduvara dayadı. Bir sigara yaktı. Duman bir acı, bir hatırlayış halkası oldu salonda. Sonra konuştu yine, "Cem'i çocuğum gibi, annem gibi, babam gibi, kocam gibi, flörtüm gibi sevdim..."

Solmuş heyecanlarla ıssızlıklar iç içeydi artık. Gözyaşlarını kapıda bıraktı. Cinnete varan gururunu da.

"Hep onu hayal ettim. Başka türlü gevşemem, açılmam imkânsızdı çünkü. Bu acıyı bilir misin, parça parça olur insan. Kasılır kalır. Gözlerini kapayıp, kafandaki fotoğrafla sevişmek mutsuzluğu çoğaltır sadece. Düşlerin berbat olur ilkin, çürüdüğünü duyumsarsın giderek. Sonra kavrulur, gecenin bir vakti buz kesersin yatağında, kadınlığını söküp atmak geçer içinden. Vücudun özler, etin kıskanır, utançla iki büklüm olursun..."

Yağmur başlamıştı. Pencerelerde tek tük ışıklar. Gözleri koyulaştı. Bir şey söyleyecek gibi dudakları kıpırdandı, gözleri yere eğik. Sigarasını tablada ezdi. Ellerinin titremesi artmıştı yine. Kanatları kırık iki sevgili, bir masal diyarında, birbirlerine can vermeye devam ediyorlardı.

Cem'in sesiyle kendine geldi, "Kaç, yaşamak istiyorsan durma, çabuk ol. Sakın arkana bakma, dağlara doğru kaç, yoksa ölürsün. Durma, yalvarırım Sibel, acele et!"

İşte tam o anda Sibel döndü ve ardına, o güneşten defalarca parlak ışığa baktı. Tıpkı Lut’un karısı gibi.

Ahmet Muhip Dıranas haklıydı, "Kaldı ki mutluluk kelebek gibi, tutunca ölür, parmaklarda biraz yaldız kalır o kadar..."

İhanet çıkışı olmayan bir yoldu aslında. Dönüp dolaşıp başladığı yere geliyordu kişi. Başlangıçta hep çaresizlik, ıssızlık ve acı vardı. Gözaltlarında belirmeye başlayan kırışıklıklar, birkaç dakikaya sığıştırılmış sevişmelerden geriye kalan o kekre, utanç bulaşığı tat. Hüzünle tütsülenmiş bedenlerin kıvranışıydı bu. Dahası, birbirinin uçurumu olmaktı ihanet. An geliyor, kalakalıyordu insan, boğazı düğümlenmiş, umarsız. Elem ve pişmanlığın saltanat kurduğu zamanlarda sürgün buluyordu kendini. Üstelik yedeğinde bir ölçek olsun dinmemiş suçluluk duyguları işleyen, ufunetli bir yaraya dönüşen yaşanmışlıklar, hiç kapanmayan. Tortular, tozlar ve gözyaşı.

Gölköy İstasyon şefinin karısı Mine yüreğini seneler sonra ilk kez İlhan'a açmıştı. Necati Cumalı'nın "Mine" adlı oyununu her okuduğumda;

Mine -(...) Cemil üvey babamın arkadaşıydı. Bir akşam eve misafir geldi. Ben içerdeki odada, kitaplarımı topladım, saçlarımı çözdüm, yatmaya hazırlanıyordum. Annem çağırdı. Sırası değilken Cemil beye bir su ver dediler. Hikâye bu. İki ay sonra karısıydım. Evlendiğimiz gecenin sabahı her kadının sevinçle uyandığı yatakta, o gerinirken, ben ağlıyordum.

İlhan- Demek o zamandan beri...

Mine- O zamandan beri, yedi yıldır, onun karısıyım işte! Karşıma bir takım erkekler çıktı. Hepsine de ümit veren, cesaret veren onun durumu. Hep aramızdaki yaş farkını, onun silikliğini düşünürler, beni hiç hesaba katmazlar. Kocamın hali, benim onlardan herhangi birine kendimi teslim etmem için, akıllarınca yeterli görünür. Yedi yıldır, arada, bazen gönlüm kayar gibi olmadı değil... Hatırlarım öylelerinde de öyle çabuk hayal kırıklığına uğradım ki, ne duyduğumu anlamaya kalmadan, yüzlerini görmek istemedim bir daha. Hiç unutmam, bir orman bölge şefi vardı. Kendini beğenmişin biri. Etrafımda döndü dolaştı. Biraz heyecanlandım. Ne dese beğenirsiniz ilk fırsatta? "Nerede buluşacaksak buluşalım. Beni peşinizde boş yere dolaştırmayın." Hâlâ hatırladıkça yüzüm kızarır. Yedi yılda bunun gibi ne zaman hatırlasam içimi sıkan bir iki hikâye... Sonra yoruldum. Bıraktım kendimi, inanın saçlarımı taramak istemediğim günler çok olmuştur.

İlhan- Hâlbuki çok gençsiniz daha. Sizin yaşınızda, kadınların çoğu evli bile değildir.

Mine- Neye yarar? Her ilkbahar bir ümide kapılırdım. Belki, derdim bu sefer. Sonra, böyle yaz bitip de sonbahara girerken, böyle günler kısaldıkça, günler kaçar gibi gider, akşamlar daha çabuk, daha telaşlı inerken, bir boşluk, bir karanlık büyürdü içimde. Sanki o boşluğun dibine doğru kayar, orada ölürdüm. Her yıl, her sonbahar tekrar ölürdüm.

"O kadın ve Diğer Erkekleri" anlatmaya çalıştık size. Dediğimiz gibi, dışarıdan bakılınca hemen hepsinin öyküsü birbirine benzer gibi görünüyordu. Gerçekte her birinin yüreğinde ayrı bir yaşam, ayrı bir dünya vardı. Dedik ya, onlarla konuşmak hem zor, hem çok kolaydı. Umursamazlıkları, umursamazlığa dönüştüğünde, bölük pörçük dökülüyordu kırık hayat öyküleri ağızlarından. Sözcüklerin kimi yutuluyor, kimi de hızla geçiştiriliyordu. Yutkunduklarında, sustuklarında, gözleri buğulandığında onları dinlerken unutamadığımız tek şey kadın oluşlarıydı. Koskoca bir kadın yüreği taşıyorlardı, kadınca duyarlılıklarında.

Külkedisi kanlar içinde yere yığılıvermişti az önce. Beyaz ve sarı frezyalara takıldı gözümüz. Kirli lacivert gecede Külkedisi cansız yatıyordu. Zemheri zürafaları gibi dolanıp duruyordu yalnızlık. Bir şarkıya, bir sese asılı kalmanın, tam zamanıydı.