UYKU EVİ

Orijinal adı: The House of Sleep

© Jonathan Coe, 1997

Yazan: Jonathan Coe

İngilizce aslından çeviren: Gülden Şen

Türkçe yayın hakları: © Doğan Kitapçılık AŞ

Bu kitabın Türkçe yayın hakları Akçalı Ajans Ltd. Şti.

aracılığıyla satın alınmıştır.

1. baskı / şubat 2000 / ISBN 975-6770-67-8

Kapak tasarımı: Dipnot Baskı: Şefik Matbaası

Doğan Kitapçılık AŞ Hürriyet Medya Towers,

34544 Güneşli-İSTANBUL

Tel. (212) 677 06 20 - 677 07 39 Faks (212) 677 07 49

Jonathan Coe

Uyku Evi

Çeviren

Gülden Şen

İçindekiler

Uyanık. 4

II. 16

III. 25

Birinci devre. 36

IV.. 36

V.. 49

VI. 59

İkinci devre. 71

VIII. 80

IX.. 90

Üçüncü devre. 100

X.. 100

XI. 109

XII. 122

Dördüncü devre. 131

XIII. 131

XIV.. 142

XV.. 154

REM uykusu. 161

XVI. 161

XVII. 172

XVIII. 181

Ek 1: şiir 191

Ek 2: mektup. 192

Ek 3: bant çözümü. 192

Yazarın notu

Bu romanda tek sayıyla numaralanmış

bölümler çoğunlukla 1983-1984 arasında geçmektedir.

Çift sayıyla numaralanmış bölümler ise

haziran 1996'nın son iki haftasında geçer.

Uyanık

 I

Son kavgaları olduğu belliydi. Ancak bunu günlerdir, hatta belki de haftalardır beklemesine rağmen, şu anda içinde kabaran içerlemeyi ve öfke dalgasını hiçbir şey bastıramıyordu. Kadın hatalıydı ve bunu kabul etmeyi reddetmişti. Öne sürmeye çalıştığı her gerekçe, her türlü uzlaşma ve mantıklı olma girişimi çarpıtılmış, saptırılmış ve kendi üstüne çevrilmişti. Jennifer'la The Half Moon'da geçirmiş olduğu o son derece masum geceyi nasıl olur da aleyhine kullanabilirdi? Onun armağanını nasıl "zavallı" diye niteler ve bunu ona verirken "kuşkulu" göründüğünü nasıl iddia edebilirdi? Ve nasıl olur da annesini -hem de annesini- onu çok sık görüyor olmakla suçlamaya cüret edebilirdi? Sanki bu onun olgunluğunun, hatta erkekliğinin kanıtıymış gibi...

Görmeyen gözlerle önüne baktı. Ne çevresinin ne de diğer yayaların bilincinde değildi. Sözleri aklına gelince "kaltak," diye düşündü kendi kendine. Sonra da sıktığı dişlerinin arasından, yüksek sesle bağırdı: "KALTAK!"

Ondan sonra kendini daha iyi hissetti.

Ashdown dev, gri ve ezici, yüzyılı aşkın zamandır bir burnun tepesinde, dimdik bir uçurumun kenarından yirmi metre kadar geride duruyordu. Martılar bütün gün kulelerinin ve burçlarının üstünde dolanıyor, sesleri kısılana dek çığlıklar atıyordu. Dalgalar bütün gün ve gece boyu kendilerini çılgıncasına kayalara vuruyor; eski evin buz gibi odaları ve labirent gibi koridorlar, yankılanan yoğun trafiğin sesine benzer bitmez tükenmez bir uğultuyla doluyordu. Ashdown'ın en boş kısımları bile -ki artık büyük bölümü boştu- hiçbir zaman sessiz değildi. En yaşanabilecek durumdaki odalar birinci ve ikinci katlarda denize bakıyor, gün boyunca serin bir güneş ışığıyla doluyordu. Zemin kattaki mutfak uzun ve L biçimindeydi; alçak bir tavanı vardı. Ancak üç tane minicik penceresi bulunduğundan, sürekli gölgeler içindeydi. Ashdown'ın çıplak, doğaya meydan okuyan güzelliği onun aslında insanların yaşamasına uygun bir yer olmadığı gerçeğini gizliyordu. En eski ve en yakın komşuları, onun bir zamanlar özel bir ev olduğunu, orada sekiz dokuz kişilik bir ailenin yaşadığını anımsayabiliyor, ama pek inanamıyorlardı. Ev yirmi yıl önce yeni üniversite tarafından satın alınmıştı ve şimdilerde iki düzine kadar öğrenciyi barındırıyordu. Bu sürekli değişen bir nüfustu; tıpkı ayaklarının dibinde ufka uzanan, mide bulandırıcı yeşil renkte ve sonsuz devinim içindeki okyanus gibi.

Masasında oturan ve dört yabancıdan oluşan grup ona katılmak için izin istemiş olabilir ya da olmayabilirdi; Sarah bunu anımsayamıyordu. Şimdi bir tartışma çıkıyor gibiydi, ama öfke içinde yükselip alçalan seslerin bilincinde olsa da, neler söylendiğini duymuyordu. O anda aklında duydukları ve gördükleri daha gerçekti. Zehirli bir tek sözcük. Nefretle parlayan gözler. Kendisiyle konuşulduğu değil, üstüne tükürüldüğü duygusu. İki saniye mi? Belki de daha az süren, ama istemeden de olsa yarım saati aşkın bir süredir belleğinde tekrarladığı bir sohbet. O gözler, o sözcük, en azından bir süre için bile onlardan kurtuluş olmayacaktı. Şimdi bile çevresindeki sesler yükselir ve daha heyecanlı bir hal alırken, içinde yeni bir panik dalgasının yükseldiğini hissediyordu. Birdenbire midesi bulandı ve gözlerini kapadı.

Acaba cadde o kadar kalabalık olmasa üstüne saldırır mıydı? Bir kapının eşiğine çeker miydi? Üstünü başını paralar mıydı?

Kahve fincanını kaldırdı, ağzından birkaç santim uzakta tutup içine baktı. Gözlerini kahvenin belirgin bir biçimde dalgalanan yağlı yüzeyine dikti. Fincanı daha sıkı kavradı. Sıvı duruldu. Elleri artık titremiyordu. Geçmişti.

Bir diğer olasılık: her şey bir düş müydü?

"Pinter!" Tartışmada dikkatini çeken ilk sözcük bu oldu. Konuşana bakıp, dikkatini toplamaya zorladı.

İsim, bir elinde bir bardak elma suyu diğerinde yarısı içilmiş bir sigara tutan bir kadın tarafından, bezgin bir inanamamazlık tonuyla söylenmişti. Kadının kısa ve simsiyah saçları, belirgin bir çenesi ve canlı, kara gözleri vardı. Sarah onu uzaktan da olsa Cafe Valladon'a önceki gelişlerinden tanıyor ve ismini bilmiyordu. Veronica olduğunu daha sonra öğrenecekti.

Kadın, "Öyle tipik ki," diye ekledi; sonra gözlerini kapatıp sigarasından bir nefes çekti. Gülümsüyor, belki de karşısında oturan ince, ham, içten görünümlü öğrenciye oranla tartışmayı daha ciddiye alıyordu.

Veronica, "Tiyatro hakkında hiçbir şey bilmeyen insanlar," diye devam etti, "Pinter'dan her zaman en büyüklerden biriymiş gibi söz eder."

"Pekâlâ," dedi öğrenci. "Fazla büyütüldüğüne katılıyorum. Buna katılıyorum ben. Bu da benim görüşümü kanıtlıyor zaten."

"Senin görüşünü kanıtlıyor mu?"

Öğrenci, "Savaş sonrası İngiliz tiyatro geleneği" dedi, "öyle... solmuştu ki."

Yanından bir Avustralyalının sesi "Pardon?" dedi. "Neydi o sözcük?"

"Solmak," dedi öğrenci. "Öyle solmuştu ki, yalnızca tek bir kişi..."

Avustralyalı, "Solmak ha?" dedi.

Veronica gülümseyerek, "Takma kafana," dedi. "Yalnızca bizi etkilemeye çalışıyor."

"Ne demek bu?"

Öğrenci, "Sözlüğe bak," diye terslendi. "Demek istediğim şu ki, savaş sonrası İngiliz tiyatrosunda, abartılmış bile olsa herhangi bir ağırlığı olan tek bir kişi vardır. Aşırı abartılmış bile olsa. Yani, tiyatro bitmiştir."

"Yani?" dedi Avustralyalı.

"Bitti. Sunacak hiçbir şeyi kalmadı. Çağdaş kültürde, bu ya da başka bir ülkede oynayacak hiçbir rolü yok."

Veronica, "Ne olmuş yani, sen zamanımı boşa harcadığımı mı söylüyorsun?" diye sordu. "Çağdaş akımların... gerisinde miyim yani?"

"Kesinlikle. Hemen derslerini değiştirip sinema dersleri almalısın."

"Senin gibi."

"Benim gibi."

Veronica, "Bu çok ilginç" dedi. "Yani, şu varsayımlara bir bakalım: önce, ben tiyatroyla ilgilendiğim için onu okuyor olmam gerektiğini düşünüyorsun, bu yanlış: ben ekonomi okuyorum. Daha sonra da mutlak bir gerçeği biliyor olduğun inancın: ben... bütün söyleyebileceğim bunun son derece erkeksi bir özellik olarak gördüğümdür."

Öğrenci, "Ben erkeğim zaten," diye dikkat çekti.

"En sevdiğin oyun yazarının Pinter olması da anlamlı."

"Neden?"

"Çünkü o oğlanlar için oyunlar yazar. Zeki oğlanlar için."

"Ama sanat evrenseldir: bütün yazarlar çift cinsiyetlidir."

"Ha!" Veronica neşeli bir küçümseyişle güldü. Sigarasını söndürdü. "Tamam, cinsiyet hakkında konuşmak ister misin?"

"Ben kültürden konuştuğumuzu sanıyordum."

"Biri olmadan diğeri olmaz. Cinsiyet her yerdedir."

Bu kez öğrenci güldü. "Bu duyduğum en anlamsız sözlerden biri. Cinsiyet hakkında konuşmak istemenin tek nedeni değerler hakkında konuşmaya korkman."

Veronica, "Pinter yalnızca erkekler için uygundur," dedi. "Neden erkeklere seslenir? Çünkü o bir kadın düşmanıdır. Eserleri erkek ruhunun derinliklerindeki kadın düşmanlığına seslenir."

"Ben kadın düşmanı değilim."

"Elbette öylesin. Bütün erkekler kadınlardan nefret eder."

"Buna inanmıyorsun."

"Ah, evet inanıyorum."

"Sanırım bütün erkeklerin birer potansiyel tecavüzcü olduklarını düşünüyorsundur?"

"Evet."

"Bu da bir başka anlamsız cümle."

"Anlamı çok açık. Bütün erkekler tecavüzcü olma potansiyeli taşır."

"Bütün erkekler tecavüzcü olma olanağına sahiptir. Bu da aynı şey değil."

"Ben bütün erkeklerde gerekli aletin olduğundan söz etmiyorum. Benim söylediğim, ruhunun karanlık derinliklerinde bizim güçlerimize karşılık derin bir içerleme ve kıskançlık hissetmeyen erkek olmadığıdır. Bu içerleme zaman zaman nefrete ve buradan da şiddete dönüşebilir."

Bu konuşmayı kısa bir sessizlik izledi. Öğrenci bir şeyler söylemeye çalıştı ama beceremedi. Sonra bir başka şey söylemeye çalıştı ama vazgeçti. Sonunda söyleyebildiği şey sadece şuydu: "Evet, ama bununla ilgili hiçbir kanıtın yok."

"Kanıtlar çepeçevre, her yerde."

"Evet, ama öznel kanıtın yok."

Veronica yeni bir sigara yakarak, "Öznellik," dedi, "erkek nesnelliğidir."

Bu yargının yol açtığı ve ilkinden biraz daha uzun, biraz daha şaşkın sessizliği Sarah bozdu.

"Sanırım haklı," dedi.

Masadaki herkes dönüp ona baktı.

"Öznellik hakkında değil, en azından daha önce hiç böyle düşünmemiştim, ama bütün erkeklerin temelde düşman oldukları ve bunun ne zaman ortaya çıkacağını bilemediğimiz hakkında."

Veronica onunla göz göze geldi. "Teşekkür ederim," dedi ve tekrar öğrenciye döndü. "Gördün mü? Herkes destekliyor."

Öğrenci omuz silkti. "Kadın dayanışması, hepsi bu."

"Hayır, benim başıma geldi." Sarah'nın sesindeki titrek telaş herkesin dikkatini çekti. "Tam bu sözünü ettiğiniz şey." Başını öne eğdi ve kahvesinin kapkara yüzeyinden yansıyan gözlerini gördü. "Özür dilerim, hiçbirinizin ismini filan bilmiyorum. Bunları neden anlattığımı da bilmiyorum. Sanırım en iyisi gitmek."

Kalkınca kendini bir köşeye sıkışmış buldu. Masanın kenarı bacaklarını eziyordu. Avustralyalı ile hevesli öğrencinin önlerinden geçmek kolay olmadı. Yüzü ateş gibiydi. Hepsinin sanki delinin biriymiş gibi kendisini seyrettiklerinden emindi. Kasaya giderken kimse bir şey söylemedi ama, bozuk paralarını sayarken (kafenin sahibi Slattery bir köşede gayet ciddi ve ilgisiz oturuyordu) omzuna bir elin dokunduğunu hissetti. Döndüğünde Veronica'nın kendisine gülümsediğini gördü. Bu utangaç, çekici bir gülümsemeydi; masadaki karşıtlarına gösterdiği mücadeleci gülümsemelerden çok farklıydı.

"Bak," dedi, "kim olduğunu ya da başına neler geldiğini bilmiyorum ama... ne zaman istersen konuşabiliriz."

Sarah, "Teşekkür ederim," dedi.

"Kaçıncı senendesin?"

"Dördüncü."

"Hey lisansüstü öğrencisisin, değil mi?"

Sarah başıyla onayladı.

"Kampüste mi yaşıyorsun?"

"Hayır, Ashdown'da oturuyorum."

"Ya, neyse. Belki yine de karşılaşırız."

"Sanırım."

Bu arkadaş canlısı ve korkutucu kadın başka bir şeyler söyleyemeden, Sarah kendini kafeden dışarı attı. O karanlık ve duman kaplı yerden sonra güneş ışığı gözleri kamaştırıyor, hava tuz kokuyordu. Sokaklar alışverişe çıkmış insanlarla doluydu. Kayalıkların tepesinden eve yürümek için harika bir gündü. Büyük bölümü yokuş yukarı uzun bir yürüyüştü bu, ama vardığınızda bacaklarınızda hissettiğiniz tatlı yorgunluk ve tertemiz havayla yıkanan ciğerler için çekilebilirdi. Ancak bugün normal bir gün değildi; o uzun, ıssız yolu ve uzaktan yaklaştığını görebilen ya da banklarda oturan, o geçerken donuk gözlerle onu seyreden yalnız adamları göze alamıyordu.

Bir haftalık akşam yemeği parası verip taksiye bindi, göz açıp kapayana dek eve vardı ve bütün öğleden sonrayı yatakta geçirdi. Uyuşukluğu geçmek bilmiyordu.

ANALİST: Oyun hakkında seni o kadar rahatsız eden şey neydi?

ANALİZ EDİLEN: "Oyun" sözcüğünün doğru sözcük olduğundan emin değilim.

ANALİST: Bir dakika önce senin seçtiğin sözcüktü.

ANALİZ EDİLEN: Evet. Yalnızca doğru olduğundan emin değilim. Sanırım, demek istediğim... (sohbet...)

ANALİST: Bunları boşver şimdi. Sana hiç fiziksel acı çektirdi mi?

ANALİZ EDİLEN: Hayır, hayır, bana hiç acı vermedi.

ANALİST: Sana zarar verebileceğini mi düşündün?

ANALİZ EDİLEN: Sanırım, belki... aklımın bir köşesinde.

ANALİST: Ya o bunu biliyor muydu? Onun bir gün sana acı verebileceğini düşündüğünü biliyor muydu? Oyunun tüm amacı aslında bu değil miydi?

ANALİZ EDİLEN: Evet, sanırım olabilirdi.

ANALİST: Onun için mi? Yoksa her ikiniz için mi?

Gregory içmekten döndüğünde Sarah yine yatıyordu. Akşam kısa bir süre kalkmış, sabahlığını giyip aşağı, mutfağa inmişti. Ancak orada bile sinirli ve garip bir biçimde şok geçirmeye hazırdı. Mutfak boştu ve koridorun ucundaki TV odasından bir Amerikan dizisinin sesleri geliyordu. 'Dallas' ya da 'Knots Landing' olabilirdi. Saran yalnız olduğunu düşünerek bir kutu hazır mantar çorbasını açıp bir kaba döktü Sonra odadan görünmeyecek biçimde, kendi başına bir köşede duran ocağı yaktı. Çorbayı ağır bir tahta kaşıkla karıştırdı ve bu işi hiç beklemediği kadar dinlendirici buldu. Saat yönünde üç kez karıştırdı sonra saat yönünün tersine üç kez daha; bularak çorbanın içinde birbiri ardına şekillerin belirip kaybolmalarını seyretti. Bu işe dalmıştı ve bir erkek sesi duyunca irküdi: "Buralarda kahveyi nereye koyarlar?" Dönerken ağzından kısa, tiz bir çığlık kaçtı.

Adam köşeyi döndü, onu görüp geri bir adım attı.

"Özür dilerim. Burada olduğumu bildiğinizi sanmıştım."

Sarah, "Bilmiyordum," dedi.

"Sizi korkutmak istemedim."

Nazik bir yüzü vardı: Sarah'nın ilk fark ettiği bu oldu. İkincisi de daha yeni ağlamış gibi görünmesiydi. Kahvesini içmek için mutfak masasına oturdu, Sarah da çorbasını içmek için karşısına geçti. Kendine bir iskemle çekerken adama bir bakış fırlattı. Yanağından aşağı bir damla gözyaşının süzüldüğüne yemin edebilirdi.

"İyi misiniz?" diye sordu. Ashdown'da pek birinci sınıf öğrencisi bulunmazdı ama Sarah onun üniversiteye henüz mü gelmiş olduğunu ve sıla özlemi çekmeye mi başladığını merak ediyordu.

Sonunda böyle olmadığı anlaşıldı. Üçüncü yılındaydı, modern diller okuyordu ve Ashdown'a daha dün taşınmıştı. Onu üzen annesinden gelen bir telefon olmuştu. Annesi daha birkaç saat önce arayıp evin kedisi Muriel'in o sabah bahçe kapısının önünde süt kamyonunun altında kalıp öldüğünü haber vermişti. Adamın duygularım bu kadar belli etmekten utandığı belliydi, ama Sarah bu yüzden onu daha da çok sevdi. Yine de onu daha fazla mahcup etmemek için, konuyu olabildiğince çabuk değiştirdi ve adama üzücü bir gün geçirenin sadece kendisi olmadığını söyledi.

Adam, "Sana ne oldu?" diye sordu.

Daha yeni tanıdığı birisiyle bu kadar açık konuşabilmesinin ne kadar şaşırtıcı olduğu Sarah'nın aklına ancak çok sonraları geldi. Bu aşamada onun ismini öğrenmeye bile zahmet etmemişti. Yine de sokaktaki yabancıyla karşılaşmasını ve hiçbir neden yokken adamın ona kaltak dediğini anlattı. Yeni gelen kahvesini yudumlarken dikkatle dinledi. Sarah, "Ne kadar çarpıcı," diye düşündü: tam da ilginin (çünkü onun için ne kadar travmatik bir olay olduğunu anlıyor gibiydi) ve daha hafif bir güven duygusunun (çünkü bir yandan da onu zavallı bir delinin kendinden geçercesine güldüğü gibi gülmeye teşvik ediyordu) doğru bir karışımı gibiydi. Sarah ona Cafe Valladon'da kulak misafiri olduğu konuşmayı; konunun nasıl kadın düşmanlığına kaydığım ve kendim nasıl katılmak zorunda hissettiğini de anlattı.

Adam, "Şu anda çok gündemde olan bir konu," diye katıldı. "Burada çok büyük bir antifeminist tepki var." Ona üniversitenin yeni Kadın Araştırmaları Bölümü'nün geçenlerde nasıl baskına uğradığını, birinin duvarlara sprey boyayla ve kocaman harflerle "Kız kardeşlere ölüm" yazdığını anlattı.

Sarah bu adamla konuşmaktan çok zevk alıyordu, ama kendini yorgun hissetmeye başladı. Bazen çoğu insana göre aşırı sayılabilecek bir tür yorgunluk hissediyordu ve bir ya da iki kez konuşmaların orta yerinde uyuyakaldığı bile olmuştu. Şu anda da böyle bir şey olmasını istemiyordu: iyi bir izlenim bırakmaya pek hevesliydi.

Kalkıp çorba kâsesini soğuk suyla çalkalarken, "Sanınm gidip yatsam iyi olacak," dedi. "Seninle tanışmak güzeldi. Buraya taşınmana sevindim. Dost olacağımızı sanıyorum."

"Umarım."

"Bu arada, adım Sarah."

"Ben de Robert."

Birbirlerine gülümsediler. Sarah elini saçlarında gezdirdi, bir düğüme rastlayıp hafifçe çekiştirdi. Robert bu hareketi fark etti ve unutmadı.

Sarah odasına çıkıp bir iki saat uyudu. Gregory gelip de lambayı yakınca uyandı. Gözlerim kırpıştırarak çalar saate baktı. Düşündüğünden daha erkendi: yalnızca onu çeyrek geçiyordu.

"Döndün mü?" diye sordu.

Gregory ona arkasını dönmüş, çekmeceye bir şey koyarken homurdandı:

"Öyle görünüyor."

"Bu beraberce geçireceğiniz son gece olduğundan, geç döneceğini düşünmüştüm. Fırsattır diye."

Sonbaharın ilk günleriydi ve Gregory Dundee'deki baba evinden bazı eşyalarını toplamak, birkaç eski dostunu görmek ve Sarah'yla son birkaç gün geçirmek için gelmişti. Her ikisi de lisans çalışmalarını temmuzda bitirmişti. Gregory o hafta içinde Londra'da tıp fakültesine başlayacak ve psikiyatri dahnda uzmanlaşacaktı. Sarah bir yıl daha üniversitede kalacak ve ilkokul öğretmeni olacaktı.

Gregory "Yarın çok yoğun bir gün," derken yatağın ayakucuna oturup ayakkabısını çıkardı. "Erken kalkmak gerek." Gözleri ilk kez ona doğru kaydı. "Bitkin görünüyorsun."

Sarah ona sokakta kendisini taciz eden adamın hikâyesini anlattı. Gregory'nin ilk tepkisi, "Ama bu çok anlamsız bir şey," oldu. "İnsan bunu niye yapsın?"

Sarah, "Sanırım kadın olmam yeterliydi" dedi.

"Sana söylediğinden emin misin?"

"Etrafta başka kimse yoktu." Gregory ayakkabı bağının düğümüyle uğraştığından, Sarah konuşmaya devam etti: "Çok rahatsız ediciydi."

"Böyle şeylerin seni etkilemesine izin verme." Ayakkabı bağını çözmüştü ve elini yatak örtüsünün altına sokup kızın bileğini sıktı. "Bunları aştığımızı sanıyordum. Artık büyük bir kızsın." Ona kaşlarını çattı. "Gerçekten de oldu mu?"

"Sanırım."

"Hıımnm... ama emin değilsin. Belki yine de yazmalıyım."

Gregory tuvalet masasına oturup üst çekmeceden bir okul defteri çıkardı. Birkaç sözcük yazdı, sonra oturup sayfaları çevirdi. Aynada yansıyan yüzünde hoşnut bir gülümseme vardı.

"Biliyor musun, seni tanıdığım için çok şanslıyım," dedi. "Bana sağladığın şu malzemeye bak. Yani tek nedenin bu olmadığını biliyorum ama... diğerlerine oranla bana sağlayacağı önceliği düşün."

Sarah, "Bunları düşünmek için biraz erken değil mi?" dedi.

"Saçma. Eğer en tepeye çıkmayı gerçekten istiyorsan, asla çok erken başlamış sayılmazsın."

"Ama bu bir yarış değil, öyle değil mi?"

Gregory, "İnsan ırkında da diğerlerinde olduğu gibi kazananlar ve kaybedenler vardır," dedi. Defterini kaldırmıştı ve gömleğini çıkartıyordu. "Bunu sana kaç kez söyledim?"

Sarah şaşırarak bu soruyu ciddiye aldı. "Sanırım on beş ya da yirmi kez."

Gregory görünürde bu istatistikten çok hoşnut kalıp, "Tamam o halde," dedi. "Bu her şey, hatta kalacak yer için bile geçerli. Yani pek inanmazsın ama Frank bir hafta içinde Londra'ya gidiyor ve daha kendisine kalacak bir yer bile bulmuş değil." İnanamıyormuşçasına güldü. "Böyle bir davranışı nasıl açıklıyorsun?"

Saran, "Belki de kendisine Victoria'da bir kat alacak bir babaya sahip değildir."

"Pimlico'da. Victoria'da değil."

"Ne fark eder?"

"Öncelikle, yaklaşık yirmi bin sterlin. Orayı seçmek için çok özen gösterdik. Hastaneye yakın. Harika bir mahalle." Sarah'nın dile getirmediği bir küçümsemeyi sezerek ekledi: "Tanrı aşkına, senin de herkes kadar bunu takdir etmeni, beklerdim. Sen de her hafta sonunu orada geçireceksin, değil mi?"

"Öyle mi?"

"Ben öyle umuyorum."

"Dersler falan hazırlamam gerekiyor, biliyorsun. Bu dönem epeyce öğretmenlik deneyimi kazanmam gerek. Çok meşgul olabilirim."

"Birkaç ders hazırlamanın zamanının büyük bölümünü alacağını sanmıyorum."

"Bazı insanların çok çalışması gerekmez. Bense aksine. Ağır adımlarla ilerlerim."

Gregory onun yanına oturdu. "Biliyor musun, sende ciddi bir özgüven sorunu var" dedi. "Hiçbir şeyi başaramamanın nedeninin büyük ölçüde özgüven eksikliği olduğunu hiç düşündün mü?"

Sarah bir an buna sinirlendi, ama öfkelenmek içinden gelmedi. Bunun yerine düşünceleri mutfaktaki sahneye kaydı. "Bugün yeni gelenlerden biriyle tanıştım" dedi. "İsmi Robert. İyi birine benziyor. Onunla tanıştın mı?"

"Hayır." Gregory bu arada soyunup iç çamasırlarıyla kalmıştı. Dalgın bir şekilde elini Sarah'nın geceliğinin yakasından içeri sokup göğsünü tuttu.

"Onunla konuşmuş filan olabilir misin?"

Gregory iç çekti. "Sarah, yarın gidiyorum. Londra'da oturacağım. Zamanımı neden bir daha asla görmeyeceğim insanlarla tanışarak harcayayım?"

Gregory çamaşırlarını çıkardı, kızın üstüne çıktı ve geceliğini aşağı çekip göğüslerini ortaya çıkardı. Göğüs uçlarını tutup ikisini birden çekiştirmeye başladı. Sarah bunu yaparkenki yüz ifadesini inceliyor, buna benzer bir şeyi daha önce nerede gördüğünü anımsamaya çalışıyordu. Gregory'nin alnı sabırsızlık ve dikkatle kırışmıştı; tıpkı geçen gece on haberlerini daha net alabilmek için aşağıdaki televizyonun ayarlarıyla oynarkenki haline benziyordu. Sarah bunun yaklaşık iki dakika sürdüğünü hatırlıyordu. Ancak o sürenin yarısından az bir zamanda kızın incecik bileklerini tuttu, kollarım başının üstünde yastığa bastırıp hızla içine girdi. Sarah kuru ve sıkıydı; bu duygudan hoşlanmadı.

"Bak, Gregory" dedi. "Pek havamda değilim. Aslında hiç havamda değilim."

"Sorun değil, uzun sürmez."

"Hayır." Sarah onun kalçalarını sıkıca tutup durdurdu. "Bunu yapmak istemiyorum."

"Ama ön sevişmeyi filan da yaptık." Bakışları yaralı, inanamıyordu.

"Çık dışarı" dedi Sarah.

"Nasıl senden mi, yataktan mı, yoksa odadan mı?" Gerçekten kafası karışmış gibiydi.

"İlk önce benden."

Gregory bir iki saniye ona baktı, sonra kendi kendine homurdanıp sertçe geri çekildi. "Bazen çok düşüncesiz oluyorsun" dedi, ama kızm üstünde kaldı. Sarah arkasından gelenin ne olacağmı çok iyi biliyordu.

"Bir an gözlerini kapat."

Sarah dikbaşlılıkla, ama güçsüz bir şekilde ona baktı. "Gregory, hayır. Şimdi olmaz."

"Haydi. Aslında hoşuna gittiğini biliyorum."

"Aslında hoşuma gitmiyor. Hiç hoşuma gitmedi. Hiçbir zaman hoşuma gitmediğini sana kaç kez söylemem gerekecek?"

"Bu yalnızca bir oyun Sarah. Güvenle ilgili. Bana güveniyorsun, değil mi?"

"Bırak," dedi Sarah. Kızın her iki elini de bir elinde tutuyor, hâlâ yastığa bastırıyordu. Diğer eli onun yüzünün üstüne dolaşıyor, baş ve ortaparmaklannı uzatmış, gözlerine yaklaştırıyordu.

"Haydi," dedi. "Bana güvendiğini göster. Gözlerini kapat."

Gregory'nin parmak uçları o kadar yakındı ki, Sarah'nın seçeneği yoktu: bir refleksle gözlerini kapattı, sonra sıkıca yumdu. Çok geçmeden gözbebeklerinin üstünde onun iki parmağının hafif baskısını hissetti. Gerildi, içinde bildik bir dehşet belirdi. Bu duyguyla başa çıkmanın bir yöntemini geliştirmişti. Teslimiyetle ilgili tüm duyguları aklından çıkartıyordu. Gregory üstüne eğilmişken Sarah için zaman duruyor ve düşünceleri herhangi bir şeye yönelse bile, bu artık (şimdilik) çok uzak geçmişteymiş gibi görünüyordu: ilişkilerinin başında onunla olmaktan zevk aldığı, kendi kendini sürdüren münakaşalara ve garip yatak odası alışkanlıklarına kapılmadan önceki günlerdi bunlar.

Bu hale gelmeyi nasıl başarmışlardı?

Onunla ilk karşılaşmasını hâlâ çok net anımsıyordu. Bir konser arasında, sanat merkezindeki barda. Sarah o konsere gitmeye niyetli değildi ama bilet satışları çok az olmuş ve gişe görevlileri hem salonu doldurmak, hem de konuk sanatçıları mahcup etmemek için konserin başlamasına biraz kala sokaktan geçenlere bedava bilet dağıtmıştı. Program daha önceden hiç bilmediği bir eser olan, Bach'ın Füg Sanatından oluşuyordu. Sarah'nın sırasında oturan tek kişi ince, uzun boylu, siyah saçları yanlardan ve arkadan çok kısa kesilmiş bir öğrenciydi. Koltuğunda dimdik oturuyordu. Tüvit ceket, sarı yelek giymiş, eski bir okul kravatı ile köstekli saat takmıştı. Müziği kaskatı bir dikkatle dinlerken bir iki kez yüksek sesle iç çekmiş, belirli bir neden yokken sıkıntı içinde dilini şaklatmıştı. Sarah'yı hiç fark etmemiş gibi göründüğünden, fuayede gelip masasına oturması büyük sürpriz olmuştu. Belki iki üç dakika süren gergin bir sessizlikten sonra ona İskoç aksanıyla söylediği sözler daha da büyük bir sürprizdi: "On birinci kontrapuntonun temposu korkunçtu değil mi?"

Bunlar, Sarah'ya söylenen en garip ve en anlaşılmaz sözcüklerdi; Ama bir tür sohbete, oradan da bir tür ilişkiye yol açmıştı. Üniversitede bulunduğu beş dönemde Sarah'nın hiçbir zaman erkek arkadaşı olmamıştı. Sosyal yaşamı, olduğu kadarıyla, genelde kendisini hiçbir zaman büyük bir hevesle davet edilmediği (öyle düşünüyordu) büyük arkadaş gruplarıyla geçirilen gürültücü gecelerden ibaretti. Gregory tarafından yemeğe davet edilmek, onunla sinemaya ya da tiyatroya gitmek bir süre de olsa yepyeni ve çok mutlu bir deneyim olmuştu. Çoğu zaman konserlere gidiyorlardı ve Sarah Gregory'nin müzik zevkinin kuru, akademik ve duygusuz parçalara yönelik olduğunu fark etmesine rağmen, bunun kendisini rahatsız etmesine izin vermemişti; en azından sevişmesinin de bu nitelikleri taşıdığını öğrenene dek.

Sarah, çıkmaya başladıktan yaklaşık altı hafta sonra bekâretini Gregory'ye verdi. Tıpkı beklediği gibi, güç ve acı veren bir deneyimdi; beklemediği ise, diğer bütün ilişkilerinin de aynı derecede zevkten yoksun olacağıydı. Gregory, Bach'ın en zorlu klavye alıştırmalarına hayranlık duyduğu zamanki serinkanlılık ve zekâ kapasitesiyle sevişiyordu. Onun repertuvarında şefkat, esneklik, ifade ve tempo çeşitlemeleri yoktu. Sarah'nın aylar süren ilişkiden sonra en fazla özlemle beklediği, ilişki sonrasındaki yorgunluk anıydı. Gregory performansını gerçekleştirip enerjisini tükettiği bu anlarda bazen onunla ikna edici, içten bir biçimde konuşur; Sarah da bunu çok değişik ve hoş bulurdu. Gregory'nin ona hiç beklenmedik bir soru yöneltmesi de işte böyle bir anda olmuştu.

Sakin, havasız bir gecenin ortasında birbirlerine sımsıcak sarılmış, Sarah'nın başı Gregory'nin omzunda yatıyorlardı. Gregory durup dururken ona bedeninin en güzel yerinin neresi olduğunu düşündüğünü sormuştu. Sarah şaşkınlıkla ona bakmış; emin olmadığını, düşünmesi gerekeceğini söylemiş; Gregory de neyse ki (çünkü onun bedeninin özellikle güzel bir yanını göremiyordu) şöyle demişti: "Ben sana vücudunun en güzel yeri neresi söyleyeyim mi?" Sarah da "Evet, söyle," demiş, ama Gregory bir süre onun tahmin etmesini istemişti. Kıkırdayarak çeşitli olasılıkları gözden geçirmişler, sonunda Sarah pes etmiş, Gregory de gülümseyerek, yavaşça şöyle demişti: "Gözkapakların." Sarah ona önce inanmadı, ama o "Çünkü sen kendi gözkapaklarını hiç görmedin de ondan" dedi. "Ben fotoğrafını çekmedikçe de hiç göremeyeceksin." (Ama fotoğrafım hiç çekmedi.) Bunun üzerine Sarah da ona sordu: "Gözkapaklarımı ne zamandır bu kadar iyi tanıyorsun?" Gregory de cevap verdi: "Sen uyurken. Uyurken seni seyretmeyi seviyorum." Bu, Gregory'nin yataklarında yatan insanların tepesine dikilmeyi; uyurken onları seyretmeyi sevdiği yolundaki ilk ipucuydu. Sarah önce bunu ilginç bir şey olarak, sorgulayan bir zekânın belirtisi olarak görmüş, ama sonunda bunda sinsi, hatta fetişist sayılabilecek bir yan olduğundan kuşkulanmaya başlamıştı. insanlar çaresiz ve kendinden geçmiş bir halde yatarken onları seyretmek ve bir yandan da seyreden kişi olarak kendi uyanık bilincinin kontrolünü elinde tutmaktı bu.

Ondan sonra, gecenin herhangi bir saatinde Gregory'nin yataktan kalkıp tepesinde dikilebileceğini ve ay ışığında uyuyan yüzünü seyredeceğinin bilinciyle, uyumak daha da güçleşti. (Üstelik bu, ona düşlerinden söz edip de ilgisini çekmeden çok önceydi. Bu düşler öylesine gerçekti ki, zaman zaman uyanıkken yaşadığı olaylardan ayırt edemiyordu). Ama Sarah, pek çok düşünceye alışıldığı gibi buna da alıştı ve Gregory'nin uyanık gözlemciliğinin bilincinde olmak birkaç ay (yoksa birkaç hafta mıydı?) boyunca onun uyku düzenini bozmadı, ta ki bir aralık sabahı erken saatlerde çığlıklar atarak, kurbağalarla ilgili defalarca gördüğü bir kâbustan uyanana dek. Bu seferki, kendisi aceleyle bir yere gitmeye çalışırken kampusu çevreleyen yolun kenarına çömelmiş insan büyüklüğünde bir kurbağayla ilgiliydi. Hayvan ona korkunç bir şekilde vıraklamış ve çatallı dilinin iki ucunu gözkapaklarına bastırmıştı. Sarah kâbustan uyanmaya çalıştı; ama düş bitmiş olsa da gözkapaklarına uygulanan baskı hissinin geçmediğini fark edince daha da büyük bir panik içinde bağırmaya başladı. Gerçekten gözkapaklarına bastıran birisi ya da bir şey vardı. Gözlerini açmaya çalıştı, ama açamadı. Bir şey gözkapaklarının hareketini engelliyordu. Sonra bu engel hızla kalktı ve gözlerini açıp Gregory'nin yanı başında oturduğunu, ilgiyle yüzüne doğru eğildiğini, işaret ve ortaparmaklarmı uzatmış olduğu elinin gözlerinden birkaç santim uzakta, havada durduğunu gördü.

On dakika kadar geçtikten, iyice uyanıp, kalp atışları ve soluklan normale döndükten ve odada dev kurbağaların olmadığına ikna olduktan sonra, "Sen ne yapıyordun?" diye sordu. "Az önce ne yapıyordun?"

"Hiçbir şey," dedi Gregory. "Yalnızca seni seyrediyordum."

Sarah, "Bana dokunuyordun" dedi.

"Seni uyandırmak istemedim."

"O halde o kahrolasıca parmaklarını gözüme sokmasaydın."

Gregory bir an durup çok hafif bir sesle "Özür dilerim" dedi ve elini sıktı. Sonra eğilip onu öptü. "Seni uyandırmak istemedim" diye tekrarladı. "Onlara dokunmak zorundaydım. İnanılır gibi değil..." Sarah yatak odasının loşluğunda onun gülümsediğini sezebiliyordu. "Uyurken gözlerinin arkasında öyle bir canlılık hüküm sürüyordu ki, görebiliyordum. Dokunmak istedim, parmaklarımın ucunda hissedebiliyordum." Sonra ekledi, "Daha önce de yaptım, biliyorsun."

"Evet ama... beni korkuttu. Gerçek gibiydi." Hafifçe suçlayarak, "Çok bastırıyordun" dedi.

Gregory yine gülümsedi. "Evet ama bana güveniyorsun, değil mi? Seni incitmek için yapmadım."

Sarah elinin sıkıldığını, bileğinin okşandığını hissetti. "Sanırım."

"Sanırım mı?"

Alınmışlıktan kaynaklanan sessizliğinin ağırlığı çok fazlaydı.

"Tabiî ki güveniyorum. Ama önemli olan bu değil, öyle değil mi?"

"Bence önemli olan bu. Sana ne yapacağımı sandın?"

Bunu söylerken elini yine kızın yüzüne yaklaştırdı. Sarah'nın gözleri kendiliğinden kapandı ve Gregory parmak uçlarıyla gözlerine bastırdı.

"Görüyorum" diye fısıldadı. "Artık korkmuyorsun, değil mi?"

Sarah kuşkuyla, "Hayır," dedi.

Gregory daha fazla bastırdı.

"Ya şimdi?"

İşte böyle başlamıştı. Sonradan bunu "oyun" olarak adlandıracak ve gittikçe sevişmelerinin bir parçası haline getirecek; sonunda sevişirken bile oynamaya başlayacaklardı. (Ya da daha doğrusu Gregory oynamaya başlayacaktı, zira Sarah hiçbir zaman pasif oyun arkadaşı olmaktan öteye gitmiyordu). Yalnızca seviştikten sonra değil, fiilin kendisi sırasında bile oynuyorlardı. Gregory sıklıkla kızın üstüne uzanmış, başı onun yüzünün tepesinde, baş ve işaretparmaklarını onun kapalı gözkapaklarına gittikçe daha sıkı, daha sınarcasına bastırırken doruğa ulaşıyordu.

Sarah bu gece Gregory'nin altında yattığı birkaç dakikada, o bir kez daha bu pozisyonu alırken tüm bu olanları hatırladı. Bu son kez olmuştu, çünkü birdenbire her ikisini de şaşırtan bir isyan ruhu ve fiziksel güçle ince, kesin bir "Hayır!" çığlığı atıp Gregory'i üstünden itti. Adam çırılçıplak yataktan yuvarlanıp yere düştü.

"Aman Tanrım, kadın!"

Sarah yataktan çıkıp geceliğini giydi.

"Bu da neydi böyle?"

Sarah kapının arkasındaki çengelden sabahlığını alıp üstüne geçirdi, geceliğin kollarını bulmak için uğraştı. Gregory yatağın yanına diz çökmüş, soluk soluğa alnını tutuyor ve nefes almaya çalışıyordu.

"Bana cevap verecek misin?"

Sarah hiçbir şey söylemeden kapıyı açıp koridordan aşağı, banyoya koştu. Kapıyı kilitledi, tuvaletin üstüne oturup ağlamaya başladı. Birkaç dakika ileri geri sallandı. Yavaş yavaş ağlaması ve sallanması sona erdi, sonra yüzünü soğuk suyla yıkayıp aynada kendisine baktı. Gözleri kıpkırmızı olmuş, dudakları alışılmadık, kararlı bir biçimde kasılmıştı. Uygun cümleleri prova etmeye başladı.

"Gregory, özür dilerim ama. yetti artık. Sanırım en iyisi birbirimizi görmememiz. Bu bir işe yaramıyor, değil mi? Sanırım artık yalnızca arkadaş olmaya çalışmalıyız."

Garip bir biçimde, konuşmayı aklında biçimlendirir biçimlendirmez yapmak için sabırsızlanmaya başladı. Daha doğrusu, Gregory'nin en yerleşmiş yargılarını altüst etmekten duyacağı memnuniyet öncesinde hafif ve utangaç bir pırıltı hissetti. Beş dakika sonra, dedi kendi kendine, her şey bitmiş olacak. Bir yılı aşkın bir süredir devam eden ve beraberinde mutluluk hakkında bildiği pek çok şeyin yanı sıra son aylarda gittikçe daha fazla sıkıntıyı da getiren bir ilişkinin birkaç dakika içinde iyi seçilmiş birkaç cümleyle sona ermesi inanılmaz görünüyordu. Bu ona -neyi?- herhalde özgürlüğünü kazandıracaktı; başka, daha başarılı ilişkiler, daha başarılı arkadaşlıklar (şaşırmasına yol açacak, beklenmedik bir biçimde, bir an Veronica ismi aklına geldi) aramak için özgür kalacaktı. Ancak bütün bunlar spekülasyondu; kısa dönemde basit bir duygusal yıkımın ötesinde bir şey göremiyordu. Bir duygu boşluğu, karanlık. Yine de bu olasılık bile çekici gelmeye başlamıştı.

Yatak odasının kapısını açıp içeri girerken karanlığa gömüldü. Karanlık ve sessizlik: Gregory'nin soluğu bile duyulmuyordu. Işık düğmesini aradı, ama sonra vazgeçti. Bunun yerine gırtlağını temizleyip yavaşça seslendi:

"Gregory?"

Başucu lambası anında yandı ve Gregory yatakta oturup gözlerini ona dikti. Kollarını kavuşturmuş, pijamasını her zamanki gibi boynuna kadar iliklemişti. Sarah tek kelime edemeden o kısa, akıcı ve ifadesiz bir söyleve girişmişti bile.

"Sana söyleyecek yalnızca tek bir şeyim var Sarah ve bunu da az acı vermek için hemen şimdi, olabildiğince çabuk ve nazik bir biçimde söyleyeceğim. Bu geceki davranışın bir süredir hissettiğim kuşkuları doğruladı: senin -açık konuşmak gerekirse- hayatımın geri kalanım paylaşabilmem için pek uygun bir eş olmadığın yolundaki kuşkularımı. Sonuç olarak kendimi, ilişkimizin şu andan itibaren sona erdiğini bildirmek zorunda hissediyorum. Makul düşününce artık kendine başka bir yer bulmanı beklemek için çok geç olduğundan, yalnızca bu geceliğine yatağımı paylaşmana izin vereceğim. Bu konudaki tavrım tartışmaya açık değildir ve bunu açıkça belirttiğime göre, yarın önümde uzun bir otomobil yolculuğu olduğunu hatırlatmak istiyor ve sırf bu nedenle bile olsa, bana bir gecelik kesintisiz bir..."

Işığı söndürdü.

"... uyku izni vermeni diliyorum."

II

Burada, yalnızca birkaç yüz metre boyunca kasaba birdenbire deniz kıyısındaki konumundan yararlanmayı bırakıyor ve sonunda bir tatil beldesi kimliğine bürünüyordu. Gezinti yoluyla kumsal arasında sarı, yeşil ve mavi tonlarda boyanmış yirmi yüzme havuzu gelişigüzel serpiştirilmişti. Bir büfede dondurma ve pamuk helva satılıyordu. Kiralık şezlonglar vardı. Ancak bütün bunlarda bir zorlama havası, bir yarım gönüllülük seziliyordu. Daha başlamadan tükenip bitmiş gibiydi. Buraya pek az tatilci geliyordu, yazın ortası sayılabilecek zamanlarda bile denize bakan pansiyonlarda pek az oda doluyordu. Bugün, haziran sonundaki bir pazar gününün bu ılık, rüzgârlı akşamüstünde, boş cips paketleri belediye tuvaletinin mozaik kaplamalı duvarlanna uçuşuyor ve martılar okyanusun yükselen sularının dalgalarında baş döndürücü bir biçimde inip kalkarken, kumsalda yalnızca iki kişi görünüyordu. Birisi yirmi yaşlarında genç bir kadındı. Çıplak kollarını kavuşturmuş; uzun, ince simsiyah saçlarıyla kıyıdan birkaç metre ötede durmuş, denize bakıyordu. Belki on beş yirmi yaş daha büyük olan diğeri yüzme havuzlarının yanındaki bir banka oturmuştu. Düzenli biçimde katlanmış mantosu yanında, küçük bir bavul ayaklarının dibindeydi. Gözlerini kapatmış, yüzünü güneşe vermişti.

Genç kadın dönüp çakıllarla kaplı kumsalda geriye doğru yürümeye başladı. Durdu, eğildi, garip biçimli bir taşı aldı, sonra attı. Kazara bir Pepsi kutusuna vurdu ve çıkan ses ne kadar sessiz bir akşamüstü olduğunu fark etmesine yol açtı.

Yaşça büyük olan kadın, sesi duyunca gözlerini açıp çevresine bakındı.

Üç tane bank vardı, ancak biri hırpalanmış, neredeyse sökülmüştü ve artık kullanılamayacak durumdaydı. Diğerini uyuyan orta yaşlı bir adam kaplamıştı. Yüzü mosmor, sakalı uzamış, giysilerinden çürük kokusu yükseliyor, sağ elinde sert bir elma rakısı kutusu tutuyordu.

Tüm bunlara rağmen genç kadın yine de oturmak istiyordu.

Sonunda "Buraya oturabilir miyim?" diye sormak zorunda kaldı.

Yaşlı kadın gülümsedi, başını sallayıp mantosunu çekti.

İki kadın sessizlik içinde oturdu.

Yaşlı kadın yorgundu. Tren istasyonundan kumsala elinde bavulu, yürüyerek gelmişti. Çok terliyordu ve daha yalnızca iki hafta önce aldığı ayakkabılarının yarım numara küçük olduğundan kuşkulanmaya başlamıştı. Banka oturduğunda ayakkabılarım çıkartmış, ayağında beliren kırmızı çizgiler daha yeni yeni geçmeye başlamıştı. Ayak parmaklarını kıvırıp açmaya, bu özgürlüğün keyfini çıkarmaya devam ederken, genç kadının ayaklarına bakmakta olduğunu fark etti. Onları bir tür hayranlıkla seyrediyordu. Hemen ayaklarım toparlayıp bankın altına, genç kadının göremeyeceği bir yere koydu. İnsanların, özellikle (şimdi olduğu gibi) kendisinin de çekici bulduğu kadınların, kaba saba ve erkeksi ayakları ile kalın bileklerine bakmalarından nefret ediyordu.

Genç kadın onunla göz göze gelip mahcup, utangaç, özür diler bir f devle gülümsedi. Artık anlaşılmıştı; sohbet edeceklerdi.

Genç kadın, "Eğer kalacak bir yer arıyorsanız" dedi, "size yardımcı olabilirim. Bir yer önerebilirim."

"Ya?"

Yakınlarda bir pansiyonun adını verdi.

"Diğerlerinden ne farkı var?"

Genç kadın güldü. "Aslında hiç. Yalnız, burayı annem işletiyor."

Diğer kadın gülümsedi. "Teşekkür ederim, ama kalacak bir yer aramıyorum."

"Ah. Ben sandım ki, bavulunuzla..."

"Uzaktaydım" dedi yaşlı kadın. "Trenden yeni indim."

Bunu söyleyiş şeklinde ve "uzaktaydım" kelimesinde genç kadının yalnızca bir tatilden fazlasının kastedildiğini düşünmesine yol açan bir şey vardı. Belki bir sürgün dönemi...

"Ya," dedi. "Uzun bir gezi miydi?"

"İtalya'da iki hafta. San Remo'da. Çok güzeldi."

Demek yanılmıştı.

"Burada oturuyorsunuz o halde?"

Yaşlı kadın bu sorgulamayı biraz fazla doğrudan buluyordu. Aklından inanılmaz bir düşünce geçti: acaba lafa tutuluyor olması mümkün olabilir miydi?

Tümüyle açık olarak ve gereken her türlü bilgiyi verip bunun nereye varacağını bekleyerek bu savını sınamaya karar verdi.

"Kıyıdan beş kilometre kadar yukarıda," dedi. "Dudden Kliniği'nde. Orada çalışıyorum."

"Sahi mi? Doktor musunuz?"

"Psikologum." Çantasında kâğıt mendil arayıp alnını sildi. "Sözünü ettiğim yeri biliyor musunuz?"

"Sanırım. Pek eski değil, öyle değil mi?"

"İki yıl... belki biraz daha fazla."

"Ne tür bir hastane?"

"Uyku bozuklukları olan insanları tedavi ediyoruz. Ya da etmeye çalışıyoruz."

"Yani uykusunda yürüyen insanları filan mı?"

"Uykusunda konuşan insanları, uyurgezerleri, çok fazla uyuyan insanları, yeterince uyumayan insanları, uykusunda nefes almayı unutan insanları, korkunç düşler gören insanları... bütün bunları."

"Ben de eskiden uykumda konuşurdum."

"Çoğu çocuk konuşur." Yaşlı kadın saatine baktı: dört dakika sonra kıyıdaki durağa bir otobüs uğrayacaktı. Öne eğilip yakman ayaklarını ayakkabılarına tıkıştırdı. Sonra çantasına uzandı: "Bir kartımı buyurun. Hiç bilinmez, belki de bir gün bizi ziyaret etmek istersiniz. Bekleriz, adımı verirsiniz."

Genç kadın buna ne diyeceğini bilemedi. Daha önce hiç kimse ona kartını vermemişti.

Kartı alarak, "Çok teşekkür ederim" diyebildi.

Yaşlı kadın veda ederken onun gözlerinde kederli bir ifade gördüğünü sandı: tatmin olmamış küçük bir beklentinin yol açtığı geçici bir keder değil de; ondan öte, daha derin ve yerleşmiş bir şeydi bu. Elinde bavuluyla yürüyüp giderken omuzları çökmüştü. Genç kadın elindeki karta bakıp şu sözcükleri okudu: "Dr. C. J. Madison, Psikolog, Dudden Kliniği". Altında birtakım faks ve telefon numaraları vardı.

Yaşlı kadın onun ismini sormayı unutmuştu. Sorsa da söylemezdi zaten.

Kafası dopdolu, koşar adım annesinin pansiyonuna gitti.

Ashdown dev, gri ve ezici, yüzyılı aşkın zamandır bir burnun tepede dimdik bir uçurumun kenarından yirmi metre kadar geride durdu. Martılar bütün gün kulelerinin ve burçlarının üstünde dolaşıvor sesleri kısılana dek çığlıklar atıyordu. Dalgalar bütün gün ve gece boyu kendilerini çılgıncasına kayalara vuruyor; eski evin buz gibi odaları ve labirent gibi koridorları, yankılanan yoğun trafiğin sesine benzer bitmez tükenmez bir uğultuyla doluyordu. Ashdown'ın en boş kısımları bile -ki artık büyük bölümü boştu- hiçbir zaman sessiz değildi. En yaşanabilecek durumdaki odalar birinci ve ikinci katlarda denize bakıyordu ve bu odalar gün boyunca serin bir güneş ışığıyla doluyordu. Zemin kattaki mutfak uzun ve L biçimindeydi; alçak bir tavanı vardı. Ancak üç tane minicik penceresi bulunduğundan, sürekli gölgeler içindeydi. Ashdown'ın çıplak, doğaya meydan okuyan güzelliği onun aslında insanların yaşamasına uygun bir yer olmadığı gerçeğini gizliyordu. En eski ve en yakın komşuları onun bir zamanlar özel bir ev olduğunu, orada sekiz dokuz kişilik bir ailenin yaşadığını anımsayabiliyor, ama pek inanamıyorlardı. Ev otuz yıl önce üniversite tarafından satın alınmıştı ve bir süre öğrenci yurdu olarak kullanılmış; sonra öğrenciler başka yere taşmca özel kliniği ve uyku laboratuvarı olarak kullanması için Dr. Dudden'a devredilmişti. Klinikte on üç hastaya yer vardı. Bu sürekli değişen bir nüfustu; tıpkı ayaklarının dibinde ufka uzanan, mide bulandırıcı yeşil renkte ve sonsuz devinim içindeki okyanus gibi.

Dr. Dudden, ertesi sabah meslektaşının hastalarından üçüyle bir seminer yönettiği odanın dışında durup, kapalı kapının ardından seslerini dinledi. Bedeni hoşnutsuzlukla kasıldı: içerde çok şamatacı bir hava vardı. Bir sürü sesten kaynaklanan sürekli uğultu sık sık kahkahalarla kesiliyor, arada Dr. Madison'ın o belirgin ve tok sesli gülüşü acxkca duyuluyordu. Sonra onun belki yarım dakika süren bir konuşma yaptığını duydu: sözlerini bu kez dalga dalga gelen çığlık çığlığa kahkahalar, masalara vurma ve diğer neşelenme sesleri izledi. Dr. Dudden kapıdan geri çekilip öfkeyle titredi. Bir süredir Dr. Madison'ın hastalarının seminerleri pek sevdiği yolunda söylentileri dolaşıyordu ve bu da somut bir kanıttı. Bu bir rezaletti, dahası bilimsel de değildi. Buna hoşgörü gösterilmeyecekti.

Öğlende Dr. Madison'ı odasına çağırdı. Burası evin arka tarafında, bakımsız bir bahçeye bakan kasvetli bir odaydı. En büyük duvarın yarısını ayrıntılı bir takvim ve program kaplıyordu. Yanında asılı duran evin yerleşim planında dinlenme ve yatak odalarının yerleri ile halen yatan hastaların isimleri yazıyordu. Ders kitapları ve ciltli dergilerle dolu dört de raf vardı. Diğer duvarlar ise, ilaç şirketleri ile Amerikan yazılım şirketlerinin verdiği posterlerle canlandırılmış diyemesek de, kaplanmıştı. Fonda, müzik setinden gelen hafif bir barok müzik vardı.

Dr. Dudden'ın ilk sorusu şu oldu: "UBA'ları yanınızda getirdiniz mi?"

Uyku Bilinci Anketi kendi tasarladığı bir anketti. Hastalardan her sabah geceki uykularını birden beşe uzanan bir ölçekte çeşitli yönlerde değerlendirmeleri isteniyordu. Uyumadan önce birbirini kovalayan düşüncelere dalıp dalmadıkları, gece tuvalete kalkıp kalkmadıkları, çarpıntı ya da bacak hareketleri, kâbus veya uzun süreli uyanıklık dönemleri yaşayıp yaşamadıkları ve bundan başka sekseni aşkın soru soruluyordu. Anketin her sabah seminerden önce tamamlanması ve tartışmalara temel oluşturması gerekiyordu.

"Hayır" dedi Dr. Madison.

"Bence bu normal değil."

"Hepsini doldurmaya zamanımız olmadı."

Dr Dudden, "Bence bu daha da olağandışı," dedi. "Çünkü kulak isafıri olduğum kadarıyla, fıkralar anlatmaya, gülüşmeye ve çamaşırcı kadınlar gibi dedikodu yapmaya bolca zamanınız vardı."

Dr. Madison, çamaşırcı kadınlar mı? diye düşündü ama ses çıkarmadı.

"Bizimle birlikte odada olmadığınıza göre" dedi, "kapının arkasından kulak kabarttığınızı varsayıyorum. Ve kapının arkasından kulak kabarttığınıza göre de, ne hakkında konuştuğumuzu duymuş olamazsınız. Eğer duyabilmiş olsaydınız, konuşmaların kliniğin işleriyle ilgili olduğunu anlardınız."

"İş" sözcüğünü hafifçe, soğuk bir biçimde vurgulamıştı. Dr. Dudden bunu ya anlamadı ya da anlamazlıktan geldi.

"Konuştuğumuz konu bu değil" dedi. "Bu... sohbetler sırasında kendinizi gündemdeki konuyla sınırladığınıza inanmaya hazırım. Ancak, size burada bu konuya bir komedyen gibi değil de, klinik psikolog bakış açısından yaklaşmaya çalıştığımızı hatırlatmama izin verin."

Dr. Madison dalgın bir havada eteklerini düzelterek, "Pek anlayamadım" dedi.

"Birkaç dakika önce bu sabahki seminerinize katılan hastalardan Bayan Granger'la konuşuyordum. Ona sizleri bu kadar eğlendirenin ne olduğunu sordum ve istemeyerek de olsa bana anlattı. Aslında sizin bir sözünüzü aktardı." Öne doğru eğilip masasındaki bir bloknottan okudu. "Dr. Dudden kliniğindeki hastalan, her salı üniversitedeki derslerinden birine katılmaya davet eder. Bu hafta ders o kadar sıkıcıydı ki, narkolepsi hastaları bile sonuna kadar uyanık kaldı." Başını kaldırdı. "Bu sözleri söylediğinizi inkâr mı edeceksiniz?"

"Hayır."

"Herhalde benim alındığımı düşünüyorsunuzdur. Gerçekten de alındım, ama söylemek istediğim bu değil."

"Yalnızca şakaydı."

"Ah, bunu görebiliyorum. İnanın bana Dr. Madison, ben de şakadan anlarım. O halde size narkolepsiyi bir şaka olarak mı gördüğünüzü, yoksa -itiraf etmeliyim ki- benim gibi hastalarda çok ciddi travma ve sıkıntılara yol açan ciddi ve yıpratıcı bir psikofizyolojik durum olarak mı kabul ettiğinizi sorabilir miyim?"

"Narkolepsi benim uzmanlık alammdır Doktor ve bu konuda yıllardır çalışıyorum. Bunu çok iyi biliyorsunuz. O yüzden bu hastalığın tedavisine yönelik çalışmalarımdan -çalışmalarımın ciddiyetinden-nasıl kuşku duyulabilineceğini anlamıyorum." İç çekti. "Üstelik, gülmenin yol açtığı kasılmanın bu hastalığın en rahatsız edici ve sosyal açıdan en utandırıcı belirtilerinden biri olduğunu bildiğinizi varsayıyorum. Bu atölyeler hastaların bunun üstesinden gelmelerine yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır: amaç, onların yine rahatça kahkaha atabilmelerini sağlamaktır. Bu süreçte mizahın kesinlikle gerekli bir araç olduğunun apaçık görüldüğünü düşünüyorum."

Dr. Dudden kısa bir duraksamadan sonra, "Zekice bir açıklama" dedi, "ama tatmin edici değil." Kollarını kavuşturup sandalyesini yavaşça döndürdü; artık kadına doğrudan bakmıyordu. "Bu sabah dört kronik uykusuzla birlikte bir tartışma grubu yönettiğimi anımsayacaksınız. Eğer siz benim kapımın önünde dursaydımz, ne duyardınız biliyor musunuz?"

Dr. Madison kendini tutamadan, "Herhalde horlama sesleri" dedi.

Dr. Dudden'ın dudakları bir an kıvrıldı, bunun dışında yüzünde hiçbir duygu belirmedi.

"Sizce mizah konusu olmaya uygun konular arasında uyku-apne sendromunun da bulunduğunu düşünüyorum. Bunu not etmeliyim." Dr Madison inanmakta gittikçe güçlük çekerek bakarken, bloknotuna bir şeyler yazar gibi yaptı. Sonra şöyle dedi: "Aslında eğer yeterince uğraşsaydmız, duyacaklarınız dört adet Uyku Bilinci Anketi doldurulurken kalemlerin kâğıt üzerinde çıkartacağı ses ve anket sonuçlan karşılaştırılıp incelenirken dört kişinin birer birer, makul ve ölçülü tonlarda konuşması olacaktı."

Dr. Madison bunlara artık dayanamayacağına karar verdi ve kaçmak umuduyla ayağa kalktı.

"Ne demek istediğinizi anlıyorum doktor. Eğer hepsi buysa..."

"Korkarım hepsi bu değil. Lütfen oturun." Yeniden yerleşmesini özellikle bekledi. "Size bugün öğleden sonra Bay Worth'le yapılacak olan öngörüşmede Dr. Goldsmith'e yardımcı olmanızın beklendiğini hatırlatmak istiyorum. İyice anlaşıldı mı?"

"Anlaşılmış olabilir, ama korkarım olanaksız. Önceden verilmiş randevularım var ve oldukça birikmiş."

"Anlıyorum." Dr. Dudden bir kalem alıp masasına vurmaya başladı. Yanakları sıkıntıdan pembeleşmişti. "Demek itirazınızda direniyorsunuz, öyle mi?"

"İtiraz mı, Doktor?"

"Onun kabul edilmesine yönelik tavrınızı pek açık gösterdiniz. Yoksa gitmeden hemen önce yaptığımız konuşmayı unuttunuz mu?"

O konuşma yalnızca gittikçe kızışan uzun bir dizi yüzleşmeden biri olmasına rağmen, Dr. Madison onu hiç unutmamıştı. Dr. Dudden ona Independent gazetesinin yeni bir sayısında Terry Worth isimli bir gazetecinin kaleme aldığı bir sütunu göstermişti. Anlaşılan Terry Worth bir dizi ulusal gazete için çalışıyor, genelde filmler hakkında yazarken, zaman zaman genel konulara da değiniyordu. Bu sütunda Londra'da bir sinemada düzenlenen yarışmaya katılma niyetini belirtiyordu. On günlük bir "sinema maratonu" düzenleniyordu. Günde yirmi dört saat film gösterilecek ve kesintisiz en uzun süre film seyreden seyirciye de ödül verilecekti. Worth zaten uzun süredir uykusuzluk çektiğini açıklayarak 134 filmin tamamı boyunca uyanık kalabileceğini iddia etmişti. Bu duyuruyu okuyan Dr. Dudden da hemen gazeteyi arayıp gazeteciyle görüşmek istemişti.

Dr. Madison'a heyecanla, "Her şey bir yana, bunun araştırma için bize sunacağı olanakları bir düşünün" dedi. "Gösteri biter bitmez onu buraya getirteceğiz. Doğruca bir yatak odasına alıp uyku bölünmesini ve mimarîsini değerlendirmek için yedi elektrot taktıktan sonra... EEG için on altı kanal... optik diskte uyku kayıtlarının tutulması... tabiî tam bir uyku anketi. Bu, sürekli medya görüntülerine maruz kalmanın düşlerin içeriğini nasıl etkileyeceğini görmek konusunda eşsiz bir fırsat."

Dr. Madison, "Tek neden bu mu?" diye sormuştu.

"Ne demek istiyorsunuz? Yeterli değil mi?"

"Bu hikâyenin haber değerinin hiç aklınıza gelip gelmediğini merak ettim sadece. Bay Worth tedavisinin maliyetini kendisi mi ödeyecek?"

"Bunun konuyla hiç ilgisi yok."

"Peki gazetede bizimle ilgili bir yazı yazılacak mı? Bu da anlaşmanın bir parçası mı?"

"Anlaşma filan yok, Dr. Madison. Bunu ima etmenize şiddetle itiraz ediyorum. Eğer olsaydı bile, bu kliniğin büyük ölçüde özel bir girişim olduğunu ve hastalardan sağladığımız gelire bağlı olarak çalıştımızı unutmamanızı rica ederdim. Ara sıra mütevazı ölçüde reklam yaptırmakta da kötü bir taraf yoktur." Masasındaki takvimin mavi kurdeleyle işaretlenmiş bir günü gösterdiği sayfayı açmıştı. "Bay Worth on beş gün sonraki pazartesi öğleye doğru buraya gelecek. Siz de bir gün önce tatilden dönmüş olacaksınız. O nedenle, Dr. Goldsmith'le birlikte kendisiyle ilk görüşmeyi aynı gün öğleden sonra yapmanızı öneriyorum. Bunu not edeyim mi?"

Dr. Madison "Nasıl isterseniz," deyip omuz silkmişti. Dr. Dudden şimdi masasının önünde oturan .meslektaşına bakarken aklına o sözlerin ve hareketin küstahlığı geldi, öfkeden neredeyse titremeye başladı.

"Bir an için bile," dedi yavaşça, "sabrımın sınırsız olduğunu sanmayın."

Dr. Madison, "Bu aklıma bile gelmedi," dedi.

Birkaç saniyelik sessizlikten sonra konuşmalarının sona erdiğini fark etti. Kalkıp çıktı ve kapıyı yavaşça arkasından kapadı.

Zaman geceyarısını biraz geçmişti ve Dr. Madison hâlâ uyanıktı. Açık pencereden ılık bir esinti geliyor, ay ışığı odasına doluyordu. Ön terasta ayak sesleri duydu. Sabahlığını giyip pencereden dışarı bir göz attı. Dışarda korkuluğa dayanmış sigara içen bir adam vardı. Sigarasından nefes çekerken ucundaki minik kor parlayıp sönüyordu. Korkutucu birine benzemiyordu. Yabancı gibi değildi, inip bir bakmaya karar verdi.

Yol üstünde, yüzünde endişeli bir ifadeyle koridorda koşturan Teknisyen Lorna onu durdurdu.

"Tam Dr. Dudden'ı uyandırmak üzereydim," dedi. "Garip bir şey oldu. Hastayı dokuz numaralı odaya koydum ve bir saat kadar önce yatırdım. Bir süre izledim. Uyuma belirtisi yoktu ama iyi görünüyordu. Kıpırdamadan yatıyordu. Sonra kendime bir fincan çay yapmak için çıktım ve döndüğümde o gitmişti."

"Gitmiş mi? Yani elektrottan kendisi mi çıkartmış?"

"Sanırım."

"Dokuz numaralı oda... Bu gece orada Bay Worth kalıyor, değil mi?"

Dr. Madison aceleyle söz konusu odaya gitti ve Lorna'nın anlattıkları doğrulandı; yatak boş, çarşaflar buruşmuş, teller ile elektrotlar karmakarışık bir yığın halinde yatağın başucundan sarkıyor ve yastıkların üstüne tutkal izleri bırakıyordu. Bu pek görülmüş bir olay değildi: uykusuz hastalar sık sık geceyarısı kalkmak isteseler de, içlerinden birinin teknisyenlerin gözetiminden kurtulup işi kendisinin halletmesi pek rastlanmayan bir olaydı.

"Kaygılanma" dedi Dr. Madison. "Sanırım nerede olduğunu biliyorum. Gidip onunla konuşacağım."

"Ya Dr. Dudden ne olacak?"

"Onu hiç uyandırma. Bence bunu bilmesi gerekmiyor."

Evin ön cephesine bakan oturma odasma gitti. Burada bulunan bir çift balkon kapısından terasa çıkılıyordu. Dışarda, karanlıkta dolanan adamı görebiliyordu. Pencereler sık kullanılmalarına rağmen menteşeleri paslanmış, gıcırdıyordu. Dr. Madison hızla yaklaşırken adam irkilip döndü. Yüzü bu karanlıkta bile aydan daha soluk parlıyordu.

Terasta lamba vardı, ama Dr. Madison yakmamıştı.

"Sanırım Bay Worth'sunuz," dedi.

"Öyle." O da doktor gibi pijama ve ropdöşambrını giymişti.

"Ben Dr. Madison. Dr. Dudden'ın sağ kolu yani." Bu cümleye nasıl tepki vereceğini; hafif alaycılığı fark edip fark etmeyeceğini görüyordu. Ay ışığı ile sigaranın ateşi yüzünü ancak belli belirsiz gülümsemeyi gösterecek kadar aydınlatıyordu. "Görev yerinizi terk etmişe benziyorsunuz."

"Evet. Uyuyamadım."

"Uyumanızı beklemiyorduk."

"Hayır. Görüyorsunuz, bana uyku haram."

"Yine de sanırım kalkmadan önce izin almanız gerektiğini biliyorsunuz."

"Bana söylemişlerdi, evet, ama ciddi olduğunu düşünmedim."

"Üstünüzdeki aygıtlar çok hassas ve çok da pahalı. Dahası, saçlarınıza tutkal bulaşmış. Bu da herhalde rahatsız edici olsa gerek."

Adam çekinerek elini saçlarına götürdü, tatsız bir ifadeyle yüzünü buruşturdu. "Gerçekten de öyle. Neyse, özür dilerim. Umarım hiçbir şeye hasar vermemişimdir."

"Bu kez değil. Ama bir şey daha var: karanlık bastıktan sonra hastalarımızın dolaşmasını pek istemeyiz. Birinin size bunu da açıklamış olduğunu sanıyorum."

Uzaklarda okyanus öfkeyle kükrüyor, dalgalar bezgin bir tekdüzelikle kayaları dövüyordu. Adam açıklamaya başlamadan önce bir süre onları dinledi. "Bir şekilde gevşemem gerek."

"Evet, anlıyorum. Kaygılanmayın. Size ceza verecek ya da yüz satır yazdıracak değilim."

Şimdi de o güldü. "Neden bana Terry demiyorsunuz?"

Dr. Madison, "Teşekkürler, öyle diyeceğim" dedi ve onun beklediği gibi kendi ön admı söylemektense, "Becerdiniz mi?" diye sordu.

"Pardon?"

"Film maratonunu. On gün. Yüz otuz dört film. Nasıl gitti?"

"Ha, şu. Evet becerdim. Sorun değil. Sanırım Guinness Rekorlar Kitabı'na, gireceğim."

"Tebrikler." Terry Dr. Madison'un içeri dönmek istediğini hissetti, ama bir şey, konuşmayı uzatmak yolunda yan isteksiz bir dürtü onu engelliyordu. Kadın, "Dr. Dudden çok memnun olacak" dedi "Şimdiden en çok ilgi gösterdiği kişi sizsiniz."

"Öyle mi?"

"Bu onun alanı, uykusuzluk." Sonra, bir duraksamanın ardından: "Fareler."

Terry bunu yanlış anlayıp sordu: "Bir şey mi düşürdünüz?"

"Hayır: onları kullanır; fareleri. Onları uykusuz bırakıp gözlemler.";

"Ne hoş bir hobi. Peki ne olur?"

"Genelde ölürler. Ama canlarını boşa vermemiş olurlar, çünkü Dr. Dudden genelde o sayede kaynakçasına bir iki tez daha ekler."

Terry, "Dr. Dudden'ın sağ kolunun çok sadık bir hizmetkâr olmadığnı sezer gibiyim" dedi.

"Bu arada, size söylediğim her şey aramızda kalması koşuluyladır."

"Tabiî."

Bu güvenceye rağmen kadın sanki ondan gittikçe uzaklaştı, daha da yoğun bir karanlığa büründü. Terry onun yüzünü hiç seçemiyordu. "Konu insanları iyileştirmek değil, biliyorsunuz" dedi. "Onun bütün ilgilendiği bilgidir. Sizi iyileştirmeyecektir."

"Belki de öyle" dedi Terry. "Ama burası iyileştirebilir."

Bir an için ikisi de bir kez daha dalgaların mınltılı saldırısını; ay ışığında koşuşan bulutları; okyanusun sonsuzluğunu hissetti. Terry sigarasını söndürüp dudaklarını yalayarak tuzun tadına baktı.

"Evet bu evde belirli bir... hava var" dedi Dr. Madison. "Çok dinlendirici olduğunu göreceksiniz. Ne kadar kalacaksınız?"

Terry, "iki haftalığına geldim" dedi, "ama düşündüğüm bu değildi. Bir nedenim daha var. Bu beni... tam olarak tedavi etmese de..."

Sustu. Dr. Madison bekledi.

"Eskiden burada otururdum."

"Burada mı otururdunuz?"

"Cok uzun süre değil. Öğrenciyken. On iki yıl önce. O zamandan heri gelmedim. Gelmeye karar vermemin nedeni kısmen -hatta özellikle- budur, merak."

Dr. Madison sertçe, "O halde Dr. Dudden'la ortak bir yönünüz var demek" dedi.

"Ne demek istiyorsunuz?"

"O da burada öğrenciymiş."

"Öyle mi? Ne zaman?"

"Aynı zamanda burada olduğunuzu sanmam."

"Belli olmaz. Önadı nedir?"

"Gregory."

"Gregory Dudden... Tamdık değil..." Zaten aklı başka bir anıya takılmıştı. "O zamanlar bir arkadaşım vardı çok garip, o zamandan beri onu hiç düşünmedim ama Ashdown'a geri dönmek... anıları canlandırıyor... Her neyse... Aslında buraya gelen o olmalıydı, çünkü onda sanırım sizin deyiminizle, en garip sendrom var."

"Ne bakımdan?"

"Düşler görürdü. İnanılmaz canlı düşler. Bunlar o kadar canlıydı ki, düşünde gördüğü şeylerle gerçekleri birbirinden ayıramazdı."

"Hipnogramik halüsinasyonlar," dedi Dr. Madison. "Uyku öncesi düş görme de denir."

"Bunun adı da mı var? Yani oldukça sık görülen bir şey midir?"

"Hayır, hiç de sık görülmez. Narkolepsi belirtilerinden biri olabilir. Narkoleptik miydi?"

"Emin değilim."

"Onu iyi tanır mıydınız?"

"Sanırım tanırdım, evet. Bir süre beraber yaşadık, birkaç hafta, o yıl mezun olduk."

"Beraber yaşadık derken..."

"Hayır, yani bir daireyi paylaştık demek istedim. Biz hiç..." Sözcükler belirsiz bir sessizliğe gömüldü. Ancak "Adı Sarah'ydı," derken sesinde yumuşak ve düşünceli bir ifade belirdi. Sonra yine sertleşti. "Özür dilerim, sanırım sizi tutuyorum. Yorgun olmalısınız."

"Pek değil. Ya siz?"

Terry bir kahkaha attı. "Ben her zaman yorgunum" dedi. "Ve hiçbir zaman yorgun değilim. Korkarım bu benim lanetim. Şu anda uyumak gelmiyor içimden. Bana sorarsanız, bütün gece oturabiliriz."

"Pekâlâ o halde," dedi Dr. Madison. "Bana Sarah'dan ve düşlerinden söz edin."

III

Gregory yıllar önce, parlak bir kasım sabahı bu terasta otururken Sarah'ya, "Bana düşlerinden söz et" demişti. "Bu ne kadardır sürüyor, anlat bana."

Sarah fincanını avuçlayarak ellerini ısıttı, okyanustan gelen esintiyle hafifçe ürperdi ve ona sevgiyle baktı. Bu ilişkilerinin ilk aylarında, birbirlerinden kopmadan çok önceydi. O günlerde hâlâ Gregory'nin çok iyi biri olduğunu düşünüyor; onu hâlâ akıllı ve anlayışlı bir adam olarak görüyordu. Terasta oturmuştu, içgüdüsel olarak Gregory'ye doğru eğildi ve dizleri birbirine değerken endişelerinin kaybolmaya başladığım hissetti. Son zamanlarda sık sık önemsiz konularda tartıştıklarını unuttu. Sekse gelince, kendi kendine zaman içinde düzeleceğini söylüyordu. Gregory'yle konuşurken onun, söylediği sözleri 'SARAH'NIN PSİKOLOJİK SORUNLARI' isimli bir deftere yazmasını görmezden geldi.

Zaten heyecanlıydı ve bunu yadsıyamazdı. Az önce önemli bir şey keşfetmişlerdi; Sarah'yı en azından beş yıldır uğraştıran bir şeyin açıklamasını. O sabah, Sarah'nın düşleri ile gerçek yaşamı birbirinden ayıramadığını öğrenmişlerdi.

Gregory, "Bana o düşlerinden söz et" diyordu. "Ne zamandır sürüyor, anlat."

Ve Sarah derin bir soluk alıp anlatmaya başladı.

Her şey on dört on beş yaşındayken başlamıştı. Okulda mutsuzdu, ödevini bitirmekte sık sık sorunlarla karşılaşıyordu ve özellikle Bay Mountjoy isimli tarih öğretmeninden çok korkuyordu. Güç bir günün akşamında Fransa ile Prusya arasındaki savaşın sonuçları hakkında istenen kompozisyonu yazamayınca -bunu tahtaya kalkıp okumaları gerekiyordu- gözyaşları içinde uyumuş ve ertesi gün bir hastalık numarası yapıp okulu kırmaya karar vermişti, ama sabah üzerinde bir hafiflikle uyandı. Kompozisyonu yazdığını, hem de çok iyi yazdığını biliyordu; defterinde onu net olarak görebiliyordu. Dört buçuk sayfa sürmüştü üçüncü sayfada bazı karalamalar vardı, ama bunun dışında temiz ve düzenliydi. Başlığın altı kırmızı kalemle iki kez çizilmiş ve bilimsel bir hava katmak için sonuna da birkaç dipnot eklenmişti. Böyle bir kompozisyonun var olmadığının farkına aynı günün saat on bir buçuğunda, yani teneffüsten sonraki ilk derste tahtaya kaldırılmadan hemen önce defterini açtığında vardı. Sonuç ortadaydı. İlk önce çok aptalca bir hata yapıp onu başka bir deftere yazmış olduğunu sandı ve deli gibi çantasını karıştırıp İngilizce, coğrafya ve Fransızca defterine baktı. Panik hali öyle belirgin ve sesli bir şekilde şiddetleniyordu ki, Bay Mountjoy tahtadaki öğrencinin sözünü kesip sorunun ne olduğunu sormak zorunda kaldı. Sarah kompozisyonu dolabında bırakmış olabileceğini söyledi ve gidip almak için izin istedi. İzni aldı; ama dolabın bulunduğu odanın sessizliği içinde matematik, Almanca, fizik ve biyoloji defterlerinde yaptığı arama sonucunda da o kompozisyon ortaya çıkmadı. O zaman, histeriye varan bir şaşkınlık içinde okul binasından fırlayıp belediye parkına koştu ve başını ellerinin arasına alıp olan bitene anlam vermek için boşa zaman harcadı. İlk kez ciddi bir biçimde delirip delirmediğini düşündü. Söz konusu kompozisyon hiç bulunamadı; Bay Mountjoy onu o hafta cezalandırdı (anlattığı hikâyenin tek kelimesine bile inanmamıştı). Ve herkes olayı unutmasına rağmen, Sarah asla unutmadı. Onu izleyen yıllarda benzer başka talihsizlikler de yaşamasına rağmen, bundan hiç kimseye söz etmedi. Birkaç dönem sonra havuz başında sözleştikleri yere gelmediği için en iyi arkadaşı Angela'ya çıkıştı. Angela böyle bir buluşmanın planlandığını inkâr etti ve bu tartışma ikisinin arasında hiçbir zaman çözümlenmeyen bir soruna yol açtı. Sarah bir başka seferinde de okuldan eve dönerken eczaneye uğrayıp -annesinin özellikle istemiş olduğunda ısrar ediyordu- altı tüp sigara tiryakileri için özel olarak üretilmiş diş macunu, on paket kurutulmuş çiçek ve en azından bir yıl yetecek kadar fitil getirdi.

Sarah en yakın arkadaşlarına, hatta ailesine bile itiraf etmeye utanmakla beraber, aldatıcı hayallere kurban gittiğine inanmaya başladı. İlk başlarda canlı, istem dışı hayalleri ile düşleri arasında bağlantı kurması için hiçbir neden yoktu. (Anımsayabildiği düşler genelde herkesinkiler gibi garip ve akıldışı olanlardı; örneğin sık sık yılanlar, hatta daha da beteri kurbağalar hakkında düşler görüyordu.) Ancak o sabah terasta, Gregory'nin de yardımıyla, gerçek birdenbire gün ışığına çıkmıştı. Sarah bir gece önceki tartışmalarına üzülmüş olsa bile, bir anlamda minnet duyuyordu; çünkü sonunda gizemin çözülmesini sağlayan bu tartışma ve onun garip sonuçlan olmuştu.

Sorun bir önceki gün akşamüstü, Gregory'nin Sarah'ya her ikisinin de daha adı belirlenmeyen yerel bir lokantada verilen bir doğum günü yemeğine davetli olduklarını söylemesiyle başlamıştı. Davet sahibi Gregory'nin sınıf arkadaşı olan Ralph isminde biriydi ve anlaşılan Gregory de onu çok iyi tanımıyordu. Sarah kendisinin de ismen davet edilip edilmediğini sorunca Gregory bunun böyle olmadığnı itiraf etmek zorunda kaldı: bildiği kadarıyla, Ralph ikisinin sevgili olduklarından haberdar değildi ve Gregory'ye yalnızca eğer isterse bir arkadaşını da getirebileceğini söylemişti. "Anlaşıldı," dedi Sarah. Gregory ondan bu sözünü açıklamasını istedi: Sarah da ona eskiden Ralph'le yakın olduklarını, ama birkaç ay önce yaşanan utanç verici bir olaydan sonra bir daha konuşmadıklarını söyledi.

"Limandaki balık lokantasını biliyor musun?" dedi. "Planetarum'u?" (İsmini büyük yemek salonunun tepesindeki kubbeden alıyordu. Yerel bir ressam kubbenin içine gökyüzünü betimleyen bir gece manzarası boyamıştı.) "Beni bir kez oraya davet etti. Yalnızca ben ve hafta sonu için gelmiş olan annesi ile babası. Bu onur için neden beni seçtiğini Tanrı bilir; sanırım bana biraz tutkundu. Her neyse, cumartesi akşamıydı ve çok kalabalıktı. Yemeğin sonuna doğru kahvelerimizi içerken kendimi iyi hissetmemeye başladım. Gerçekten kötüydüm. Yediğim midyelerden olmalı. Tuvalete gittim ve kusacağımı sandım, ama bir şey olmadı. Yukarı döndüğümde herkes kalkmaya hazırlanıyordu. Ben hâlâ kendimi çok kötü hissediyordum ama yine de paltolarımızı aldık ve hep birlikte lokantanın ön basamaklarında durup vedalaşmaya başladık. Annesi ile babası otele gideceklerdi. Her neyse, orada durmuş sohbet edip vedalaşırken, birdenbire kusacağımı anladım. Konuşmanın tam orta yerinde, hiçbir uyarıya zaman kalmadan iki büklüm eğilip basamaklara ve kaldırıma kustum. Yediğim bütün yemekler, herkesin gözü önünde lokantanın basamaklarına yayılmıştı. Asıl inanılmaz olanı, Ralph ile anne ve babası sohbetlerine hiç ara vermediler. Yani, görgü dediğin böyle olur, değil mi? Sanki hiçbir şey olmamış gibi konuşmaya devam etti. Yalnızca Ralph'in annesi ağzımı silmem için bir kâğıt mendil hepsi bu. Sonra birkaç dakika daha lafladılar, ertesi gün ne yapacaklarını konuştular ve en sonunda iyi geceler dileyip onu öptüler.

Bana da iyi geceler öpücüğü vermek üzere eğildi, ama tam o sırada tekrar; daha ne olduğunu anlayamadan yine basamaklara çıkardım. Ancak bu kez yarısı babasının pantolonuna ve ayakkabılarına geldi. Biliyor musun, yine de hiç bozuntuya vermediler. Tek bir söz bile etmediler. Sonra ailesi çok güzel bir akşam geçirdikleri için ona teşekkür etti ve onlar bir yöne, biz başka yöne gittik. Bana bütün söylediği, gerçekten buz gibi bir ses tonuyla, 'Şimdi iyi misin?' oldu. Sonra bir taksiye binip kampüse döndük ve birbirimize iyi geceler öpücüğü falan vermeden ayrıldık. Anladığım kadarıyla olan bitenin bir bakıma komik olduğunu düşünüyordu. Anne babası züppe insanlardı, ama ben öyle değildim. O ise aşağı tabakanın üst sınıflar karşısında nasıl davrandığını eğlenceli bir biçimde sergilediğimi düşünüyordu."

Gregory, "Ona haksızlık ediyorsun" dedi. "Ralph'i pek iyi tanımam, ama böyle bir tavır içinde olacağını da sanmıyorum."

"O halde o günden sonra bir daha benimle hiç konuşmamasının nedeni neydi?"

Gregory buna yanıt veremedi ama sonraki birkaç saati Sarah'yı yemeğe gelmesinde bir sakınca olmadığına ikna etmeye çalışarak geçirdi. Yine de, saat sekize çeyrek kala Ralph'in kampüste kaldığı yurdun önüne geldiklerinde, Sarah hâlâ kuşkularını belirtiyordu.

"Ya herkesi yine o lokantaya götürüyorsa?"

"Ne olacak?"

"Çok utanç verici olmaz mı?"

"Bu işi çok büyüttüğünü düşünüyorum Sarah." Artık merdivenleri çıkmaya başlamışlardı.

"Senin için söylemesi kolay. Bense bütün bu olan bitenin arkadaşları arasında bir şaka halini aldığım biliyorum. Onun bu olayı arkadaşlarına anlatıp hep birlikte güldüklerini gözlerimin önüne getirebiliyorum. Onlar için alay konusu olacağım."

Gregory üstüne basa basa, "Çok saçma" dedi. Ralph'in odasının bulunduğu koridora gelmişlerdi. "Ben psikiyatri okuyorum, Sarah, insan aklının işleyişi konusunda uzmanlaşıyorum. Eğer insan yapısı hakkında en ufak bir şey biliyorsam, sana onun bu olayı hiç kimseye anlatmamış olduğuna garanti verebilirim. Bütün bunlar senin paranoyanın ve küçük düşürülme korkunun bir belirtisi yalnızca." Ralph'in odasının önünde durdular. Gregory kapıdaki notu alıp yüksek sesle okudu: "Ralph'in dostlarına" yazıyordu. "Buluşma sekiz buçukta, Kusmukaryum'da."

İşte bu noktada Gregory ile Sarah'nın olayları algılama biçimleri değişti; ama bu ancak ertesi sabah Sarah'nın oldukça erken bir saatte uyanıp Gregory'yi yanında görememesiyle açığa çıktı. Kalkıp perdeleri açtı. Aşağı bakınca onun terasta oturmuş denizi seyretmekte olduğunu gördü. Kalın mavi paltosunu giymiş, düğmelerini sıkıca iliklemişti.

Sarah bir şeyler giyip mutfağa indi, iki fincan kahve yaptı. Onları televizyon odasındaki kapıdan dışarıya, terasa götürdü.

"İşte buradasın," diyerek onun fincanını masaya, yazı yazmakta olduğu defterin yanına koydu. "Donuyor gibisin. Bir sorun mu var?"

Gregory kahvesini yudumlayarak, "Uyuyamadım" dedi. "Aslında çok kötü bir gece geçirdim."

"Ya?"

"Evet. Sen durmadan beni uyandırdın."

Sarah, "Ne demek istiyorsun?" diye sordu.

"Beni uyutmadın. Sayıklıyordun."

"Ne yapıyordum?"

"Sayıklıyordun."

"Hiç yapmam."

"Dün gece yaptın işte."

"Sahi mi? Ne diyordum?"

"Bilmem." Ağzını kocaman açıp uzun uzun esnedi ve kaşlarını çattı. "Nehir kıyısındaki bir ev hakkında bir şeylerdi sanırım."

"Ne kadar garip."

"Çok." Kahve ağır ağır onu canlandırmaya başladı ve sordu: "Eee, dün eğlenebildin mi?"

Sarah şaşkın bir duraksamanın ardından, "Fena değildi" dedi.

Gregory, "Harriet'tan hoşlandığımı söylemeliyim" diye üsteledi.

"Harriet mı?"

"Evet. Hoş bir kızdı bence. Akşamın eğlenceli geçmesini sağladı."

"Kim o?"

Gregory ona sabırsız bir bakış fırlattı. "Harriet. Ralph'in yeni kız arkadaşı. Bütün gece yanında oturdum"

"Yanında mı? Nerede?"

"Lokantada."

Sarah kahvesine üfledi. Gregory'nin sıkıcı bir oyun oynamakta olduğuna karar vermişti. "Neden söz ettiğinden haberim yok."

Gregory'nin sabrı taştı. "Bak" dedi. "Yalnızca bir yorumdu. Bunun için cezalandırılmam gerekmiyor, değil mi? Yalnızca başka bir kadına iltifat ettiğim için..?"

"Söz konusu kadınla hiç karşılaşmadığım için pek bir şey söyleyemeyeceğim."

Gregory ona döndü. "Dün geceden söz ediyorum Sarah! Bütün gece yanında oturup konuştuğun kadından."

Sarah tek bir söz söylemeden kalktı, döndü ve terası terk edip Gregory'yi somurtarak kahvesini yudumlarken bıraktı. Onun sevgililer arasında söylenmeyen bir protokole karşı geldiğini düşünüyordu. Sarah on dakika sonra geri döndüğünde kaygılı ve mahcuptu. Dikkatle yanındaki koltuğa oturdu.

"Bu sana çok garip gelecek biliyorum, ama dün gece seninle lokantaya gittiğimizi hatırlamıyorum. Benim olanlarla ilgili bambaşka anılarım var."

Gregory dikkatle onu seyrediyordu.

"Son birkaç yıldır, ergenlik çağımdan beri ara sıra bu garip deneyimleri yaşadım. Olayları olduğundan farklı hatırlıyorum. Hayaller görüyorum. Uyduruyorum. Nasıl olduğunu bilmiyorum. Bundan hiç kimseye söz etmedim. İlk sensin. Sana şimdi söylüyorum." Ona baktı ve sesi titremeye başladı, "Çünkü sana güveniyorum. Çünkü seni seviyorum."

Gregory dudaklarını büzdü. Sarah bir an onun kendisini öpeceğini sandı. Gregory bunun yerine kalemini aldı, defterini açıp hevesle ilk sayfayı çevirdi.

"Ama bu çok ilginç," dedi. "Yani lokantaya geldiğini anımsamıyor musun? Harrief'in yanında oturduğunu? 'Mutlu Yıllar Sana' diye şarkı söylediğimizi? Balık ısmarladığımızı?"

Sarah'nın kaşları çatıldı. "Bilemiyorum... Yabancı değil... biraz tanıdık sanki... Ama benim başka bir anım var; çok daha güçlü."

"Bir tür alternatif anı mı?"

"Evet, evet sanırım."

Gregory delicesine yazarken "Bu" dedi, "mükemmel. Bunun gibi bir fırsat insanın karşısına her gün çıkmaz. Peki sence dün akşam neler oldu?"

Sarah'nın hatırladıkları Ralph'in kapısına asılmış notu buldukları kadar Gregory'ninkilerle uyuşuyordu. Ondan sonra, şiddetli bir rtısmaya girdiklerini, sonunda kendisinin onunla doğum günü yemeğine gitmeyi reddettiğini, Gregory'nin tek başına gittiğini ve bu arada kendisinin de kampüste pek rağbet gören bir lokanta olan Jonas'a gittiğini iddia ediyordu.

Gregory hâlâ yazmaya devam ediyordu. "Oraya ne zaman gittin?"

"Bilmiyorum. Sekiz sularında olmalı?"

"Peki ne kadar kaldın?"

"Epeyce bir süre. Yapacak başka bir işim yoktu. Sanırım bir saat kadar."

"Ne yedin?"

"Bunlar gerekli mi? Bir ilgisi var mı?"

"Her şeyin ilgisi var. Bu... bu halüsinasyonun ne kadar ayrıntılı olduğunu öğrenmeliyiz. Şimdi, ne yedin?"

"Çorba. Sadece çorba."

"Sadece çorba mı? Aç değil miydin?"

"Fazla yemek kalmamıştı. Ana yemeklerin hiçbirini beğenmedim."

"Neydi onlar?"

"Köy güveci, ciğer."

Gregory bunu yazmaya başladı, sonra sözcüğün tam ortasında durdu. Başmı kaldırdı. Gözleri parlıyordu. "Ama dün gece sayıkladığın da buydu."

"Ne?"

Nehir kıyısındaki ev değil; köy güveci, ciğer." Kalemini atıp eğlenceden çok, muzaffer bir edayla güldü. "Sarah bütün bunlar bir düştü. Sen düş gördün."

Kızın bunun en mantıklı, en uygun, hatta en akla yakın açıklama olduğuna ikna olması için birkaç dakika geçmesi gerekti. Sarah da bu biçimde hayallerin kurbanı olmadığını öğrenmiş oldu. Ara sıra öylesine gerçeğe benzer düşler görüyordu ki, normal yaşamındaki olaylardan ayıramıyor ve dahası düşler bu olayları belleğinden siliyordu. Sarah böylece onları ancak düşün içinden anımsıyor, düşün altından çekip çıkartıyor ve onları düşlerin sisli yüzeyinin gerisinden, üstü boyanmış bir tuvalin üzerindeki asıl resim gibi görünüyordu.

"Ama bu her şeyi açıklıyor" dedi. "Başıma gelen tim o garip şeyler. Bütün o yanlış anlaşılmalar..."

"Daha önce de oldu mu?" diye sordu Gregory. "Daha önce de bu tür düşler gördün mü?"

"Evet. Pek çok kez."

Gregory defterde yeni bir sayfa açtı ve kendine özgü düzgün bir yazıyla büyük harflerle bir başlık yazdı. Heyecanla gülümseyerek, "Haydi Sarah" dedi. "Bana düşlerini anlat."

Sarah'nın Gregory'yle ilişkisi on bir ay sonra, yüksek lisansa başladığı yılın ilk günlerinde sona erdi. En iyi zamanlarda bile düzenli olmayan uykusu o dönemde daha da bozulmuştu ve düşleri aldatıcı olmaya devam ediyordu.

Duygusal çalkantıların en yoğun olduğu dönemlerde düşleri de gerçekçi ve yanıltıcı oluyordu. Gregory'le ayrıldıkları gece de buna örnekti. Bilmesinin hiç yolu yoktu, ama o gece düş görmeye çok erken, isteksizce yatağa girmesinden hemen birkaç dakika sonra başladı. Olağanüstü bir hızla derin uykuya geçti ve en az daha öncekiler kadar yanıltıcı bir düşe daldı. Ertesi sabah uyandığında bu düşü canlı bir anı gibi belleğine yerleşmişti. Düşünde gördüğü olayın öerçekte yaşandığından emindi.

Gregory'nin kibirli, kırıcı konuşmasına rağmen -yanında yatmış uykusunda derin derin nefes alanın Gregory olmasına rağmen- düşünde gördüğü Gregory değildi. Ashdown'ın L biçimli mutfağında tanıştığı yeni arkadaşı Robert'ı gördü. Onun büyük bir sıkıntı içinde olduğunu ve bunun nedenini bilen tek kişinin de kendisi olduğunu hayal etti. Düşünde Robert'ın kız kardeşi ölmüştü.

Ertesi sabah kahvaltıda onu mutfakta görmeyi umuyordu, ama o gelmedi. Gregory saat on sularında veda etmeden çıkıp Londra'ya gitti. Sarah onun ardından kampüse gidip kütüphanede oturdu, ama birkaç saat hiçbir şey yapamadı. Biraz Gregory'yi, ama daha çok Robert'ı düşündü. Onun bu kötü haberi nasıl karşıladığını merak etti. Büyük olasılıkla eve gitmiş olacaktı; anne ve babasını teselli etmesi, cenaze hazırlıklarına başlaması gerekirdi.

O gün saat dörde kadar kütüphanede oturup bu tatsız olayları düşündü. O zaman bile düşlerini gözaltında tutup düş dünyasıyla gerçek yaşamı arasındaki sınırları korumayı öğrenememişti. Robert'ın kız kardeşinin ölümünü düşünde görmüş olabileceğini hâlâ akıl edemiyordu. Robert'ın kedisinin ölümü karşısındaki kederi ile durmadan tekrarladığı hınzırca "Kız Kardeşlere Ölüm" sloganının birleşip bu yanıltıcı hayale yol açmış olabileceğinden haberi yoktu. Zaten bir gece önce mutfaktaki karşılaşmalarını da pek net anımsamıyordu; tüm olup bitenler gördüğü düşün etkisiyle perdelenmişti. Robert eğer Sarah'nın kütüphanede oturmuş kendisini düşündüğünü, kız kardeşinin zamansız ölümüyle bütün geleceğinin kararmış olabileceğinden korktuğunu bilse duygulanırdı. Ancak öte yandan bunlara niç gerek yoktu, çünkü Robert o sırada Ashdown'da banyoda uzanmıştı ve aklındaki tek düşünce o akşam yemeğe nereye gideceğiy^

Sarah sonunda masaya indirilen sert bir darbeyle düşüncelerinden uyandı. Birisi masaya üç kitap koymuş, şimdi tepesinde dikiliyor; heyecanlı, kendinden hoşnut bir ifadeyle sırıtıyordu. Bu, Cafe Valladon'daki o garip, arkadaş canlısı Veronica'ydı.

"Seni burada bulabileceğimi düşündüm" dedi. "Sana düşünecek bir şeyler getirdim."

Kitaplar, Simone de Beauvoir'ın İkinci Cins; Kate Millett'in Cinsel Politika ve Angela Carter'ın Sadece Kadın isimli eserleriydi. Sarah bunların ikisini zaten okumuştu.

Veronica, "Bunları bir dene" dedi. "Sonra bana gel, konuşalım. Aşağı yukarı her gün, özellikle öğleden sonraları beni kafede bulabilirsin."

Sarah, "Sağ ol" dedi. Başka bir şey söyleyemeyecek kadar şaşırmıştı.

Veronica, "Bir şey değil" dedi. İki kitap yığınının arasından geçip karanlıkta kaybolurken uzun, esnek sırtı Sarah'nın gözüne takıldı.

Robert, tıraşını bitirirken banyo suyu da soğuyordu. Her zamanki gibi en sevmediği kısmını (bu boynu, özellikle de âdemelmasıydı) en sona bırakmıştı. Sabunla ve bedeninin kiriyle bulanmış suyun üstünde şimdi de küçük siyah kıllar yüzüyordu. Tıraş bıçağını muslukta duruladı ve en sona kalan kılları tıraş etmeye çalıştı. Soğuyan suya biraz daha gömülürken, rüzgâr Ashdown'ın duvarlarının dışında uğulduyordu. Su en azından onu banyonun amansız soğuğundan koruyordu: anlaşılmaz bir nedenle burası evin bu katındaki en büyük ve en yüksek tavanlı odaydı. Tıraş bıçağını dalgın dalgın bir kez daha yanağına sürdü; sonra bir bacağını sudan çıkartıp incecik beyazlığına burun kıvırdı. Kılları cansız bir halde bacağına yapışmıştı. Bir süre düşündükten sonra tıraş bıçağını dizinin hemen üstüne gezdirip bacağını tıraş etmeye başladı. Çok geçmeden birkaç santimetrekarelik küçük bir alanı tıraş etmişti.

Bacaklarını tıraş etmeyi ilk başta çok ilginç, sonra mekanik bir iş olarak algıladı. Dikkatini tıraş bıçağının hafif temasına yoğunlaştırmayı bıraktı ve gelişigüzel düşüncelere daldı. Önce Muriel'i düşündü Robert'ın ailesi ömrü boyunca üç kedi beslemişti, ama içlerinde en sevdiği, en tatlısı, en sevgi dolu olanı oydu. Öyleyken bile, dün onun ölüm haberini aldığında nasıl gözle görünür biçimde etkilendiğini anımsayınca sarsıldı ve biraz utandı. Sarah'nın mutfağa girdiğinde kendisini ağlarken gördüğünden emindi. Kız büyük olasılıkla daha şimdiden ondan nefret ediyordu. Eskiden her ağladığında babası ona, "Eğer bir kadın seni bu halde görecek olsa, senden nefret eder. Hiçbir kadın erkeğin zayıf olmasından hoşlanmaz. İnsan saygı görmek ister. Sulu gözlü tiplere de kimse saygı göstermez" derdi. O sözcükler şu anda kulağındaydı; babasının kendisine karşı hep kullandığı o küçümseyen, affetmeyen ses tonuyla yineleniyorlardı.

Öte yandan, Sarah ondan nefret eder gibi görünmemişti. Belki de fark etmemişti: kendi sorunlarına fazlaca dalmış olabilirdi. Sokakta kendisine hakaret eden o adam hakkındaki hikâye garipti. Robert onun hâlâ o konuyu düşünüp kaygılanmadığını umuyordu. Güzel gözleri vardı: metalik, açık mavi, griye çalan gözler; sıcacık bir davet taşıyan, aynı zamanda soğuk bir zekâ sergileyen...

Siperli bir tıraş bıçağı kullanmadığından, birdenbire baldırlarının civarından gelen bir acıyla irkildi. Bacağı oldukça kötü kesilmişti: banyo suyuna ince bir kan sızıntısı karışıyordu. Bacaklarını tıraş etmek sandığı gibi dinlendirici, kafayı toplamayı gerektirmeyen bir iş eğildi: az da olsa dikkat gerektiriyordu. Öyleyken bile, bu işte insaneı tatmin eden bir şey; temelde bir doğruluk vardı. Bacakların neden kıllı olduklarını hiç anlayamamıştı. Eski kız arkadaşlarına her zaman bu konudaki görüşlerini sormuş ve onların bu kılları çekici bulduğunu öğrenip şaşırmıştı. Öyle olsundu, ama o bunu anlaşılmaz bir zevksizlik olarak görmeden edemiyordu.

İşi neredeyse bitmek üzereydi: yalnızca ayak bilekleri kalmıştı ve onlar Robert'ı zorlayacaktı. Önce biraz dinlenecekti. Artık kıllarla dolan gri suda arkasına yaslanıp bir süre dikkatsizce çatlak ve kirli duvar fayanslarını seyretti. Bunlar ona okulda yaptığı duşları anımsatıyordu. Bir başka tatsız anısı daha vardı: ortak duşlar, bütün o alaylar, karşılaştırmalar...

Robert bir saati aşkın bir süredir banyodaydı. Bu, Sarah'nın kütüphaneden çıkması, kampüsten bir otobüse binip Ashdown'a gelmesine yetecek bir süreydi. Bir an önce saçlarını yıkamak istiyordu. Banyonun kapısı kilitli değildi. Havlu askısını kapının arkasına dayamak gerekiyordu ama, Robert yeni olduğundan bunu henüz keşfedememişti. Bu yüzden Sarah beklenmedik bir anda, kapıyı bile vurmadan içeri girdi.

Her şey bir anda olup bitti. Sarah şaşkınlık ve dehşet içinde çığlık atarken, Robert da acıyla bağırdı: o sırada bacağını havaya kaldırmış, sol ayak bileğini tıraş ediyordu. Kapı aniden açılınca eli kaymış ve çift tıraş bıçağı iki kez, dik açılarda derine saplanıp, ömür boyu kalacak; tırnak izine benzer bir çift iz bırakmıştı. Bu kez kan sızmakla kalmadı; fışkırdı ve banyo suyu anında çilek pembesine dönüştü. Sarah şaşkınlık içinde ona bakakalmış, kıpırdamıyordu. Robert bir an onun yardıma koşacağını sandı, ama bağırarak bunu engellemeyi basardı: "Bir şey yok! Bir şey yok! Yalnızca tıraş oluyordum, hepsi bu."

"Özür dilerim. Ben... ben işin bitince gelirim."

Kapıya yöneldi ama eşikte durdu. Gözlerini eliyle örtmüş, başka tarafa bakıyordu. "İyi misin? Yani, yardıma ihtiyacın var mı? Dolapta bir ilkyardım kutusu var."

"Teşekkür ederim. İyiyim. Yalnızca... yalnızca bana bırak, tamam mı?"

Sarah odadan çıktı, ama koridorda durdu. Çabucak, anlaşılmaz bir biçimde, "Eve gitmiş olacağını sanıyordum" deyip gözden kayboldu.

Robert bu sözlerin anlamını düşünmekle zaman yitirmedi. Banyodan çıkıp tuvalet kağıdıyla bacağındaki kanamayı durdurdu, sonra sıkıca sardı. Sırılsıklamdı ve çok üşümüştü. Küçük, delik deşik olmuş havlusuyla kurulanıp topallayarak odasına döndü.

Birkaç dakika sonra, tam giyinmeyi bitirmişken Sarah geldi. Saçlarını yıkayıp taramış, ama kurulamamıştı. O saçlar Robert'ın hatırladığından daha koyu renk, hatta cansız duruyordu. Her nedense bundan duygulandı; ya da belki de en küçük, sıradan ayrıntıların bile ışıltılı, değişik bir nitelik kazandığı o zaaf haline yaklaşıyordu. Nedeni her neyse, Sarah masasının karşısında, yatağa otururken göğsünün sıkıştığını hissetti ve bir an için dili tutuldu. İlk anda, soluk almak bile güçtü.

Sarah, "Hâlâ acıyor mu?" diye sordu.

"Eh... birazcık. Geçer." Ona neden bacaklarını tıraş ettiğini sormamasını umdu.

"Ben istemeden... yani, seni rahatsız ettiysem özür dilerim. İnsanlar genelde havlu askılığım kapıya dayar."

"Peki. Bir dahaki sefere öyle yaparım."

Sarah başını salladı. Durum hiç de umduğu gibi gitmiyordu. Dün geceki konuşmanın rahat, güvenli havasım nasıl sağlayacaklarını düşündü.

"Her neyse" dedi. "Ben aslında senin iyi olup olmadığına bakmaya gelmiştim. Biliyor musun, dün gece... oldukça üzgün görünüyordun ve nasıl dayandığını görmek istedim."

"Dayanmak mı?"

"Evet. Senin için çok güç olmalı."

Ona bakacak cesareti topladı. Kızın sesindeki içten, titrek kaygı onu meraklandırmıştı. Neler oluyordu? Sarah gerçekten onun bir kedinin ölümü üzerine günlerce kedere gömülecek biri olduğunu mu sanmıştı? O kadar zavallı mı görünüyordu? Sarah'nın sorusundan üstünlük mü tasladığını, yoksa alay mı ettiğim anlayamadığından, temkinli konuştu:

"Bilirsin, o kadar da önemli değil. Atlatırım."

Ne kadar erkekçe, diye düşündü Sarah. Bu güçlü görünme güdüsü; erkekler bir yakınlarının ölümü karşısında bile duygularını göstermemeleri gerektiğine gerçekten inanıyor mu? Hele böylesi... insana bu kadar yakın birinin ölümü söz konusuysa? Robert'ın karşısında ne kadar gergin ve endişeli olduğunu; bu duyarsızlık görünümünün sıyrılıp altındaki daha yumuşak, gerçek yapının ortaya çıkması olasılığından ne kadar rahatsızlık duyduğunu görüyordu. Ancak, direnmenin her ikisinin de yararına olacağını biliyordu.

"Gittiğini sanıyordum derken" diye devam etti, "yani, herhalde cenaze yakında kaldırılır, demek istemiştim."

Robert, "Cenaze mi?" dedi.

"Şey için özür dilerim, adını unuttum..."

"Muriel için mi demek istiyorsun?"

"Evet. Muriel için."

Robert omuzlarını silkip gülmeye çalıştı, "işi o kadar büyüteceğimizi sanmam" dedi. "Sence de bu biraz abartılı olmaz mıydı?"

Sarah bir an gafil avlanıp mırıldandı, "Sen... nasıl uygun görürsen."

Robert, "Yani, bu daha önce de oldu," dedi. "Hiç öyle cenaze töreni filan düzenleme zahmetine katlanmadık."

Sarah dehşet içinde, "Daha önce de mi oldu?" diye sordu.

"Evet. iki kez."

"Aman Tanrım, Robert. Ben... ne diyeceğimi bilemiyorum. Bu cok feci. İnsan hayatının bu kadar acıyla dolu olabilmesi... ama yine de bir biçimde devam edebilmek."

"Şunu söylemeliyim ki, en .acı gelen Muriel'inkiydi." Öne doğru eğildi, ona yaklaştı ve ellerini ovuşturup onun sıcak ilgisinin ışığında ısıttı. "Sanırım bana en yakın olan oydu."

"Evet, tahmin edebiliyorum."

Robert özlemle gülümsedi. "Biliyor musun, her akşam odama gelir, yatakta yanı başıma kıvrılırdı. Onun küçücük başını okşar ve onunla konuşurdum. Bazen durmadan, saatlerce anlatırdım."

"Çok tatlı."

"Bir bakıma..." güldü, "bir bakıma o beni annemlerden bile daha iyi tanırdı. Hele babamdan, kesinlikle."

"Onlar onu senin kadar sevmez miydi?"

"Babam ona hiç ısınamadı, bunu yadsıyamam." İçini çekti. "Birbirlerinin sinirine dokunuyorlardı. Bilirsin işte, Muriel'in aptalca küçük alışkanlıkları babamı rahatsız ederdi."

"Ne gibi şeyler?"

"Örneğin babam, onun oturma odasındaki halıya işemesine dayanamazdı."

Sarah bu bilgiyi ağır ağır özümsedi. Ortaya yepyeni bir manzara çıkıyordu; bir biçimde özürlü olan bir çocuk ve belki de onunla başa çıkmayı asla öğrenememiş, belki de onu hiçbir zaman bir insane olarak görmemiş bir aile söz konusuydu. Durum ilk başta sandığından çok daha acı verici, çok daha trajikti. Robert'ın önceden söylediği şaşırtıcı sözler şimdi anlam kazanıyordu.

Dikkatle, "Bak Robert," dedi, "az önce söylediğin, bir cenaze düzenlemenin olayı fazla abartmak olacağı yolundaki sözler var ya bence, biliyor musun, ailenin... bu ölümü bir biçimde kabullenmesi gerekiyor."

"Gerçi babamla telefonda konuştum" yüzünü buruşturdu, "yapılabileceği konusunda. Yakmanın mümkün olup olmadığını sordum."

"Ve?"

"Yalnızca güldü. Bana çok açması bir halde olduğumu söyledi. Bahçenin dibinde bir çukur kazıp onu da bir çöp torbasına koyacakmış. Diğerlerine yaptığı gibi."

Sarah uzun bir süre içtenlikle Roberta baktı, sonra büyük bir özenle, üstüne basa basa konuştu, "Ama sen bunun doğru olmadığını düşünüyorsun, değil mi? Bunun yanlış olduğunu biliyorsun."

Robert başıyla onayladı. "Evet, biliyorum."

"Güzel." Sarah yataktan kalkıp kapının önünde dikildi. "Tamam, Robert. Ben bu konuşmayı sindirmekte güçlük çekiyorum ve bir süre için aşağı ineceğim. Ama söylediklerim hakkında düşünmeni istiyorum. Ailende işler ne kadar kötü olursa olsun, bana her zaman anlatabilirsin. Ben hep buradayım."

Tam çıkarken ilk kez birbirlerinin gözlerinin içine baktılar ve o anda bir şey oldu; bir bağlantı kuruldu. Bir an sonra Sarah dönüp odadan çıktı. Koridora sığınıp yarların ve sonbahar rüzgârının güvenliğine doğru gitmek onu rahatlatmıştı. Robert onun uzaklaşan ayak seslerini dinlerken yine uzun, düzensiz soluklar almaya başladı.

O günden sonra Sarah'yı birkaç gün görmedi. En azından, o eve girip çıkarken penceresinden görse ve L biçimindeki mutfaktan geçerken veya odasına girip kaybolurken gözüne çarpmış olsa da onunla konuşmaya hiç fırsatı olmadı. Sonunda Sarah'nın bilinçli olarak kendisinden kaçtığına hükmetti. Hafta sonuna doğru bir akşam bunu sorunca Sarah onun davranışı karşısında şaşkına döndüğünü; özellikle kız kardeşinin ölümünden sonra eve gitmemesini anlayamadığını söyledi. Hata bir kez anlaşıldıktan sonra, düzeltilmesi güç olmadı. Robert olan biteni anlar anlamaz bir kahkaha patlattı, ama Sarah işin komik yanını göremeyecek kadar mahcup olmuştu. Dahası, düşlerinin aldatmacasının bu yeni kanıtını görmek de onu rahatsız etmişti. Biraz soğuk bir ifadeyle özür diledi ve konuşmayı uzatmak için de hiçbir çaba göstermedi.

Ancak Robert o gece, diğer öğrenciler yattıktan çok sonra penceresinden bakıp Sarah'nın ay ışığında terasta yalnız başına durduğunu gördü. Korkuluklara yaslanmış karanlığa bakıyordu. Korkuluğun üstüne bir kadeh beyaz şarap koymuştu. Robert ona katılmak üzere aşağı indi, televizyon odasının paslı menteşeleri gıcırdayan kapılarından terasa çıktı. Sarah onun yaklaştığını görünce döndü ve cesaret verici bir biçimde gülümsedi.

Terasta konuşmaya başladılar ve sohbet mutfakta devam etti. Sonunda iyi geceler dileyip odalarına çekildiklerinde, saat dördü geçiyordu. Bu, büyük olasılıkla Robert'ın yaşamında yaptığı en uzun sohbetti. Evde kendisini her zaman kuşatan melankolik sessizlik; pısırık ve saygılı annesi, ciddi ve suskun babası onu bu türden akıcı, içgüdüsel iç dökmelere hiç hazırlamamıştı. Konuşmaları bittiğinde kendini sohbetten sarhoş, itiraftan uyuşmuş hissediyordu. Görünüşte her şeyi konuşmuşlar; birbirlerinden hiçbir şey gizlememişlerdi. Sarah'nın Gregory'yle olan ilişkisiyle başlamışlar, daha sonra aşk, dostluk, aileler ve cinsiyet konularında özgürce dolaşmış; konular gelişe karmaşıklaşırken paylaşılan sırlar ve itiraflar da gittikçe genişleyip sıklaşmış; sonunda Robert Sarah'ya kendisi, anne babası ve aile yaşamı hakkında verdiği sırların hiç aklına gelmeyecek.

Birinci devre

IV

Dudden Kliniği'ndeki odalarda garip bir şey olduğunu düşünmüştü ve ne olduğunu şimdi fark etti: odalarda gardırop, lavabo, şifonyer, yazı masası ve koltukların yanı sıra kalanların rahatı için gerekli her şeyin bulunmasına rağmen, yatak yoktu. Tabiî bu çok mantıklıydı. Her akşam saat tam on buçukta on üç hasta yıkanmış ve geceliklerini giymiş olarak gündüz odalarından geliyor ve on üç küçük, sade yatak odasında laboratuvar koşullarında uyumaya hazırlanıyordu. Her yatak odasının bitişiğinde bir gözlem odası vardı. Bunlar birinci katın büyük bölümünü kaplıyordu. Başka hiçbir yerde yatağa gerek yoktu. Ancak yine de, gayet iyi hatırladığı gibi, Robert'ın üniversitedeki son yılında kalmış olduğu bu odanm karşı duvarında bir yatak olmamasını yadırgadı. Oda her bakımdan aynı gibiydi. Eşyalar bile aynıydı ve konumlan değişmemişti.

Terry, Robert'ın odasını onun yüzünden daha iyi anımsayabilmesine şaşırmıştı. Onu son görüşünü anımsamaya çalıştı ve birdenbire aklına bulanık bir şekilde o son yaz mevsiminde bir cumartesi sabahı geldi. Robert bir yarın kenarına oturmuş Sarah'yla konuşuyor, her ikisi de yorgun ve bitkin görünüyordu. Bu on iki yıl önceydi. Ondan sonra Robert kaybolmuştu; tam ve hiç kuşku götürmeyen bir kayboluştu bu ve Terry şimdi geriye dönüp baktığında bunu çok etkileyici buluyordu. O yaz kendi görkemli kariyerini başlatmakla meşgul olduğundan buna pek aldırmamıştı. Sarah'nın onu bulmak için ara ara çaba gösterdiğini anımsıyor gibiydi. Ama başarılı olamamıştı.

Terry denize karşı masaya oturup dizüstü bilgisayarını açtı. Ne yazacağını bilmiyordu ama makinenin derli topluluğu, dayanıklılığı cilalı dokusu ve düzenli, çekici kıvrımları onu sürekli etkileyip teselli ediyordu. Çantasından kabloyu çıkartıp takacak priz bulmak için bakındı. Uygun tek priz gardırobun hemen arkasındaydi; ama gardıropla priz arasında standart üçlü bir fişe yetecek kadar yer olmasına rağmen, Terry'nin kocaman AC adaptörü sığmıyordu. Gardırobun itilmesi gerekiyordu ancak, tikağacından yapılmıştı ve çok ağırdı. Terry bütün ağırlığıyla bir yandan yüklenip onu duvar boyunca on santim kadar itti ve prizi açığa çıkardı. O sırada başka bir şeyi fark etti. Duvara, gardırobun kapattığı yere bir şey yazılmıştı. Süpürgeliğin yaklaşık bir metre kadar üstünde bazı yazılar ve ne olduğu belirsiz kahverengi.bir leke vardı, iki sözcük yazılıydı.

Terry kendi kendine, "Çok hoş" dedi ve bunu Dr. Dudden'a bildirmeye karar verdi. Bu yolla biraz puan kazanabilirdi.

Makineyi çalıştırıp dosyaları taramaya başladı. Mause'u tutan parmağı gergin ve terliydi. Otuzu aşkın dosyanın içinde binden fazla belge olmasına rağmen, bu kez hiçbir şey ilgisini çekmiyordu. Bunun üzerine ceket cebinden ince bir elektronik ajanda çıkartıp açtı ve günlük bölümünü incelemeye başladı. Sinema maratonu başlayalı beri bu alete bakmamıştı ve bir şey hemen ilgisini çekti. Bir kez daha koltuğun arkasına astığı ceketinin cebine uzanıp cep telefonunu aldı ve birkaç tuşa basıp rehberden bir numara çevirdi. Çalan telefon hemen açıldı.

"Alo Stuart? Ben Terry.

Fena değil. Henüz bir yan etkisi olmadı.

Dinle, benden neden Kingsley'in yeni filmi hakkında yazmamı istemedin? Cuma günü başlıyor.

Armstrong mu? Ne oldu, sen delirdin mi? O onun hakkında hiçbir şey bilmez. Hiçbir şey. Onun hiçbir şey hakkında bir fikri yoktur.

Elbette tatilde değilim. Burada, deniz kıyısındaki berbat bir yerde bütün gün boş boş oturuyor, sıkıntıdan çıldınyorum. O lanet gazetenin tamamını bile yazabilirim.

Kim dağıtıyor? Fox mu? Bana bir kopyasını gönderebilirler mi?

Elbette yapabilirim. Ne zamana istersin?

Hiç sorun değil.

Hayır, onları ben ararım. Hemen.

Ona yeterince fırsat verildi. Artık daha fazlasına ihtiyacı yok. Ona gereken fırsat değil, sadece lanet olası bir yetenek.

Hayır, onları ben arayacağım. Her şeyi ayarlarım. Sorun değil. Yarın akşamüstü.

Hayır, buna hiç gerek yok.

Çok basit: yarım saate kadar aramazsam, bana kopyayı gönderiyorlar demektir. Yarım saat bekle, sonra Armstrong'u ara ve cehenneme gitmesini söyle.

Ya. Kolay

Ciao."

Hareketlenen Terry cep telefonunu kapatıp aceleyle aşağı indi. öğrencilik günlerinde televizyon odası olan oda, şimdi hastaların oturma odasıydı. Köşede hâlâ bir televizyon duruyordu; kocaman, renkli bir televizyondu bu ve sesi kısılmıştı. Ekranda aşçı kepi takmış punk görünüşlü bir adam sebze doğrayıp ses çıkarmadan boş bir odaya konuşuyordu, ancak Terry'nin umduğu bu değildi. Sabırsızlıkla dilini şaklatıp görevlilerden birini aramaya başladı.

Gözlem odalarından birinde Teknisyen Lorna'yı buldu. Kucağında bir bloknot, ellerinin arasında kahve fincanıyla oturmuş uyku izleme aygıtlarının tepesine takılı bir televizyon ekranını seyrediyordu. Terry'nin eşikte belirdiğini fark etti, ona bir göz attı ama dikkatini dağıtmasına izin vermedi. Birkaç saniye sessizce ekrana baktılar. Ekranda gecelikli bir kadının bulanık, siyah beyaz görüntüsü vardı. Başına elektrotlar takılmış, yatağında uyuyordu. Kadın da kamera da hiç kıpırdamıyordu. Görüntü birkaç kez gidip geldi. Terry dikkatle ekrandaki görüntüyü seyreden Lorna'ya baktı, sonra ekrana döndü, görüntü hâlâ değişmemişti.

Sonunda, "Lanet olsun," dedi. "Ben bu Avrupa sanat filmlerinden nefret ediyorum. Ya sen?"

Lorna gülümsedi, bir uzaktan kumanda aygıtı alıp bandı durdurdu.

"Bunu hiç görmemeniz gerekirdi" dedi. "Ne istiyorsunuz?"

"Bu Hollywood'da Ted Danson ve Goldie Hawn'la yeniden çektikleri film değil mi?"

Lorna, "Dr. Dudden sizi arıyordu" dedi. "Birkaç dakika oldu."

"Evet, biliyorum. On birde onunla görüşmem gerekiyordu. Cidden, bunu neden seyrettiğini bana söyleyemez misin?"

"Olmaz, hasta mahremiyeti bozulur." Buna rağmen, bir anlık duraksamadan sonra masasının üzerindeki bir tomar bilgisayar kâğıdını gösterdi. Kâğıtlar uyku izleme aygıtının işaretleriyle doluydu. "Buna göre" dedi, "bu sabah dört buçukta bir hareketlenme olmuş. Ben de bantta bir şey görebileceğimi düşündüm; bacaklarını oynattığını filan yakalayabilirim sandım, ama hiçbir şey bulamıyorum."

"Neden siyah beyaz? Bu alet renkli göstermiyor mu?" Terry videoyu incelemek üzere eğilmişti.

"İstersen gösterir."

"Ya ses? Ses niye yok?"

"Monitörün kenarında bir ses düğmesi var."

"Demek normal bir video gibi, değil mi? Yani normal bantları da gösterebilir mi?"

"Sanırım."

"Her yatak odasının yanında bunlardan bir tane var mı?"

"Evet."

"Yarın sabah bir tanesini kullanabilir miyim?"

"Şu anda deneylerden biri iptal edildiği için üç numaralı yatak odası boş. Yani teknik olarak o makine kullanılmıyor olacak. Ama Dr. Dudden'ın bunu nasıl karşılayacağından emin değilim.

Terry, "Vardiya ne zaman başlıyor?" diye sordu.

"Dokuz buçuk sularında."

"Harika. Ben de bunu öğrenmek istemiştim." Cep telefonunu çıkardı, dışarı çıkarken bir numara çeviriyordu. Kapının ağzında dönüp, "Sağ ol" dedi. Ekrana son bir bakış fırlatarak, "Çıplak sahne başlayınca bana seslen, olur mu?" diye de ekledi.

Terry ilgili halkla ilişkiler bölümüne telefon edip onları filmin bir VHS kopyasını taahhütlü postayla yollamaya ikna ettikten sonra, Dr. Dudden'la olan randevusuna yirmi dakika gecikmiş olduğunu fark ettı. Doktor onun kapıda beliren pişman yüzünü görünce masasına yaydığı bant çözümlerini incelemeye geri döndü ve mırıldandı: "Buyrun Bay Worth, buyrun."

Terry oturur oturmaz (görünürde hâlâ kâğıtlarına dalmış olarak) ekledi: "Belki benim saatim ileri gitmiştir, benimkine göre on biri yirmi geçiyor."

"Evet haklısınız, geç kaldım."

Dr. Dudden sonunda başını kaldırdı, "Anlıyorum."

"Uyuyakalmış olmalıyım."

Bu sözler buz gibi bakışlarla karşılandı. Terry bu bakışların karşısında ezilip geri adım attı. Hafifçe, "Herhalde bu tip şakalarla her zaman karşılaşıyorsunuzdur" dedi.

Dr. Dudden, "Ara sıra" diye cevap verdi. "Meslektaşım Dr. Madison mizahın terapide yardımcı araç olarak kullanılmasının büyük savunucularındandır. Belki de bu konuda bir grup tartışması düzenlemeliyiz."

Terry söyleyecek bir şey bulamadığından, başını sallamakla yetindi.

"Şimdi" Dr. Dudden kâğıtlarım toparlayıp düzgün bir yığın haline getirdi, sonra üzerinde Terry'nin ismi bulunan dosyayı aldı, "dün buraya geldiğinizde Dr. Goldsmith sizi muayene etti. Hiçbir sorun bulunmadı; aksine, anlaşılan sağlığınızın çok iyi olduğu sonucuna varmış."

"Güzel."

"Ancak, raporunda bir iki çarpıcı özellik dikkatimi çekti. Örneğin günde ortalama otuz ila kırk fincan kahve içtiğinizi söylemişsiniz."

"Doğru."

"Buraya geldikten sonra hiç kahve içtiniz mi?"

"Hayır. Burada kahve bulunduğunu görmedim."

"Hastalarımızın ancak kontrollü bir deney çerçevesinde ve uyku düzenlerini nasıl etkilediğini görmek için kahve içmelerine izin veririz. Demek aradınız?"

"Evet."

"Peki son on dokuz saattir içmediğinize göre, kendinizi nasıl hissediyorsunuz?"

"Rahatsız."

"Günde otuz kırk fincan bana biraz aşın göründü. Neden bu kadar çok içiyorsunuz?"

"Uyanık kalmama yardım ediyor."

"Anlıyorum" dedi Dr. Gudden. "Bu çok önemli bir söz. Tanıdığım uykusuzların çoğu uyanık kalmalarına değil, uyumalarına yardımcı olacak yollan arar. Bu rapordan sizin şikâyetiniz için bir ilaç almadığınızı da görüyorum."

"Hayır."

"Çoğu insan uykusuzluğu moral bozucu, hatta bazı örneklerde yıkıcı bir durum olarak görür. Siz böyle değil misiniz?"

"Genelde gündüzleri yorgun olurum ve uykum gelir. Bu yüzden kahve içiyorum, ama bu önemli bir sorun değil."

"Aslında insomniyak olmayabileceğinizi hiç düşündünüz mü?"

"Anlayamadım."

Dr. Dudden, "Tanının bu aşamasında vurgulamamız gereken en önemli ve en temel farklardan biri," dedi, "psikofizyolojik ve öznel uykusuzluk arasındaki farktır."

"Öznel mi?"

"Evet."

"Yani demek istiyorsunuz ki... ben bunu hayal ediyor olabilirim ya da numara yapıyorumdur. Kandırmaca."

"Saygısızlık etmek istemem ama, bu pek yararlı bir sözcük değil. Uykusuz olduğunuzu hayal etmek, tıpkı uykusuz olmak kadar sıkıntı verir. Üstelik hiç de ender görülen bir durum değildir. Hastalarımdan pek çoğu buraya gelir, geceyi laboratuvarda geçirir ve gözlerini bile kırpmadıklarını iddia eder. Bense bazen altı ya da yedi saat kadar derin uyudukları yolunda bilimsel kanıtlar gösteririm."

Terry, "Bu sizi çok memnun ediyordur" dedi.

Dr. Dudden telefona uzanırken kuru bir ifadeyle, "insanlara yardımcı olmak beni her zaman çok memnun eder" diye karşılık verdi Dahilî bir numara çevirdi. "Lorna? Bana Bay Worth'tin dün geceki EEG raporunu getirir misin lütfen?" Telefonu aniden kapatıp Terry'ye döndü. "Anladığım kadarıyla, dün gece hiç uyumamış olduğunuza inanıyorsunuz. Yardımcım bize bu verileri getirince işin gerçeğini görebileceğiz. Bu arada..." yine Terry'nin raporuna uzandı "benim için başka bir noktayı açıklığa kavuşturabilir miydiniz? Dün Dr. Goldsmith'e anlattıklarınızdan anladığıma göre, uyku düzeninizde ani bir değişiklik olmuş... On iki yıl kadar önce."

"1984'te, evet."

"Ondan önce sık sık günde on dört saate varan sürelerle uyuduğunuzu iddia ediyorsunuz."

"Evet."

"O tarihte öğrenciydiniz."

"Evet."

"Bu üniversitede okumuş olduğunuzu fark ettim."

"Doğru. Tıpkı sizin gibi."

Dr. Dudden'ın gözlerinde çok kısa bir süre için bir şey uyandı. Birdenbire beliren bu ifade, hastalarının kendisine sürpriz yapmalarından hiç hoşlanmadığını belli ediyordu.

"Sanırım bunu araştırmacılarınız bulup çıkartmıştır" dedi.

"Hayır," dedi Terry. "Bana Dr. Madison söyledi. Dün gece."

"Anlıyorum. Demek meslektaşımla tanıştınız?"

"Yüzeysel olarak."

Terry ile Dr. Dudden birbirlerine bakıp karşılıklı gülümsemelerindeki anlamı okumaya çalıştılar.

"Aslında ben de bu evde kalmıştım. Birkaç aylığına."

Dr. Dudden, "Ben de" dedi. "Ben burada iki yıl kaldım."

"Büyük bir rastlantı. Ama hiç aynı zamanda burada olmadık."

"Sanmam. Aksi halde..."

"Aksi halde eminim ki birbirimizi hatırlardık."

"Aynen öyle."

"Benim" dedi Terry, "Sarah diye bir arkadaşım var. Sarah Tudor. Bir zamanlar Gregory diye biriyle çıkmış. Sizin ön adınız da Gregory değil mi?"

"Evet, öyle."

"Evet. Bana Dr. Madison söyledi. Dün..."

"Dün gece. Tabiî. Öylesine, tanışırken."

"Evet."

"Şimdi biraz düşüneyim..." Dr. Dudden koltuğunda arkasına yaslandı, gözlerini tavana dikti ve fazla belirgin bir şekilde düşünüyormuş gibi yaptı. "Siz dediniz de... gerçekten burada Sarah isimli bir kız vardı. Sanırım ara sıra görüşürdük. Pek çıkmak denemezdi."

"Dr. Madison onun belki de narkoleptik olabileceğini düşünüyor."

"Onu Dr. Madison da mı tanıyormuş?" Artık gözlerindeki kuşku paniğe dönüşüyordu.

"Hayır, tabiî ki tanımıyor. Yalnızca dün gece ona söz ettim. Sarah isimli şu kızın ne kadar canlı..."

Kapının vurulup elinde bilgisayar kâğıdı tomarlarıyla Lorna'nın içeri girmesi üzerine sözlerine ara verdi. Dr. Dudden konunun dağılmasına memnun olmuş göründü.

"Ah, harika, harika! Ben de bunları görmek istiyordum. Sessiz ve Çalışkan. Her şey bir saat gibi işliyor. Lorna'yı tanıyor musunuz Bay Worth? Başteknisyenimiz ve polisomnografıstimiz olan Lorna'yla tanıştınız mı?"

"Hayır, tanışmadım." Terry ayağa kalkıp kızm elini sıktı.

Lorna şaşkınlıkla ona bakakaldı. "Ama daha birkaç dakika önce benimle konuştunuz. Video hakkında." Onun hâlâ hatırlayamadığa görünce, ekledi: "Dün gece sizi yatıran bendim, sonra da makineye bağladım."

Terry güldü. "Evet, tabiî ya."

Dr. Dudden tatsız sessizliği bozup Lorna'nın kucağındaki kâğıtları aldı ve çıkmasını rica etti. O gittikten sonra Terry'e göz hafızasının hep bu kadar kötü olup olmadığnı sordu.

"Bilmem. Hiç düşünmedim."

"Yani bunu daha önce hiç fark etmediniz mi?"

"Sanırım çok sık yeni birileriyle tanışmıyorum."

"Sizin işinizde durmadan yeni birileriyle tanışmak gerektiğini sanırdım."

"Aslında öyle, ama onlarla tekrar pek sık karşılaşmıyorum. O nedenle sorun olmuyor."

"Ama bir sorun var demek ki?"

"Hayır, sanmam." Dr. Dudden ilk kez Terry'nin sinirlerinin bozulduğunu görüyordu. "Çok yorgunum, biliyorsunuz. On dokuz saattir kahve içmiyorum. Herkesi hatırlayamıyor olmama şaşmamak gerek."

"Uyumak yerine kahve içmeyi mi tercih ediyorsunuz?"

"Size söyledim; ben uyumuyorum, hiç uyumam. Yıllardır uyumadım."

"Bakalım, göreceğiz." Dr. Dudden Lorna'nın kâğıtların üstüne iliştirdiği, bulgularını özetleyen nota bir göz attı; sonra hızla, ama dikkatle kâğıtları gözden geçirdi. Kâğıtlarda renk renk mürekkeple çizilmiş bir sürü grafik vardı ve doktorun ara sıra homurdanmasına bakılırsa, onları oldukça şaşırtıcı buluyor gibiydi. Bir noktada, "Burada hiçbir kaydın alınmadığı oldukça uzun bir ara var," dedi.

"Evet. Canım sıkılmıştı, o yüzden aletleri çıkartıp odadan çıktım."

Dr. Dudden, "Kendi başınıza yapmadınız umarım" dedi, ama neyseki yanıtı duymayı beklemedi. "Pekâlâ" kâğıtları bırakıp çabucak bir not aldı. "Anlaşılan, en azından dün gece, öznel algılamanız doğruymuş. Hiç uyumamışsınız. Beklediğimiz gibi, uyku öncesi REM yok Birinci devrede bile. Hatta, uyuklamak bile yok, ki son zamanlarda sinemayla ilgili yaşadığınız deneyim düşünülecek olursa, bunun oldukça ilginç olduğunu söylemem gerekir."

Terry, "Size söyledim" dedi. "Ben uyumam."

"Herkes uyur, Bay Worth. Umarım ne şimdi ne de daha sonra, beni son on iki yıldır hiç uyumamış olduğunuza inandırmaya çalışmazsınız."

Terry, "Çok az uyudum" dedi, "ancak dediğiniz gibi belki de bunu hayal ediyorum ya da düş filan görüyorum, insanlar düşlerinde hiç uyumadıklarım görürler mi?"

"Tabiî. Her zaman olur bu. Öte yandan, sizin durumunuzda pek olası değil. Şimdi Dr. Goldsmith'le konuştuğunuz bazı şeyleri kontrol edelim. Alkolik misiniz?"

"Bildiğim kadarıyla, hayır."

"Bu rakamlara göre, günlük alkol tüketiminizin aşın olduğu görülüyor. Ancak, bence sizin yaşadığınız sorunların nedeni bu değil. Kafein bağımlılığına zaten değindik. Alerjinizin olmadığını da görüyorum. Geceleri bacaklarınızda hiç rahatsızlık hissetmiyor musunuz? içinizden onları hareket ettirmek geliyor mu?"

"Hayır.

"Horlamıyorsunuz da?" "Nereden bileyim?"

"Yatak arkadaşınız şikâyetçi olabilir."

"Kimseyle yatmıyorum."

"Hımm. Ya depresyon? Kendinizi depresif olarak tanımlar mis nız?"

"Pek değil. Eğer depresyon geçirmişsem, bütün bunlar başlamadan öncedir; öğrenciyken bütün istediğim uyumaktı."

"Neden o kadar çok uyumak istediğiniz hakkında bir teoriniz var mı?"

"Sanırım uyurken uyanık olduğumdan daha mutluydum. Eskiden çok güzel düşler görürdüm."

"Ah!" Dr. Dudden bunu not etti. "Çok ilginç. Bu düşler ne hakkındaydı?"

"Bilmiyorum. Hiç hatırlayamazdım."

"O halde güzel olduklarını nereden biliyorsunuz?"

"Yalnızca bir duyguydu... uyandığımda..."

"Hımm. Ve sonra bütün bunlar bitti, öyle mi? 1984'te mi?"

"Evet."

"Belki de bana hayatınızın o dönemiyle ilgili bir şeyler söyleyebilirsiniz."

"Evet..." Terry sanki bu konudan rahatsız olmuş gibi, oturduğu yerde kıpırdandı. Bir yandan da dudaklarında minicik, özlem dolu bir tebessüm belirdi. "Üniversiteyi bitirdikten birkaç hafta sonra bu işe girdim ve çok geçmeden şu şey başladı... sanırım kriz demek doğru olacak."

"Ne tür bir kriz?"

"Bir dergiyi kapattırdım. Tek başıma."

"Bunu nasıl becerdiniz?"

"Bir film dergisiydi ve benim kontrol etmiş olmam gereken bir yazıyı yayımladılar. Ne yazık ki, bu yazıda birtakım hataların yer almasına izin verdim ve bu hatalarım hakaret kabul edildi. Tam yedi tane dava açıldı.

"Yedi!"

"Evet işin içindeki herkesi anımsamıyorum, ama Denis Thatcher ardı; sonra Norman Wisdom, Vera Lynn..."

"Anlıyorum."

" Cliff Richard, Kingsley Amis, Edward Heath..."

"Yazar tek bir makalede tüm bu insanlara hakaret etmeyi başarmış mıydı?"

"Evet, benim yaptığım bir hata yüzünden. Ya da daha doğrusu..." tebessümü genişledi ve sinsi bir hal aldı, "sanırım yalnızca şanssızlıktı. Düpedüz şanssızlık. İşin güzelliği de burada."

Bu konuyu daha fazla açmayacağı belli olunca, Dr. Dudden, "Anlaşılan sonra da işinizi kaybettiniz" dedi.

"İşte o zaman serbest çalışmaya başladım. Bir kitap yazacaktım. Pek tanınmamış, hakkında hiçbir yazı yazılmamış bir yönetmen ve başka birkaç şey hakkında olacaktı... Kuramsal şeyler. Bir bakıma kayıplar. Kaybetme fikri."

"Bitirmediniz mi?"

"Hiç başlamadım. Geçinebilmek için çok iş yapmak zorundaydım... Çoğunlukla geceyarılarına kadar çalışıyordum. Sonunda garip bir biçimde, o kadar da yorulmadığımı fark ettim. Bu yüzden, yatmak yerine bütün gece uyanık kalmaya başladım. Video seyrediyordum, işte her şey böyle başladı."

Dr. Dudden, "O halde" dedi, "bu videoları bir zamanlar gördüğünüz düşlerin yerine mi koyuyordunuz?"

Konuşurken masasındaki çalar saat çalmaya başladı. Kalemini bırakıp çaresizlikle iç çekerek Terry'nin dosyasını kapattı.

"Korkarım buraya kadar," dedi.

"Ne?"

"Süre doldu. On biri kırk iki geçiyor ve on ikiye çeyrek kala başka bir randevum var."

"Ama ilginç olmaya başlamıştı."

"Burada işlerimiz çok yoğun Bay Worth. Eğer yirmi üç dakika gecikmeseydiniz, çok daha fazla yol alabilirdik. Şimdi yarına kadar beklemek gerekecek."

"En azından üç dakikanız daha vardır herhalde."

"Hayır. İlk görüşmede size birtakım pratik sorular sormam için zaman ayrılmıştır. Örneğin..." durdu, yüzü ifadesizdi. Bir iki saniye boş gözlerle oturduktan sonra masasının çekmecelerinden birini karıştırdı ve üstünde basılı sorular olan bir kâğıt çıkardı. "Ah, evet. Şunları hep unutmam ne garip değil mi?" İlk soruyu okumaya başladı. "Kliniğe alışabiliyor musunuz?"

Terry "Çok güzel, teşekkür ederim" dedi. Ona şaşkınlıkla bakıyordu.

"Personel kibar davranıp, yardımcı oluyor mu?"

"Mükemmel" dedi Terry. Şu ana kadar Dr. Dudden'ın her ikisini de yapmadığını dile getirmemeye karar verdi.

"Gündüz odanız temiz ve rahat mı?"

Terry bunun üzerine duraksadı. "Evet, rahat" dedi. Bir an bekleyip Dr. Dudden'ın dehşet dolu ifadesinin tadını çıkardı, sonra duvardaki yazıyı anlattı.

"Şşşt!" dedi bir ses.

Dr. Madison koridorda durup bakındı. Sesin nereden geldiği belli değildi.

"Sşşt!" diye bir ses duyuldu yine. Kapılardan birinin eşiğinde bir anorak belirdi, onu içeri çağırdı, sonra yine gözden kayboldu. Dr. Madison onun peşinden dokuz numaralı gündüz odasına girdi ve Dr. Dudden'ı kendisini bekler buldu. Yüzü öfkeden solmuştu (pek rastlanmadık bir manzara değildi) ve tavırlarında mahcup bir huzursuzluk seziliyordu.

"Buraya gelin" diye tısladı.

Dr. Madison gardırobun yanına gitti.

"Şuna bakın" dedi Dr. Dudden. "Bir bakın şuna."

Mürekkeple duvara yazılmış "LANET KARI" sözcüklerini gösteriyordu. Yazının yanında kocaman kahverengi bir leke vardı.

"Bunu Bay Worth buldu" dedi. "Kahrolası bir gazeteci buldu, lanet olsun. Çok tipik değil mi? Tam bizim şansımız değil mi?"

"Daha önce neden kimse fark etmemiş?"

"Gardırobun arkasında kalmış."

"Peki Bay Worth neden gardırobu itmiş?"

Dr. Dudden bu soruyu duymazdan geldi. "Bunu duymak istemeyeceğinizi biliyorum, Doktor" dedi, "ama bu beni haklı gösteriyor. İşte bu yüzden buraya ne türden... insanlar aldığımıza dikkat etmemiz gerekir. Kapınızı ayaktakımına açarsanız başınıza gelecek olan budur."

Dr. Madison, "Acaba sosyal sigorta hastalarından söz ediyor olabilir misiniz?" diye sordu.

Dr. Dudden, "Açıkça söylememe gerek olduğunu sanmam," dedi, örneğin sizin grubunuzdaki şu kadın. Brixton'dan gelen. Züppelik etmek istemem ama... öyle birinden ne beklersiniz ki? Klas yok, karakter yok..."

"Burası Maria Granger'ın odası değil."

"Özellikle onu kastetmiyorum; genel ilke bu." Duvardaki lekeye daha yakından bakıp burnunu kırıştırdı, "Ne tür bir insan" dedi, "ne tür bir alçak bir odanın duvarlarına kendi dışkısını sürebilir?"

"Dengesiz biri herhalde. Yardıma ihtiyacı olan biri." Lekeye şöyle bir göz atıp geri çekildi. "Her neyse, sararım kan lekesi."

Dr. Dudden, "Bay Worth'u bulacağım" dedi. "Yazısında kesinlikle bundan söz etmemeli. Birinin onu susturması gerek."

"Eminim ki Bay Worth'un bunu yapmaya en ufak bir niyeti bile yoktur."

"Hemen temizlikçilere haber verip bunu sildirin."

O gittikten sonra Dr. Madison dokuz numaralı gündüz odasında birkaç dakika daha kalıp duvardaki sözcüklere ve lekeye baktı. İster meslektaşının duyarsızlığına yönelik bir öfke, isterse odayı bu biçimde kirletmek için dışavuramadığı bir ihtiyaç hisseden o zavallı yaratığa duyduğu merhametten olsun, gözleri yaşlarla doldu ve ani, şiddetli bir hırsa; bir tür nöbete kapılıp koluyla duvarı silmeye başladı.

"Birkaç hafta önce" diye yazmıştı Terry, "günümüzde yaşayan 'en büyük' filin yönetmeninin kim olduğu konusunda o bitmek tükenmek bilmez davet sohbetlerinden birine kulak misafiri oldum. Konuşanların ikisi de eleştirmendi; eski ekolden olan bir tanesi kıdemli Portekizli Yönetmen Manoel de Oliveira'yı savunurken, kendinin genç bir Türk olduğuna inanan diğeri de kaçınılmaz olarak Quentin Tarantino'yu öne sürüyordu.

Sanki... sanki neye mi benziyordu? Sanki terk edilmiş bir sahada körlerden oluşan iki takım futbol oynuyor ve hiç kimse de çıkıp onlara kalelerin yıllar önce sökülüp götürüldüğünü söylemiyor gibiydi.

En çok Tarantinocuya üzüldüm. Rakibinin savının, modası geçmiş olsa, en azından bir tutarlılığı vardı. Ancak genç Türk'e (belki de genç Fogey'leri anımsayarak bu tip için yeni bir niteleme bulmalıyız: yaşlı Türk gibi), savının saçmalığının farkında bile değildi. Tarantino aslında ikinci sınıf film klişelerini 'canlandırarak' bir tür (evet, sanırım bu sözcüğü kullandı) 'özgünlük' yaratıyordu. Tanrı yardımcısı olsun, hatta sanırım oldukça çaresiz bir anda postmodernizmden bile söz etmiş olabilir.

Sevgili okurlar, bu hüzünlü tiplerin çilelerine son verme gücünü kendimde bulamadım. Modern sinemada hâlâ özgünlük peşinde koşan bu iki bitik donkişota ancak hoşgörüyle bakmak gerekir qibi geldi. Eğer bunu okuyorlarsa onlara tek söyleyebileceğim, Joe Kingsley'in 'Chalk and Cheese 4'unu (PG) olabildiğince kısa zamanda seyretmeleri ve ondan ellerinden geldiği kadar çok ders çıkarmalarıdır."

Terry bilgisayarına çabucak bir sözcük sayımı yaptırdı ve eleştiri için kendisine ayrılan yerin üçte ikisini kullanmış olduğunu gördü. Pek de önemli değildi: kuramsal bilgisini bu biçimde sergilemekten hep hoşlanırdı. Yine de, sonunda sözü filme getirmiş olması herhalde iyi bir şeydi.

"Söylemeye bile gerek yok; Kingsley basmakalıpların üstadıdır. Bu alanda Tarantino'yu bile acemi bir amatör şeklinde gösterir; çünkü eski alışkanlıklara yeni bir biçim verilebileceği yolundaki yenihümanist masala hiç kanmamıştır. Aynı göreve gönderilen uyumsuz iki polisi anlatan 'Chalk and Cheese 4' dizisi de en salt ve tatmin edici şekliyle özüne indirgenmiş bir klişeden ibarettir. Yurtdışında yaşayan İngiliz Yönetmen Kevin Wilmut'un eseri olan 'Number 3'de romantik bir ilişki ve politik bir olay eklenerek konuyu biraz canlandırma isteğiyle hataya düşülmüştür.

Wilmut'un edebiyatçılığı ve BBC kökeninin ağırlığı bütün fUnu etkilemişti. Ancak belli ki, birisi uyanıp Kingsley'in kariyerini başlatan ve o zamandan beri büyük bir başarıyla kendisine mal ettiği bu diziyi yine kendisine teslim etmiş."

Dört yüz on sekiz sözcük. Daha başka, diye düşündü. Konuyu mu özetlemeli? (Ama tabiî konu filan yoktu). Performansları mı tartışmalıydı? (Ama bu filmdeki aktörler rol yapmıyor; yalnızca bazı hareketleri tekrarlıyordu). Diyalogdan mı söz etmeli? (Ama diyalog daha önceki filmlerin aynısıydı.) Aslında film Terry'nin bilincinde pek az etki bırakmıştı. Bant sabah postasıyla gelir gelmez, Lorna'nın kendisine videonun nasıl çalıştığını gösterdiği üç numaralı yatak odasının yanındaki gözlem odasına çıkmıştı. Bantın süresi güya doksan yedi dakikaydı, ama seyretmesi o kadar sürmemişti. Jeneriği büyük bir dikkatle izledi (bir sürü hastanın gürültünün nedenini öğrenmek için odaya doluşmasına neden olan upuzun, silahlı bir çatışmaydı söz konusu olan), sonra açılış sahnesiyle otuz saniyeden uzun süren tüm konuşma sahnelerini hızlı geçti. Bir yandan da, filmi tam da video pazarını göz önünde tutarak hazırlayan yapımcılarının düşündüğü gibi seyrettiği için kendi kendini kutladı.

Terry koltuğunu gölgeye alarak (okyanustan yansıyan güneş bilgisayarının ekranını görmesini engellemeye başlamıştı) "Chalk and Cheese'in kusursuz olduğunu söylemek", diye yazdı, "biraz ileri gitmek olabilir. Kingsley'i eleştiren çevreler, ki eminim bilinçsiz eleştirileri onun için hiçbir anlam ifade etmiyordur, onun filmlerinin doksan dakikalık birer pop klibi olduğunu öne sürer. Bu, aslında onun (henüz) hak etmediği, çok büyük bir iltifattır. Ara sıra teklemiş; zaman zaman uzatma eğilimi göstermiştir. Bazğ sahnelerin zamanlamasını gelişigüzel yapmıştır. Öyle ki, çoğunlukla altı saniyeden uzun olmasına şaşırdım. Ancak bu eleştirmen filmi bitirdikten on beş dakika sonra, şikâyet etmemektedir:

Filmin saygısızlığı, seyirciyi neşeli bir biçimde göz ardı etmesi, analitik ve başka herhangi bir tür doğruluğa yönelik bulaşıcı nefreti ve enerjisi beni etkiledi. Bu enerji (davetteki düelloculara dönecek olursak,) günümüzde film yapımcısının elindeki tek güçtür. Bu, kavganın sonunda ölümcül yaralar almış ama hâlâ saldıran; acısını, öfkesini ve yaşamını sürdürmeyi amaçlayan bilinçsiz güdünün etkisiyle hareket eden bir boğanın çılgın enerjisidir. XX. yüzyılın bu son günlerinde Amerikan sineması da işte böyle; ölümcül ama çılgınca; nefes nefese, ama her nasılsa hâlâ canlı bir haldedir. Ve Kingsley onun üstadıdır."

Bilgisayar ekranının üstüne bir gölge düşünce Terry başını kaldırdı. Ses çıkarmadan terasta beliren Dr. Dudden onunla konuşmak için bekliyordu.

"Kısa bir iki söz, Bay Worth. Çok kısa. Çalışmanızı bölmeyi istemem."

Terry güneşe karşı gözlerini kısarak, "Sorun değil" dedi.

"Acaba bunun bir ilk müsvedde olduğunu; makalenize ait ilk çekingen adımlar olduğunu umut edebilir miyim? Hepimiz umut edebilir miyiz?"

"Makalem mi?"

"Burada yaptığımız işlerle ilgili."

Ah" Terry bunu bir an bile düşünmemişti. Bu aşamada kliniğin özel haberler sayfasında bir yazıyı hak edecek kadar ilginç bir yer olup olmadığından bile emin değildi, "Hayır, o konuda hâlâ düşünüyorum."

Ah, demek hâlâ planlama aşamasında." Dr. Dudden zoraki gülümsedi. Gülümsemesinde deneyimli bir samimiyetsizlik ile çaresizce yaranma gereksinmesi okunuyordu. "O yazıyı yazdığınızda, sakın yanlış anlamayın, herhangi bir şekilde etkilemeye çalışmıyorum umarım ki gündüz odanızda gördüğünüz küçük aksaklık yazınızı etkilemeyecek ya da herhangi bir başka bir şeyi..."

"Aksaklık mı?" dedi Terry.

"Tabiî, o duvar yazısını kastediyorum. Biraz nezaketle, biraz tahammül göstererek..."

"Ah, o mu..." Terry gülümsedi, "Biliyorsunuz, ben ancak gördüklerimi yazabilirim: bir başka deyişle, olan biteni..."

"Hımmm," Dr. Dudden'ın gülümsemesi zayıf, belirsizdi, "o halde birbirimizi anlıyoruz demektir." Terry buna bir yanıt vermeyince döndü, sallandı, durdu, yine döndü, duraksadı ve sonunda konuştu: "Bu arada, bazı iyi haberlerimiz var."

"Ya?"

"EEG'nize göre dün gece ufak bir aşama gerçekleşti."

"Ne yönde?"

"Birinci devre uykuya geçtiniz. Sabah üç sularında; yaklaşık on iki dakika sürdü."

"Bu ilk kez mi oluyor?"

"Benim gözlemim altındayken, evet. Dediğim gibi, küçük bir aşama. Doğal olarak bunu kendime mal edemem. Henüz sizi tedavi etmek için hiçbir şey yapmadım." Terry'den (boşuna) biraz heyecan göstermesini bekledikten sonra ekledi, "Her neyse, bunu bilmek isteyeceğinizi düşünmüştüm."

Dr. Dudden evin içine girip gözden kaybolunca, Terry eleştirisinin son birkaç satırını gözden geçirdi ve birdenbire bunu bitirmiş olmayı her şeyden çok istemeye başladı. Her nedense şu "aşama" lafları onu rahatsız etmişti ve dikkatini toplamakta, o son paragrafı yazmamı sağlayan ilgi düzeyine yeniden ulaşmakta zorlandı. Sabırsızla ve sıkıntı içinde tembellik yapmaya ve yazısına çok belirgin bir pvle son vermeye karar verdi. Okurların bu cümleyi eleştirinin bütünündeki sav çerçevesinde, bir şaka olarak kabul edeceklerini varsayacaktı.

«Bu filmi ne kadar önersem azdır" diye yazdı. "Bir kahkaha fırtınası; iç açıcı bir pis hava esintisi. Kısacası: bütün aileye yönelik bir eğlence."

Sonra yeni bir sayfa açıp faturasını yazdı.

Chalk and Cheese 4'un eleştiri yazısı 654 sözcük x 1 pound = 654,00 pound ç ğ17,5 KDV = 114,45 pound Toplam = 768,45 pound

Terry bu hesapların orta yerinde evin üst katlarında açılan bir pencere sesi duydu. Döndü, boynunu uzattı ve söz konusu pencereyi tanıdığını fark etti: gördüğü ilk fırsatta tekrar incelemeye niyetlendiği bir odanın penceresiydi. Üçüncü katta, bir zamanlar kaldığı uzun, alçak tavanlı ve (şimdi hatırlıyordu) doğrudan dama çıkışı olan bir odaydı bu. Birisi pencereyi açmıştı, ama kim olduğunu göremiyordu. Bir an sonra pencereden bir şey uçtu ya da atıldı. Terry onu önce bir martı, sonra da yarış güvercini sandı; gökyüzünün kusursuz öğlen mavisinde uçuşan bir şeydi gördüğü. Ama eğer kuşsa, uçmayı unutmuştu; çünkü birkaç saniye hava akımına kapıldıktan sonra ağır ağır, döne döne yere inmeye başladı. Yaklaştıkça Terry onun kâğıttan yapılmış kocaman bir uçak olduğunu fark etti. Kısa bir süre başının üstünde kaldı, sonra aniden dönüp denize doğru gitti, sonra yüz seksen derecelik kusursuz bir dönüş yaparak göğüs hizasında doğruca üstüne geldi, alçaldı, hızı kesildi ve en sonunda da bilgisayarını iniş pisti olarak kullanıp zarif bir biçimde kucağına düştü.

Terry pencerenin yeniden kapatıldığını duydu. Elindeki uçakla kalktı, elini gözlerine siper ederek uzaktaki camların yansımasının ardında birinin görünüp görünmediğine baktı. Ama artık çok geçti

Sonra uçağı bozup mesajı okudu: "ONA STEPHEN WEBB'I SOR."

V

Sarah'yla gece yaptığı uzun konuşma, Robert'ın üzerinde derin bir etki bırakmıştı. Kızın onu dinlerken gösterdiği yakınlığı, kendi içini dökerkenki sesinin tınısını düşünerek, çabucak uyanmanın mümkün olmadığı romantik bir komaya girdi. Onun gelmesini bekleyerek mutfakta oyalanıyor; yatak odasının dışında, koridorda dolanıyor; akşamlan televizyon odasında bekliyor; onun derslerinin bittiğini tahmin ettiği saatlerde yarların üstünde gereksiz yürüyüşlere çıkıyor ve şaşkın bir ifadeyle selamlama sözcüklerini prova ediyordu. Ona armağanlar alıp uygunsuz ve yetersiz bularak hemencecik atıveriyor; her saat başı saçını tarayıp günde iki kez tıraş oluyordu (onun için olmasa da, bacaklarını da tıraş ediyordu). Öte yandan, günün büyük bölümünde odasında öylece oturuyor, işlere boşverip anlamsız bakışlarını duvarlara dikiyor, zihni gitgide daha kışkırtıcı sahnelerin yansıtıldığı bir sinema perdesi işlevini görüyordu. Bu sahnelerde onun saçlarını okşuyor, dudaklarım kulaklarının o kusursuz kıvrımına değdiriyor ve yumuşacık ense kökünü öpüyordu. Günler boyunca odasında oturup böyle hayaller kurdu. Günler boyunca bir daha karşılaştıklarında birbirlerine duydukları sevginin tatlı, dayanılmaz bir biçimde; birdenbire ve karşılıklı ortaya döküleceğine kendini ikna etti.

Ancak bir sorun vardı. Saran ortadan kaybolmuış gibiydi. Evde, kilerden hiçbiri son zamanlarda onu gördüğünü anımsamıyordu VP bakıcının eşi Bayan Sharp'ın dediğine göre, bütün bir hafta boyunca yatağı da hiç bozulmamıştı.

Bu durum sekiz günü geçince Robert artık dayanamayacağını fark etti. Evden çıkıp kampüste onu aramalıydı. Kütüphanede, sanat merkezinde ve öğrenci birliği binasında bir buçuk saati aşkm süren bir araştırma sonucunda hiçbir şey bulamadı ve otobüsle kasabaya inip yağmurlu bir cumartesi akşamında bir öğrencinin bulunabileceği tek yer olan Cafe Valladon'a bakmaya gitti. Burada eski arkadaşı Terry'den başka hiç kimsenin olmadığını gördü. Terry bir köşeye oturmuş, önüne karmakarışık bir yığın not yaymıştı.

Kafeye ilk kez gelenler sütsüz kahve ve çikolatalı pastayı çağrıştıran Fransızvari ve rafine bir ortam beklerdi. Bunun yerine kocaman çam masalar ile sıralar, balmumuyla kaplı eski süt şişeleri, antika denizcilik aletleriyle ve eskicilerden toplanma dizi dizi ciltli, ciltsiz kitaplarla kaplanmış duvarlar görürdü. Yenemeyecek kadar kalın yulaflı kekler, kepek ekmeği dilimleri yanında çedar peyniri ile ballı salam, kocaman fincanlarda sütsüz kahve ve kokulu çaylar vardı. İçerisi sürekli loş ve gölgeliydi. Slattery hep tezgâhın arkasında oturur; kendim kaptırdığı felsefe kitabındaki cümlesini bitirmeden asla başını kaldırıp müşteriye hizmet etmezdi. Ve söylemek gerekir ki, gelenler sosyallik ve entelektüellik açısından genelde bu sıska, soluk, dürüst görünüşlü sinema öğrencisinden umduklarından da fazlasını bulurdu. Robert içeri girdiğinde Terry başını kaldırıp dörtte üçü boşalmış fincanını iterek ve "Aynısından lütfen" diye homurdanarak onu selamladı. Sonra yine kâğıtlarına döndü.

Robert bu aralar Terry'yi pek görmemişti. Yeniden doldurduğu anla masaya döndüğünde, onun her zamankinden daha sağlıksız kansız göründüğünü fark etti. Gözleri şişti ve bloknotuna çılgınca şeyler yazarken her yirmi ya da otuz saniyede bir durup bir anlığına her şeyi bırakıyor, uzun uzun esniyordu. İki yıllık arkadaşlıkları boyunca Robert'ın öğrendiği gibi, Terry güneş ışığından nefret ediyor ve ancak üç yerde mutlu olabiliyordu: sinemada, Cafe Valladon'da (buranın her zamanki kasveti ona çok uygundu) ve kendine kalsa günün büyük bölümünü geçireceği karanlık odasında. Terry hayatının bu döneminde günde en az on dört saat uykuya ihtiyacı olduğunu, aksi halde hiçbir işe yaramadığını öne sürüyordu. Uyumakla rahatladığı söylenemezdi; hatta asıl amacı dinlenmek bile değildi. Onun açısından uyumanın amacı her gece bir arayışa çıkmaktı ve herhalde sürekli yorgun gözlerindeki aç ve bitkin ifadenin nedeni de bu olmalıydı. Terry düşler görürdü ve bu düşlerin cennetten çıktığını öne sürerdi. Düşlerinde güneş içindeki bahçeler, cennetten manzaralar, nefis yiyeceklerin yendiği piknikler ve fiziksel zevk ile el değmemiş masumiyetin bir biçimde bir araya geldiği kusursuz cinsel ilişkiler vardı. En saf ve idealleştirilmiş çocukluk anılarının niteliğine bürünen; en verimli, usta ve titiz hayalcilerin bile yaratıcı güçlerini aşan düşlerdi bunlar. O bu düşleri her gece görüyordu. Bunlar her gece onu aldatıp işkence ediyordu; hiçbir şey olmasa da en azından bunları biliyordu. Ancak bir yandan da hiçbir zaman belirli ayrıntıları anlatamıyordu; çünkü her sabah bilinci açılmadan önceki birkaç saniye içinde belleğinden kayıp gitmek bu düşlerin garip bir özelliğiydi. Terry düşlerine bağımlıydı; bunlar onun yaşamının en saf, en pnemli, en değerli kısmıydı ve bu nedenle de her gün en az on dört saatini, uykudaki bilinciyle onları kovalamaya ayırıyordu. Ancak, yalnızca en kışkırtıcı bölümleri ammsayabilmesi ve bu nedenle başka hiç kimseye onları anlatamaması ya da uyanık saatlerinde onların anılarıyla teselli bulamaması onu deli ediyordu. Gerçi ara sıra bir düşten ufacık parçalar birdenbire yüzeye çıkmıyor değildi. O zaman bunları elinden geldiğince hemen yazardı. Bu nedenle (örneğin) kadınlar konulu ders notlarının arasında "gül kokuları, bir aslanın ılık nefesi" ya da "bir vadi, bir kadın, çiçekler" veya "bir armut ağacının dalları arasında, çırılçıplak" gibi anlaşılmaz cümleler yer alıyordu. Ancak Terry bu bildiklerinin, her gece gözlerinin önünde sonsuza dek ulaşamayacağı bir dünyanın düşlerinin belireceğini bilmenin korkunçluğunu gidereceğine inanmıyordu.

Robert otururken, "Berbat görünüyorsun" dedi.

"Öyle de hissediyorum. Aslında sen de oldukça kötü görünüyorsun. Hem zaten senin burada ne işin var?"

"Birini arıyorum. Ya sen?"

"Lynne'i bekliyorum."

Lynne, Terry'nin kız arkadaşıydı. Sürekli birtakım ilişkilere girip çıkıyor; hiçbiri bir iki aydan fazla sürmüyordu. İlk başlarda onu ilginç bulan kadınlar, çok geçmeden alışılmışın dışındaki uyku alışkanlıklarından ve sinema saplantısından kaçıyordu. (Kötü bir günde başka hiçbir konu hakkında konuşamazdı.) Terry bu ilişkilerin bozulmaya başladığını pek ender hisseder; ilişkinin sona erdiğinin yadsınamaz kanıtıyla karşılaşınca hep şaşırdığını öne sürerdi. Bu kanıtlar, örneğin kız arkadaşının giysilerinin birdenbire dolabından kaybolması ya da üniversitenin sinema bölümündeki bir sinema salonunun karanlığından ikindi güneşine çıktığında, birdenbire güya aynı odayı paylaştığı kadını son görüşünün üzerinden bir hafta geçmiş olduğunu fark etmesi şeklinde gelişirdi. Robert, Lynne'le de buna benzer bir şey mi yaşanmak üzereydi, bilmiyordu. Yalnızca öylesine sordu:

"Lynne nasıl?"

"Iyi" dedi Terry. Kaynar kakaosundan bir yudum aldı. (Uykusunu kaçırdığı için asla kahve içmezdi.) Sonra kaşlarını çattı. "Bugün akşamüstü arabayla çıkacağız. Günübirlik bir gezinti gibi."

"Güzel fikir."

Terry başını iki yana salladı. "Zaman kaybı. BBC2'de Douglas Sirk'in bir filmi var." Başını kaldırıp umutla Robert'a baktı. "Bizimle gelmeyi istemezdin, değil mi? Üç kişiye bol bol yer var. Ortalık biraz canlanırdı."

Robert daha önce de Terry ve onun kız arkadaşlarıyla gezmeye gitmişti. Saatler boyu karşılıklı atışmalarını dinlemenin çekici bir yanı yoktu.

"Hayır, sağ ol" dedi. "Nasıl olduğunu bilirsin, bir çiftin yanında... ayak bağı olurum."

Terry, "Hayır, ama Lynne ile benim için durum farklı" diye diretti. "Bu ara gerçekten iyi geçiniyoruz. Tartışma filan yok, yalnızca bol bol... arkadaşça sessizlik. Kendini hiç de rahatsız hissetmezsin." Ayağa kalkıp ceplerini karıştırdı. "Bir şeyler yesem iyi olacak. Hiç paran yoktur, değil mi?"

İkisinin cebindeki paralar üç poundu biraz geçiyordu ve Terry bunun çoğunun benzin için gerekeceğini düşündü. Ancak, çevresine sinsi bir bakış fırlatarak "Paniğe gerek yok" dedi. Yan masanın üstündeki bir raftan Büyük Umutlar'ın eski bir cildini aldı. Dikkatle açtı ve "Şuna bak" dedi, "sayfa iki yüz yirmi." İçinde on poundluk bir banknot duruyordu.

Robert etkilenmişti. "Onu oraya ne zaman koydun?"

Terry, "Altı ay kadar önce" dedi. "Cebim biraz daha doluyken.

İçimden bir ses bir gün işe yarayacağını söylüyordu. Gidip bir sandviç alır mısın lütfen?"

Az sonra, Terry aşağıda, tuvaletteyken Lynne geldi.

Robert ona, "Terry bugün size katılmamı istedi" dedi, "ama geleceğimi sanmıyorum. Aranıza girmek istemem."

Lynne, "Lütfen gel" diye ısrar etti. "Doğruyu söylemek gerekirse yanımızda biri daha olsa iyi olurdu; şu aralar çok kötüyüz. Birbirimize anlatacak hiçbir şeyimiz kalmadı gibi."

"Nereye gidiyorsunuz?"

"Kıyı boyunca. Şu anda biraz rutubetli olduğunu biliyorum, ama hava durumunda daha sonra güneşin açacağını söylediler."

İki saat kadar ıslak sisin içinde gittikten sonra, saat üç sularında yağmur sağanağa çevirdi ve Terry sileceklerin çalışmadığını da o anda fark etti. Kenara çekip cep yolda durdular. Lynne yanlarındaki tek yiyecek olan bir paket nane şekerini ikram etti.

"Bu harika" dedi Terry. "Odamda oturup Rüzgâra Yazılanlar'ı seyretmekten çok daha iyi."

Robert arka camdaki buğuyu silip yoğun yağmur altında güçlükle seçilen kıyı çizgisine baktı. "Onu görmüştüm; sanırım petrol zengini rolünde Rock Hudson'la birlikte bir melodramda; 1950'lilerde çevrilmiş bir tür Dallas."

Terry önemsemez bir tavırla, "Evet, senin gibi biri bunu ancak böyle tanımlar" dedi.

"Bu tam olarak ne demek oluyor?"

Terry, "Gerçek sinemasever" dedi, "Sirk'in Hollywood'un gelmiş geçmiş en önemli yönetmenlerinden biri olduğunu bilir. Filmlerinin temel bir psikoanalitik incelemesi bile onun Amerikan düşünün gerisindeki cinsel nevrozları çok iyi bildiğini gösterir."

Robert pencereye dönerken, "Saçma" dedi.

Lynne erkek arkadaşının yüzüne bakmadan, "Bu filmlerde gerice var olmayan bir şey arıyor olabileceğin hiç aklına geliyor mu?" diye sordu. Sesinde acı, incinmiş bir ifade vardı.

Terry, "Onun filmlerinin kusursuz olduğunu söylemiyorum" dedi. Bu cümleyi biraz düşündü, sonra en iyi öğretmen adayı ifadesiyle açmaya başladı: "Kusursuz bir filmi hayal etmek de mümkündür tabiî. Mutlaka hoş ya da moral verici olacağını söylemiyorum. Gelmiş geçmiş en sıkıntı verici film de olabilir. Önemli olan, vizyonunun tutarlı ve kusursuz olmasıdır. Ben böyle bir filmin olduğuna inanıyorum. Şu anda da onu aramakta kullanacağım becerileri edinmekle uğraşıyorum."

Robert, "Tıpkı kusursuz düşü anımsamaya çalışmak gibi" dedi.

Lynne, "Ah, Tanrı aşkına, yine düşlerinden konuşmasına izin verme" dedi. "Burama kadar geldi artık. Hayatta düş gören tek insanın o olduğunu sanırsın."

Robert, "Bugünlerde pek düş görmüyorum" dedi.

"Ben hep görüyorum."

"Ne hakkında?"

"Önce, Terry'yle İngmar Bergman'ın adının geçmediği on dakikalık bir sohbet yapabilmenin düşünü görüyorum. Ama bu küçük bir hayal sadece." Lynne düşündü. "Ah, bilmem... aptalca, önemsiz düşler... Örneğin birkaç gece önce bir hastanede, Winston Churchill'in yanı başında yattığımı gördüm. Bir kâse dolusu bezelye yiyor ve ara sıra bana da bir tane fırlatıyordu. Sonra birden hastane anneannemin evine dönüşüverdi ve 'Hello Dolly' şarkısını söyleyen bir sürü itfaiyeci belirdi." Terry'nin hiç etkilenmediğini görebiliyordu. "Bana öyle bakma. Hepimiz derin düşler göremeyiz."

"Hiçbir şey demiyorum."

"Hem neden dışarı çıkıp şu silecekleri çalıştırmaya uğraşmıyorsun? Bir kerelik olsun yararlı bir şey yap."

Terry öfkeyle homurdanarak ve ceketine yağmurdan ve soğuktan koruyacakmış gibi sıkı sıkı sarınarak arabadan inip birkaç dakika isteksizce silecekleri çekiştirdi. Otomobil tamiri becerebildiği işler arasında değildi.

Bu arada Robert, "Ben de bir seferinde düşümde hastane görmüştüm," dedi. "Aslında anımsayabildiğim tek düşümdür. Sanırım dokuz on yaşlarındaydım... Engebeli, tozlu ve son derece kuru bir yerdeydim. Bir de hemşire üniforması giymiş orta yaşlı bir kadın vardı. Yolun kenarında durmuş, uzaklarda bir şeyi işaret ediyordu. İlerde bir yerde büyük bir bina vardı, orayı gösteriyordu. Binayı belli belirsiz görüyordum ve hastane olduğunu biliyordum. Aslında bir tür askerî hastaneydi. Kadının tam arkasında da bir tabela vardı. Önümde durduğundan hepsini okuyamıyordum."

Lynne, "Ne yazıyordu, hatırlıyor musun?" diye sordu.

"Hayır. Yalnızca tek bir sözcük vardı ama ne olduğunu göremiyordum. İnsanı çıldırtan da bu işte. Tek bildiğim, yabancı bir dilde yazılmış olduğu."

"Düşünde başka bir şey oluyor muydu?"

"Hayır. Bu kadar."

Lynne bu ayrıntıları düşündü. "Sence hemşire sana hastaneye gitmeni mi söylüyordu?"

"Bilmiyorum. Sanırım."

"Bence bu düşü yorumlatmalısın. Eğer bunca yıldan sonra bile hâlâ hatırlıyorsan, sana bir şey söylemeye çalışıyor olmalı."

Terry kapıyı açıp sırılsıklam bir halde sürücü koltuğuna çöktü.

"Zaman kaybı" dedi. Hepsi birden suskunluğa gömülüp trafiğin sesini, lastiklerin ıslak asfalt üstündeki hışırtısını dinlemeye başladı.

Terry bunun dünyanın en moral bozucu sesi olduğunu düşündü: ona n'da ailecek geçirdikleri tatilleri anımsatıyordu. Annesi ile babası ön koltukta atışır, deniz kıyısındaki bir otomobil parkında camları buğulanmış arabanın içinde, termostan kahve içerlerdi. Temmuz ayında bile hava kasvetli olurdu. Akşamlan ucuz bir lokantada yemek verier; babası şarap ve sert içki içip sarhoş olur, annesi de hepsini birden eve ya da pansiyona geri getirirdi. Birdenbire gayet net bir şekilde babasının bir akşam kaldıkları bir pansiyonun duvanna işemesini anımsadı. Pansiyonun sahibesi bağırarak ikinci kattaki penceresini açmış, "Polis çağıracağım!" diye tehdit etmiş, babası da, "Ben polisim!" diye seslenmişti. Ertesi sabah pansiyondan ayrılacaklardı.

Terry radyoyu açmayı denedi ama yalnızca bir opera ile futbol yorumu buldu. Çok geçmeden kapatıp esnedi; sonra Robert'a dönüp sordu: "Bu sabah kafede kimi aradığını söylemiştin?"

"Söylemedim mi? Bizim yurttan birini."

"Ah." Söyleyişindeki bir şey Terry'nin ilgisini çekmiş olmalıydı, "Kız mı erkek mi?"

"Kız. Bir haftadır kimse görmemiş. Biraz kaygılanıyorum."

Lynne sıkıntıdan kasılmış bir halde pencereden dışarı bakıyor, sohbete katılmıyordu. Ama şimdi silkinip, "Adı Sarah olmasın sakın?" diye sordu. "Sarah Tudor mu?"

Robert arka koltukta doğruldu. "Nereden bildin?"

Lynne memnun, gülümsedi. "İçime doğdu."

Robert, "Onu tanımıyorsun, değil mi?" diye sordu.

"Ah evet, tanıyorum. İlk yılımda koridorun ucunda kalıyordu. Sarah'yı hepimiz tanıdık."

Robert bununla tam olarak ne demek istediğinden emin değildi ama hoşuna gitmemişti.

Terry, "Neye benziyor?" diye sordu.

"Oldukça minyon" dedi Lynne. "Çok sıska. Açık mavi gözlü. Hep blucin ceket giyer. Sarı saçlı, orta boylu. Saçları oldukça kısa. Biraz samana benziyor."

Robert, "Hiç de samana benzemiyor" diye itiraz etti.

"Aynen samana benziyor. Bu yüzden ona Worzel diyorlar."

"Kim ona Worzel diyor?"

"Herkes. Korkuluk Worzel Gummridge'den. Tabiî, bu onun takma adlarından yalnızca bir tanesi" diye de ekledi.

Robert yanıttan çekinerek, ama kendini de tutamayarak sordu: "Diğerleri neler?"

"Bazıları onun bir lokantaya gidip de diğer müşterilerin üstüne başına kustuğu bir olaya atfen, Kusmuklu Sarah; bazıları da eskiden Gregory denen iğrenç bir tiple çıktığından, Gregory'nin Kızı diyor. Bir kısımsa, onunla konuşurken eğer sizi özellikle ilginç bulmazsa uykuya dalıvermek gibi hoş bir huyu olduğundan, ona Rip van Winkle diyor."

Robert kaşlarını çattı. "Onun hatası olmayabilir" dedi. "Sanırım bir hastalığı var."

Takma isimler listesini hâlâ bitirmemiş olan Lynne, "Ama çoğu insan" diye devam etti, "ona yalnızca Deli Sarah diyor."

Robert'ın morali daha da bozuldu... Hiç gerek olmadığı halde, "Neden o?" diye sordu.

"Çünkü tamamen deli de ondan. İnsanlara gelip onlarla konuştuğunu, beraber bir şeyler yaptıklarını söylüyor ve hepsini de uyduruyor. Aklını kaçırmış."

Robert bu sohbetin yeterince uzadığına karar verdi. "Aslında ben buna inanmıyorum."

"Doğru," dedi Lynne. "Bu yüzden aradığın kızın Sarah olabileceğini düsündüm; çünkü onu birkaç gün önce gördüm ve senden söz ediyordu. Bir sürü şey söylüyordu ama iddiaya girerim, yarısını uydurmuştur."

Robert her şeye rağmen, Sarah'nın aradan geçen haftada kendisini unutmamış olduğu ve hatta arkadaşlarına anlatacak kadar da ilginç bulduğu için heyecanlanmıştı. "Neden, ne dedi?"

"Geçenlerde kedinin öldüğünü ve çok üzüldüğünü anlattı."

"Evet, doğru."

"Sonra dondurucu soğukta geceyarısına dek onunla terasta oturup yaşamın anlamı üzerinde konuşmuşsunuz."

"Konuştuk gerçekten."

"Ve herkese senin bir ikiz kız kardeşin olduğunu söylüyor."

Anlamlı bir sessizlik oldu. Terry dönüp meydan okuyan bakışlarla ona baktı. "Eee?"

"Eee ne?"

"Bize bunun da doğru olduğunu söylemeye kalkmayacaksın, değil mi?"

Robert da ona dik dik baktı. Lynne'in bakışlarını da üzerinde hissediyordu. "Aslında doğru" dedi.

Terry kısa bir süre ama çok kısa bir süre kalakaldı. Bunun ince düşünülmüş bir şaka olup olmadığını anlamaya çalışırken bakışlarını Kobert'dan Lynne'e, Lynne'den Robert'a çevirdi. "Ben sizin eve geldim." dedi. "Ailenle tanıştım. Senin ne kız ne de erkek kardeşin var."

Robert Terry'yi duymazdan gelip, "Başka neler anlattı?" diye sordu.

Lynne, "Sarah'ya göre" dedi, "Cleo isimli bir ikiz kız kardeşin varmış, ama anne babanın gücü her ikinizi de yetiştirmeye yetmediğinden, birkaç günlükken onu evlatlık vermişler. Onu bir daha hiç görmemişsin."

Robert hiçbir şey söylemedi ama yüzünün ifadesinden, istemeyerek de olsa, son derece özel bir şeyler düşündüğü anlaşılıyordu. Terry bunu anlayıp gerçeği onun ağzından öğrenmeye karar verdi. "Yani yalan mı söylüyor? Uyduruyor mu?"

"Tabiî ki hayır. İnsan böyle bir şeyi nasıl uydurabilir?"

"Senin Cleo isimli bir ikiz kardeşin var ve bana hiç bahsetmedin demek?"

"Neden bahsedeyim? Onunla hiç tanışmadım ki."

"Beni iki yıldır tanıyorsun, iki yıldır seninle arkadaşız ve bana hiçbir zaman bir ikizin olduğundan bahsetmedin. Öte yandan garip bir kadınla tanışıyorsun, konuşmaya başlıyorsunuz ve beş dakika sonra bütün hikâyeyi ona anlatıyorsun ha?"

"O garip bir kadın değil. Onun garip bir tarafı yok." Lynne bu sözler karşısında homurdandı. "Her neyse Terry, Saralı Tudor'u tanırsın. Ronnie'yle... biliyorsun işte, Ronnie'yle o şeyi başlatan o."

Robert da daha sonra bu ismi ilk duyduğu anı; içine nasıl hemen bir kurt düştüğünü; anında nasıl dipsiz bir uçuruma düşmeye başladığı duygusuna kapıldığını anımsayacaktı. Bir hafta boyunca beslemeye başladığı tüm umutların boşa çıkacağım biliyordu. Onları son derece belirsiz ve önemsiz görmüştü, ama artık birdenbire somut birer gariplik olduklarını anlamıştı. Paniğe kapıldı.

Terry, "Ah, onu mu kastediyorsun?" diyordu. "Onun hakkında nu konuşuyoruz? Tabiî ki tanıdım. Geçen gün Ronnie'yle tartışırken o da masamızda oturuyordu."

Lynne, "Ufak tefek..." dedi.

"Oldukça ince, açık mavi gözler, blucin ceket, biraz samanı andıran sarı saçlar. Ve tümüyle kaçık."

"Tamam" dedi Lynne. "Sen de fark ettin, değil mi?"

"Hepimiz çılgının biri diye düşündük. Ronnie erkeklerin hepsinin tecavüzcü olduğu, karılarını dövdükleri hakkındaki her zamanki konuşmasını yaparken, bu kız birdenbire -ki hiçbirimiz ona bir şey söylemiş filan değildik- konuşmaya dalıp aynı fikirde olduğunu söyledi. Sonra kalkıp gitti, bu arada neredeyse masayı da deviriyordu."

Robert, "Ona âşığım" dedi.

Terry ile Lynne koltuklarında dönüp ses çıkarmadan ona baktı, ikisi de bu cümleyi sorgulamadı, ama bunu söylemek Robert'a öylesine çabuk, beklenmedik bir zevk vermiş, öylesine bir rahatlık sağlamıştı ki, tekrarlamaya karar verdi.

"Ona âşığım" dedi. "Onun harika biri olduğunu düşünüyorum. Bence o tanıdığım en güzel ve hoş insan."

Terry sessizliğe gömüldü. Daha önce Robert'ın böyle bir şey söylediğini hiç duymamıştı. Lynne şaşkınlıkla başmı sallayıp yine ön camdan dışarı bakmaya koyuldu, "Bu yeni bir bakış açısı" dedi.

Robert kuru bir sesle, "Ronnie denen şu adamla birlikte olduğunu söylerken" dedi, "sanırım bir ilişkileri oldu demek istiyorsun?"

"Onun Ronnie isimli bir adamla olduğunu söylemedim. Benim bahsettiğim bu değildi."

Robert bir an için bu aptalca sözlere sarıldı, belki de ilk başta yanlış duyduğunu; belki de her şeyin yoluna gireceğini düşündü.

"Sandım ki..."

"İyi birine rastladın, Robert. Kendini aştın, gerçekten."

Sonra Lynne sabırla ve tatlılıkla açıkladı: "Bir ilişkisi var, ama bir erkekle değil. Ronnie bir kız; Veronica'nın kısaltılmışı."

Uçurum yine açıldı. Bu kez iki misli genişti ve sandığından daha karanlıktı.

"Ama bana Gregory isimli bir çocukla çıktığını söylemiştiniz" diye mırıldandı.

"Eh, şimdi de Veronica isimli bir kızla çıkıyor."

Sonunda durumu açıklamayı üzerine alan Terry oldu, "O bir lezbiyen, Bob."

Robert doğrulaması için Lynne'e baktı; sanki şimdi bile bunun arkadaşının ona uydurduğu, erkeklere özgü zalimce bir hayal olduğunu umut eder gibiydi. Ama Lynne başıyla onayladı, "Pazartesiden beri."

Yağmur neredeyse dinmişti. Terry kontağı çalıştırdı. "Hâlâ inanamıyorum" dedi. "İki yıldır arkadaşız ve bana ikiz kardeşinden hiç söz etmedin."

Dikiz aynasına bakıp sinyal verdi ve otomobili aralanan bulutların arkasından beliren solgun güneş ışığına doğru sürdü.

Sarah Robert'la yaptığı uzun sohbetin ertesi günü, ılık ama esintili bir cuma öğleden sonrasında Cafe Valladon'a uğrayıp üç kadınla birlikte oturan Veronica'yı gördü. Kapının eşiğinde durmuş, nasıl davranması gerektiğini bilemiyordu. Veronica'nın gruptan ayrılıp kendisine yanaştığını, yüzünde tanıdık bir gülümseme olduğunu gördü. Koluna bir elin dokunduğunu hissetti ve anlaşılan baş başa oturacakları ayrı bir masaya yönlendirildi. Bez heybesinden kitapları çıkartmıştı, hepsine bakamadığını açıklıyordu; Veronica da onları sanki bazı alanlardaki bilgisi eksik kalmış gibi bu şekilde üstüne notlar ekliyordu. Yaptığı tatsız bir şeydi ve aslında yalnızca onu bir için özür görmek için başvurduğu bir numaraydı. Veronica tezgâhın ardına geçip kahve aldı (Slattery'nin kafedeki işlerin yürümesini hiç etkilemeyen o uzun ve gizemli kayboluşlarından biri sırasında). Sonra konuşmaya başladılar.

Sarah ertesi gün Veronica'yı yine aradı. Birlikte yemeğe çıktılar, sonra kasabada suareye gittiler ve Sarah da eve dönmek için son otobüsü kaçırdı. Ertesi sabah Veronica'nın kampüsteki odasında, yerde bir uyku tulumunun içinde uyandı. Bir sonraki sabah uyandığında ise onun yatağındaydı.

Onu uyandıran bir tıkırtı oldu: birisi portatif bir teyp çalıştırmıştı. Bandın ilk birkaç dakikası boyunca uyuyordu, sonra ayılıp Billie Holiday'in bir şarkısı çalarken çevresine bakınmaya başladı.

"Pazartesi kasvetine kapıldım. Pazar kasvetinin hemen ardından."

Veronica yatağın kenarına oturup, "Sen de mi?" diye sordu.

"Ben de mi ne?"

"Pazartesi kasvetine kapıldın?"

"Pazartesi mi oldu?" Sarah endişeyle kalkıp başucundaki saate baktı. Onu çeyrek geçiyordu. "Ah, hay lanet, dokuz buçukta dersim vardı."

"Gözlerinden uyku akıyor." Veronica işaretparmağıyla ona dokunmaya çalıştı ama Sarah irkilip yorganın altına gömüldü. "Eminim bir kahve istersin."

"Bugün iyi gelirdi."

"Bana da" dedi Veronica. "Ama ne yazık ki dün hepsini bitirdik."

Kalkıp gerindi. Dizlerinin altına dek inen tişörtünün içinde güçlü kaslı bir bedeni vardı. "Bence Jonah'ya gidip bir şeyler yemeli. Kahve, kahvaltı, ne varsa. Ne dersin?"

On buçuktan sonra kahvaltı verilmediğinden çabucak Piyatam zamanında yetiştiler ve salamla mantarın yanına, kocaman porsiyonlarda katılaşmaya başlamış omletten aldılar. Veronica kendi önündekileri silip süpürdükten sonra çatalını karşısında biraz dalgın bir halde oturan Sarah'nın el sürmediği, lastiğe dönmüş yığına daldırmaya başladı. Birkaç dakika sonra Lynne isimli bir tarih öğrencisi yanlarına gelene dek ikisi de fazla konuşmadı; sonra konuşan yine Veronica oldu. Sarah oturduğu yerde elindeki şeker poşetiyle oynuyor, şekeri poşetin altında toplayıp ikiye katlıyor, ters çevirip aynı şeyi tekrarlıyordu. Sonunda poşet patladı ve bütün şekerler önünde duran kahvaltısının üstüne döküldü.

Veronica, "Bunun olacağını biliyordum" dedi. Lynne çoktan gitmişti.

Sarah güldü. "Özür dilerim. Kötü bir alışkanlık." Eliyle saçlarını taradı, bir düğüm bulup hafifçe çekiştirdi. Bu da bir başka alışkanlığı, Robert'ın bayıldığı bir âdetiydi. Veronica da bunu ilk kez fark ediyordu.

"Bugün ne yapmak istiyorsun?" diye sordu.

Sarah, "Bilmem..." dedi. Sesi ifadesizdi. "Doğruyu söylemek gerekirse, kendimi biraz garip hissediyorum."

"Fark ettim."

"Yalnızca... şu ki..." Sarah yanlarındaki masaya baktı. Lokanta hemen hemen boş olduğu halde üç erkek öğrenci gelip yanlarına oturmuş ve kesik kesik, zoraki bir konuşma başlatıyorlardı. "Bu çok utanç verici ama... dün sana düşlerim hakkında ne dediğimi anlattım mı?" (Veronica'ya daha şimdiden, onu birkaç günlüğüne tanımasına rağmen bunu anlatmış olabilir miydi?) "Bazen ne kadar canlı oldukları hakkında?"

Veronica başıyla onayladı.

"Dün gece seninle ilgili bir düş gördüm."

"Benimle mi?"

"Bizimle." Üç öğrenciye bir göz attı. Hiç ses çıkarmadan gofretlerini yiyorlardı. "Biz..."

"Evet?" dedi Veronica.

"Yatakta beraberdik."

Veronica omuz silkti. "Çok zararsız görünüyor. Böylesine acı çekiyor olmanın nedeni bu mu?"

"Bilirsin" dedi Sarah, "birini düşünde gördükten sonra. Ertesi gün onları aynı gözle göremezsin."

Veronica "Doğru" dedi. "Bence özellikle de erotik bir düşten sonra."

Sarah neredeyse fısıldayarak, "Aynen öyle" dedi.

"Ne demek aynen öyle?"

"Yani... aynen öyle."

"Yani bu erotik bir düş müydü, bana bunu mu demek istiyorsun?"

Sarah başıyla onayladı; sonra (fısıltıdan da alçak bir sesle) "Keşke bu serseriler gitseydi" dedi.

Veronica, "Düş olduğunu nereden çıkartıyorsun?" diye sordu.

"Bizi dinlediklerinden eminim."

"Senin dinlemediğin belli."

Sarah gözlerini iri iri açarak ona baktı. Veronica'nın sorusunu sonunda anlamış ve ne demek istediğini birdenbire ilk duyduğu andakinden bile daha açık bir biçimde fark etmişti.

"Düş olduğunu nereden çıkartıyorsun?"

Sarah'nın bundan sonraki sözleri pek zayıf çıktı: "Öyle olduğunu biliyorum." Sonra daha da zayıf bir sesle ekledi, "Eminim."

Veronica gülümseyerek başını iki yana salladı. "Sarah, sanırım sana âşık olacağım."

VI

Terry o gün öğleden sonra saat ikide Dr. Dudden'ın boş ofisine gitti ve onun izni, hatta bilgisi bile olmadan ustalıkla telefonu devreden çıkardı. Telefon fişine dizüstü bilgisayarını takıp gönder tuşuna bastı ve hızlı ama karmaşık bir olaylar dizisini başlattı. Film eleştirisi sayısal verilerden analog sinyaller haline dönüştürülüp bir elektrik akımıyla telefon hatlarından iletilerek gazetenin sanat ve özel makaleler bölümüne ulaştırıldı. Orada bir faks makinesi tarafından yeniden sayısal bilgiler haline dönüştürülüp gazeteye basılmak üzere termal bir baskı makinesine verildi. Bu şekliyle sanat editörünün eline ulaştı, kısaca incelendi, gülündü ve yayın onayı aldı. Ertesi sabah gazetenin 400 000 okurundan belki de yirmide biri bu eleştiriye göz atacaktı. Bunlardan biri olan Sarah sabah molasında personel odasında Terry'nin eleştirisini okumaya çalışırken uyuyakaldı.

Uyku bastırdığını hissetti, ama karşı koyamadı.

Sözcükler gözlerinin önünde bulanıp netleşiyordu.

Kendini dikkat etmeye zorladı, ama işe yaramıyordu. Gözkapakları gittikçe ağırlaşıyordu...

On dakika sonra Catherine hafifçe omuzlarından sarsıp uyandırdı: "Sarah uyan, mola neredeyse bitiyor."

"Uyumuş muyum? Hay Allah." Sarah iskemlede doğrulup gözlerini kırpıştırarak çevresine bakındı. Meslektaşları yavaş yavaş çıkıyordu: bu kez zil sesi bile onu uyandıramamıştı. Norman (yirmili yaslarının başında, uzun boylu, biraz endişeli görünüşlü bir öğrenci asistandı) tam kapıdan çıkarken arkasından seslendi: "Birazdan gelirim tamam mı?"

"İyi, tamam."

"Yirmi dakika filan."

"Beni çok garip buluyor olmalı" diye düşünerek ilaç kutusunu açtı ve ağzına bir çift hap attı. "Ama hiçbir şey söylemeyecek kadar kibar ya da çekingen."

Oda boşaldığında kahve fincanını yeniden doldurdu ve ağır ağır, çaba harcayarak gazetede okumakta olduğu yazıyı anımsadı. Terry'nin yazdığı bir film eleştirisiydi. Onu on yılı aşkın süredir görmemesine rağmen her hafta yeni görüşlerini öğreniyor olması ne garipti. Onun gazeteciliği konusundaki yüzeysel bilgilerinden şaşırtıcı ölçüde eksiksiz bir resim çizebiliyordu: müzik ve filmler konusundaki zevklerini; hâlâ Londra'da oturduğunu da biliyordu. Sosyal yaşamının neye benzediğini gözlerinin önüne getirebilir, hatta geliri konusunda bile bir tahminde bulunabilirdi (kendi gelirinin üç misli mi, dört misli mi?). Yine o Sarah için tümüyle bir hiç olmalıydı. "Beni hiç düşünüyor mudur?" diye merak etti. "Mezuniyetten sonra bir daireyi paylaştıkları günleri düşünüp bana neler olduğunu merak ediyor mudur?"

Pek önemi de yoktu aslında. Hiçbir şey fark etmezdi.

Yeniden film eleştirisine döndü ve ne kadarını okumuş olduğunu anımsayamadı. Tekrar gözden geçirdiğinde, onu Terry'nin pek çok yazısından daha anlaşılır buldu. En azından genel hava olarak hevesli gibiydi. Vardığı sonuç, filmin (pek özgün olmasa da) "Bütün aileye bir eğlence" olduğu şeklindeydi ve Sarah bu cümleyi okurken gore vu öon gülümsedi. "Ailesi olanlar için pek güzel" dedi, "ama ya biz diğerleri?"

Bugünlerde düşünceleri gittikçe daha sık bu alana kayıyordu ve hemen bundan kurtulmaya karar verdi. Gazeteyi bir yana atıp yüksek dengesiz duran bir dosyalar yığınına uzanarak bir avuç Anahtar Aşama 2 değerlendirme formunu aldı. Bu form müfredatın gerektirdiği pek çok yeni idarî yan üründen biriydi. Bunlar, Norman'ı ve İngilizce sınıfını kontrol etme zamanı gelene dek onu bir ölçüde oyaladı.

Norman'ı kontrole giderken içinde bir huzursuzluk vardı, çünkü adam onda eğlence ve yakınlık içeren karmaşık bir dizi duygu uyandırıyordu. Hevesli ve iyi yaradılışlı biriydi; çocuklarla gerçekten ilgileniyor görünüyordu (ama ne yazık ki bu ilgisi yakın bir bağ kurmak şekline dönüşemiyordu). Ancak tehlikeli ölçüde saftı ve bu kadar genç birisi için öğretim yöntemleri garip derecede eski kafalı sayılırdı. Sarah yine de bunun kolay bir eleştiri olduğunu biliyordu. Meslekte geçirdiği on bir yıl boyunca sınıflardaki hava öylesine değişmişti ki, şu anda başlayacak olsa neler yapacağım düşünmek bile onu ürpertiyordu. Bunu denemeye hazır olan herkesi gerçekten takdir ediyordu.

Yalnızca son on dakikasına katıldığı dünkü ders büyük ölçüde karmaşa içinde geçmişti. Norman, hükümetin öğrencilerin klasik şiiri tanımaları yolundaki kararı uyarınca, sınıfta John Donne'un "Git, kayan bir yıldızı yakala" diye başlayan şiirini işlemeye kalkmıştı. Sarah bunun dokuz on yaş gurubu için fazla anlaşılmaz olduğunu düşünüyordu. Öğrencilerin ilk baştaki sıkıntıları Sarah sınıfa girdiğinde artık gırgır ve şamataya dönüşmüştü. Yaramazların ele başılığını her zamanki gibi Andy Ellis isimli bir oğlan yapıyordu "Bana denizkızlarının şarkılarını duymayı öğret" dizesi için ne düşündüğü sorulduğunda, bunun kendisine geçenlerde bir arkadaşının lezbiyenler hakkında olduğunu sandığı için videocudan kiraladığı bir filmi hatırlattığını söyledi. Daha sonra Norman'ın konuyu değiştirme çabalarına kulak tıkayarak bunun büyük düş kırıklığını yarattığını, çünkü filmdeki kendi deyimiyle 'kız kıza' sahnelerin çok az olduğunu anlattı. Bu da sınıfın erkek üyeleri arasında hararetli bir tartışmaya yol açtı. Tartışmaların konusu Donne ve deniz imgeleri değil; Temel İçgüdü filminde ekran dondurma tekniğiyle Sharon Stone'un edep yerindeki kılların görülüp görülemeyeceğiydi. Dersin sonunda Norman, Sarah'ya göre hiç de akıllıca olmayan bir biçimde herkesten yıldızlarla ilgili bir şiir yazıp ertesi gün sınıfa getirmelerini istedi.

Sarah girdiğinde ders biraz dağılmış olsa da, arkadaki boş sıraya doğru yürürken ortalık biraz sakinleşti. Ancak Sarah her şiirin daha büyük eğlenceye yol açtığını ve Melanie Harris isimli bir kızın gözyaşlarına boğulmamak için kendini zor tuttuğunu fark etti. Sarah'nın sınıfa girmesinin ardından sürekli ama kontrol edilebilir mırıltı ve kıkırdaşmalar arasında birkaç sıradan çalışma okundu; sonra sıra Andy Ellis'e geldi.

Andy'nin şiirinin ilk dizesi olan "Dinle şimdi, seni orospu çocuğu" en azından Sarah açısından alarmların çalmaya başlamasına neden oldu. Eğer ona kalsa herhalde o aşamada müdahale ederdi ama Norman dehşet dolu bir sessizliğe gömülmüştü ve hiç karışmadan şiirin devamının okunmasına izin verdi.

'Dinle şimdi, seni orospu çocuğu

Benim sürtüğe bulaşırsan seni yakalarım alçak

Sokağa koşar, bir silah alır

Sonra evine gelip seni dayaktan gebertirim

Yıldızları göreceksin, orospu çocuğu, yıldızları

Yıldızları göreceksin, orospu çocuğu, yıldızları

Seni yatağımda bulursam, o küçük fahişeyi gebertirim

Uzi'mi çıkartıp apışarasını kurşunla doldururum

Arkadan da seni, bilirsin, bu işleri

Benim sürtüğü becermesine izin vermem kimsenin

Yıldızları göreceksin, orospu çocuğu, yıldızları

Yıldızları göreceksin, orospu çocuğu, yıldızları."

Sınıfın yarısının ağzı bir karış açılıp hayret içinde bakakalırken; Andy, oğlanların çoğu ve hatta bir iki kız tarafından ayakta alkışlandı. Sarah artan huzursuzluğuna rağmen, şiire yönelik tepkinin ırklara göre değil, cinsiyete göre dağılmasıyla profesyonel olarak ilgilenmekten kendini alamadı. Andy'nin suç çetelerine mensup beyaz bir aileden geldiğini düşünüyordu. Yıldız motifini kullanma şeklini de beğenmişti. Tabiî durum kendi kontrolünde olsa, bu düşüncelerinin hiçbirini açıkça dile getirmez; çocuğu dersten sonra görmeyi istediğini belirtip alelacele bir sonraki şiire geçerdi. Norman ise kendine gelir gelmez daha da derinlere dalmaya kararlı görünüyordu.

Şamata kısmen yatıştığında, "Bu çok ilginç Andy" dedi, "ama yazdıklarını gerçekten anlıyor musun, merak ediyorum."

"Tabiî ki anlıyorum."

Bir başka oğlan da, "Evet, anlıyoruz efendim" dedi.

Bir diğeri, "Her sözcüğünü anlıyoruz efendim" diye atıldı.

(Sarah ellerini yüzüne kapatma dürtüsünü engelledi. Durum özellikle kötü olmadıkça öğretmenlere asla "efendim" demediklerini biliyordu.)

"Sizin anlamadığınız bir söz var mı efendim?"

"Apışarası ne demek bilmiyor musunuz efendim?"

"Tabii ki bilmiyor. O Temel Içgüdü'yü bile görmemiş."

Kahkahalar sürerken Norman "Yeter!" diye bağırdı. "Senin şu 'şiirin' Andy, müstehcen bir laf salatasından başka bir şey değil."

Birisi elini kaldırıp, "Efendim" dedi, "ben laf salatası ne demek bilmiyorum."

Norman onu duymazdan geldi. "Yalnızca bir sürü iğrenç saçmalık. Ne uyağı, ne de mantığı var."

Andy, "Uyağı var aslında" dedi, "ve bir de hikâye anlatıyor. Tıpkı dün bize okuduğunuz şiir gibi."

"Bir hikâye demek? Ben hikâye filan fark etmedim."

Andy'nin yanında oturan oğlan, "Şöyle, efendim" dedi, "bu siyah, arkadaşına çok kızmış ve onu öldürecekmiş."

"Evet efendim. Ve kadınını da."

"Çünkü kadın fahişenin biriymiş, efendim."

"Kesin, hepiniz!" Andy'ye yöneldi. "Bunu sen mi yazdın?"

"Evet."

"Saçmalık. Böyle bir şeyi nasıl uydurabildin?"

"Ben çok rap dinlerim, bu da bana bir fikir verdi. Onyx, M. C. Ren ve The Notorious B. İ. G. gibilerini. Bayan Tudor kendimizi başka kültürlerin ve geleneklerin etkisine açmamızın güzel bir şey olduğunu söylüyor."

Norman yan suçlayıcı, yan çaresizce ve yardım dileyici bakışlarla Sarah'ya göz attı. Sarah tatlı tatlı gülümsedi.

"Her neyse," diye devam etti sözlerine, "dün bizlere Pulp ile yur yazdığını söylüyordunuz."

"Evet, ama..."

"O halde bunun ne farkı var, efendim? Onyx siyah olduğundan değil, yanılıyor muyum?"

"Siz ırkçı değilsiniz, değil mi efendim?"

Saran, bu oğlanlar çok iyiler, diye düşündü. Bir an neredeyse onlarla gurur duydu.

"Tamam, bu kadarı yeter." Norman'ın dudakları titriyordu. Yüzü bembeyaz kesilmişti. "Andy, sonra gel beni gör. Başın büyük dertte. Ne kadar büyük olduğunu bilemezsin. Siz, ötekiler, kapatın çe... susun." Sınıf bir kez daha kahkahalara boğuldu. "Susun ve bir sonraki şiiri dinleyin. Zil çalana kadar sizden tek bir kelime daha duymak istemiyorum, anlaşıldı mı?"

Sınıfta yüzeysel bir düzen sağlandı ve Norman'ın, sözü Alison Hill'e vermesiyle Sarah yine endişelendi. O sınıfın en küçüğüydü ve en iyi zamanlarda bile içine kapanık, sessiz bir çocuktu. Şimdi ise Andy'nin cüretkâr numaralarından sonra sesi her zamankinden daha zayıf, daha çekingen ve monoton çıkıyordu.

Hızla, "Şiirim 'Gökyüzündeki Delikler' adını taşıyor" dedi. "Yıldızlar ölünce kara deliklere dönüşür. Astrologun biri gökyüzündeki üç yıldıza bakıyormuş. Teleskopuyla. Biri küçük üç yıldız varmış. Büyük yıldızlardan biri kara deliğe dönüşmüş. Diğer iki yıldız çok yalnız kalmış. Milyonlarca ve milyonlarca kilometre çevrede başka yıldız yokmuş. Yalnızca kapkaranlık bir hava ve bomboş gökyüzü varmış. Astrolog, 'Şu iki yalnız yıldız için üzülüyorum,' demiş. Ama onlar için bir şey yapamayacak kadar da uzaktaymış. Böylece onlar da orada gökyüzünde hüzünlü bir şekilde kalmış. Ara sıra parlasalar da bütün o karanlık ve boşluk onları çok korkutuyormuş."

Yarı saygılı bir sessizlik oldu. Oğlanlardan biri alaylı alaylı alkışladı.

Norman, "Bu çok güzeldi Alison" dedi. "Gerçekten çok güzeldi Ancak, bir hatayı fark ettim. Başka fark eden oldu mu?" Kimseden ses çıkmadı. "Teleskopuyla bakan adamın astrolog olduğunu söyledin ama sanırım astronom demek istiyordun."

Birisi, "Ne fark var?" diye sordu.

"Çok önemli bir fark var." Norman iki sözcüğü de tahtaya yazıp kendinden hoşnut bir şekilde sınıfa döndü. "Gördüğünüz gibi iki sözcüğün yalnızca iki harfi farklı olsa da, bütünüyle farklı anlamlara gelir. Astronom ciddi bir bilim adamıdır. Bütün zamanım teleskoplardan ve başka bilimsel araçlardan yararlanarak yıldızlar hakkında yeni bilgiler öğrenmekle geçirir. Astrologsa sözüm ona yıldızları inceleyip yıldız haritaları ve başka saçmalıklarla uğraşan boş kafalı, batıl inançlı birisidir."

Sarah havanın hemen yeniden değiştiğini hissetti. Alison bütün bunları pek dinlemiyor gibiydi. Yüzünde halsiz, dalgın bir ifade vardı. Sarah bir an için orada geçmişindeki başka, isimsiz bir yüzün yansımasını görür gibi oldu. (Belki de kızın ağzını hafif açık tutup sürekli altdudağını çiğnemesi yüzündendi.) Bu arada, sınıfın geri kalanı yine azmaya hazırlanıyordu.

"Yani yıldız fallarının ciddi olmadıklarını mı söylüyorsunuz efendim?"

"Evet, öyle söylüyorum"

"Ama gazeteler de veriyor."

"Gazetelerde her okuduğunuza inanmamalısmız."

Kızlardan biri, "Bence burçlarından insanlar hakkında çok şey öğrenebilirsiniz" dedi. "Evet tabiî. Sizin burcunuz nedir efendim?" "îddiaya girerim Aslan'sınız, değil mi efendim? Aslanlar çok güçlü ve baskın olurlarmış."

"Uranüs'ünüz Akrep'te mi yükseliyor efendim, yoksa pantolonunuzun duruşu mu öyle?"

Ders bittikten sonra Sarah ile Norman yemek salonuna giderken oyun alanından geçtiler. Sarah ders hakkmda pek konuşmadı; yalızca hafif yatıştırıcı sesler çıkartıp dünkü şiir seçiminin pek uygun olmadığını ima etti. Norman çok sarsılmıştı; özellikle ırkçılık suçlaması onu derinden etkilemişti.

Sarah, "Yalnızca seni kışkırtmaya çalışıyorlardı" dedi. Norman durup ona baktı. Oyun alanı güneş içinde olduğundan elinde olmadan gözleri kısılmıştı. "Öyle mi düşünüyorsun?"

Sarah başıyla onayladı. Elini Norman'ı büyüleyen, sık, neredeyse omuzlarına dökülen kır saçlarının arasından geçirip farkında olmadan (hiçbir zaman farkında olmazdı) bir düğüm buldu ve çekiştirmeye başladı. "İyi gidiyorsun, gerçekten." Güldü. "Biliyorsun, hepimiz bunları yaşadık. İlk öğretmenliğimi düşündükçe..." Biraz daha yürüdüler.

Norman, "Aklıma gelmişken, sana bir mektup var" dedi. "Personel odasında, çantamda."

Sarah hemen bu mektubu onun yazdığını; söylemek istediği bir şeyi, yüz yüze söylenemeyecek kadar önemli bir duyurusu olduğunu sandı. Norman sözlerini sürdürünce içi rahatladı: "Üniversitedeyken seni tanıdığını söyleyen bir kızdan. Bazı arkadaşlara senden söz ediyordum ve bu kız da -onu iyi tanımıyorum- seni yıllar önce, öğrenciyken tanıdığını söyledi."

Rahatlık, yerini şaşkınlığa bıraktı. "Pek olası görünmüyor. Bütün öğrenci arkadaşlarım şimdi otuz yaşlarında. O kaç yaşında?"

"Ah, yirmi civarı sanırım. İsmi Ruby. Ruby Sharp."

Bu kez duran Sarah oldu. Neredeyse yemekhanenin kapısına ulaşmışlardı ve çocuklar gruplar halinde ya da ikişer ikişer, düşünceli bir biçimde yanlarından geçip gidiyordu.

"Evet, Ruby isimli bir kız tanıyordum" dedi. "Pek iyi değil ama bahsettiğin kızı tanıyorum. Olağanüstü." Gülümsedi ve karşıya bakarken bir an için bilim laboratuvarının tuğla duvarını değil, çok daha solgun ve elle tutulmaz bir şeyi gördü: kıpkızıl saçlar, bir kumsal... İçinden bir anımsama sızısı geçti ve birden boğazı kurudu. Norman'a döndü: "Artık Londra'da oturuyor demek? O da stajyer öğretmenlik mi yapıyor?"

"Sanırım biyoloji okuyor, aslında," ona kapıyı tuttu ve yemekhanenin gürültüsü ve rutubeti birden yüzlerine çarptı, "ama benim bir arkadaşımla aynı binada oturuyor ve ben de bu şekilde... nasıl olduysa, senin sözün geçti..."

Sarah öğle yemeğinde Norman'la konuşmakta zorlandı. Bunca yıl sonra Ruby'nin ismi çoğu hoş olmayan bir dizi karmaşık anıyı canlandırmıştı. Aslında rahatsız olmasına gerek yoktu: mantıklı düşünülecek olursa, bazen annesi işe gittiğinde Ashdown'ın bakıcıları Bay ve Bayan Sharp'a gündüzleri bakmasını rica ettikleri kızıl saçlı küçük kızı anımsamanın bir zararı olamazdı. Ruby ve Veronica'yla birlikte yukarı katta iskambil ya da Scrabble oynayarak geçirilen o öğleden sonraları; Robert'la kumsalda geçirilen o gün...

Evet, konu her zaman Robert'a geliyordu ve Sarah da hep bu noktada kendine kızıyordu. On iki yıl geçmişti; on iki yıldır onu görmemişti (en çok yaralayan o olsa da, Ashdown'daki son karşılaşmalatha katamazdı) ve hâlâ onu hatırlayınca, en minicik, en önemsiz şey karşısında bile eski acılar su yüzüne çıkıyordu. Ne zaman psikolojik tedaviyle geçen o zorlu aylar (evet, o iş ne de büyük ne Qrafa yol açmıştı) bu acıyı dindirmeyi başaramamıştı.

Otuz beş yaşındayım, dedi kendi kendine. Çocuğu yoktu. Boşandım.

Artık bu kadar uzak, kısa ömürlü, pek de önemli olmayan bir eskiyi geride bırakmanın zamanı gelmemiş miydi? Norman ketçabı uzatmasını isteyince düşünceleri dağıldı. Bilinçsiz bir ilgiyle Norman'ın önündeki ince, sulu patates ezmesini seyretti.

Ruby mektubu kısa ve kibar tutmak için elinden geleni yapmıştı. Sarah'nın bu kadar uzun zaman önce, bu kadar gençken ve bu kadar az tanıdığı biri tarafından aranmaya nasıl bir tepki göstereceğinden emin değildi. Neredeyse bir yabancıya yazar gibiydi. Ruby, mektubu yazmasının nedeninin Sarah'nın eskiden ona gösterdiği yakınlık ve garip bir rastlantı eseri Norman'dan adını duyması olduğunu özenle vurguluyordu. Yazması için belirli bir nedeni, bir amacı yoktu. Böyleyken bile, hiç yanıt almamayı yarı yarıya umuyor gibiydi.

Ancak mektup Sarah'nın pek hoşuna gitti ve hemen o gün öğleden sonra Norman aracılığıyla bir not gönderip telefon numarasını yazarak, belki de bir yemeğe çıkabilecekleri önerisinde bulundu. Ruby işte bu nedenle birkaç gün sonra bir pazartesi akşamı Londra'nın kuzeyine gelip elinde kurşunkalemle yazılmış bir adresle, bilmedik sokakların arasında Sarah'nın evini aramaya başladı.

Evi bulmak oldukça kolaydı: metro istasyonundan çıkınca sokaktaki ilk binaydı. Küçük, derli toplu, köşe başında bir evdi. İki katlıydı. Ve bodrumu vardı; cumbalı penceresinin önünde sarmaşıklar ve çiçeller vardı. Ruby on dakika erken geldiği için evi geçip yokuş yukarı birkaç yüz metre yürüdü. Akşam güneşinin ve Londra'nın bu kesimine gelmenin yol açtığı serüven duygusunun tadını çıkardı. Burası kaldığı yurdun bulunduğu kadar kalabalık değildi ve özelliği olmayan mahallelerden çok farklıydı. Sokakların darlığından ve dikliğinden, yüksek evlerden, ağaçlandırılmış kaldırımlardan, trafiğin seyrekliğinden hoşlanmıştı. Yolda pek az özel araba vardı, otobüs ya da taksiyse hiç yoktu. Ortalık hemen hemen sessizdi.

Ruby ile Sarah'nın buluşmalarının ilk saniyelerine de sessizlik hâkimdi. İki kadın da konuşamıyor gibiydi.

Sonunda Sarah, "Tanrım, gerçekten sensin" dedi; sonra ilk baştaki belirsizliğini açıklamak için ekledi: "Saçların..."

"Ah," Ruby gülerek sanki orada olduklarını bir an unutmuş gibi saçlarına dokundu, "evet, tabiî. Küçük bir imaj değişikliği."

Ruby'nin saçları eskiden alev kızılıydı. Şimdiyse ince siyah bukleler halinde omuzlarına dökülüyordu.

"Bunu bir yıl önce yaptım," dedi. "İnsanlar her nedense kızıl saçlılara ısınamıyor. Bunu fark ettim." Sonra heyecanla, "Seninki harika görünüyor," dedi. "Böyle kır saçlara bayılırım. Gençlerde."

Sarah gülümsedi ve "Haydi içeri gel," dedi. Sonra her ikisi de neşeyle gülüşmeye başlayıp kucaklaştılar.

Sarah 4. Kanal'da haberleri seyrediyordu. Sesi kısıp buzdolabından bir şişe Frascati almaya gitti. Ruby televizyonun önündeki kanapeye oturdu ama rahat edemediğini fark etti. Çevreye bakındı Ortalık krem rengi ve beyazların hâkim olduğu doğal bir tarzda de şenmişti. Mekânı doldurmaya yetecek kadar eşya yoktu. Ön ve arka bahçeler küçük, sade ve bakımlıydı. Ev temiz ve çekici görünmesine rağmen, Ruby ruhsuz olduğunu düşündü. Beklediği gibi değildi.

Sarah, "Mektubunu alınca öyle şaşırdım ki" dedi. Ruby'nin karşısına oturup öne eğildi. Hafifçe titriyor, garip bir biçimde kendini rahatsız hissediyordu. "Bırak adımı, beni hatırlamana bile çok şaşırdım."

Ruby "Ben hiçbir şeyi unutmam" dedi, "o anlamda çok tutucuyumdur."

Sarah, televizyonun Ruby'nin dikkatini dağıttığını görebiliyordu, uzaktan kumandayla kapatıp Bili Evans'ın CD'sini koydu. Bu Anthony'nin üçüncü yıldönümlerinde aldığı bir armağandı (ve beğendiği pek az armağanından biriydi). Ruby'nin zevkine uygun olduğundan kuşkuluydu, ama havayı neşelendirebileceğini düşündü.

Ruby birdenbire, "Geçen gün yine Ashdown'a gittim" dedi.

"Ya?"

"Içeri girmedim. Gidip dışardan baktım. Artık orada öğrenciler yok. Bir kliniğe dönüştürmüşler ve..."

"Uyku bozukluğu olan insanlar gidiyor. Biliyorum."

"Sana kim söyledi?"

"Doktorum" Sarah şarabını yudumladı. Fazla hızlı içtiğini biliyordu, "Beni oraya göndermeyi önerdi."

Ruby "Nedenmiş o?" diye sordu, sonra fazla ileri gittiğim düşündü. "Yani, eğer sormamın bir sakıncası yoksa..."

Sarah, "Eğer bu soruyu yanıtlamaya başlarsam" dedi, "çabucak hayat hikâyeme geçmiş oluruz. Sanırım önce bir şeyler yesek daha iyi olur, değil mi?"

Ruby peşinden ön kapıya giderken, "Hayat hikâyen tam da duymak dediğim şey" dedi. "Ne de olsa on iki yıldır görmüyorum seni."

"Ama neden, Ruby? Senin için ne önemi var ki?"

Kuby basit bir yanıt verdi, "Çünkü en iyi anılarımdan bazılarını bana sen verdin."

Sarah çok etkilenmişti. "Evet" dedi. "Güzel günlerdi, sanırım Ana caddeden aşağı yürümeye başladıklarında sordu, "Annen baban nasıllar?"

"Babam birkaç yıl önce öldü..."

"Ah, deme..."

"... ama annem iyi, çok iyi. Şimdi bir pansiyon işletiyor."

Lokanta yakındaydı. Yeni olmasından kaynaklanan bazı sorunlar var gibiydi. Havanın dışarda, terasta oturulacak kadar sıcak olduğuna karar verdiler. Hemen çevrelerini saran garsonlar siparişi almak için kendi aralarında yarışıp başlangıç yemeğini şaşırtıcı bir aceleyle getirdiler.

"Ne diyorduk?"

"Bana Ashdown hakkında bildiklerini anlatacaktın" dedi Ruby. "Bu hayat hikâyeni de içerecekti."

Sarah çorbasına biraz karabiber ekip sordu. "Narkolepsi ne demek bilir misin?"

Ruby şaşırmıştı. "Evet, şöyle böyle" dedi. "İnsanların gün ortasında ikide bir uyuyakalmaları, değil mi."

"Tam öyle. Ben bu hastalıktan mustaribim."

"Ya" Ruby bunun gerçek hayatta ne anlama geldiğini bilmiyordu. "Üzüldüm. Ciddi mi?"

"Can sıkıcı olduğu kesin."

"Ve klinikte de... sana yardım edeceklerdi, öyle mi?"

"Belki." Sarah başka sorulara yer bırakmadan sözlerini sürdürdü, "Gitmek istemeyişimin iki nedeni vardı: birisi ücretini karşılayamacaktım ve sigorta hastaları için de iki yıllık bir bekleme süresi var. İkincisi de…" biraz acımasızca gülümsedi, "ikincisi de, burayı yöneten Gregory Dudden isimli kişiyle üniversitede beraberdik."

Ruby duraksayarak, "Anlıyorum," dedi.

"Gregory'yle... bir geçmişimiz var" dedi Sarah. "Bir süre benim erkek arkadaşımdı. İlk erkek arkadaşımdı aslında. Bilirsin işte, o zamanlar mantıklı gelen öğrencilik işlerinden biri. Birkaç ay sonra geriye dönüp kendi kendine sorarsın... ben ne düşünüyormuşum?"

Ruby başını sallamayı sürdürse de bu açıklama onun deneyimlerinin dışındaydı. "Yani... yani o halde narkoleptik olman ne anlama geliyor? Seni nasıl etkiliyor?"

"Yıllar içinde biraz değişti. Aslolan şu ki, geceleri çok kötü uyuyorum ve gündüzleri elimde olmadan uyuyakalıyorum. Neredeyse yirmi yıldır oluyor bu. Başka belirtileri de var, ama son zamanlarda onlar hafifçe düzelmeye başladı: katapleksi örneğin."

"Yani...?"

"Yani eğer çok gülersem ya da bir şey için fazla heyecanlanırsam kaslarımın kontrolünü kaybediyorum. Bilincim yerinde oluyor, ama bir tür baygınlık geçiriyorum. Yaklaştığını hissediyorum, ama elimden hiçbir şey gelmiyor. Her türlü şey bunu başlatabiliyor: öfke, neşe, sıkıntı..."

Ruby, "Basit bir sıkıntıdan öte görünüyor," dedi. "Hiç bilmiyordum." Sarah omuz silkti ve rahat görünmeye çalıştı. "Yıllar içinde bir iki işime e mal oldu. Sınıfta uyumak öğrencilerin hakkıdır, öğretmenin değil." Şarap kadehlerini yeniden doldurdu; onunki boşalmıştı, Ruby'ninkiyse hemen hemen doluydu. "Şu var ki, daha ancak üç yıl once tanı koyabildiler. Pek çok doktor bu durumu daha yeni öğreniyor. Gittiğim ilk doktorun hiçbir bilgisi yoktu. Beni bir psikiyatra gönderdi."

"Ne tür bir psikiyatra?"

"Bir psikoterapiste."

Yine Ruby'nin bilmediği bir konuydu. "Seni içeri kapatmaya falan kalkmadılar değil mi?"

Sarah, "Hayır, öyle bir şey değil" dedi. Bu düşünce onu pek eğlendirmişti. "Sanırım tümüyle zaman kaybıydı. En azından insanların gözlerime dokunmalarından neden hoşlanmadığımı anlamamı sağladı"

"Gözlerin mi?"

"Evet. O konuda çok hassasım." Sarah yarısını bitirdiği çorba kâsesini hafifçe itti. "Özür dilerim, benim hakkımda beslediğin çocukluk hayallerini yıkıyor olmalıyım. Bir nevrozlar yumağına benziyorum herhalde."

"Hayır, hiç de değil. Ben..." Masalarının yakınında bekleyen garson tabakları kaldırdı; Ruby onun gitmesini bekledi, "Senin hakkında bilmem gereken başka neler var? Evlendin mi?"

"Ah, evet. Onu da yaptım. Adı Anthony'ydi. Bir öğretim görevlisi."

"Ve?"

"Gitti; bir süre önce. Başkasını buldu."

"Ah" Ruby bir kez daha, "üzüldüm," dedi.

Sarah yine omuz silkti, "Olur böyle şeyler."

"Biliyor musun, büyük olasılıkla benim hayalimdi -şu çocukluk hayallerinden biri- ama ben hep senin üniversitedeki erkek arkadaşınla evleneceğini ummuştum."

"Kimi demek istiyorsun?"

"Biliyorsun, Robert."

Sarah kısa ve yapay bir kahkaha attı. "Robert mi? O hiç benim erkek arkadaşım olmadı ki."

"Olmadı mı? Ama o gün, kumsalda..."

"O zaman bir başkasıyla çıkıyordum. Bir kadınla. Adı Veronica'ydı. Robert... o gün tesadüfen bizimle birlikteydi. Orada ne yaptığını anımsamıyorum." Ruby'nin şaşkın bakışlarını fark ederek eğlendi "Gittikçe daha karmaşık bir hal alıyor, değil mi?"

Ruby, "Şaşkına dönmüş filan değilim" dedi. "Okul arkadaşlarımdan biri de biseksüel. Ya da öyle olduğunu söylüyor."

Sarah, "O sözcüğe inandığımdan emin değilim" dedi. "Ya da karmaşık bir şeyi alıp basit bir formüle indirgemeye çalışan başka herhangi bir sözcüğe. Üstelik," bardağının kenarındaki ruju sildi, "konu seks değil. En azından benim için. Benim aradığım o değil. Komik, biliyor musun, herkes insana iki misli seçenek sunduğunu sanır; ama her nedense öyle değildir."

"Anthony'den sonra başka biri oldu mu?"

"Aslında olmadı. Norman o yönde bir iki umut besliyor olabilir. Yakında o köprüyü de geçmemiz gerekecek."

Ruby, "Onun yalnızca bir arkadaş olduğunu söylüyorsun" dedi. Sonra yavaşça, sözlerini özenle seçerek ekledi, "ama bence Robert seni gerçekten seviyordu. O gün kumsalda bana söylediği bazı şeyler var ki; ben çok küçüktüm, biliyorum, hâlâ hatırlıyorum..."

Sarah birdenbire gerginleşen bir sesle, "On iki yıl önce olup bitmiş bir şeyi neden ortaya çıkardığını anlamıyorum" dedi. "Sana söyledim: Robert yalnızca bir arkadaştı. Ne daha çok, ne daha az. Ve eğer benimle o kadar ilgileniyor idiyse, neden üniversiteden sonra beni öylece bırakıverdi?" Bu konuda söyleyebileceği başka şeyler de vardı ama, Ruby daha şimdiden yeterince morali bozulmuş gibi görünüyordu. "Onca yıl önce söylediği bir şeyi nasıl anımsayabilirsin? Olsa olsa sekiz dokuz yaşındaydm."

Ruby, "O günü asla unutmayacağım" dedi, "birlikte yaptığımız o inanılmaz kumdan şatoyu haftalarca düşümde gördüm."

"Doğru..." Sarah hatırladıkça yine hafifçe gülümsemeye başladı.

"Ona Kum Adam diyordun, değil mi? Bir süre her ikimiz de öyle demiştik. Ona taktığımız isim buydu."

"Öyle güneşliydi ki. Öyle sakin. Çok güzel bir gündü..." Rubby içtenlikle, heyecanla Sarah'nın gözlerinin içine bakıyordu. "Her zaman sana karşılığını vermek istedim, biliyor musun? Her ikinize de."

"Saçmalama."

Ruby fazla konuştuğunu sezmişti. Şakaya vurdu, "Her şey bir yana, o gün sayesinde bir bisiklet kazandım."

"Öyle mi?"

"Onu da mı hatırlamıyorsun? Aldığım en iyi öğütlerden biriydi Bana annemleri bana bisiklet almaları için nasıl ikna edebileceğimi anlatmıştın."

"Hatırlamıyorum."

Ruby şakacıktan dudaklarını büzerek, "O halde ben de sana hatırlatmayacağım" dedi.

Tekrar acıkmışlardı. Garsonlar başlangıç yemeklerini çabucak getirdikten sonra toplu halde ortadan kaybolmuş gibiydiler. Sarah mutfakta bilinmeyen bir krizin yaşandığı duygusuna kapıldı.

İçini çekerek, "Kendimi yaşlı hissetmeme yol açıyorsun Ruby" dedi.

"Ben mi? Ama sen her gün çocukların içindesin. Ben neden yaşlı hissettireyim ki?"

"Bilmiyorum... Çünkü seni son gördüğümden beri çok zaman geçti ve bu arada çok değişmişsin."

"Hem sen de yaşlı değilsin ki. Otuzlu yıllarını süren insanlar yaşlı değildir."

"Hayatımın yarısı geçti."

"Daha iyi olan yarısı önünde."

"Umarım.

"Öğretmenliğe devam edecek misin?"

Sarah pek heves göstermeden, "Sanırım" dedi. Hırpalanmış görünen garson sonunda mantarlı rosto ve tavuklu makarnalarını getirendi, zorunlu özürlerle bıraktı. "Dürüst olmak gerekirse, şu sıralar pek eğlenceli olduğunu söyleyemeyeceğim" dedi. "Meslektaşlarımın yarısıerken emekliliklerini istiyor ya da haftada iki kez stres tedavisi görüyorlar. Tam da yeni birtakım şartlan yerine getirmek için canımız çıkmışken, hükümet ortaya yepyeni bir şeyler atıyor. Denetçiler için hazırlanmaya, çocuklar ve bübirimiz hakkında rapor hazırlamaya, bütçe yapıp defter tutmaya o kadar çok zaman ayınyoruz ki, neden öğretmen olmayı istediğimi bile neredeyse unutmuş durumdayım." Ruby rostosunun üstünden gözlerini dikmiş ona bakıyordu. Sarah büyük olasılıkla ona gencecik yaşamının en sıkıcı akşamım yaşatmakta olduğunu düşündü. Bunun verdiği rahatsızlıkla ekledi: "Ve sonra ara sıra bir şey oluyor, halledilmesi gereken yeni bir sorun çıkıyor ve kendi kendine evet, ben bunu yapmayı istiyorum, buna değer diyorsun. Tıpkı şu anda olduğu gibi, örneğin sınıfımda bir kız var... çok sessiz ve utangaç, genelde sessizlerde olur bu... içinde sakladığı bir sır var. Ve ona ulaşabilecek tek kişinin ben olduğumu bilmek..." Bunu yüksek sesle düşündüğünü duyunca akşamın ne kadar büyük bölümünü kendi sorunlanyla ilgilenerek geçirdiğini fark edip utandı. "Her neyse Ruby, senin hakkında bazı şeyler öğrenmemin zamanı gelmedi mi?"

Ancak Ruby ilk başta üniversitedeki arkadaşlan ve annesinin kıyıdaki küçük pansiyonu hakkında konuşmaktan memnun kaldıysa da, sonradan konuyu büyük bir kararlılık ve ustalıkla yine Sarah'ya, Ashnave kumsalda geçirdikleri o güne getirdi. Yemeğe gelince, bir süre sonra tatlıdan umutlarını kestiler, güçlükle buldukları garsonlardan birine zorla hesabı ödeyip sonunda kalkmayı başardılar. Birlikte metro istasyonuna yürüyüp teşekkürler ve birbirlerini arama sözleri arasında veda ederken, Ruby'nin hâlâ soracak bir sorusu vardı.

"Senin şu narkolepsi" dedi, "tedavi edebiliyorlar, değil mi?"

Sarah başını iki yana salladı, "Ne yazık ki hayır. Bir kez yakalandın mı, ömür boyu geçmiyor. Belirtiler açısından yararlı olacak ilaçlar var ve yaş ilerledikçe de iyiye gidiyor. Dediğim gibi, katapleksi artık eskisi kadar kötü değil; ve bir diğer belirti olan uyku öncesi düşleri de hemen hemen tümüyle geçti gibi."

"Neye benziyordu?"

Sarah kollarını kavuşturup ürperdiğim hissetti. Geç oluyordu ve hava serinlemişti. Ruby'yi görmek güzeldi ama artık geçmişi düşünmek istemiyordu: eve dönüp kendi başına kalmak, o CD'yi yeniden çalmak, şarabı bitirmek, raporları tamamlamak istiyordu.

"Açıklaması güç" dedi. "Ama eskiden düşler görürdüm... öyle gerçektiler ki..."

Hızla eve yürürken kendi kendine bunu bile özleyip özlemediğini sordu. Bir zamanlar düşleri ile anılarını birbirlerinden ayıramıyor olmasına rağmen mi? Kuşkusuz o günleri unutmanın zamanı gelmişti: dikkatini bugünkü konulara yoğunlaştırmalıydı. Alison Hill'i ve bir iki kez onun o ciddi ifadesinin gerisinde gördüğü hüznü nasıl ortaya çıkartabileceğini düşündü. Kızın sınıfta oturmuş, Norman'ın astrologlar ve astronomlar konulu komik dersini dinlemezkenki yüzünü; dikkatsizce altdudağını çiğneyişini gözünün önüne getirdi... Ancak Ruby'nin canlandırdığı huzur bozucu görünümler hâlâ peşini bırakmıyordu ve bir dakika sonra açıklanamaz bir biçimde Alison'dan Veronica'ya geçmişti. Evet, o akşam geçmişten gelecek bütün hayaletlerin içinden Veronica: Veronica

İkinci devre

VII

Cafe Valladon'da oturmuş bir kitap okur ve sütsüz kahvesini yudumlayıp sigarasından bir nefes çekerken kendi kendine gülüyordu. Aralık ayının başıydı; dönem sonu yaklaşıyordu ve Veronica sıkıca sarınıp sarmalanmış, birkaç hafta önce çıktıkları alışverişte birlikte seçtikleri renkli yün kazağı giyiyordu. Kafe sıcak ve dumanlıydı; normal zamanda bile yarı saydam olan kalın pencereler bugün kat kat buğuyla kaplanmıştı. Havada öyle yoğun bir sigara dumanı vardı ki, Sarah önünü güçlükle görebiliyordu. Masaya ulaştığında durdu; bir bakış, bir gülümseme, kitabın kapatılmasını veya bir öpücük gönderilmesini bekledi. (Kalabalık içinde yanaktan öpüşür; daha fazlası için kendilerine izin vermezlerdi.) Sonunda Veronica'nın romanına dalmış olduğunu, oraya gelişini bile fark etmediğini görünce sessizliği bozdu;

"Baykuş ortaya çıktı mı?"

Eğilip bir öpücük almak için uzandı. Veronica'nın yüzüne yaslanan yüzü buz gibi gıdıklıyordu.

Veronica, "Tanrım, sen donmuşsun" dedi, "dışarda kar filan mı yağıyor?"

"Neredeyse." Sarah oturup Veronica'nın fincanından bir yudum aldı. "Eee, çıktı mı?"

"Henüz değil. Ama gittikçe daha korkunç bir hal alıyor."

Sarah sigara paketini aldı. "Bir tıkaç alabilir miyim?"

"Tabiî. Buyur."

'Tıkaç' sigara için kullandıkları gizli sözcüktü. Şifrelerinin hemen çoğu gibi o da Veronica'nın okumakta olduğu House of Sleep isimli romandan alınmıştı. Frank King isimli yazan ikisi de daha önceden tanımıyordu. Bu, Slattery'nin Cafe Valladon'un duvarlarını süslemek için sahaflardan topladığı yüzlerce kitaptan biriydi ve tesadüfen en sevdikleri masanın üstündeki rafın tam ortasında duruyordu. Sarah bir seferinde Veronica'yı beklerken okumaya başlamış ve kitaptaki 1930'lardan kalma modası geçmiş terimler ile inanılmaz ölçüde karmaşık öykü onu büyülemişti. Öykü, görünürde bir dizi çalıntı belge ve Baykuş isimli tanınmış bir suçlunun çevresinde gelişse de; gerçekte geceyarıları gerçekleşen bir dizi anlaşılmaz adam kaçırmalar ve mide bulandırıcı cinayetler için sunulan bir fondan başka bir şey değildi. Sarah o gün -yani çıkmaya başlamalarından yalnızca bir ya da iki hafta sonra- en seçkin bölümlerden bazılarını Veronica'ya yüksek sesle okumuş ve onu izleyen iki ay içinde kitap ikisi arasında son derece özel bir şaka haline gelmişti: onları birbirlerine bu kadar sıkıca bağlayan ve ilişkileri konusunda yabancılara karşı aşılmaz bir duvar ören o pek çok gizli bağdan biriydi.

Sarah sigarayı yakarak, "Devam et, neler oldu?" diye sordu.

"Smith denen şu adam."

"Kim o? Baykuş mu?"

"Henüz bilmiyoruz. Her neyse, Henry Downes'ı ve Robert Porter'ı ve de Aileen'i iskemlelerine bağladı ve bonoların nerede olduğunu söylemezlerse işkence yapmakla tehdit ediyor. Daha doğrusu, yalnızca Aileen'i. Kor halinde bir demirle."

"Aileen'i mi? Dalga geçiyorsun."

"Hayır, geçmiyorum. Şunu dinle: 'Dakikalar insafsızca geçiyordu. Smith demiri yine ortaya çıkardı. Artık kıpkırmızı parlıyordu ve mutfak kızgın madenin kokusuyla dolmuştu'."

Sarah neşeyle gülerek, "Harika" dedi.

"Aileen'e doğru yaklaşarak, 'Şimdi, Porter' dedi. 'Neredeler?' Porter, 'Bilmiyorum' diye mırıldandı. Dudakları titriyordu. 'Bir daha sormayacağım. Önce yüzünde hafif bir yanık olacak. Tabiî acı verecek ve iz bırakacak. Eğer bu da seni etkilemezse, teker teker gözlerini çıkartacağım. Ve unutma, ben sözümü tutarım.' Sıcak metal yüzüne yaklaşırken Aileen geri çekilmeye çalıştı. Gözleri kapalı, yanakları daha da bembeyaz kesilmişti. Ama hiçbir şey söylemedi ve bağırmadı. Henry çaresizlik içinde kıvranıyordu."

Veronica durdu ve başını kaldırınca Sarah'nın yanaklarının da tıpkı Aileen'inkiler kadar bembeyaz kesildiğini gördü. Gülümsemesi yüzünde dondu.

"Ah" Veronica kitabı kapadı, "özür dilerim. Düşüncesizlik ettim."

Sarah başını sallayıp neşeli görünmeye çalıştı. "Hayır, sorun değil. Devam et, çok komikti." Ama bu çabası uzun sürmedi. İskemlede arkasına yaslanıp gözlerini kapadı, "Aslında kendimi biraz kötü hissediyorum."

Veronica öne doğru eğilip parmaklarını sanki Sarah'nın gözkapaklarına değdirmek istermiş gibi uzattı. Sarah yüzünü buruşturup geri çekildi. "Yapma."

Özür dilerim." Veronica kahvesini yudumlayıp konuyu değiştirmeye karar verdi, "Günün nasıl geçti? Daha soramadım bile."

Bugün Sarah'nın yakındaki bir ilkokulda başladığı öğretmenlik stajının ilk günüydü. Bütün hafta bu nedenle huzursuzlanmış, kendini fazlasıyla hazırlamış, kırk dakikalık ders için yaklaşık altı saatlik malzeme toparlayıp gitmişti.

"Fena değildi" dedi. "Aslında iyiydi."

"Kartımı aldın mı?"

"Evet, aldım," dedi Sarah. Bir an için gözleri saf, koşulsuz bir sevgiyle parladı. "Teşekkür ederim." Sigarasının külünü silkip ekledi "Aslında aldığım tek iyi şanslar kartı da değildi."

"Bırak tahmin edeyim. Robert mı?"

"Korkarım öyle. Gecenin bir vakti kapımın altından atılmış yalvaran bir küçük not."

"Zavallı kuzucuk. Sana tutulmuş." Veronica bunu hafif haince bir ifadeyle söylemişti. Sarah fark etti ve elinde olmadan hoşuna gitti.

"Ona fazla yüklenme" dedi.

"Peki neler oldu? Neye benziyorlardı? Onlarla ne yaptın?"

"Güvenli yolu seçip başlangıç olarak onlara Stevie Smith gibi bir şeyler vermeyi düşündüm. Ama son dakikada, hayır, dedim, biraz daha çaba harcayalım ve zoru deneyelim. Bu yüzden onlara Maya Angelou'nun şiirini okuttum. Hani şu 'Yaşlılar İçin Şarkı' bilir misin?"

"Ama o kölelik hakkında. Çocuklar senin neden söz ettiğini anlamamıştır."

"Ama anladılar işte, önemli olan da bu. Onlara açıklamam gereken birkaç güç tarafı vardı ama, çocukların neleri anlayabildiklerini ve neler hakkında konuşabildiklerini bilsen şaşarsın. Eğer... eğer yazarı yeterince iyiyse... Şiiri harika bir biçimde ele aldık ve bunun neye benzediğini hayal bile edemezsin Ronnie. O otuz çocuğu düşünmek ve bugün benim sayemde, kafalarında daha önceden olmayan bir şeylerin bulunması. Harika bir duygu..."

Veronica sırıttı, "Başaracağını biliyordum." Sonra daha hafif bir sesle sordu, "Her seferinde bu kadar hazırlık yapmayacaksın, değil mi?"

"Sanmam. Neden?"

"Çünkü seni göremiyorum. Günlerdir ortalarda yoktun."

"Eh..." Sarah derin bir soluk aldı. Sesinde heyecanlı bir titreşim vardı. "Seninle bu konuyu konuşmak istiyordum. Sana bir şey sormak istedim."

Veronica bekledi. "Evet?"

"Ashdown'da kalan bir çocuk var. Odasından çıkıp kampüse döndü. Olay şu ki..." (Veronica'nın aç, bekleyen gözlerine baktı) "şey, teknik açıdan çift kişilik bir oda. İki yatak var ve çok büyük. İkinci katta. Merak ediyordum ki... yani, oraya taşınmayı isteyip istemeyeceğini düşünüyordum."

Veronica "Kendi başıma mı?" diye sordu.

"Aslında hayır, beraber demek istedim."

"İki sevgili olarak mı?" Veronica'nın bu sözcüğü hınzırca vurgulaması Sarah'nın telaşla çevresine bakınmasına yol açtı. "Aynı odada kalan iki sevgili mi? Üniversite yöneticileri buna ne der?"

"Hiçbir şey tabiî. Nereden bilecekler ki... bizi?"

Veronica bu şakadan vazgeçmeyecek kadar zevk alıyordu, "Skandali düşün ama."

"Sence çok cüretkârsa... yani, sence bir sorun varsa..."

Veronica "Sarah" dedi. Onun elini tuttu, önce sıktı, sonra okşamaya başladı, "Seninle aynı odaya taşınmayı çok isterim. Bayılırım."

"Sahi mi?"

"Sahi." Dudaklarının köşesinde yine bir gülümseme belirdi. "Ama zavallı Robert. Deliye dönecek."

Sarah kapıya bakarak, "İti an..." dedi.

Robert onlara katılmadan önce kısacık bir süre duraksadı. Sarah'nın Veronica'yla olmaktan ne kadar hoşlandığını görmenin acısına rağmen onun yanına oturma zevkinden kendini mahrum edemezdi. Veronica'nın yanına oturmayı tercih etmişti; ya herhangi bir niyeti olduğu izlenimini vermekten kaçınmak için ya da Sarah'nın tam karşısına oturursa ona bakmak için daha çok mazereti olacağından

"Selam" dedi ve Veronica, ona yer açmak için yana kayarken ağzına kadar dolu kahve fincanından birkaç damla döktü, "nasıl gitti"?"

Sarah, "Harikaydı" dedi, "çok güzeldi."

"Sahi mi? Biliyordum."

"Çocuklar harikaydı. Personel de çok iyi..."

"Başarılı oldun mu? Seni sevdiler mi?"

"Evet, öyle görünüyordu. Oranın harika bir havası var. Yani, böyle düşünmek için biraz erken ama, yıl sonunda beni kabul etseler... biliyor musunuz, harika olurdu."

"Gerçekten mi? Demek buralarda bir iş arayacaksın, öyle mi? Kafası çalışmaya başlamış, kendi planlarını onunkilere uyduruyordu. Gerekirse o da bu yörede bir iş bulabilirdi ya da üniversitede kalıp lisansüstü eğitim görebilirdi.

Sarah, "Evet, her ikimiz de buralarda iş arıyoruz" dedi. "Biliyorsun, sana söylemiştim Ronnie kendi tiyatro grubunu kurmak istiyor.

"Ah, evet." Robert o pek bildik moral bozukluklarından birine saplandı, ama oyuna katılmaya kararlı olduğundan Veronica'ya dönüp sordu, "O iş nasıl gidiyor?"

"Devam ediyor." Yine House of Sleep'i açmıştı ve konuşmaları yarım kulak dinliyordu, "Olası sponsorlar arayışındayım."

"Destekçi mi?"

"Bilirsin, işletmeler filan. Bugünlerde işler böyle yapılıyor: özel girişim!'"

Sarah heyecanla, "Ronnie'nin büyük bir avantajı var" dedi, "ekonomi konusunda çok şey biliyor."

Veronica finansal becerileri hakkındaki bu sözlere değil; kitapta kendisini eğlendiren bir şeye güldü.

"Onları Canlı Getir, Tedbirlilerin Yolları, Mor Sislere Bürünenler."

Sarah, "Pardon?" dedi.

"Bunlar arka kapakta duyurulan diğer kitaplar. Boyalı Kız Olayı. Connie Morgan Keresteciler Kampında; vay, bu gerçek bir lezbiyen klasiğine benziyor. Şunları dinleyin... Sözde Eş, Kendi Kendisiyle Savaşmak, Eşcinsel Üçgen... Bu inanılmaz: sanırım burada bir tez malzemesi bulduk. Sonra kahkahalar atmaya başladı. "Ah bakın, sana göre bir tane, Robert. Siz ve Eliniz. Belki de benimle Sarah'yı düşünürken okuyabileceğin bir şey."

"Ronnie!" Sarah utanç içinde masanın altından bir tekme attı. Ama Robert onun gözlerine baktığında, kızın kendisine değil, sevgilisine baktığını gördü. O gözler yalnızca o sevgiliye yönelik bir hafiflikle, neşeyle gülüyordu. Son derece mahrem ve özel bir neşeydi bu. Robert gözlerine dolan yaşları tuttu ve aniden, bir an için bilincini yitirdi; kendine geldiğinde beraberinde canlı ama beklenmedik bir de cümle geldi:

"Bu gece gözlerinde bir körlük gördüm..."

Veronica gitmek üzere kalkıyordu. Bir şeyler söylüyordu. "… bir ilgisizlik ki bana..."

Ona neyi hissettiren? Ne hissediyordu?

"O halde ne yapacağız?"

Veronica'nın sözlerini şimdi duyuyordu.

"Ne zaman taşınıyoruz?"

Sarah, "Seni sonra bulurum" diyordu, "o zaman konuşuruz,"

Veronica her ikisine de veda edip gitti. Robert'ın önünde öpüşmediler.

Sessizlik oldu. Sarah mahcup, gülümsedi, Robert da gülümsemek için elinden geleni yaptı.

Sonunda, "Ne diyordu?" dedi. "Beraber mi oturacaksınız?"

Sarah başıyla onayladı. "Ashdown'a geliyor. Geoff'un eski odasına geçeceğiz."

"Tamam." Onun özümsemesi, öğrenmesi için yeni bir şey, "İyi olur."

"Evet. Sanırım olacak. Sanırım hoş olur."

"İyi." House of Sleep'i açtı, göz attı, ama hiçbir şey görmüyordu. "Bu da demek oluyor ki, senin odan artık boş, değil mi?"

"Sanırım." Şimdi ne soracaktı? Herhalde oraya kendisi taşınmak gibi fetişist bir arzu beslemiyordu? "Ne olmuş?"

"Arkadaşım Terry oda arıyor, hepsi bu. Ona söz etmemde bir salonca var mı?"

Sarah'nın içi rahatlamıştı. "Evet, tabiî" dedi. "Iyi olur."

Yine sessizlik. Daha uzun ve daha da ezici. Sarah havadan sudan konuşmaya çalışıyordu. Bir düzine boş, anlamsız söz dudaklarına takıldı kaldı.

Robert hâlâ romanı okuyormuş gibi yapıyordu. "Bu Slattery'nin mi?"

"Evet. Şurada duruyor." Sarah raftaki boş yeri gösterdi.

Robert, "Şu arkadaşım, Terry" dedi, "kitaplardan birinin içinde on pound tutuyor."

"Sahi mi? Niçin?"

"Bilirsin işte. Kara günler için. Parasız kalırsa diye."

"İyi fikir"

"Cok zekice, değil mi? Birinin onu orada bulma şansı milyonda bir." Sarah bu sözlerin nereye varacağım bilmiyordu, ama Robert'ın sonraki belirsiz sözleri konuyu biraz daha aydınlattı. "Sarah, günün birinde... bir şey bırakmak istersem buraya koyarım. Bu kitabın içine."

"Ne demek istiyorsun?"

"Sayfa…" (sayfaları gelişigüzel çevirdi) "... sayfa yüz yetmiş üç. Nerede bulacağını bilirsin."

"Ne tür bir şey? Para mı demek istiyorsun?"

"Belki para; ya da... herhangi bir şey. Bilmiyorum." Bu doğruydu: ona bunu neden söylediğini pek bilmiyordu. Ama her nedense önemli gibiydi. "Unutmazsın, değil mi?"

Sarah, "Robert..." diye söze başladı; ama ona bu gizli iletişimi için araç seçerken, kendisi ile Veronica'nın birbirleri için hissettikleri her şeyi; aşklarını simgeleyen kitabı seçtiğini söyleyemedi. Şimdi bu çelişkiyle onu nasıl aşağılayabilirdi ki? Çok zalimce olurdu. "Gitmeliyim" diyebildi. "Ben... bak, seninle dalga geçtiysek üzgünüm."

Robert parmağını kitabın yeşil sırtı üzerinde gezdirirken hiçbir şey söylemedi.

"Evde görüşürüz, tamam mı?"

'Tamam" dedi. Sarah gittikten sonra boş boş onun oturmakta olduğu yere bakakaldı. Bininci kez onun yokluğuna alışma mücadelesi veriyordu.

Terry on dakika kadar sonra kafeye geldi ve Robert bir ders kitabına dalmış, dilini dalgın dalgın dişlerinin arasından uzatmıştı; kamaşmış omuzlan kasvetinin ve dikkatinin göstergesiydi.

"İntihar notunu nasıl yazacağını düşünen birine benziyorsun" dedi. Robert kısa, neşesiz bir kahkaha attı ve şaşırtıcı bir telaşla kitabını kapattı. Ne Terry'nin ne de başka birinin Sarah'yla ilgili bir şiir yazmaya başladığını bilmesini istemiyordu.

Terry, "Çalışmalarına biraz ara verebilir miyiz?" diye sordu.

"Siz mi?"

"Evet, birileriyle buluşacağım."

"Sorun değil. Otur. Sana haberlerim var zaten. Barınma sorununu çözdüğümü sanıyorum." Sonra ona Sarah'nın boşalan odasından söz etti.

Terry gürültücü bir komşusunun günde on dört saatlik uykusuna engel olduğu gerekçesiyle kampüsteki yurttan ayrılmaya karar vermişti. Ashdown'a gelme düşüncesinden hoşlandı ve arkadaşları masaya gelip onlara katıldığında her şey planlanmıştı bile. Gelenlerin ikisi de sinema öğrencisiydi ve birinin adı Luke, diğerininki Cheryl'di. Sinema bölümünün geleneksel üniforması olan, Oxfam'in ikinci el giysilerini giyiyorlar; ve tıpkı Terry gibi, onlar da hem günde birkaç öğün yemeğe, hem de güneş altında uzun bir tatile ihtiyaçları varmış gibi görünüyorlardı.

Luke, House of Sleep'i eline alıp, "Şu kitap ne ki?" diye sordu.

Robert kitabı onun elinde görünce irkildi. Sanki kutsal bir emanete saygısızlık ediliyormuş gibi geldi.

"Rafta bulduğum bir şey," dedi. Kitabı geri almaya çalıştı, ama Luke sıkıca tutuyordu.

"Frank King'in o halde?" Baş sayfalardan birine bakıp aynı yazarın diğer romanlarının listesini gözden geçirdi. "Burada kitaplarından birinin sinemaya uyarlandığı yazıyor."

"Öyle" dedi Terry, "adı The Ghoul'du. 1932'de Boris Karloff ve Eric Hardwicke'le filme aktarıldı."

"The Ghoul mu? Hiç duymadım."

"Ah!" Terry muzaffer bir edayla gülümsedi, "Çünkü tüm kopyaları kayıp. En azından Ingiltere ile Amerika'da."

Robert kitabı gizlice rafına yerleştirdi.

Luke, "Peki sen nereden biliyorsun?" diye sordu.

"Kayıp filmlerle ilgili bir yazı okuyordum. Aslında," Terry durdu, kendinden pek hoşnut görünüyordu, "onlarla ilgili bir kuram geliştirdim. Duymak ister misiniz?"

"Harika" dedi Cheryl, "şu senin kuramlarının bir yenisi." Gülümsüyordu.

Anlaşılan Terry'nin son kuramı özellikle kışkırtıcı bir düşün ardından, hemen o sabah tasarlanmıştı. Düş, elma çiçekleri, sarı saçlı bir kadın, güneşli bir yamaç ve geniş kenarlı bir şapkayla ilgiliydi. Yitik filmler ile yitik düşleri ilgilendiriyordu ve en azından Robert onu dinlemekten pek hoşnuttu; Salt Sarah ve Veronica'yla son buluşmasının anılarından kurtulmak için bile olsa.

Terry, "Filmlerin de tıpkı toplu bir bilinçaltı gibi, düşlere benzediğini söylemenin klişe olduğunu biliyorum" diye söze başladı, "ama hiç kimsenin bu düşünceyi sonuna dek götürmediğini düşünüyordum. Farklı farklı düşler yok mudur? Ve aynı biçimde, birer karabasana benzeyen korku filmlerinin yanı sıra, erotik düşlere benzeyen Deep Throat ve Emmanuelle gibi açık saçık filmler vardır." Kakao kuanından bir yudum alırken konuya ısınıyordu. "Sonra bir de yeni çevrimler, tekrar tekrar anlatılan öyküler var. Onlar da tekrar tekrar gorülen düşlere benziyor. Bir de, Kayıp Ufuklar ve Oz Büyücüsü gibi teselli edici, ileriyi gören düşler var. Ama bir film kaybolduğunda hiçbir zaman gösterilmemişse, kaybolmuş ve hiç kimse onu görmemişse, en güzel düş çeşidi budur. Çünkü bu, hayatta gördüğünüz en güzel düş olabilir, ama tam uyanırken aklınızdan çıkar ve birkaç saniye sonra onunla ilgili hiçbir şey anımsamazsınız."

Robert, "Ama bu hiç oluyor mudur?" diye sordu, "Yani, eğer birisi bir film çekme zahmetine ve masrafına katlanırsa, sonra onu bir mahzene kilitleyip hiç kimseye göstermezlik etmez."

Film uzmanları bu saf kişi için akıllarına gelen bütün kayıp filmleri sıraladı: Greed'in sekiz saatlik versiyonu; Jerry Lewis'in Nazi toplama kamplarında çalışan bir palyaçoyu anlattığı filmi The Day the Clown Cried; Şahane Ambersonlar'ın kayıp bobinleri; Orson Welles'in efsanevî filmi The Other Side of the Wind; Peter Sellers'in oynadığı ve tümüyle Guernsey Adası'nın altındaki dehlizlerde çekilen İkinci Dünya Savaşı dramı, The Blockhouse; Double Indemnity'deki kayıp gaz odası sahnesi; The Private Life of Sherlock Holmes'tan çıkartılan dört sahne...

Terry, "Ama Wilder zaten öylesine sıradan bir yetenek ki" dedi, "onun filmlerinden birini eski haline getirme zahmetine kim katlanır ki?"

Luke, "Aslında o benim en sevdiğim yönetmen" dedi. "Seninki kim?"

Bu çok sevilen bir oyundu. Terry dudaklarını büzdü. "Benim yok sanırım" dedi, "ya da en azından, oralarda bir yerde olduğundan eminim, ama onu henüz bulamadım."

"Onu mu?" dedi Cheryl.

"Dürüstlüğünden hiç ödün vermeyen birisi olmalı. Hem yazan, hem de yöneten birisi. Bana göre bir film temelde bir sanatçının kişisel vizyonunun ifadesidir."

Diğerleri onun çok havalı olduğunu düşünse de, dilini tuttu.

"Zamanı gelince kendim de yazmak istiyorum. Ve yönetmek. Aslında şu sırada bir senaryo yazıyorum."

Robert buz gibi olmuş kahvesinden bir yudum aldı. Cherly bir şeker poşetini açmaya başladı ve Luke da tırnaklarını inceleme koyuldu.

"Size anlatayım mı? Bir adamın hayat hikâyesi. Adamı hep aynı oyuncu canlandıracak ve elli yıllık bir dönemde çekilecek. Bir buçuk saat içinde oyuncunun delikanlılıktan yaşlılığa geçişini izleyeceksiniz Yirmi yaşında, gençlik heyecanıyla dolu yüzünden; yetmiş yaşında acı ve düş kırıklığının yarattığı çizgilerle dolu yüzüne zalimce geçişler olacak. Umudun çaresizliğe dönüşmesinin baş döndürücü hızda çekilmiş bir anlatımı."

Kısa bir sessizlik oldu. Sonra Luke, "Bence sigorta edilmesi pek kolay olmaz" dedi ve hesabı ödemek için kalktı.

Noel geldi geçti, ilkbahar dönemi başladı ve birkaç hafta geçmeden Terry en sevdiği yönetmeni sonunda keşfettiğine karar verdi. BBC2 bir cumartesi sabahı erken saatlerde Salvatore Ortese'nin 1947 tarihli, Trapani isimli küçük bir balıkçı köyünde yaşayan iki rakip aileyi anlattığı yenigerçekçi dramı II Costo della Pesca isimli filmini altyazılı olarak gösterdi. Terry bu az tanınan italyan film yapımcısını uzaktan bilse de, eserlerinden hiçbirini görmemişti, ama onda tıpkı yıldırım çarpması gibi ani ve aydınlatıcı bir etkisi oldu. Filmi yarım şişe kırmızı şarabı içtikten sonra Ashdown'daki televizyon odasının karanlığında yalnız başına seyretti. Film başlamadan önce biraz uyuşmuş gibiydi ve kendini yatmaya hazır hissediyordu. Ancak beş dakika geçmeden yine uyanıp yukarı, odasına koşup tepkilerini kaydetmek üzere bir defter aldı. Yaşlı balıkçıların yıpranmış yüzlerinin çok yakından gösterilmelerinden etkilenmişti (deftere "bir manzara olarak yüz" diye yazdı); kıraç Sicilya kıyılarının çarpıcı siyah bir yaz çekimlerinden ("kişilik olarak manzara" diye ekledi) ve dram sadeliğiyle karakterlerin acılı durumlarına gösterilen yoğun ilgiden ("yoğun bağlantı ve ergonomi") bahsetti. Şişenin kalanını da bitirmişti. Terry sonunda sıradan insanların yaşamlarına yönelik samimi bir sempatiyi düz, ama iyi değerlendirilmiş sinema bilgisiyle birleştiren ve sanat dalının hedef alması gerektiğini düşündüğü her şeyi temsil eden bir yönetmen bulmuş gibiydi.

Aynı gün öğleden sonra, kapanış saatinden hemen önce üniversite kitaplığına gitti ve Cambridge Film Rehberi'nde Ortese maddesinin fotokopisini çekti:

"ORTESE, SALVATORE (1913-1975). İtalyan yönetmen. 1930'lu yılların ortalarından itibaren yayına hazırlama ve seslendirme konularında çalıştı. 'Luciano Serra, Pilota' (1938) filminin senaryosunda ROSSELLİNİ'ye yardım ettiği söylenir. Savaş sırasında sayısız kısa belgesel yönetti ve 'II Costo Delia Pesca' (1947) ile uzun metrajlı filmlere başladı. Bu film Rossellini'nin 'Roma, Açık Şehir'i ve De Sica'nın 'Sciuscia'sıyla birlikte yenigerçekçilik akımının ilk örneklerini oluşturmaktadır. 1950'lerde yaptığı filmler 'Pase Senza Pietâ' (1951) ile daha neşeli 'Morte da Fame' (1955) de dahil, diğer yönetmenlerin ihanet ettiğini düşündüğü harekete yönelik süregiden bağlılığını göstermektedir. Özellikle De Sica'nın 'Umberto D'deki (1952) duygusallığını çok eleştirmiştir. 1960'larda İtalyan sineması seks filmleri modasına ve Federico FELLİNİ'nin bayağı aşırılıklarına kapılınca Ortese'nin ekonomik ve insanî ilişkilerle ilgili görüşleri daha da yoğunlaşmış ve bu dönemde büyük bir stüdyoda çektiği tek renkli film olan 'E la Vita'nın (1964) sonu fazlasıyla karamsar görüldüğünden, yeniden çekilmesi gerekmiştir. (Filmde şizofren oğlunun tedavi giderlerini karşılamak için fahişeliğe başlayın sevgi dolu bir anne anlatılmaktadır. Kadın sonunda Floransalı, varlıklı bir çiftçinin evinde hizmetçi olur, ama Ortese'nin orijinal versiyonunda ailesini sağlıksız ve kalabalık dairelerinden çıkartmaya yetecek parayı neredeyse topladığında, olağandışı bir elektrikli süpürge kazasında iki bacağını birden kaybeder.) Ortese'nin son filmi hiçbir zaman gösterilmemiştir. Orduya yönelik korkunç ve acımasız bir eleştiri ve yönetmeninin deyişiyle 'insan ruhunun alçalmasına ağıt' olduğu söylenen 'Sergente Cesso' (1972) dağıtımcı bulamamış ve ancak bir avuç insan tarafından görülebilmiştir. Bunlar arasındaki bir İtalyan eleştirmenin seansı on dakika sonra terk ettiği ve gazetecilere, 'Ortese'nin tıpkı hasta bir hayvan gibi uyutulması gerekir' dediği söylenir. Daha başka film projeleri için para bulamayan Ortese yaşamının son üç yılında Toscana dağlarında inzivaya çekilmiş, 1975 kışında zatüreeden ölmüştür."

Demek gerçekten de "kayıp" bir Ortese filmi vardı! Terry bu son cümleleri okurken içinde ani bir heyecan hissetti. Bu yönetmenin hem bilinen, hem de bilinmeyen eserlerini bulmanın kendisi için bir saplantı haline geleceğini hemen anladı. Pazartesi sabahı danışmanının odasına gidip üçüncü yıl tezinin konusu olarak Ortese'nin yaşamını ve çalışmalarını incelemek üzere izin aldı.

Saplantılar tabiî asla paylaşılamaz. Sonraki birkaç haftaboyunca ne zaman bu filmlerle ilgili duygularını açıklamaya çalıştıysa ya da kampüsteki sinema salonlarında ne zaman arkadaşlarına gösteriler ayarladıysa, katı bir sıkıntı ve anlayışsızlık duvarına çarptı. İlkbahar döneminin sonlarına doğru böyle bir durumda Robert'la estetik konulu ufak bir tartışmaya girdiler.

Film bölümünden çıkıp kampusun otoparkına doğru yürürlerken Robert ona, "Neden hiç neşeli filmlerden hoşlanmazsın?" diye sordu "Neden yalnızca acı dolu ve üzücü filmleri seversin? Neden en sevdiğin filmler başkalarınınkilere benzemez? Kazablanka gibi ya da Noel'de gösterilen o James Stewart filmi gibi?"

Terry, "Çünkü onlar gerçek sanatçıların eserleri değil" dedi, "ve onlarla ilgili hiçbir gizem, hiçbir sır yok."

"Ah, ama bu çok tutucu. Aslında sen de büyük bir züppesin, değil mi? Çünkü görmeye değer tek filmin hiç kimsenin hiçbir zaman göremeyeceği bir film olduğunu düşünüyorsun."

Terry'nin dünyanın dört bir yanındaki arşivlere ve kaynak merkezlerine Ortese hakkında yirmiden fazla mektup göndermiş olmasına rağmen, onun bu en tanınmamış filminden tek bir kare bile bulamamış olduğu doğruydu. Yine de, bu onun beş bin kelimelik, 'Gösterilemeyeni Göstermek: Salvatore Ortese'nin Sergente Cesso Filmine Yönelik Seyirci Tepkilerinin Araştırması' isimli bir tez üzerinde çalışmasına engel değildi. Danışmanı teze bayılmıştı ve Terry onun desteğiyle çalışmasını Frame isimli saygın bir dergiye göndermeye hazırlanıyordu.

"O da bir başka şey" dedi Robert, "bence seyretmemiş olduğun bir film hakkında yazmış olman da çok saçma."

"Ama kimse görmüş mü ki? Konu da bu zaten. Böyle bir film var mı?"

"Bence sen deliriyorsun. Senin için üzülüyorum, biliyor musun. Ruhsal ve fiziksel durumun için kaygılanıyorum."

Terry, "Söyleyene bak" dedi. Otomobilinin yanına gelmişlerdi ve ceplerinde anahtarları arıyordu. "Garip saplantısı olan sensin." Buk sert olduğunu fark edip daha nazikçe sordu, "Robert, ne zaman unutacaksın?"

"Bunu neden isteyeyim ki?"

Terry içini çekip sürücü koltuğuna oturdu, "Benimle gelmiyorsun demek?"

"Hayır. Jonah'da yemek yiyebileceğini söyledi. Sanırım oraya gidip onu arayacağım."

Terry motoru çalıştırırken, "Gözyaşlarıyla bitecek" dedi, "seni uyarıyorum."

Robert bir şeyi hatırladı. "Bu sabah biri seni arıyordu. Garip bir adam. Amerikan aksanlı."

Terry yüzünü buruşturdu. "Joe Kingsley değil ya?"

"Evet o. Sana önemli bir şey soracağını söyledi."

Terry, "Bekleyebileceğinden eminim" dedi ve kampusu çevreleyen yolda hızla basıp gitti. Dikiz aynasına yalnızca tek bir kez göz atıp otoparkta yalnız başına, terk edilmiş kalakalan Robert'ı gördü.

VIII

Terry, ne Salvatore Ortese'yi ne de onun efsanevî "kayıp" filmini yıllardır hiç düşünmemişti. Ancak salı sabahı klinikten çıkıp kampüse giden otobüse bindiğinde, o anıların hızla geri gelmesine ve yasak bilgilere yönelik o eski açlığı duyarken yaşadığı telaşa şaşırıp kaldı. Kütüphaneye girer girmez bu duygulara kapılmaya başladı. Kütüphanenin kapılan çekici bir nefes verişe benzer bir sesle otomatik açıldı (bu da ona, öğrencilik günlerini hatırlattı) ve çok geçmeden kendini eski, bildik rafların karşısında buldu. Bu dizi dizi yeşil sırtlı kitaplara bir zamanlar öylesine gömülmüştü ki, isimlerini hemen hemen ezbere öğrenmişti: Positif, Film Comment, Sight and Sound, Cahiers du Cinema. Arayışın da burada başladığını hatırlıyordu. Bu yayımlarla ilgili her yıllığı taramış ve Ortese ile filmlerine yönelik en küçük bir referansı bile izlemişti. O günlerde ne kadar tutkulu; ne kadar hırslıydı... Terry Dr. Dudden'la yaptığı görüşmede bunu bir depresyon dönemi olarak tanımlamıştı; ancak şimdi yanıldığını anlıyordu. O zamanlar belki günde neredeyle on dört saat uyuyordu, ama en azından bir amacı, bir hedefi vardı. Bütün o enerji ne zaman dağılmış, gelişigüzel bir biçimde silinip süpürülmesine ne zaman izin vermişti?

Terry kampusun sanat merkezinin yanındaki bir kafede yasak bir fincan kahvenin çağrısına karşı koyamazken bu soruyu düsündü. Nostaljik bir ziyarette bulunmayı düşündüğü eski selfservis kafe ya Jonah's ortadan kalkmış gibiydi. Son on iki yıldır üniversitede büyük değişiklikler olmuştu. Bu lokantanın kendisi de yepyeniydi. Pırıl pırıl masalar, krom eşya ve bir düzine renkli soyut resmin camları ışığı yansıtıyordu. Yanındaki sinema da yeniydi. Yeni bir de konser salonuyla Stephen Webb Centre isimli bir tiyatro vardı. Eğer fark etseydi, bu ayrıntı Terry'nin durup düşünmesine yol açabilirdi. Ancak o yitik ideallerinin gizemini düşünmekle fazlasıyla meşguldü; başka şeylerin yanı sıra, Ortese hakkında yaptığı son araştırmaları anımsamaya çalışıyordu. Kasım 1984'te İtalya'ya yaptığı gezide olmalıydı. Terry bir film çekimiyle ilgili olarak -gerçi Frame o makalesini hiç yayımlamamıştı- Milano'ya gitmiş ve sonra birkaç günlüğüne Roma'ya geçmişti. Orada Cinecitta arşivlerinin Terry gibilerini uzakta tutmakla görevli kahverengi gözlü, tatlı ve seksi danışma görevlisiyle bıkıp usanmadan flört edip arşivlere girmeyi başarmıştı. Kız sonunda ona kütüphanedeki fotoğrafları göstermiş ve orada diz boyu negatifler ile sekize on siyah beyaz fotoğraf arasına gömülü geçen on iki saatin ardından aradığını neredeyse bulmuştu (öte yandan bunu unutmuştu; böyle bir şeyi nasıl unutabilirdi). En azından filmin yalnızca söylentiden ve gazetecilerin spekülasyonundan ibaret olmadığının, gerçekten var olduğunun kanıtına ulaşmıştı. Bir fotoğraf bulmuştu.

Tek bir fotoğraf. Belki de Terry'nin ateşli hayal gücünde bir tür sanatsal Kutsal Kâse haline gelmiş filmin yetersiz bir anısı; ancak salt bu nedenden ötürü çok daha değerli. Peki ona ne olmuştu? Inanılmaz olan da buydu işte: Terry anımsayamıyordu. İtalya'dan yanında getirdiğine emindi, sonra da bir yerlere saklamış olmalıydı. Ancak o günden beri en az altı kez adres değiştirmişti ve fotoğrafın bütün taşınmalardan sağ çıktığına emin değildi. Birdenbire fotoğrafın kaybolmuş olabileceği düşüncesi onu dehşete düşürdü.

Paha biçilmez bir anıya karşı nasıl bu kadar pervasız bir tutum takınabilirdi? Eğer Sergente Cesso saniyede yirmi dört kareyle iki saat çeviriyor idiyse, filmi oluşturan 172 800 görüntüden büyük olasılıkla geriye kalan sonuncusunu ele geçirmişti (çalmıştı demek daha doğru olurdu). Bugün, on iki yıldan beri ilk kez, bunun ne muazzam bir şey olduğunu hissetti. Londra'ya koşup onu aramaya başlamadan önce klinikte kalma süresini tamamlayabileceğinden kuşkuluydu. Eve gidip bugünlerde eşya yerine geçen, döküntülerle dolu olan kolilerin ve dosyalann içinde onu arayacaktı.

Terry bir fincan kahve daha söyledi, sonra onu bitiremediğini görüp şaşırdı. Belki de çok acı diye düşünüp biraz şeker ekledi, ama bunun da yararı olmadı. Ellerinin titremeye başladığını fark etti. Kendini uyanık hissediyordu. Ancak bu garip, sinirli, yapay bir heyecandı ve son günlerde hissettiği daha yerleşik dinlenmişlik duygusuna engel oluyordu. Kendisinden pek beklenmeyecek bir şekilde, bir yürüyüşe çıkma zamanının geldiğine kanaat getirdi.

Öğleden sonra çoğunlukla yürüdü; önce çoktan beri kaybolduklarını görünce şaşırmadığı eski yerleri görmek için kasabaya gitti. Cafe Valladon kapanmış, yerine bir Hıristiyan kitabevi açılmıştı. Planetarium da gitmiş, yerine bir turizm danışma merkezi ile yerel tarih öğreten küçük bir müze açılmıştı. Ancak kütüphane hâlâ duruyordu. The Half Moon'la anne babasının bazen kaldıkları Crown Hotel de öyle. Ufacık bir profesyonel ilgi kırıntısıyla sinemada Oyuncak Dünyası, Kuş Kafesi ve Chalk and Cheese 4'un oynadığını fark etti.

Cevrede hâlâ bir solgunluk; uzun zamandır kullanılmayan bir çekmeceyi açtığınızda duyulan, hüzünlü anıların hafif kokusuna karışan bir küf kokusu vardı. Çok geçmeden iyice morali bozuldu. Bunu üzerine yarların üzerinden geçen, öğrenciyken tembelliğinden hiç aman vermediği, ama şimdi sıkı bir yürüyüş ve tertemiz deniz havası beklentisiyle çekici gelen yola yöneldi. Hızlı yürürse, Dr. Dudden'la saat beşteki randevusuna on dakika erken gidebileceğini hesapladı.

Terry yarların tepesinde kararlı adımlarla yürürken Sarah da okuldan eve dönüş yolunda, daha düşünceli bir biçimde parkın içinden geçiyordu. Ruby'yle buluştuğunun ertesi günüydü ve hâlâ buluşmanın uyandırdığı anıların etkisindeydi.

Haziranın bu son haftasında yaz hâlâ gelmemişti. Tek tek birkaç güneşli gün Londralıları bir sıcak dalgasının geldiğine inandırmaya yetmiş; bu nedenle gökyüzü bulutlu olsa ve kuzeyden gelen bir rüzgâr yağmur çiselemekle tehdit etse de, çoğu kişi şort ve tişört giyiyordu. Sarah iş kıyafetinin içinde bile titremeye başladı. Alison Hill'i bir bankta yalnız başına otururken gördüğünde tek düşüncesi de, kızın yalnızca tek başına ve sıkılmış değil; aynı zamanda üşüyor olduğuydu.

Spor yarışmaları olduğundan, öğleden sonra ders yoktu. Sarah ilk birkaç yarışmayı seyrettikten sonra artık orada kalmasına gerek olmadığına karar vermiş ve yarışmalara katılmayan öğrencilere de ister seyredebilecekleri, isterse evlerine gidebileceklerini söylenmişti. Alison'ın ikisini de yapmamış olduğunu görmek şaşırtıcıydı.

Banktaki küçük, zayıf kızın tepesine dikilip, "Merhaba" dedi, "burada tek başına ne yapıyorsun?"

Alsion sakin sakin, "Oturuyorum" dedi.

"Bir dakikalığına yanına oturabilir miyim?"

Alison -pek seçeneği olmadığından- başını salladı.

Sarah onun yanına yerleşirken, "Yarışmaları seyretmiyorsun demek?" dedi.

"Hayır."

"Biraz sıkıcı mı sence?"

"Hımm."

"Evet..." Sarah nasıl yaklaşmak gerektiğini düşündü. "Bu civarda mı oturuyorsun? Neredeyse komşu sayılırız."

Alison, "Buraya çok yakın" dedi. Parkın kapılarından birini işaret etti, "Orada oturuyoruz. Ana caddede değil, ama çok yakın."

"Yedi Kız Kardeş Sokağı'nda mı yani?"

"Evet."

Sarah, "Orası benim evimden çok uzak değil" dedi. Teknik açıdan bu bir yalandı, ama bu koşullar altında mazeretim var, diye düşündü. "Eve birlikte yürümek ister misin? Bu park yalnız olmak için her zaman iyi bir yer değildir."

Alison, "Henüz eve gidemem" dedi. "Annem iştedir."

"Anahtarın yok mu?"

Alison başını salladı. "Var sanıyordum ama bulamıyorum. Heybemde olması gerekiyordu. Evde bırakmış olmalıyım."

"Annen kaçta gelir?"

"Yedide, demişti."

Dört saat daha vardı. Sarah hemen Alison'ın arayabileceği bir akraba ya da komşusu olup olmadığnı sorduktan sonra, istemeyerek de olsa kaçınılmaz kararı verdi. Bir duş, arkasından uyku, Lorrie Moore'un romanından birkaç bölüm ve değerlendirme formlarına yönelik ciddi bir girişimde bulunma planlarına boşverip, Alison'a döndü: "Akşamüstü bana gelmeye ne dersin? Çay içip biraz televizyon seyrederdik."

Alison bu öneriyi pek heyecanla karşılamadı. Başını öne eğerek, "Peki" dedi.

"Haydi gel öyleyse."

Kalkıp sessizlik içinde parkın kapılarına yöneldiler. Saran Alison'ın neden hiç babasından bahsetmediğini merak ediyor ve birkaç ay önce öğretmenler odasmda hayal meyal anımsadığı bir konuşmada duyduğu ailesi hakkındaki birkaç bilgiyi hatırlamaya çalışıyordu. Ortada bir babanın olmadığından oldukça emindi. Anımsayabildiği kararıyla, bir baba var mıydı, yoksa yakın zamanda terk mi etti, gibisinden tahminler yürütülmüş, ama bir sonuca varılamamıştı. Bu noktada Alison'ın şiirinin garipliğini anımsadı ve içinde bir kuşku belirdi.

"Geçen gün sınıfta okuduğun şiir çok güzeldi," dedi Sarah. "Nereden aklına geldi? Teleskopun mu var? Yıldızları seyretmeyi seviyor musun?"

Alison mahcup mahcup başını salladı. "Hayır, ben yalnızca… yazmaya başladım ve sözcükler kendiliğinden döküldü."

"Çok hüzünlüydü" dedi Sarah. "Büyük yıldız öldükten sonra yalnız kalan iki yıldıza çok üzüldüm. Sen böyle hüzünlü bir şiir yazmayı mı istemiştin?"

Alison, "Ben..." diye söze başladı, ama gerisini getiremedi.

Sarah bu tür sorularla bir yere varamayacağını; ve bir yandan da Alison'ın bütün gün öğleden sonra evde yalnız başına oturup korku içinde bisküvi kemirmesine ve donuk gözlerle televizyon seyretmesine dayanamayacağını anladı. Bu nedenle bir ara önlem olarak en yakın McDonald's'a gittiler. Sarah kahve -ya da ona benzer bir şey içerken Alison da balık köftesi yiyip çikolatalı süt içti. Biraz neşelenmiş gibi görünse de dili daha çözülmedi; on beş dakika sonra konuşacak laf hepten tükendi.

Sarah saatine bakıp, "Artık gitsek iyi olacak" dedi, "ama önce şu anahtarı son bir kez aramanı istiyorum. Heybende olmadığından emin misin?"

Alison heybesini açıp sorumlu bir havada içini karıştırırken Sarah birdenbire içini ürperten bir şey gördü.

Öne doğru eğilip yavaşça, "Nedir o?" diye sordu.

Alison'ın gözleri suçlulukla iri iri açılmıştı. Sarah'nın konuyu büyütmemesi için yalvarıyordu sanki. Ama Sarah aldırmadı. Kitaplari ve buruşmuş gri kazağı bir yana itti, heybeye bakıp, ne yazık ki, yanlış görmediğini anladı: en dipte bir leş yatıyordu. Bir an için bir sıçan olduğunu düşündü ama küçük, sarı bir tarla faresi olduğu ortaya çıktı. Alison bir yerlerden bir parça yeşil kadife bulmuş ve hayvanı kısmen ona sarmıştı. Öleli çok olmamış gibiydi; büyük olasılıkla bir gün geçmişti.

Sarah ciddi ciddi kızın gözlerinin içine bakıp "Alison," dedi, "asla, asla çantanda böyle şeyler taşımamalısın. Bunlar her türlü hastalığı taşır. Çok hastalanabilirdin. Bu heybeye yiyecek de koyuyor musun?"

"Bazen" dedi Alison, "annem bana sandviç yapınca."

"Eve gittiğinde ondan bu çantayı dezenfekte etmesini istemelisin. Ya da en doğrusu, bize gidince birlikte dezenfekte edelim. Şimdi onu burada, lokantada çıkartmayalım, çünkü sorun yaratabilir; sokağa çıkacağız, sonra ben onu kâğıda sarıp en yakındaki çöp tenekesine atacağım."

Alison gözyaşları içinde, "Ama o çöp değil ki," diye itiraz etti.

"Onu nerede buldun?"

"Okulda. Futbol sahasının yanında."

"Peki onu ne yapacaktın?"

"Eve götürüp gömecektim."

Birdenbire, yılların ötesinden garip bir an belirip Sarah'nın beynine saplandı ve dudaklarında (bu noktada hiç de uygun olmayan özel bir gülümseme belirdi. O gün Robert'la yaptığı saçma konuşmayı -ikinci konuşmalarıydı- düşündü. Robert ölü kedisinden söz ederken Sarah onun kız kardeşini anlattığını sanmış ve babasının kızı arka bahçeye götürüp çöp torbasıyla gömmeyi düşümnesi karşısında dehşete düşmüştü. Bu yanlış anlama ona birden o kadar hoş göründü ki, içinden kıkırdamak geldi; Alison'a anlatsa gerilimi dağıtıp dağıtmayacağını merak etti. Ama kızın şımartılmamış, saf yüzüne, titreyen dudaklarına, gecelerce ağlamaktan (diye düşündü Sarah) şişmiş gözlerine bir bakış bu düşünceyi bastırmaya yetti. Bunun yerine ayağa kalkıp Alison'ı kapıya doğru götürdü. Neredeyse panik içinde kendi kendine düşünüyordu: bu çocuk ölümü aklından çıkartamıyor, neredeyse saplantı haline getirmiş.

Yediye daha üç saat vardı. Sarah fare sorununu hallettikten sonra sessiz, sevimsiz evine dönüşü geciktirmek için başka bahaneler aramaya başladı. Birkaç dakika yürüdükten sonra kurtuluş bir sinema olarak çıktı karşısma. Sarah Alison'ı fuayeye götürdü ve birlikte filmlerin afişleri ile başlama saatlerine baktılar.

Sarah, "Sinemaya çok gider misin?" diye sordu.

"Pek değil. Bazen tatillerde. Eve video kaset alırız."

Filmlerin çoğu uygun değildi ve on beş ya da on sekiz yaşından küçükler giremiyordu. Ancak bir tanesi umut vaat ediyordu. Gerçi birbirinin yüzüne dev tabancalar doğrultmuş iki polis memurunu gösteren afişi pek güven vermese de bu Chalk and Cheese 4 isinin bir komediydi. Resmin üstünde "GERİ DÖNDÜLER, OLAYA EL KOYDULAR, VE HER ZAMANKİNDEN DAHA ÇILGINLAR!" diye yazıyordu. Saran o sırada bunun Terry'nin geçen hafta gazetede uzun uzun övdüğü film olduğunu fark etti. "Bütün aileye göre bir eğlece!" Bu sonuca varmamış mıydı? Eh, akşama kadar o ve Alison bir çeşit aile sayılırdı ve kuşkusuz her ikisinin de biraz eğlenmeye ihtiyacı vardı. Sarah iki bilet aldı ve içeri girdiler.

Film başladıktan sonra Sarah'nın ne korkunç bir hata yaptığını anlaması ancak birkaç dakika sürdü. O kadar rahatsız ediciydi ki, insan duyarlı ve olgunlaşmamış çocuk bir yana, herhangi birini bile götürmeye çekinirdi. Sorun yalnız gülmece anlayışında da değildi; ama gerçi Alison komik olması gereken sahnelerde hiç etkilenmeden oturmuştu (örneğin bir sahnede iki polise bir konuşmaya giden başkanın karısına eşlik etme görevi veriliyordu. Ancak bunlar polis merkezindeki yemekte bolca fasulye yedikten sonra limuzinin içinde durmadan gaz çıkartıyorlardı). Sarah'yı asıl telaşlandıran filmde kadınların inanılmaz biçimde devamlı aşağılanması değildi (yanlış yere tutuklanan bir dükkân sahibi vardı. Adamın hanımefendi karısı, kocasının hücreden salıverilmesini sağlamak için iki polisin önünde striptiz yapmaya zorlanıyor; doğal olarak bu deneyimden pek zevk aldığını fark edip sonradan striptizci oluyordu); Sarah'yı asıl telaşlandıran ve o gün Alison'ı sinemaya getirmiş olduğu için utandıran, filmin ölüme çokça vurgu yapmasıydı. Ölüm bir gösteri, bir karnaval, bir şaka kaynağı ve komik unsur olarak işlenmişti. Hikâyede bir yön değişikliği, hatta bir espri uğruna karakterler havaya uçuruluyor, tüfeklerle parçalanıyordu. Otomobil ve binaların gelişigüzel havaya uçurulmasıyla, gelen geçen insanlar üzerinde ayrımsız bir katmanı uygulanıyordu. Filmin sevimli siyah karakteri ve kahramanların can yoldaşı olan Tom Amca sırf birkaç dakikalık dehşet uğruna katediliyordu. Küstah güldürmeceden başka hiçbir şey olmaya özenmeyen bu film ölüm kokuyordu; içi dışı ölüm doluydu.

Daha da kötüsü, McDonald's'da içtiği kahve yüzünden fena sıkışmıştı. Alison'ın kolunu sıkıp "Hemen dönerim" diye fısıldadı. Bayanlar tuvaletinde yüzüne soğuk su çarparken ne olursa olsun, hemen şimdi filmden çıkmalarının iyi olacağını düşündü. Bu işkenceyi sürdürmenin anlamı yoktu.

Sarah yüzünü kâğıt havluyla kurulayıp yerine döndü. Alison gitmişti.

Terry karşısına otururken Dr. Dudden hoşnut bir ifadeyle saatine bakıp, "Saatinde gelmek organizasyonun anahtarıdır, Bay Worth" dedi. "Organizasyon da başarının anahtarı. Bu konuda bana katıldığınızı görmekten memnunum."

Portatif kasetçalarım (kişiliksiz, tekdüze bir klavsen sesi duyuluyordu) kapatıp, herhalde kendi kendine söylendi: "Bu adam metronomun işaretlerine aldırmıyor. Yok sayıyor." Bu konuda içini döktükten sonra masasına yerleşip, gülerek hastasına baktı. O da bezgin bir biçimde gülümsedi. Terry kendini hiç de iyi hissetmiyordu. Yarların üzerinde yaptığı yürüyüş onu canlandırmak bir yana, fiziksel açıdan yormuştu. Bu kadar hamlamış olduğunun farkında değildi. O sabah içtiği bir buçuk fincan kahvenin güçlü etkisi hâlâ sürüyordu ve beyni uzuvlarındaki yorgunlukla çelişen, rahatsız edici bir enerjiyle çalışıyordu. Özellikle Londra'daki evinin bir köşesinde arayacağı o değerli fotoğraf için kaygılanmaktan kendini alamıyordu. Son olarak da, her şeyin üstüne, aklına Dr. Dudden'la ilgili rahatsız edici iki düşünce takılmıştı. Birincisi, gözlerinin altındaki torbacıklara bakılacak olursa, doktorun da uykusunu alamıyor olduğuydu. İkincisi daha da endişe vericiydi; Terry her zamankinden daha dostça ve sevimli tavırda söylenen, randevuya zamanında gelme hakkındaki o iltifatından, Dr. Dudden'ın kendisinden hoşlanmaya başladığı yolunda korkunç bir kuşkuya kapılmıştı.

Doktorun bir sonraki sözleri bu kuşkuyu doğruladı.

"Buraya geleli bir haftayı biraz geçti Bay Worth. Bence bu çalışma biçiminize bir göz atmak için çok uygun bir zaman. Bunu söylüyorum çünkü ziyaretinizin -bir araştırmacı olarak- benim açımdan en büyük yararı, gördüğünüz düşlerin o kadar kısa bir sürede o kadar çok film seyretme deneyiminizden ne kadar etkilendiğini ölçme fırsatının doğmasıydı. Ancak, siz hiç düş görmediğinize göre, bu da mümkün olmadı."

Terry, "Düş görmüyor olabilirim, ama kendimi farklı hissediyorum" dedi, "daha dinlenmiş bir haldeyim."

"Bu beni şaşırtmıyor. Daha çok uyumaya başladınız. Örneğin dün gece on sekiz dakika boyunca ikinci devrede kaldınız."

Terry pek anlamadan başıyla onayladı.

"Sizce bu dinlenmişlik hoş bir duygu mu?"

Terry biraz şaşırmıştı. "Eh, evet" dedi.

"Anlıyorum." Bu sanki Dr. Dudden'ın beklediği ya da umduğu yanıt değildi. Öne eğilip heyecanla, "Size şunu söyleyebilirim ki Bay Worth, bütün beklentilerimi altüst ettiniz ve sandığımdan çok daha ilginç bir örnek oluşturdunuz. Aslında, sizin örneğinizin uyku araştırması dalında benzersiz olup olmadığnı bile merak etmeye başlıyorum. Size önermek istediğim şu; sizi bu klinikte istediğiniz kadar kalmaya davet ediyorum; konuğumuz olarak. Ve benim resmî bir biçimde adlandırdığım bu 'görüşmelerin' de, eh... daha az resmî bir hal kazanması."

"Daha az resmî mi?"

"Daha dostça. Daha... sohbet havasında. Böylece..."

"Böylece kendinizi bana sevdirmeyi düşünüyorsunuz, ki böylece ben de burada kalmaya karar vereyim. Sonra da siz bir araştırma olarak beni, yani deneği, elinizde tutacaksınız."

"Bu, çok alaycı bir bakış açısı."

"Olabilir." Belki kendini o kadar güçsüz ve soluksuz hissettiği içindi; ama Terry kendine rağmen Dr. Dudden'a karşı yumuşadığın hissediyordu. "O halde şu sohbetlere gelirsek, burada iki yönlü bir bilgi akışı düşünebilir miyiz? Ne de olsa benim de burası hakkında bir şeyler yazmam gerekiyor."

"Tabiî, elbette. Çalışmalarımızın dünya için ilginç olabileceğini düşünmenizi iltifat olarak kabul ediyorum. Arşivlerimize de bir ölçüde girmenize izin verebilirim. Hastaların mahremiyetine saygı göstermek şartıyla tabiî..."

"Tabiî."

"O halde, işe başlamak için sormak istediğiniz bir şey var mı?"

Terry, "Evet, var" dedi, "çok şey var."

"Sorun, o halde."

"Peki." Terry oturduğu yerde doğruldu ve dikkatini toplamaya çalıştı. "Örneğin benim benzersiz bir örnek olduğumu söylediniz. Tam olarak neyle karşılaştırıyordunuz?"

"Yalnızca iki karşılaştırma akla geliyor. Bunlardan birisi profesyonel biçimde belgelenmiş; diğeri belgelenmemiştir. Bayan M. olarak bilmen, yetmiş yaşında Londralı bir hemşire tanınmış bir uyku laboratuvarında birkaç gece geçirdi ve gecede yalnızca bir saat uykuyla yetindiği görüldü. Daha çok uyuyan insanlara yönelik tavrı da özellikle sertti; onların tembellik ettiğini, zamanı ziyan ettiklerini düşünüyordu. Belki de haklıydı" burada bir an için daldı, sonra konuyu yeniden toparladı, "Londralı bir yetimhane müdürünün örneği daha ilginçtir. 1974'te, savaştan bu yana günde yalnızca 15 dakika uyuduğunu iddia etti. Ancak, herhangi bir laboratuvara gitmeyi kesinlikle reddettiğinden, bu iddiası kanıtlanamadı. En uzun süre uykusuz kalma rekoru ise San Diegolu Bay Randy Gardner'a aittir. On yedi yaşındayken iki yüz altmış dört saat uyku uyumadı. Ne motor ne de fiziksel işlevleri görünürde hiç etkilenmedi ve girişiminin son gecesi sabaha karşı üçte yaptığı bir basketbol maçını kazandı. Ancak ben sizin bu rekoru kolaylıkla kırabileceğinizi düşünüyorum Bay Worth. Tabiî eğer haberimiz olmadan kırmamışsanız. iki yüz saati aşkın bir süredir bu klinikte olduğunuzu ve uykunun ikinci devresinden öteye geçmediğinizi kesinlikle biliyorum."

"Belki de bana bu devrelerin ne olduğunu açıklasanız iyi olur. Pek iyi bilmiyorum."

"Çok basit: birinci devre uyanıklıktan uyku haline geçiştir. Bu sırada nabzınız yavaşlar ve kaslarınız gevşer. Beyin bu noktada saniyede yedi ila on dört devir frekansıyla alfa dalgaları yaymaktadır. İkinci devre, saniyede üç buçuk ila yedi buçuk devir teta dalgalarının yanı sıra, uyku eksenlerinin ve komplekslerinin yayılmasıyla başlar. Bu devre genelde en çok beş ila on dakika sürer. Gecenin erken saatlerinde bu devre de yalnızca birkaç dakika sürer ve daha sonra delta dalgaları etkinliğinin yavaş yavaş başladığını görürüz. Bu da gerçek uyku halinin başlangıcıdır. Üçüncü devre, bir ara devredir. Ultra dalgaları hâlâ EEG'deki kayıtların yarısından azdır. Dördüncü devrede delta dalgaları baskındır, bedensel hareketler çok azdır ve kişiyi uyandırmak zordur. Dördüncü devre uykunun en derin ve en dinlendirici kısmıdır. Bazı araştırmacılar buna 'çekirdek uyku' der. Bir yarım saat ya da kırk beş dakika sonra gözle görülür bedensel hareketler ve konum değişiklikleri başlar. Dördüncü devreye girilir ve kişi kısa süreliğine ikinci ya da üçüncü devreye döner. Daha sonra da çabucak bizim REM uykusu ya da çelişkili uyku dediğimiz hale geçer. Bu aslında uykudan çok uyanıklığa benzemektedir- gözkapaklarının gerginliği kaybolur, ama hızlı beyin etkinliği vardır ve gözkapaklannın altında sağa sola oynar. Birinci devreden REM'e kadar süren tüm bu döngü yaklaşık doksan dakika sürmüştür ve bazı çeşitlemelerle gece boyunca dört ya da beş kez tekrarlanır."

"Ne gibi çeşitlemelerle?"

"Her şeyden önce dördüncü devre uyku baskın çıkar. Sonra, gece ilerledikçe REM devreleri gittikçe uzar. Bu nedenle bazı araştırmacılar, beynin dinlenmesi için asıl gerekenin dördüncü devre olduğunu ve REM uykusu sırasında -özellikle de sabah erkenden- görülen rüyaların beden dinlenmeye devam ederken, beynin kendi kendini oyalamak için bulduğu bir yöntem olduğunu düşünür."

"Ama şimdiye dek ben ikinci devreden öteye geçemedim, öyle mi?"

"İlginçtir ki, öyle."

"Peki yeniden rüya görmeye ne zaman başlayabilirim?"

"Büyük olasılıkla REM uykusuna geçince; eğer geçebilirseniz." Dr. Dudden bir iki dakika Terry'nin bu bilgiyi özümsemesini bekledikten sonra devam etti, "Daha siz gelmeden -safça- sizin hakkınızda bir varsayımda daha bulundum Bay Worth. Sizin de diğer hastalarım gibi buraya uykusuzluğunuzu tedavi etmem umuduyla geldiğinizi düşündüm. Sakinleştirici ilaçlar, siklopirolonlar ve bunun gibi şeylerle. Sizinle de," durup ona farklı biçimde, sanki sınarmış gibi baktı, "uyku hakkında benimle aynı biçimde düşündüğünüzü fark etmemiştim. Yani bir bakıma müttefik olduğumuzu."

Terry kıpırdandı, "Anladığımı sanmıyorum."

Dr Dudden dalgın dalgın gözlerini oğuşturarak, "Şöyle söyleyeyim. Sizce son on iki yıldır gecede sekiz saat uyusaydınız, bir gazeteci olarak mesleğinizde bugünkü kadar başarılı olabilir miydiniz?"

"Hayır, sanıyorum olmazdım. Serbest gazeteci olarak bu bana büyük bir avantaj sağlıyor. Herkesin iki misli üretken olabiliyorum."

"Kesinlikle! Kesinlikle! Öte yandan, burada sıkıntıdan patlıyor olmalısınız, Bay Worth. Bütün gece o elektrotlarla yatağa bağlı yatarken."

"Biraz sıkıcı, evet."

"Peki neler düşünüyorsunuz? Kendinizi nasıl oyalıyorsunuz?"

"En kötüsü odada bir televizyonun bulunmaması. Bir televizyonum olsaydı, sorun kalmazdı. Walkman'imi dinliyorum, dizüstü bilgisayarımda bir şeyler yazıyorum. Bazen de okuyorum."

"Ne okuyorsunuz?"

"Bulabilirsem kaynak kitaplar. Listeler içeren kitapları seviyorum; insana küçük bilgiler veren kitapları."

"Roman ya da biyografi okumuyor musunuz?"

"Hayır. Sürekli anlatımlardan hoşlanmam, çünkü dikkatimi toplayamam."

"Ama filmleri seviyorsunuz, değil mi?"

"Evet."

Bu konuya gelince..." Dr. Dudden uzanıp arkasındaki raftan bir klasör aldı, "geçen gün kendisiyle iki kez tanıştırılmış olmanıza rağmen teknisyenimiz Lorna'yı tanımamanız çok ilgimi çekti. Üniversitenin sinema bölümünden meslektaşlarımla küçük bir deney tasarlıyorum. Denememizin bir sakıncası var mı?"

"Hiç yok."

Dr. Dudden klasörü açıp bir dizi fotoğraf çıkardı.

"Bunlardan kaçını tanıyabileceğinizi görmek istiyorum" dedi.

Birincisini kaldırıp tuttu. "Bir fikriniz var mı?"

Terry resme bakıp kaşlarım çattı. Yüz hiç yabancı gelmiyordu, dilinin ucunda bir isim vardı; ama anımsayamadı.

"Hayır, üzgünüm."

"Nörologumuz Dr. Goldsmith. Ya bu?"

İkinci fotoğrafta sorun yoktu.

"Steve Buscemi. Rezervuar Köpekleri'nde Bay Pembe'yi. Fargo'da da adam kaçıranlardan birini oynuyor."

"Çok güzel. Ya bu?"

Terry bir sonraki fotoğrafı da tanıyamadı, fotoğraf Lorna'nındı.

"Ya bu?"

"Ray Liotta; Unlawful Entry ve Something MW'dan."

"Birkaç tane daha. Bu kim sizce?"

Terry alıştırmanın nereye varacağını görebiliyordu ve bir sonraki resim için özel bir çaba gösterdi. Bu kez yüz hiç yabancı değildi, her nedense bilincinde diğer ikisinden daha fazla yer etmiş olması gerektiğini hissetti. Ancak yine de yenilgiyi kabullenmek zorunda kaldı.

"Dr. Madison. Son olarak bir tane daha. Bana bunda zorlanabileceğinizi söylediler."

Terry bunda hiç de zorlanmadı. "Shelley Hack," dedi. "Bir süre Charlie'nin Meleklerinden birini oynadı, sonra Komediler Kralı'nda Jerry Longford'un asistanı oldu."

"Çok güzel, Bay Worth. Çok güzel. Doğruyu söylemek gerekirse, içim rahatladı. Ciddi bir bellek kaybı geçiriyor olabileceğinizi düşünmüştüm, ama sorunun bölgesel olduğu belli. On iki yıl!" Fotoğrafları dosyaya geri koydu ve gözleri parlayarak Terry'ye baktı. Sanki Dİanmış gibiydi. "On iki yıldan sonra hatırlama gücünüzde rmeli hasar var. Umarım bunun sizi ne kadar özel biri haline getirdiğinin farkındasınızdır. Umarım ne kadar önemli olduğunuzun farkındasınızdır."

"Pek emin değilim."

Dr, Dudden hayret içinde başını sallamaya devam etti. Terry bir an için onun masanın üzerinden uzanıp kendisini kucaklayacağını sandı.

"Sizden öyle çok şey öğreneceğim ki Bay Worth. Öyle çok ki..."

Havalı bir şekilde ayağa kalktı. "Bu arada, benimle gelin. Size göstermek istediğim bir şey var, ilginizi çekeceğinden eminim."

Odadan çıkıp taş döşeli holü geçerlerken, Terry'nin Dr. Dudden'ın onu nereye götürdüğü konusunda hiçbir fikri yoktu. Doktor ana merdivenlerin altındaki bir kapıyı açınca şaşırdı. Terry'nin rutubetli, terk edilmiş, tatsız bir yer olarak anımsadığı ve öğrencilerin pek ender indiği bodruma girdiler. Ancak burası artık eskisi gibi değildi; beyaz duvarlar ve floresan aydınlatma altında parlak, temiz, hatta antiseptik görünüyordu. Bodrum, çamaşır makinelerinin ve kurutucuların uğultusuyla doluydu.

Dr. Dudden, "Çamaşırhaneyi buraya yerleştirmeye karar verdik" diye açıkladı. "Gördüğünüz gibi, bir bilim tapınağında bile günlük işlerin görülmesi gerekir. Ancak, size göstermek istediğim bu değildi."

Terry'yi koridorun dibine götürdü. Yol orada ağır demir bir kapımn önünde bitti. Kapının üstünde "YASAK BÖLGE. BU KAPIDAN ANCAK YETKİLİ PERSONEL GİREBİLİR" diye yazıyordu. Bir de elektronik şifreli kilit vardı. Dr. Dudden sekiz sayı tuşladı, sonra durdu.

Terry'ye, "Kendinizi duygusal bir adam olarak tanımlamazsınız, değil mi?" diye sordu. "Hassas da değilsinizdir herhalde?"

"Hiç değilim."

Dr. Dudden gülümsedi, "Ben de öyle düşünmüştüm" dedi. Son iki sayıyı da tuşladı, kilidin tıklamasını bekledi ve kapıyı iterek açtı.

IX

Kumsal ıssızdı ve ancak yarın kenarına açılmış dik, dar bir patikadan inilebiliyordu.

Kumsaldan, uçurumun tepesine tünemiş, güneş ışığının altında gri ve şekilsiz duran Ashdown görünüyordu.

Ashdown'ın pencerelerinden kumsaldaki tipler görülürdü, ama tanımak kolay değildi.

Patikadan önde Robert indi. Elinde yiyecekler, içecekler, kitap ve dergilerle dolu Sainsbury torbası vardı. Sarah en arkadan geliyordu. Bir elinde kürek, omuzundaki sırt çantasındaysa havlular ile mayolar vardı. Ruby ortadaydı, onun elinde de bir kova vardı.

Robert çocuğu bu patikadan geçirirken buranın hatırladığından daha dik ve tehlikeli olduğunu fark etti. Ara sıra dönüp Ruby'nin elini tutuyor; onun aniden beliriveren bir tümsekten atlamasına ya da kuru, kumlu toprağın dökülmüş olduğu bir hendeği geçmesine yardım ediyordu. Bir noktada Ruby'nin ayağı kaydı ve Robert zamanında tutmasa aşağı düşecekti. Kendisi bu kazadan hiç etkilenmemiş gibi görünmesine rağmen, Robert onu kumsala getirmekle yetki sınırlarını aşıp aşmadıklarını, yapabileceklerinin ötesinde bir işe kalkışıp kalkışmadıklarını merak etti. Bu küçük ve hassas insanın sorumluluğunu (paylaşılan ve geçici bir sorumluluk da olsa) yüklenmek onun için yepyeni bir deneyimdi. Kızın kendisine yönelik mutlak çekincesiz güveni, bir elektrik akımı gibi çarpıcıydı ve harika bir biçimde bedenini dolaşıyordu.

Bu mucizevî günün gerçekleşmesine yol açan hiç beklenmedik koşullar da aynı derecede harikaydı. Bu, Veronica'nın yokluğuydu! Yerel okullarda yarıyıl tatiline girmişler ve haftanın büyük bölümün de Sarah'yla birlikte gönüllü olarak Ashdown'ın yöneticileri Bav ve Bayan Sharp'ın çocuklarına bakmışlardı. Bayan Sharp kısa bir süre önce komşu köyde bir temizlikçilik işine girdiğinden, çiftin sekiz yaşındaki kızları Ruby'ye bakacak birine ihtiyaçları vardı, iki öğrenci Ruby'yi paylaştıkları odaya alıyor; birisi eski çam masanın üzerinde bir yığın dosya kâğıdının ya da sırtı kırılmış ve kütüphaneye ait bir kitabın üstüne kapanmış çalışırken, diğeri de çocuğun yapbozuna yardım ediyor, ona yüksek sesle kitap okuyor, yere bağdaş kurup oyun ya da okyanusa bakan pencerenin pervazına oturup buğulu camda üç taş oynuyordu.

Ancak bu süreçte Veronica o önemli Arturo Ui yapımında üstlendiği sahne yönetmenliği görevlerini aksatıyordu. O gün artık görevini aksatmaması gerektiğine karar vermişti. Mayıs ayında bir perşembe günüydü ve hava yeni dönmüştü. Birdenbire yaz aylarındaki gibi ısınmıştı ve rüzgârsız havada bulutsuz olan gökyüzü bir alevin dibi kadar masmaviydi. (Sarah akşamüstü uzun bir sessizliğin ardından başını kaldırıp okumakta olduğu romandan beş sözcük tekrarlayacaktı; "ölüm kadar sakin ve hareketsiz." Robert daha sonra yıllar boyunca o günün içeriğini ve dokusunu tam olarak çağrıştıran bu sözcükleri anımsayacaktı.) Sarah kapıyı vurduğunda Robert (Sarah’nın vuruşunu mutlaka tanırdı) kendi odasının penceresinden boş boş tv’yi seyrediyordu. Saran Ruby'yi elinden tutarak eşikte belirmiş, bir süre küçük kıza bakıp bakamayacağını sormuş; yalnızca bir saatliğine bazı notlarına bakması gerektiğini söylemişti. Bu bir saat Robert ile Ruby'nin kumsala yürüme planı kurmalarına yetmiş, böylece Sarah'ya emrivaki yapmışlardı. O her şeyden habersiz yukarda oturmuş işini bitirirken, onlar mutfağa inip sandviçleri bile hazırlamı4lardı. Sarah öneriyi ilk başta reddetmiş, daha sonra yumuşamış ve sonunda bütün benliğiyle katılmıştı. Bayan Sharp ona evinin anahtarlarını bırakmıştı. Ev Ashdown'dan bir buçuk kilometre ötede, ıssız şaşırtıcı bir yerdeki bir dizi evden biriydi. Ruby'nin kovasını, küreğini ve mayosunu buradan alıp yarların tepesine gitmiş ve tehlikeli inişlerine başlamışlardı. Kıyıya indiklerinde saat iki buçuktu ve hafta arası akşamüstleri tahmin edileceği gibi, kumsal bomboştu.

İlk yaptıkları iş soyunmak oldu.

Üçünün arasında en az çekmenin Ruby olduğu görüldü. Sarah elbisesinin düğmelerini çözer ve çabucak mavi beyaz mayosunu giydirirken sakin sakin, hiç yakınmadan bekledi. Sarah'nın kendi mayosu da mavi beyazdı ve arkasındaki derin dekolteden (Robert'ın her zaman kendi kendine inleyerek hayal ettiği gibi) kusursuz kürek kemikleriyle bronzlaşmış cildi görünüyordu. Uzun, açık renk, uçuşan bir yazlık etek giyiyordu. Bunu çıkarmadı. Robert'ın mayosu eski ve hafifçe dardı; pantolonunu çıkarmış ama tişörtünü çıkarmamıştı. Çok geçmeden bunun hata olduğunu anladı. Sarah'nın bedeninin örtülü kısımları bile anında insanı çıldırtacak ölçüde tahrik ediciydi. Durumunu gizlemek için yattığı yerde yan dönüp bacaklarının üst kısmım garip bir biçimde havluyla örtmek zorunda kaldı. Sarah gülerek sordu:

"İyi misin?"

"Evet. Evet, iyiyim."

"Pek rahat görünmüyorsun da."

Sarah Ruby'yi elinden tutup denize doğru gitti. Yeterince uzaklaştıklarında Robert havluyu çekip mayosundaki şişlik inene dek nefretle baktı. Bu dayanılmaz organdan, onun son derece belirli davranış biçimlerinden, fazlaca bildik görsel uyarılara gösterdiği değişmez, otomatik tepkilerden ne kadar da nefret ediyordu... Sarah fark etmiş olmalıydı; bu kuşku götürmezdi. Kafa derisi karıncalandı ve yüzü kızardı.

O gün öğleden sonra sular çekilmişti. Ruby ile Sarah'nın sesleri uzaktan gelen bir müzik gibi, güçlükle duyulabiliyordu. Rüzgâr konuşmaları ona taşıyacak kadar güçlü esmiyordu.

Robert Sarah'nın kumsala getirdiği kitaplara baktı. İsmini yeni öğrendiği Rosamond Lehmann'ın (Veronica ona hayrandı ve ilk baskılarını topluyordu) bir romanının yanı sıra, çoğunlukla "Soyutlanma", "Benlik" ve "Boşluğu Kabullenme" gibi başlıklar altında bölümlere ayrılmış kısa paragraflardan oluşuyora benzeyen garip görünüşlü bir kitap daha vardı. Birkaç satır okuyunca içinde bir dizi tinsel ve dinbilimsel özdeyişlerin gizli olduğu yoğun, soyut ve çetrefil bir dille karşılaştı. Bu Simone Weil'in La Pesanteur et la grâce (Ağırbaşlılık ve Zerafet) adlı kitabıydı ve başlığın altına mavi mürekkeple şunlar yazılmıştı:

"Sarah'ya. Seni bildik ikonlarla bombardımana tuttuğum için özür dilerim. Bu daha az bildik birisi. Sevgilerimle, Ronnie."

Robert alelacele sayfaları çevirdi.

Sarah ile Ruby suyun kenarında geziniyordu. Sarah eteğini toplamış, sığ sulara girmişti. Ayaklarıyla Ruby'ye su atıyor, o da çığlıklar atıp kıkırdıyordu. Sonra Ruby suya yarı düşer, yarı kendini atarken daha büyük bir ses geldi. Daha başka kıkırdamalar... Kız acaba yüzme biliyor muydu? Bunu sormayı hiç akıl etmemişti. Saralı onu denize götürmeden önce öğrenmiş olmalıydı. Her ikisinin de güvende olduklardan emindi.

Robert kendi kendine düşündü: insanın bir ailesinin olması buna değse gerek; bir eş ve çocuk. Bu birbirine girmiş bitmek bilmez endişe ve güven duygusu...

Kitapta "Sevgi" başlıklı bir yer bulup okumaya başladı. Çoğu fazlasıyla soyuttu ama yine de sözcükler çekingen ve büyüleyici bir inandırıcılık taşıyor gibiydi. Ara sıra son derece açık bir bölüm dikkatini çekiyordu:

"... Gerçek sevgiyi bulacağınız o gün, eğer gelirse, içteki yalnızlık ve dostluk arasında hiçbir çatışma olmayacaktır. Tam tersine, bu dayanılmaz belirti sayesinde dahi bileceksiniz ki..."

Su soğuk olmalıydı: Sarah ile Ruby denizden çıkmış, Robert'ın yanına dönüyordu. Ruby çılgınca zikzaklar çiziyor, Sarah'nın önünde bir o yana bir bu yana koşuyordu.

"... eğer gelirse..."

Robert Sarah'nın yaklaşmasını seyretti ve bu kez bacaklarının arasında hiçbir karıncalanma olmadı. Daha önce onun yürüyüşünü hiç seyretmemiş olduğunu fark etti. Bacakları ince ve biçimliydi, hareketlerinde inanılmaz bir hafiflik ve zarafet vardı. Ruby'nin dikkatini çekme çabalarını görmezden geliyor ve yaklaşırken Robert'a gülümsüyordu. Biraz ciddi, düşünceli bir gülümsemeydi bu. Rahatlık Ve melankolinin, hafiflik ve ağırlığın bu karışımı onu derinden etkiledi ve gülümseyerek karşılık vermekte zorlandı.

Sarah yanına oturup, "Ağırbaşlılık ve zarafet" dedi.

Robert tam da bunu düşünüyordu. Kendi aklındaki düşüncelerin öylesine yansıtılmasına şaşırmıştı: "Ne?"

"Benim kitabımı okuyorsun: La Pesanteur et la grâce."

"Ah, evet. Evet, doğru. Okumaya çalışıyorum en azından."

"Ben daha okumadım. Ronnie'nin armağanı."

"Evet, gördüm."

Ruby tepelerine dikilip, "Bana okur musunuz?" diye sordu. Sanki fazla bir şey beklemiyormuş gibi, soran bakışlarla kitabın kapağma bakıyordu.

Sarah, "Bu kitaptan olmaz, hiç sanmıyorum" dedi.

"İyi. Zaten ben de dinlemek istemiyorum."

"Ne yapmak isterdin tatlım?"

Robert, "Aslında ben yalnızca..." diye başladı, sonra sorunun kendisine yöneltilmiş olmadığını fark edip sustu. Sarah'nın eğlenen bakışları altında sessizce kendi kendine küfretti. Ne düşünmüştü yani, kızın kendisine böylesine bir sevgi sözcüğüyle sesleneceğini mi? Kendini hayallere kaptırıyordu. Kontrolü kaçırmıştı.

Ruby, "Kumdan şato yapmak istiyorum" dedi.

Robert biraz da mahcubiyetini örtmek için "Pekâlâ" dedi, "istersen ben de yardım ederim."

Birlikte dalgaların erişemediği bir yere, şekillendirilmesi daha kolay olan kuru kumların koyu renge büründüğü noktaya yürüdüler. Robert, Ruby'nin heyecanla kumları kazmasını, kovasını iki kez kumla doldurup ters çevirerek iki küçük tepecik yapmasını ve geri çekilip hayranlıkla seyretmesini izledi.

"İşte" dedi küçük kız.

Robert başını salladı. "Çok güzel" elini uzatıp küreği aldı, "şimdi gerçek bir şato yapalım. Haydi."

Ruby onun kumların üstünde iki metrekareye yakın bir alanı ölçmesini, sonra on-on beş santim kazmasını seyretti. Daha sonra bu çukura kum atıp yaklaşık bir metrekarelik bir adacık oluşturdu.

"Ne yapıyorsun? diye sordu.

"Burası hendek olacak. En sonunda suyla dolduracağız."

Duvarları ve surları süslemek için, Ruby'yi bulabildiği kadar çok deniz kabuğu toplamaya gönderdi. Bu arada adaya yeni bir kum tepeleme yığdı ve şatonun ana gövdesini yapmaya başladı. Altı tane kule yapmaya karar verdi; her köşede birer tane olmak üzere dört yuvarlak kule ile doğu ve batı duvarlarının ortasından yükselen iki dikdörtgen kule olacaktı. Asıl giriş güneye, denize doğru bakacak ve tam ortasında sekizgen bir kulenin durduğu bir geçitten girilecekti. Birisi kuleyi koruyan; diğeri de şatonun girişine bağlanan iki asma köprü olacaktı.

Ruby bulabildiği kabuklarla döndüğünde bu işlerin büyük bölümünü tamamlanmıştı. O aşamada hep birlikte mimarî mantığı bırakıp kuleleri üst üste yığmaya karar verdiler. Şato, yenigotik tarzda yapılmaya çalışılmış bir düğün pastası gibi tehlikeli bir biçimde göğe doğru yükseldi. Robert bir ayağı hendekte, diğeri surların üstünde durmuş üst katlarla uğraşırken, Ruby de alt duvarları çeşit çeşit deniz kabuğuyla süslemeye başladı.

Robert'ın tehlikeli bir biçimde arka kapıya dayanmış olan ayağı dikkatim çekince bir an durdu. "Oraya ne oldu?" diye sordu. Parmağıyla hafifçe Robert'ın aylar önce tıraş bıçağıyla kestiği yerdeki, hâlâ kıpkırmızı olan bir çift yara izine sürdü.

Robert başını indirip, "Ah, o mu?" dedi, "Bir şey değil. Tıraş olurken kestim, hepsi bu."

Ruby, "Ben erkeklerin yalnızca yüzlerini tıraş ettiklerini sanırdım" dedi.

"Doğru. Çoğu zaman. Ama ben o sırada bacaklarımı tıraş ediyordum."

"Niçin?"

"Bilmiyorum aslında. Bir denemeydi."

Ruby bütün bunları kabulleniyordu. Kocaman, ciddi gözlerle bir an Robert'a baktı, sonra işine döndü.

Üç tane külah biçimli, mavi çizgili deniz kabuğu, bir çift istiridye ve harika bir şeytan minaresi onun için daha heyecanlı keşiflerdi. Avuç dolusu topladığı renkli midyelerin kabukları birbirinden kopmamıştı ve kelebek kanatlarına benziyordu. On-on iki minareyi kırıp renkli iç kısımları görülecek şekilde yerleştirince mor süsler eklendi. Yumurta biçimli yuvarlak kabukları sıra sıra dizip sadeliklerini vurgularken, köşelere yerleştirdiği sedefler güneş ışıklarım yansıtıyor; güneş altında bütün yapının harika bir serap gibi ışıldamasını sağlıyordu. Sivri minareleri de kulelere dikti; ince birer bayrak direği gibi neşeyle döne döne yükselen bu kabuklar Ruby'ye kaçınılmaz olarak panayırları, kaydırakları ve dondurma külahlarım çağrıştırdı.

Her ikisi de şatonun bir şaheser olduğunu kabul etti.

Ruby, "Yağmur yağmazsa," dedi, "yarına kadar kalır, değil mi? O zaman arkadaşlarımı getirip gösterebilirim. Susie Briggs, Jill Drew ve David."

Robert, "Kalacağını sanmam" dedi. Asma köprü olarak kullandıkları midyelerden birini düzeltti ve hendekteki berrak tuzlu suyu karıştırıp dalgalandırdı. "Çok geçmeden sular yükselecek ve bu şatoyu da alıp götürecek. En azından büyük bölümünü."

"Ya" Ruby'nin keyfi kaçmıştı, "bunu neden daha önce düşünmedin?"

"Düşündüm. Ama buraya yapmak zorundaydık, çünkü burada kumlar güzel ve nemli." Kova ile küreği alıp öbür elini tutması için kıza uzattı, "Haydi. Gidip Sarah'ya anlatalım."

Kurumuş yosunlardan oluşan bir engeli atlayıp kuru kumların üzerinde yürürlerken, Ruby yer seçimi konusunda homurdanmayı sürdürdü. Ancak Robert, Sarah'ya yaklaşınca ve o başını okuduğu kitaptan kaldırınca ona gülümsemeye cesaret ederken, kızın sesi Robert'ın kulaklarında kumsalın rüzgârsız sessizliğine ve akşamüstü havasının ölümcül sakinliğine karışıyordu. Sarah omzuna bir hırka almış ve ayaklarını kuma gömmüştü. Robert ona bakarken bu kez mutlak ve heyecan verici bir kesinlikle yaşamında korkunç bir değişimin gerçekleştiğini; bunun aylar önce, odasmda, Sarah onu teselli etmek için ıslak saçlarıyla içeri girdiğinde olduğunu; ama gerçek anlam ve boyutunun ancak bugün, şu anda, bu kadın için yapamayacağı hiçbir şeyin olmadığını fark ettiğinde açıklığa kavuştuğunu anladı. Onun için girişemeyeceği hiçbir arayış, gösteremeyeceği özveri yoktu... Ağırbaşlılığın, zarafetin gözlerimi açtı... "Çok uzun sürdü."

Sözcükler oluştukları kadar hızla ve açıklanamaz bir biçimde aklından silinip gitti. Konuşurken sesinde şakacı bir sitem vardı.

"Sen neden söz ediyorsun? O kum şatosunun ne boyda olduğunu gördün mü? O bir sanat eseri."

"Çok etkileyici görünüyor. Sen ne diyorsun Ruby? Onu beğendin mi?"

Ruby başını sallayıp ona sokuldu; "Kabukları ben koydum."

"Ikinizin de böyle yaratıcı bir yanınız olduğunu bilmiyordum."

"Ben de" dedi Robert. "Kum benim doğal malzememmiş, sanırım."

Ruby, "O halde sen Kum Adam mısın?" diye sordu.

"Belki de öyleyim. Belki de bu gece uyurken seni ziyarete gelirim."

Sarah Ruby'nin yorgun yüzüne ve kapanan gözlerine sevgiyle baktı. "Her nedense bu geceye kadar beklememiz gerekeceğini sanmıyorum."

Robert, "Onu bitkin düşürmüş olmalıyım" dedi.

Ruby'nin uykuya dalması çok sürmedi ve o kolayca, tatlı tatlı dalarken Sarah ile Robert arasında sıcak ve dostça bir sessizlik oldu. Robert ıssız kumsalda onun yanında oturur, uyuyan çocuğun beden onları ayırmaktan öte birleştirirken, onunla asla bu kadar samimi olmadığını düşündü. Düşünceleri güneşin sıcaklığı altında hoş bir biçimde bulandı, yoğun bir sise dönüştü, canı hiç okumak istemedi. Orada öyle oturmaktan, bu yakınlık anının tadını çıkartmaktan, ışıl ışıl parlayan sulardan gözleri kamaşana dek okyanusa bakmaktan mutluydu. Bir süre sonra Sarah'nın da kitabını bırakmış, denizi seyretmekte olduğunu fark etti. Gri-mavi gözleri güneşten sarhoş, mutlulukla perdelenmişti.

Robert, "Ne düşünüyorsun?" diye sordu.

Sarah durdu, nefesini tuttu. "Biliyor musun, Ronnie'nin bana bunu sormasından nefret ediyorum."

"Özür dilerim" dedi Robert, "burnumu sokmak istemedim."

"Hayır, bunu Ronnie sorduğunda nefret ettiğimi söyledim."

Robert'ın içinde bir şey bu sözcükleri duyduğuna pek sevindi. "Ama benim sormamdan değil?"

Sarah ağır ağır, "Onunla yalnız olduğumda" dedi, "sürekli beni okumaya çalıştığını hissediyorum. Sense bana -bilmiyorum- mesafe bırakıyorsun. Nefes aldırıyorsun."

Robert kendi cüretinin bilincinde, "Bu gerçek sevginin yanılmaz belirtisidir. Senin kitabına göre." dedi.

"Sahi mi?"

"İç yalnızlıkla dostluk arasında çatışma olmaması." Bu kadar yetmişti ve titreyerek bir adım daha attı, "Ama yine de benimle olmaktansa onunla olmayı tercih edersin, değil mi?"

Sarah bir iki saniye bakışlarını kaçırmadı, sonra gülümseyip yine denize döndü, "Mademki sordun, Cleo'yu düşünüyordum."

"Cleo mu?"

"Özellikle de... eğer bir ikiz kız kardeşim olsaydı ve ben küçükken, daha onu tanımaya fırsatım olmadan kaybolsaydı, onu düşünmediğim bir tek gün, bir tek dakika bile geçmezdi diye düşünüyordum. Nerede olduğunu merak ederdim. Ne yaptığını. Böyle bir şey mi?"

Robert yanıt veremedi. Bu kez sözcükler gelmeyi reddetti. Sonunda kendini zorlayıp "Sanırım" dedi.

"Evde ondan hiç söz ediyor musunuz? Annenle ya da babanla konuşuyor musunuz?"

Robert, "Hayır," dedi. Bu konudan rahatsız olmuşa benziyordu. Yine La Pesanteur et la grâce'ı eline alıp ekledi, "Burada bir şey daha söylüyor..." Kitabın sayfalarını karıştırdı, ama söylediği sayfayı bulamadı. "Kaybetmek hakkında bir şey: birini kaybettiğinde, onu özlediğinde, giden kişi artık hayalî ve gerçekdışı bir şey olduğundan acı çektiğini söylüyor. Ama ona yönelik arzun hayalî değil. Bu yüzden, o arzu üzerine yoğunlaşmalısın. Çünkü o gerçek."

Sarah kaşlarını çattı, "Ama belki de bir gün onunla karşılaşırsın. O seni arar ya da sen onu aramaya başlarsın."

"Olabilir." Kitabın sayfalarındaki kum taneciklerini üfleyip kapattı. "Sence de bütün hayatım bir şeyi arzulayarak geçirip o konuda hiçbir şey yapmamak biraz aptalca olmaz mıydı?"

"Eminim öyle oluyordur."

"Evet. Ben de eminim."

Yarın gölgesi uzadı, üstlerini örttü. Hava serinliyordu ve Sarah'nın tüyleri diken diken oldu. Kıvrılıp kucağına yatmış olan Rubby bir an kımıldadı, döndü ve hafifçe Sarah'nın bacaklarına tekme attı. Ağzından kesik kesik, boğuk birkaç sözcük çıktı. "Bisküviler" veya "çabuk" ve "Timothy" der gibiydi.

Robert, "Sence iyi mi?" diye sordu.

Sözcükler sürekli, düzensiz bir mırıldanmaya dönüştü. Cümleler kurulup bozuldu, Ruby'nin belli belirsiz aralanmış dudaklarından garip heceler ve anlaşılmaz uydurma sözcükler döküldü. Bedeni rahat gözleri kapalıydı, ama birkaç dakika daha uykusunda mırıldanmaya devam etti. Sarah ile Robert endişeli ama ilgili bir biçimde onun bu halini seyretti. Ruby sonunda sustu.

Robert o zaman, "Sence onu uyandırmalı mıyız?" diye sordu, "Bir nöbet filan geçirmiyor, değil mi?"

"Bir şeyi yok" Sarah Ruby'nin alnına ve yanaklarına dokundu. Yavaş ve düzenli soluk alıyordu, "onu uyandırmak hata olabilir. Zaten birazdan gitmemiz gerek. O zaman uyandırırız." Yavaşça Ruby'nin uyuyan bedeninden geri çekilip ayağa kalktı. "Sanırım gidip sizin şu eserinize baksam iyi olacak. Sular basmadan önce."

"Sana göstermek isterdim."

"Olmaz. Sen burada kalıp ona göz kulak ol."

Robert onun kumdan şatoya doğru yürümesini seyretti. Eteğiyle hırkasının pastel renkleri, koyulaşan gölgelerin altında daha da grileşip mavileşiyordu. Şatonun çevresinde dolaşıp farklı açılardan bakmasını; yanına çömelip el işçiliğini, deniz kabuklarından süslen ve surlara çizilmiş ince ayrıntıları daha da yakından incelemesini seyretti. Onu seyrederken eli uzanıp Ruby'nin ıstakoz kızılı saçlarına dokundu ve konuşmaya başladı. Sarah konusunda birine içini dökmek için, artık taşıyamadığı bu duygusal yükten kurtulmak için kıvrılıyordu ve sırlarını en iyi bu küçük, uyuyan çocuğa anlatabileceğine karar vermişti.

"Göremiyorum..." dedi, "bu işin nasıl..."

Ruby kumdan şatonun yarı yarıya sulara kapıldığını, kuleleriyle kapısının hışırdayarak içine dolan su tarafından şekilsiz bir yığın haline getirildiğini görünce kısa bir süre ağladı. Ancak genelde çok cesur davrandı ve Robert ile Sarah eşliğinde patikadan yukarı tırmanırken konuşacak başka şeyler buldu. Artık çok yorulmuştu ve Robert patika yeterince genişleyip düzleşince yolun kalan kısmında onu kucağında taşıdı. Daha sonra ayrıldılar. Robert Terry'le buluşmak üzere Ashdown'a dönerken, Sarah Ruby'le beraber daracık yoldan onların evine yürüdü. Hava kararıyordu ve çocuk elini sımsıkı tutmuştu.

Sarah, "Umarım annen merak etmez" dedi, "eve biraz gecikeceğiz."

"Etmez" dedi Ruby neşeyle.

"Bugün eğlendin mi?"

"Evet. Hayatımın en güzel günüydü."

"Güzel. Buna sevindim. Yalnız, belki de o kadar çok kalmamalıydık."

Ruby, "Bence yeterince kalmadık bile" dedi, "bence bütün gece orada kalmalıydık."

"Saçmalama. Çok yoruldun."

"Hiç de yorgun değilim."

"O yüzden mi kumsalda uyuyakaldm?"

Ruby bir an için sustu, sonra hafif bir şaşkınlıkla ekledi, "Uyuduğun farkında değildim."

"Uyudun ama" dedi Sarah, "üstelik de sesler çıkartıyordun."

"Sesler mi çıkartıyordum? Yani sayıklıyor muydum?"

"Sanırım sayıklamak da denebilir." Ruby'nin bunu yadırgamamış olmasına şaşırmıştı. "Daha önce de olmuş muydu?

"Annem her zaman olduğunu söyler. Bir ara telaşlanıp beni doktora bile götürdü, ama doktor ona kaygılanmaması gerektiğini söyledi."

"Peki uykunda neler anlatıyorsun?"

"Annem saçmalık olduğunu söylüyor."

Bir dönemeci kıvrıldılar. Birkaç yüz metre ötedeki evler artık görülüyordu.

Ruby dönüp ufukta silueti görünen Ashdown'a doğru bakarak "Bisikletim olsaydı" dedi, "hep gelip seni görebilirdim, değil mi?"

Sarah, "Ama senin bisikletin yok ki" dedi.

"İstedim. Yakında doğum günüm geliyor."

"Annen baban ne dedi?"

"Çok pahalı olduğunu söylediler."

"Sanırım öyledir."

"Evet, ama ben gerçekten, gerçekten istiyorum. Öylesine değil. Bisikletim olsaydı size gelirdim, sen ve Robert beni her gün kumsala götürebilirdiniz. Okula gittiğim günler dışında."

Sarah, "Oraya her gün gitsek çok geçmeden sıkılırdın" dedi, "ama yine gideriz. Bir dahaki sefere belki Veronica'yla gideriz."

Ruby, "O kumdan şato yapmayı biliyor mu?" diye sordu.

"Bildiğine eminim."

"Robert kadar iyi mi?"

"Herhalde daha iyi ve daha büyük."

Ruby'nin buna inanmakta güçlük çektiği belliydi. Zaten konuyu kolay kolay değiştirmeye niyeti yoktu, "Ben hâlâ bir bisiklet istiyorum" dedi. "Bu gece yine söyleyeceğim."

Srah'nın aklına biraz muzip bir fikir gelmişti. Sharp'ların bahçesine gelene dek -kendi kendine- hafifçe şaşırmış bir halde onu aklının gerisinde çevirip durdu. Ruby bahçe kapısını açıp tam eve doğru koşacakken Sarah hafifçe omzuna vurup onu durdurdu. "Dinle" dedi ve bahçe yolunun iki tarafında uzanan alçak duvara oturdu. O ve Ruby, gizli bir plan yapıyormuş gibi yüz yüze geldi.

"Ne var?" dedi Ruby.

Sarah, "O bisikleti istiyorsan yapman gereken şu" diye fısıldadı.

Ruby nefesini tutup bekledi.

"Onu uykunda istemelisin."

Şaşkın bir duraksama. "Uykumda mı?"

"Evet. Annen uykunda konuştuğunu duymuş, değil mi?"

"Hımmm..."

"O halde gece odana geldiğinde uykunda konuşuyormuş gibi yap -tamam mı- ve bu bisikleti ne kadar çok istediğini anlat."

Ruby onun gözlerinin içine baktı, "Ama neden uyanıkken istemiyorum?"

"Çünkü eğer uykunda konuşursan, annen bu konuda ciddi olduğunu anlar. Senin için ne kadar önemli olduğunu öğrenir ve onu almak zorunda kalır."

Ruby'nin yavaş yavaş anlamaya başladığı çilli yüzünden belli oluyordu. Sarah sözlerini daha da vurguladı.

"Sana inanmak zorunda kalacaktır. Doğru olduğunu bilecektir, çünkü hiç kimse" (o gün Ruby'nin duyduğu pek çok şey arasında bunlar, unutamayacağı ikinci sözlerdi) "hiç kimse uykusunda yalan söyleyemez. Değil mi?"

Ruby'nin unutamayacağı diğer şey de o akşamüstü Robert'ın kendisiyle konuşan sesiydi. Robert onu uykuda sanırken, aslında Sarah'nın ayağa kalkması sırasında uyanmıştı. Robert'ın onunla yavaşçacık, neredeyse duyulamayacak kadar hafif, anlamadığı bir sözlerden konuşan sesi, şunları söyleyen sesi:

"Bilemiyorum... bu iş nasıl..."

Ve sonra, "Hiçbir şeyi bu kadar istemedim..."

Ve derin bir iç çekişin ardından, "Hiçbir şeyi bu kadar istemedim Ruby... Sana bunu söylememe aldırmıyorsun, değil mi?.. Sana söyleyebilirim... uyurken, çünkü o zaman... sırrım gizli kalacak... Gerçi ondan da gizli mi bilmiyorum... ya da herhangi birinden... Kimsenin önemi yok ya... Ne düşündükleri...

Ruby...

Daha. gencim... Gerçi sana yaşlı görünüyorumdur, epeyce yaşlı... Ama kendimi genç hissediyorum... ya da hissediyordum, ta ki... Geçenlerde... Ama öyleyken bile... öyleyken bile, biliyorum... ya da en azından hayal ediyorum..."

"Hayal bile edemiyorum... hiçbir zaman... onu istiyor olmamayı..."

"Hiçbir zaman..."

"Gerçi belki... Zaman içinde, günün sonunda..."

"Ama işte bu da günün sonu..."

"Dediğim şu ki..."

"Haklısın tabiî... Daha gencim, başkaları olabilir... Ama şahsen... göremiyorum... Her neyse... istediğim bu değil... İstiyorum... Kazanmalıyım... Bir şekilde onu hak etmeliyim... Ve eğer..."

"Anlıyor musun... Eğer beni şimdi sevmezse... eğer beni olduğum gibi sevemezse... sorun değil... Çünkü ben de... Eğer beni sevemezse... O zaman ben de kendimi sevemem..."

"Ve hiçbir sınır yok... Hem de hiç, Ruby... Yapamayacağım hiçbir şey yok. Onun istemesini sağlamak için..."

"Anlıyor musun? Buna inanıyor musun? Biliyor musun ben ne...?"

Sonra Robert bakışlarını indirip uykuda sandığı Ruby'nin hiç de uyumadığını görünce susmuştu. Kız kıpırdamadan yatıyordu ama kol ve bacakları gerilmiş, gözlerini kocaman açmıştı.

Üçüncü devre

X

Kapıyı açtı ve Terry'yi loş bir odaya soktu. İki ses birbirine baskın çıkmak için yarışıyordu: belirsiz bir elektronik aygıttan gelen alçak bir homurtu ile her yönden geliyora benzeyen bir tür hafif gürültü; panik içinde, sürekli küçük ayak sesleri. Sonra Dr. Dudden birdenbire ışıkları yaktı ve şu manzara ortaya çıktı:

Oda çok büyük değildi. Aşağı yukarı Terry'nin okyanusa bakan odası kadardı ve içinde dörderlik üç sıra halinde yerleştirilmiş on iki masa vardı. Bu masaların her birinin üzerinde camdan birer tank duruyordu. Terry bunlardan birincisine dikkatle baktı. İçinde biraz su bulunan bir tepsi, bunun iki santim üstünde, yaklaşık otuz santim çapında bir tür dönen tabla vardı. Tank camdan bir duvarla ikiye bölünmüştü ve her iki yarısında da birer beyaz fare vardı. Farelerin başına çeşitli elektrotlar takılmış; bunlar da odanın ortasında duran tek bir ana bilgisayara bağlanmıştı. Tablalar ağır ağır dönüyor; bu nedenle farelerin de sürekli hareket halinde olmaları gerekiyordu: aksi halde cam duvara çarpıp suya düşeceklerdi, iki farenin durumu birbirinden çok farklı gibiydi. Bir tanesi temiz, derli topu ve parlak gözlüyken, diğerinin tüyleri karmakarışık ve seyrelmiş; gözleri dalgın ve kanlıydı.

Dr. Dudden camdan tankların arasında gururla gezinirken «Bay Worth, ne diyorsunuz?" diye sordu. "İlk izlenimleriniz benim için çok ilginç olacak."

Terry sıkıntı içindeki hayvanları daha yakından incelemek için çömelirken temkinli bir biçimde, "Çok ilginç" dedi, "buna benzer bir şey gördüğümü hiç sanmıyorum... böyle..."

"Sanırım deneyin amacı belli. Gerçekten çok basit."

"Sizin aksinize, benim hiçbir zaman bir bilim adamı olmadığımı, unutuyorsunuz. Bana biraz yardımcı olabilirsiniz."

"Tabiî." Dr. Dudden bilgisayara bağlı monitörü açtı ve birkaç saniye içinde ekran mavi bir fon üzerinde enine uzanıp sürekli değişen çizgilerle doldu. "Bu odadaki hayvanların yirmi dördü de bu bilgisayara bağlıdır" diye açıkladı. "Beyinlerinden gelen tepkileri kaydeder. Tıpkı her gece sizin beyin aktivitenizi kaydeden aygıt gibi. Ancak, bu onun biraz daha gelişmişidir. Bunu büyük masraf edip Amerika'dan getirttim. Aynı anda hayvanların hepsini birden izliyor. Birkaç tuşa basarak," göstermek için bilgisayarın tuşlarına birkaç kez bastı, "bir kayıttan diğerine geçebiliyorum."

"Evet, onu görebiliyorum, ama tablaları döndüren nedir?" Tablaların bazıları dönüyor, diğerleri duruyordu.

"İlkesini anladıktan sonra basit bir deney. Bunun kendi buluşum olduğunu iddia edemem; uyku araştırmalarındaki pek çok yenilik gibi bu da Amerika'da keşfedildi. Açıklayayım" cam tanktaki farelerden daha sağlıklı görüneni gösterdi, "şuradaki fare kontrol faresi, diğeri de denek. Her iki fare de uyanıkken tabla durur. Denek uyuya kaldığında bilgisayar onun yavaşlayan beyin dalgalarını algılar ve aygıt otomatik olarak dönmeye başlar. Suya düşmemek için her ikisinin de hareket etmesi gerekir. Ama, denek tablanın üstünde uyandığıNda kontrol hayvanı uyuyabilir; çünkü onun beyin dalgaları mekanizmayı harekete geçirmez. Böylece kontrol hayvanı az ama önemli bir tutar uyku uyuyabilirken, deneğin uyumasına hiç izin verilmez."

"Ölene dek herhalde."

"Üstüne bastınız."

"Bu ne kadar sürer?"

"Genelde iki ila üç hafta." Bir deri bir kemik kalmış, gözleri yuvalarından fırlamış hayvana işaret ederek, "Şu küçük yaratığın daha birkaç günü var" dedi. "Bu ise," en uzaktaki tanka yürüdü, "bana kalırsa yolcu. Birkaç saat daha, en çok altı ya da yedi."

Terry her tankta birer çift farenin bulunmadığını ancak bu aşamada fark etti. Ortadaki dizinin dört tankında birer çift tavşan; son dördünde de Labrador cinsi köpek yavruları vardı. Dr. Dudden onun dikkatini bu sonunculardan birine çekmişti: iskelete dönmüş, gözleri bitkin birer boşluğa benzeyen, yine de çabalayan bir hayvancıktı bu.

Terry güçlükle yutkundu. "Neden havlamıyorlar?" diye sordu.

Dr. Dudden, "Basit bir iğneyle ses telleri devre dışı bırakılıyor" dedi. "Deneyi hafifçe bozan bir önlem, ama bu hayvanlar için gerekli."

Terry artık güçlükle konuşuyordu "Hâlâ tam olarak anlamış değilim" dedi. "Bu deneyde kontrol hayvanının rolü ne? Neden ikişer tane olmaları gerekiyor?"

Dr. Dudden, "Bunu açıklamak çok kolay" dedi. "Benimle gelin."

Laboratuvarın arka kısmında, yan yana duran iki kapı daha vardı. Dr. Dudden ceketinin iç cebinden ince bir zincire takılı iki altın anahtar çıkartıp soldaki kapıyı açtı. Kapı kocaman ve garip döşenmiş bir odaya açıldı. İçerde yatak yoktu. Yalnızca dik arkalıklı ve rahatsız görünüşlü, incecik minderli bir iskemle bunlara ek olarak çokda spor aleti vardı.

Terry dalgın dalgın, "Çok etkileyici" dedi. Gözleri her zamanki gibi video bantlarla dolu rafa kaymıştı ve isimleri okumakla meşguldü.

Dr. Dudden, "Yüzeysel olarak, evet" dedi, "ama bu uykusuzu incelemek için biraz ilkel bir yöntem. Nedenini görüyor musun? Farz edelim denek burada üç gün geçirdikten sonra fiziksel yorgunluk belirtileri göstersin. Bunun nedeni uykusuzluk mu, yoksa kürek çekme makinesinde çok mu fazla zaman geçirmiş? Sorunu görüyor musunuz? Onu yoran uykusuzluk mu, yoksa o uykusuzluğa yol açan etkinlikler mi?" Terry'yi odadan çıkartıp kapıyı arkasından dikkatle kilitledi. Yine on iki cam tankı işaret ederek, "Bu deneyin bu kadar zekice çözümlediği sorun da bu işte. Her iki hayvan da eşit derecede hareket ediyor, ancak yalnızca bir tanesi sürekli uykusuz bırakılıyor. Bu şekilde, salt uykusuzluğun yol açtığı belirtileri diğerlerinden ayırabiliyoruz."

Terry, "Evet, şimdi anlıyorum" dedi. "Yani bütün yapmanız gereken, bu deneyin insanlar için geçerli bir versiyonunu bulmak."

"Doğru."

Terry henüz hiç açılmayan ikinci kapıyı gösterdi.

"Bana orada ne olduğunu da gösterecek misiniz?"

Dr. Dudden gülümsedi ve zincirine takılı ikinci altın anahtarı elinde çevirdi. "Teklifimi hiç düşündünüz mü?" diye sordu. "Düşünür ve burada kalmak istediğinize karar verirseniz, o zaman küçük bir sözleşme imzalamak isterim. Bize bu çalışmayla ilgili bazı... haklar tanıyan. Bunu yaptıktan sonra size bu odada neler olduğunu gösterebilirim. Sanırım ilginç bulacaksınız. Ancak bu arada" saatine bakıp sözlerine son verdi, "akşam yemeğini kaçırma tehlikesinde olduğumuzu görüyorum."

Terry laboratuvardan çıktığına memnundu, ama Dr. Dudden ışığı kapatmadan önce arkasına dönüp, on iki cam tankla içindeki zaili yaratıklara bakma hatasını işledi. Son on iki yıldır uykudan memnuniyetle uzak durduğu halde, bu yöntemlerin ne kadar zalimce olduğunu görebiliyordu. Ne kadar despot ve kinci bir rejimde olursa olsun, devlet himayesindeki bir işkenceci bile bu kadar gaddar bir ceza bulamazdı. Bu hayvanları, onların dinlenme arzularıyla -uykuyla bağlantılı yavaşlayan beyin dalgalarıyla- sürekli harekete ve uykusuzluğa mahkûm eden bir sistemdi bu. Bunu tasarlayanların şeytanî zekâsı karşısında ürperdi.

Merdivenlerden zemin kata çıkarken, "Sorduğum için bağışlayın" dedi, "ama deneklerinizi, yani insan deneklerinizi demek istiyorum, bu deneylere katılmaya nasıl ikna ediyorsunuz? Onlar için pek eğlenceli olduğunu sanmam."

"Hah, güç değil" dedi Dr. Dudden, "düşünecek olursanız." Ashdown'daki yemek odası Terry'nin öğrencilik günlerinde oyun odası olarak kullanılırdı. Artık bütün odayı yirmi kişilik uzun, meşe bir masa dolduruyordu. Her gün saat tam altı buçukta görevliler ile hastaların akşam yemeğine birlikte oturmaları, güya âdettendi. Ancak Terry ile Dr. Dudden geldiklerinde yemek yiyenlerin çoğu kalkmış; yalnızca Dr. Madison ile bir yanında Maria Granger (narkolepsi hastasıydı) diğer yanında ise Barbara isimli bir uyurgezer kalmıştı. Dr. Dudden bu gruptan özellikle uzak durup masanın öteki ucunda oturmaya gitti. O ve Terry'nin önüne iki kâse domates çorbası getirildi. Dr. Dudden çorbasından birkaç yudum alıp bolca tuz biber ektikten sonra açıklamalarını sürdürdü.

"Neyse ki üniversite bize bolca istekli katılımcı sağlıyor. Çoğu öğrenci uykusuzluk odasını kampüsteki pek çok yere oranla hoş bir ortam olarak görüyor. Bir de tabiî, deneylere katılmaları için onlara para ödüyoruz. Bana kalırsa fena para değil."

"Yine de..."

"Siz ve ben, Bay Worth -ya da artık size Terry diyebilir miyim- sen ve ben, Terry, öğrencilerin harç ve giderlerini hükümetten ta burslarla karşıladıkları mutlu günlerde okuduk. İyice şımartılıp, el üstünde tutulduk. O zamandan beri bazı önlemler alındı. Bana kalırsa, bunlar gerekli önlemlerdi. Artık öğrenciler bıkıp usanmadan ne kadar yoksul olduklarından ve sefil bir hayat sürdürmenin ne kadar güç olduğundan sızlanıyor. Kuşkusuz ara sıra kendi gazetelerinizi okuyorsunuzdur? Hepsi de bulaşıkçılık, otomobil yıkamacılığı ya da daha beterini yapmak zorunda kalan zavallı akademisyenlerin öyküleriyle dolu. Örneğin canlı modellik. Londra Üniversitesi'nin genç ve güzel kız öğrencileri, ekmeklerini barlarda kazanmak zorunda kalıyor. Kucaklarda dans ediyor, striptiz yapıyor, bazıları fahişeliğe bile yöneliyor. Bu kentin masaj salonları bizim öğrencilerle dolu, bilirsin işte ve istedikleri fiyatları da bir görmelisin."

"Sahi mi?"

Dr. Dudden hemen atıldı, "Bana söylenen bu. Her neyse, zaten konudan uzaklaştım... Söylemek istediğim, bizim bu türden angaryalara kabul edilebilir bir seçenek sunduğumuz. Bu arada, biraz şarap ister miydin?"

Kendine büyük bir kadeh Bourgogne doldurup bir tane de Terry'ye ikram etti. Bu akşam hastalarının alkol tüketiminin sıkı bir biçimde düzenlenmesi kuralına aldırış etmiyor gibiydi. Kadehleri tokuşturdular. Terry:

"Demek ki bir başka deyişle, sosyal hizmet sunuyorsunuz" dedi.

"Öyle. Ben halka yararlıyım. Açık söylemek gerekirse, kahrolası toplumun bir kahramanıyım. Ah, harika, harika." Aşçılardan Jane biftek, fırında patates ve yeşil fasulye dolu bir tabak koyunca sevinçli bir sabırsızlıkla ellerini ovuşturdu. "Kırmızı et. Hiçbir şey benzemez, değil mi? İskoç bifteği. Tanrım, bakınca ağzım sulanıyor. Ya sen Terry? Sen de et sever misin? Eski moda, kanı kaynayan bir etobur musun? Eminim öylesindir."

"Kesinlikle. Ama son zamanlarda pek yemiyordum. Biliyorsun, pek çok yer artık satmıyor."

"Deli dana hastalığı yüzünden mi demek istiyorsun? Mesleklerin en değersizi ve vicdansızı olan gazetecilik mensuplarının yaydığı tutarsız saçmalıklar." Tek bir dikişte kadehini bitirdi, yeniden doldurdu ve Terry'nin şaşkınlığına aldırmadan şakayla koluna dokundu. "Söz meclisten dışarı, tabiî. Hayır, burada o türden bilimdışı panik kışkırtıcılığına metelik verilmez." Çatalıyla masanın diğer ucunda oturan ve yanmdakilerle sohbete dalmış olan Dr. Madison'ı gösterdi. "Tabiî, şuradaki Bayan Mızmız belirsiz ideolojik kurallarını tatmin etmek için ceviz pirzolası ya da bu akşam için seçtiği beslenme değeri sıfır seçenek her neyse onu yiyecektir."

Terry, "Bence herkesin buna hakkı var" dedi.

Dr. Dudden sözünü kesti, "Bana politik görüşlerini anlat. Sanırım bugünlerde medyadaki herkes gibi sen de sol kanattansındır."

"Korkarım politika beni hiç ilgilendirmiyor. Sol da, sağ da anlamsız birer kavram halini aldı. Kapitalizm yenilmez çıktı ve er ya da geç insanların tüm yaşamı piyasadaki gelişigüzel dalgalanmaların hükmü altına girecek."

"Ve olması gereken de bu mu?"

Terry omuz silkti, "Olan bu."

"Ama kuşkusuz yeterince iradeli, yeterince güçlü bir karakteri olan bir politik lider varsa... Bir süreliğine de olsa, Bayan Thatcher'ın yönetimindeki Ingiltere'nin yeniden büyüklüğün eşiğinde olduğunu düşünmedin mi?"

"Çok kayda değer bir kadındı tabiî. İzlediği politikaların neler olduğunu söyleyemem; hiç aldırış etmedim."

"Yine de aranızda ortak bir nokta var tabiî."

"Öyle mi?"

"Kesinlikle. O başarısını gecede yalnızca iki ya da üç saat uykuyla yetinebilmesine bağlamadı mı?" Dr, Dudden şarabından bir yudum daha alıp bir süre düşüncelere daldı. Yarı açık dudaklarının kenarına kan kırmızısı bir parça biftek takılmıştı. "Ben ona yazdım biliyor musun? Hem de defalarca. Bazı basit testlere razı olup olmayacağını sordum. Yanıt hep ofisinden geldi. Kibarca reddettiler. Kibarca ama kesin bir dille, ama yine de denemeye devam edeceğim. Bugünlerde daha çok zamanı olmalı. Burada ne yapmaya çalıştığımı o anlardı." Terry'ye dönü. Sesi daha yüksek çıkıyordu. "O vizyona sahip olurdu."

Terry çatalını bir patatese batırarak, "Evet, eminim" dedi.

"Napolyon da az uyurdu. Edison da. Bu pek çok büyük adam için geçerlidir. Bize Edison'un uykudan nefret ettiği söylenmişti ve bana göre haklıydı da. Ben de nefret ederim. Ona ihtiyacım olduğu için kendimden de nefret ediyorum." Terry'ye doğru eğildi, "Dört saate indirdim, biliyor musun?"

"Dört saat mi?"

"Gecede dört saat. Geçen hafta boyunca böyle sürdürdüm."

"Ama bu senin için herhalde iyi olmaz. O kadar yorgun görünmene şaşmamalı."

"Umurumda değil. Hedefim üç saat ve bunu başaracağım. Bazılarımız için bir mücadele tabiî. Sendeki yetenekler hepimizde yok, bu yüzden seni bu kadar kıskanıyorum. Ve bu yüzden sırrını keşfetmeye kararlıyım."

Terry kadehinden ufak bir yudum aldı, "Neden nefret ediyorsun ki? Anlayamıyorum."

"Nedenini söyleyeyim: çünkü uyuyan insan çaresizdir, güçsüzdür. Uyku en güçlü insanları bile en zayıf ve güçsüzlerin insafına bırakır. Bayan Thatcher'ın niteliklerine, onun ahlakına sahip bir kadının her gün o apaçık çaresizlik konumunda yatmak zorunda kalmasının ne demek olduğunu hayal edebiliyor musun? Beyin devredışı, kaslar hareketsiz ve gevşek. Dayanılmaz olmalı."

Terry, "Daha önce hiç bu şekilde düşünmemiştim" dedi. "Uyku harika bir eşitleyicidir."

"Aynen. Tamamen öyledir: eşitleyici. Kahrolası sosyalizm gibi." Terry şarabın Dr. Dudden'ı huysuzlaştırdığını fark etti. Dr. Madison'ın tarafından gelen içten kahkahalar, ona doğru zehirli bakışların fırlatılmasına yetmişti. "Şu koca ağızlı cadıyı dinle" diye mırıldandı. "Odanın diğer ucunda işbirlikçisi karılarla toplanmış. Bu masanın cinsiyete göre bölündüğünü hiç fark ettin mi Terry? Bu onun işi."

"Eminim ki yalnızca..."

"Anlıyor musun, Dr. Madison kadınların arkadaşlığını erkeklerinkine tercih ediyor."

Terry makul bir şekilde, "Ama bu çoğu kadın için geçerli, öyle değil mi?" dedi.

Dr. Dudden sesini alçalttı. "Ne demek istediğimi tam olarak anladım sanmıyorum dedi (aslında haksızdı). "Dr. Madison," diye açıkladı fısıldayarak, "Sappho'nun kızlarındandır."

"Hangi Sappho?" Dr. Dudden'ın fısıldayan sesi daha keskin ve daha yüksek bir hal almıştı. "Lesboslu hemşirelerdendir."

Terry bu benzetme yaygın olarak mı kullanılıyor, yoksa Dr. Dudden yeni mi uydurdu, bilemiyordu. "Yani Dorothy'nin arkadaşı mı demek istiyorsun?"

"Kesinlikle. O bir sevici."

Terry, "Nereden biliyorsun?" diye sordu.

"Ah, Tanrı aşkına birader, bir bak ona. Havasından belli. Yani buraya geleli beri seninle hiç konuştu mu?"

"O ilk akşamdan sonra, hayır."

"Tabiî ki hayır. Benimle de mümkünse iki sözcükten fazla konuşmaz. O, erkeklerle cinsel varlıklar olarak ilgilenmediği için, onlan görmezden gelen kadınlardandır."

Terry, "Aranızda hafif bir düşmanlık sezdim..." dedi.

Dr. Dudden, "O usta bir psikolog" dedi. "Buna bir ölçüde saygı duyarım, ama kişisel olarak hiçbir ortak yanımız yok. Hem de hiç."

"Meslektaşlarından herhangi birine yakın mısın? Yani kişisel olarak demek istiyorum."

"Pek sayılmaz, hayır. Personel arasında dostluk ilişkileri kurulur, ama genelde beni katmazlar." Sır verecekmiş gibi öne doğru eğildi, "Bu seni çok şaşırtabilir, Terry. Beni şaşırttığı kesin. Ancak gerçek şu ki, bu klinikte pek popüler değilim." Bile bile kendini kurban eden birisi gibi gülümseyerek arkasına yaslandı, "Açıkla bakalım açıklayabilirsen."

Terry Dr. Dudden'ın bodrumda bulunan laboratuvarındaki o ikinci kilitli kapıyı gördüğünden beri, bu akşam için özel bir plan hazırlamıştı ve ne yazık ki bu lafları birkaç saat daha dinlemek de planlarının önemli bir parçasıydı. Akşam yemeğinden sonra doktorun oturma odasına geçtiler. Önce brandy, arkasından da ikinci ve daha sonra şişe kırmızı şarap içildi. Terry tüketimini en azda tutmayı başardıysa da, şöminenin üstündeki saat onu vurduğunda yine de kendini çakırkeyf hissediyordu. Dr. Dudden'ın son söylevinin büyük bir bölümünü duymamış olduğunu fark etti.

"ABD'de bu işleri farklı yapıyorlar" diyordu. "Orada uyku araştırmalarında durum çok daha ileride. Benim kliniğim İngiltere'de türün tek örneğiyken, Amerika'da bunun gibi düzinelerce var. Geniş kaynaklara, iyi personele ve en yeni teknolojiye sahipler. Amerikan piyasasında sadece polisomnografi için tasarlanmış bilgisayar programları yazılıp pazarlanıyor. Kendi evlerinde uyuyan hastaları bile gözlemleyip beyin dalgalarını modem aracılığıyla telefon hatlarından araştırma merkezine iletebiliyorlar. Hayal edebiliyor musun! Bir düşün! Benim burada teşvik etmeye çalıştığım da işte bu tür girişimcilik ve yenilikler, ama gördüğüm destek sıfır. Bu ülkede herkes hiçbir şey vermeden bir şey almak istiyor. Amerikalılar istediklerini yapabiliyor, çünkü bütün yapıyı destekleyen verimli bir özel sağlık sigortası sistemine sahipler."

"Tabiî, tabiî" dedi Terry.

Dr. Dudden kadehini bıraktı. "İyi görünmüyorsun" dedi. "Her ikimiz de fazla içtik. Bir yürüyüşe çıkalım."

Terry daha itiraz edemeden koridoru yürüdüler -yalnızca dolaplardan birinden bir el feneri almak için durdular- ve ay ışığı altında terası geçip yarların tepesine doğru ilerlemeye başladılar.

Terry, "Nereye gidiyoruz?" dedi, "Bu iş için biraz geç değil mi?"

Dr. Dudden onu duymazdan gelerek sözlerini sürdürdü, "Bu topumda saygın bir konumumun olmamasından yakınıyor değilim" dedi. "Biir şarlatan ya da garip biri olarak görülmeye aldırmıyorum. Vizyon sahibi insanlara genelde olur bu. Örneğin, masonlara katılmama izin vermemeleri umrumda değil. Zaten o kahrolası masonlara katmayı istememiştim. Neden o kahrolası masonlara katılmayı isteyeyim ki? O saçmalıkların hiçbirine aldırmıyorum, çünkü kesinlikle biliyorum ki ben ölüp gittiğimde çalışmalarım hatırlanacaktır. Çünkî görüyorsun değil mi, Terry, bir tek ben varım." Dönüp onun yüzün baktı. Güçlü bir rüzgâr çıkmıştı ve aşağıda okyanus kükrüyordu. "Bı alanda çalışan, uykunun gerçek yüzünü gören bir tek benim."

"Neymiş o?"

"Bir hastalık tabiî." Patikadan aşağı inerken -bu noktada patika uçuruma tehlikeli ölçüde yakındı- omzunun üzerinden seslendi; "Bir hastalık, Terry; en yaygın ve ömür kısaltıcı hastalık! Kanseri doku sertleşmesini, AİDS'i unut. Günde sekiz saatini yatakta geçiriyorsan, uyku hayatını üçte bir oranında kısaltıyor demektir! Bu da elli yaşında ölmeye denktir ve hepimizin başına geliyor. Bu yalnızca bir hastalıktan da öte; bir salgın! Üstelik, görüyor musun, hiçbirimiz buna dirençli değiliz. Hiçbirimiz, yalnız..." Dönüp Terry'ye baktı ve soluk aldı; ya duygularının yoğunluğundan ya da gösterdiği çabadan nefes nefeseydi,"... yalnız senin dışında."

Terry, "Gregory" dedi (ismini ilk kez kullanıyordu ve ancak büyük çaba göstererek söyleyebilmişti), "nereye gidiyoruz?"

Dr. Dudden, "Seni bilmem ama," diye yanıt verdi, "ben yüzmeye gidiyorum."

El fenerini yaktı ve birdenbire, ürpertici bir biçimde uçurumun kenarından kayboldu. Uçurumun kenarına kabaca oyulmuş dik, dar bir patikaya gelmişlerdi. Terry bu patikanın bir kumsala indiğini anımsıyordu. Öğrenciliğinde kendisi de birkaç kez oraya gitmişti. Tenli görünüşlü bu yokuşun başında duraksadı ve sonra içinden han küfrederek el fenerinin sallanan ışığını izlemeye başladı.

Dr. Dudden gecenin karanlığında biraz öteden, "Demek bana gaddar diyorlar, öyle mi?" diye sözlerine devam etti, "Güzel. Ben yalnızca insanlığa ömrünün üçte birini geri vermeye çalışıyorum, hepsi bu. Ben yalnızca şu kahrolası gezegendeki her kadın, erkek ve çocuğun ömrünü yüzde otuz üç uzatmaya çalışıyorum. Tanrı aşkına, bu birkaç farenin acı çekmesini haklı göstermez mi? Şirin görünüşlü birkaç köpek yavrusunun?" Patikanın kuru, kumlu toprağmın dökülmüş olduğu bir noktada, bir tümsekten inmek için birkaç saniye sustu. Dalgaların üzerinden sesini duyurabilmek için artık bağırıyordu, "Ya bir insanın ölümü? Kahrolası tek bir ölüm. O kadar korkunç bir bedel mi?"

Terry ayağını sağlam basmakta çok güçlük çektiğinden ve gittikçe daha geride kaldığından, bu konuşmayla pek ilgilenmiyordu. Sonunda toprak düzleşmeye başladı ve ayağının altında kumları hissetti. Dr. Dudden'a yetişince onu çırılçıplak soyunmuş görüp biraz şaşırdı.

Doktor, "Ne dersin" dedi, "geliyor musun?"

"Pardon?"

"Yüzmeye ahbap, yüzmeye."

"Biraz soğuk değil mi?"

"Haydi, koca bebek; çıkart şunları. Ay ışığında çıplak iki güzel, yetişkin erkek; bu geceki yıldızlar için ne güzel bir manzara değil mi?"

"Sular çok çalkantılı."

"Ben popo meraklısı değilim, biliyorsun. O konuda korkmana gerek yok."

Terry,

"Ben yüzme bilmem" diye itiraz etti. Çok iyi olmasa da etkili bir yalandı.

"Büyük bir keyfi kaçırıyorsun. Giysilerime göz kulak ol!"

Bu, geceyarısı boş bir kumsalda garip bir istek olsa da, Terry başını salladı ve arkadaşının denize doğru yürümesini seyretti. O heybetli tüylü sırt gözden kaybolur kaybolmaz atılıp doktorun ceket cebindenki iki altın anahtarı buldu ve zincirden çıkardı. Bunu hemen yapması iyi olmuştu, çünkü iki dakika geçmeden Dr. Dudden geri geldi. Şiddetle titriyor ve her zamankinden daha şiddetle hapşırıyordu. Dudakları mosmor kesilmiş, penisi büzülüp kültür mantarları kadar olmuştu.

Zorla çamaşırını giyip kumlu ayaklarını pantolonunun bacaklarına sokmaya uğraşırken, "Aman Tanrım" dedi, "kendime geldim. Böyle şeyler insanın dayanıklılığını sınıyor."

Terry gömleğini giymesine yardım ederken, "İyi misin?" dedi. Dr. Dudden'ın elleri öyle çok titriyordu ki, düğmeleri iliklemekte zorlanıyordu.

"Ben mi? İyi miyim? Tabiî ki iyiyim. Tayside'dan sert insanlar çıkar. Bunu ilk kez yapmıyorum."

"Hemen eve dönmezsek son kez olabilir."

"Saçmalama ahbap" dedi Dr. Dudden. Ama yine de patikadan tırmanmakta hiç zaman kaybetmedi. Ashdown'ın girişine ulaştıklarında hâlâ titriyordu ve sonunda iyi geceler deme zamanı gelmişti.

Taşlara tuzlu sular damlatarak, "Odana geç kalacaksın" dedi. "Lorna'dan benim adıma özür dile. Seni lafa tuttuğumu söyle."

"Söylerim."

"Ve sana dediklerimi de düşün. Yarın birkaç günlüğüne gidiyorum; karar vermek için acele etmen gerekmiyor."

"Pekâlâ" dedi Terry, "düşüneceğim."

Dr. Dudden yüksek sesle esneyerek elini uzattı, "İyi geceler öyleyse."

Saatine baktı. "Yalnızca dört saat. Alarmı saat üçe kuracağım. Tam olarak söylemek gerekirse, üçü on geceye. Yapılabiliyor, biliyor musun Tartein? Sen bunu bana kanıtladın."

Terry gülümsedi, doktorun elini sıktı ve onun merdivenden çıkıp ikinci kat koridorunda gözden kaybolmasını izledi. Bir dakika daha bekleyip yatak odası kapısının açılıp kapandığını duydu. Sonra holün merdivenlerden sinsice bodruma indi.

Tabiî ki, laboratuvarın kapısını açan sekiz sayılı şifreyi ezberlemeyi ihmal etmemişti. Gerçi alkolle Dr. Dudden'ın saçma sapan konuşmalarının birleşik saldırısı karşısında bunu akılda tutabilmek kolay olmamıştı. Çamaşırhane boştu ve şifreyi tuşlarken bodrum koridoru insanı ürpertecek derecede sessizdi. Kapıyı açar açmaz hayvanların heyecanını hissetti, ama tankların arasından geçerken onlara bakmamaya çalıştı. Döner tablaların üstündeki yorgun ayakların sesini duyabiliyordu. Sonra dipteki duvara ulaşıp soldaki kapıyı boşverdi ve doğruca Dr. Dudden'ın daha önce açmayı reddettiği kapıya yöneldi. Kilit kolayca açıldı ve dili kalkınca tepe lambası otomatik olarak yandı.

Terry ilk başta ne gördüğünü anlamadı. Karşısında bir tür oda içinde oda duruyordu. Hemen önünde kalın bir pleksiglas tabaka ve yaklaşık üç metre gerisinde -görünüşe göre kontrplaktan yapılma-bir paravan vardı. Bunun üzerine bir buzdolabı, bir lavabo ve bir klozet monte edilmişti. Paravanın iki santim altında, yerden yetmiş santim kadar yükseltilmiş kocaman, yarı daire biçimli ahşap bir platform vardı. Platform ile zemin arasındaki alan mavi renkte, klorlu suyla doldurulmuştu.

Terry çok geçmeden karşısındakinin neredeyse içinde bulunduğu oda büyüklüğünde kocaman bir pleksiglas tank ya da kafes olduğunun farkına vardı. Tankın çevresini dolandığında -tahmin edebileceği gibi her biri insan yaşamı için gerekli ekipmanla donatılmış- birbirinin eşi iki bölmeye bölündüğü gördü. Paravanın yüksekçe bir yerine bir delik açılmış, oradan her iki tarafa da uzun bir demet tel sarkıyor, uçlarında da elektrotlar bulunuyordu. Bir başka deyişle bu hayvanlar için hazırlanmış deney kabininin, insan deneklere uygun büyüklükte döner tablaları bulunan daha büyük bir türüydü.

Terry tankın çevresini üçüncü kez dolanırken kendi kendine "Çılgınlık" diye fısıldadı. Tanka aptallaşmış bir halde; şaşkınlık ve korkuyla bakıyordu, "Tümüyle, tümüyle çılgınlık..."

Pantolon cebine uzanıp buruşmuş bir not çıkardı: neredeyse bir hafta önce, kim olduğu belirsiz bir kişi tarafından kâğıttan bir uçak şeklinde gönderilmiş olan nottu bu. "ONA STEPHEN WEBB'I SOR." Terry içgüdüsel olarak bu mesajla şimdi içinde bulunduğu korkunç oda arasında bir bağlantı bulunduğunu düşündü. Stephen Webb... her kimse burada bulunmuş, Dr. Dudden'ın deneylerinden birine katılmıştı. Ya sonra? Belki bir kaza, hatta bir ölüm (evet, Dr. Dudden o sözcüğü kullanmıştı) olmuştu. Birisi Terry'yi araştırması için teşvik ediyordu. Doktorun bu klinikte -büyük olasılıkla- pek çok düşmanı vardı ve Terry'den de onlara katılması isteniyordu. Sanki bir bakıma ona güveniyor gibiydiler.

Odadan çıktı, laboratuvardan çıktı, her iki kapıyı da arkasından kapattı. Sekiz sayılık şifreyi unutmaya çalışmaya karar verdi. Bir daha oraya inmeyi istemiyordu.

Terry parmaklarının ucuna basarak zemin kata çıkarken tüm bunlar yerine kayıp fotoğrafı, çok geçmeden de yeniden uyuyup rüyalar görebilme olasılığını düşündü. Kuşkusuz Stephen Webb'le ilgili önemli bir hikâye vardı; ama o gazeteci değil, film eleştirmeniydi. Bu işin adamı değildi o.

Üstelik, yatmak için bir saat gecikmişti.

XI

ANALİST: Robert'la ilgili duygularını anlat.

ANAIJZ EDİLEN: O benim tümüyle dürüst olabildiğim tek insandı. Ona güveniyordum ve (...) ona her şeyi söyleyebileceğimi hissediyordum.

ANALİST: Buna rağmen erkek arkadaşın olmadı mı hiç?

ANALİZ EDİLEN: Hayır. Benim için daha çok bir abla gibiydi. Yani bir ağabey demek istiyorum.

ANALİST: Abla gibi dedin.

ANALİZ EDİLEN: Ağabey demek istedim.

ANALİST: Kardeşin var mı? Onlardan hiç söz etmiyorsun.

ANALİZ EDİLEN: Evet, bir ablam var. Benden sekiz yaş büyüktür ve ben daha on üçümdeyken göç etti. Ani bir karardı.

ANALİST: Sanırım Robert da hayatından aniden yok oldu.

ANALİZ EDİLEN: Pek ani.

ANALİST: İşte şimdi ilerleme kaydediyoruz.

Bardaki patikadan, Terry'nin yatak odasının penceresinden oturduğunu görebiliyorlardı. İki büklüm masasının üstüne eğilmişti ve masa lambasının aydınlığı, minicik bir fenerin ışığı gibi parlıyordu. Ona el salladılar ama o ya görmedi ya da el sallamak içinden gelmedi

Yürümeye devam ettiler. Robert zaman zaman Sarah'nın gözlerine bir bakış fırlattı: onlara bakmak istediğinden değil (gerçi bunu yapmaktan hiç bıkmıyordu); şiirinde onlardan söz etmek istediğinden bakıyor, ama bir betimleme bulamıyordu.

Bir şey... bir şey sezdim gözlerinde...

Onun... yumuşak ve nazik gözlerinde mi? Sıcak ve ışıltılı mı? Berrak ve uyanık mı? Sağlıklı ve içten mi?

Hayır, bunlar hiç uymuyordu. Sorunu aklından çıkartıp dikkatini Sarah'nın söylediklerinde toplamaya çalıştı: Veronica'nın geçenlerde aldığı ve anlaşılan Sarah'nın beğendiği bir giysiyle, Veronica'ya gelen ama içeriğini tartışmayı reddettiği bir mektup hakkında bir şeyler söylüyordu. Sarah'nın bu gelişmelerin her ikisinden de rahatsız olduğu görülüyor, Robert ise nedenini anlamak için elinden geleni yapıyordu.

"Bundan kimseye söz ettin mi?" diye sordu.

"Tabiî ki hayır. Sen konuşabildiğim tek insansın. Başka kime anlatabilirim ki?"

"Terry'ye bir şey söylemiş olabileceğini düşündüm."

Sarah kuru kuru güldü, "Ona herhangi bir filmle bağlantısı olmayan hiçbir şey dinletemezsin. Sen de söz etmezsin, değil mi?"

"Tabiî ki söylemem" dedi Robert.

"Ne kadar yakın olduğunuzu biliyorum da."

Robert yine onun gözlerine baktı ve mavi mi, gri mi olduklarına karar vermeye çalıştı. Maviydiler, kesinlikle.

Mavi ve bir şey gözlerinde...

Çitlerden tırmanıp patikada bir yol ayrımına geldiler. Yollarda biri yarların tepesinden yaklaşık üç kilometre ötedeki kasabaya, geri de anayola gidiyordu. Anayoldan otobüse binebilirlerdi. Yürümek için çok geç olduğuna karar verip anayol yönüne saptılar. Unutulmaz mavi gözler? Mavi tepeler unutulmaz ve mavi olabilirdi, ama gözler değil. Her neyse, zaten herhalde maviden çok griydiler. "Gerisinde bir şey olmadığına eminim" dedi. "Haklısın. Bence de aşırı tepki gösteriyorum."

"Ne de olsa, bütün yaptığı senin fikrini sormadan bazı giysiler almak. Bunda bir kötülük yok ki."

"Evet, ama bir takım elbiseydi, Robert. Korkunç, hanım hanımcık resmî bir takım. Onun giymesini isteyeceğim en son şey olduğunu bilir."

Robert'ın dayanmakta en çok güçlük çektiği şeyler bunun gibi küçük ayrıntılardı. Sarah ile Veronica'nın birbirlerinin zevkine uygun giyindikleri düşüncesi bile onu çıldırtıyordu ve kendini tutamadı, "Ama bu çok önemsiz bir konu, değil mi?"

"Hayır, Robert, önemsiz değil." Bütün sertliği, onun en korktuğu, ama bir yandan da kendisim en çok büyüleyen yanı birden su yüzüne çıktı. "Bu bir şeyin belirtisi. Birbirimizden gittikçe uzaklaştığımızın işareti. Ben varımı yoğumu bu ilişkiye koydum ve eğer dağılmaya başlıyorsa... Ne yapacağımı bilmiyorum."

"Başlamadığından eminim."

"Bu gelip geçici bir macera değil biliyorsun, Robert. Benim geleceğimden söz ediyoruz. Ronnie'yle çıkmak benim açımdan büyük bir karardı. Hayatta aldığım en büyük karar."

"Biliyorum. Biliyorum." pını, yansıtan gözlerinde...

Yansıtan? Yansıtıcı? Düşününce ikisi de uygun görünmüyordu. Sarah, "Demek istediğim, yalnızca bu aptalca saçmalıklar değil," diye sözlerini sürdürdü. "Şu an hemen hemen hiçbir şey hakkı iletişim kuramıyoruz. Gelecek yıl için bütün o fikirler... Bir türlü onun ilgisini çekemiyorum."

Sarah hâlâ yakındaki okulda bir iş bulmayı umuyordu. Veronica'yla bir ev tutacak, o da teorik olarak o çok konuşulan tiyatrosunu bunu kuracaktı. Ancak, bu planları uygulamaya koymak için vakit daralıyordu. Dönem resmen bitmiş, finaller yapılmış, sonuçlar açıklanmıştı ve birkaç gün içinde hepsi Ashdown'ı terk edecekti. Yalnızca Sarah ile Veronica için değil, Robert için de süre tükeniyordu.

Robert bu düşünceyi ve onun yol açtığı paniği savuşturmak için konuştu: "O konuda kaygılanman gerektiğini sanmıyorum. Görebildiğim kadarıyla, tiyatro için her zamankinden daha hevesli görünüyor. Geçen akşam kafede onunla son konuştuğumda başka şeyden söz etmedi. Sanat laboratuvannda bir atölye hazırlayan şu kadın, Celia bir şey..."

"Celia Blake!" Sarah ona dönüp ismi neredeyse bağırarak söyledi. Robert son zamanlarda onun ne kadar gergin olduğunu, ne kadar çabuk öfkelendiğini fark edip şaşırdı. "Ah evet, onun için pek hevesli gerçekten. Geçen hafta onu bir oyunda seyretmek için kahrolası Londra'ya gidecek kadar hevesli. Herhalde oyundan sonra kuliste de görmüştür."

"O kim?"

"Okulda beraberlermiş. Üç yıl kadar bir tanışıklıkları varmış. Şimdi Celia yarı ünlü olup şu atölyeyi hazırlamaya geldi, bitince Ronnie de kendini tanıttı, o Ronnie'yi hatırladı ve artık başka laf duymuyoruz.

"Lezbiyen mi? Celia yani."

"Sanırım."

Yolda pek trafik yoktu. Sarah durağa yaslandı, derin derin iç çekti ve yüzünü batan güneşe doğru kaldırdı. Şimdi gözleri ne mavi ne de gri görünüyordu. Neredeyse yeşilimsi bir renk almışlardı. Elvan gözlerinde...

Hayır, bu çok korkunçtu. Ritmini beğenmişti ama, iki zayıf ve hafif sözcük yerine dört hecelik tek bir sözcük kullanma fikri hoşuna gitmişti.

Değişken gözlerinde...

Saf sesli gözlerinde...

Belki de yaklaşıyordu. Ancak daha fazla seçenek düşünemeden Sarah yine ona döndü; hâlâ Veronica'nın davranışlarım düşünüyordu ve yüzünde suçlayıcı bir ifade vardı.

"Lanet olsun o elbiseyi de o yüzden aldı, biliyor musun. Gidip Londra'da onu seyretmek için. İddiaya girerim West End'deki tiyatrolardan birinde önce kulise, sonra da ünlü bir lokantaya gidebilmek için iyice süslenmiştir."

"Giderken onu mu giyiyordu?"

Antiseptik gözlerinde...

"O sabah onu görmedim, geri döndüğünde de."

"Gece kaldı mı?"

"Kuzeniyle. Öyle dedi."

Hatta,

Narkoleptik gözlerinde...

Evet, bu bir olasılıktı. Henüz Sarah'nın narkoleptik olduğundan kesinlikle emin değildi, ama geceleri bozuk uyku düzenini, garip halüsünasyonlara benzer düşlerini ve ara sıra günün herhangi bir saatinde uyuyakalma eğilimini düşündükçe, bu birkaç kez aklına gelişti. Her neyse, sözcük dizeye pek yakışıyordu. Yani diyelim ki mektup ondan gelmişti?"

Robert'ı kaybetmişti; dikkati çok uzun bir süre için dağılmıştı.

"Pardon?"

Saran sabırsızlıktan gergin bir sesle, "Diyelim ki mektup ondan yani Celia'dan gelmiş olsun" dedi.

"Eh..." Robert bu kuşkuyu pekiştirmesinin haksızlık olduğunu biliyordu, ama kendini tutamadı, "Olabilir sanırım. Damgasını gördün mü?"

"Zarfı bile göremedim. Terry mutfağa getirir getirmez elinden kapıp cebine soktu. Sonra yukarı çikıp onu mektubu okurken bulduğumda..." Her şey yerli yerine oturuyordu: hepsi de korkunç bir şekilde olasıydı. "Evet, büyük olasılıkla ondan geliyordu. Hiç kimseyi bu kadar mutlu görmemiştim."

"Sonra ne oldu?"

"Elbette ona mektubun kimden geldiğini sordum. O da bazı şeylerin özel olduğunu söyleyip masasına kaldırdı. Bilinçli olarak. Münakaşaya girmek istemediğimden, tiyatro grubuyla ilgisi olabileceğini düşündüğüm için sorduğumu söyledim. Sponsor bulmaya çalıştığını biliyordum. O da açıkçası pek mahcup oldu ve konuşmaya başladı. Sonra garip bir konuşmaya daldık, şu..."

"Tarih hakkında mı?"

Sarah güldü. Çok iyi bildiği, kendi kendiyle dalga geçen bu gülüş; onun havası ne olursa olsun bir anda kendine yönelivermesi ve havaîliği Robert'ı hep şaşırtıyordu. Kadınlara verilen bir yetenekti bu ve Robert şiddetle kıskanıyordu.

Sarah, "Aman Tanrım" dedi gülümseyerek, "çok sıkıcı olmayı başladım, değil mi? Herhalde bütün bunları sana daha önce de söylemişimdir. Şimdi bana bu konuşmanın aynısını birkaç gün önce yaptığımızı ve artık beni idare ettiğim söyleyeceksin."

"Hayır, ondan değil. Hiç değil. Yalnızca, dündü sanırım, Terry ona bir soru sorduğundan söz etti. Zeitgeistler ve tarihî anıtlarla ilgili. Öyle bir şey."

"Doğru. Ona Zeitgeist'in[1] ne anlama geldiğini sordum. Utanç verici, değil mi?" Biraz düşündü. "Neredeyse günlük konuşmasında zeitist gibi sözcükler kullanan birisiyle çıkmak kadar utanç verici. Her neyse anlaşılan birdenbire tiyatro grubunu kurmak konusundaki asıl sorun bu oluverdi. Zeitgeist. Ronnie'ye göre bu, aynen aktarıyorum, 'tarihte doğru bir zaman değilmiş'."

"Kuşkuları mı var?"

"Anlayabildiğim kadarıyla düşündükleriyle bir ilgisi yok. Tarih ona karşı; bu kadar basit. Öncelikler değişiyor. Değerler değişim halinde."

"Değişim halinde mi? Bunu o mu söyledi?"

"İnanılmaz, değil mi? Sarhoş olup olamayacağını merak ettim aslında. Ama onun için bile sabah çok erkendi." Sesinde zorlama bir şakacılık vardı. Birdenbire bundan vazgeçti. "Ah Robert, ben ne yapacağım?"

Ufukta bir otobüs görünüp zangırdayarak yaklaştı. Neredeyse boştu, o yüzden Robert Sarah'nın yanına oturmak zevkinden mahrum kaldı. Bunun yerine Sarah onun önüne oturdu, sırtını cama dayayıp bacaklarını koridora uzattı ve boş boş bakmaya başladı.

"Sence gizlice girip mektuba bakmalı mıyım?" diye sordu.

Narkoleptik gözler, diye düşündü Robert. Kesinlikle buydu. Tıbbi açıdan Sarah'ya uyarlanmasının doğru olup olmadığını hâlâ bilmiyordu ama ritmi, tınısı kusursuzdu. Bu da en sonunda şiirin tamamını anladıgı anlamına geliyordu. Aylar sürmüştü ama, artık kafeye götürebilir ve Sarah'dan kendi özel kitaplarının sayfaları arasına bakmasını isteyebilirdi. Eski günlerin anısına bile olsa, birkaç sefer oraya mutlaka giderdi.

"Evet" dedi ve bu arada bu kötü huyundan; ona en çok istediği şeyi söylememe huyundan vazgeçip geçmeyeceğini merak etti. "Bu koşullar altında sanırım buna hakkın var."

"Güzel." Onu kocaman, minnet dolu bir gülümsemeyle ödülı dirdi. "O halde bunu yapacağım."

Terry trende Frame için hazırladığı ve müsveddesi o sabah gelen makalede hata ve dizgi yanlışı aramaya çalıştı. Ancak masanın karşısında oturan yol arkadaşı Joe Kingsley dikkatini çok dağıtıyordu. Bir kere, şapkası vardı; Terry'nin her şeyden çok nefret ettiği bir şey varsa, o da beyzbol şapkasıydı. Çocukların bunu giymesinde yanlış olan bir şey yoktu tabiî, ama ne zaman bir yetişkinin başında görse, sanki Amerika hakkında nefret ettiği her şeyi temsil ediyor gibi gelirdi. Mickey Mause tipinden, en yeni Coca-cola reklamlarından ya da kontrol altına alınamayan bir virüs gibi İngiltere'yi sarmaya başlayan dev sarı "M" sürülerinden bile daha fazla. Daha da kötüsü, Kingsley şapkayı ters takmıştı. Bu kuşkusuz en büyük geri zekâlılık belirtisiydi. Terry yalnızca bu yüzden bile onun yanında oturmaktan utanıyordu. Dikkatini dağıtan diğer konu da, Kingsley'in bir sinema dergisi okuyor olmasıydı. Bu doğru dürüst bir sinema dergisi değil; sinemalarda bedava dağıtılan, renkli resimlerle ve basın bültenlerinden aşırılmış yan cahil makalelerle dolu bir dergiydi. Okurken dudakları kımıldıyor ve özellikle karmaşık bir paragrafı gözden geçirirken, pek bilinmeyen sözcükleri hafifçe fısıldıyordu.

Terry daha fazla dayanamadı. "Hey, Kingsley" dedi, "kapa çeneni, tamam mı? Çalışmaya çalışıyorum."

"Bir şey söyleniyordum."

"Kendi kendine mırıldanıyordun. Dikkatimi toplayamıyorum."

Kingsley ona kötü kötü baktı ve dergisine döndü. "Biraz rahatla, tamam mı? Sana büyük bir iyilik yapıyorum burada."

Terry bunun farkındaydı, ama minnetini belli etmeyecekti. Ilkbahar döneminin başlangıcında sinema bölümüne geldi geleli özellikle takmış olduğu Kingsley'e borçlu kalmak fikrine isyan ediyordu. Genç, tıraşsız, çılgın ve sesinde sızlanmaya benzer özel bir tını olan Kingsley, halen altı aylık sözleşmeyle İngiltere'de çalışan Amerikalı bir işadamının oğluydu. Ortabatı'nın küçük bir üniversitesinde film yapımcılığı okumakta olan küçük Kingsley, babasına eşlik etme fırsatını kaçırmamış ve iki dönem için üniversiteye kaydolmuştu. Bu düzenlemenin de yeni bir yurda yönelik cömertçe bir bağış sayesinde gerçekleştiği pek iyi bilmiyordu. Kingsley gösterişçi, kendine güvenen, kendini ifade edemeyen, zengin ve diğer öğrenciler tarafından nefret edilen bir tipti. Aynı zamanda (işte burada işin içine kıskançlık giriyordu) kendi vatanında kısmen babası tarafından finanse edilen iki kısa film çevirmişti. İngiltere'ye getirdiği videolardan anlaşıldığı kadarıyla da bunlar en azından teknik düzeyde şaşırtacak ölçüde ustacaydı. Bunlardan ikincisi olan ve sonu şiddet gösterisiyle biten otuz dakikalık takip ve kavga filmi, Cafe Valladon'daki köşe masanın etrafında toplanmayı seven bir grup seçkin bilirkişiyi bile etkilemişti. Tek istisna Terry'ydi. Terry, göz kamaştırıcı son sahnenin Yalnızca havaya uçan bir sürü binadan ibaret olduğunu ve bir bütün, olarak filmin gerisinde "tutarlı bir vizyon" bulunmadığını söyledi. Diğerleri kendini beğenmişlik ettiğini düşünseler de, ses çıkarmadılar. Bu nedenle, bir gece sarhoş olup Kingsley'e elli yıllık bir dönemde çekilecek bir senaryo yazma arzusundan söz ettiği için kendi kendine daha da kızmıştı. Kingsley alkolün etkisindeki bu kısa konuşmadan Terry'nin ileri görüşlü biri olduğu sonucunu çıkardı ve konuşma sırasında ne zaman adı geçse, ondan "yazar" diye söz etmeye başladı. Birkaç hafta sonra, hiç beklenmedik bir biçimde onu görmek istemesinin nedeninin de bu olduğu ortaya çıktı.

"Babam bir yapımcıyla tanışmış," diye açıkladı. "Anlaşılan adam bir film çekmek için Londra'ya gelmiş ve babam ona benim işlerimi göstermiş. Şimdi benimle tanışmak istiyor."

"Bu harika Kingsley. Senin adına çok sevindim. Bunları bana neden anlatıyorsun?"

"Çünkü şimdi bir yazara ihtiyacım var. Hem adım Joe. Joe Kingsley."

"Benimle ne ilgisi olduğunu hâlâ anlayamadım."

"Sen bir yazarsın, değil mi? Yazıyorsun."

"Evet ama ne, senaryomu mu demek istiyorsun? Sana söz etmiştim hani?"

"Hayır, bu adamın elinde zaten birkaç eser var. Bize yalnızca bir yazar gerek. Yazan birisi."

Terry bu daveti niçin kabul ettiğinden hâlâ emin değildi. Sonunun felaketle biteceğine inanıyordu. Robert ile Sarah'nın baskılarına boyun eğmişti. İkisi bunun ona en azından çalışmalarını sektörde etkili birine gösterme fırsatını sağlayacağını öne sürdüler. Düşününce, Kingsley'in yanında bir tam gün geçirmek, bunun karşılığında ödenmesi gereken küçük bir bedel gibi görünüyordu.

"Neden bana bakıyorsun?"

Terry suçluluk içinde kıpırdandı ve son birkaç dakikadır bakışlarının hipnotize olmuşçasına o rahatsız edici başlığa takılıp kalmış olduğunu fark etti.

"Özür dilerim" dedi, "dalıp gitmişim."

Kingsley homurdanıp dergisinin sayfasını çevirdi. Birkaç dakika kaşlarını çatıp; "Burada Üçüncü Adam diye bir şeyden söz ediyorlar" dedi. "Hiç duydun mu?"

"Evet. Bir film."

"Ben hiç duymadım. Çok garip olmalı."

"1949."

"Vay. Yani sessiz film mi?"

"Hayır, o kadar da eski değil. Hiç duymamış olmana şaşırdım aslında. Çok ünlüdür. Carol Reed yönetmiş."

"O günlerde kadın yönetmen olduğunu bile bilmiyordum."

Aslında Terry onun filmi hiç duymamış olmasına şaşırmamıştı. Kingsley'in (öncesi) sinema tarihi konusundaki cahilliği onu hep büyülerdi.

"Aklıma gelmişken, sana sormak istiyorum" dedi. "Hawks[2] için ne düşünüyorsun?"

Kingsley dergiyi bıraktı. Sonunda doğru dürüst konuşacaklarına sevinmiş görünüyordu.

Biraz düşündükten sonra, "Severim" dedi, "şahinler, doğanlar, özellikle de kartallar. Aslında bütün yırtıcı kuşları tanırım."

"Hah!" Terry parmaklarını masada tıkırdattı ve biraz bekledikten sonra sordu: "Sence de Welles fazla mı büyütülüyor?"

"Kesinlikle. Geçen ay babamla oraya gittik ve Bath[3] çok daha güzel. Mukayese kabul etmez."[4]

"Çok doğru." Tren bir istasyondan geçti. "Söyle bana Kingsley, sence İngiliz sinemasındaki krizin çözümü serbest sinema ülkesine geri dönmekte mi yatıyor?"

Bunu düşünmesi gerekti. "Hayır, pek değil" dedi sonunda "Bence burada da insanlar her yerde olduğu gibi koltukların parasını ödemeli."

Terry gülmeye başladı. "Sen paha biçilmez birisin, biliyor musun''

"Gerçekten."

"Sen neden söz ediyorsun?"

Terry hâlâ gülerek, "Hawks ile Welles film yönetmenleridir" dedi "Serbest sinema da 1950'lerde etkin olan bir hareketin ismidir."

Kingsley öfkeyle ayağa kalkıp parmağını sallayarak, "Sen de kasıntının birisin" dedi ve hışımla çıkıp vagon restorana gitti.

Terry bir süreliğine yalnız kalmış olduğuna sevinerek dikkatini makalesinin müsveddesine verdi.

Gazetecilik konusundaki ilk girişiminden memnun kalmak için nedenleri vardı: Frame yazısını yayımlamak üzere hemen kabul etmekle kalmamış; kendisine birkaç hafta sonra, eylülde başlamak üzere derginin kadrosuna katılma teklifi yapılmıştı. Terry'nin Sergente Cesso'nun bir kopyasını, çekim fotoğraflarını ya da senaryosunu bulamamasına rağmen, önceleri darmadağınık halde olan bilgileri toplayıp ilginç ve değerli bir yazı yazmasından hoşnut kalmışa benziyorlardı. Örneğin filmin özel bir gösterimi için İtalya'ya uçan İngiliz eleştirmenin öyküsü vardı. Adam on iki saat sonra Roma'nın dışındaki otel odasında başından vurulmuş olarak bulunmuştu. Yanında bir tabanca vardı ve elinde tuttuğu not kâğıdmda şunlar yazıyordu: "Hayat çekilmez." Variety dergisi olayı bir hafta sonra "Hastalıklı Film İngiliz'i Yıktı" başlığıyla duyurmuştu. İntiharın bir başka açıklamasının daha bulunduğu söylense de (eleştirmen, karısı ve çocukları tarafından daha yeni terk edilmişti), Ortese'nin nihilist başyapıtının da da büyük etkisi olduğuna hiç kuşku yoktu. Terry bu habere şaşırmış ve çok ilgilenmişti. Filmde tam olarak nelerin gösterildiği ya da seyirciler üzerinde neden bu kadar büyük ve derin bir etki bıraktığı hakkında hâlâ hiçbir ipucu yoktu. Kanada'da, The Quarterly Review, Curinary Medicine isimli bilimsel bir dergide yer alan sekiz yıllık makale de aynı ölçüde gizemliydi. Burada İtalyan bir dağıtım şirketinin sonradan emekliye ayrılmış bir temsilcisinin durumu anlatılıyordu. Adam filmi seyretmişti ve içeriğini açıklamayı inatla reddediyordu, o günden sonra başka erkeklerin yanında çişini yapmasını engelleyen görülmedik bir sorun yaşamaya başlamıştı.

Terry bu film hakkında bir şeyler okudukça, daha çok ilgisini çekiyordu. Ortese bu garip masal ve söylentilere yol açmak için dışkıbilim ile radikal politikanın hangi sapıkça karışımını sunmuştu? Bu soruyla ilgilenen ilk kişi kendisi değildi, ama önceki araştırmacılar ortaya pek az şey çıkartabilmişti. Filmin görüntü yönetmeni olduğu iddia edilen kişi daha sonra filmle olan bütün ilişkisini inkâr etmiş, editör filmin varlığını reddetmiş; artık seksenli yaşlarına gelmiş ve bunamış olan kostüm tasarımcısı bütün kopyaların yok edildiğini sanmakla birlikte, eseri "özünde nazik ve romantik bir film" olarak anımsadığını söylemişti. Başrol oyuncusu 1973'te -görünürde filmde rol alma deneyiminin doğrudan etkisiyle- uzak bir manastıra girip sessizlik yemini etmişti.

Öğle yemeği saatinde Terry'nin aklı hâlâ bu konuyla meşguldü. Otuzlu yaşlarının ortalarında ince, enerjik, cana yakın bir adam olan yapımcı, "Hayır, o filmi hiç görmedim" dedi. İsmi Bruce Logan'dı. Terry ile Kingsley'i Athenaeum'un lobisindeki barda on beş dakika bekletmiş, sonra hemen köşe başında, Mayfair'deki bir İtalyan lokantasına götürmüştü. "İsmini duydum tabiî. Anlatılanları biliyorum. Ancak bir keresinde Paris'te Salo'nun sansürsüz versiyonu gördüm ve bana yetti." Ciabatta alıp diğerlerine de ikram etti. "Ortese'nin o film üzerinde büyük etkisi vardı tabiî. Hatta onun kimlerinden bir kısmını kullandıklarım öğrendim. Kingsley'e döndü, "Pasolini'yi sever misin?"

"Aslında ben bir burger yiyecektim." Büyük bir ilgiyle menüyü inceliyordu.

Terry kuru kuru gülüp masanın altından arkadaşına bir tekme atarak, "Çok şakacıdır" dedi.

Logan aldırmaz bir havayla elini salladı. "Demek ki oğlan birkaç sanatsal film çeviren yumuşak bir İtalyan yönetmenini hiç duymamış. Kime ne? Zaten Avrupa sanat filmlerinin devri geçti. On yıl sonra hepten bitmiş olacak. Bir on yıl daha geçsin, seyirciler arasında Renoir'ın kim olduğunu söyleyebilecek tek bir kişi bile bulamayacaksın. Dahası, ben buraya sizleri sınamaya gelmedim. Bu bir sınav değil."

Kingsley en suratsız sızlanmasıyla, "Zaten o Amerikan filmleri hakkında hiçbir şey bilmez" dedi, "Hayalet Avcıları'nı bile sonuna kadar seyretmemiş. Ortasında çıkmış."

Terry homurdandı. "O gelişmemiş, göz boyayıcı..."

Logan Kingsley'e döndü, "Sen beğendin demek?"

"Yedi kez seyrettim. En büyüklerden biri. Tüm zamanların en büyüklerinden. Harika efektler."

"Evet, bence Compsy o filmde gerçekten kendini gösterdi.

Terry, "Compsy mi?" dedi.

Kingsley, "Bilgisayarlı Çokdüzeyli Sistem" diye açıkladı. "Zum eğimli-tekerlekli sistem üzerinde mat bir kamera olarak kullanılıyor. Arka projeksiyon için otomattan daha iyi olduğunu söylüyorlar.

Logan'a döndü, "O film öyle temizdi ki, inanılmaz olan da bu. Nasıl becerdiler?"

"Sanırım altmışbeşlik çekip otuzbeşlik anamorfiğe indirgediler.

En azından ben öyle tahmin ettim." "Vay. Bu çok şeyi açıklıyor."

Terry bekleyen bir garsonu işaret ederek, "Şu bey siparişinizi almak için bekliyor gibi" dedi.

"Ah" Kingsley listeyi aldı, "henüz karar vermedim." Terry'nin de ne seçeceği hakkında hiçbir fikri yoktu. "Tortellini sever misiniz?" diye sordu.

Kingsley meydan okur gibi baktı. "Tabiî ki severim" dedi. "Özellikle de erken dönem, siyah beyaz olanlarını."

Logan ana yemeğin gelmesini beklerken önerisini özetledi. Büyük Hollywood stüdyolarından birisi için çalışıyor ve halen en az on-on iki projeyi geliştirme aşamasına getirmeye çabalıyordu. Hepsi de Amerikan pazarına yönelikti. Kingsley'in iki kısa metrajlı filmini görüp özellikle de aksiyon sahnelerinden çok etkilenmişti. Terry'nin yaratıcılığı da arkadaşı tarafından göklere çıkartıldığından, her ikisinin de haklarını yeni almış olduğu iki eserden birinde kendisiyle çalışacaklarını umuyordu; bunlardan biri Spy and Son isimli sevilen bir çizgi romandı. Bunu beyazperdeye uyarlamak istiyordu.

Bu ismi duyunca Kingsley'in gözleri parladı. Terry ise daha önce ne bu konuyu, ne de yer aldığı çizgi romanı duymuştu. Kingsley, "Spy and Son'ı hiç duymadın mı?" dedi. "Ama öyle havalıdır ki, burada sevilmediğine inanamıyorum. Bu adam, tam James Bond'un Amerikalısı gibidir. Ama fark şu ki, duldur ve on yaşında çok şirin, esprili bir oğlu vardır. Bütün görevlerinde kendisine eşlik eder."

"Doğru" dedi Logan, "karısı film başlamadan önce bir otomobil kazasında ölür. Tabiî orasını göstermeyeceğiz, çünkü moral bozucu bir sahneyle başlamak istemeyiz. Temelde söz konusu olan 1980'lere uyarlanmış bir tür Amerikalı James Bond. Yalnız, daha gerçek

Terry neredeyse ifadesiz bir sesle, "Daha gerçekçi" diye tekrarladı.

"Aynen. Çünkü bu, aile sorumluluklarını ihmal etmeyen bir adam. Tamam çoğu zaman ülkesi ve komünizmi yenmek uğruna hayatını tehlikeye atıyor ama, günün sonunda oğlunun yanına, eve dönecek ve bir pizza yiyip belki de bir maç seyredecek zamanı buluyor. Tam ailelere göre."

Kingsley, "Asıl güzeli de" dedi, "işe çıktıklarında kötüleri alt eden hep oğlan oluyor, iki Rus casusunun peşlerine takıldığı, ama çocuğun çikletine basıp yere yapıştıkları seferki gibi" o ve Logan kahkahalar attı, "ya da Araplara ateş ediyor ama tabancadan pingpong topları çıkıp ağızlarına doluyordu hani."

Logan, "Anlıyor musun?" dedi, "Çok görsel bir fikir. Film için çok uygun."

Terry içini çekti. "Diğerini anlatın" dedi.

Logan ona garip garip baktı, alındıysa da belli etmedi.

"Peki" dedi, "belki bu sana daha uygundur. Bu romanın opsiyonunu aldım. Aynı olay üstünde çalışan New Yorklu iki polis. Kitapla ne istersen yapabilirsin, çünkü ben yalnızca başlığını korumak istiyorum: Chalk and Cheese. Harika isim, değil mi? Bu aslında onların ismi: Memur Tebeşir ile Memur Peynir. Özelliği de şu: yalnızca aynı ol üstünde çalışmakla kalmıyorlar; birbirlerinden bağımsız olarak gazetedeki aynı ilana cevap veriyor ve aynı dairede oturmaya başlıyorlar.

Kingsley, "Bu çok güzel" dedi. "Bayıldım."

"Bir tanesi biraz daha büyük, biraz egzantrik, birazcık başına buyruk, biraz tembel..."

"Demek ki, kimi diyebiliriz... Jim Belushi?"

"Üstüne bastın. Tamam. Diğeri de genç, saf, idealist, kurallara uyar."

"O halde kimi arıyoruz... Tom Cruise?"

"Olabilir. Olabilir. Benim bu film için düşündüğüm karışım..."

"Uygunsuz Çift ile Kirli Harry."

"Harika. Anladın. Tabiî bir de patron var, şey... huysuz ama sevimli. Sert ama adil."

"Ve siyah tabiî ki."

"Söylemeye bile gerek yok."

"Bir tür... James Earl Jones tipi."

"Bildin. Bir de tabiî bir çeşit romantik, cinsel bağlantı bulmalıyız..."

"Peki. Tom Cruise'un bir kız arkadaşı var, tamam mı? Biraz daha büyük, birazcık daha deneyimli. Buradaki belki de Jamie Lee Curtis olabilir."

"Evet. Dar siyah bir elbiseyle."

"Dar, daracık bir elbise. Göğüsleri buraya fırlamış."

"Seninle aynı dili konuşuyoruz, Joe. Şu nasıl: Tom Cruise onun aslında bir fahişe olduğunu ve Jim Belushi'nin de onunla yattığını bilmez."

"Tom Cruise da onunla yatıyor mu?" Tabiî ki Tom Cruise onunla yatıyor." Ya da belki de bir striptizci olabilir."

"Olabilir. Striptizci de olabilir."

"Hâlâ onunla yatıyor mu?"

"Tabiî ki hâlâ onunla yatıyor. Jim Belushi de yatıyor. Herkes yatıyor."

"Ya patron o da yatıyor mu?"

"Hey adamın siyah olduğunu söylemedik mi? Saptırma Joe T n aşkına." Logan bu anlık senaryo toplantısına hiç katılm Terry'ye döndü, "Kusura bakmazsan, bu taraftan pek katkı görm ğimi söylemeliyim. Bütün işi Joe ile ben yapıyoruz gibi."

Terry kollarım kavuşturup arkasına yaslanmıştı.

"Bence berbat bir fikir" dedi. "Bu filmi yirmi kez seyretmiş givy hissediyorum kendimi."

Uzun bir sessizlik oldu. Yalnızca dev bir çatal dolusu makamavı ağzına tıkmaya çalışan Kingsley'in sesi duyuldu.

"Demek berbat olduğunu düşünüyorsun, öyle mi?" Logan bilinçli veya bilinçsiz, arkasına yaslamp kollarını kavuşturarak Terry'nirı duruşunu taklit etti. "Tabiî senin daha iyi bir fikrin varsa, dinlemeyi isterim. Aslında Joe bana senin özgün bir senaryo üstünde çalıştığını söylüyordu."

Terry biraz duraksayarak, "Evet, evet öyle" dedi.

"Ne hakkında olduğunu bana söyleyebilir misin?"

"Tabiî. Temelde bir adam... ve onun hayatı hakkında."

"Hayatı mı?" Logan kaşlarını kaldırdı, "İyiye benziyor. Hayatında bilmemiz gereken bir şey oluyor mu?"

"Eh, evet." Terry doğrulup peçeteyle ağzının kenarlarını sildi. "Yaşlanıyor, yani... olgunlaşıyor diyebiliriz. İlk başta şey, genç bir adamken orta yaşlılığa."

"Hm. Ya sonra?"

"Sonra da yaşlanıyor ve zaman içinde sanırım ölüyor." Her n dense bu senaryo, anlatılırken Terry'nin hayal ettiği kadar etkileyici gelmiyordu. "Özgün olan, bu karakterin hep aynı oyuncu tarafında canlandırılıyor olması."

'Sahi mi? Ya kimi düşünüyorsun? Çünkü bilirsin, böyle bir fikir karşısında Hoffman da, Nicholson da, Redford da birbirlerini yer. Tam bir savaş alanı olacak."

"Tabiî biraz geliştirilmek istiyor. Şu anda..."

"Bu fikirdeki sorun nedir, sana söyleyeyim mi Terry? Sorunlar yani en azından. Bana göre, her nedense, biraz küçük geldi. Biraz İngiliz"

"Ama bu..."

"Yanlış anlama. İngilizlere karşı değilim. Kendim de yarı İngiliz'im aslında. Henry Logan diye birisini hiç duydun mu?"

"Tabiî, o da... o da yapımcıydı, değil mi?"

"Doğru. Babamdı. Yazıyordu, yönetiyordu, çekiyordu gerçek bir filmciydi. 1940'ların sonu, 1950'lerin başında Amerika'ya geldi, ilk eşiyle -yani annemle- evlendi, ama yaşamının büyük bölümünde İngiltere'de çalıştı. Bir sürü komedi ve düşük bütçeli serüven filmi çevirdi. Herhangi bir büyük... estetik ya da statü peşinde koşmadı ama film yaptı ve arada sırada iyi bir tane de çıkardı. Sonunda 1970'lerde ponıo filmler yapmaya başladı. Bulabildiği tek iş onlardı."

"Yazık" dedi Terry. Sözün nereye varacağını kestiremiyordu.

"Bulabildiği tek işin o olmasının bir nedeni vardı. Tahmin edebilir misin?"

Terry başını salladı.

"Senin gibi insanlar."

Birdenbire yumruğu masaya indirip çatal bıçağın sağa sola fırlamalrınaa neden oldu. Terry ile Kingsley neredeyse koltuklarından sıçradı.

"Tanrım, senin gibiler sinirime dokunuyor, Terry. Senin gibiler olmasa düzgün bir film sektörü olurdu. Sizler gelmeye başlayın- -ne zamandı, 1950'ler mi?- sonun başlangıcı oldu. Entelektüeller, öfkeli gençler, John Osborne, Woodfall Films, orta sınıf solcular, birdenbire hepimizin -sanki daha önce kimse öyle düşünmüyormuş gibi sinemanın bir sanat olduğunu söylememiz gerekti. Her iki filmleri de kendi gözünden işçi sınıfının yaşamını sunan, özel okulda okumuş romantikler tarafından çevrilir oldu. O zamandan beri de böyle Tanrım, hayatta İngiltere gibi, yalnızca sanatçı olduklarını iddia ettikleri için insanlara saygı duyan bir ülke daha görmedim! Ve yazarlar! Tanrım, yazarlara nasıl tapınıyorsunuz! Yoksa senin gibi birisi neden kendini böylesine inanılmaz biçimde üstün görsün ki? Anlayabildiğim kadarıyla şu ana kadar yazmayı becerdiğin tek şey bir zarfın arka yüzüne sığar ve geriye de 'Gettysburg Konuşması'nı sığdıracak yer kalır!"

Terry ayağa kalktı. "Bitti mi?" dedi. "Çünkü Londra'ya gelmişken biraz alışveriş yapayım diyordum."

"Hayır Terry, daha bitirmedim" dedi Logan. "Joe da bitirmedi aslında. Ama sanırım sen bitirdiğini göreceksin. Buradaki işini bitirdin, ne zaman gitmek istersen..."

Terry son bir söz söylemeye çalıştı, "Sizin şu filmler çevrilirse, sinema için kötü bir gün olacak."

"Ya eğer senin şu filmin çevrilirse, kahrolası bir mucize olacak!"

Terry Kingsley'e döndü ve suçlayan parmağını Logan'a doğru uzatarak, "Dünyadaki bütün yapımcılar onun gibi olsaydı düşün bir!" dedi. "Eisenstein, Mizoguçi, Wenders gibileri de olmazdı..."

Kingsley'in yüzü bu olasılık karşısında pek renk vermedi.

"Yani, düşün bir. Wenders olmadan sinema tarihini hayal edebilir misin?"

Kingsley dürüstçe, "Hayır edemem" dedi, "yani, birinin gazoz ve patlamış mısırları satması gerekli."

Logan neşeli kahkahalara boğuldu.

Terry "Siz birbirinize layıksınız" deyip lokantadan çıktı. Mayfair sokaklarından geçip en yakın metro istasyonuna girene kadar haklı olma hissi gittikçe güçlendi ve kıyıya dönene dek uzunca bir süre onu sıcak tuttu.

ANALİST: Peki neden sevgilinin mektubunu okumaya hakkın olduğunu düşündün?

ANALİZ EDÎLEN: Çünkü bana ihanet ettiğini biliyordum.

ANALİST: Yalnızca Robert onayladığı için, değil mi?

ANALİZ EDİLEN: Hayır, hiç de değil. Onun bu işle hiç ilgisi yok.

ANALİST: Peki mektubu okuduğundaki duyguların nelerdi?

ANALİZ EDİLEN: (...) Nasıl anlatacağımı bilmiyorum. Dünya tersine dönmüş ya da hiçbir şeyin anlamı kalmamış gibiydi. Birini tanıdığınızı sanıyorsunuz ve sonra onu aslında hiç de tanımamış olduğunuzu öğreniyorsunuz. Sanırım insan kocasının dolabını karıştırıp şişme bir bebek ya da bir yığın sadizm dergileri sakladığını görse böyle duygular hissederdi. Ya da bir anne oğlunun tecavüzcü olduğunu öğrenirse.

ANALİST: Sence abartmıyor musun?

ANALİZ EDİLEN: Hayır. Daha da kötüydü. Bütün bunların hepsinden beterdi.

Sarah kararsız kaldı ve Robert'ın önerisiyle kendi kıskançlık güdüsüne uyup, Veronica'nın mektubunu açmadan önce üç gün daha sabretti ve veda partisinin olduğu cuma sabahına dek bekledi.

Bildiği kadarıyla ev bomboştu ve Veronica da bütün gün dönmeyecekti ama Sarah odayı parmak uçlarına basarak geçti. Bir süre karyolanın üstüne oturup cesaretini toplamayı bekledi. Hava dönmüştü: yağmur taneleri cama vuruyordu ve dalgaların uzun, boğuk uğultusu duyuluyordu. Saat sabahın on biriydi.

Sonunda masayı açıp zarfı çıkardı. Pul yoktu; damga basılı Londra'dan postalanmıştı. Bıçakla, temiz bir biçimde açılmıştı. İçinde kalın, parlak bir kâğıt vardı.

Kâğıdın anteti Londra'daki tanınmış bir bankaya aitti.

Mektupta şöyle diyordu:

"Sevgili Bayan Stuart,

Geçen perşembe günü bizi görmeye geldiğiniz için teşekkür ederiz. Size kambiyo bölümümüzde memur olarak bir iş önermekten memnuniyet duyuyoruz. Daha önce görüştüğümüz gibi, başlangıç ücreti yılda 43 725 pound, artı komisyon ve primler olacaktır.

Sizi 3 eylül pazartesi sabahı saat 8.30'da aramızda görmek istiyor, finans hizmetlerinde uzun ve kazançlı olacağını ümit ettiğimiz bir kariyerin başlangıcında en iyi dileklerimizi sunuyoruz."

İçinden ilk önce kusmak geldi. İçinin kabardığını hissetti ve karnını tutarak öne eğilip tuvalete koşmaya hazırlandı. Ama bu hemen geçti. Mektubu Veronica'nın çekmecesine geri koyup pencereye gitti, gözlerini okyanusa dikip hissettiği gazabı ve kandırılmasına izin vermenin içinde yarattığı öfkeyi bir yana itmeye çalıştı. Bunun ötesinde onu böyle bir şeyin olabileceğine dair uyarmış olması gereker herhangi bir küçük ayrıntıyı; olası bir ipucunu anımsamaya çalıştı.

Hiçbir şey ammsayamadı. Bütün bildiği, o gün öğleden sonra üçte Veronica'yla Cafe Valladon'da buluşacaklarıydı. Ama Sarah gitmeyecekti. Orası tartışmanın, hele birisini terk etmenin yeri değildi.

XII

Ertesi sabah. Terry uyandı. Çoğu insanın yaşamında sıradan bir olaydı belki; ama onun için böyle değildi. Terry uyku halinden uyanıklığa geçme duygusunu on yılı aşkın bir süredir hissedememişti. Bugün de bu duyguyu kesin bir biçimde tanımlayamamasına rağmen, en azından şafak yatak odasının küçük, kalın perdeli penceresinin kenarlarından içeri sızmaya başladığında, yeni ve olağanüstü bir şeyin gerçekleştiğini biliyordu. Kendini iyice dinlenmiş hissediyordu ve her zamankinden daha uzun süre bilincini yitirdiğinden emindi. Elektrotlarını dikkatle çözdükten sonra, yatak odasından çıktı (elinde her zamanki çay fincanı, uykulu gözleriyle bilgisayar ekranmın üstüne kapanmış) Loma'ya el salladı ve güneşin doğuşunu izlemek üzere terasa çıktı. Beyni yeni doldurulmuş bir akü gibi enerji yüklüydü; kol ve bacakları güçlü ve esnek, her bir duyusu keskin ve uyanıktı. Daha önce yaşamda böyle olasılıklar olacağını hiç düşünmemişti.

Öte yandan, Dr. Dudden o sabah yatak odasından çıkmadı. Bir gece önce çok fazla kırmızı şarap ile brandy içmişti ve üçü on geçe çalan saatin sesini duymayıp sonraki dokuz saat boyunca derin, deliksiz bir uyku çekti (neredeyse öğleden sonra kalkacak olan trenini kaçırıyordu). Bu nedenle gecenin bir vakti, elindeki bilgisayar kâğıtları denizden gelen rüzgârda uçuşarak odadan çıkan, Terry'ye ta seksen yedi dakika üçüncü devre uykuda kaldığını haber veren de bizzat Lorna oldu. Bu Terry'nin gerçek, dinlendirici, delta dalgalı bi uyku devresine ilk geçişiydi.

Lorna, "Normale dönüyor gibisin" dedi, "uyku düzenin açısından tekrar insan ırkına katılmak üzere olduğunu söyleyebilirim. Nasıl kutlamayı düşünüyorsun?"

Terry neşeyle, "Sanırım günübirliğine Londra'ya gideceğim" dedi "Aramam gereken bir şey var."

Sarah gecenin büyük bölümünde Alison'ın annesiyle yaptığı telefon konuşmasında söylenen acı sözleri tekrar tekrar aklından geçirdiğinden, uykusunu alamadı. Tartışma, ertesi sabah müdüreye Sarah'nın davranışı konusunda resmî bir şikâyette bulunma tehdidiyle son bulmuştu. Bu nedenle Sarah okula vardığında öğretmenler odasında bir mesajın kendisini beklediğini görünce şaşırmadı.

Bayan Palmer'ın odasına girip oturması işaret edilince, "Bunun ne hakkında olduğunu biliyorum" dedi. "Alison, değil mi? Annesi size telefon etti."

"Evet. On dakika kadar önce aradı. Epey sinirlenmişe benziyordu."

"Ne dedi?"

"Açıkçası biraz karışık ve anlaşılmazdı. Alison'ı pornografik bir filme götürdüğünü söyledi. İtiraf etmem gerekir ki, buna pek ihtimal veremedim. Belki de olanları bir de senden dinlemeliyim."

Sarah bu konuşma sırasında hafifçe rahatladı. Eileen Palmer'ın ona karşı her zaman adil ve cömert davrandığını, birlikte çalıştıkları üç yıl içinde pek çok ortak mücadele verdiklerini, çevrelerinde bitiveren her yeni idarî ve yasal engelde kendilerine bir yol açabilmek için çok çalıştıklarını ve sarsılmaz bir işbirliği kurduklarını harladı. Ona gerçeği söyleyecek olursa korkacak bir şey olmadığını biliyordu.

"Dün öğleden sonra Alison'ı Finsbury Parkı'nda yalnız başına oturur buldum" diye başladı. "Ona orada ne yaptığını sordum. Bana eve gidemediğini, çünkü annesinin yediden önce işten dönmeyeceğini ve evin anahtarını da kaybettiğini söyledi. Bu koşullar altında onu yanıma alıp eve götürmekten başka seçeneğim olmadığını düşündüm. Önce bir kafeye gittik, sonra sinemanın önünden geçerken belki bir film seyretmek isteyebileceği aklıma geldi. Filmlerden birini gazetedeki eleştiriden biliyordum. Gazetede aileye uygun olduğunu yazıyordu. Sınıflandırması da bu görüşü doğruluyordu. Her neyse, içeri girip de film başlayınca son derece cinsiyet ayrımcı, şiddet dolu ve... genelde her düzeyde sakıncalı olduğunu gördüm. Çıkmamız gerektiğine karar verdim. Tuvalete gittim ve Alison'ı almak için geri döndüğümde gitmişti. Yok olmuştu. Kaçmıştı."

Eileen dikkatle dinliyordu. Kaşlarını çatmıştı, ama bu cesaret verici bir kaş çatıştı. Dikkatini topladığını gösteriyordu.

"Sonra?"

"Aptallık ettiğimi o anda anladım. İlk yapmam gereken Alison'ın adresini öğrenmek olmalıydı, ama öğrenmemiştim. O yüzden buraya döndüm, Dereke sekreterler odasını açtırdım ve dosyalara baktım. Buradan Alison'ın evine telefon ettim. Annesi açtı. İşten döndüğünde onu eşikte oturur bulmuş. Çok huzursuzmuş. Film onu çok rahatsız etmiş ve bir süre ağlamış. Annesi de bu yüzden beni azarladı ve bir hata yapmakla suçladı. Ben de ona kızını üç saat boyunca akşam bir parkta gezerken bulmamın onun iyi bakılmadığı anlamına geldiğini söyledim ve her şey... kontrolden çıktı sanırım »

"Onu savunmaya geçirmişsin anlaşılan. Bildiğim kadarıyla oldukça mücadeleci bir kadındır."

"Demek... Bayan Hille tanıştınız mı?"

"Evet, bu yıl birkaç veli toplantısına geldi."

"Ya bay, yani eşi, hayat arkadaşı, her neyse?"

"Hayır. Onun hakkında hiçbir şey bilmiyorum. Öyle birisi var mı onu bile bilmiyorum."

"İçimden bir ses..." Sarah öne doğru eğildi. Kendine güveni gelmiş, bu aileyi çevreleyen gizeme kendini kaptırmış gibiydi. "İçimden bir ses ölmüş olabileceğini söylüyor. Daha yenilerde ölmüş olabileceğini."

"Sahi mi? Bunu nereden çıkardın?"

"Alison'la ilgili... ölüm konusunda bir saplantısı var gibi. Geçen gün Norman'ın sınıfında yazdığı bir şiiri okudu ve şiir..."

"Kasvetli miydi?"

"Kasvetten çok, terk edilmişlik duygusu taşıyordu. Ölüp kara deliğe dönüşen, diğer iki yıldızı yalnız ve çaresiz bırakan bir yıldızı anlatıyordu. Sonra dün onu heybesinde bir fareyle yakaladım. Ölü bir fareydi. Oyun alanında bulmuş, eve götürüp gömmek istiyordu."

Eileen, "Bu senin savını destekliyor" dedi. Ara sıra bu kuru yargılara eğilimliydi. Saatine bakıp ayağa kalktı; neredeyse sabah töreni saati gelmişti. "Öğleden sonra Bayan Hill'e yazıp şikâyetini incelediğimi ve öğretmenimin gerektiği gibi davrandığına emin olduğumu bildireceğim."

"Teşekkür ederim."

"Sen söz konusu olunca aksi olsa çok şaşardım." Sevgiyle gülümsedi. "Öte yandan, onunla aranızı düzeltmeye çalışsan belki iyi olur. Özellikle de bu sana aileyle ilgili ortak merakımızı giderme fırsatını verecekse."

"Yani…" Sarah saygısızlık etme riskini göze aldı, "yani eve gidip ortalığı bir kolaçan mı etmeliyim?"

Eileen "Ona benzer bir şey" dedi ve Sarah'yı koridora çıkardı. Koridor bağırış çağırış ve toplantı salonuna doğru koşuşturan çocuklarla doluydu.

Sarah o akşam Rebecca Hill'in evine önyargılarla dolu olarak vardı. Bunlar öncelikle sınıfsal önyargılardı; çünkü (ona göre) çocuk bakımı konusunda böylesine pervasız bir tutum benimseyen bir kadın, pek zengin olamazdı. Yoksul bir yer görmeye hazırlanırken, orta sınıf zevkinin tüm göstergeleriyle karşılaştı. Rebecca'nın oturma odasında tek başına beklerken, ilk baştaki şaşkınlığı yerini mahcubiyete bıraktı. Bunun arkasından daha da beklenmedik bir başka duygu hissetmeye başladı. Kendini evinde -Anthony gideli beri kendi evinde olmadığı kadar- hissetmeye başlamıştı ve nedenini anlayamıyordu. Ne de olsa, buraya geleli daha birkaç dakika olmuş, eşikte belirip kendini tanıtıvermesinin yarattığı şok dağıldıktan sonra Rebecca'nın mecburen teklif ettiği şarabı getirmesini bekliyordu. Bir yabancının evinde, bu kadar kısa bir süre içinde, o yabancı kendinden çok daha fazla kazanıyorken ve üstelik, güç bir konuşma ikisini bekliyorken, kendini böylesine rahat hissetmek, kuşkusuz garipti. Yine de eşyada, duvardaki resimlerde, yere kadar inen camlardan halıya vuran ışıklarda, dizi dizi ciltli kitaplarda, çiçek dolu vazolarda Sarah'ya anlatılmaz bir aşinalık ve güvence duygusu veren bir şey vardı. Bir an için bu odayı yıllar önce, o fazlasıyla canlı düşlerinden birinde görmüş olup olamayacağını bile düşündü. Sanmıyordu. Bu garip, zevkli yuvaya dönüş duygusunun (bunun başka bir anlamı yoktu) açıklaması daha derinlerde yatıyordu.

Rebecca ona bir kadeh yeşile çalan sarı renkte bir şarap ikram ederek, "Korkarım Sainsbury'den alınma" dedi. "Alison yukarıda ödev yapıyor. Onu çağırabilirim ama belki de bu işi aramızda halletsek iyi olur."

Sarah bu kadınla herhangi bir şey halletme düşüncesi karşısında telaşa kapıldı. Duvarlardaki hukuk kitapları koleksiyonunu fark etmiş ve Rebecca'nın avukat olduğunu tahmin etmişti. Hızlı ve sinirli bir şekilde şarabından üç yudum aldı.

Rebecca dosdoğru, "Neden geldiniz?" diye sordu. "Bu sabah müdüre hanıma şikâyette bulundum. Artık her şeyin ona bağlı olduğunu sanıyorum."

Sarah bu sözlerdeki cüret karşısında yarı güldü, yarı nefesini tuttu. "Anlaşılan o da, ben de öyle düşünmüyoruz. Biz, dün öğleden sonra kızınızı anahtarı olmadan ve gideceği güvenli hiçbir yer bulunmadan Finsbury Parkı'nda oturur bulmamız gerçeğiyle daha çok ilgileniyoruz."

Rebecca iç çekti. "Bakın, buna ben de herkes kadar üzüldün Böyle olmamalıydı... Bir dava için Londra dışına gitmem gerekti ve Alison da bana saat beşe kadar yarışmaları seyredeceğim söyledi. Arkadaşlarıyla eve yürüyüp anahtarıyla gireceğini düşündüm. Ama kız gidip anahtarını kaybetmiş." Sanki kendi kendine konuşur alçak sesle ekledi, "Şu sıralar her şeyi kaybediyor."

"Üzgünüm, ama bu yeterli değil" dedi Sarah. "Birincisi, Alison okulda arkadaşı olduğunu sanmıyorum. Arkadaş edinmekte pek şanlı değil gibi. Üstelik, durmadan bir şeyler kaybetmesi de şaşırtmadı, çünkü çok mutsuz ve hassas bir dönemden geçiyor."

Rebecca sertçe, "Pop psikolojisi bir yana" dedi, "bu durumun Alison'ı her yaştaki kızları rahatsız edecek kadar şiddet dolu ve tatsız bir filme götürmenizle ne ilgisi olduğunu anlayamadım."

Sesi hem yükselmiş, hem de tizleşmişti. Sarah görüşmenin bu kadar çabuk ateşlenmesini istemiyordu.

"Burada amaç suç aramak değil, olmamalı" dedi. "Her ikimiz de Alison'ın iyiliğini istediğimizden, aslında aynı tarafta olduğumuzu unutmamalıyız. Bu bir yana," burada sesini biraz sertleştirdi, "sizden bunun bir daha olmayacağına dair güvence istemek durumundayım. Aksi halde gerekli yerlere bildireceğim."

"Evet, tabiî." Bu sinirli bir şekilde kabul edilmişti ve Rebecca hemen ardından atıldı, "Ve ben de sizin kızımı daha başka... uygunsuz eğlencelere götürmeden önce biraz daha düşünmenizi istiyorum."

Sarah kısa bir süre sessiz kaldı. Bunun yeterli yanıt olduğunu düşünüyordu. Sonra sordu, "Alison'ın babası bu akşam evde mi?"

Rebecca, "Alison'ın babası burada oturmuyor" dedi.

"Ah, sormamda bir sakınca yoksa, kocanız ne iş yapıyor?"

"Neyim?"

"Kocanız."

"Benim kocam yok."

"Eşiniz o halde."

Rebecca sözcüğü duygusuz bir şeküde vurgulayarak, "Eşim öldü" dedi.

Tam da Sarah'nın duymayı beklediği gibi. Öyle de olsa, sözcükler esin bir sonu belirttikleri, hem de neredeyse duygusuz bir içtenlikle söylendikleri için şaşırtıcı olmuştu. Başını eğdi.

"Üzüldüm."

"Eh."

"İşte böyle." Rebecca şarabından kocaman bir yudum aldı.

"Sanırım bu... bir İki şeyi açıklıyor..." Sarah başını kaldırdı "Ev ödevi olarak yazdığı şiiri gördünüz mü? Yıldızlarla ilgili olanı?"

"Evet."

"Sanırım... sanırım Alison onu bir bakıma babası için yazdı"

Rebecca ona keskin bir bakış fırlattı; yırtıcı, sabırsızdı. "Alison'ın babası ölmedi."

"Ölmedi mi? Ama dediniz ki..."

"Babasının burada oturmadığını söyledim. Ama hayatta. Benim kardeşim olur."

Sarah bütün bunları anlamakta zorlanıyordu. "Kardeşiniz mi? Ama o halde yani nasıl...?"

"Üzülmeyin, sosyal hizmet görevlilerine bildirilecek bir ensest olayına çatmış değilsiniz. Ben Alison'ın öz annesi değilim. Teknik olarak onun halası oluyorum."

"Halası. Tamam. O halde öz annesi kim?"

"Eşim. Size söylediğim gibi, o öldü."

Sarah beynini daha hızlı çalışmaya zorladı. Kendini neden bu kadar ağır, hantal hissettiğini anlayamıyordu.

"Eşiniz bir kadındı o halde."

"Evet." Rebecca ayağa kalkıp pencereden dışarı baktı. "Biliyor musunuz, bunların sizi ilgilendirdiğinden emin değilim."

"Hayır. Hayır, haklısınız. İlgilendirmiyor."

"Her nedense bana bu konulara pek açık fikirlilikle bakacak bin gibi görünmüyorsunuz."

Sarah bunu duymazdan geldi ya da daha doğrusu ona ulaşmadı. "Ne kadar zamandır birlikteydiniz?" diye sordu.

"Bu ağustosta on bir yıl olacaktı. Bir yıl kadar önce öldü."

Bir süre ikisi de konuşmadı. Rebecca yine oturunca Sarah bir yumuşama, gerilimde bir azalma sezdi. Rebecca'nın son birkaç aydır bu acı verici gerçeği paylaşabileceği pek az insan olduğunu düşündü.

Sonraki sorusunu sorarken sesi çekingen, nazik, sanki kırılgan bir armağan sunar gibiydi.

"Nasıl öldü?"

"Çok feci" dedi Rebecca. Bu onun metin olma yolundaki son girişimi oldu. Birdenbire maske düştü, yüzü buruştu ve yalnızca apaçık ödünsüz bir acı kaldı. "Kendi canına kıydı." Ama yine de ağlamamak için kendim tuttu.

Sarah ilk başta hiçbir şey söylemedi. Başka soru soramıyordu. Gerisinin zaten kendiliğinden geleceğini biliyordu.

Rebecca kesik kesik devam etti, "Gazeteler buna bir isim taktı, 'Yuppie tükenişi'. Anlaşılan bilinen bir belirti. On yıl piyasada deli gibi çalışıyor, çuvalla para kazanıyor, sonra bir gün hayatınıza bakıp bütün bunların ne için olduğunu sorduğunuzda cevap veremiyorsunuz. O ders kitaplarına geçecek bir örnekti. Bir cuma gecesi geç saatlerde Londra'nın güneyinde giderken -Londra'nın güneyinde ne yaptığını Tanrı bilir- ucunda bir duvar olan bir çıkmaz sokağa girdi. Gaza basıp saatte yüz yirmi kilometre hızla duvara çarptı. Şirketin BMW'sini mahvetti. Kendini de tabiî."

Sarah sözcüklerinin yetersizliği karşısında kıvranarak, "Çok çok korkunç" dedi, "böyle bir şeyi hayal bile edemiyorum. Yani... böyle bir olayın haberini almak."

Rebecca silkindi ve cesurca gülümsedi, "O kadar da kötü değildi, tanırım bu aşamada bir kadeh şarap daha içeceğim. Siz de ister misiniz?"

"Harika olur." En iyisi şişeyi getireyim."

Birkaç dakikalığına içeri gitti, bu süre Sarah'nın yavaş yavaş durumu kavramasına yetti. Öyle ki yıldırım sonunda çarptığında daha şiddetli; daha yıkıcı olacaktı. Her şey o bildik aşinalık duygusunun geri dönüşüyle başladı. Önce genel; biçimlere ve renklere yönelikken, yavaş yavaş belirgin özellikler de göze çarpmaya başladı. Sonra, ilk başta kitapları gördü. Gözleri Rosamond Lehmann'ın külliyatına takıldı. Hepsi de ciltli, birinci baskıydı ve kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tüm kitapların şömizleri selefonlanmıştı. Ancak bir kitap eksikti; Invitation to the Waltz. Evet, onun güç bulunacağını hep söylerdi... Bunu düşünürken birden her şey aklına geldi. Olan bitenin olanaksız gerçekliği birdenbire ortaya çıktı, minicik bir hareketle dünyası tersine döndü... Gana'ya yapılan bir yolculuğun anısı olan, şöminenin üstündeki Afrika heykelciği... Kitaplıktaki minicik çerçeveli fotoğraf, kollarını Rebecca'ya dolamış, neşeyle gülümseyen mutlu çift... Ve Sarah'nın görüş açısının hemen dışında, görüldüğüne henüz güvenilemeyecek bir noktada ama kesinlikle orada; bir başka kitap, o kitap, o unutulmaz yeşil cilt... Bunlar onundu. Bunlar onun eşyasıydı. Burası onun evi, onun odasıydı...

Rebecca şişeyle döndü. Sarah gözyaşlarının arasından onu güçlükle görebiliyordu.

"İsmi neydi?"

"Pardon?"

"İsmi Veronica'ydı, değil mi?"

Birden her şey karardı. Kendine geldiğinde kanapenin üstünde, kontrolsüz bir şekilde hıçkırıyordu. Rebecca'nın gergin kolları çekingen, şaşkın bir halde onu sarmıştı. Bir süre için, ağlaması asla durmayacakmış gibi geldi. Gözyaşlarının arasından Rebecca'ya yaptığı açıklama herhalde son derece anlaşılmaz olmalıydı ki, tekrar tekrar yinelemek zorunda kaldı. Anlattıklarında boşluklar vardı ve ara verip tuvalete gitmesi, kendini toplaması gerekti. Alison gürültüleri duyup gelince, Rebecca onu yukarı çıkarıp yatırdı.

Saatler ilerledikçe ortalık sakinleşti. Dışarda hava kararırken Rebecca birkaç mum getirip odanın sağına soluna yerleştirdi. İkinci şişe şarabı açtı ve Veronica hakkında konuşmaya başladılar.

Sarah'ya en inanılmaz gelen, Rebecca ile Veronica'nın birlikte geçirdikleri tüm o yıllar boyunca isminin bir kez bile geçmemiş olmasıydı.

Rebecca, "Ama o bir bakıma böyleydi işte" diye diretti, "mutlakiyetçiydi. Sence de öyle değil mi? Seninle çıkarken önceki kız arkadaşlarından hiç söz etmiş miydi?"

"Hayır, sanmıyorum."

"Hiçbir şeye kafayı takmazdı. Geçmişine tanıdığım herkesten daha az bağlıydı. Onunla birlikteyken ben de öyle olmaya çalıştım. Ancak şimdi bunun hayatı yaşamak için iyi bir yol olup olmadığını düşünmeye başladım."

"Eh... sen onu benden çok daha iyi tanıdın. Aslında ben onu hiç tanımadım. Biz yalnızca... dokuz ay kadar beraber olduk. Bir bakıma çok garipsiyor olmalısın, herhalde bu kadar üzülmemin nedenini merak ediyörsündür."

"Hayır. Hayır, hiç de değil." Kısa bir süre göz göze geldiler ama Rebecca hemen başını çevirdi ve havalı bir hareketle kızıl-kahve saçlarından dökülen kısacık bir bukleyi arkaya attı. "Neden ayrıldınız? Ortak bir karar mıydı?"

"Hayır" dedi Sarah. "Hayır tümüyle benim hatamdı. Komik, değil mi? Bu kadar geride kalmışken bile hâlâ hatalardan söz ediyorum, ama ondan ayrılmak gerçekten aptallıktı; şimdi böyle düşünüyorum. Neden kişisel bile değildi. Neredeyse... politikti. O dönemin huyla ilgili..."

"Zeitgeist. Ronnie'nin en sevdiği sözcük."

Sarah gülümseyerek kendi kendini de şaşırttı. "Evet" dedi. "Evet çok severdi. O zamanlar onunla dalga geçerdim ama, bir bakıma bu tip şeyler hakkında çok ciddi olan asıl bendim. 1980'leri herkes yanlış anlıyor, değil mi? Her şeyin para olduğunu düşünüyorlar ama belki de bazı insanlar için öyleydi. Ama eskiden benim takıldığım gruplarda, öğrenciler ve o tür insanlar için farklı bir dizi değerler söz konusuydu. Bunlar da en azından o kadar sert, o kadar hoşgörüsüzdü aslında. Hep politika saplantısı içindeydik: cinsiyet politikaları, edebî politikalar, sinema politikaları... hatta o terim, o korkunç terim yok muydu hani; 'politik lezbiyen'."

"Sen de kendini öyle mi görüyordun?"

"Yüzeysel olarak belki. Tanrım, bazılarına kendimi öyle tanıtmış da olabilirim. Evet, ama Julia Kristeva'mızı ve Andrea Dworkin'imizi okur ve ataerkillikten yakınma fırsatlarını hiç kaçırmazdık. Biliyor musun, asıl neden o değildi. Artık nasıl başladığını bile anımsayamıyorum. Yalnızca Veronica'yı gerçekten sevdiğimi hatırlıyorum... çok güzel ve büyüleyici bir insandı. İşte bu yüzden, sonunda bizi ayıranın benim politik muhafazakârlığım olması çok saçma. Onun bir bankada çalışması fikrini hazmedemedim. Bunu kişisel bir hakaret, bir çift olarak temsil ettiğimiz her şeye yönelik bir saldırı olarak algıladım. O aslında bir tiyatro grubu kuracaktı. Planımız her zaman bu oldu.

"Hâlâ ondan söz ediyordu. O konuda konuşmaktan hiç vazgeçmemişti." Rebecca'nın ela gözleri mum ışığında parlıyor, bu anıları onu ısıtıyordu. "Bu, onu hayata bağlayan nedenlerden biriydi."

"Bankada çalışmaktan hoşlanmıyor muydu o halde? Her nedense o işte uzun süre kalabileceğini hiç düşünmemiştim."

"Biraz hoşlanıyor olmalıydı ya da bir tarafı hoşlanıyordu. Bir yandan nefret ediyor olmasına rağmen, aynı zamanda işin onu heyecanlandırdığını da biliyorum. Sanırım işini son derece soyut, entelektüel bir oyun olarak kabul ediyordu ama -sonunda yaptığına bakacak olursak- bunun bir aldatmaca olduğunu ve bu kadar uzun sürdürerek kendinden bir şeyler yitirdiğini de hiç kuşkusuz biliyordu. Tabiî birlikte çalışmak zorunda kaldığı insanların hepsinden nefret ediyordu, bunu söylemeye bile gerek yok. Ben bunu daha en başından fark ettim. Şirketin verdiği korkunç bir partide tanıştık -o zamanlar o şirket için çalışıyordum- ve hemen anlaştık. Sohbete daldık, ruhlarımızın uyuştuğunu fark ettik. Erkenden çıktık ve... işte o kadar. Gerisi geldi."

"Ya Alison? Siz, yani Veronica onu çok geçmeden doğurmuş olmalı. Bu da beni çok şaşırttı, çünkü çocuk istediğinden, hatta onları sevdiğinden asla ama asla söz etmemişti."

"Evet, ani bir karardı. İşini yapmanın tehlikelerini biliyordu; ona neye mal olacağının da farkındaydı. Alison buna karşı bir tür sigorta gibiydi. Biz bir çocuğumuz olursa, temel gerçekleri gözden yitirmeyeceğimizi düşündük. Sence bunun bir anlamı var mı?"

"Evet, sanırım."

"O yüzden her şeyden önce bir verici bulmamız gerekiyordu ve bu da pek güç olmadı. Ağabeyim, işte bize o yardım etti. Ama ondan sonra her şey ters gitti. Feci bir doğum oldu, yirmi dört saat doğumhanede kaldı -neredeyse sezaryenle alacaklardı- ve Ronnie arkasından büyük bir depresyona girdi. Birkaç yıl sürdü aslında. O dönemde işini kaybetmemiş olması bir mucize."

"Zavallı Veronica... Aradaki benzerliği şimdi görebiliyorum. Bu kadar zamandır gözümün önündeymiş. Daha geçen gün ortada hiçbir neden yokken onu düşünmeye başlamıştım ama nedenini şimdi biliyorum: son zamanlarda Alison'da bir şey fark ettim, ağzının biçimi."

"Pek çok yönden birbirlerine benziyorlardı. Bu da çok acı aslında çünkü Ronnie, Alison'ı hiç sevmedi, ona hiç bağlanamadı. Çocuğun bakımını hep ben üstlendim, onu yuvaya götürdüm, ilkokula verdim onunla oynadım, kitaplar okudum; çoğu gece onun yanında yattım Bunun doğru olduğunu düşünüyordum ve bir bakıma yapacak başka şey de yoktu. Yani, birinin çocuğa ilgi göstermesi gerekiyordu, ama bunun ikimiz üzerindeki etkisini hiç fark edemedim; ne kadar sinirli olduğunu, ne kadar içine kapandığını. Birdenbire her şey durgunlaşmıştı. Biz de her zamanki numaralara başvurduk. Birkaç yıl önce buraya taşındık, yeni bir başlangıç yapacağımızı düşündük belki de, ama... artık çok geçti."

Sarah başını salladı. "Evet, anlıyorum... Böyle bir şeyin neye benzediğini tahmin edebiliyorum."

Rebecca şarabını bitirdi. Şişeyi kadehin üstüne ters çevirip sallayarak, "Özür dilerim" dedi. Birkaç damla döküldü. "Daha önce sana öyle sert davrandığım için özür dilerim. Seni yanlış değerlendirmişim, insan herkesin muhafazakâr, sansürcü olduğunu düşünmeye alışıyor."

"Sorun değil." Sarah saatine baktı, "Artık gitmem gerek. Yarına doldurmam gereken formlar var. Hiç bitmeyen kâbus."

"Evet, tabiî."

Odanın ortasında karşı karşıya dururlarken, bu olağandışı akşama son vermenin bir yolu yokmuş gibi görünüyordu. Sarah sonunda buraya gelmesine neden olan işi anımsadı.

"Daha başka konuşacak bir şey kaldı mı, bilmiyorum" dedi, yan' Alison hakkında."

"Bak, o konuda şikâyet ettiğim için üzgünüm. Çok ileri gittim.

"Hayır, iyi oldu. Artık ikimiz de ona göz kulak olacağız. İyi olacağından eminim."

Rebecca mırıldandı, "Umarım. Elimden geleni yapıyorum." Bir an çekindi, sonra ekledi: "Bir tek şey var... ufukta tek bir parlak nokta."

"Nedir o?"

"Sanırım birisiyle tanışmış olabilirim. Yeni birisi."

"Ah?" Sarah içinde hızlı, minicik bir kırıklık hissetti. İtiraf edilmemiş bir ümidin zamansız yok edilmesi gibi.

"Yayıncılık işinde çalışıyor" dedi Rebecca, "birbirimizi ancak birkaç kez gördük, ama... iyiydi. Ne demek istediğimi anlarsın, ağırdan alıyoruz."

Sarah, "Harika" dedi. Samimiydi.

Sustular. Sonunda Rebecca neşeyle konuyu değiştirdi, "Bu arada, saçını çok beğendim."

"Sahi mi?" Sarah memnun olmuştu ve yüzünün kızardığını hissetti. Kendine iltifat edilmesine alışık değildi. "Boyamayı düşünüyorum ama insanlar böyle seviyorlar anlaşılan."

"Harika görünüyor."

Birlikte ön kapıya çıktılar, basamaklarda birbirlerine sarılıp iyi geceler dilediler. Bu sarılma büyük olasılıkla her ikisinin de niyet ettiğinden daha uzun ve daha duygulu oldu. Sarah eve yürüyeceğini söyledi. On beş dakikalık bir yoldu.

Tam ayrılırken Rebecca, "O olduğunu anlamana yol açan şey tam olarak neydi?" diye sordu. "Bazı eşyalarını tanıdığını söyledin..."

"Bir kitaptı" dedi Sarah. "Rafta House of Sleep isimli bir kitap var. Eskiden onu birlikte okurduk. Paylaştığımız bir şeydi."

Rebecca duraksadı. "Benim için bulabilir misin? Onun kitaplarını pek iyi bilmiyorum."

Yine içeri girdiler ve Sarah parmak uçlarında yükselip King'in romanına erişti.

"İşte bu."

Uzatmaya çalıştı, ama Rebecca ona doğru itti.

"Ben istemiyorum" dedi. "Senin almanı istiyorum. Ondan bir anı olmalı ve eğer ikiniz için özel idiyse, o halde..."

Sarah hiçbir şey söylemedi, yalnızca kitabı sıkı sıkı tuttu.

"Ara beni, tamam mı? Yakında."

"Tamam" dedi Sarah. "Arayacağım."

Ağaçlıklı sokakta yürümeye başladı. Sokak bu geç saatte gümüşî tepeleri sokak lambalarının ışığında parlayan park etmiş arabalarla doluydu. Kendi kendine aradan geçen yıllar içinde Veronica'nın onu tümüyle unutmuş olamayacağını düşündü. Bu kitabın bulunması kolay değildi, sahaflarda çok aramış olmalıydı. Rebecca "Geçmişine tanıdığım herkesten daha az bağlıydı" demişti, ama Sarah'nın içinden bir ses bunun doğruluğunu sorgulamak istiyordu. Kendi iradesine karşı; çünkü intihar etmiş olması hâlâ dayanılmaz, akıl almaz bir gerçekti. Veronica'nın o gece, yaşamının son gecesinde, nasıl görünmüş olabileceğini hayal etti. Sokak lambalarının ışığında beyaz ve parlak, çıkmazın dibindeki duvara doğru hızla giden bir otomobil... O an aklından dostluklarının solgun bir anısı geçmiş, ufacık bir anımsama kıvılcımı çakmış mıydı? Sarah'nın gözleri yine yaşlarla dolmuştu ve

Dördüncü devre

XIII

Nerede olabileceğini merak ediyordu. Saat üçte Cafe Valladon'da buluşmak üzere sözleşmişlerdi, ama Veronica geldiğinde içerisi boştu. Kapıya en yakın masaya oturdu, iki sigara ve bir fincan kahve içti.

Sarah'nın geç kalma âdeti yoktu.

Veronica saat dörde çeyrek kala artık Ashdown'a dönse iyi olacağını düşündü. Ertesi gün cumartesiydi ve hepsi ayrılacaklar, çoğunlukla yazın ilk haftaları için ailelerinin evlerine gideceklerdi. Daha bavullarını yapması ve akşamki partiye hazırlanması gerekiyordu. Sarah belki de bu hazırlık kargaşası içinde buluşmalarını unutmuşta; ama her ikisi de aylar önce ilk tanıştıkları yer olan bu kafeye gelmek için sağlam duygusal nedenleri olduğunu kabul ettiklerinden, bu çok şaşırtıcıydı.

Her neyse, gelmeyeceği belli olmuştu. Veronica tezgâha gidip kasanın yanındaki küçük şeker kâsesine elli pens bıraktı.

Her zamanki gibi, "Üstü kalsın" dedi.

Richard Rorty'nin Consequences of Pragmatism adlı eserine dalmış olan Slattery başını kaldırıp homurdandı.

Veronica kapıya varınca durdu.

"Sohbetlerimizi özleyeceğim" dedi.

Hiçbir tepki gelmedi.

"Espriler" diye ekledi, "karşılıklı konuşmalar. Akıcı sohbet?"

Sonunda onun sessizliği altında ezilip kapının tokmağını çevirirken sesini duydu. "Gidiyorsun demek?"

Kulaklarına inanamayarak, küçük bir zafer kazanmış olma duygusuyla döndü.

"Ne?"

"Buradan gidiyorsun. İşin bitti."

"Öyle. Hepimiz."

Slattery imkânsız bir şey yapmıştı; kitabını bıraktı ve ayağa kalktı. Veronica onu ilk kez ayakta gördüğünü fark etti. Şaşırtıcı derecede kısa boyluydu.

"istersen bir şey al" dedi. "Bir anı."

Veronica Slattery'ye özgü, anlaşılmaz bu şakadan kuşkulandı.

"Gerçekten ciddi misin?"

"Bir kitap filan."

Duygusuz, sakalları uzamış yüzüne baktı ve içtenlikle söylediğine karar verdi.

"Herhangi bir kitap olur mu?"

Her şeyi kapsayan bir hareketle kolunu salladı.

Veronica hiç düşünmeye gerek duymadan her zaman oturduğu masanın üstündeki rafa gitti ve Frank King'in House of Sleep'ini aldı.

"En çok bunu sevdim" diye açıkladı.

"Senindir" dedi Slattery.

Veronica kapıyı açtı, gözlerini kırpıştırarak dışarı, güneşe çıktı, kitabı göğsüne bastırıp anacaddede yürüdü. Her nedense kalbi gibi çarpıyordu.

Sarah'ya bunu anlatmayı düşünüyordu, ama anlatamadı. Yatak odalarının kapısını açtığmda Sarah yatağa oturmuş, ona bakıyordu. Elinde bankanın mektubu vardı.

Veronica derin bir soluk alıp konuştu: "Bunu mantıklı bir şekilde konuşalım, tamam mı?"

ANALİST: O akşam hakkında konuşmakta neden bu kadar zorlanıyorsun?

ANALİZ EDİLEN: Konuşmakta zorlanmıyorum.

ANALİST: Bir şeyleri sakladığın izlenimini edindim.

ANALİZ EDİLEN: Hiçbir şeyi saklamıyorum. Doğruyu söylemek gerekirse, pek fazla şey anımsamıyorum.

ANALİST: Bir olayı unutmak ile anısını bastırmak arasında ince bir çizgi vardır.

(ANALİZ EDİLEN'in yanıtı kaydedilmemiştir.)

Robert epeyce bir süredir tuvalete gitmek için ayağa kalkmıyordu. Acelesi olduğu ve kendini patlayacak gibi hissettiği böyle anlarda bile büyük olasılıkla kapıda bekleyen biri olacağından, oturup ağırdan almayı yeğlerdi. Tuvaletin tepesinde dikilip genelde klozet tarafına nişan almak ve her yere sıçratmak onu tiksindiriyordu. Öyle ki bunun düşüncesinden bile nefret ediyordu.

Ellerini başının arasına alıp klozete oturdu, öne doğru eğilip hafifçe sallanmaya başladı. Uzun bir akşam olmuş ve aşırıya kaçılmıştı; herkes bitkin görünüyordu ve çok fazla içmişti. Aklı başında olanlar bir süre önce yatmışlardı bile. Terry halen mutfakta çevresine birilerini toplamış, espri repertuvarından gittikçe daha açık saçık ve komik olan şakalar anlatıyordu. Sarah'nın kahkahası duyuluyordu.

Ancak inanılmaz olan, Sarah ile Veronica'nın ayrılmış olması idi. Ona bu akşam söylemişti. Bitmişti. Onların ilişkisi ve Robert' leşi sona ermişti.

Bu onu tam olarak nasıl adlandırıyordu?

Mutfağa dönerken bir süre kapının eşiğinde durup sahneyi tarafsızlıkla inceledikten sonra, aralarına katılmak ya da sessizce yukarı yatağına çekilmek konusunda karar vermek niyetindeydi. Ancak şimdi kapıda ya da başka yerde ayakta durabilme sorunu vardı- hareketsiz durmayı ya da yürümenin sağladığı ivmeyi durdurmayı denediği anda yıkılmakta olduğunu hissediyordu. Bu nedenle şu anda çok fazla, belki hayatında hiç olmadığı kadar sarhoş olduğu gerçeğini bir yana itip mutfak masasına doğru sendeledi ve Sarah'nrn yanındaki koltuğa çöktü. En azından masanın çevresinde on-on bir kişi vardı ve kalabalık yüzünden Sarah'yla sıkışık oturuyor, Terry hikâyesini anlatır ve kahkahalar kişiden kişiye yayılırken, sarhoş bir halde birbirlerine yaslanıyorlardı.

"... böylece o da karısına bir yıldönümü armağanı almaya karar verir. Onuncu yıldönümleridir ve kendi kendine düşünür; tamam, ona bir hayvan alacağım..."

Masanın üstü, yarısıboş şişe ve kadehlerle doluydu. Robert hangi kadehin kendisininki olduğunu anlayamadı. Bir kadehin dibindeki içkinin tadına baktı, viski olduğunu görüp yeniden doldurdu. İnanılmaz derecede acı bir tadı vardı.

"... bunun üzerine bir hayvan mağazasına gider ve mağazanın sahibine bir soru sorar: 'Neden ona bir yavru köpek almıyorsunuz?' Adam da 'Olmaz, der, 'bir yavru köpeği var zaten.' O zaman öteki, 'Bir papağana ne dersiniz?' diye sorar. Bizimki de 'Hayır' der, 'bir papağanı var zaten-"

Sarah'nın kolunun kendisininkine değdiğini ve bir şişeyi almak için uzanırken omzunun üstüne yaslandığını hissediyordu. Neyse ki fiyordu; ortalığı karıştırabileceklerin hepsi çoktan ortadan kaybolmuştu. Terry'nin hikâyesini dinlemek için öne eğilmiş, dudakları kıvrılmaya hazır, bekliyordu. Ancak gözleri donuk ve yorgundu.

«- o da der ki, 'Peki ya bu?' Bir yaratığı çıkartıp tezgâhın üstüne toyar. Adam sorar: 'Nedir bu?' Mağaza sahibi ona söyler, adam da, 'Bu harika' der. Hayvanı bir kutuya koyup eve, karısına götürür..."

Veronica masanın öteki ucunda oturduğu için pek göz göze gelemiyorlardı. Bütün akşam birbirleriyle konuşmamışlardı da ama her ikisi de partinin sonuna kadar kalıp bir şeyi kanıtlamak isteğindeydi. Veronica musluk suyu içiyordu. Zaman zaman, fark ettirmeden, ellerinde içkileri, birbirlerine sokulmuş oturan Robert ile Sarah'ya dik bakışlar fırlatıyordu.

"... adam eve gelir ve karısına armağanını verir. Kadın paketi açar. Kutunun içinde dev bir yeşil kurbağa vardır. Kocaman ağzı, şiş dudaklarıyla orada oturmuş, ona bakmaktadır..."

Robert gitmek istiyordu. Gitmeyi çok istiyordu, ama Sarah'nın yanından ayrılmaya içi elvermiyordu. Nasıl olmuş da böyle oturmuşlardı? Buna kim karar vermişti?

"... hayvana bir bakar ve 'Bu da ne?' der. Adam da der ki; 'Bu Güney Amerika'dan gelen bir emici kurbağa, hayatım'."

Artık herkes gülüyordu ve en yüksek kahkahaları Sarah atıyordu. Neredeyse kontrolsüz gibiydi. Robert ona baktı, titreyen çenesiyle asılan omuzlarını gördü ve birdenbire telaşlandı. Yolunda gitmeyen bir şey vardı.

"-kadın da sorar: 'Bunu ne yapacağım ben?' Adam da der ki; 'ona yemek pişirmeyi öğretir, sonra da def olur gidersin'."

İkinci kahkaha dalgasında Sarah ile Robert birbirlerinin üstüne yıkılıp birkaç saniye sarmaş dolaş kaldılar. Gülmekten halsiz düşmüşlerdi. Ancak Robert onu kaldırmak isteyip de hafifçe ittiği bedeninin hareketsiz olduğunu gördü. Kolları öylece sarkmış bir bebek gibi üstüne yıkılmıştı. Gözleri açık, ağzı gülümsüyordu. Robert onu sarsmaya başladı.

"Sarah! Sarah, ne oldu?"

Masanın çevresinde insanlar Robert'ın kollarındaki hareketsiz kıza bakarken kahkahalar kesildi.

Birisi, "Tanrım, ben de sarhoş olduğumu sanıyordum" dedi, ama bu espriye gülen olmadı.

"Bayıldı mı?"

Veronica kalkıp Robert'a yardıma geldi. "Geçer. Buna daha önce de tanık oldum. Uzun sürmez." Sarah'nın yanına oturdu, kollarından birini tuttu ve ikisi birlikte yavaşça onu oturur duruma getirdiler. Şimdi ikisinin arasında, hareketsiz duruyordu. "Biraz su koyun. Soğuk su." Sonra yavaşça kızın kulağına fısıldadı: "Bir şey yok Sarah. Haydi. Bir şey yok. Uyan artık..."

Birkaç saniye sonra Sarah'nın bakışları ağır ağır anlam kazanmaya başladı ve kaslarının kontrolünü ele alırken bedeni gerildi. Derin düşlerle dolu bir uykudan uyanmış gibi gözlerini kırpıştırıp esnedi.

"Aman Tannm, ben... ah, çok kötü oldu..."

Robert üstüne eğilerek, "iyi misin?" diye sordu. "Bir şeyin yok ya.

"Neler olduğunun farkında miydin?"

Veronica, "Tabiî ki neler olduğunun farkındaydı" dedi. "O...

"Evet. Bütün söylediklerinizi duyabiliyordum, ama elimden hiç bir şey gelmiyordu. Kıpırdayamıyordum." Her iki eliyle de masa; yaslanıp yavaşça ayağa kalktı, "Bakın, partiyi dağıttığım için üzgünüm ama, sanırım yatsam iyi olacak..."

Sarah'nın garip davranışı havayı bozduğundan mı, yoksa akşamın artık sona erdiği duygusu nedeniyle mi bilinmez; insanlar esneyerek, başlarıyla onaylayarak ve mırıldanarak toplu halde iskemlelerini geriye itip onu izledi. Birkaç dakika içinde parti sona ermiş, insanlar birbirlerine iyi geceler bile dilemeden gruplar halinde koridorlara dağılmıştı.

Sarah merdivenden birinci kata çıkınca Veronica ile Robert'ın hâlâ yanında yürüdüğünü, artık herkesten daha halsiz ya da sağlıksız görünmemesine rağmen, hâlâ endişeyle onu gözettiklerim fark etti. Terry birkaç adım gerideydi.

Merdivenlerin başmda Sarah Veronica'ya döndü ve gergin bir telaşla, "Sanırım Michele'in odası bu gece boş" dedi. "Ben orada yatarım."

Veronica bir şeyler mırıldanıp odasına doğru gitti. Arkasından Terry iyi geceler dileyip sabah ayrılmadan önce her ikisiyle de konuşacağım söyledi. Sonra da yalnız kaldılar.

Ev çok sessizdi. Sanki herkes birden yatıvermişti.

Sessizlik ezici bir hal alınca Robert, "Ne akşamdı ama" dedi.

Sarah ona garip garip bakmaya başladı; bakışlarında bir kuşun bakışına benzer sürekli bir yoğunluk vardı. Hareket etmek istediğine dair hiçbir belirti göstermiyordu. Robert onu götürebilmek için Michele'in odasının nerede olduğunu anımsamaya çalıştı. Çok geçmeden merdivenlerin başında olduğunu hatırladı; tam da durdukları yerdeydi.

"Artık iyi olduğundan emin misin?" diye sordu.

"Evet, sağ ol. Çok daha iyiyim" dedi Sarah. Gözlerini üstünden ayırmıyordu.

"İyi. Aşağıda bizi kaygılandırdın. Bu daha önce de oldu, değil mi?"

"Evet bir iki kez."

"Bir doktora görünmelisin."

"Önemli bir şey değil aslında. Çok fazla güldüğümde kendimi kaybediyorum."

Ortalıkta hâlâ birisi vardı; mutfaktan hafif bir ses duyuldu ardından bir bardak kırıldı. Sonra aşağı kat koridorunda ışık söndü.

"Yatmana yardım etmemi ister misin?"

"Pek değil" dedi Sarah. Artık ortalık oldukça kararmıştı ama gözleri solgun, halsiz bir pırıltıyla parlamaya devam ediyordu, "Aslında benimle yatmanı istiyorum."

Robert hiç hatırlayamamasına rağmen, bir sonraki sözleri şunlar oldu, "Bu belki de pek iyi bir fikir değil."

Sarah'nın gözlerindeki pırıltı hemen söndü. "Hayır" dedi ve bu sözcük karanlıkta, sessizlikte son ve geri alınmaz bir şekilde ikisi arasında asılı kaldı.

"Yani" dedi Robert, "bu iyi bir zamanlama değil, ya da..."

Sarah kapıya ulaşmış, açmış, içerde kaybolmak üzereydi.

"İyi geceler Robert" dedi.

Robert onun adını seslendi ya da seslendiğini sandı. Sonra kapı kapanıp kilitlendi.

Robert şoktan aptallaşmış bir durumda, karanlıkta kapıya bakakaldı. Altından hiç ışık sızmıyordu; Sarah odadaki lambalardan hiçbirini yakmamıştı. İlerleyip kapıyı mı vurması, yoksa dönüp kendi odasına mı gitmesi gerektiğini bilemiyordu. Döndü, koridorda bu kaç adım attı; sonra karanlıkta yine şaşkın, durdu. Titriyordu, kararsızlık içinde donakalmıştı ve yumruklarını sıkıp açıyordu. Geriye doğru birkaç adım attı, döndü, sonra parmak uçlarına basarak Sarah'nın kapısına gitti. Kapının önünde durdu, nefesini tutup bekledi.

Bir iki saniye sonra onun da kapının öte yanına yaslanmış, koridordaki kendi kararsız hareketlerini dinlediğinden önce kuşkulandı sonra emin oldu. O zaman aralarında yalnızca bir iki santimlik, tahta olmasına rağmen uzanıp ona dokunamaması çok garip geldi. Dikkatle dinledi ve onun derin, heyecanlı soluklar aldığını duyduğunu sandı. Bir elin ya da bedenin kapının paneline sürtünmesi; tahtaya değen kumaş dokusu. Sonra gelen başka bir ses -odanın derinliklerinden bir tıkırtı- bir kez daha düşünmesine yol açtı. Bu ses birinin bir yatağa çarpmasından ya da yere düşen bir ayakkabıdan kaynaklanmış olabilirdi. Kapıyı vurmak için elini kaldırdı, açtığında ne diyeceğini merak etti, sonra nevrotik ve ilgisiz olduğu gerekçesiyle bu düşünceden silkindi; vurur gibi yaptı ve sendeledi. Parmak eklemi kapıya vurmak yerine gözbebeğine geldi ve sıkıca ovuşturdu. Bedeni bir hıçkırıkla sarsıldı. Çok sarhoş ve bir o kadar da yorgundu. Dönüp hızla koridordan aşağı, odasına gitti.

Bundan sonra anımsayabildiği duygu, sol elinde keskin bir acıydı. Eline baktı ve üstünde derin diş izlerinin bulunduğunu gördü. Odasındaki tek kişilik yatakta oturmuş elini ısırıyor, dişlerini başparmağının dibine neredeyse kan çıkaracak kadar batınyordu. Işığı yakmış ve pantolonunu çıkartmıştı. Gardırobun önünde yere atılmış olarak duruyordu.

Ayağa kalktı ve kısmen sarhoşluktan, kısmen de inanamamaktan başı döndü. Sarah ile yaşadığı sahne anlaşılır gibi değildi; yarısı onu hemen belleğinden silip atmayı, diğer yarısı da canlandırıp her ayrıntın üstünde durmayı istiyordu. Bunu yapmasını gerçekten, gerçekten istemiş miydi ondan? Ve o da gerçekten ret mi etmişti?

Bu bir daha asla olmayacak, dedi kendi kendine. Sana bir daha asla bunu teklif etmeyecek.

Pantolonunu aldı. Onu giyip Sarah'nın odasına mı gitseydi? Ayakkabıları neredeydi?

Geri dön.

Ama hayır demişti ve bunu der demez de davet kesinlikle geri çekilmişti.

En azından bir ömre daha ihtiyacın olacak...

Güçlükle bir bacağım pantolona geçirdi, sonra sıra ikinci bacağına geldi, dengesini yitirdi, hopladı ve devrildi. Düşerken başı komodinin köşesine çarptı ve birdenbire kafatası ile ensesine şiddetli bir acı yayıldı. İki büklüm yere yığıldı, elmacıkkemiğine dokundu ve sıcak bir kan sızıntısı hissetti.

Korunan gizleri izlemek...

Kendi kendine yüksek sesle, "Geri dönüş yok" dedi.

Pantolonunu çıkardı, ceplerinden birinden bir mendil aldı ve yatağına otururken yaraya bastırdı. Ufak bir sıyrıktı ve çok geçmeden kan kurudu. Bu arada, olağanüstü bir hızla ayıldı. Titreyerek, pantolonsuz, birdenbire içinden bir şeyler yazmak geldi ve bu düşünceyle masasına gidip keçe uçlu bir kalem aldı. Defterinde şiirinin çeşitli taslaklarının bittiği yerdeki ilk boş sayfayı açtı.

Büyük olasılıkla acısını, karışıklığını ve yorgunluğunu bir noktaya yoğunlaştırıp sonunda tek bir duyuya, öfkeye dönüştüren de bu edebî çabalarını görmesi oldu. Bütün bu güç, çekingen ifadeler; bu eski versiyonlar, yenilemeler, değişiklikler ve yeniden düşünmeler; incelenmiş ve silinmiş, yeniden ifade edilmiş ve üstünde uğraşılmış her şey, hepsi şimdi Robert'a küçümsenecek nesneler gibi görünüyordu. Arzularına göre davranma fırsatı kendisine bir tabak içinde sunulmuşsa ve onda bu fırsatı yakalamak için ne cesaret ne de uyanıklık bulunmuyorsa, bütün bu gizli çabaların, o zaman alıcı, içe do-

... bir eşek gibi çalışmaların amacı neydi ki?

gözlerini sayfadaki sözcüklere dikip baktı, sonunda tüm sözcükler gelişigüzel, saçma çiziktirmeler gibi görünmeye başlayıp hiçbir anlam ifade etmez oldu.

Kalemi alıp şiirin bitmiş halinin üzerine kalın bir çizgi çekti. Sonra bir çizgi daha çekip çarpı yaptı. Bu kez öyle çok bastırdı ki, kalemin ucu yumuşak olmasına rağmen sayfayı deldi. Delinen sayfanın sesi ve verdiği duygu hoşuna gitti. Şiirin eski taslaklarının üzerine müstehcen sözler yazdı ve yine kaleminin ucuyla sayfaları deldi. Sonunda bütün defteri elleriyle yırtıp sayfalarını yerlere saçtı.

Kalem hâlâ elinde ayağa kalktı, sendeledi ve duvara çarptı. Sandığı kadar ayık değildi.

Sarah koridorun birkaç metre aşağısında yatakta yatıyordu. Odası karanlık, kapısı kilitli; büyük olasılıkla uyumuş olmalıydı. Ve ona bir daha bunu asla teklif etmeyecekti.

Aptal, aptal, aptal...

Bunu söylerken kafasını yavaşça duvara vurdu; ve biraz kan sızmaya başladı. Yarası yine açılmış olmalıydı. Keçe uçlu kalemiyle duvara o sözcükleri yazdı.

"LANET KARI"

Titrek, büyük harflerle yazarken gardıroba yakm duruyordu, sonra bacaklarının çözüldüğünü ve gardırobun kenarına yaslanarak yere doğru kaydığını hissetti. Yatağına baktı ve son bir çabayla kendili oraya doğru sürükledi. Sonra kendinden geçti.

Robert birkaç saat sonra şiddetli bir susuzlukla uyandı. Daha deneyimli bir içici olsaydı bunun aslında kalkma zamanı olmadığını, uyuma sürecinde geçici bir ara olduğunu, birkaç bardak su içip yine yatağa sürünmesi ve üç dört saat daha, en azından öğleye kadar uyuması gerektiğini bilirdi. Ancak sabah güneşinin uyandırdığı doğal olmayan, ateşli heyecanı gerçek uyanıklık olarak algıladı ve dahası aşağıdan, mutfaktan gelen sesler ilgisini çekti. Yüzüne soğuk çarptı, dünkü giysilerini çıkartıp yeni giysiler giydi. Odadan çıkmadan birkaç saat duvara yazdığı sözcüklere baktı. Utandı, ağır meşe gardıroba yaslandı ve iyice yüklenip pencereye doğru birkaç santim sürükledi. Sözcükler görünmüyordu ve artık aşağı inmeye hazırdı

Mutfakta bir gece önceki içki arkadaşlarından üçünü ekmek kızartıp kahve hazırlarken ve korkusuz bir tanesini de kahvaltı hazırlarken buldu. Hepsinin gözlerinde anormal bir parlaklık ve hepsinin yüzünde aynı şaşkın ifade vardı. Yüzüne ne olduğunu sorduktan ve o da hiçbir şey olmadığnı söyledikten sonra, konuşmalara kısık sesle devam edildi. Ne Terry ne de Sarah henüz ortalığa çıkmamıştı, ama Robert'ın hemen ardından Veronica geldi. Robert'ı başıyla kısaca selamlayıp buzdolabına gitti ve bir litre portakal suyunu kartondan içiverdi.

Bitince Robert aptalca, "Susadın mı?" dedi.

Veronica soruyu duymazdan gelip yalnızca, "Dün gece sana birisi mi vurdu?" diye sordu.

"Hayır. Bir kaza geçirdim."

Veronica "Sevgililer arasında bir kavga olabileceğini sandım" diyerek ekmekten kalın dilimler kesmeye başladı.

Terry pijamalarıyla geldi,

"Az önce kustum" diye bildirdi.

Robert, "Seni bağışlıyoruz" dedi.

"Telefonun üstüne. Evi aramaya çalışıyordum."

O sabah Ashdown'da anne babasının gelip onu almasını bekleyen tek Terry değildi. Diğerlerinden pek çoğu da alınmayı bekliyordu. Razılarının arabaları vardı ve kendilerini yeterince iyi hisseder hissetmez eşyalarını yükleyip gideceklerdi. Genel zayıflık ve halsizliğin gerisinde, üzerlerinde ayrılmadan önce birlikte geçirecek birkaç saatlerinin kalmış olmasının ve belki de bir daha hiç karşılaşmayacak olmalarının yarattığı duygu vardı.

Kızaran yumurta ve jambonun sıcaklığı mutfak pencerelerini buğulandırdığında birisi, "Biraz açık havaya ihtiyacım var" dedi.

"İyi fikir. Yürüyelim."

Yarların üstündeki patikadan en yüksek noktaya doğru yürürken sekiz kişi olmuşlardı. Robert alkolün etkisinin geçmesi için daha çok erken olduğunu ve hepsinin de teknik açıdan hâlâ sarhoş olduklarını fark etti. Havada ılık, ıslak bir rutubet vardı ve solgun bir güneş parlıyor, bulutların arkasından okyanusu ancak hafif, solgun, sarıya çalan bir ışıkla aydınlatabiliyordu.

Robert grubun önünde yürürken Terry ona yetişti, "Eee, dün gece Sarah iyi miydi?"

"Sanırım."

Terry başını salladı. "Garip bir iş. Yüzüne ne oldu bu arada?"

Robert yanıt vermedi; Terry de bir sonraki sözlerinin yaratacağı etkiden çekinir gibi, duraksadı, "Hiç söz etti mi, yani verdiğimiz karardan sana bahsetti mi?"

Robert fazlaca çabuk, "Ne kararı?" diye sordu.

"Sana söylemedi mi?"

"Neden söz ettiğini bilmiyorum."

"Pekâlâ o halde... Eylülde Frame dergisinde çalışmaya başlayanımı biliyorsun, değil mi?"

"Evet."

"Ve Londra'da bir daire tutacağımı da biliyorsun."

"Evet, tabiî." Robert, Terry'nin oda teklifini reddetmişti, Sarah'nın planlarının ne olduğunu öğrenmeyi yeğliyordu.

"Veronica ile Sarah'nın ayrıldıklarını ve artık buralarda bir ev aramadıklarını da biliyorsun."

"Konuya gel Terry, Tanrı aşkına."

"Eh..." Arkadaşına son bir kez, dikkatle baktı, sonra devam etti "Gelip benimle oturacak."

Robert dehşet içinde ona bakakaldı. "Seninle mi oturacak? Sen ne demek istiyorsun?"

"Yani boş odalardan birinde kalacak."

"Ama... buna ne zaman karar verildi?"

"Dün akşam, partiden önce." Robert'ın omzunu kavrayıp sarstı. "Biliyorsun, bunda merak edilecek bir şey yok. En iyisi de, senin de gelip bizimle oturman için hâlâ bir odanın boş olması. Üç yatak odamız var. Tıpkı Ashdown gibi olacak, ama bu kez Londra'da." Robert hâlâ şaşkındı. Terry şimdilik ondan daha fazla tepki alamayacağını görebiliyordu. "Bir düşün" dedi. "Daha sonra konuşuruz."

Yürüyüp gitti, çok geçmeden diğerleri de patikanın ortasında kalakalan Robert'ın yanından geçip ona katıldı. Robert sırtını okyanusa vermiş, bakışları evin gri kulelerine takılmıştı. Birkaç dakika sonra ön kapıdan Sarah çıktı. Dönüp ondan uzaklaşmaya başladı, ama yavaş yürüdüğünden Sarah'nın yetişmesi çok sürmedi. Yıkanmamış saçları her zamankinden daha koyu ve seyrek görünüyordu. Dün geceki makyajını çıkarmıştı. Cildi solgundu ve üstdudağında uçuk çıkıyordu. Gözleri pırıltısını yitirmiş, gözkapakları şişmişti. Üstünde her zamanki blucin ceketi, kalın pamuklu bir bluz ve yeşil renkte kalın bir pantolon vardı.

Gözlerine bakmadan, "Beklediğin için sağ ol" dedi.

Aslında diğerleri de yavaşlamıştı ve pek uzakta değillerdi.

Robert, "Pek iyi görünmüyorsun" dedi.

Saran güldü. "Ben mi iyi görünmüyorum? Ya sana ne oldu?" s "Bir eşyayla tartıştık."

Saran bunu pek duymamış gibiydi. Huzursuz, neredeyse çaresiz görünüyordu.

Robert, "Bu sabah herkes korkunç görünüyor" diye ekledi. "Belki de böyle sona ermemeliydi."

Gruba katıldılar, ama her nasılsa ayrı kalmayı başardıklarından, arkadaşları bir yanda havadan sudan konuşurken, aralarındaki yakınlık sürdü.

Robert, "Dün gece..." diye başladı.

Sarah irkildi. "O konuda bir şey söylemek istiyorum. Önce ben başlayayım mı?"

"Tabiî. Devam et."

"Şey..." Yine o hareketi yaptı; elini saçından geçiriyor, bir düğüm yakalayıp hafifçe çekiştiriyordu. Robert her zamanki gibi çok etkilendi, içi sızladı. "Aslında sana teşekkür etmek istiyordum."

"Bana teşekkür etmek?"

"Robert..." hemen hemen fark edilmez bir biçimde kendilerini gruptan ayırdılar, "benim hakkımda neler hissettiğini biliyorum. Tabiî ki biliyorum. Uzun zamandır. Sanırım aslında herkes de biliyor."

"İyi. Neden bilmesinler ki?"

Yani bunu söylemem -bir bakıma- çok zalimce... Dün gece söylediğim."

"Neden? Ciddi değil miydin?" Evet, ciddiydim. Ya da en azından o an."

"Anlıyorum."

"Çok sarhoştum. Sen de." Dönüp denize doğru baktı. "Demek istediğim..."

"Ne demek istediğini biliyorum. Korkunç bir hata olacağını söylüyorsun ve olmasına izin vermediğim için de bana teşekkür etmek istiyorsun."

"Evet" Sarah mutsuz mutsuz başını salladı, "sanırım bunu demek istiyorum."

Robert, "Bu konuda kendini kandırma" dedi. "İradeyle hiç ilgisi yoktu. Bütünüyle zayıflıktı aslında."

"Buna inanmıyorum. Sen zayıf biri değilsin."

"Evet, öyleyim. Zayıf ve kararsızım."

Diğerleri eve doğru yönelmişti. Veronica geçerken onlardan tarafa kıskanç, meraklı bir bakış fırlatmaktan kendini alamadı. O duyamayacak kadar uzakta olmasına rağmen, Sarah fısıltıyla konuşuyordu.

"Buradan ayrılmamız iyi oldu. Birbirimizi fazla iyi tanıdık. Fazla yakınlaştık."

"Ya? Peki Londra'da Terry'le aynı evi paylaşmak, bu düşünceye nasıl bir uygunluk gösteriyor?"

"O yalnızca bir önlem. Geçici bir şey. Nasıl olacak bilmiyorum.' Çaresizlik içinde ona döndü. "Ah Robert, Terry'yi kıskanıyor olamaz sın."

"Şaşarsın."

"Her neyse, senin de gelmene ne engel var? Evde hâlâ boş bir oı var. Orada olsan harika olurdu."

Robert başını salladı, "Benim istediğim bu değil."

"Peki senin istediğin nedir? Eve dönüp annenlerle mi oturma

"Hayır. Bir süre burada kalabileceğimi düşündüm."

"Ama yalnız başına olacaksın. Korkunç olacak."

"Belki de."

Bulundukları yerde patika ile uçurum arasında çit yoktu. Birkaç kaya parçası ve otların arasından fışkırmış birkaç demet cılız çiçek vardı. Robert parmak uçlarına basarak kenara gitti ve yavaş, gelişigüzel hareketlerle yarlara vuran dalgalara baktı."

"Dün gece ne yaptın?" diye sordu.

"Pardon?"

"iyi geceler dedikten sonra. Bilmek istiyorum."

Sarah, "Oradan uzaklaş" diye diretti, "kenara fazla yakınsın. Tehlikeli." Robert olduğu yerde kalınca o da içini çekti ve çekinerek başladı: "Michele'in odasına gidip yatağa oturdum. Dışarda seni duyduğumu sandım. Kapıyı vuracağını düşündüm."

"Az daha vuracaktım." Çiçekli çimenlerin üstüne bağdaş kurup oturdu. "Ne yapardın?"

"Yapma, Robert. Sorma. Anlamı yok." Onun yanına oturdu. "Bir hata olurdu, biliyorsun. Bana ne oldu bilmiyorum. Yalnızca seni kullanmaya çalışıyordum." "Beni kullanmak mı?" "Evet. Veronica'yı incitmek için. Yani, herhalde yapamazdım. Ben erkeklerle sevişmekten hoşlanmıyorum." Birdenbire ona şefkatle baktı "Hiçbir erkekle, o yüzden fiyasko olacağından eminim. Her şeyi berbat ederdim."

Robert dosdoğru, "Dostluğumuzu örneğin" dedi.

"Aynen. Dostluğumuzu. Ve bu benim için öyle önemli ki, Robert... Özellikle şimdi. Şu anda bir dosta gerçekten çok ihtiyacım var. İyi bir dosta. Ve sen her zaman en iyisiydin: hayattaki en iyi dostum oldun."

Robert gözlerini kaçırarak, "Çok kötü" dedi, "çünkü ben seninle dost olmak istemiyorum. Artık yapamam."

Sarah'nın bunu özümsemesi birkaç saniye sürdü. Sonra "yapmak zorundasın," dedi, "çünkü hepsi bu. Olacağı da bu."

"Her zaman mı?"

"Her zaman." Bir elini onun dizine koydu. Robert inanmakta güçlük çekerek onun eline baktı, ama hiçbir duygu hissetmiyordu "Ronnie'yle aramız şu anda iyi değil" diye devam etti, "ama ona her zaman bir şey borçlu olacağım. Çünkü o aslında inanılmaz bir şey yaptı. Beni... kendi doğamla tanıştırdı."

"Bundan eminsin, değil mi?"

Sarah uzun bir süre sonra, "Evet, eminim" dedi.

Robert başını sallayıp otları çekiştirdi. "Onun... ne bileyim işte, bir kerelik olduğunu düşünmüştüm."

"Hayır. Benim için doğru kişi değildi." Sarah gülümsedi. "Son haftalarda onun senin gibi olmasını dileyerek çok zaman geçirdim."

"Benim gibi mi?"

"Tabiî. Sen benim için kusursuz olurdun, sence de öyle değil mi? Eğer... belirli bir şey olmasaydı yani."

"Benimle oynama Sarah. Lütfen. Buna dayanamam."

"Oynamıyorum. Çok ciddiyim. Senin harika olduğunu düşünüyorum; her zaman da düşündüm. Bunu sen de biliyorsun." Dizini sıktı ve Robert okşanmaya tepki veren uykulu bir kedi gibi yine baktı. Meraklıydı ama etkilenmemişti. "Biliyor musun, Cleo'yu aramaya giden aslında ben olmalıydım. Düşün bir ikiz kardeşin; senin kız halin. Benim için ideal eş olmaz mıydı?"

Robert gözlerini ona dikti. Uzun bir süre sakin, arayış içinde bir ifadeyle ona baktı. Sarah da mahcup bakıyor, onun gözlerinde ufak bir neşe belirtisi arıyordu. Ancak, Robert'ın bakışlarında en ufak sevinç belirtisi dahi yoktu. Ona daha ciddi ya da daha derin bakamazdı. Öte yandan, ona bir daha doğru dürüst bakması için ne kadar zaman geçeceğini bilse, belki de bunu denerdi.

Sarah sonunda, "İçeri girmeliyiz" dedi, "hava serinliyor."

"Sen gir" dedi Robert. "Ben bir süre daha burada kalacağım."

Sarah ağır ağır kalktı. "Emin misin?"

"Evet." Onun yüzündeki endişeyi fark etti. "Üzülme" dedi, "atlayacak değilim."

Sarah eğilip onun başının tepesine bir öpücük kondurdu. "İyi."

Daha birkaç metre yürümüştü ki, Robert arkasından seslendi: "Sarah!"

Döndü.

Ona şiiri söylemek üzereydi. Gidip kafedeki kitabın yüz yetmiş üçüncü sayfasına bakmasını söyleyecekti. Ama artık hiçbir yararı olmadığını fark etti. Çok geç kalmıştı.

"Hoşça kal o halde" dedi yalnızca.

Sarah yine gülümsedi ve eve doğru yürümeye devam etti.

XIV

Terry o akşam Londra'dan dönmekte gecikti. Fotoğraf arayışı beş saatten fazla sürmüş, sonunda nefes nefese ve neredeyse çaresizlik içinde kalakalmıştı. Ancak en sonunda bulmuştu. Fotoğraf kaderin kötü bir cilvesiyle aşın dolu iki yüklüğün ikincisinde, en dipteki kolinin en dibine girmişti. Resmi gördüğünde sanki uzun zamandır yitirdiği en sevdiği dostunun eliymiş gibi sıkı sıkı tuttu, en sonunda kazanmış olmaktan ve rahatlamaktan kaynaklanan gözyaşlarını engellemeye çalıştı. Sonra saatine baktı, çabucak bir hesap yaptı ve kıyıya giden son treni ancak yakalayabileceğim fark etti. Evini sanki haberalma örgütleri ya da beceriksiz bir hırsızlar sürüsü tarafından talan edilmiş gibi çerçöp dolu bir kargaşa içinde bıraktı. O gece Ashdown'a dönme arzusunun yoğunluğu onu da şaşırtmıştı. Kırk dakika sonra sarsıla sarsıla Londra'dan uzaklaşan trende oturmuştu ve fotoğrafı Sight and Sound dergisinin son sayısı içinde güvenle kucağında tutuyordu. Ara sıra dergiyi açıp hayatındaki en değerli, en aramaya değer şeylerin simgesi olan fotoğrafa bir bakış fırlıyordu. Bir daha asla kaybolup unutulmamasında kararlıydı.

İstasyonda birkaç dakika taksi beklemek zorunda kaldı. Ashdown'ın kapısının önünde indiğinde saat on biri geçiyordu. Gecenin bu saatinde evin karanlık ve sessiz olmasını, bütün hastalar yatakl rında dinlenirken tek gerçek hareketliliğin polisomnograf kalemleri nin çılgınca cızırtısı olacağını beklerdi (ve tabiî bir de Dr. Dudden'ı gönülsüz deneklerinin -gizli olsa da- hiç durmayan ayak seslerini Bunun yerine, onu farklı bir sahne bekliyordu; ışıl ışıl aydınlatılmış terasta üç kadın oturuyordu. Ilık gece onların kahkahalarıyla ve bardak tokuşturma sesleriyle çınlıyordu. Kadınlar, Dr. Madison, Maria Granger ve uyurgezer Barbara Daintry'di.

Maria onun basamaklardan çıktığını görüp seslendi: "Hey! Harry ne iş çeviriyorsun?"

Yanlarına giderken, "İsmim Terry" dedi.

"Terry Harry her neyse. Gecenin bu vaktinde neden gizlenerek geziniyorsun?"

Maria son birkaç gündür Terry'ye birkaç arkadaşça girişimde bulunmuş neşeli, dışa dönük, orta yaşlı bir Londralıydı. İri yarı bir kadındı; kat kat gıdısı ve sürekli gülümsemeye hazır görünen bir ağzı vardı. Göbeği büyük, göğüsleri kocamandı. Terry onun iriliğinin kısmen kronik narkolepsi hastalığına karşı aldığı ilaçlardan kaynaklandığını öğrenmişti. Ancak Maria çikolatalı çöreklere ve çilekli turtaya olan düşkünlüğünün de katkısını kabul etmekten kaçmmazdı. Dr. Dudden dışında, klinikteki herkes gibi Terry de onu severdi.

"Bugün Londra'ya gittim" dedi.

"Anladım, okul kırıyorsun."

"Bir bakıma, evet."

"Bizimle bir içki içecek misin o halde? Aramıza bir de erkek katılsa fena olmaz."

"Şu anda hepimizin yatmış olması gerekmiyor mu?"

"Ama o burada değil, Dr. Ölüm yani. Akşamüstü bir konferansa gitti. Üstelik bu gece benim son gecem, o yüzden kutlama yapıyorum. Kedinin olmadığı yerde..."

"... fareler cirit atar," diye tamamladı Terry. Dr. Madison için de ekledi: "Sıçanlar da umarım." Kadın cevap vermedi ve yüz ifadesince de olan biteni bildiğine dair bir belirti görülmedi. "Peki o halde," dedi Terry, "şunları yukarı bırakayım, gelip size katılırım."

Döndüğünde Dr. Madison ortadan yok olmuştu.

Maria, "Yatmaya gitti" dedi.

Barbara, "Çok fazla çalışıyor şu kadın" dedi. "Adam onun canını çıkartıyor."

Maria Terry'ye bir kâğıt bardak uzattı. Neredeyse ağzına kadar beyaz şarap doluydu.

Terry ilk yudumunu alıp, "Evet" dedi, "gerçek dünyaya dönmek için sabırsızlanıyor musun?"

"Çocuklarımı yeniden görmek için sabırsızlanıyorum. Kocamı da. Onları özledim. Ama buradan da keyif aldım aslında. Deniz kıyısında iki hafta. Çok güzel geçti."

Barbara, "O gülmeye bayılıyor," dedi ve ikisi birden kıkırdadı. "Güldüğü zaman ona neler olduğunu görmelisin. Çok garipleşiyor."

Maria, "Başlatma yine" dedi, kıkırdamaları daha dolgun, daha derin bir sese dönüşüyordu. "Bana fıkra anlatmaya başlama. Dayanamayacağımı biliyorsun."

Terry, "Niçin?" diye sordu. "Gülünce ne oluyor?"

Barbara, "Eli ayağı kesiliyor" dedi. "Ve tümüyle garipleşiyor. Biri kahkahadan katılınca nasıl olur, bilir misin? Ona da öyle oluyor."

Maria yüz kaslannı kontrol etmek için mücadele ederken, "Yapma dedi. "O fıkralarından birini anlatmaya kalkma sakın."

Barbara, "Ya senin bana anlattığın?" dedi, "Adamla muz hakkındaki." Terry'ye döndü. "Bir adam varmış. Üç de muzu varmış. En kalabalık saatte bir otobüse binmiş ama muzlarının ezilmesini istemiyormuş. O yüzden birini göğüs cebine, diğerini yan cebine, birini de arka cebine koymuş..."

Maria büyük çaba harcayarak kahkahalarını tuttu ve Barbara'nın sözünü kesti: "Haydi, kes lütfen. Acı bana. Harry'nin önünde yapmak istemiyorum"

"Terry."

"Terry'nin. Yani, bu durumdan pek gurur duymuyorum. İnsanların beni öyle görmelerinden hoşlanmıyorum."

Barbara pişmanlık içinde, "Özür dilerim canım" dedi. "Sadece ilgisini çekeceğini düşünmüştüm."

"Evet ama ben de sirk hayvanı değilim." Terry'ye açıkladı, "Narkolepside katapleksi diye bir durum söz konusudur. Güldüğün zaman -genelde gülmek buna yol açar- kısa bir baygınlık geçirirsin. Kontrolünü yitirirsin. Bu durumun geldiğini hissedersin. Bana otuz yıldır oluyor ama nedenini daha ancak birkaç yıl önce bulabildiler. Bu yüzden artık gülmeyi azaltmam gerek, çünkü her dakika böyle komiklik yapmak beni yoruyor. Bütün arkadaşlarım ve ailem benim düşüp bayılmamı çok komik buluyorlar ve sürekli beni güldürmeye çalışıyorlar. Benim için bir yaşam biçimi, öyle değil mi? Hep öyleydi. Her zaman gülmeyi sevdim. Yani, başka türlü bu hayat nasıl geçer ki? Hayatta kalmak için gülmek gerekir..."

Bu noktada Terry'nin aklına yıllar önce Ashdown'daki veda partisi geldi ve birdenbire o gece Sarah'ya neler olduğunu anladı. Anlattığı şakalara öyle garip tepki verince hepsi onun çok fazla içtiği için bayıldığını sanmıştı. Birdenbire geçmişten gelen bu anı şimdiye uzandı, onu renklendirdi, değiştirdi ve Terry'nin başına yıllardır gelmeyen bir şey geldi; içinde bir değişiklik oldu. Maria'ya bakıp ona yakınlık duydu. Bunca zaman sonra bir başka insana gerçekten yakınlık duymak, yüzünü seyredip o neşe ve hüzün karışımını okumak, gülmeyi özlemenin ne demek olduğunu düşünmek, onu her şeyden cok isteyip yine de kendi kendini mahrum etmek, onun kendi yok oluşunun aracı olduğunu bilmek; tıpkı Dr. Dudden'ın döner disklerindeki farelerin uykuyu her özleyişlerinde kendilerini uykudan yoksun bırakmaları gibi...

"Peki yararı oldu mu?" diye sordu. "Buraya gelmenin yaran oldu mu?"

Maria, "Bana bazı yeni ilaçlar verdiler" dedi. "Ama ne kadar işe yarayacaklarını bilmiyorum. Cleo harikaydı aslında. Onunla saatlerce konuşabilirim. Sanırım ona her şeyi anlatabilirim."

Terry, "Özür dilerim, kim harikaydı?" diye sordu, "Kim dedin?"

"Cleo. Dr. Madison."

Terry uzun bir süre ona baktı.

Sonunda, "Bak, gerçekten yatmam gerekiyor" dedi. "Hemen hemen bütün gün yoldaydım ve saat on bir buçuğu geçti. Gerçekten gitmem gerek."

İskemlesini geriye itip sendeleyerek eve doğru yürüdü. Bir saatten uzun bir süre dördüncü devre uykuya geçtiği ve hatta aynı anda bir rüyanın çekingen ilk belirtilerini de hissettiği bir geceden sonra, yani ancak ertesi sabah kendi kendine o ismi bir daha düşünme izni verdi ve içinde uyandırdığı baş döndürücü hayreti inceledi. Sonra onun önemini ve aynı anda da bir haftadır Dr. Madison'ın yüzünün neden tanıdık geldiğini hatırladı.

Onu hemen bulmak istiyordu.

Terry perşembe sabahı Ashdown'in koridorlarında Dr. Madison'I ararken, Sarah bir dilim kızarmış ekmek yiyor ve patlamaya hazır bir bomba gibi mutfak masasının üstünde duran House of Sleep'i kuşkuyla süzüyordu. Henüz kapağını açmamıştı.

"Bu kitap hakkında böyle batıl inançlar beslemek çok saçma" dedi kendi kendine. Sayfalarını bir kez daha karıştırmaktan, birkaç sayfa okumaktan ne zarar gelebilirdi? Veronica'yla her zaman harika bir espri olarak kabul ettikleri bu uyduruk romanın kendisini yaralayabilecek gizemli bir güce büründüğünü mü sanıyordu?

Saate baktı. Beş dakikaya kadar işe gitmek için çıkmak zorundaydı.

Kâğıt havluyla parmaklarına bulaşan tereyağını sildi, kitabı aldı ve yavaşça açtı. Kitap kendiliğinden yarıdan biraz ilerde, belirli bir sayfada açıldı ve içinden bir kâğıt düştü. Bir tarafı el yazısıyla kaplı, ikiye katlanmış çizgili bir defter sayfasıydı bu.

Aynı kitap olacağı hiç aklına gelmemişti. On iki yıldır onu ne Veronica'nın ne de Rebecca'nın açmış olduğunu da düşünememişti.

Titreyen ellerle kâğıdı açtı ve Robert'ın el yazısını tanıdı. O kadar uzun bir süredir unutulmuş -tümüyle unutulmuş olan- sözler yine aklına geldi.

Eğer sana bir şey bırakacak olursam, buraya koyarım. Bu kitabın içine.

Sayfa yüz yetmiş üç.

Nerede bulacağını her zaman bilirsin.

Kâğıdı açtı ve derin soluklar aldı. Kaslarından bütün gücün, bütün tepkilerin çekildiğini hissediyordu. Kollarını güçlükle kıpırdatabiliyordu. İskemlede oturuyordu ve omuzlan çökmüştü.

Hayır. Bunu durdurabilirdi. Kontrol edebilirdi.

Dimdik oturdu. Elini zorlukla kâğıda uzattı. Parmaklarını onu tutup çevirmeye zorladı. Onu okuyacaktı. Hemen, bir seferde okuyacak ve sonra her şey bitecekti.

Derin bir soluk daha. Sonra:

Ağırbaşlılık ve Zarafet... Evet, tabiî, bu kumsalda okudukları kitaptı. Sevgi, kaybetmek ve birini kaybederlerse ne yapacakları haklarında konuşmuşlardı... narkoleptik gözlerin... ama bunu nasıl yazmış olabilirdi? Nereden bilebilirdi? O zamanlar hiç kimse... bir kayıtsızlık... bir kayıtsızlık karşısında... kafeyi demek istiyordu. Kafede Ronnie'nin onunla dalga geçtiği o günü... ölüm kadar sakin ve hareketsiz... yine kumsalda o dizeyi yüksek sesle okumuştu. Rosamond Lehmann'ındı... öyle derin bir hiçlik ki sonunda... hayaletleri boğar... bir başka ömür... en azından bir başka ömür gerek...

Okumayı bitirdi ve kâğıt elinden düştü. Görmeyen gözlerle önüne baktı. Okula gitmesi gerektiğini unutmuştu. Zamanın geçtiğinin farkında değildi. Sanki zaman donmuş gibiydi.

Odayı geçip duvara asılı telefonu açtığında yarım saat gecikmişti. Telefonun yanındaki not defterine yazılmış bir numarayı çevirdi.

On-on bir çalıştan sonra tanıdık olmayan bir ses açtı.

"Ruby'yle konuşmak istiyorum lütfen. Ruby Sharp."

"Bir dakika bekleyin. Evde mi bakayım."

Hattın diğer ucundaki seslerin yansıması insana bir holü ya da koridoru düşündürüyordu. Gözlerinin önüne döküntü bir bina, ucuz parke zeminler, mantar panoya iğnelenmiş duyurular geldi. Daha sonra ayak seslerinin yaklaştığını ve ahizenin yemden kaldırıldığını duydu.

"Evet. Alo?"

"Ruby, ben Sarah. Sarah Tudor."

Ah." Şaşkınlık ve memnuniyet dolu bir duraksama. "Merhaba, arah. Sesini duymak ne güzel." Sonra daha uzun bir ara; şaşkın, beklentili. "Sarah? Sen iyi misin?"

"Seninle konuşmam gerek."

"Evet, tabiî." Ruby bekledi, "Ne hakkında?"

"Gelip seni görmeliyim."

"Bak, bir şey mi oldu? Bir sorun mu var?"

Uzun bir sessizlik oldu, Sonra Sarah konuştu, "Haklıydın."

"Haklı mıydım? Ne hakkında?"

"Onun beni gerçekten sevdiğini söylemiştin. Haklıydın."

"Kim seni gerçekten sevdi?"

"Robert. Geçen gün söyledin ve ben sana inanmadım. Ama şimdi hatırladım."

"Sarah..." Ruby sabırsızlıkla iç çekti, "Sesin çok garip geliyor. Sanırım sen..."

"Ona ait bir şey buldum."

"Ne buldun?"

"Bana yazdığı bir şey. Benim için yazmış."

"Yani yakında mı? Yakında mı yazmış?"

"Hayır. Yıllar önce. Bak, seni görmeye gelebilir miyim? Bugün bir yerde buluşabilir miyiz?"

"Senin okulda olman gerekmiyor mu?"

"Ah, evet. Tabiî." Sarah umutsuzluk içinde duvar saatine baktı. Eliyle gözlerini ovuşturdu. "Bu akşam o halde. Seni bu akşam görebilir miyim?"

"Bugün eve gidiyorum. Hafta sonu annemde kalacağım." Sarah'nın düş kırıklığını sezebiliyordu, "Üzgünüm."

"Sorun yok. Şimdi okula gitsem iyi olur." Ancak ne Sarah ne ( Ruby kımıldadı. Sarah tekrar konuşmayı becerdiğinde sanki artık kendi kendine konuşuyormuş; yüksek sesle düşünüyormuş gibi daha sakindi. "Neden öyle gitti? Hiçbir şey söylemeden? Geceleyin kaçtı." Sonra Ruby'nin hâlâ dinlediğini anımsadı. "Onu son kez görüşüm oldu. Daha önce -birkaç yıl önce- bir mektup vardı; tek bir mektup."

"Mektupta ne diyordu?"

"Hiçbir şey."

"Hiçbir şey mi?"

"Pek değil. Gördüğü bir düşten söz ediyordu. Ama ondan başka -nereden yazdığını bile- bir şey söylemiyordu. Ya da ne yaptığını. O zamanlar merak etmiştim.

"Evet?"

"Robert'ın bir ikizi olduğunu biliyor muydun?"

"Hayır, hayır bilmiyordum. Onu pek tanımazdım."

"Cleo isimli bir ikiz kız kardeşi vardı. Birkaç haftalıkken evlatlık verilmiş. Onu bir daha hiç görmemişti. Belki de gidip onu arayacaktı. Bunu hep söylerdi."

Ruby anlamıyordu, "Bak Sarah, gitmem gerek. Gerçekten gitmeliyim."

"Biliyorum. Özür dilerim."

"Hafta sonundan sonra döneceğim. O zaman gelip seni görürüm, tamam mı? Pazartesi akşamı."

"Gelmek zorunda değilsin. Seni bunun için neden rahatsız ettiğimi bilmiyorum. Yalnızca... geçen gün ondan söz edip her şeyi aklıma getirdin." Burnunu Çekti, gözlerini ovuşturdu, kendini toplamaya başladı. "Özür dilerim, gerçekten. Bu senin sorunun değil."

Ruby hafifçe, "Hayır, aslında benim sorunum" dedi ve telefonu kapattı.

Kliniğini iki günlüğüne Dr. Madison'a bırakmak Dr. Dudden'ın canını sıksa da, bu konferansı hiçbir nedenle kaçıramazdı. Hingleton Pendlebury, ülkenin en saygın yönetim danışmanlığı şirketlerinden biriydi. "Değişim İçin Motivasyon" isimli bu kısa, yoğun kurs işinde uzun zamandır eksikliği duyulan bir şeyi vaat ediyordu. Bu kursun amacı, Sağlık Bakanlığı'nın yönetim kültürüne geçiş için verdiği acı ama gerekli karar doğrultusunda psikiyatri biliminin önde gelenlerine bazı temel iş kavramlarını tanıtmaktı.

Dr. Dudden da diğer delegeler gibi çarşamba sabahı erkenden Londra'da belirlenen otele geldi. Beş yıldızlı bir oteldi ve odaları -can sıkıcı bir şekilde- aşırı rahatlık, dinlenme ve gevşeme düşünülerek tasarlanmış gibiydi. Yatağın yumuşacık bir kaz tüyü şiltesi vardı ve koltuklar da dolgun, iyi döşenmişti. Dr. Dudden geceyarısı inatla yere yattı en son laboratuvar sonuçlarını önüne açtı ve en erken dört buçuğa kadar çalışmaya karar verdi. Ne kadar süre uyanık kalabildiğini hiç bilemeyecekti. Saat dokuzu çeyrek geçe sırtı ağrıyarak ve ensesi tutulmuş bir halde, halının üstünde uyandı. Londra'nın öteki ucunda Ruby tam telefonu kapatıp düşünceli bir biçimde odasına doğru yürürken, Dr. Dudden da tıraş olmadan, yıkanmadan, dünkü giysileri içinde otel koridorlarında koşturuyor ve büyük toplantı salonunu arıyordu.

Yorgunluğuna ve derbeder görünüşüne pek aldırmıyordu, çünkü o günkü açılış seansını diğer katılımcılardan çok daha büyük bir hevesle bekliyordu. Diğerlerinin hepsi şu ya da bu türden bir sıkıntı içindeydi. Çoğunluğu Londralı psikiyatrlardı ve yeni hastane vakıflarının yöneticileri ile yönetim kurulu üyelerinin ısrarı sonucu bellenmiş bir sözleşme maddesi gereğince bu konferansa katılıyorlar

Dr. Dudden odaya girdiğinde bunlardan biri, "Çok saçma" diyordu, "beş dersimi ve altı randevumu iptal etmek zorunda kaldım, üstelik hakkımda en iyisini bildiğini iddia eden, yüzü sivilceli bir muhasebeci yüzünden."

O sırada iki eğitimci belirdi. Yüzleri gençti ve olgunlaşmamıştı. Bedenlerine sıkıca oturan, birbirinin eşi Jaeger marka takım elbiseler giyiyorlardı. İkisi de yirmili yaşların başında görünüyordu ve gözleri koyu bir gayretkeşlikle boş boş parlıyordu.

Birincisi, "Merhaba, ben Tim Simpson" dedi.

"Ben de Mark McGuire."

Tim Simpson bir yıl geçirdiği Minnesota'dan yeni döndüğünü, orada Duluth Üniversitesi'nde örgütsel değişim okuduğunu anlattı.

Öte yandan, Mark McGuire'ın da Milton Keynes Üniversitesi'nden grup ilişkileri, toplantı planlaması ve insan kaynaklarını geliştirme konularında diploması vardı.

Tim Simpson, "Buraya değişim hakkında konuşmaya geldik" dedi. Elindeki dosyanın ilk sayfasını açıp otuz santim yüksekliğinde harflerle yazılmış "DEĞİŞİM" sözcüğünü gösterdi.

"Doğru" dedi Mark McGuire. "Değişim çok korkunç bir sözcüktür. Ve pek çoğunuz için de, bunlar korkunç zamanlar." Dosyanm bir sonraki sayfasını çevirip "KORKUNÇ ZAMANLAR" yazısını gösterdi.

Tim Simpson "Çoğunuz değişimden korkacaksınız" dedi. "Hatta bazılarınız kızacaksınız da. Ancak, önümüzdeki iki günde size vereceğimiz mesaj şu olacak: o korkuyu kullanın, o öfkeyi işleyin ve hepsinden öte..."

Mark MacGuire'a baktı, o da sayfayı çevirirken ikisi bir ağızdan söylediler: "DEĞİŞİMİ KUCAKLAYIN."

Mark McGuire "Uzman birer danışman olarak" dedi, "bu toplanırdaki görevimiz, bir dizi rol oynama modülüne ve yaratıcılık pekiştirme prosedürüne katılımınızı sağlamaktır."

Ian Simpson, "Bu yöntemler Amerika'nın en başarılı şirketleri tarafından denenip onaylanmıştır" diye ekledi.

"Yapacağınız bu alıştırmalar bir eğitim programı olarak görülmemelidir" dedi Mark McGuire.

"Amacımız yalnızca açık fikirli olmanızı sağlamak..."

"Yaratıcı düşünceyi teşvik etmek..."

"İlginizi çekmek..."

"Uzun dönemli bilgilendirme için anahtar noktaları yerleştirmek "

"Ve hepsinden öte sizi..."

Bir sayfa daha ve sonra bir ağızdan: "DEĞİŞİME MOTİVE ETMEKTİR."

"Şimdi" dedi Tim Simpson, "sorusu olan var mı?"

Bu aşamada dinleyicilerin büyük bölümü soru soramayacak kadar şaşkın bir haldeydi. O nedenle danışmanlar herkesi beşerlik gruplara ayırıp ilk alıştırmanın, tanışmaların yapılabileceği rahat bir ortam sağlamak olduğunu açıkladılar.

Mark McGuire "Bütün yapacağınız" dedi, "gruba isminizi, eğer isterseniz yaşınızı ve de gerekli gördüğünüz iş tanımınızı söylemektir."

Tim Simpson, "Hepsi bu kadar mı Mark?" diye sordu. "Bu bana biraz sıkıcı ve sıradan geldi."

"Haklısın, Tim. Bir şeyi unuttum" dedi Mark McGuire. "Neyi unuttum, biliyor musunuz?"

"Sanırım ben biliyorum, Mark. Sanırım unuttuğun şu," Tim Simpson burada broşürün arkasından bir karton kutu çıkarttı ve her ikisi birden bağırdı:

"KOMİK ŞAPKALAR."

Kutudan bir dizi parti şapkası çıkartılıp şaşkın delegelere geliş1 güzel dağıtıldı. Bir yandan da Mark McGuire tanıtım konuşmaları yaparken her şapkaya uygun bir kimlik benimsemenin daha kolay daha rahat olabileceğini anlatıyordu.

Dr. Dudden'ın grubunun beş üyesi halka şeklinde oturdu, şapkalarını taktılar ve devam etmeden önce kederli bir şekilde birbirlerine baktılar.

Kafasında kâğıttan bir polis miğferi bulunan gözlüklü, kır saçlı bir delege, "Sanırım başlayabiliriz" dedi. "İsmim Dr. Christopher Myers. Kırk sekiz yaşındayım ve ilişki psikiyatrisi konusunda uzman hocayım."

Yanında oturan ve boynuzlu bir viking miğferi takan kadm, "İsmim Dr. Susan Herriot" dedi, "psikiyatrım, kırk iki yaşındayım ve doğum öncesi psikiyatrisi konusunda ders veriyorum."

Yanındaki av şapkası giyen adam, "Ben Russell Watts" dedi. "Serbest danışman ve psikoterapistim. Otuz dokuz yaşındayım."

Arkasından Dr. Dudden "Savulun ahali!" diye bağırdı. Masaya vurduğu yumruğun şiddeti karşısında diğerleri sıçradılar. Bir korsan şapkası takmıştı. "Bayrağı çekin, yelkenleri açın ve pupaya çıkın! Hurraa!" Meslektaşları hayretle ona bakıyordu. Sözlerine daha sakin bir tonda son verdi: "Dr. G. K. Dudden, psikiyatr, Dudden Kliniği kurucusu, yöneticisi ve ekip lideri. Son doğum günümde otuz altımı doldurdum. Hizmetinizdeyim."

Diğerleri ilk adım yeterince merak etmiyor olmalılar ki, diretmediler. Dahası, kliniğin adının geçmesi bile grubun son üyesinin hemen tanınmasına neden oldu. Hepsine seslenmeden önce, "Ah! Uykucu," dedi, beş kişinin en yaşlısıydı. Gür ak saçları ve geniş kenarlı şapkasından sarkan peçenin kısmen gizlediği güzel yüz hatları vardı. Şapkanın tepesinde kat kat pembe ve mavi güller bulunuyordu. Yavaşça "İsmim Marcus Cole dedi. "Psikiyatrım, elli sekiz yaşındayım ve adlî psikiyatri uzmanıyım. Bugün buraya gelmek için İçişleri Bakanlığı'yla olan bir toplantıyı iptal etmem gerekti. Şimdi, şu saçma şeyleri çıkartalım mı?"

Sabah etkinlikleri devam ederken grubun beş üyesi arasındaki gerilim geçmek yerine artar gibi oldu. Profesör Cole ile Christonh Myers iyi tanışıyor gibiydi; birbirlerine ilk isimleriyle sesleniyor ve karşılıklı saygı gösteriyorlardı. Ancak her ikisi de Russell Watts'a kuşkuyla bakıyor ve Dr. Dudden'a da belirgin bir soğukluk gösteriyorlardı. Altı kibrit çöpünü bir dizi eşkenar üçgen yapacak şekillerde yerleştirmelerinin beklendiği bir sonraki oyun nispeten olaysız geçti. Daha sonra (Mark McGuire'ın deyişiyle) atıl yaratıcılık kanallarının önünü açmak için boru temizleme aletlerinden özgün heykeller yapmaları istendi. Russell Watts'ın heykeli ve bu heykelle Dr. Herriot'a doğru yaptığı onun da görmezden gelmeye çalıştığı jestler müstehcen ve anlamlı bulunduğundan, kargaşa çıktı. Son olarak da yemekten hemen önce "Şu Yerleşik İnancı Değiştir!" isimli bir oyun oynadılar. Bu oyunda her birinin bir gazete ya da dergiden renkli bir ilan kesip parçalarıyla özgün bir kolaj hazırlamaları gerekiyordu. Resimlerin soyut değil, temsilî olması istenmişti.

Oyun bittiğinde Dr. Myers Profesör Cole'un kolajına bakıp, "Elinizden gelen bu mu?" diye sordu.

Profesör sinirli bir şekilde, "Ne demek istiyorsunuz?" diye sordu. Parmakları tutkal içindeydi.

"Biraz basit değil mi?"

"Bana sorarsanız, son derece güzel bir uçak resmi." Dr. Myer çalışmasına küçümseyen ifadeyle bir göz atıp ekledi, "En azına. benimkinin ne olduğu belli."

"Ya bu ne demek oluyor?"

"Siz buna ne diyorsunuz? Yoksa bir file filan mı benzemesi mi gerekiyor?"

"Tanrı aşkına, o bir at."

"Biçimi yanlış."

"Ne demek istiyorsunuz, biçimi yanlış diye? Bu lanet bir... at biçimi işte. En azından ben iddialı bir işe giriştim. Uçağı herkes yapar."

"Of, git başımdan, Myers. Sen hep kendini beğenmişin biriydin zaten."

İkisinin arasındaki gerginlik yemekte de düzelmedi. Profesör Cole ellerindeki tutkalı yıkadıktan sonra biraz yatışır gibi oldu ve yüzünde kaderine boyun eğmiş, melankolik bir ifadeyle oturup sessizlik içinde yemeğini yedi. Dr. Myers çok daha konuşkandı.

"Kahrolası bir çocuk yuvası gibi" diye yakındı. "Bu çoluk çocuğa zamanımızı böyle ziyan etmeleri için kaç para veriyorlar? Yani, kimse şu şirketi hiç duymuş muydu Higgledy Piggledy ya da her neyse?"

Dr. Dudden, "Hingleton Pendlebury" dedi, "iş çevrelerinde tanınmış bir firmadır. Ben kişisel olarak bu sabahki etkinlikleri çok heyecan verici buldum. İlk başta biraz çocukça görünüyor diye bu yöntemleri göz ardı etmemeliyiz. Amerikan ticaret dünyasının başarısı böyle olaylara dayanmaktadır."

Dr. Myers, "Ne saçmalık" dedi, "önce, sağlık hizmetleri ticarî bir şey değildir. İkincisi, Amerikan iş dünyasının başarısı bir masaldan ibarettir. Ulusal borçlarına bakın. Almanlar ile Japonları iş saatlerinle kibrit çöpleriyle ve borularla oynarken göremezsiniz. Aksine, bu tür Şeyler Amerikalıların başlıca hatası olan açması çocuksuluklarını gösterir."

Dr. Herriot, "Siz ne düşünüyorsunuz Profesör?" diye sordu. Russell Watts'ın yanında oturuyor ve belirgin bir şekilde araya mesafe koyuyordu.

Profesör Cole çatal bıçağını bırakıp dalgın dalgın konuştu, "İki yıl içinde emekli olacağım. Bu meslekte geçirmiş olacağım yirmi bes yılı aşkın süre içinde, psikiyatrinin halkın gözünde ciddi bir tıp dalında makbul olmayan bir kamu hizmetine dönüştüğünü gördüm. Psikiyatri şu anda toplumun kustuğu her türlü hastalık için bir günah kecisi çolarak görülmektedir. Kariyerime en küçük oğlumdan on yaş daha genç bir adamın gözetiminde, kâğıt ve tutkaldan kolajlar yaparak son veriyor olmam da bana son derece uygun görünmektedir.'' Diğerleri şaşkın bir ilgiyle izlerken sözlerini sürdürdü, "Bugün İçişleri Bakanlığı yetkilileri ve vakıf yöneticilerimle toplanıp koğuşlarımdan birinde bulunan genç bir şizofrenin durumunu görüşecektik. Bu genç hakkında görüş belirtmeye yetkili tek kişi ben olmama rağmen, toplantı bensiz yapılacak. Bugün Londra'da psikiyatri ilminin gerçeği işte budur."

Dr. Myers, "Vakıf yöneticileri herhalde onu serbest bırakmak istiyorlardır, değil mi?" dedi.

"Evet. Yatak sıkıntısı var ve gencin durumu son birkaç haftadır kontrol altına alınmış durumda."

"Sürekli mi?"

"Hayır. Ancak çabalarımız sayesinde..."

"Onu bırakmazlar, değil mi?"

"Umarım bırakmazlar. Ama mümkündür."

"Tehlikeli mi?"

"Çok." Profesör Cole bezgin bir halde ayağa kalktı ve "Biraz uzansam iyi olacak" dedi. "Yarım saat sonra görüşürüz."

Onun arkasından Dr. Dudden herkese kahve koyup homurdandı, "Dinozorun teki. Zamana uyması gerek."

Christopher Myers sinir oldu. "Unutmayınız ki, hepimiz serbest piyasaya sizin gibi dört elle sarılmıyoruz, Dr. Dudden."

"Sarılacaksınız. Başka seçeneğiniz yok."

"Anladığım kadarıyla klinik iyi durumda, değil mi?"

"İdare ediyoruz."

"Fazla kötü reklâm yok ya?"

Dr. Dudden kahvesini karıştırırken durdu, "Yani?"

"Geçen yıl o genç adamla karşılaştığınız ufak sorunu merak etmiştim. Adı Webb'di, değil mi?"

"Stephen Webb bir trafik kazasında öldü. Benim kliniğimle hiçbir ilgisi yok."

"Evet, tabiî. Yine de, epeyce ilgi çekti, biliyorsunuz..."

Dr. Dudden omuz silkti, "Beni şaşırtmıyor ya da doğruyu söylemek gerekirse, beni ilgilendirmiyor."

"Belki." Dr. Myers hassas bir konuya değinmek istermiş gibi duraksadı. "Yine de, o olayı incelemek için kurulan bir komiteye başkanlık etmemin istendiğini bilmeniz gerekir sanırım. Kısa zamanda bir mektupla size de bildirilecek."

Dr. Dudden kahvesini yudumlarken ağzı açık kalakaldı. Yüzü solmuştu.

Yavaşça, "Anlıyorum" dedi.

Dr. Herriot masaya çöken sessizliğin farkına vararak Russell Watts'a dönüp şekeri uzatmasını istedi. Dr. Watts ona içinde beyaz ve kahverengi poşetlerin bulunduğu küçük kâseyi uzatıp elini kaydırdı ve bilinçli olarak kadının bacağına koydu.

Fısıldayarak, "Çok ateşli olduğunu söyleyebilirim" dedi.

Dr. Herriot ani, ürkmüş bir hareketle ayağa kalkarak, "Sanırım toplantı salonuna dönme zamanı geldi" dedi. Sesi tiz ve gergin çıkıyordu.

O gün öğleden sonra zamanlarının büyük bölümünü "Uzaylı Bebekler" isimli uzun ve ayrıntılı bir oyunu oynayarak geçirdiler. Bu amaçla Tim Simpson ile Mark McGuire toplantı salonunun zemininde ipten oluşan bir dizi halka hazırlamışlardı. Bunlar yaklaşık üç metre çapındaydı ve her birinin ortasında içi yumuşak şekerlerden yapılmış bebeklerle dolu birer kova vardı.

Tim Simpson, "Şimdi, bunlar size şekerden bebekler gibi görün bilir" dedi. "Ancak, aslında bunlar bir tür uzaylı yaratığın ceninleridir. Az önce arka bahçenize indiler ve otuz dakika içinde yumurtalarından çıkıp bütün dünyayı yok edebilecek kocaman, öldürücü birer canavar haline dönüşecekler."

"Dahası," dedi Mark McGuire, "şimdiden güçlü ve ölümcül bir ışın yayıyorlar. O yüzden bu halkaların içine basan herkes ölecek."

Tim Simpson, "Bu uzaylıları öldürmenin tek bir yolu var," dedi. "Suya bağışıklıkları yok. Onları suya sokarsanız hemen ölüyorlar."

Her gruba bir kova su ve beş adet ikişer buçuk metrelik ip verildi. Daha sonra kendilerine yumuşak şekerleri bir kovadan diğerine aktarmaları için otuz dakikalarının bulunduğu söylendi. Tehlikeli radyoaktif alana girmeyecekler; uzaylıların bulunduğu kovaya dokunmayacaklar ve onu halkanın dışına çekmeyeceklerdi.

Dr. Dudden grubunda komutayı aldı.

"Şimdi, acele etmeyelim" dedi. "Soğukkanlı olalım ve beş dakika ayırıp bir strateji düşünelim."

Dr. Myers, "Bana göre oldukça açık" dedi. Birimiz halkanın içine girip onları doğruca su kovasına boşaltsın."

Dr. Dudden, "Ama ölür" dedi.

"Ne olmuş? Bütün dünyayı kurtarmış olur. Bunun için ölmeye değmez mi?"

Dr. Herriot, "Kura çekelim" dedi, "ya da yazı tura atalım."

"Ama halkanın içine girer girmez ölürsün."

"Bize hemen ölüneceğini söylemediler. On saniye, otuz saniye, hatta bir dakika sürebilir."

Dr. Dudden Mark McGuire'a sordu, o da halkanın içine giren herdesin anında öleceğini söyledi. Dahası, bireysel özveriler bu oyunun ruhuna uygun değildi. Dr. Dudden geri döndüğünde Profesör Cole'un ipine bir düğüm atmakta olduğunu gördü.

"Ne yapıyorsunuz?" diye sordu.

"Çok basit" dedi profesör, "kovalara kement atmamız gerekecek. Su kovasının çevresine bir kement dolayıp halkanın merkezine çekeceğiz. Daha sonra dördümüz şeker dolu kovaya kement atıp ipleri gerersek, onu kaldırıp suyun içine dökebiliriz. Bak," diğer grupları gösterdi, "onlar başladı bile."

Dr. Dudden kaşlarını çattı. Aklı yatmıştı. "İşe yarayabilir" dedi.

Yapılacak işin son derece güç olduğu ortaya çıktı ve ortadaki kovaya dört ipi geçirmeleri yirmi dakikadan fazla sürdü. Sonunda Dr. Dudden'ın gözetimi altında ipleri germeye hazırlandılar.

"Pekâlâ" dedi Dr. Dudden, "şimdi, üçe kadar sayınca kovayı kaldıracağız ve..."

Russell Watts, "Bu noktada bir şeye dikkatinizi çekebilir miyim?" diye sordu.

Dr. Dudden, "Ne?" diye terslendi. Su gibi terliyordu ve tüm olan bitenden gerginleşmişti. "Altı dakikamız kaldı, biliyorsunuz."

"Şunu düşünüyordum da belki de yanlış yapıyoruz."

"Ne demek istiyorsunuz?" Bu yaratıkların öldürülmeleri gerektiğini varsayıyoruz."

"Evet?" Ama belki de onlara laf anlatmayı deneyebiliriz."

Christopher Myers ile Susan Herriot iplerini bırakıp, çaresizlik içinde birbirlerine baktı. Profesör Cole ise dinlemiyor gibiydi. Yüzünde yine o dalgın ifade belirmişti. Aslında o gün kaçırmak zorunda kaldığı toplantıyı ve son birkaç haftadır bakımı altında olan şizofren hastayı düşünüyor; hastane yöneticileri onu taburcu etmeye karar verirse neler olacağını merak ediyordu.

saldırgan bir seksen sekiz boyundaydı, siyah pantolon ve yeşil mont giyiyordu

"Onlara laf anlatmak mı? Siz neden söz ediyorsunuz?"

"Bu uzaylı bir uygarlıkla ilk bağlantımız olabilir. Buna rağmen onlarla iletişim kurmaya bile çalışmadan yok mu edeceğiz?"

Platformda bir aşağı, bir yukarı yürüyor, kendi kendine bir şeyler söyleniyor ve ara sıra bağırıyordu.

"Tanrı aşkına, bunlar yumuşak şekerler, gerçek uzaylı değil. Bu yalnızca bir oyun."

"Bu yalnızca bir oyunsa, o halde neden kuralları bu kadar ciddiye alıyoruz?"

"Şu lanet şeyleri suya döküp bu işi bitirelim."

bıçağının ucu akşam güneşinde parladı

"Hem suda öldüklerini nereden biliyoruz ki?"

"Ne?"

"Arka bahçemize daha yeni inmişler. Onlar hakkında hiçbir şey bilmiyoruz. Suyun onları öldüreceğini nereden çıkartıyoruz?"

göğsünden ve boğazından birkaç bıçak darbesi alan kurban henüz komadan çıkamadı

"Bak, şu ipi tut ve işine bak."

"Evet. Çocukluğu bırak."

"Hazır mısınız Profesör?"

hastanın taburcu edilmesi benim profesyonel görüşüme göre İçişleri Bakanlığı'na gönderdiğim nottaki önerilerime aykırıdır

"Marcus, hazır mısın?"

oğlunuzun durumunda düzelme görülmesi umudu bulunmadığından, bunun sizde ve ailenizde yol açtığı keder karşısında dayanma gücü diliyorum.

Profesör Cole kendisine seslendiklerini fark etti ve başını kaldırınca meslektaşlarının beklenti içindeki yüzlerini gördü. Toplantı odasında yerde oturduğunu fark etti, ama oraya nasıl gittiğini hiç hatırlamıyordu. Ayağa kalkmadan önce cebinden bir mendil çıkartıp yanaklarmdaki ve alnındaki ter damlacıklarını sildi.

Profesör Marcus Cole isteksizce, "Evet, hazırım" dedi.

Dört ip gerici yerlerini aldı ve Dr. Dudden dikkatli, ama heyecanlı bir sesle üçe kadar saydı, işlerini başarıyla tamamladıklarında, bebekleri yemelerine izin verildi.

XV

Sarah'nın daha sonra olayı arkadaşlarıyla ya da analistiyle tartışırken her zaman özenle vurguladığı gibi, Terry'nin ona vurması hiçbir zaman söz konusu olmamıştı. Yine de, korkmuştu. Böyle bir öfkeye hiçbir zaman, Gregory'le ayrıldıkları gece bile, tanık olmamıştı. Masalara ve duvarlara vurulmuştu. Kısa, tiz ve anlaşılmaz öfke sesleri çıkartılmıştı. Küçük eşyalar odanın içinde oradan oraya tekmelenmişti.

Sarah sürekli, "Ama benim hatam değil" diyordu, "benim hatam değil. Elimde değildi."

Terry bir hafta onunla konuşmadı. Paylaştıkları daire büyük değildi ve birbirlerini görmemeleri kolay olmazdı. Terry genelde çalıştığı oturma odasından bütün kitapları ile kâğıtlarım aldı. Karanlık ve soğuk yedek odaya götürüp kendine bir çalışma köşesi hazırladı. Ancak buna gerek yoktu, çünkü hafta sonunda yayın yönetmeninin odasına çağrılıp işine son verildiği bildirildi. Her ikisi için de, kirayı Terry ödediğinden, bu paylaştıkları evin sonu oldu. Frame'de ancak üç ay çalışabilmişti.

Birkaç gün sonra taşındılar: Terry uzunca bir süreliğine arkadaşlarının evlerinde yerlerde yatmaya; Sarah da (henüz öğretmen olarak iş bulamamıştı) Crouch End'de hiç sevmediği teyzesinin evind kalmaya başladı. Terry'nin öfkesi artık dinmişti. Olayın pek komik olmasa da, en azından ilginç bir boyutu olduğunu görebiliyordu ve ilerki yıllarda bunun zevkini çıkartabilecekti. Sarah'yla bağlantıyı da kopartamadı, onu ara sıra yemeğe ya da bir şeyler içmeye götürdü Ara sıra da hikâyeyi bir daha anlatmasını, böylelikle felaketin nasıl oluştuğunu iyice anlayabilmeyi istedi.

"Bir düştü, Terry. Onu yaptığımı düşümde görmüş olmalıyım."

"Ama bu nasıl olabilir? Kimse öyle düş görmez."

"Görür. Ben görürüm. Hayatım boyunca hep oldu bu." Sarah şimdi bile dönüp o güne baktığında düş ile gerçeği birbirinden ayıramıyordu; birinden diğerine geçiş kusursuz gibiydi. Her ikisi de aynı unsurları taşıyordu: bulutlar geçerken masanın üstünde parlayıp solan aynı zayıf akşam güneşi; birkaç dakikada bir geçen trenlerin sesi; ve demiryolunun arkasında, mezarlığın kenarında rüzgârda dalgalanan ağaç denizi. Kasım ortasıydı. Terry iki gün önce italya'ya gittiğinden beri ev son derece sessizdi. Sarah o zamandan beri hiç kimseyle konuşmamıştı. Bir sabah Terry Milano'dan telefon edip söyleşiye gönderildiği ünlü yönetmen hakkında hikâyeler anlatmış ve Henry Logan'ın konuşma metninin gelip gelmediğini sormuştu. "Evet" dedi Sarah, "bu sabah geldi." Terry de "iyi" demişti, "çünkü değiştirmeni istediğim bir yer var."

Frame varlığının bu son yılında küçük, ama etkin; akademik ve genel bir okur kitlesine sahip, ciddi ve ürkütücü görünüşlü bir yayın ı. Makaleler genelde uzun, az resimli ve çokça dipnotla doluydu Yayın kurulu Henry Logan'ın bir yemek konuşması kadar ince ya da anekdotlarla dolu yazıyı yayımlamayı normalde düşünmezdi. Ancak, bu ünlü ingiliz zengini ve eski yapımcı geçenlerde hem sinema sektöründen ayrıldığını duyurmuş, hem de bir yandan -kendince bilinen nedenlerden ötürü- son ve ölümcül parasal krizde derginin imdadına koşmuştu. Artık onların hem hamisi, hem de bir numaralı hissedarıydı ve bu nedenle, ne yazık ki bir pazartesi sabahı yayın yönetmeninin masasına bırakıverdiği yemek lekeleriyle dolu metni yayımlamamak söz konusu olamazdı. Konuşma, "Sinemada Geçen Bir Yaşamdan Kesitler" şeklinde iddialı bir başlık taşıyordu ve kadro üyeleri art arda bu sayfaları bir şekle sokmak sorumluluğundan kaçınıp, işi birbirlerine yıkmaya çalıştılar. İş sonunda kadronun en yeni ve en kıdemsiz üyesi olan Terry'nin üstüne kaldı. O, önemsiz anıların ve dayanılmaz böbürlenmelerin bildik bir karışımından oluşan konuşmanın özü hakkında yapacak pek fazla bir şey bulunmadığını hemen anladı. Yine de, kısacık toplantılarının ardmdan Logan'ın oğluna beslemeye başladığı kişisel düşmanlığı bir yana bırakıp, kendini bu örnekte en yararlı olarak gördüğü işe, dipnotların eklenmesine adadı. Bu şekilde biraz biyografik renk katarken, İngiliz kültürüne yönelik pek çok belirgin referansı, derginin uluslararası okurları tarafından daha anlaşılır hale getirecekti.

Terry acemi gayretkeşliği içinde en az bir hafta bu dipnotlar üzerinde çalıştı. Dergiye gelen bir telefonla muhabirlerden birinin hastalandığı bildirilirken, o hâlâ hangi notların gerekli, hangilerinin gereksiz olduğuna karar vermeye uğraşıyordu. Terry hasta muhabirin yerine geçecek ve Milano'ya uçup saygın bir İngiliz-İtalyan ortak yapımının setinden haber toplayacaktı. Ayrılmadan önce dipnotlu metnin az çok bitmiş versiyonunu teslim etmiş olsa da, hâlâ kendisini rahatsız eden birtakım belirsizlikler vardı. O sabah İtalya'dan Sarah'ya telefon ederek metnin son halinin gelip gelmediğini sormasının ne-aeni de bunlardan birini çözümlemekti.

"Şimdi, beni dikkatle dinle" dedi. "Çünkü onun, bu akşam posta sıyla geri gitmesi gerek. Önce okuyup baskı hatalarım düzeltmelisin Ve sonra -dinliyor musun?- sonra, üçüncü dipnotu çıkartmanı istiyorum." Telefon hattından cızırtılar gelirken, bu sözcükleri olabildiğince tane tane söyledi. "Üç numaralı dipnot. Sil, at. Ona ihtiyacımız yok. Boş yere kafa karıştırıyor ve hiçbir katkısı yok."

"Tamam" dedi Sarah. "Çok kolay. Sorun değil, bunu yapabilirim."

Terry, "Evet ama, dikkatli yap" dedi. "Bütün dipnotlara yeni baştan numara vermen gerekecek. Karşılıklı olmalarına dikkat et."

"Terry, yaparım. Kaygılanma."

Terry içi rahatlamış bir halde öğle yemeğinde Marcello Mastroianni'yle buluşacağı yolunda bir şeyler mırıldanmıştı.

Sarah öğleden sonraya dek bekledi, alışverişini bitirip oturma odasındaki yazı masasına ışık daha çok gelmeye başlayınca kendine bir kahve yapıp oturdu. Kâğıttan zarftan çıkartıp düzgün bir şekilde önüne koydu. Terry'nin dipnotları ayrı bir kâğıttaydı, üçüncünün çıkartılıp diğerlerine yeni baştan numara verilmesi gerekiyordu. Saralı şimdilik onları bir yana koyup önce asıl metne (beş sayfaydı) bakmaya karar verdi. Dizgi ve anlam hatalarım bulmak için dikkatle okudu. Bu yirmi dakika kadar sürdü. Sonra, metnin başına yakın bir cümleye döndü. Logan "Daha geçen yıl" diyordu, "hem de Teddington'daki o stüdyoların burnunun dibinde yer alan yeni ve büyük bir dinlenme kulübünün genel müdürü olacağımı kim bilebilirdi ki?' "Teddington" sözcüğünün arkasına küçük bir "3" notu eklenmiş, okuru ayrı sayfadaki basit bir dipnota yönlendiriyordu: "Londra dışında, Richmond'un güneyinde ve Thames kıyısında sakin, saygın bir mahalle." Terry'nin çıkartılmasını istediği dipnot buydu. Sarah bu aşamada bunun nedenini göremiyordu, ama Terry böyle istemişti.

Bu nedenle metindeki küçük "3"ün üstünü çizdi, basmadan önce görmeleri için sayfa kenarına belirgin bir işaret koydu; sonra da arkasından gelen bütün sayıları değiştirmeye koyuldu. "4", "3" oldu; "5", "4" oldu ve böyle gitti. Bu aşamada dipnotların kendilerine hiç dokunmadı. Kolay, mekanik bir işti ve bu işi yaparken ev öyle sessizdi ki, kaleminin sayfa üzerinde çıkardığı sesi duyabiliyor; kahveden yavaşça aldığı her yudum sessizliği bozuyordu.

Son "16"yı "15" yapmışken holden bir ses duydu: posta kutusuna bir şey atılmıştı. İkinci posta için- geç olsa da, olanaksız değildi. Gidip bakınca yerde tek bir mektup gördü. Düz beyaz bir zarftı, acele pulu vardı ve adres bir bakışta tanıdığı Robert'ın el yazısıyla yazılmıştı. Titreyerek işaretparmağıyla açtı ve holde durup okudu.

Ayrıldıkları günden beri Robert'tan hiç haber almamıştı. Onu geceyarısıodasında geçirdiği garip, belirsiz bir kaza nedeniyle yanağı çürümüş bir şekilde yarların tepesinde bırakmıştı. Robert. Sarah'nın peşinden eve gelmemişti. Zaten bir saat sonra Sarah'nın annesi ile babası gelmiş, onu ve bavullarını Ashdown'dan alıp götürmüşlerdi.

O zamandan beri hiçbir şey yoktu.

Robert adına Ashdown'a gönderilen iki mektuba yanıt gelmemişti. Dönemin bitişinden altı yedi hafta sonra, Sarah eve telefon etti ve daha önce sesini hiç duymadığı bir adam, Robert'ın bir ay önce ayrıldığını bildirdi. Anne babasına telefon ettiğinde Avrupa'da bir yerlerde tatile çıktığını söylediler. Sonraki aradığında ona Londra'dan 500 kilometre uzakta, pek de itimat etmediği bir adres verdiler. Telefon numarası yoktu. O adrese yazdı, ama hiç yanıt gelmedi. Terry de yazdı, o da mektuplarına cevap alamadı. Sarah sonunda vazgeçti. Robert en azından şimdilik, onun dostluğunu istemediğini söylemişti. Anlaşılan bu sözlerinde ciddiydi. Sarah da daha fazla uğraşamayacaktı.

Ve şimdi, bu mektup.

Üstünde adres yoktu ve yalnızca bir sayfaydı. Sanki alelacele karalanmış gibiydi. Pek fazla haber alamayacağı belliydi. Şöyle diyordu:

"Sevgili Sarah,

Ashdown kötüydü. Kötü bir fikirdi. Bir hafta kadar kalabildim

Çok fazla hayalet vardı.

Sonra bir süre eve gittim. Babamla kavga ettik (zaten hiç geçinememişizdir) ve çoğu gün yataktan çıkmadım. Pek eğlenceli olmadığından, biraz gezmeyi denedim. O da pek eğlenceli değildi."

Bu umutsuz, diye düşündü Sarah. Umutsuzdan da kötü. Ama en azından bir sonraki paragraf daha uzun gibiydi.

"Sana çocukken gördüğüm bir düşten hiç söz etmiş miydim? Sanırım etmişimdir, şu ya da bu zamanda sana her şeyi anlattım. Bir yolda, çok sıcak ve tozlu bir yoldaydım. Hemşire üniformalı bir kadın uzakta, hastane olduğunu seçebildiğim bir binayı gösteriyordu. Yabancı bir dilde yazılmış bir tabelanın önünde duruyordu.

Sonunda bu düşün ne anlama geldiğini çözdüm. Bana ne söylemeye çalıştığını. İşte, buradayım. Damga sayesinde aşağı yukarı nerede olduğumu anlayacaksın ama bir süreliğine buluşmak istemiyorum. Pek neşeli bir arkadaş olamayacağım.

Şimdilik bu kadar, Sarah. Ama bir gün benden yine haber alacaksın. Sana söz veriyorum. Umarım o güne dek senin için her şey yolunda gider.

Seni her zamankinden çok seviyorum.

Robert"

Terry hep "Mektupta ne diyordu?" diye soruyordu.

"Hiçbir şey" derdi Sarah. "Pek bir şey değil. Nerede olduğunu ya da ne yapmayı düşündüğünü anlatmıyor... hiçbir şey."

"Peki sonra ne oldu?"

"Sanırım... mektubu oturma odasına götürdüğümü ve bir yere oturup yeniden okumaya çalıştığımı anımsıyorum. Sonra, yarıya geldiğimde titremeye başladım ama bir şey yapamadım. Sonra da içim geçti sanırım."

"İçin mi geçti? Nasıl?"

"Bilirsin, bunun bana bazen olduğunu fark ettin. Bayılmak gibi, ama bilincim yerinde oluyor. Kaslarımda hiç güç kalmıyor ve geçene dek kımıldayamıyorum... Partide de olmuştu, hatırlamıyor musun?"

"Sarhoştun."

"Hepimiz öyleydik. Ben de diğerlerinden daha fazla sarhoş değildim. Sarhoşluğun nasıl olduğunu biliyorum ve bu farklı. Önce, çok yoruyor. Genellikle daha sonra ilk istediğim uyumak oluyor."

Ve birkaç dakika sonra Robert'ın mektubu altında buruşmuş bir durumda, kanapeye uzanıp öylece yatmıştı. O akşamüstü uyuyakaldı ve düş görmeye başladı. Bir şeye heyecanlandığı ya da üzüldüğü zaman gördüğü düşlerin çoğunda olduğu gibi, bu da hemen öncesindeki olaylardan esinlenmişti. Düşünde Terry'nin yazısında yaptığı düzeltmeleri gördü. Ne yazık ki, onları bitirmiş olduğuna inandı. Hatta iki kez kontrol ettiğini bile gördü. O yüzden sersemlemiş bir halde uyandığında (birkaç dakika sonra mı? -bilemiyordu) çevresine bakındı, Robert'ın mektubunu bir yana koyup masaya gitti, sayfalara hiç göz atmadan pulu yapıştırılmış, adresi yazılmış zarfa koydu, kapattı ve sokağın karşısındaki posta kutusuna götürdü.

Ancak, dipnotlar düzeltilmemiş, yeniden numaralanmamıştı. İşte bu nedenle Henry Logan'ın bir yemek davetinde yaptığı konuşma istemeden de olsa en az yedi hakaret davasının açılmasına neden oldu, Terry'nin kariyerini mahvetti ve sonunda "Frame'i kapattıran yazı" olarak gazetecilik tarihine geçti.

Sinemada geçen bir yaşamdan kesitler

"Film yapımcısı, hayattan zevk almayı 'iş edinmiş' olan Henry Logan uzun bir meslek yaşamının iyi ve kötü günlerini anıyor.

Artık kendimi hak edilmiş bir emekliliğe alıştırırken, 1935'te haberci olarak Twickenham Stüdyoları'na alınmamla bu çılgın, harika sektöre gireli neredeyse elli yıl geçmiş olması inanılmaz geliyor. Çalıştığım ilk film, harika komedi ikilisi Bud Flanagan ile Chesney Allen'ın[5] oynadığı 'A Fire Has Been Arraged'tı[6]. Sette onlar gibi çılgın bir ikili varken, tahmin edebileceğiniz gibi, olaysız bir an bile geçmiyordu! Tabiî 'klasik' olmamakla birlikte, kötü bir film de değildi ve oyuncular listesinde aşağılarda bir yerde ismi görülen genç oyuncu Alastair Sim[7] daha sonra, çok yükselecekti?

Ben hayatta her zaman döngünün tamamlandığını gördüm. Daha geçen yıl, hem de Teddington'daki o stüdyoların burnunun dibinde yer alan yeni ve büyük bir dinlenme kulübünün genel müdürü olacağımı kim bilebilirdi ki? Kulüpler zincirimde bu numarada yer alan bu kulübün daha şimdiden birtakım sayılı konuklara ev sahipliği yaptığım ve tam iki tane iddialı, on sekiz delikli golf sahası olduğunu ekleyebilirim

Bu stüdyolar başka bakımlardan da kalbimde yer tutmaktadır. Yine daha birkaç yıl önce sevgili (beşinci) eşim Marsha'yı o sırada film çevirmekte olduğu Tvickenham'da tanıdım. Tabiî artık tanınmış bir oyuncu olan Marsha, kariyerinin ilk günleri hakkında son derece açık sözlü davranmış ve bu işe benim yönetimim altında, bir dizi seks filminde[8] rol alarak başladığı gerçeğini hiç gizlememiştir. Öte yandan pek çok kişinin eşim hakkında bilmediği bir şey de, onun aynı zamanda son derece dindar bir kadın ve koyu bir Katolik olduğudur. Kitaplığımızdan en değerli eserler arasında, Papa VI. Paul'ün bir kabulünde, hayatta okuduğu en öğretici ve etkili eserler oldukları gerekçesiyle kendisine önerdiği eserler de[9] bulunmaktadır.

Doğrusunu söylemek gerekirse ben açık, dürüst ve doğrudan bir biçimde cinsel ilişkinin güzelliğini sergileyen filmlerde yanlış olan hiçbir şey görememişimdir. Bu söylediklerimle daha önce aile filmlerinin savunucusu olarak tanınmış olmam arasında bir çelişki göremiyorum. Örneğin, 1940'ların sonlarında tüm dünyaya yönelik aile filmleri yapmak üzere bir İngiliz-Amerikan şirketi kurma girişiminde bulundum. Birtakım kitapların haklarını aldım, günlerce Hollywood'da işleri ayarlamaya çalıştım; boş yere.

O zamanlar kariyerinin başlangıcında olan, Dean Martin isimli, genç ve yakışıklı bir oyuncu görmüştüm. Şimdi dönüp geriye baktığımda, hatamın belki de belirli bir yıldız üstünde diretmek olduğunu görüyorum. Her neyse, sonuçta hepsi boşa çıktı.

Bu tip başarısızlıklar karşısında moralim bozulduğunda hayatımın başlangıcındaki mütevazı koşullan düşünüyor ve o gun. den beri aldığım muazzam mesafeye hayran oluyorum. Babamın Market Harborough'da[10] küçük bir şekerci dükkânı vardı. Bu dükkânla ilgili hoş bir de hikâye vardır. Çok sık söylenmiş de olsa, bir kez daha, anlatmamın bağışlanacağını umuyorum. Bir gün -sanırım 1929 ya da 1930 sonlarıydı- dükkânın önüne büyük bir Rolls Royce'un yanaştığını anımsıyorum. İçinden küçük bir oğlan inip yarım paket karışık şeker aldı ve büyük bir zevkle yedi. Bir gün,' dedi babama, 'Çok zengin ve ünlü olacağım, ama bu dükkânı ve buradaki şekerleri hiç unutmayacağım.' [11]

Gerçekten de otuz yıl sonra babam Buckingham Sarayı'na bir davet aldı. O küçük oğlan geleceğin Edinburgh Dükü Philip'ten başkası değildi.[12]

Doğal olarak ailemde talihin yanı sıra trajediler de yaşanmıştır. Ağustos 1959'da kardeşim Jack benim evimde kalırken, telefonla üç çocuğunun kaybolduğunu bildirdiler. Üç erkek kardeşin en büyüğü olan sevgili oğlu Jimmy, daha sonra zalim bir seks canavarı tarafından kaçırılmış ve katledilmiş bir halde bulundu.

Jack'in bu felaketi aşmakta ve kendine başarılı bir politikacı ve devlet adamı olarak kariyer yapmakta gösterdiği karakter gücünü ftfr zaman takdir etmişimdir, insanı zaman zaman yoldan çıkartan o ortamda dürüstlüğünden hiç ödün vermemiştir. (Ödünsüz standartlarına örnek olarak bir zamanlar bana -kendi alçakgönüllüğü nedeniyle ismini vermeyeceğim- kıdemli bir politikacı[13] için 'Devlet hizmetinde güvendiğim yalnızca üç kişi vardır: bu da onlardan biridir' diye fısıldadığını anımsarını.)[14]

Sanırım artık benim birbirine bağlı bir aileden geldiğimi ve sadakatle karşılıklı destek gibi geleneksel aile değerlerinin benim için her zaman çok önemli olduğunu anlamışsınızdır, ilk (Amerikalı) eşimden ayrılmış olmama rağmen, halen Hottywood'da, başarılı bir yapımcı olan oğlumuz Bruce'tan hiç kopmadım. Bize bu değerleri benimseten ve hâlâ büyük bir sevgiyle andığım kadın, sevgili annemdi. Annem son derece sevecen ve hayata bağlı bir kadındı; ve hayatı kahkahalarla geçmiştir. Gerçekten de, yaşadığı gibi gülerek öldü: televizyonda komedyenin biri[15] (keşke ismini anımsayabilseydim) komşusuna yeni aldığı televizyonu anlatan bir ev kadınından söz ediyordu. Kadın 'On sekiz inçlik, konsollu' diye tarif etmişti. Komşu da 'Eh,' diyordu, 'on sekiz inçlikse herkesi memnun eder. Bu sözler üzerine annem kahkahalara boğuldu, yemekte olduğu domuz eti boğazına kaçtı ve yarım saat içinde öldü.

Ailemden söz ettim, biraz da arkadaşlarımdan söz etmeliyim. Bu sihirli sektörde en sevdiğim şeylerden biri, onun sevecen şemsiyesi altında toplanan insanların inanılmaz çeşitliliğidir. Bu insanlar yıllardır bana dostluk ve sevgi gösterdi. Bunu ancak haftalar önce -aralarında bu geceki konuklarımızdan da pek çoğunun bulunduğunu- söylemekten memnunluk duyduğum seçkin bir grup kafa kafaya verip Londra'daki Ulusal Resim Müzesi'nde onuruma sürpriz bir parti verdiklerinde anladım. Ne saygın bir davetliler grubuydu! Kapıda sevgili dostum Jeffrey Archer tarafından karşılandıktan sonra,[16] ilk gördüğüm, yeni bir yağlıboya portresini incelemekte olan eski edebiyatçı Kingsley Amis'ti.[17] Onunla kültürel ve politik konularda sohbet ettik (geçenlerde karşılaştığı Larry Olivier hakkına anlattıklarının[18] kısa, ama merak uyandırıcı olduğunu söylemeliyim ancak ne yazık ki, sözüne doyamadan ondan ayrılıp hoşsohbet Dame Vera Lynn'le[19] hasret gidermek zorundaydım. Son olarak da, uzun süredir takdir ettiğim, ancak bana göre sinema eserleri hiçbir zaman layık olduğu saygınlığı görmemiş; o büyük müzisyen ve aile yıldızı Cliff Richard'la[20] çok ilginç bir sohbetimiz oldu.

Unutulmaz bir akşam olmakla birlikte; pek çok bakımdan benim sinema denen şu çılgın, harika dünyada yaşadıklarımın tipik bir örneğiydi."

Terry ile Sarah evden çıktıktan sonra bir yıl kadar bağlantıyı kopartmadılar. Lokantalarda yedikleri yemekler önce birer içkiye, sonra da telefon konuşmalarına döndü. Sarah Terry'de gittikçe artan bir soğukluk seziyordu. Frame'den kovulduktan birkaç ay sonra bir TV program dergisinde iş bulabildi. Oradaki görevlerinden bir tanesi de haftanın filmleri için kısa ve çarpıcı birer özet hazırlamaktı, ister Smokey and the Bandit, isterse de La Regle du Jeu olsun; film başına standart on beş sözcük hakkı vardı. Sarah bunun küçültücü bir iş olduğunu düşünse de, Terry'yi son birkaç kez görüşünde kendini işine gittikçe daha büyük bir saplantıyla, daha büyük bir enerjiyle verdiğini fark etmekten kendini alamadı. Gecede on dört saat uykunun ağırlığını taşıyan gözleri kanlanmış ve dalgın bakıyordu. Artık eskisi kadar uykuya ihtiyacı olmadığını söylemişti. Salvatore Ortese, Sergente Cesso ve "yitik" filmler konusuna duyduğu ilginin de azalmaya başladığım itiraf etti. Kaçamak cennet düşleri gittikçe azaldı; haftada bire, sonra ayda bire indi. Çoğu gece geç saatlere bazen de şafağa dek oturup televizyonda ya da videoda film seyrediyordu. Ne tür filmler? Sarah bunu sorardı ve Terry de omuz silkip "Fark etmez," derdi.

İlişki koptuktan sonra Terry Sarah'yı gözden kaybetti. Öğretmenlik isimsiz mesleklerden biriydi. Ancak Sarah onun ismini önce dergilerde, sonra gazetelerde görüyor; yorumlan gittikçe daha ağırlık kazanıyor, yazıları sayfanın tepesine doğru yükseliyordu. Sarah film eleştirisine hiçbir zaman derin ilgi duymamış olsa da, Terry'nin daha birkaç yıl öncesine kadar kendisinin bile önemsediği bütün değer kavramlarını reddeden bir eleştiri türünün önde gelen sözcüsü halini aldığını görebiliyordu. Bundan öte, onun ne tür bir insan haline geldiği ve artık nasıl bir yaşam sürdürdüğü hakkında hiçbir bilgisi yoktu. Zaman zaman

REM uykusu

XVI

kardeşini tanıyor olabileceğime inanıyorum."

Bir an için Dr. Madison'ın gözlerinde bir telaş belirtisi parlar gibi oldu, ama hemen bastırıp konuştu: "Sahi mi? Philip'i tanır miydin?"

Şimdi şaşırma sırası Terry'ye gelmişti. "Hayır, Philip'I değil, Robert'ı. Kardeşin Robert'ı."

"Kardeşimin adı Philip. Genetikçi. Bristol'de oturur."

Bu pek umut verici değildi. Terry, "Burada mı okudu?" diye sordu.

"Bu üniversitede mi? Hayır, o Cambridge'e gitti."

Terry, "Benim bahsettiğim çocuk burada okudu" diye diretti. "En iyi arkadaşlarımdan biriydi. Tıpkı sana benziyordu ve Cleo isimli bir ikiz kardeşi olduğunu, bebekken evlatlık verildiğini söylemişti."

Dr. Madison, "Hoş bir hikâye" dedi, "ama bence hayal görüyorsun. Benzerlik açısından yani. Benim hiç ikiz kardeşim yoktu."

"Evlat mı edinilmiştin?"

Dr. Madison saatine baktı. "Terry, yönetmem gereken bir seminer var."

Akşamüstü yine onu kucağında bir not defteri ve kalemle terasta otururken buldu.

Bir iskemle çekip yanına otururken, "Yeni bir film eleştirisi mi?" diye sordu.

"Hayır, aslında bazı notlar alıyordum. Anılar, izlenimler, öyle şeyler... Neden, bilmiyorum."

"Bilgisayarın nerede o halde? Şarj mı ediyorsun?"

"Hayır, bu seferlik yazmayı yeğledim."

"Ah." Dr. Madison önce bacak bacak üstüne attı, sonra bacaklarını indirip iskemlesinde öne doğru eğildi. Her zamanki sükûneti yok gibiydi. Beklenmedik bir şekilde, "Bu sabah sana yalan söyledim" dedi. "Ben evlatlıktım. Üç haftalıkken almışlar. Yeni annem ile babam bana Sally derdi ama ben o isimden hep nefret ettim. Yıllar sonra bana gerçek adımı söylediler ve o günden beri hep bunu kullandım. Üstelik ikiz bir kardeşim vardı ve adı da Robert'tı."

Terry hayretle başını salladı. Bu hikâyeye değil, ikisini bir araya getiren şansa inanamıyordu.

"Sen olduğunu biliyordum" dedi. "Sen olman gerekiyordu. Ben yüzlere dikkatle bakarım, insanları tanıyan o kadar uzun zaman oldu ki. İsmini ilk kez dün gece duydum. Ama... ama her neyse... Ne oldu? Gerçek anne babanı hiç tanıdın mı? Robert'ı hiç gördün mü?"

Cleo başıyla onayladı. "Evet, sonunda izlerini buldum. Merakım baskın çıktı." Bir an için bu konu hakkında söyleyecek bir şeyi kalmamış gibiydi. "İyi arkadaş olduğunuzu mu söylemiştin?"

"Evet. Çok yakındık."

"Üniversiteyi bitirdikten sonra da görüştünüz mü?"

"Ona bir iki kez yazmayı denedim. Ama her nedense, onun hiçbirimizle görüşmek istemediğini sanıyorum. Ortadan kayboluverdi."

"Nereye gittiğini kimse biliyor muydu? Kimse merak etti mi?"

"Evet, eminim merak etmişlerdir."

Cleo gözlerini denize dikti. Gözlük camları renkliydi ve akşam güneşi üstlerine vururken daha da kararıp gözlerindeki ifadenin tahmin edilmesini olanaksız kıldı. Suskunluğu Terry'yi huzursuz ediyor, içinde kapkara, isimsiz bir kuşku Deliriyordu.

"O hâlâ... hâlâ hayatta, değil mi?"

Cleo uzun bir suskunluktan sonra, "Hayır" dedi.

Terry başını öne eğdi. Her nedense bunu bekliyordu; bu onun için sürpriz değil, bir şok olmuştu.

"Ah, lanet" dedi ve derin bir soluk verdi. "Biliyor musun, hep düşünürdüm... bazen sonunda onu yapacak mı diye hep merak ederdim."

Cleo sert bir sesle, "Neyi yapacak mı?" diye sordu.

"Kendini öldürecek mi?"

"Öyle olduğunu söylemedim."

"Hayır ama öyle oldu, değil mi?" Cleo önüne bakıp yanıt vermedi. "Nedenini biliyor musun?" Yine yanıt gelmedi. "Nasıl?"

"Sanınm bir kadın vardı" dedi Cleo. O kadar ağır, öyle güç konuşuyordu ki, sözcükleri yutuyor gibiydi. "Çok sevdiği bir kadın. Nasılına gelince..." Gözlüğünü çıkardı, gözlerini ovuşturdu, sonra acele acele anlattı, "Bir gece otomobilini bir duvara sürdü. Londra'nın güneyinde bir sokakta. Hiçbir not, veda filan bırakmadı."

Terry "Zavallı Robert" diye mırıldandı, sonra çaresiz bir sessizliğe gömüldü. Bu konuşmanın ya da anısının zaman içinde birtakım duygular -bir keder ya da pişmanlık kalıntısı- uyandıracağını biliyordu, ama şimdilik bakışları ifadesiz bir şekilde ufka takıldı. Bir bulutun aradan hafif bir güneş ışığı parlayınca sudaki yansımasından gözleri kamaştı ve gözlerinin önünde bir hayal belirdi; Londra'nın güneyinde blr çıkmaz, Robert'ın sürdüğü arabanın farları ışığında bembeyaz parlayan bir duvar. "Arkadaşlıklarının solgun bir anısı aklından geçmiş midir acaba," diye merak etti. Minicik bir anı kıvılcımı...

Sonunda, "Ne zaman oldu bu?" dedi.

"Sekiz yıl önce."

"Onu tanıyalı çok olmuş muydu?"

"Hayır. Daha birkaç ay önce tanışmıştık."

Terry -Cleo için olduğu kadar kendisi için de- neşelenmeye gayret ederek, "Çok olağanüstü olmalı" dedi. "O kadar yıl sonra ikizinle, diğer yarınla karşılaşmak. Kaç yaşmdaydiniz, yirmi altı, yirmi yedi?.."

Lorna Dr. Madison için bir mesajla koşturarak gelince, sustu.

"Danışmada garip bir kız var. Onunla konuşmaya çalıştım ama sizi bizzat görmesi gerektiğini söylüyor."

"Beni neden görmek istiyormuş?"

"Geceyi burada geçirmek istiyor. Uykusunda konuştuğunu ve bundan kaygı duyduğunu söylüyor."

"Onu kim sevk etmiş?"

"Kimsenin sevk ettiğini sanmıyorum. Yakında oturuyor ve ihtiyaç üzerine gelmiş."

"Gönderin onu. Kimse sevk edilmeden buraya giremez."

"Ona söyledim." Lorna bir an durdu, sonra, "Ama boş bir yatak odamız var" dedi, "şu iptal yüzünden."

"Fark etmez" dedi Dr. Madison.

"Evet ama, bu kız..." Lorna çekingen, diretti. "Onunla geçenlerde görüştüğünüzü söylüyor. Kartınızı vermiş ve buraya gelebileceğim söylemişsiniz."

Cleo şimdi tatilden döndüğü gün kumsalda yanında oturan kızı anımsadı. Sonradan ona kartını vermesinin ayıp olduğunu düşünmüştü ve herhalde hemen fırlatıp atıvereceğini varsaydı. Şimdi, kadının geldiğini duyduğuna memnun olsa da, habersiz gelivermesine hafifçe şaşırmıştı.

Lorna, "Size ismini söylememi de istedi."

"İsmini mi?"

"Evet. Özellikle ısrar etti."

Cleo kaşlarını çattı. "Nedenini düşünemiyorum. Her neyse, ismi neymiş?"

"Dil bir haindir, gecenin karanlığında hiçbir uyarıda bulunmadan sınırları geçen bir ikili ajandır. Yabancı bir ülkede, gerçeğin biçim ve kıvrımlarını bulutsu beyaz bir pelerinin altında gizleyen bir kar fırtınasıdır. Hiçbir zaman istenen numaraları yapamayan sakat bir köpektir. Beklentilerimizin çayına fazlaca uzun bir süre batırılmış, parçalanıp eriyerek yok olan bir bisküvidir. Kayıp bir kıtadır."

Russell Watts dinleyicilerine etkileyici bir bakış fırlattı. Onların ilgisini çekmişe benziyordu. Dr. Herriot ile Profesör Cole yatağınm her iki yanındaki koltuklarda; Dr. Dudden ile Dr. Myers da yatağın üstünde oturuyordu. Bu gayrıresmî seminer Dr. Myers'ın fikriydi. Akşam yemeğinde "Burada beş saygın doktor bir araya gelip de şeker bebekler ve boru açıcılarla oyunlar oynamaktan başka bir şey yapmamamız çok saçma" demişti. Günün sonunda birisinin yatak odasmda toplanıp işle ilgili ciddi bir konuda tartışmayı önermiş, Russell Watts da bu aşamada devreye girip hepsini odasma davet etmişti. Onlara gelecek hafta Paris'te Lacan ekolünden analizcilerin katıldığı bir konferansta sunmaya niyetli oldığı bir tezi okumayı önermişti. Tezin başlığı şöyleydi: "Sarah T. 'nin Öyküsü: ya da Gözün Ben Yerine Konması."

Bu davet diğer dördü tarafından çeşitli derecelerde istekle kabul edildi. En az hevesli olan da Dr. Herriot'du. Yine morali bozuk olan Profesör Cole açısından da belirli bir isteksizlik söz konusuydu. Akşam yemeğinden hemen önce hastanesine telefon etmiş ve şizofren hastanın yalnızca taburcu edilmekle kalmayıp, hemen o akşam çıkartıldığını ve Denmark Hih'deki evine gönderildiğini öğrenmişti. Profesörün bilebildiği kadanyla, hastanın kendisine bakacak hiç kimsesi yoktu. Aklı bu endişe verici gelişmeyle meşgulken Russel Watts'ın tezini dinlemeye pek hazır değildi. Zaten bütün meslek yaşamını Londra'nın saygın okul hastanelerinde ders vererek geçirmişti ve profesyonel konumu kuşkulu bu tür kerameti kendinden menkul dâhilere hep kuşkuyla bakıyordu. Bu unsurlar gerçekçi bir İngiliz'in Lacan metodolojisine yönelik kuşkularıyla birleşince, profesörün gözünde savaş pırıltılarının belirmesine yetiyordu.

Russell Watts (dizüstü bilgisayarının ekranından okuyarak) "Bu" dedi, "dil ve onun bizimle oynadığı oyunlar hakkındadır. Dil bilinçaltıyla nasıl işbirliği yapıyor; belirtilen düzen ile nevrotik akim bastırılmış içerikleri arasındaki şeytanî bağlaşma nasıldır?

Sarah T. bana psikoterapi için gönderilen genç bir kadındır. Aile doktoru onun bir sinir buhranının eşiğinde olduğunu düşünüyordu. Evliliği bunalımdaydı ve bir süre önce ilkokul öğretmenliği yaptığı işinden kovulmuştu, iyi uyumuyordu ve bu da kocasının uykusunu bozup ilişkilerindeki sorunları daha da büyütüyordu. Kocasının sadakatsizliğinden kuşkulanıyordu.

"İlk seansımızda bana işini nasıl kaybettiğini anlattı. Geceleri uykusuzluktan bitkin düştüğü için derste uyuyakalmıştı. Birkaç dakika sonra müdür hiç beklenmedik bir şekilde sınıfa giriverince, onu şamatacı bir sınıfın önünde mışıl mışıl uyur buldu. Bu olay da işine son verilmesine yol açtı. Sonradan benzer başka olaylar da yaşandı. Sarah'nın sınıfında güvendiği iki kişi vardı ve uyuyakaldığında uyandırıyorlardı. Ancak bu son seferinde ondan yararlanmaya ve sınıfın bir süre başıboş eğlenebilmesi için onun uykusunu bozmamaya karar vermişlerdi. Sarah'ya bunu müdüre anlatıp anlatmadığını sordum. Anlatmadığını söyledi, çünkü 'gözbebeklerini korumak istiyordu.' Bu cümleyi çok ilginç bulsam da hiç yorum yapmadım. Lacan'ın son derece zarif bir biçimde ifade ettiği gibi, Analistin hiçbir şey bilmediğini değil, biliyor olmasının konusunun kendisi olmadığını anlamalıyız. Bu nedenle, bildiğini söylemesi olanaksızdır.'

" İkinci seansımızda belki beş altı dakikalık bir süre sonunda Sarah derin bir uykuya daldı ve seans boyunca uyudu. Daha da ilginci, uyandığında son bir saattir hararetli bir şekilde sohbet ettiğimiz izlenimini taşıyordu. Kendi kendime bu sohbeti rüyasında mı gördüğünü sormak zorunda kaldım. Böyle bir sonuca varmak için çok erkendi, ama ondan altmış dakika süren bir seans ücreti alarak, onu bu ilginç yanılgısında desteklemeye karar verdim.

Sonraki birkaç toplantıda sohbetimiz gelişigüzel bir hoşluk içinde üç ana konu üzerinde yoğunlaştı: Sarah'nın düşleri, evliliğinde süren sarsıntı ve cinsel geçmişi.

Sarah iki tür düş görüyordu. Pek çoğunda hiçbir fantastik öğe yoktu ve tümüyle gerçeğe, sıradan ve genelde ev hayatıyla ilgili ayrıntılara dayanıyordu. Ancak, sıradan olsalar da aynı zamanda çok canlı olabiliyorlardı ve bu nedenle zaman zaman düşlerinde gördükleri ile gerçek yaşamında olanları birbirlerinden ayırmakta güçlük çekiyordu. Ondan bir örnek istediğimde bana bir zamanlar bir makalede düzelti yaparken uyuyakaldığını, düşünde dipnotlardan birini çıkardığını' gördüğünü, ama aslında çıkarmamış olduğunu anlattı. Bu düşün talihsiz sonuçlarından da söz etti ama bana göre onlar, anlamı belirsiz 'çıkarmak' sözcüğüne göre çok daha az ilginçti. Hiç kuşkusuz bildiğiniz gibi, çıkmak aynı zamanda olası bir sevgiliyle buluşmak, pek çok örnekte cinsel ilişkiye hazırlık veya hatta suikast anlamına da gelmektedir.

Öte yandan, Sarah'nın karabasana benzer, daha garip ve yaratıcı düşleri de oluyordu. Bunlarda çoğunlukla kertenkeleler, yılanlar ve kurbağalar vardı.

Bir seferinde ona 'Kurbağalardan korkar mısın?' diye sordum.

'Belki de' dedi. 'Beni tiksindirirler, ama aynı zamanda onlar için üzülüyorum da.'

'Bu kadar karmaşık bir tepki neden?' diye sordum.

'Gözleri yüzünden' dedi, 'patlak gözlerinden hoşlanmıyorum. Onları çirkin ve zayıf gösteriyor.'

Daha sonra bana öğrencilik günlerindeki garip bir olayı anlattı. Bir dönem sonu partisinde öğrencilerden biri oral seks yapan bir kurbağayla ilgili bir fıkra anlatıp arkadaşlarını güldürüyormuş. Sarah onun kurbağayı çok çarpıcı fiziksel ayrıntılarıyla tanımladığım söylüyor. Fıkranın en vurucu yerine geldiğinde Sarah da herkesle birlikte gülüyormuş ama birden kontrolünü yitirmiş ve bir tür baygınlık geçirmiş. Ben yine bu hikâyeyle ilgili hiçbir yorumda bulunmadım ama bundan açıkça anlaşılmaktadır ki.."

"Tabiî: Sarah narkoleptikti" dedi Profesör Cole.

Russell Watts hayretle başını kaldırdı. "Pardon?"

"Belirgin bir narkolepsi vakası. Klasik belirtilerden üçünü sergiliyormuş."

"Anlayamadım."

"Gündüzleri aşın uyku hali, uyku öncesi canlı düşler, gülmenin yol açtığı katapleksi. Narkolepsinin üç ana belirtisi. Herkes katılmıyor mu?"

Sözlerinin doğrulanması için çevresine bakındı. Dr. Myers heyecanla başını salladı ve Dr. Herriot da "Evet, kesinlikle" dedi.

"Ya siz, Dr. Dudden? Ne de olsa uyku uzmanı sizsiniz."

Dr. Dudden'ın aklı o anda başka yerlerde gibiydi. Yüzü bembeyaz kesilmiş, bir bardak sudan sinirli yudumlar alıyordu. Doğrudan kendisine seslenildiğini fark edince "Öyle. Narkoleptik, buna hiç kuşku yok," gibi bir şeyler mırıldanıp görünürde rahat bir ses tonuyla Russell Watts'a şu soruyu yöneltti:

"Tabiî salt profesyonel protokol açısından, bu örnekteki tüm isimleri değiştirdiğinizi varsayıyorum, öyle değil mi?"

Russell Watts ona garip bir biçimde bakıp, "Aslında, hayır" dedi. "Ben hiç öyle yapmam. Dilbilim ve isimlerle bu kadar ayrıntılı biçimde uğraşan bir bilim dalında çalışırken, isimler değiştirildiğinde çoğu vaka oldukça anlamsızlaşabilir."

Dr. Myers, "Bunu hastalarınıza belirtiyor musunuz?" diye sordu.

"Tabiî." Profesör Cole'a döndü. "Sarah'nın narkoleptik olduğu konusuna gelince, sanırım haklı olabilirsiniz. Bunu aile doktorunun fark etmesi gerekirdi."

"Fark etmemiş olmasına çok şaştım."

"Tabiî bu yıllar önceydi. O zamanlar bu hastalık çok daha az biliniyordu."

"Ama sizin hiç aklınıza gelmedi mi?"

Russell Watts kekeleyerek, "Beni ilgilendiren vakanın o yönü değil" dedi. "Bu aslında... daha önce dediğim gibi... dil ve... konuşma hakkında bir hikâye ve... Eğer daha fazla sözümü kesmeden devam etmeme izin verirseniz, göreceksiniz."

Dr. Myers, "Tabiî" dedi, "devam ediniz. Bu çok ilginç."

"Tamam." Birkaç kez ekranda yukarı aşağı gidip geldi ve kaldığı yeri bulmaya çalıştı. "Şimdi, nerede kalmıştım..."

Profesör Cole hiç bozuntuya vermeden, "Durum ortadaymış" dedi

"Evet, tabiî. Pekâlâ, o halde özetleyecek olursak:

Sarah bu fıkranın anlatıldığı akşam hakkında konuşmakta çok zorlanıyordu ve kendisini bunun nedenini sormaya teşvik etmesini söylediğimde de kaçamak konuştu. Ancak sonunda ortaya bazı ilginç gerçekler çıktı. O partide iki kişi vardı. Birisi yakın zamana dek cinsel bir birliktelik yaşadığı bir kadın; diğeri de onun en yakın dostlarından biri olmakla yetinmeyip, aynı zamanda sevgilisi de olmayı isteyen bir erkek. Bu adamın adı Robert'tı ve söz konusu akşamdan kısa bir süre sonra aniden, gizemli bir şekilde hayatından çıkıp gitmişti.

Sarah'nın hem erkeklerle, hem de kadınlarla cinsel ilişki kurduğunu öğrendikten sonra, ilerleme kaydettiğimiz belliydi. Bana Robert'la arkadaşlığının ayrıntılarını anlatırken pek çok şey yerli yerine oturdu. Örneğin, öğrenciyken ortak bir banyoyu paylaştıklarını ve bir keresinde, ilk karşılaşmalarından kısa bir süre sonra, banyoya girip onu küvette yatarken, elinde bir jilet ve banyo suyu kan içinde bulduğunu anlattı.

'Onu o halde görünce neler hissettin?' diye sordum.

'Çok rahatsız oldum.'

'Kendini öldürmeye çalıştığını mı düşündün?'

'Hayır' dedi Sarah. 'Öyle düşünmedim.'

Aslında -o bunu hiç anlamasa da- bana göre Robert'ın kendi cinselliğinin sırrını keşfettiğinden kuşkulanıp, onun eşcinsel yapısına çekici gelmek için kendi kendini hadım etmeye çalıştığından kuşkulandığı belliydi.

Analizin bu aşamasında Sarah'nın evliliği çıkmaza girdi. Kocası

Anthony'nin kendisine ihanet ettiğinden kuşkusu kalmamıştı. Onu özellikle deli eden şey kocasının öteki kadını planlanmamış, rastlantısal bir karşılaşma sonucu değil de; Private Eye dergisinin 'Yalnız Kalpler' sütununa ilan vererek bulmuş olmasıydı. Bu, Londra'daki orta sınıflar arasında evlilik dışı ilişkiler ayarlamak için bilinen bir yöntemdir. Sarah ile kocası şiddetle kavga etmişler ve hatta o kocasına saldırmış, adam da bunun üzerine bavulunu toplayıp evi terk etmişti.

'Ona tam olarak nasıl saldırdın?' diye sordum.

'Hayalarına diz attım' dedi.

Bunu tekrarlamasını istedim ve bir kez daha, büyük bir zevkle vurgulayarak, 'Hayalarına diz attım' dedi.

Bu sözcükleri hatırlamanızı ve dikkatle irdelemenizi öneririm. Çünkü bunlar özünde Sarah'nın nevrozunun anahtarını barındırmaktadır.

Bu arada, her seansta Robert'la olan arkadaşlığının yeni yeni ayrıntıları ortaya çıkıyordu. Örneğin, tekrar tekrar o ve günübirlik baktıkları küçük bir kızla birlikte kumsalda geçirdikleri bir öğleden sonrayı anlatıyordu. Anlaşılan Robert çocuğun da yardımıyla çok büyük bir kumdan şato yapmıştı ve Sarah da ona 'Kum Adam' demeye başlamıştı. Bu isim Sarah'nın zihninin derinliklerine yerleşmiş gibiydi.

" İşte bu son ayrıntı üzerine Sarah'yı saplantısıyla yüzleştirme zamanının geldiğine karar verdim. Bu -saygıdeğer meslektaşlarımın da görecekleri gibi- bana göre son derece belirgin bir saplantıydı, ama kendisi bunun bilincinde değildi. Sarah'da göz saplantısı vardı. Gözlerinin hassaslığına yönelik bir saplantı; onlara bir zarar geleceğinden duyulan bir korku söz konusuydu. Kurbağalara duyduğu korkunun ve onlara yönelik belirsiz duygularının kökeninde de bu yok muydu? Öğrencilerinden söz ederken kullandığı, 'Gözbebeklerimi korumak istiyordum' şeklindeki olağandışı sözcükleri de bunu açıklamıyor muydu? Kocasının Private Eye isimli bir dergiye ilan vererek kendisini aldatış şeklini böylesine zalimce bir ihanet olarak algılamasının nedeni de bu değil miydi? Bunları gündeme getirdim ve ona ivedi olarak, özellikle erotik ya da cinsel bağlamda gözleriyle ilgili travmatik bir deneyim yaşayıp yaşamadığını sordum. Özenli soruşturmalarımın sonucunda, gerçeğin ortaya çıkması uzun sürmedi.

Sarah bana üniversitedeyken Gregory isimli bir tıp öğrencisiyle ilişkisi olduğunu anlattı. Onun ilk... özür dilerim, Dr. Dudden, siz iyi misiniz?"

Diğerleri dönüp meslektaşlarına baktı. Bardaktaki su birdenbire boğazına kaçmış gibiydi. Dr. Herriot sırtına vururken Dr. Myers da kâğıt bir mendil alıp pervaza dökülen suyun bir kısmını silmeye çalıştı.

Dr. Dudden yüzü kıpkırmızı ve nefes almaya çalışarak, "Evet, evet, iyiyim" diyordu. "Boğazıma biraz su kaçtı, hepsi o."

"Devam edeyim mi?"

Dr. Dudden artık konuşabilecek duruma gelmişti. "Açıkçası" dedi, "bana bütün bunlar birazcık inanılmaz gibi gelmeye başladı. Artık metotları biraz daha gerçekçi, biraz daha, eh... bilimsel olan birini dinlemenin zamanı gelmedi mi?"

"Neredeyse bitiriyorum. Birkaç sayfa kaldı."

Dr. Herriot, "Bence sonunu dinlememiz gerek" dedi. "Çok ilgilendiğimi söylemeliyim."

Profesör Cole ile Dr. Myers da ona katılınca Russell Watts okumaya devam etti.

"Delikanlı onun ilk ciddi erkek arkadaşıydı ve ona ilişkilerinin ilk döneminin mutlu geçip geçmediğini sordum.

'Evet,' dedi Saralı. 'Beni yemeğe, konserlere götürdü. Eskiden onunla çıkmayı severdim.'

Ancak, Gregory'nin bazı davranışları onu telaşlandırmaya başlamıştı. Örneğin, o uyurken delikanlı onu seyretmeyi seviyordu ve özellikle de REM uykusu sırasında gözkapaklarınm arkasında görebildiğini iddia ettiği hızlı hareketlerin kendisini büyülediğini öne sürüyordu. Sarah bazen birdenbire uyanıyor ve onu gözlerine ışık tutarken, gözkapaklarına dokunurken, hatta bastınrken buluyordu. En iyi zamanda bile düzenli olmayan uykusu o noktadan beri büsbütün bozulmuştu.

Sarah bekâretini de Gregory'ye verdi ve seks, ilişkilerinde gittikçe daha önemli bir rol oynamaya başladı. Bana Gregory'nin enerjik, ama aynı zamanda beceriksiz ve insanı tatmin etmeyen bir sevgili olduğunu söyledi."

Bu kez Dr. Dudden'ın ağzından fışkıran su Profesör Cole'un pantolonuna geldi. Profesör sinir içinde bir çığlık atıp ayağa fırladı ve cebinden çıkardığı mendille üstünü silmeye başladı.

"Tanrı aşkına, ne oluyor sana be adam?" diye bağırdı. "Şunu herkes gibi içemez misin?"

Dr. Dudden hemen onun yardımına koştu ve kendi mendilini de çıkartıp Profesör Cole'un pantolonunu silmeye başladı. "Bakın, çok üzgünüm" dedi. Sesi utançla titriyordu. "Hepsi benim hatam. Yalnız bu adamın yaklaşımının amatörlüğüne daha ne kadar dayanabileceğimi bilemiyorum..."

Profesör Cole, "Dinle, yeter" diye bağırdı. "Buraya bunun için geldik. Okuması bitince tartışacak bolca zamanımız olacak. Şimdi otur ye adamı dinle."

Dr. Dudden sinip yatağın üstündeki yerine geri oturdu. Ortalık sakinleşir sakinleşmez Russell Watts tezinin sonuç kısmını okumaya başladı.

"Sarah bana onun enerjik, ama aynı zamanda beceriksiz ve insanı tatmin etmeyen bir sevgili olduğunu söyledi. Dahası, çok geçmeden Sarah'nın gözlerine yönelik beğenisini cinsel ilişkinin kendisine yansıtmaya başladı. Sevişmelerinin odak noktasında 'oyun' olarak adlandırdıkları bir şey vardı. Bu oyunda Gregory parmaklarını uzatıp Sarah'nın kapalı gözkapaklarına dokunuyor, orgazma ererken gittikçe daha çok bastırıyor ve bu süreç zarfında da sürekli 'Casusum, gözlüyorum' cümlesini tekrarlıyordu. (Bu aşamada 'casus' sözcüğünün 'private eye,' yani dedektif sözcüğüyle eşanlamlı olduğuna dikkat çekmeme gerek yok sanırım.)

Ona, 'Sana fiziksel olarak acı çektirdi mi?' diye sordum.

Sarah, 'Hayır,' dedi. 'Canımı hiç acıtmadı.'

'Acıtabileceğim düşündün mü?'

'Aklımın bir köşesinde olabilir.'

'Ya o bunu biliyor muydu? Oyunun bütün amacı bu muydu?'

'Evet, sanırım olabilirdi.'

'Onun için mi? Yoksa her ikiniz için mi?'

Sarah bu son sorumu yanıtlayamadı ya da yanıtlamak istemedi, ama bu pek önemli değildi; çünkü artık bütün gerçekler elimdeydi ve sorunlarının nedenleri ile kapsamının bana göre çok açık olduğuna inanmıştım. Bu görüşlerimden herhangi birini hastanın kendisiyle paylaşmam sorumsuzluk olsa da, dinleyicilerim açısından tezime en belirgin noktaları vurgulayarak son vereceğim.

'Göz' yalnızca dünyayı seyretme aracı değil, aynı zamanda beı iç benliğimiz, dünyanın merkezinde olandır. Gregory, Sarah gözlerini erotik birer nesne haline dönüştürerek ve ruhunda onları cinsel beklentiyle özdeşleştirerek kızda şiddete maruz kalmasına, 'ben'inin delinmesine, en mahrem benliğinin tecavüze uğramasına yönelik bir zevk uyandırmıştır. Bu zevki ne o ne de başka bir kadın ya da erkek hiçbir zaman tatmin edememiş..." Dr. Herriot, "Ah, lütfen" dedi.

Dr. Myers bezgin bir ifadeyle, "Bırakın bitirsin," dedi. "Acı sona kadar bekleyebiliriz."

Russel Watts devam etti. "Tabiî Sarah bunu bilmiyordu. Bir düzeyde erkekçe arzudan, hatta fallusun kendinden ve müthiş, çıldırtıcı gücünden korkuyordu. Geceleri kocasının yanında iyi uyuyamamasmın nedeni de buydu; onun da Gregory gibi, uyuyup âciz hale gelince 'ben'ine saldıracağından korkuyordu. Ama bir başka düzeyde de istediği bu değil miydi? Yoksa neden sürekli gündüz vakti, yabancıların yanında uyuyakalıyordu? Bunun tek nedeni kendini onların insafına bırakmak, uyku halinde onlara teslim olmak; hem kadın, hem erkek, onları kendi oyunlarına davet etmekti. Evet, korkarım Sarah'nın fahişe bir yanı vardı." Dr. Herriot, "Bu kadarı yeter" dedi, "bu saçmalıkları daha fazla dinlemek istemiyorum."

Ancak Russell Watts artık sözlerinin kesilmesine aldırış etmeyecek kadar kendini kaptırmıştı. Örneğin, Dr. Dudden'ın yatakta öne doğru eğilmiş, dişlerini sıkmış, eklem yerleri bembeyaz kesilmiş elleriyle bardağı her an tuzla buz edecekmiş kadar sıkı tutmakta olduğunu fark etmemişti bile.

Sesi yükselir ve konuşma ritmi çılgınca dörtnala kalkarken, Açıkçası" diye devam etti, "en azından hayallerinde, bu şiddet arzusunu gideren tek bir erkek vardı: Robert. Hayatından tümüyle çekip gitmiş, ortada olmayan, kayıp, gizemli öteki. O gün banyoda onun kendi kendini hadım ettiğini, cinsiyetinin o görkemli, üretken belirtisi fallusunu bir tarafa attığını sanmasına şaşmamak gerek. Aslında bütün heyecan verici, erkeksi görkemi içinde arzuladığı Robert'tı. yoksa ona neden çocukların her gece kendi gözlerine girmesine ve gerisinde bu varlığının izlerini bırakmasına izin verdikleri "Kum Adam" ismini vererek yüceltsin?

Çok basit bir nedenden dolayı bundan emin oldum: çünkü Sarah bana kendisi söyledi. Unutmayınız dil zalim ve sadakatsiz bir metrestir; bir deste joker dağıtan sinsi bir hilebaz, sisli bir gecede uzaktan duyulan ve yarı unutulmuş melodilerle bizi taciz eden bir flüt, biz bakarken hiç sönmeyen buzdolabı ışığı, yolda bir kavşak, suya saplanan bıçaktır.

Ne de olsa, Sarah'ya sadakatsiz kocasma nasıl saldırdığım sorduğumda bana ne demişti? 'Hayalarına diz attım' demişti. O zamanlar gerçekten aile kavgasından mı söz ediyordu? Tabiî ki değil: öyle olsa,'Apışarasma bir tekme savurdum' da diyebilirdi. Hayır, Sarah o anda fallus arzusunu dile getiriyordu. 'Diz atmak lafını kullandığında 'ona dizimle saldırdım' demek istemiyor; 'arzuluyorum, özlüyorum, istiyorum' demek istiyordu. 'Hayalar' derken de kocasının yaralı üreme organlarından değil; gözbebeklerinden, kendi gözbebeklerinden; onun o garip, özel, erotik cinsel dünyasında doğanın bir cilvesiyle burnunun iki yanına yerleştirilmiş birer vajina olan o ikiz arzu kürelerinden söz ediyordu.

Evet, cinsel yaşamına yalnızca gözlerini bir fetiş nesnesi haline getirmekle kalmayıp, aynı zamanda onda uyandırdığı büyük cinsel arzuları da tatmin edemeyen bir adamın elinde başlamak Sarah'nın talihsizliği, hatta trajedisiydi diyebiliriz. Bütün kadınlar gibi, Sarah'nın da cinsel zevklere ve dolayısıyla ölüme yönelik bir özlemi vardı; öldürülme ve bir şeylerin 'çıkartılması' hayalleri de buradan kaynaklanıyordu. Gregory'yle olan ilişkisinin başlangıcında onun tarafından 'çıkartılmak' hoşuna gidiyordu; ama ilişki cinsel bir boyut kazandığında artık Gregory onu 'çıkartmadı' onu öldürmedi. Anlaşılan, penisi hiç de ölümcül değildi. Böylelikle, sorunlarının kökeninde o ilk cinsel ilişkinin tatminsizliği, Gregory'nin iktidarsızlığı, fallusun güçsüzlüğü, tabancasının işe yaramazlığı, kurusıkıdan başka bir şey atamaması, kısacası onu orgazma getirememe beceriksizliği..."

Dr. Dudden son bir nefret çığlığıyla ayağa fırlayıp kapıya yönelirken Russell Watts birdenbire sustu. Dört meslektaşıyla konuşmak üzere döndüğünde, yüzünün öfkeden mosmor kesilmiş, ense ve alnındaki damarların düğüm düğüm kabarmış olduğunu gördüler.

Titreyen parmağını her birine tek tek uzatarak, "Bunun anlamını biliyorum" dedi. "Bunun anlamını biliyorum, sizi piçler! Bunu hep birlikte planladınız sizi zavallı, kıskanç... vasat şeyler! Ve nedenini de biliyorum. Çünkü benim neler başarmak istediğimi biliyorsunuz. Benim başarmanın eşiğinde olduğumu biliyorsunuz. Ve beni durdurabileceğinizi sanıyorsunuz, değil mi? Ayağımı kaydırabileceğinizi, beni aşağılayabileceğiniz! sanıyorsunuz. Yapamayacaksınız! Ne kadar uğraşırsanız uğraşın. Ne kadar kurnaz olursanız olun. Çünkü şunu, şu somut, tartışılmaz gerçeği kesinlikle biliyorum: Gregory Dudden'ın ismi sizin isimleriniz unutulduktan çok sonra bile hatırlanacaktır. Bunu duyuyor musunuz? Hepiniz? Tamamen." (Burada kapıyı açtı) "Bütünüyle" (dışarı çıktı ve son sözünü söylemek için soluklandı) "UNUTULUNCA!"

Kapıyı arkasından vurup hışımla gidince diğerleri birkaç saniye sessiz bir şaşkınlık içinde kalakaldılar. İlk konuşan Dr. Herriot oldu.

Yavaş yavaş anlamaya başlıyordu ve dudaklarında bir tebessüm belirdi.

"Gregory Dudden mı dedi?" Profesör Cole'a döndü. "İsminin Gregory olduğunu mu söyledi?"

Diğer üçü henüz anlamamışlardı. Dr. Myers hüzünle başını salladı ve "Sanırım soruşturmaya ne kadar erken başlasam, o kadar iyi" dedi.

Ashdown'a karanlık çöktü ve Ruby Sharp üç numaralı yatak odasında yatıyor. Başına elektrotlar takılı. Huzursuz bir şekilde yatağın içinde yuvarlanıp kıvranıyor. Ara sıra ağzından kesik kesik birkaç sözcük çıkıyor. Yatağın tepesinde bir mikrofon onu dinliyor ve yandaki gözlem odasında manyetik bant iki makara arasında kayıyor. Çok geçmeden sözcükler sakin, düzensiz, mırıtılı bir akış kazanacak. Ruby birkaç dakika için sırlarını mikrofonla teybe açacak. Sabah Lorna onları çözecek ve Dr. Madison okuyacak. Ancak o zaman, Ruby hiçbir açıklama yapmadan, hoşça kal bile demeden klinikten çıkıp gitmiş olacak.

Dokuz numaralı yatak odası karanlık. Terry artık burada yatıyor ve mutlu bir şekilde gülümsüyor. Kapalı gözkapaklannın arkasında gözleri hızlı hızlı deviniyor; REM uykusuna dalmış ve beyninde harika bir rüya oynuyor. Bu hem duygusal, hem de zihinsel bir düş: onun uyanık yaşamında hayal bile edemeyeceği bir şekilde, kayar gibi, zahmetsizce fiziksel zevkin ve entelektüel aydınlanmanın doruklarına çıkartıyor. Gündüz saatlerinde olan hiçbir şey bu düşün verdiği zevkle, bu düşün yoğunluğu ve mutluluğuyla boy ölçüşemez. Sabah olunca bunu hemen hemen tümüyle unutmuş olacak.

Dokuz numaralı gündüz odası da -Terry'nin gündüz odası- karanlık. Cleo Madison son bir haftadır; gardırobun arkasındaki o garip, açıklanamayan yazı keşfedileli beri her gece yaptığı gibi, Terry'nin masasında oturmuş denizi seyrediyor. Bugün Terry'yle yaptığı konuşma onu huzursuz etmiş. Kardeşi Philip hakkında söylediği yalan, aptalca ve önemsiz; şaşkınlık ve telaştan kaynaklanan, yüze göze bulaştırılmış bir uydurmaydı. Ancak Robert hakkında söylediği yalanlar çok daha iyi düşünülmüştü. Yine de, daha şimdiden bunlardan da en az o kadar derin bir pişmanlık duyuyor. Kısacası, Terry hakkında ne yapması gerektiğini bilemiyor. Ona gerçeği söyleme konusunda karar veremiyor.

Terry'nin arkasındaki rafa yerleştirdiği fotoğrafı henüz fark etmedi, italya'da film arşivlerini taradığı, bulmak için Londra'ya kadar gittiği, bir zamanlarki büyük saplantısı Salvatore Ortese'nin yitik filminden kalan tek parça olan o fotoğraf. Tek bir siyah beyaz fotoğraf. Fotoğrafta bir yol; tozlu, kuru bir yer ve bir kadın; hemşire üniforması giymiş, yabancı dilde tek bir sözcüğün yazılı olduğu bir tabelanın önünde durup uzağı gösteren bir kadın. Belki Cleo fark etmiyor ama bu, onun kararını vermesine yardımcı olacak.

XVII

Sonbahar sonu, 1984 Bu kentte her şey farklıydı. Tabiî istenen buydu ama, aynı zamanda bu kadar moral bozucu, mücadelesi bu kadar güç olan da buydu. İnsanlar farklıydı; şakalar, espriler, aksanlar; otobüsler farklı renkteydi; biranın tadı farklıydı; gökyüzü farklıydı her nasılsa daha büyük ve daha griydi. Evler hayal edebileceğinden çok daha sıkış tıkıştı. Burada günler daha kısa, geceler daha uzun gibiydi; en büyük mağazalardan bazılarının isimleri ona yabancıydı; sinemalarda bilinmeyen yerel reklamlar gösteriliyor ve akşam gazetesi sanki çözülmez bir şifreyle yayımlanıyordu. Çay bile farklıydı. Pazar yerindeki kahvede çayın yanında verdikleri kekler bile.

Ne olursa olsun, bu kafeye alışmaya çalışıyordu. Formika masaları ile ketçap ve hardal sosuna bulanmış plastik şişelerine alışmaya çalışıyordu. Cafe Valladon olmadığı gerçeği yüzünden onu bağışlamaya çalışıyordu.

Pazaryeri çarşamba akşamüstleri hep kalabalık oluyordu. Robert cam önünde bir masada oturup sabırla gelen geçen kalabalıkların, rüzgârın yaktığı yüzlerini ve nasırlı ellerini seyretti. Bütün bu koşuşturan insanlıktan teselli bulmaya çalışıyor; ama bu onu boğuyor, kendini daha küçük, daha da fark edilmez, daha da kayıp hissettiriyordu.

Kafenin camından dışarı bakarken psikiyatrın dediklerini düşündü.

Robert Sarah'nın Russell Watts'la analize başlamasından yedi yılı aşkın bir süre önce psikiyatrik tedaviye gönderilmiş ve şansına henüz yardımcı olan bir doktor bulmuştu. Dr. Fowler içten ve sempatikti, iyi bir dinleyici olmasının yanı sıra, akıl vermekte ve teşvik etmekte de cömert davranıyordu. Robert, hayır işleri demeğine açtığı üçüncü ve en çaresiz telefonunun ardından ona gönderilmişti ve son bir aydır her çarşamba, muayenehanesinde buluşuyorlardı. Şimdi ise tam anlamıyla iyileşiyor olmasa da, en azından çaresizlik ve kendine yönelik nefret duyguları netleşiyordu; onları anlamaya başlıyordu ve bu tünelin sonunda bu duyguların kontrol altına alınabilmesi olasılığını hayal edebilmeye başlamıştı.

Dr. Fowler Robert'ın bir kadın tarafından reddedildiğini biliyor ve kadının onun neden kendisi hakkında böyle düşünmesine yol açtığını araştırmak istiyordu; neden kendini temelde sevilmesi olanaksız biri olarak görmeye başlamıştı? Robert'ın kendisinin bu belirli yönünü soyutlamasını istiyordu; kız onun neyini sevmemişti ve sonuç olarak o neden nefret etmeye başlamıştı?

Bugün öğleden sonra yanıt ortaya çıkmıştı. Robert cinsiyetinden, kendi bedeninden nefret ediyordu.

Sarah'nın onda sevmediği tek şey buydu.

Dr. Fowler "Bir erkek olduğun için mi kendinden nefret ediyorsun?" dedi.

"Evet. Hep öyle oldu aslında. Hayatım boyunca."

"Hiç kadın olma hayalleri kurdun mu? Bir kadın olarak yaşamayı düşledin mi?"

"Hayır, hiç. En azından şimdiye dek."

O akşam, birdenbire bu durum en belirgin çözüm olarak göründü. Nefes kesecek kadar kolay bir çözüm. Heyecandan (ve son zamanlarda her gece içtiği iki şişe beyaz şarabın etkisiyle) sarhoş bir halde ilk kez Sarah'ya mektup yazdı. Ona çocukluk düşünden ve sonunda bu düşün kendisine ne dediğini anladığından söz etti. Ona karşılaşacaklarından emin olduğunu söyledi. Ona, onu her zamankinden çok sevdiğini bildirdi.

Ancak bir sonraki toplantılarında Dr. Fowler, Robert'ın çözümünün göründüğü kadar basit olmadığını anlattı. İnsanın öyle canı isteyince gidip ameliyat olması kolay değildi. Her şeyden önce, eğer kendi yaptıracak parası yoksa, en azından iki yıllık bir bekleme listesi vardı. Dahası -Dr. Fowler'in ikna olacağı bir biçimde- gerçekten istediğinin bu olduğunu kanıtlaması gerekiyordu.

Robert artık kendini bu işe verdi.

Giydiği giysiler özellikle kadınsı değil, her iki cinsin de giydiği türdendi.

Az miktarda makyaj yapıyor, saçım kısa kesiyor, perma ve meç yaptırıyordu. İnsanlar ona Annie Lennox'a benzediğini söylemeye başlamışlardı.

Kendisine verilen hormonların kalça ve göğüslerini şişirmesi gerekirken, yalnızca kilo alıyor gibiydi. Bir yere giderken destekli sutyen takıyordu.

Düzenli epilasyon yaptırarak yüzündeki tüyleri aldırıyordu.

Avrupa Birliği'nin getirdiği yeni koşullara uyma telaşındaki yerel Şirketler için teknik çeviri işleri yapmaya başladı. Daha sonra, kadın kılığı içinde kendini daha rahat hissedip Fransızca ve Almanca özel ders vermeye başladı. Dikkatli yaşıyor ve ekmek parasını çıkartıyordu.

İlk büyük başarısı Judi oldu. Kadın olarak yaşamaya karar verir vermez kentin başka bir mahallesine taşındı. Diş teknisyeni Judi kapı komşusuydu. Judi onun erkek olduğunu hiç tahmin etmedi. Yakın arkadaş oldular. Onu pek ender olarak evine davet etse de, sık sık birlikte içmeye ve kulüplere gidiyorlardı. Judi bunlara "kız kıza geceler" diyordu. Kendine bir erkek arkadaş bulup da Robert'ı çok daha az görmeye başlayınca, Robert onun arkadaşlığını çok özlediğini fark etti.

Judi, ev sahibi ve öğrencileri, Robert'ı Cleo Madison olarak tanıyorlardı. "Madison" annesinin kızlık adı olduğu için kolay bir seçimdi. "Cleo"ya gelince, başka bir ismi nasıl kullanabilirdi? Ne de olsa bu, Sarah'nın onun için düşündüğü isimdi.

Nereden geldiğini, Sarah'nın düşlerinde yeni ve etkin bir rol oynaması için bu ismi yaşamının hangi erken döneminden ya da bilinçaltının hangi ücra köşesinden çıkarttığını bilmiyordu. Bir yılı aşkın bir süre önce, Ashdown'ın terasındaki o uzun, içten itiraflar sırasında Sarah'nın doğumdan kısa bir süre önce ayrıldığı bir ikiz kardeşin varlığı gibi olmayacak bir şeye hükmetmesi için ona ne söylediğini de anımsamıyordu. Dişi bir yanı olduğu duygusundan -evet, en azından bunu hatırlıyordu- ve dünyada bir yerde, bir araya gelmeyi özlediği bir kadın ruh arkadaşı olduğundan söz etmişti. Aslında olası kız arkadaşlardan, olası eşlerden (daha o zaman bile aklında Sarah vardı) bahsetmişti ama onun o ölümcül düşüne yol açan bu sözler olabilir miydi? Büyük olasılıkla hiçbir zaman bilemeyecekti. Bütün bildiği, Terry ile Lynne ona bu düşten söz ettiklerinde ve kendisi de bunu yadsıyacak ve onlara uyup Sarah ve komik fantezileriyle alay edecek yerde onu savunduğunda, geri dönüşü olmayan, yaşamını değiştirecek bir adım attığıydı. Sarah'yı alaylardan korumak için Cleo'yu o icat etmişti. Ama onu Sarah da icat etmiş sayılırdı. Bu hikâye her ikisi tarafından düşünülmüştü, onların bebeğiydi, bütün yıl boyunca ona birlikte bakıp büyütmüş, anekdotlarla beslemiş, kendi sohbetleriyle güçlenip gelişmesini seyretmişlerdi. Ve şimdi, Robert bir adım daha atmaya hazırdı.

Cleo'nun kendisi olacaktı. Sarah'nın hayalinin yerine geçecekti. En katıksız anlamda, onun düşlerini gerçekleştirecekti. Bir sevgili bundan ötesini sunabilir miydi?

1986 yazı

Dr. Fowler şöyle dedi: "Eğer bunu yaparsan kendi kararın olduğu için ve risklerini bilerek yapacaksın. Yetkililere karşı da kendin sorumlu olacaksın. Yetkililer derken, polis demek istiyorum. Anlıyor musun?"

"Evet. Anlıyorum."

"Pekâlâ. Şimdi beni dikkatle dinlemeni istiyorum, çünkü şimdi söyleyeceklerim tıbbî ve hukukî açıdan önemli. İki şey daha. Sana ne yapılırsa yapılsın, yasal açıdan kadın olmayacaksın. Doğum kâğıdını değiştiremezsin; çünkü kendini şimdi nasıl hissettiğinle ne kadar çelişirse çelişsin, doğumunda yapılmış bir cinsiyet tanımı söz konusu. İkincisi, bir biyolojik erkekle evlenmeye kalkışman suç oluşturacak."

"Evet. Biliyorum."

"Güzel. O halde -eğer bu konuda rahatsan, eğer kararını verdiysen- şimdi seni cerraha sevk edeceğim."

Robert gülümsedi. Bu kocaman, iç rahatlığını gösteren bir gülümsemeydi. Elinde değildi.

"Bunu kendi cebinden ödeyecek paran yok, değil mi?"

"Hayır, yok."

"O halde korkarım bir süre daha beklemek zorundasın."

"Sorun değil" dedi Robert. Parmağını külotlu çorabındaki kaçığa sürerken kulakları uğulduyordu. "Hiç önemi yok."

1988 sonbaharı

Hemşirelerle arkadaş olması çok sürmedi; kadın olmayı seçtiğinden beri sosyal becerilerinin önemli ölçüde geliştiğinin farkındaydı. Rachel isimli, özellikle beğendiği bir hemşire vardı. Ameliyatından önceki gece ona "hoşça kal" demeye gelmişti.

Yatağının ayakucuna oturup, "Yarın büyük gün" dedi neşeyle. Rachel'ın mesaisi bitmişti ve üniformasının üstüne bir yağmurluk giyiyordu. Dışarda sağanak vardı. "Kendini nasıl hissediyorsun?"

Robert hiç yanıt vermeden başucundaki komodine uzanıp bir kitap aldı. Dehşet içindeydi.

"Bunu hiç okudun mu?" diye sordu.

Rachel kitabın adına baktı: Simone Weil'in yazdığı La Pesanteur et la grâce. Başını salladı.

Robert, "İşte o kitaplardan biri" dedi. "Hani her ne durumda olursan ol, bir iki sayfa karıştırınca kendini... neyse, şunu dinle; bunu bu sabah okudum.

"İçimizdeki boşluğu kabul etmek olağandışıdır. Kendisini dengeleyecek hiçbir şeyin olmadığı bir hareket için nereden enerji bulunur? Enerjinin başka bir yerden gelmesi gerekir. Yine de önce" Rachel'a baktı "bir parçalanma, karşısında çaresiz kaldığın bir olay olmalı; boşluk yaratılmalıdır." Robert kitabı kapadı. "Ne düşünüyorsun?"

Rachel zorlanıyordu. "Bilmiyorum. Ne anlama geldiğini bilmiyorum."

"Bazen" dedi Robert, "son birkaç yılı atlatabileceğimi sanmıyordum. Ancak, bu sabah burada okuduğum bir şey daha var; doğal ya da doğal olmayan hiçbir ödülün alınmayacağı bir dönemin geçirilmesi gerekir."

Rachel güvenli konulara geçmeyi yeğledi. "Bana daha önce bazı ziyaretçilerinin geldiğini söylediler."

Robert kitabı komodine bırakırken, "Tek bir ziyaretçi" dedi. "Yalnızca annem."

"Ah."

"Kalmaya geldi. Ben burada olduğum sürece. Kentte bir otele yerleşmiş."

"Güzel. Çok güzel. Bu tür ameliyatlar için anne babalar pek gelmez. Genelde pek destek vermezler."

"O harikadır."

"Ya baban. O..?"

"Geçen yıl öldü."

"Ah. Üzüldüm."

"Onu yıllardır görmüyordum. Birbirimizi pek sevmezdik. Bu konuda hiçbir şey bilmiyordu..." Robert bir süre sessizce yatıp yağmuru dinledi. "Çok garip. Hep bir bakıma benden nefret ettiğini düşünmüşümdür, ama bana epeyce para bıraktı. Bir kenarda biriktirmiş anlaşılan."

Rachel, "Fena olmamıştır sanırım" dedi. "Neye harcayacaksın?"

"Şansım yardım ederse üniversiteye döneceğim. Psikoloji okumak istiyorum."

"Tam sana göre. O zaman insanlara... kendin gibilerine yardım edebilirsin. Onlara danışmanlık yaparsın."

"Belki. Ama çalışmak istediğim alan bu değil. Uykuyla daha çok ilgileniyorum."

"Uyku mu?"

"Uyku bozuklukları. Özellikle de narkolepsi. Bir zamanlar narkoleptik bir arkadaşım vardı. En azından o zamanlar emin değildim ama, o günden beri çok kitap okudum. Sorununun bu olduğu çok açık. Onu bir daha gördüğümde konuşacağım konulardan biri de bu."

"Öyle mi? Ne zaman göreceksin?"

"Yakında" dedi Robert gülümsemeyi becererek. "Çok yakında."

Ameliyathaneye götürülürken tavanda göz kamaştırıcı şimşekler gibi çakan floresan lambalar.

Doktorlarla hemşirelerin telaşı. Ameliyat aletlerinin ışıkta parlaması.

İğneyi Robert'ın bileğine batırmaya hazırlanan narkozcunun duygusuz ve ifadesiz gözleri.

Görmemek... ya da daha kötüsü

Tatlı karanlık, kontrolün yitirilmesi, derin derin soluk alıp gözlerini kapatırken

... öyle derin bir hiçlik için dua ediyor ki

sonunda...

... değişim

Cleo uyandığında boğazında, göğüslerinde, karnında ve bacaklarının arasında hiç hayal edemeyeceği ya da dayanabileceğini sanmadığı bir acı hissetti.

Bir haftadan uzun bir süre yürüyemedi. Acı ve bulantı, kanama ve akıntılar birkaç ay sürecekti.

Bu en kötü dönemdi. Bütün sabrını kullanması gerekti. Ancak o kadar uzun süre beklemişti ki, artık acele etmesinin anlamı yoktu. Sarah'yı tekrar gördüğünde kesinlikle iyileşmiş olmak istiyordu. Onun için hazır olmak istiyordu.

1989 ilkbaharı

Cleo kiralık arabasını bir zamanlar çok iyi tanıdığı kıyı yolunda sürerken, cama inceden bir yağmur çarpıyordu. Kasabayı arkada bırakmış, tepelere tırmanmak üzereydi. Ruby Sharp'ın eskiden (belki de hâlâ) ailesiyle oturduğu evi geçerken, Ashdown'ın içinde uyandıracağını bildiği duygulara kendini hazırladı. Artık her saniye dönemeci alacak ve ev karşıda belirecekti.

Ve işte oradaydı. Okyanusa ve oradan karaya yöneltilen her türlü saldırıya karşı dikilmiş kocaman, gri ve etkileyici; görmüş geçirmiş bir başkaldırı. Cleo o özgün taş işçiliğini, o tipik açılan, o kıvrım ve çizgileri görünce birdenbire durup gözyaşlarını tutmaya çalıştı. Biçimin ve mimarînin duygularını böylesine etkileyeceğini kim düşünebilirdi ki? Bir süre kararsız kaldı, otomobilini boş yolun ortasında durdurmuş, martıların acıklı çığlıklarını dinlerken üstüne bastıran özlem ve pişmanlık dalgalarına direnmeye çalıştı.

Eve doğru sürüp kapının önünde park etti.

Evin Paskalya hafta sonunda boş olacağını bildiğinden, buraya cuma günü gelmeyi yeğlemişti. Kapı kilitliydi tabiî, ama elinde hâlâ anahtarları olduğundan, sorun yoktu. O anahtarları üniversite yetkililerine geri vermemişti ve aradan geçen beş yılda kilitlerin değiştirilmemiş olduğunu gördü.

Cleo o buz gibi odalarda ve yankı yapan labirent gibi koridorlarda birkaç dakikacık dolandı. Yatak odalarından hiçbirine girmeye çalışmadı, çünkü asıl görmek istediği yer L biçimli mutfaktı. Çaydanlığı koyup kendine bir fincan hazır kahve yaptı, sonra masanın yanında durup çevreye bakındı. Evet, burası, diye düşünüyordu. Burada olmalı.

Kasabadaki otel odasına dönüp telefonun başına, yatağa oturdu ve telefon defterini açtı. Planın bozulabileceğini fark etmişti. Sarah'nın anne babası artık bu adreste oturmuyorlarsa, onu aramaya başlayacaktı. Bu da haftalar, hatta aylar sürebilirdi. Ancak her nasılsa, onların taşınmış olacaklarını sanmıyordu. Şansın kendisinden yana olacağına inanıyordu.

Telefona telesekreter çıktı ve Michael ile Jill Tudor için mesaj bırakılabileceği söylendi. Cleo hiç konuşmadan ahizeyi yerine bıraktı ve ne söyleyeceğini dikkatle düşündü. Daha sonra numarayı tekrar çevirdi. Onlara kızları Sarah'yı bulmaya çalıştığını söyledi. Sarah'nın öğrencilik günlerinden eski arkadaşı Robert'tan haber verecekti. Bu hafta sonu küçük bir buluşma düzenlenmişti. Daha önce arayamadığı için özür diliyordu, ama Sarah bu pazar akşam yedi sularında Ashdown'a gelebilir miydi?

Mesajın iletileceğinden emindi. Sarah'nın geleceğinden emindi.

Cleo ertesi sabah süpermarkete gidip Sarah için pişireceği yiyecekleri seçti. Yolda Cafe Valladon'a da uğradı. Sahip değiştirmiş gibiydi; her ne halse tezgâhın arkasında, Slattery'nin yerinde ilgili ve konuşkan bir genç kadın oturuyordu, ama bunun dışında pek az şey değişmişti. İçersi hâlâ kasvetli, kahve hâlâ sert, duvarlar hâlâ ikinci el kitaplarla kaplıydı. Ancak House ofSleep'i arayınca bulamadı; belki de Sarah onu almıştı. Yarın öğrenirdi. Bu arada Terry'nin Büyük Umutlar'ını buldu ve sayfa 220'de on poundluk bir banknotun hâla durduğunu görüp sevindi. Parayı olduğu yerde bıraktı ve meyveli kek dilimini bitirirken romanın son birkaç sayfasını okudu. Sonra kitabı rafa koyup kafeden son kez çıktı.

Akşamüstünü soğuk, gümüşî bir sis perdelemişti ve onu dağıtacak ay henüz çıkmamıştı. Ancak sisin gerisinde yıldızlar parlıyor, ay doğuyordu ve gece karanlık değildi.

Cleo birinci katm merdiven aralığındaM pencereden, otomobil daha üç kilometre uzaktayken bile farları görebiliyordu. Mıcır kaplı yolda tekerleklerin çıtırtısını duydu ve ön bahçede kendi arabasının yanında park etmesini seyretti. Sonra içinden biri indi. Oydu, Sarah'ydı. Saçları kırlaşmıştı -alacakaranlıkta bile o kadarını seçebiliyordu- ama Sarah arabasını kilitleyip basamaklardan yukarı, ön kapıya çıkıncaya kadar geçen kısacık sürede Cleo daha fazlasını göremedi.

Cleo döndü, koridoru hızlı hızlı geçti ve mutfağm arka kapışma inen daracık, az kullanılan merdivenlerden aşağı koşturdu. İndiğinde Sarah hole girmiş sesleniyordu:

"Hey? Kimse var mı?"

"Merhaba!" diye seslendi Cleo.

Sarah mutfağın eşiğine geldi. "Robert? Sen misin? Orada mısın?"

Mutfak boş görünüyordu. Işık masada sıcak sıcak titreşen üç mumdan geliyordu. Köşenin arkasından parlayan daha temiz, daha flu ışık ise herhalde fırının lambası olmalıydı. Odayı çok güzel yemek kokulan dolduruyordu.

Sarah biraz daha ilerleyerek, "Robert?" dedi. "Neler oluyor? Herkes nerede?"

"İçeri gel" dedi Cleo. "Masada bir içki var."

"Evet, ama sen neredesin?"

"Burada, köşenin arkasındayım." Sarah'nın ayak seslerinin yaklaştığını duyabiliyordu. "Gelme, lütfen. Bir dakika bekle."

Ayak sesleri durdu. "Gelmeyeyim mi? Sen ne diyorsun?"

"Lütfen, Sarah. Lütfen olduğun yerde kal."

"Ama Tanrı aşkına, ben seni görmek istiyorum. Seni beş yıldır görmüyorum."

"Hemen geliyorum" dedi Cleo. "Burada biraz hassas bir aşamaya geldim. Kakuleli bamya ve kişnişli pilavımız var."

Sarah biraz sabırsızlıkla, "Harika görünüyor" dedi. "Ama şu an düşündüğüm en son şey yemek. Bu kadar yolu yemek yemeye gelmedim." Köşeden hiç yanıt gelmedi. "Yani, daha anlaşılır bir mesaj bırakamaz mıydm? Bütün bu mizansen neden?"

Cleo, "Beş yıl çok uzun bir süre" dedi. "Özel bir şeyler gerektiğini hissettim."

Sarah sıkıntıyla iç çekti, sonra masadaki kırmızı şarap dolu kadehlerden birini alıp biraz yudumladı.

Ocak bölümüne yaklaşarak, "Robert, bu çok aptalca" dedi. "Londra'dan bu kadar yol geldim ve çok yorgunum. Oyun oynayacak halim yok. Son görüşmemizden beri çok zaman geçtiğini biliyorum ve konuşacak çok şeyimiz var, ama en azından birbirimizin yüzünü görelim."

"Hayır!" diye bağırdı Cleo. Sesinde öyle bir telaş vardı ki, Sarah birkaç adım geriledi. Cleo daha kontrollü bir sesle, ama aynı içtenlikle ekledi, "Şu var ki Sarah, ben son birkaç yılda çok değiştim. Beni gördüğünde şok geçireceksin ve buna hazır olmanı istiyorum. Bir dakika otur lütfen, ben yanına geleceğim."

Sarah "Pekâlâ" diyerek masanın başına oturdu. Kafasında bu tehlikeli sözlerin olası yorumlan uçuşuyordu. "Hasta... hasta filan değildin, değil mi Robert? Yani iyi misin? Birdenbire beni görmek istemenin nedeni bu değildi, değil mi?"

Cleo, "İyiyim" dedi. "Aslında, hiçbir zaman daha iyi olmamıştım." Artık dikkatini yemeğe toplayamıyordu ve sırtım fırına yaslayıp derin bir nefes aldı. "Sana söylemek istediğim çok şey var. Pek çok şey."

"Benim de" dedi Sarah.

"Bütün akşam bizim, değil mi? Bu gece Londra'ya dönmek zorunda değilsin herhalde."

"Ne yaptığımdan emin değilim. Bu... buluşmaya başka gelen var mı?"

"Hayır. Hayır, yalnız sen ve ben. Umarım bir sakıncası yoktur."

"Yok tabiî. Benim görmek istediğim sensin." Sarah biraz daha şarap içip çevresine bakındı. Durum o kadar garipti ve kendini o kadar gergin, o kadar huzursuz hissediyordu ki, sakinleşmek için yine konuşmaya başladı. "Buraya dönmenin çok garip geldiğini söylemeliyim. Bu eve. Bu mutfağa."

"Onca yıl sonra" diye alıntı yaptı Cleo, "yine burada, ilk buluştuğumuz yerde buluşmamız ne garip." Mutfak bıçağını alıp maydanoz kıymaya başladı. "O geceyi anımsıyor musun, Sarah? Sabahlığınla çorba içiyordun hani?"

"Evet, anımsıyorum. Tabiî ki anımsıyorum. Son beş yılda bunu düşünmediğim tek bir gün bile geçmedi."

"Sahi mi? Beni unutmadın o halde."

"Ah Robert, neden birbirimizi hiç aramadık?" Sesi yükseldi ve birdenbire sitemle çınladı. "Yarların tepesinde sana öyle veda etmek çok korkunçtu. Ve öyle kayboluvermen, mektuplarıma hiç cevap vermemen..."

"Sana bir kez yazmıştım."

"Evet, ama bana hiçbir şey söylemedin. Nerede olduğundan ya da ne yaptığından söz etmiyordu. Şimdi bile annem ile babamdan bu garip mesajı alıyorum, kalkıp buralara geliyorum ve seni görmeme bile izin vermiyorsun. Çok... garip davranıyorsun..."

Cleo, "Bir dakika sonra" dedi, "her şeyi anlayacaksın."

"Umarım."

"Çok sabırlı davranıyorsun Sarah. Bunun için teşekkür ediyorum."

Sarah şarabını yudumladı. Hemen hemen sakinleşmiş gibiydi. "Bu akşam buraya gelmek için bir yemek davetini iptal etmek zorunda kaldım."

"Sahi mi? Çok iyi etmişsin."

"Müstakbel kayınlarımla olduğunu eklemeliyim."

Cleo'nun bıçağının sesi birdenbire kesildi.

"Pardon?"

"Nişanlımın anne babasıyla."

"Senin...? Yani evleneceğini mi söylemek istiyorsun?"

"Öyle. Üç aya kadar."

"Bir erkekle mi?"

"Tabiî ki bir erkekle."

"Ama..."

Sessizlik bitmeyecekmiş gibi gelince, "Ama ne?" dedi Sarah.

"Ama ben senin eşcinsel olduğunu sanıyordum."

"Eşcinsel mi? Bunu da nereden çıkardın?"

"Biliyorsun işte, Veronica'yla olup bitenler."

"Evet ama, ondan önce de Gregory vardı biliyorsun. Şimdi de... şimdi de Anthony var. Çok tatlı biri aslında. Ondan hoşlanacağından eminim. Veronica... tam olarak bir dönem değildi aslında; böyle desek pek önemli değilmiş gibi olur ama o önemliydi, yalnız... ah, bilmiyorum. Öyle güç ki"

"Ama sen dedin ki Sarah, öyle dediğini hatırlıyorum; Veronica'nın senin için her şeyi değiştirdiğini söylemiştin. Seni kendi doğanla tanıştırmıştı, aynen bu sözleri kullanmıştın."

"Bunları söylediğimde açıkçası kendimi pek iyi tanımıyormuşum. Demek istiyorum ki, çok gençtim Robert. Her ikimiz de gençtik."

"Ama ya bana ideal eşinin kim olduğunu söylediğin zaman? Onu da hatırlıyor musun?"

"Az çok..."

"Benim kadın halim olduğunu söylemiştin, ikiz kız kardeşim. Böyle demiştin."

Sarah, "Sana onu soracaktım" dedi. Cleo onun ayağa kalkmak için iskemlesini geri ittiğini duyabiliyordu. "Onu hiç aradın mı? Onu bulabildin mi?"

Cleo, "Bir dakika" dedi. "Benim... çöpü çıkartmam gerek."

Mutfağın arka kapısından çıktı, karanlık koridorda el yordamıyla ilerleyip sonunda kilitli bir kapıya geldi. Anahtarı bulmak (kilidin üstündeydi) ve sıkışmış sürgüleri çekmek sanki sonsuza dek sürdü. Cleo sonunda kendini yıldızlarla dolu bir gökyüzünün altında, bakımsız mutfak bahçesinde buldu. Kapıyı arkasından çekti, hemen iki büklüm olup taşların üstüne kustu. Dört ayak üstünde gidip öğürtüleri hıçkırıklarına karışana dek çıkartmaya devam etti.

Sonra ayağa kalkıp blucininin ceplerini yokladı. Tanrı'ya şükür, otomobilin anahtarları oradaydı.

Evin ön tarafına koştu. Mutfak penceresinden Sarah'nın arkadan vuran altın renkli mum ışığında aydınlanmış yüzünü gördü. Sarah onu görebilecek miydi? Nefes nefese, şoktan deliye dönmüş, makyajı gözyaşlarıyla akmış, arabasına saldırıp kapıyı zorlayan bu garip kadını seçmiş miydi?

Cleo motoru çalıştırdı, Sarah olan biteni fark edip ön basamaklardan koşarak inerken hızla geri çıkıp uzaklaştı.

Kilometrelerce gitti. Nereye gittiğinin farkında bile değildi. Üstünü başını temizlemeyi, yüzünü gözünü silmeyi şiddetle istiyordu ama takip edilmediğinden emin olana dek durmaya cesareti yoktu.

Sonunda dayanamadı ve arabayı cep yola çekti.

Altında okyanus sakin ve masmavi uzanıyordu. Yolda hiç kimse, Sarah'dan hiçbir işaret yoktu. Gece sisleri yükselmeye başlamıştı ve Cleo onların hafif ışığı altında onunla yeni bir buluşmanın gölgesini bile göremiyordu.

XVIII

Dr. Dudden konferansın ikinci gününe katılmadı. Bu konferans daha yirmi dört saat öncesine dek çok önemli görünüyordu, ama artık tüm bu işin temelde anlamsız ve önemsiz olduğunu fark etmişti. Düşünecek çok daha ivedi konular vardı. Kariyeri, işi, ünü, Dudden Kliniği'ndeki araştırmalarının devamı; hepsi tehdit altındaydı. Karşısında birleşmiş güçler -cehalet, kıskançlık, tepkiler- harekete geçmeye başlıyordu. Komplo büyüyordu.

Dr. Dudden bütün bunları, bıkıp usanmadan Londra sokaklarını arşınladığı gece boyunca fark etti. Gözünü bile kırpmadı ve bu yüzden kendini daha iyi hissetti. Aslında bu sabah bir daha asla uyumak istemeyeceğinden emindi. Vagonda çevresine bakınıp yolculardan ne kadarının daha şimdiden -bu kadar erken bir saatte!- uyuduğunu, uyukladığım, horladığını, kestirdiğini, şekerleme yaptığını, ağızlarının aptalca açıldığını, başlarının düştüğünü, gözkapaklannın kapandığını görünce dudakları elinde olmadan alayla büküldü. Bu insanlarda hiç vakar, kendine saygı yok muydu? Hayattan o kadar mı nefret ediyorlardı ki, her fırsatta kopuyorlardı? Bazen böyle yaratıkların aslında kurtarılmaya değer olup olmadığını düşünüyordu: ama artık konu bu değildi. İnsanlığa yardım amaçlı bir tür misyon üstlendiği düşüncesinin aptallık olduğunu fark etmişti. Asıl konu bu kadar açıkken, birkaç sözcükle özetlenebilecek kadar belirginken, onu engelleyen inançlardan biriydi. Evet, asıl konu şuydu: Dr. Dudden'ın haklı ve başka herkesin yanılıyor olması. O bunu görebiliyordu ama onlar göremiyorlardı. O halde olay iyi ile kötü arasında basit bir mücadeleden ibaretti. Bütün dünyaya karşı Dudden.

Artık olayı bu bağlamda gördüğü için, önceki bütün hatalarına, verdiği ödünlere ve oyalanmalarına yönelik korkunç bir tatminsizlik duymaya başladı. Yarım akıllı hastalarla yaptığı sonuçsuz görüşmelere, yalancıktan önerdiği geçici tedavilere çok fazla zaman harcamıştı. Kliniğe döndüğünde yapacağı ilk iş hastalan taburcu etmek olacaktı. Hepsini. Bir sürü taksi çağırıp hepsini gönderecek; geniş kapsamlı bir temizlik yapacaktı. Onlar artık dikkat dağıtan birer unsur olmaktan, yapılması gereken işin karşısında garip birer engel oluşturmaktan başka bir şey değildi. O binada önemli her şey merdiven altında, bodrumda yaşanıyordu ve orada bile enerjisini çok fazla ziyan etmişti. O hayvan deneylerini aylar önce terk etmeliydi. Farelerin, tavşan ve köpeklerin davranışlarından öğrenebileceği her şeyi çok uzun zaman önce öğrenmişti zaten. Artık insan deneklerle çalışacaktı. İlerlemenin tek yolu buydu. O aptalca kazanın kendisini engellemesine izin vermemeliydi. Fısıltılardan, fesat söylentilerden, cahilce dedikodulardan korkmaması gerekirdi. Aygıtların son derece güvenli olduğunu biliyordu ve bunu kanıtlayacaktı. Bunu hemen, açıkça ve yadsınamaz bir şekilde, olası tek yolla kanıtlayacaktı. Kendini kullanarak.

Dr. Dudden'ın düşünceleri hızlanırken, onu Ashdown'a geri götüren tren de yavaşlamaya başladı. Sinirden ve sabırsızlıktan terlemişti. İstasyonlar arasında uzun, nedeni belirsiz duraklamalar oluyordu.

Bunların üçüncü ya da dördüncüsünde ayağa kalktı, "Goldberg Çeşitlemeleri"nin çok sevdiği bir kaydını dinlemekte olduğu kulaklıklarını çekip çıkardı ve kibirli bir şekilde CD walkman'ini en yakın pencereden dışarı fırlattı. Müzik zevki bile onu tiksindiriyordu. Hışımla yerine dönerken, "Zırvalar!" diye bağırdı. "Duygusuz zırvalar! Bol keseden atmasyonlar!" Diğer yolcuların endişeli kaçamak bakışlarını görmezden geldi. Bu uykulu aptalların düşüncelerine hiç aldırmıyordu. Dünyanın onun için ne düşündüğünün artık hiçbir önemi yoktu; zaten hepsi ona karşı birlik olmuştu. Hepsi. Myers ile Cole aleyhine bir tür komplo kurmuşlardı. Bundan emindi ve Russell Watts da onlann gönüllü ayakçısıydı. Büyük olasılıkla klinikte de onlara yardımcı olan bir casus, arkasından işler çeviren bir tür köstebek vardı. Dr. Madison'dı herhalde. O iğrenç yaşlı domuz ona hep diş bilemişti. Ya o gazeteci Worth? Ona da güvenilmezdi. İkisinin birlik olduğunu öğrenmek onu şaşırtmayacaktı. Terry'nin ilk geldiği gece Dr. Madison'la terasta raslantısal bir buluşma ayarladığını ve ertesi sabah Terry'nin "yüzeysel olarak" tanıştıkları iddiasıyla onunla dalga geçtiğini şimdi hatırlıyordu. Hatta -evet, her şeyi şimdi hatırlıyor, anlam veriyordu- o piç herif Sarah'dan söz etme cüretini bile göstermişti. Demek ki, hiç kuşkusuz ikisi birlik olmuşlardı. Tabiî o zamandan beri (bilebildiği kadarıyla) Terry ile Dr. Madison birbirlerini pek görüp konuşmamıştı, ama bu pek belirgin bir numaradan başka bir şey değildi; ve sinsi, sözsüz bir anlaşmanın, sinsi bir ittifakın yeni bir kanıtını oluşturmuyor muydu?..

İşte tam o anda Dr. Dudden'ın kuşkuları en beklenmedik biçimde doğrulandı. Tren iki istasyon arasında sıkışmış beklerken, Londra yönünde giden bir başka tren yavaşça yanından geçti. Baktı ve geçen vagonun içindekileri birkaç saniyeliğine apaçık görebildi. Oradaydılar: yarı boş vagonda yan yana oturmuş gülüyor, hareket ediyor ve görünürde koyu bir sohbeti sürdürüyorlardı. Düşüncelerinin merkezindeki iki kişi.

Terry Worth ile Cleo Madison.

Cleo hareketsiz duran trene bakmak için boynunu uzatarak, "Gördün mü?" diye sordu.

"Neyi gördüm mü?" dedi Terry.

"Dr. Dudden'dı o. Eminim. O trende oturuyordu."

"Bir konferansta olduğunu sanıyordum."

"Ben de."

"Sence bizi görmüş müdür?"

Cleo omuz silkti. "Emin değilim. Ne olmuş gördüyse?"

"Pek memnun olmayabilir" dedi Terry. "Asistanı Londra'ya kaçıyor ve en sevdiği hasta da kendi kendini taburcu ediyor."

Cleo diğer trenin geride kalmasını seyretti, sonra yine yerine yerleşti. "Açıkçası, artık neyin Dr. Dudden'ı mutlu edip neyin etmediğiyle ilgilenmiyorum. Bununla çok daha fazla ilgileniyorum." Aralarındaki masadan Terry'nin fotoğrafını alıp hayretle baktı. "Sen cidden bana bunun hiç kimsenin ama hiç kimsenin görmediği bir filmden alındığını mı söylüyorsun?"

"Belki iki üç kişi, o da en fazla" dedi Terry. "Öyleyse bile, hiçbir şey belgelenmemiş."

"Sence başka birinde bu fotoğrafın kopyası var mıdır?"

"Sanmam. Hiçbir yerde yayımlandığını görmediğim kesin."

Cleo titreyen ellerle fotoğrafı Terry'ye uzattı. Aradan on iki saat geçtikten sonra bile (bu süre zarfında uyuyamayacak kadar heyecanlıydı) kendim hâlâ bu yeni ve inanılmaz kavrama alıştırmaya çalışıyordu. İlk kez çocukluğunda gördüğü ve o zamandan beri de aklından çıkmayan bu görüntünün kendi düş gücünün ürünü olmayabileceği, başka, bağımsız bir varlığı olabileceği düşüncesiydi bu. Üstelik bunun tam da şimdi, Ruby Sharp'ın klinikte belirip sonra yine ortadan kaybolduğu ve arkasında Cleo'nun kendi yaşamının geçmiş ve gelecek gizlerini sihirli bir biçimde işlemiş gibi görünen olağanüstü bir sözcük çağlayanı bıraktığı bir dönemde su yüzüne çıkmasını akıl almıyordu. Cleo bu olayların tam olarak neyi belirlediğini göremeyecek kadar huzursuzdu, kafası karışıktı. Ancak yine de hızlı ve kesin bir karar vermişti: o sabah klinikteki işini bırakıp Lorna'ya alelacele bir not yazacak ve hemen döneceğine söz verecekti?

Tren hızlanıp karanlık kırlarda yol alırken Terry film hakkında konuşmayı sürdürdü.

"Şöyle bir teorim var," diyordu, "yanlış yere bakmış olabilirim. Eğer bir yerlerde bir kopya varsa, belki de İtalya'da değil, Fransa'dadır."

"Neden Fransa?"

"Şu sözcük yüzünden." Fotoğrafı havaya kaldırdı. Uzağı gösteren hemşire üniformalı orta yaşlı kadının arkasında kısmen örttüğü bir tabela vardı. Üstünde tek bir sözcük görünüyordu: Fermer. "Bu Fransızca, değil mi? 'Kapatmak' demek. Belki de film Fransızca olarak da çevrilmişti ve geriye kalan o kopyası oldu."

Cleo resmi daha yakından inceledi. "Sanmam" dedi. "Bunun bir anlamı olmaz, çünkü fermer bir mastar. Zaten fotoğrafın kenarı kesik olduğundan sözcüğün başını tam göremiyorsun. Kadının arkasında da başka harfler kalmış olabilir. Bana kalırsa" bir kez daha baktı "infermeria yazıyor."

"Infermeria mı? O ne demek?"

"İtalyanca 'hastane' demek tabiî. Kadının gösterdiği de o: bir hastane."

Terry'nin yüzüne yavaş yavaş bir gülümseme yayüdı. "Bunu neden düşünemedim?"

Cleo, "Tek anlamının bu olduğunu söylemiyorum" dedi, ancak daha Terry bu esrarengiz sözlerinin ne anlama geldiğini soramadan ekledi, "Demek yine bu filmi aramaya başlayacaksın, öyle mi? Bu senin hayatının amacı mı olacak?"

"Aslında hayır." Terry fotoğrafı kuşe bir zarfa koyup masaya bıraktı. "Artık bunun önemi olduğunu sanmıyorum. Onun oralarda bir yerde olduğunu... belki de beni beklediğini bilmeyi yeğlerim. Bilmiyorum... Zaten bu arada ne yapacağımı düşünmem gerek: dişe dokunur bir şeyler yapmalıyım."

"Gazetecilik dişe dokunur bir şey, öyle değil mi? Eğer yeterince ciddiye alıyorsan."

Terry başını iki yana salladı. "Son zamanlarda hatta sanırım son-iki haftadır ne yaptığımı düşündüğüm zamanlar oldu ve bu da beni... neredeyse ürpertiyor. Bu yüzden kendimden nefret ediyorum. Sen hiç bu duyguya kapılır mısın? Kapıldığını sanmam; seninki gibi bir işte olmaz."

Cleo, "Ah, ne demek istediğini biliyorum" dedi. "Gregory Dudden'ın yanında çalışmak insanın kendisiyle gurur duymasını garanti etmiyor, seni temin ederim."

"Hayır, etmiyordur sanırım. O halde neden oraya girdin ki?"

"Dudden Kliniği benzersiz olduğu için. Benim alanımda birine iş olanağı sağlayan hemen hemen tek yer." İki yıldan fazla bir süre önce British Journal of Clinical Psychology'de Dr. Dudden'ın ilanının ilk çıktığı günü düşündü. Kendisine ne kadar uygun bir iş olduğunu gördüğü zamanki heyecan, sonra kliniğin yerini öğrendiğindeki hayret, çekimserlik; orası dünyada bir daha ayak basmamakta kararlı olduğu tek yerdi.

Terry "Ashdown'da çalışmak sana çok garip geliyor olmalı" dedi. "Bütün o anılar..."

"Anılar mı?" Hemen irkildi.

"Robert'ın anılan. O günlerde onu tanımıyordun tabiî, ama yine de... sana onu hatırlatıyor olmalı."

Cleo, "Ah, evet" dedi. "Evet, bazen hatırlatıyor."

"Bu çok saçma" dedi kendi kendine. Er geç Terry'ye gerçeği söylemek zorunda kalacaktı. Aslında onun hâlâ tahmin etmemiş olmasına şaşıyordu. Ona acaba trende mi söylemeliydi? Yoksa Londra'ya vardıklarında istasyon kahvesinde bir içki mi ısmarlamalıydı? Ya da yalnızca adresi ile telefon numarasını alıp birkaç gün, her şey bitene dek, Ruby'nin talimatına uyup onu yeniden bulana dek beklemeli miydi?... Tabiî eğer cesaretini toplayabilirse...

Bu düşünceleri alelacele bastırıp, "Zaten" dedi, "senin kariyerin ile Dudden Kliniği'nin geleceği birbirine bağlı olmayabilir."

"Ne bakımdan?"

"Ona hiç sordun mu ki?"

Terry kaşlarını çattı. "Kime, neyi sordum mu?"

"Dr. Dudden'a tabiî. Stephen Webb'i."

"Doğrudan sormadım, hayır. Ama..." Sorusunun ne anlama geldiğini anlayınca sustu. "Demek terasta bana o notu gönderen sendin, öyle değil mi?"

"Ufak bir ipucunun seni doğru yöne sevk edeceğini düşünmüştüm, hepsi bu."

"Sanırım öyle oldu." Terry son iki gündür unutmak için elinden geleni yaptığı bir sahneyi gözlerinin önüne getirip titredi. "Birkaç gün önce bir gece beni bodruma indirdi."

"Farelerle deneyler yaptığı yere mi?"

Terry başıyla onayladı. "Sen oraya indin mi?"

"Bir iki kez."

"Ya kullandığı... diğer araçları gördün mü?"

"Hangi diğer araçları?"

Terry gözlerini ovuşturdu ve o bembeyaz duvarları, o kocaman pleksiglas kafesi unutmaya çalıştı... "Benim için fazla büyük bir hikâye" dedi, "pazartesi ofise gidip haber masasına anlatacağım. Onlar gerekeni yapar."

"Ama bu senin hikâyen Terry. İlk sen buldun."

"Ben yalnızca... o tür bir gazeteci değilim. Bu kadar basit."

"Evet, ama sen de yaptığın türde gazetecilikten nefret ediyorsun. Bu senin için bir değişiklik fırsatı." Terry'nin bunu duymayı beklediğini seziyordu. Ona inanmak üzereydi. "Yani, bu haberle gerçekten isim yapabilirsin. Orada neler olduğu hakkında, neyle uğraşacağın hakkında bir fikrin var mı?"

Terry, "Bütün bildiğim Webb'in üniversitede öğrenci olduğu ve Dr. Dudden'ın yaptığı bir uykusuzluk deneyine katıldığı" dedi. "Tahminime göre, bu deneyin sonucunda bir tür kazaya uğramış. Ölümcül bir kaza mı? Ancak henüz kimse ölümüyle klinikte kaldığı süre arasında doğrudan bir bağlantı kurmamış."

Cleo, "Otomobil kazasıydı" dedi. "Deneyi bitirdiği sabah Gregory'nin hiç boş yatağı ya da çocuğun kendine gelebilmesi için ayıracağı bir yeri yoktu, o da doğruca eve gönderildi. Kampüse dönerken yolun ortasından yürüyordu ve ezildi. Hemen oracıkta öldü." Yanındaki koltukta duran çantasını karıştırıp iki dosya çıkardı. "Şu var ki, birisi doğrudan bir bağlantı kurdu. O deneye katılan bir başka öğrenci daha vardı. Ona bir şey olmadı ve sanırım Gregory onu parayla susturdu. Kız üniversiteden ayni di ve bir daha da kimse ondan haber alamadı. Ancak birisi Kraliyet Psikiyatrlar Birliği'ne haber vermiş olmalı, çünkü bu sabah onlardan bir mektup geldi. Anlaşılan bir soruşturma açmak istiyorlar."

"Bu öteki öğrencinin ismi neydi?"

"Bellamy. Karen Bellamy." İki dosyayı da Terry'ye verdi. "Bunları Gregory'nin odasında bulup kopyalarını çıkarttım. Al, senin olsun. Elinden geleni yap."

Terry yolculuğun kalan kısmında o iki talihsiz öğrenciyle ilgili belgeleri okudu. Stephen Webb'in dosyasından popüler, akıllı, çalışkan, aynı zamanda da hırslı ve yetenekli bir oyuncu olan genç bir adamın portresini çıkartabildi. Dr. Dudden'ın deneyine katılması parasal gereksinmeden, entelektüel meraktan ya da her ikisinin bileşiminden kaynaklanıyor olabilirdi. Karen Bellamy'le ilgili bilgiler daha azdı ve kız biraz karanlık, sorunlu bir tip olarak kalmıştı. Onun örneğinde, geçmişinde belirgin bir fmansal güçlük görülebiliyordu. Londra'nın yoksul bir bölgesinden geliyordu; ailesi Denmark Hill'de oturuyordu ve anlaşılan en son altı ayı aşkın bir süre önce burada görülmüştü. Terry bunu aklına not etti, ama Karen Bellamy'nin dosyasını okudukça dikkatinin dağılmakta olduğunu fark etti. Aklına dün geceki düşünden, canlı, ama kesik kesik görüntüler geliyordu. Kendini umutla onlara asıhr, ama karanlığa gömülmelerini ya da kum gibi parmaklarının arasından kayıp gitmelerini seyreder buldu. Çıldırtıcı bir duyguydu ama aynı zamanda da açıklanamaz, ölçülemez bir rahatlık veriyordu. Bir iki kez azıcık daha somut, diğerlerinden daha az uçucu bir hayalle ödüllendirildiğinde kalemine sarılıp okuduğu sayfanın kenarlarına notlar çiziktiriyordu. Bir yere, "Bir çayır" diye yazdı; "genç bir kız, gülüyor; bir kadın sesi, uzun çimenlerde, yanımda bir şarkı mırıldanıyor; uçabileceğimi bilmek; serin su." Bu dağınık izlenimlerden sonra başını kaldırdı ve Cleo'nun gülümseyerek kendisine baktığını gördü.

Terry dosyalarla uğraşırken Cleo da çantasından Lorna'nın onun için hazırladığı bant çözümünü çıkardı. Bu, Ruby Sharp'ın garip gece monologunun kaydıydı. Ellinci kez okudu ve hâlâ içinde doğruluk payı olduğuna ya da vaat edilen mucizelerin gerçekleşeceğine inanmakta zorlanırken Terry'nin fotoğrafıyla; iyi hatırladığı o tek düşüyle olan ilişkisine -kehanet mi, rastlantı mı?- şaşırdı. Akılcı açıklamalar ararken Ruby'nin davranışını düşündü: iki hafta önce kumsalda karşılaştıklarında kendini tanıtmaması; dün beklenmedik bir şekilde klinikte belirivermesi ve bu sabah aniden gidişi; hiçbir mesaj (ya da ödeme) bırakmadan çekip gitmişti. Tabiî bant çözümünün kendisi bir tür mesaj sayılmazsa.

Eğer öyleyse, ona güvenilebilir miydi?

Evet, evet, tabiî ki güvenilebilirdi. Tren Londra'nın varoşlarına girerken Cleo da bu sonuca vardı. Mantığı yeterince basitti; bütün bu karışıklığın, geçmiş ile şimdi arasındaki bu rahatsız edici kesişmelerin ortasında, en azından yadsınamaz tek bir gerçek vardı.

Hiç kimse uykusunda yalan söylemezdi.

Terry ne yapacağını bilemiyordu. Cleo'ya veda ettikten yanm saat sonra, şimdi ne yapması gerektiğine karar veremiyordu. Kendini huzursuz, rahatsız hissediyordu. Evine dönme düşüncesi moralini bozuyordu. Saat öğleden sonra üçtü ve bütün bir akşamı yalnız başına, evde, yalnızca televizyon ile video eşliğinde geçirmeyi göze alamıyordu.

Bir Time Out dergisi alıp sinema ilanlarını okudu, ama her nedense isimler ona hiçbir şey ifade etmiyordu. Birkaç dakika sonra dergiyi bir yana koyup gelen geçenin okuması için istasyonun önündeki bir banka bıraktı.

Bavulunu açıp fotoğrafının bulunduğu kuşe zarf ile Cleo'nun onun için kopyaladığı iki dosyayı çıkardı. Sonra istasyona geri dönüp bavulu emanete bıraktı.

Metroyla Londra'nın diğer tarafındaki bir başka istasyona gidip oradan Denmark Hill'e giden bir trene aktarma yaptı.

Terry bu kararı açıklayamazdı. Yalnızca gazetecilerin (yoksa dedektifler miydi) bir olayı incelerken böyle yaptıklarını söyleyen -büyük olasılıkla konu hakkında pek çok film seyrettikten sonra- geliştirilmiş bir içgüdüye uyuyordu. Bir izin peşine düşmek ya da birisinin hareketlerini izlemek istediklerinde, attıkları ilk adım kendini hedefin yerine koymak ve o kişi gibi düşünmek olurdu. Daha önce Denmark Hill'e hiç gitmemişti ve belli belirsiz bunun yeni görevinde bir dezavantaj olabileceğini hissediyordu. Görevi Karen Bellamy'yi bulup Dr. Dudden'ın uykusuzluk deneyleri hakkındaki gerçeği ortaya çıkartmaktı. Kızın büyüdüğü ve son kez görüldüğü mahalleye gitmenin bazı ipuçları sağlayabileceğini umuyordu. Belki bir arkadaşa rastlamak ya da mahallenin barında geveze bir komşuyla konuşmak gibi.

Terry birkaç saat boyunca sokaklarda amaçsızca dolandıktan, kafelerde oyalanıp sıkıldıktan, sayısız bardak birayı yalnız başına içtikten sonra araştırmacı gazetecilik konusunda hâlâ birkaç şey öğrenmesi gerektiğini itiraf etmek zorunda kaldı. Kendim başladığı zamana oranla Karen Bellamy'ye daha yakın hissetmiyordu ve bir yandan da çok yorulmuştu. Daha şimdiden yatağını özlüyordu ve bu aşamada hiçbir şey erkenden yatıp -örneğin saat onda- ışıkları söndürüp on iki saat uyumaktan daha cazip gelmiyordu. Beki bu gece yeterince uyursa daha başka düşler görebilir ve belki de sabah olunca hatırlayabilirdi.

Yürüyerek Denmark Hill istasyonuna geri dönüp tam o anda hareket eden bir trenin arkasından platformda koştu, inen yolcular dağıldı; merdivenlerden yukarı, turnikelere çıkıp Terry'yi platformda otomatik çerez makinesinin yanında bir aşağı, bir yukarı yürüyen adamla bir başına bıraktılar. Terry bu adamı daha önce, yoldan istasyona yaklaşırken de görmüştü. Eğer Londra'nın merkezine gidecek bir treni beklemiyorsa burada ne yapıyordu? Platformun diğer ucuna yürüyüp bu yabancıdan uzaklaşmaya karar verdi. Adam biraz garip davranıyor gibiydi. Yaklaşık 1,90 m boyundaydı ve siyah pantolon ve yeşil mont giyiyordu. Platformda bir yukarı, bir aşağı yürüyor, kendi kendine bir şeyler mırıldanıp ara sıra bağırıyordu. Bıçağının keskin kenarı akşam güneşinde parlıyordu.

Lorna o gün öğleüstü kasabada alışverişini bitirmiş, sonra yokuş yukarı Ashdown'a yürürken çok garip bir şey görmüştü. Yakındaki taksi durağından yedi taksi yanından geçip tren istasyonuna doğru gitti. Görünüşe göre beşinde hastalar, diğer ikisinde de aşçı ve temizlikçiler vardı. Şaşkınlıkla taksilerin ardından bakakaldı ve birdenbire tatsız bir duyguya kapıldı; evde hiç de yolunda gitmeyen bir şeyler olduğunu biliyordu. Yokuş yukarı adımlarını hızlandırdı. Ashdown'ın bahçe kapısına vardığında neredeyse koşuyordu.

Hole girer girmez evin bomboş olduğunu hissetti. Gerçekdışı, terk edilmiş bir hava vardı ve ön kapı rüzgârda açılıp kapanmaya terk edilmişti. Ancak, ev boş olmakla birlikte hiç de sessiz değildi; aşağıda, bodrumda bir yerlerde yüksek sesle müzik çalmıyordu. İnanılmaz yüksek sesli bir müzikti; çünkü Lorna onu yalnız duymakla kalmıyor, ayaklarının altında hissedebiliyordu da. Müziğin şiddetinden bütün zemin sarsılıyordu. Lorna çalan müziği hemen tanıdı. Zaten hiç kimse tanımamazlık edemezdi, çünkü bu, dünyanın en ünlü tenorlarından birinin söylediği, dünyanın en tanımış aryalarından biriydi. Alışveriş torbalarını bırakıp korkmuş ve kararsız bir şekilde holde dururken müzik sona erdi ve hemen sonra yine başladı. Birisi tekrar CD çaların düğmesine basmıştı.

Lorna'nın gereken cesareti toplaması birkaç dakikasını aldı. Bu süre zarfında durdu, sonra bir daha harekete geçti. Sonunda, Dr. Dudden'ın odasına, yemek salonuna ve L biçimli mutfağa baktıktan sonra, kendini zorlayarak bodrumun kapısını açıp ağır ağır merdivenlerden indi. Daha ancak çamaşırhaneye kadar gelmişken ve daha önce girmesine hiç izin verilmeyen laboratuvarm kapısından hâlâ on metre ötedeyken bile müziğin sesi dayanılmazdı. Parmaklarım kulaklarına tıkayıp aydınlık koridordan geçti, duvara dayandı ve uzun uzun, derin derin nefes alıp hafifçe kapıyı iterek içeri girdi.

Lorna orada ne kadar durduğunu bilemiyordu. Dehşete düşmüş, donakalmış, gözlerinin önündeki manzaraya bir anlam vermeye çalışıyordu. Odada on iki masa, her birinin üstünde de birer cam tank vardı. Tanklardan bazıları ters çevrilmiş, bir ikisi kırılmıştı: dördünde ölü fareler, üçünde de ölü köpekler vardı. Bunlara ek olarak, az beslenmiş, hırpalanmış ve bitkin görünüşlü bir sürü köpek, tavşan ve fare odanın içinde oradan oraya koşuşturuyordu. Lorna hayvanların arasından süzüldü; onlara kuşkuyla, acıma ve tiksinme duygularıyla bakarken ara sıra yakından görmek için eğildi, ama hiç dokunmadı.

Zaten ilk önce yapmak istediği müziğin kaynağını bulup susturmaktı. Müzik laboratuvarın dibindeki odadan geliyor gibiydi. Onu susturmadan net düşünemeyeceğini bildiğinden, alelacele odaya doğru seğirtti.

Kendini içinde bulduğu oda yeterince büyüktü, ancak içerde dik sırtlı, rahatsız görünüşlü bir iskemleden, bir televizyon ve müzik setinden, çeşitli spor aletlerinden başka hiçbir şey yoktu. Bir tür uykusuzluk merkezinde bulunduğunu tahmin edip kulaklarım daha da sıkı tıkadı ve CD çaların başına diz çöküp nasıl kapatılacağına bakmaya çalıştı. Bu sırada aniden ürperdi ve tam düğmeye uzanırken donakaldı. Birdenbire birkaç metre gerisinde, arkasındaki kapıda bir insanın varlığını apaçık hissetmişti.

Döndü, Dr. Dudden'ı gördü ve avazı çıktığı kadar bağırdı.

Sorun onun bir mayo dışında tümüyle çıplak olması değildi. Gözlerindeki çılgın ve düşmanca pırıltı yeterince ürkütücü olmakla beraber, o da değildi. Dr. Dudden'ın görüntüsünde Lorna'yı en çok korkutan, saçlarının hali oldu. Adamın saçları sanki çıldırmış, kendi başlarına delice bir yaşam edinmiş gibiydi. Bolca tutkal sürmüş olmalıydı; çünkü saçları dikene benzer dört beş tutam halinde dimdik ayakta duruyordu ve bir düzine kadar elektrot gelişigüzel kafatasma takılmıştı. Bazıları saçlarına gömülmüş, hatta bir tanesi kulağına yapışmış; ve hepsi birden yanında, yerde sürünen kalın, rengârenk kablolara bağlanmıştı. Peşinden sürüklediği metrelerce kablonun ucu görünmüyordu. Adam Medusa ile çılgın bir punk arası bir şeye benziyordu.

"Onu kapatma." Gümbür gümbür durmadan tekrarlayan aryanın üstünden sesini duyurmak için bağırmasına rağmen, sesinde buz gibi bir kontrol vardı. "Ne yaparsan yap, o müziği kapatma."

"Ama çok yüksek..."

"Sen niye bunlara burnunu sokuyorsun ki zaten?"

Lorna ayağa kalktı, ama Dr. Dudden'a yaklaşmadı. Adam onun tek kaçış yolu olan laboratuvar kapısının önündeydi.

"Gürültünün nereden geldiğini bulmak istedim" diye bağırdı.

"Gürültü mü?" dedi Dr. Dudden. "Sen buna gürültü mü diyorsun?"

"Normalde dinlediklerinizden biraz farklı geldi..."

"Senin neyin var, kadın? Birazcık tutkudan, azıcık duygudan korkuyor musun yoksa?"

"Dr. Dudden... siz iyi misiniz?" diye sordu Lorna. "Herkes nerede? Bütün hastalara ne oldu?"

"Hastalar! Ha!" Homurdandı ve kabloları arkasından sürükleyerek dönüp gitti. Lorna'nın içi rahatlamıştı. Onun peşinden laboratuvara geçti, ne dediğini duymaya çalışıyor, ama ancak birkaç sözcük yakalayabiliyordu: "hastalar... değersiz... ziyan... ahmaklar..." Sonra, hiç beklenmedik bir şekilde döndü ve yüz yüze geldiler. Masalardan birinde duran bir parça kabloyu almış ellerinin arasında çekiyor, parmaklarına doluyor, geriyordu. Lorna geriye doğru birkaç adım atıp duvara yaslandı.

"Bakın doktor... bir şeyler giyseniz daha rahat etmez miydiniz?"

Adam bu öneriyi duymazdan gelip tısladı: "Ruby Sharp kim peki?" Arya sustu, sonra hemen yeniden başladı. Her zamankinden daha yüksek gibiydi. "Odamda Ruby Sharp isimli birine ait bir rapor buldum. Adını hiç duymamıştım."

Lorna gözlerini kablodan ve adamın kıpırtılı ellerinden hiç ayırmadan, "O... o bir hastaydı," dedi. "Buraya dün gece geldi."

"Sevk edilmeyen bir hastayı kabul mü ettiniz? Benim iznim olmadan mı?"

"Dr. Madison onu tanıyor gibiydi. Uykusunda konuştuğunu söyledi."

"Öyle mi? Uykusunda konuşuyor muydu?"

"O... o konuşuyordu, evet. Bu sabah bant çözümünü yaptım. Ama..."

"Ama ne?"

Lorna duraksadı, artık korkunun yanı sıra olayları anlayamaması da onu kısıtlıyordu. Bu olay bütün gün aklından çıkmamıştı; Ruby ile Cleo'nun gizlerini, paylaştıkları özel geçmişi bilmiyordu. Birbirlerini yaşamlarının eski bir döneminden tanıdıkları pek açıktı. Ruby'nin sabaha karşı banda alman o kesintisiz, dua gibi sözleriyle eski arkadaşına ya da eski sevgilisine, her neyse, ne söylemeye çalıştığını da anlamamıştı. Ancak bir şeyi biliyordu: Ruby o sırada uykuda değildi. Lorna Dr. Madison'a bundan söz etmemişti, ama emindi. Polisomnograf ölçümleri bunu kanıtlıyordu.

Kekeleyerek, "Konuştu, ama uykuda değildi" diye açıkladı. "Sanırım her nedense uyuyormuş gibi yapıyordu."

Dr. Dudden bir an ona baktı, sonra gülmeye başladı. Tiz, neşesiz bir gülüştü ve kontrolsüz olduğu seziliyordu.

"Anlıyorum" dedi. "Anlıyorum. Daha şimdiden başladılar, değil mi? Casuslarını buraya göndermeye başladılar. Hasta pozunda gizlice kliniğe giriyorlar. Geceyarısı etrafı kolaçan ediyorlar. Kamera ve mikrofon da takıyorlarsa hiç şaşmam. Evet, başlamış bile. Ama buraya daha fazla insan sokamayacaklar. Nedenini biliyor musun? Çünkü bugünden sonra burada hiç hasta olmayacak. Bugünden sonra Lorna" kabloyu boğaz hizasına kaldırarak ona doğru yaklaştı, "yalnızca sen ve ben olacağız." Birbirlerinden birkaç santim uzakta, göz göze, öylece durdular. Sonunda Dr. Dudden kabloyu indirdi, kızın bileğini sımsıkı kavradı ve "Benimle gel" dedi.

Onu laboratuvarın gerisindeki ikinci kapıya doğru çekiyordu. Uzayıp giden kablolar bu kapının arkasında kayboluyordu. Boş eliyle kapıyı itti. Lorna döner tablası ve mavi su havuzuyla kocaman pleksiglas kafesi görünce ikinci kez çığlık attı.

"Bırak beni!" diye bağırdı. "Beni nereye götürüyorsun?"

"Tanrı aşkına, topla kendim kadın. Korkacak hiçbir şey yok. Karşında gelmiş geçmiş en kayda değer bilimsel aygıtlardan biri duruyor. Kendini ayrıcalıklı saymalısın."

Lorna, "Bırak beni!" diye tekrarladı. "Bırak!"

Dr. Dudden, "Yardımına ihtiyacım var" dedi. "Hepsi bu. Küçük bir deney için yardımın gerek. İki kişi olmalıyız Lorna; aksi halde anlamı yok. Tango iki kişiyle yapılır. Bunu unutma."

Lorna ona dik dik baktı. Artık korkmaktan çok, öfkeliydi. "Sizinle tango yapmaya hiç niyetim yok Doktor. Ne şimdi ne de başka zaman. Deli olduğu apaçık belli bir kişiyle" başıyla kafesi işaret etti, "Oraya girmeye de hiç niyetim yok."

Dr. Dudden bu sözcüğü duyunca, sanki bir yerine iğne batmış gibi, gözle görülür biçimde irkildi. Sonra ağır ağır, mucizevî bir şekilde, bileğine yapışan elin gevşediğini hissetti. Adamın gözlerindeki gazap geçti, soldu ve yerini önce zayıf bir pırıltı, sonra da daha soğuk ve boş bir ifade aldı. Bu koyu bir küçümsemeyle karışık boyun eğmeydi. Kızın bileğini bırakıp geriledi.

"Tabiî" dedi. "Aptallık ettim. Sen neden diğerlerinden farklı olasın ki? Neden daha bilinçli olasın?"

Pleksiglasm neredeyse gözle görünmeyen kapısı hafif aralık duruyor, Dr. Dudden'ın kafatasına takılı kablolar oradan geçip döner tablanın üstünden, kafesi ikiye bölen paravanın tepesindeki deliğe giriyordu. Dr. Dudden gevşek kabloları kollarına topladı, kapıyı biraz daha açtı ve tablanın üstüne çıktı.

Lorna'yla konuşmak için dönerken, "Hayır, tek başıma olduğumu unutmamam gerekirdi" diye devam etti. "Tek başıma. Hiç kimse anlayamadı, hiç kimse anlamaya başlamadı bile. Ben o kadar ilerdeyim ki... Benim ne yapmaya çalıştığımı anlamanız yıllar, yıllar sürecek." Kederli bir biçimde gülümsüyordu. "Pekâlâ, Lorna artık gidebilirsin. Ben burada iyiyim. Birkaç gün sonra zaten gelip beni bulurlar. Çok geçmeden gelirler."

Lorna çaresizlik içinde, "Kimler gelir?" diye sordu. "Siz neden söz ediyorsunuz?"

Adam başını salladı ve pleksiglas kapıyı kapadı.

"Dr. Dudden..."

Ancak Lorna onun artık kendisini duyamadığını fark etti ve meditasyona hazırlanır gibi tablanın üstünde bağdaş kurup kollarını kavuşturmasını çaresizlik içinde seyretti. Adam sonra konuşmaya başladı. Ama Lorna'yla değil, kendi kendine konuşuyordu. İlk başta sözcükleri anlamak kolay değildi. Lorna tam gitmek üzereyken, tam yukarı koşup ambulans çağıracakken, sözcüklerin ne olduğunu anladı.

"Hiç kimse uyumayacak" diyordu. "Hiç kimse uyumayacak." CD yan odada çalmaya devam eder ve Pavarotti'nin ünlü "Nessun Dorma"sı kulakları sağır edici yeni bir doruğa çıkarken, o bir büyü ayinindeymişçesine aynı sözcükleri tekrarlıyordu.

Cleo otel odasındaki yatağında yatmış , Russell Meydanı'ndan gelen trafik seslerini, açık penceresinden içeri dolan çokdilli sesleri dinliyor ve kendi kendine bu akşam her ne olursa olsun, yaşamının bir daha asla eskisi gibi olmayacağını düşünüyordu. Artık geriye dönüş yoktu.

Daha sonra, makyajını yaparken, eteğini değiştirirken, otelin barında moral verici bir içki içerken, bu düşüncede çok fazla kadercilik, çok fazla melodram olduğunu fark etti. On iki yıldır Sarah'sız yaşayabilmişti. Hele son zamanlarda bayağı da iyi yaşıyordu. Aniden canlanıveren bu umudun birdenbire her şeyi değiştirmesi, yarın kliniğe geri dönememesi, tıpkı onu son kez gördüğü, sesini son kez duyduğu Ashdown'daki o korkunç gecede karar verdiği gibi, Sarah'sız yaşamaya devam etmemesi için hiçbir neden yoktu. Cleo o günden beri bekâr bir kadın gibi yaşamıştı ve öyle de devam edebilirdi.

Yalnızca bu noktayı kanıtlamak için bile olsa, barda bir saatten fazla oyalandı, iki cin tonik içti ve onunla göz göze gelmeye çalışan yalnız erkeklerin girişimlerini bilerek görmezden geldi. Oradan bir İtalyan lokantasına gidip küçük bir karaf kırmızı şarabın eşliğinde harika bir sebzeli lazanya yedi. Bu kez de camın önündeki masada oturan beyefendinin kahve ve likör ikramını reddetti. Daha sonra hiç acele etmeden, West End'de bir cuma akşamı geçirmek için acele eden turistler ve gençlerle omuz omuza metro istasyonuna doğru yürümeye başladı.

Bu seferlik metrodaki ilanlara hiç dikkat etmedi, başkalarının gazetelerinin arka sayfalarını okumadı ve bunun yerine ilk kez diğer yolcuların yüzlerim inceledi. Mutlu çiftler, mutsuz çiftler, birbirlerine söyleyecek hiçbir şeyleri kalmamış çiftler ve ellerini birbirlerinden uzak tutamayan çiftler ve daha yeni tanışmış ve ayrılmak üzereymiş gibi duran çiftler gördü. Kanlarına giden evli erkekler ve videoları ile mikro-dalgadaki yemeklerine koşan bekâr erkekleri fark etti. Yalnız kadınları, çift gezen kadınları, gruplar halinde gezen kadınları gördü ve kendi kendine düşündü: evet, ben de bu insanların arasında yerimi alabilirim. Yolunda gitmeyen her ne idiyse, her ne hata yaptıysam, artık kim olduğumu biliyorum. Kim olduğumu biliyorum ve bu bana uyuyor.

Yirmi dakika sonra ortalığa akşam karanlığı basıyordu. Cleo o akşamüstü bir şehir rehberi almış ve yolu iyice ezberlemişti. Son aşamada Ruby'nin talimatı az da olsa, son derece yeterli çıktı. Anayolu arkada bıraktı ve belki bir kilometre kadar yürüdükten sonra, kendini bütün Londra'nın herhalde en sessiz sokağına sapar buldu. Müzik, parti gürültüleri, bahçelerin herhangi birinden gelen sesler yoktu. Tek bir televizyonun bile sesi fazla açılmamıştı. Sanki dünyadaki tek ses Cleo'nun ayak sesleri gibiydi.

Sarah'nın evinin önünde durdu. Hava hâlâ iyice kararmamış olmasına rağmen perdeler kapatılmıştı, ancak kenarlardan hafif ışık sızıyordu. Cleo küçük, ferforje kapıyı itti, kapı gıcırdadı. Sonra ön kapıya geldi. Durdu, eteğini düzeltti ve omzunda el çantasının duruşunu ayarladı. Sonra kapı tokmağını tutup iki kez vurdu.

Holde bir ışık yandı. Birkaç saniye sonra kapı açıldı ve işte oradaydı; yalnız, daha yaşlı, biraz yorgun, biraz uykulu, bu saatte bir yabancıya kapı açmaktan belki biraz endişeli. Blucin ve tişört giyiyordu ve saçları harika bir biçimde, tümüyle kırlaşmıştı. Cleo onu gördüğü anda kendine yalan söylediğini, hiçbir şekilde bu kadınsız yapamayacağını anladı. Bu olası değildi ve hiç de olmamıştı.

"Sarah?"

İlk başta bütün söyleyebildiği bu oldu. Sarah ona baktı. Tanımamıştı, tahmin bile etmemişti.

"Sizi tanıyor muyum?"

"Tabiî ki tanıyorsun" dedi, "Benim, Robert."

Ek 1: şiir

UYKUYA ÖVGÜ

Ağırbaşlılığın, zarafetin içimde

Bir çekim yarattı ayın karşı koyamayacağı;

Ama gördüm ki narkoleptik gözlerinde

Bir görmezlik var bu gece; ya da beteri,

Beni âciz bırakan bir kayıtsızlık.

Bu arada, uykusuz, tutarken nefesimi,

Geleceğimin kumda yazılı olduğunu düşünürken

'Ölüm kadar sakin ve hareketsiz' bir öğleüzeri

Ve dua ederken hiçlik için, öyle derin olsun ki,

Değişimle bitsin. Ancak şafak

Kurtarabilir beni, bu lanetli House of Sleep'i basıp

Işıkla, ve boğup her gece uyaran hayaletleri:

Bir başka ömür gerek en azından, izlemek için

Korunan gizlerini onun ağırbaşlılığının ve zarafetinin.

Ek 2: mektup

Gönderen : Pamela Worth Gönderilen : Profesör Marcus Cole

"Sevgili Profesör Cole, Geçen hafta zahmet edip bize mektup yazdığınız için teşekkür amacıyla bu yazdığım, korkarım pek kısa bir mektup olacak.

Nazik sözleriniz çok makbule geçti. Böyle bir durumda dostlar ile sevenlerin, iyi dilekleri her şey demek oluyor. Bir bakıma, bundan başka bir şeyimiz de yok. Bizim açımızdan, bu konuda sizi hiçbir şekilde suçlamadığımızdan emin olabilirsiniz. Son birkaç haftadır -bireyler, devlet, 'sistem', her neyse- suçlayacak kişiler aradık, ama aslında hiç kimse yok. Dayanılmaz olan da bu.

Terry'yi her gün görmeye gidiyoruz. Söylediğiniz gibi, gerçek anlamda hiçbir düzelme olasılığı görünmüyor. Ancak, sabredeceğiz. Çok sakin, çok dinlenmiş görünüyor. Belki de bilmiyorsunuzdur (nereden bileceksiniz?) ama oğlum son birkaç yıldır uyumakta epeyce güçlük çekiyordu. Bu konuda ona hiçbir şey söylemedim tabii, ama kaygılanıyordum ve şimdi onu görünce bazen kendi kendime yalnızca uykusunu almakta olduğunu söylüyorum. Doktorlar benim yakıştırdığımı söylüyorlar, ama bir iki kez yüzünde ufacık bir tebessüm gördüğümü sandım ve sonra güzel düşler görüp görmediğini merak ettim.

Siz herhalde bunların aptalca hayallerden ibaret olduğunu düşüneceksiniz; ancak hepimiz kendimize göre bir dayanak noktası bulmak zorundayız ve ben de elimden geleni yapıyorum.

Saygılarımla, Pamela Worth"

Ek 3: bant çözümü

Hastanın adı: Ruby Sharp

Tarih        : 28.6.96

Saat          : 02.36-02.40

Teknisyen : Lorna

hiç sessiz değil hiç sessiz değil bu ev hatırlıyorum yıllarca önce hep dalgalar hiç sessiz değil yukarda oturuyordum o da seninle oturuyordu hatırlıyorum dinliyordum kumsalda her şeyi hatırlıyorum senin söylediklerini hiçbir sınır yok dedin hiçbir smır yok her şeyi yaparım onu kazanmak için her şeyi ve yara izleri yara izlerim hatırlıyorum bacaklarmdaki tırnak izi gibi bir çift yara izi sonra gördüm geçen hafta gördüm kumsalda bir başka kumsalda aynı kişiyi bir başka kişi aynı bedende ayak bileklerinde iki yara izi seni tanıyorum kim olduğunu ama dinle dinle onu da tanıyorum Londra'da şimdi nerede oturuyor ne yapıyor yalnız çok yalnız gitmelisin onu bulmalısın biliyorum hep biliyordum kumsaldan beri birlikte birlikte olun o gün mutluydum öyle mutluydum o gün hepsini hatırlıyorum hiç o kadar mutlu olmadım hep istedim hep bir şekilde ikinize de ödemeyi Kum Adam sana böyle derdim Kum Adam sen şahane yaptın şatoyu güzel şato sular götürdü kaybolmadı henüz kaybolmadı henüz hiçbir şey kaybolmadı eğer onu bulursan git şimdi bekliyor Londra'da bulmak kolay boş ev soğuk ev yalnız yaşıyor Kuzey Londra sakin sokaklar içeri sap istasyondan içeri sap ilk ev bekleme acele et hemen git sokağı bul unutma ismi unutma Fermer Sokağı Fermer seni istiyor bul onu şimdi git lütfen ona.

[1] Zeitgeist: bir dönemin genel entelektüel, ahlaksal ve kültürel ruhu. (ç.n.)

[2] Hawks: özel isim. Aynı zamanda, 'şahinler' anlamına gelir, (ç.n.)

[3] Büyük Britanya'da kent. (ç.n.)

[4] Okunuşu Welles'le benzer olan "Welsh" kelimesine atıfta bulunulup sözcük oyunu yapiliyor. (ç.n.)

[5] Popüler ingiliz müzikhol komedyenleri. 1931'den itibaren birlikte sahneye çıkmaya başladılar ve daha sonra Deli Çete'yi kurdular.

[6] Son zamanlarda Denis Thatcher tarafından "Bana hayatımın en zevkli altı saatini geçirdiler." sözleriyle övülmüştür. Eşi Margaret ise daha sonra saatlerce "kaskatı kesildiğini" söyleyerek şaka yapmıştır.

[7] Sim (1900-1976) daha sonra Green for Danger (1946), The Happiest Days of Life (1950) ve belki de en ünlüsü, St Trinian's dizisinde oynadı.

[8] Bu eserler şunlardır: Wet Knickers Pussy Talk ve Cream on my Face.

[9] Söz konusu kitaplar arasında Aquino'lu Thomasso'nun itirafları ile Norwich'li Jean'ın Kutsal Kişilerin Vahiyleri isimli eserlerinin bulunduğu sanılmaktadır.

[10] Londra dışında, Richmond'ın nünevinde ve Thames kıyısında sakin, saygın bir mahalle.

[11] Bu olay daha sonra Norman Wisdom'in pek başarılı olamayan komedilerinden Dine; The Candy-Shop Marie kaynak olmuştur.

[12] Daha sonra büyük ölçüde kendisinin de itiraf ettiği içki alışkanlıkları ve muazzam cinsel iştahı nedeniyle tanınan bir kişi olmuştur.

[13] O zamanki Başbakan Edward Heath'e atıfta bulunulduğu tahmin edilmektedir.

[14] Neyse ki, diğer ikisi Jack Logan'ın Esher'deki evinde, yatakta birbirlerine sarılmış bir halde bulundular.

[15] Büyük çaba harcamamıza rağmen, bu şakanın kaynağını öğrenemedik.

[16] Muhafazakâr Parti'nin sadık taraftarı ve savuncusu. Ancak, romanları edebiyat çevrelerinde pek ciddiye alınmamaktadır.

[17] Amis'in konu hakkında söylediği tek söz, "Askısı çok iyi" olmuştur.

[18] İlk kez birkaç hafta önce tanışmış ve Jamaika puroları ile XVIII. yüzyıl erotik resimlerine yönelik ortak meraklarından sohbet etmişlerdi.

[19] İngiliz popüler müziğinin tartışmasız kraliçelerinden biri sayılan balad şarkıcısı.

[20] 'Congratulations' ve 'Devil Woman' gibi tanınmış şarkıları seslendiren şarkıcı. Bu güne dek çevirdiği filmler (Summer Holiday, Wonderful Life, vs) önemsiz gençlik müzikalleriyle sınırlı kalmıştır.