Edip Cansever

Bezik Oynayan Kadınlar

ADA YAYINLARI

Edip Cansever

Bezik Oynayan Kadınlar

ADA YAYINLARI

İstiklâl Cad., 475/479, Kat: 3

Beyoğlu, İstanbul

1982

ePub düzenleme: Meritokrasi

Birinci Sürüm: Temmuz 2014

Edip Cansever

8 Ağustos 1928–28 Mayıs 1986

8 Ağustos 1928’de İstanbul'da doğdu. İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdi. Kapalıçarşı’da turistik eşya ve halı ticareti yapmaya başladı. 1976’dan sonra yalnızca şiirle uğraştı. Bodrum'da tatildeyken beyin kanaması geçirdi, tedavi için getirildiği İstanbul'da 28 Mayıs 1986’da yaşamını yitirdi.

İlk şiiri 1944'te İstanbul dergisinde yayınlandı. Yücel, Fikirler, Edebiyat Dünyası, Kaynak dergilerinde çıkan ilk gençlik şiirlerini "İkindi Üstü" kitabında topladı. Bu şiirlerde varlıklı, her şeye yaşama sevinciyle bakan bir gencin avarelikleri, duyguları ön plandaydı. 1951'de Nokta dergisini çıkardı. Bu dergi genç şairlerle ve yazarlarla tanışmasını sağladı.

İlk kitabından 7 yıl sonra yayınladığı Dirlik Düzenlik bu dönemin ürünüdür. Bu kitaptaki şiirlerde düşünceyi dil içinde eritmeye yönelen, özlü bir söyleyiş ve çarpıcı biçim arayan, toplumsal eleştiri için mizah aracını kullanan bir tutum görüldü.

1957'de yayınlanan Yerçekimli Karanfil ile kendisine özgü bir şiir evreni kurdu. İkinci Yeni akımının özgün örneklerini verdi. Yenilik, Pazar Postası, Yeni Dergi gibi dönemin sanat yayınlarında şiirsel canlılığı besleyen şairlerden biri oldu.

Şiirinde zamanla sevinç yerini bunalıma, toplumsal dengesizlikleri eleştirme kaygısı yerini yıkıcı bir umutsuzluğa bıraktı. "Dize işlevini yitirdi" gerekçesiyle yeni arayışlara yöneldi. Şiirde tiyatrodan esinlenen diyaloglar kullandı. Nerde Antigone, Tragedyalar, Çağrılmayan Yakup bu dönemin ürünleridir. Yine de İkinci Yeni içindeki bazı şairler gibi anlamsızlığı savunmadı. Kapalı, anlaşılması güç, yine de anlamdan ayrılmayan bir şiire yöneldi. Çok farklı imgeler kullanırken bile düşünce öğesini göz ardı etmedi. Yapıtlarına tutarlı bir bütünlük kazandırdı. Şiirinde düzyazı olanaklarını kullanmaktan da çekinmedi. Yalnız şiirleriyle değil tepkileri ve yaşama biçimiyle de kendisinden söz ettirdi. Sürekli yazan, yayınlayan bir şair olarak ilgileri hep üstünde tuttu.

ŞİİR KİTAPLARI

İkindi Üstü (1947)

Dirlik Düzenlik (1954)

Yerçekimli Karanfil (1957)

Umutsuzlar Parkı (1958)

Petrol (1959)

Nerde Antigone (1961)

Tragedyalar (1964)

Çağrılmayan Yakup (1966)

Kirli Ağustos (1970)

 Sonrası Kalır (1974)

Ben Ruhi Bey Nasılım (1976)

Sevda ile Sevgi (1977)

Şairin Seyir Defteri (1980)

Yeniden (1981)

Bezik Oynayan Kadınlar (1982)

İlkyaz Şikayetçileri (1984)

Oteller Kenti (1985)

HİKÂYE-ROMAN

Gül Dönüyor Avucumda (Ölümünden sonra, 1987)

Şiiri Şiirle Ölçmek: Şiir Üzerine Yazılar, Söyleşiler, Soruşturmalar. Hazırlayan: Devrim Dirlikyapan. Yapı Kredi Yayınları, 2009.

ALDIĞI ÖDÜLLER

1958 Yeditepe Şiir Armağanı: "Yerçekimli Karanfil"

1977 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü: "Ben Ruhi Bey Nasılım"

1982 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü: "Yeniden"

BEZİK OYNAYAN KADINLAR

Cemal Çullu'ya

MANASTIRLI HİLMİ BEYE BİRİNCİ MEKTUP

İşte şu yağmurlar, işte şu balkon, işte ben

İşte şu begonya, işte yalnızlık

İşte su damlacıkları, alnımda, kollarımda

İşte yok oluşumdan doğan kent

Hiçbir yere taşınıyorum, kendime sızıyorum yalnız

Ben dediğim koskocaman bir oyuk

Koltuğun üstünde, aynadaki yansıda

Bir oyuk! sofada, mutfakta, yatağımda

Yaşamayı tersinden kolluyorum sanki

Yetişip öne geçiyorum sık sık. Sözgelimi

Bir iki saatte bitiveriyor bir mevsim

İyi

Bugün pazartesi mi? kapının, pencerenin durumu

Salıyı gösteriyor.

Salondaki büyük saati sattım

Saatin ölçebileceği

Herhangi bir zaman parçası yok

Gittiği yeri bilmeyen böcekler gibiyim

Bir oyuğa, oyulmuş bir yaşama

Ne gereği var ki saatin

Balkona çıkıyorum sürekli

Yollar yollar yollar katediyorum sanki böylece

Bir semtin ilk rengini alıyorum

Örneğin Ümraniye'de bir çay bahçesindeyim

Bazan

Anılardan anılara bir yol

Ve

Anılardan anılara sallanan bahçe

Hangi yaprağı koparsam son anı avucumda kalıyor

İyi.

Yeniköy'de bir kahve içer miyiz, dedim bu sabah

Bu sabah bu sabah

Oralı olmadı kimse —pazartesi miydi—

Oyuğumdan çıkmıştım tam, begonyamsa güller içinde

Nasıl?

Güllerse güller içinde yani

Ve balkon demirinde bir martı. Dedim ki

Deniz şuralarda bir yerde olmalı

Çıt yok evin içinde

Deniz şuralarda bir yerde olmalı

Çıt yok

Sanki dünyadaki bütün çay ocakları kapalı

Ve göklerden tepelere inen bir sokak

Ya da bir akarsuyum ben

Denizse

Şuralarda..

Yok önemi bir iki gün kaldı —martı—

Balkonda

Deniz de öldü sonra, martı da

İyi iyi.

Suyu tutmak gibi bir şeydi hepsi

Günler —seni anımsadığım zaman—

Birden Kurtuluş'tan Taksim'e giden bir tramvay görüntüsü

Mavi bir elektirik çakımı tellerde

Sanki kar yağıyor da sürekli, Tepebaşı'ndayız

Karlar gıcırdıyor ayaklarının altında

Besbelli Gümüşsuyu'ndayız, Rus lokantasındayız

—Ne tuhaf, biz her zaman her yerdeyiz ikimiz—

Şarap içmişiz, üşüyoruz

Dışarda dünya silinmiş

İkimiz ikimiz ikimiz

Böyle birkaç defa ikimiz

Sonra ki bir fotoğrafa dönüşüyor her şey

Nasılsa

Sarı emmiş, mordan çekinmiş, kahverengi bir fotoğrafa

Sahi, kalınca bir şeyler giyinmeliyim ben

Üşümüyorum da

Bende herkes var, diyen bir kızın titrek

Sesleri dökülüyor kucağıma

Dudaklarım kan mavisi bugün.

Biz burda iyiyiz, biz burda çok iyiyiz

Biz burda kırk yaşındayız hepimiz

Dördümüz bir kişiyiz de ondan

İçimizden biri uyuyor olsa, falan filan

Onu bekliyoruz bir kişi olmak için

Evet evet, yanılmıyorum ben

Bir iki kişi kaldığımız zaman yanılabilirim

Doğrusu ya

Yanılmak her şeyi yeniden görmek gibi bir şey oluyor

Duvardaki vitray, begonya

Begonya, vitray

Kurtuluşla Asmalımescit birbirine geçiyor

Bir tramvayın durmasıyla durmaması arasındaki ayrım

Karanfil kokuyorsa biraz

Yeni koparılmış bir demet karanfilim ben

Saçlarını soğuk ve uzun.

Ne diyordum? yağmurlar, evet

Üşümüyorum ürperiyorum sadece

Biçimini zorlayan bir kedi gibi

Dur biraz

Kapı çalındı, hayır, telefon

Telefon kapı telefon

İkisi birden mi yoksa

Yoksa

Ne telefon ne kapı

Bir şimşek sesi hiç olmazsa

O da değil

Ses filan duymadım ki ben

Yuvarlandıkça büyüyen

Bir kartopunun yumuşak sesi mi? belki

İki sesi taşıyan bir ses

Neden olmasın

Biraz önceki gibi

Üstümden biri kalkmıştı —yok canını—

Öyle değil, bir gölgeydi hepsi hepsi

Yer değiştiren gezgin bir gölge

Bahçedeki ceviz ağacından

İçeri sürüklenen.

MANASTIRLI HİLMİ BEYE İKİNCİ MEKTUP

Susmanın su kenarındayız bugün

Ne kadar sevgiyle konuşsak —konuşuyoruz da—

Korkuyoruz gözgöze gelince Hilmi Bey

Korkuyoruz

Sanki gözler rakiptir de birbirine —öyle değil mi—

Ve bir yokuştan iner gibi oluyoruz

Bir yokuştan bir yokuşa sürekli

— Nereye?

— Bilmem ki

Ellerimizde alkol sesleri, saçlarımızda

Alkol sesleri

Dağlarımızda, içdenizlerimizde

Ve günler günlerin içinde öyle yavaş ki

Yerine saplanıyor bir sürahi

Pencereler şaşkın

Perdeler bir uzak yol kadar uzun

Ve balkon

Kendi dudaklarında şimdi

Donmuş bir tavus kuşu

Bir tavus kuşu yontusu belki

Ne tuhaf

Demin de aşağıdan bir bando geçti

Sormak isterdim sana

Bir bando şefinin hüznü nedir Hilmi Bey

Bir bando şefinin uykusu

Nasıl bir uykudur ki Hilmi Bey

Ne kötü

Elimde bir çiçekle yaz geçti.

Ve bugün

Çepçevre oturduk masanın başına gene

Bezik oynadık Hilmi Bey —her gün oynuyoruz ya—

Giysisiz, sadece kombinezonlarımızla —öyle işte—

Oda çok sıcaktı —lal renkli çini soba—

Seniha korse takıyor, yahudi matmazel

Nerdeyse çıplaktı —terliyor terliyor terliyor—

Ve Cemal bir köşeden bize bakıyordu

Bakmıyor gibi bakıyordu

Durmuyor gibi duruyordu da

Benim anlamadığım işte bu

Dün dudağını kesti çarşıda

Kırmızı bir balıkla oynuyordu

Öptü bir ara balığı —neden—

Öperken dudağını kesti

Balık da kırmızıydı, kan da

Ve balık yüzerekten geçti —gördüm iyice—

Dudaklarından

Durdu Cemal gibi biraz ötede

Durmuyor gibi durdu

Ağlamadı, hiçbir şey söylemedi

Bu çocuk anlaşılmayanın ta kendisi

Yalnızca sordu, bu yüzden sana soruyorum ben de

Melekler dişi midir Hilmi Bey

Dişidir diye tutturdu

Yani ben..

Öyleyse neyim

Elimde bir yapma çiçekle.

Adım Cemile ya, çok seviyorum adımı ben

Çocukluğudur insanın adı

Cemal şimdilik Cemal'dir —evet, öyledir—

Benimkisi bir anımsama —Cemile—

Cemal - Cemile: yeni fışkırmış bir marulun sesi

Ezilmiş iki vişne

Ve akşam

Akşam ki sallanacak hamağını buldu

Buluyor

Sular menekşelendi Hilmi Bey

Karpuz lambanın altında

Yorgunum biraz —bütün gün içtim—

Hepimiz içtik

Cemal odasından çıkmadı hiç

Tangolar çaldık üstüste

Eski tangolar —bin dokuz yüz on beşlerde ne vardı

Ben pencereden bakarken

Kimseler ölmemişti

Ölüm diye bir şey yoktu ki Hilmi Bey

Var mıydı?—

Yüzümden bir şeyler aktı aktı

İçim de menekşelendi Hilmi Bey

Gökyüzü gibi bir şey bu çocukluk

Hiçbir yere gitmiyor.

Nedense odasına kapandıkça Cemal

Soyundukça soyunuyor yahudi matmazel

Hırslı bir dişi gibi

Ester, diyorum, Ester

Gülümsüyor hafifçe

Bir başka gülümsemeyi karşılar gibi

Öpüşürken gördün mü sen iki öpüşmeyi

Hilmi Bey

Tam öyle

Hızla giyiniyor sonra, dışarı çıkıyor

Üç kişi kalıyoruz birden

Yeni ısırılmış bir elma gibi kalıyoruz

Parlıyor yeşil tarafımız kendi aydınlığında

İçimde bir soğukluk

Dışımda bir begonya.

Karanlık iyice dışarısı

Rakımızı bitirdik —üçümüz—

Cemal odasından çıkmıyor

Birazdan Ester de gelecek

Koltuğa çökecek, bir sigara yakacak

Gene bir haç gibi olacağız dördümüz

Bir evin içinde kocaman bir haç

Kutsal değil, kirli

Coşkulu değil, kırık dökük

Sevinçle çekeceğiz onu kendimize.

MANASTIRLI HİLMİ BEYE ÜÇÜNCÜ MEKTUP

Yaşamaya yerleşiyor Seniha

Kendi yaşamına

—Güvercinsiz bir avlu mu? olabilir

Sırları dökülmüş bir ayna?—

Oysa çok geçti

Yıllar yıllar yıllar

Her geçen yıl elinde sanki

Yıprak, filizi yıllar

'Şey' sözcüğü gibi bağıntısız

Ağaççileği gibi durduğu yerde bir ezinti

Piyano tuşları —tek tek bakıldığında—

Çarçabuk bir göz atıldığında aynntısız —beyaz—

Yıllar

Seniha

Gözlerinin altı uzun menekşe.

Dün korkuttu beni —bazan oluyor—

Kocası İzmir'de yaşıyor, Karşıyaka'da

Sahici bir ayrılığın dikişini dikiyor Seniha

Mavi mavi

Usul usul yani

Kocası —ben sevmedim hiçbir zaman—

İkizini bulmuş diyorlar. Seniha aldırmıyor pek ,

Aldırmıyor da

Pudralar, kremler tiksindiriyor onu

Bu yüzden Bohemya kaseyi kırdı dün sabah

Saçlarını kesecek oldu

Sonra da sustu sustu sustu

Akşama dek

Hüzünler acılaşıyor Hilmi Bey

Geceler katı ve parlak

— Ansızın yere düşen

Laciverdi bir kestane sesi—

Acılar da acılaşıyor gittikçe

Sanki

Bir azarlanmayla ölümünü düşünen çocuklar gibi

Ödünç alıyorum seni bazen

Çoğu kez geceleri

Niye almayayım —kaç güz geçti—

Islak kaputun gibi kokardı güzler

Seni sevdiğimi unutmuşum Hilmi Bey

Seni de unutmak istiyorum artık

Unutmak! ama nasıl

Sözgelimi çok hızlı oynuyorum beziği

İçkiyi çabuk çabuk içiyorum

Her şey bir hıza dönüşüyor —çoğu zaman-

Odamı giyiniyorum

Odamı soyunuyorum

Yerlerini değiştiriyorum eşyaların

Dışarı çıksam, bir tramvaya binsem

Bir durak ötede hemen iniyorum

Boynumdaki annemden kalma kolye

—Pembe bir buğu, uçup gidiyor—

Bazan koparıyorum, yeniden diziyorum

Gökyüzünde kalın sırça ben

Dünyaya tutuyorum kendimi, bakılıyorum

Nedense hep böyle sanıyorum

'Nerdesin, akşam oldu'

Biraz anımsıyorum

Sen bahçe kapısından girerken

Bir kendim gibi caddelerdeyim

Zamanın minesi soldu Hilmi Bey

Demeye getiriyorum.

Geçenlerde Nisuaz'a gittim

Cemal'e birlikte

Hasır koltuklara oturduk

Dışarda kar serpeliyordu, iki elma, külde pişirilmiş

Giderek küçülüyordu —gözleri Cemal'in—

Kahveyle konyak içtim

Cemal tarçın içti, konuştu biraz

Herkes bana bakıyor, herkes bana bakıyor, herkes

Bana bakıyor —bana öyle geliyor—

Bacaklarım —işte!— güzeldir çok

Aralık kapıdan kış kokusu doldu içeriye

Ürperdim —işte!— omuzlarım da güzeldir

Ama ben

Kaçarak yaklaşıyorum her görünmeye

Uzaktan uzağa gözgözeyim

Uzaktan uzağa öpüşüyorum

Uzaklarda biriyle sevişiyorum

Erkeğe benzer yalnız bir dişiyim ben

Evet evet öyleyim

Hiç değilse öyle olmalıyım

Her neyse..

Az sonra Muhassen geldi —tanımazsın-

Kurtuluş'ta, aynı caddede oturuyoruz

Sevişmenin gölgesi gibidir yalnızken

Düşünmenin dişisi

Evini işletiyor —bana ne bundan—

Konyak içiyor o da

Sonra bir konyak daha

Kıpkırmızı gülüyor —gülsün, iyi—

Bütün gövdesiyle gülüyor

Bende gülüyorum

Vitrinlerdeki kesme bardaklar

Şarap şişeleri, bir gemi resmi

Gülüyor durmadan hepsi

Karşıda bir ev, kırk odalı sanki

Her odada bir boy aynası

Her boy aynasında

Beyoğlu'nun bir parçası

Durmaksızın gülüyor

Yağan kar hemen eriyor yere düşer düşmez

Gülmüyor, gülümsüyor

Makyajını tazeliyor Muhassen

Kalkıp gidiyor

Acının kış ayları, diyor birdenbire Cemal

İçine çekilip de soğuktan

Oyuncağını orda bulamayan

Bir çocuk gibi

—Evet, hiç çocuk olmadı Cemal

Olmayacak da—

Kalkacağız birazdan

Acının kış ayları

Ne yapsam belirsizim.

Eve dönüyoruz —soldu minesi zamanın—

Bugün de bir şey yaptık

Tam kapıdan gireceğiz

Uzakta bir laterna sesi

Bir kadın ağlaması

Pencereden sarkıtılmış bir sepet

Sepette bir karnıbahar patlaması

Sarı elmalar

İçeri giriyoruz

Bu kapı hiç değişmez mi, diyor Cemal

Bu kapı

Ve her şey.

CEMALİN İÇ KONUŞMALARI - I

Bir şeyler çiziyorum buğulu cama —ben—

Cemal'in ıslak sesi

Kayıp gidiyor buğulu camda

—Bir sabah yağmurunun en küçük tanımıysa

Şu benim sesim—

Çizip çizip siliyorum sesimi

Birden odayla dışarısı birleşiyor

Ve birleşir birleşmez

Çıkarıp cebinden büyük aynasını gök

Bir istasyonda yolcularını bekleyen

İnsanlar gibi hafifçe gülümsüyor

Bana

Elimi sallıyorum içimden

Buruk içimden

Belli belirsiz.

Yaşlı bir çocuğum ben, çocukların en yaşlısı

Ağzımda sakız tatlısının hiç eksilmeyen tadı

Sevilince kendimi tadıyorum bir de

Kendime dönüşüyorum

—Ah içimin derin rengi

Yoğun kokusu—

Biraz önceydi

Yalova'da bir oteldeyiz

Çok büyük bir oteldeyiz —hepimiz—

Çiçekler var —çok büyük— ağaçlar gibi

Kırmızılar uzun, uçsuz bucaksız

Sonra bir vapurun bayrağı

Görmüştüm

Annemin yakut yüzüğü

Görmüştüm

Ben herkesin oğluydum o zamanlar

Kalabalıktık.

Elimi buğulu camdan çektim

Saçlarım doldu yüzüme

Saçlarım neden böyle uzun —kimbilir—

Sevmiyorum hiç

Yalnız yapıyor beni

Hem niye

Herkesin özlemi benim özlemim değil ki

Az konuşuyorum bu yüzden

Tenhalarda duruyorum

Sanki yaşamım benim

Önce bir susuzluk vakti

—Suyu musluktan içiyorum sık sık

Kimseye göstermeden

Böylece

Hiç mi hiç bitmiyor içmem—

Nisanın ıslak sesi

—Kocaman bir gül haziran—

Gelip gelip vuruyor

Uzaktan bakıyorum

Kış aylarına bakar gibi

Kirli

Çift kollu bir lambaya benziyorlar

Seniha teyzemle annem

Bezik oynuyorlar gene

Masada rakı sürahisi —dilim dilim ve renkli—

Tabakta solgun meyvalar

—Sanki kimse birbirine bir şey demedi—

Ve

Suyu çekilmiş portakallar portakallar

—Ne? ne zaman? şimdi unuttum

Büyükannemin ölüm saati—

Ester vazoya çiçekler yerleştiriyor

Pembe sesiyle

—Baharı yerleştiren bir tanrının elleri—

Kokusunu duyuyorum uzaktan

Hayır, kokusunu düşünüyorum

Benim olmayan kokular..

İnsan kendi kokusunu bilir mi

Bilmem

Bilemez

Ama annem Ester'in

Ester'se annemin kokusunu biliyordur

Sanırım bazı kokular da duyulmaz, görülür

Ben gördüm

İşte şu karşıki bahçenin kokusu

Toprakla güneş karışımı bir koku

Ben gördüm

Büyükannemin ölüm kokusu

Gördüm ben

Sonra annemi bir kokuda gördüm iyice

Seniha teyzemi de

Çok ağır bir kokudan gelmiş oluyor teyzem

Muhassen'den döndüğü zaman

O evden

İşaret parmağına benziyor bazı kokular

Gösteriyor gösteriyor gösteriyor

Demin yanından geçtim

Bugün başka türlü kokuyor Ester

Dudağımı kanatan balık gibi değil

Baharda kar yağar mı, öyle kokuyor

Kapısını ilk kez açıp da

İçeri giriliveren

Yeni bir ev gibi kokuyor

Bin türlü kokuyor bugün Ester.

(Çok geniş bir çayırda yürüyorum yürüyorum

Ezilen otlar gibiyim

Ezilen otlar gibiyim ayaklarımın altında

Kendi ayaklarımın

Nedense

Bu böyle hoşuma gidiyor.)

CEMALİN İÇ KONUŞMALARI - II

Odamın penceresi yok —daha iyi—

Kendime bakıyorum ben de

Kendimden sarkmış kollarıma

Kendimden damıtılmış gözlerime

—Bakmıyorum, duyuyorum onları sadece—

Böylesi iyi, çok iyi

Kapıyı kilitledin —kapımı—

Salonda gürültüler, ut sesleri

Muhibbe gelmiş olacak Burgaz'dan

Birkaç kere gördüm

Şişmandı çok, beyazdı

Saçları mavi gibiydi —öyleydi—

Maviler saçları gibiydi

Açık denizlere benzerdi

Ve yüzü

İbrişimlerle dolu

Gizemli bir dikiş kutusuydu sanki

Geçen yaz denize girdiğim günler..

Anımsıyorum

Ne vardı ortalıkta maviden başka

Sadece bir martı —o da maviyle beslenen—

Gördün mü demiştim kendi kendime

Mavilik de çocukluk gibi

Unutulmayacak hiç.

Evet, Muhibbe

Parası bitince gelir bize

Bir iki gün kalır gider

Sabahtan akşama ut sesleri

Rakı sofraları

Yüzünde, göğsünde, ellerinde

Dışa kaymış ibrişimler

Ek: bir fayton sesinin sessizliği de

Ölümü anımsatan bana

Ölmüştü —büyükannemdi—

Ölü yıkayıcılarını görmüştüm ilk defa

Dudakları yemyeşil biri

—Karıştırıyor muyum yoksa

Bir sirk afişindeki adamla—

Seslenmişti, anımsıyorum

Hiç değilse pedikürlerini silin!

Sonbahardı.

Odamın penceresi yok —iyi ki yok—

Konuşuyorum kendimle

Cemal! herhangi bir mevsim anımsar mısın

Yaz aylarının dışına kaymış

Biraz

İçinde sevgilerin soluk aldığı

Anımsar mısın

Ve yazlar yuvarlak mıdır Cemal

Oval mıdır

Çizgi çizgi midir yoksa

Herkes bir yerlere gider

Bir yerlerden gelir de ondan mı

Gelinciklerle tuzlu suyun sevişmesi miydi

Ne dedin

Sen öyle bir yere gittin de ondan

Geçen yaz

Sürdün dudaklarına gelincikleri, sürdün sürdün

İri bir ruj lekesine benzetinceye kadar

Sonra da öptün kendini, öptün öptün

Orası neresiydi, unuttun şimdi

Adsızlığa çok yakışan bir yerdi.

Akşamüstlerinin bir çıtırdısı vardı Cemal

Var mıydı

Belli belirsiz —anımsar mısın—

Bir atlıkarınca gibi dönüyordu deniz

Gündoğusundan günbatımına

Aynaya baktındı durup dururken

Oteldeki büyük aynaya

Gözbebeklerin kırmızıydı —bir an—

Dönüyorlardı boyuna

Çıkarıp attındı onları

Denize attındı, anımsa

Bir çift balık olup geri döndüler

Ruhundaki külleri yaktılardı.

Ut sesleri kesildi, iyi

Uzaklarda bir fıstık çamı yarıldı ortasından

Bir kuş ölüsü düştü —sanki—

Bölündü sesler de

Bir faytonun sessizliği de bölündü

Dudaklarını açtın kapadın

Çekilmiş ağlardaki balıklar gibi

Birden gelinciklerle doldu dünyan.

İnsan iki kişi olmalı, değil mi

En azından iki kişi

Sen yalnızsın

Yalnızlığın her zamanki ikindisi.

(Yürüyorum yürüyorum otlarımın üstünde

Ezile ezile ben

Bir şeyi ilk defa duymanın belirsizliğim

Yavaşça ataraktan üstümden.)

CEMALİN İÇ KONUŞMALARI - III

Ben mi konuşuyorum —Cemal mi—

Tanrının taşları mı konuşan

Birbirine geçmiş sımsıkı

Yollar boyunca uzayan uzayan.

Kurtuluş'tan çok uzaklardayım

Birbirimizden çok uzaklardayız

Çok yakınız birbirimize —tekdüze günler-

Ester parmaklarını geçirmiş kalbine

Yeşim taşlı iğnesini yoklar gibi

—Sıkıştırılmış bir sandviç sesi—

Sürekli anneme bakıyor

Annemse bir elinde rakı kadehi

Ötekinde kâğıtlar

Oyun kâğıtları

Teyzeme bakıyor sürekli

Teyzemse yaratılmakta olan bir anıya benziyor

Bakışları anlamsız

Gölgeli

Kendine bakıyor olmalı

Ne tuhaf, herkes bir yerlere bakıyor

Hiç kımıldamadan

Bir ışık parçası düşüyor annemin yüzüne

Arada kovmak için elini sallıyor yalnız

—Dalgınlık, başka değil—

Neyi bitiriyoruz, neyi başlatıyoruz

Neyi bekliyoruz, bilmem ki

Kapı mı çalınıyor ne —gidip açıyorum—

Kimse yok

Peki

Nasıl karşılanır yok olan bir şey

Karşılıyorum

Birlikte salona geçiyoruz.

Oturuyoruz karşı karşıya

Yok olan şeyle ikimiz

Sarı koltuğa çöküyor o —her şey sarı zaten—

Ben kahverengi koltuğa oturuyorum —her şey kahverengi—

Kimse görmüyor bizi

Göremezler ki

Uçup uçup konuyoruz yerlerimize

Bir konfeti demetinden kopmuş gibi

Düşlerimizden .saçılmış gibi

İyi eğleniyoruz yok olan şeyle ikimiz

Sigarasını yakıyor o

İyi, yaksın

Bardağına cin koyuyorum

Ağır ağır içiyor

Her şeyin tersini taşıyor yüzü —sanki—

Ve taşırıyor

—Bir şair de olabilir, bir ermiş de—

Yürüyor pencereye doğru

Geri dönüyor

Birden

Çaydanlıktan ayaklarıma dökülen

Kaynar suyun acısını geri getiriyorum

Ve öperken dudağımı kanatan balığı

Ve hemen unutuyorum

Ben unutur unutmaz

Gümüşle altın karışımı bir tramvay geçiyor caddeden

Pırlanta kolyeler açıyor ağaçlarda

Şehrayinler dönüyor katlarında beynimin

Işıklar ışıklar içinde atlıkarıncalar

Anlıyorum

Gezintiye çıkmış mutluluk o

O, yok olan şey

Büyüyünce bulacak

Büyüyünce sevecek beni

Yeniden çalınıyor kapının zili

Açıyorum

Sık sık çalıyor

Açıyorum açıyorum

Bembeyaz bir alan oluyor mutluluk

Bembeyaz bir kalabalık

Gittikçe uzaklaşıyor annemle teyzem

İki tek nokta gibi

Kalıncaya dek.

Bağırıyorum bağırıyorum

Beyaz çimenler, beyaz çimenler!

Yok oluyor düş

Yok oluyor sanrı.

İkaros'um ben

Kimse artık beni görmüyor.

MANASTIRLI HİLMİ BEYE DÖRDÜNCÜ MEKTUP

Yıllar geçmedi, yıllar eskidi

Dokunduğum yerde kalıyorum

Yaşlı bir kelebek gibi.

Yeni bir renk buldum bugün, suyun atkısı rengi

Oyuğumdan çıktım

Çıkmamı duydum

Bir süre yürüdüm yürüdüm

Hiç kimsenin ağzını dayayıp da

Suyunu içmediği bir çeşme gibi durdum

Durdum ki

Önce bir elektrik mavisi çöktü içime

Sanki bir suya anlatıldım da bilinemedim

Ben

Benzersiz bir geyiği okşar gibi

Sevgisizliği okşayıp geçtim

Yol boyunca insanların

Uzak yakınlığını

Okşayıp geçtim

Sinema girişlerindeki fotoğraflara baktım —bir süre—

Çürük elma kokulu bir sokağa girdim

Küçük bir alana çıktım

Cemal'i okuldan aldım

Sonra..

Kestiydim saçlarını çoktan

Gözleri bir çift medüza şimdi

Cemal'in

Kurtuluş'ta unutulmuş bir bahçe için

Bahane Cemal

Kollan iğreti, kısa

Kır yollan gibi tekdüze bir anlatım yürüyüşünde

Anlamsız

Ve yanyana gelince beton yapılarla

Hep aynı soğuk ve yapışkan hüzün

Yedeğine alıyor ikisini de

Oysa pencerelerden sarkan ışıklar bile

Herbiri başka başka

Acılar başka başka

Her günkü sözler, her günkü konuşmalar

Aynı plaklarda aynı şarkılar

Tutmuyor hiç birbirini

Ve

Mutluluk

Bir kibrit çöpü ne kadarcık yanarsa.

Eski bir lokantadayız Hilmi Bey

Beyoğlu'nda, arka sokaklarda

Karşıdaki vitrinde

Yeni cilalanmış bir tabut

Bu garip gün sonundan sanki

Pespembe üç haç eklenmiş ağzına

Cemal'in

Sadece pasta yiyor şimdilik

Duvardaki denizkızına bakıyor ara sıra

Bir düğmesi kopuk ceketinin

Tırnakları tertemiz

Gömleği buruşuk —biraz—

Bazı belirtiler bazı belirtilerle buluşunca

Sözleşiyor kafasında insanın:

Bu çocuk beni hiç sevmedi

Sevmeyecek.

Kim kimi sevdi? kim kimle yaşıyor ki?

Bezik oynuyoruz, rakı içiyoruz

Ve konuşmuyoruz gerekmedikçe

Arada mektup yazıyorum sana

Ah, olmayan sana. Hiç olmadın ki

Bunu kendime, Cemile'ye söylüyoruz.

Bitti yalnızlıklar, bir büyük yalnızlık var artık

İki kaktüs gibiyiz Cemalle ben

Kendi çöllerimizden koparılmış.

SENİHA'NIN GÜNLÜĞÜNDEN /I

Gözlerimden uçtum —bırakıp eski gövdemi—

Aynanın önünde durdum

—Kenarları saydam yapraklı aynanın—

Omuzları açık giysimi giydim —siyah—

Topaz kolyemi taktım

Göğsümün ortasına bir gül yerleştirdim

Acı, apacı bir gül

Dışarı çıktım

Muhassen'e uğradım —çağırdı demin—

Firuze ve turuncu deniz kabuğu alaşımı Muhassen'e

Yedi lamba, yedi güvercin saçlarında

Ve eşyalarında bir başkalık: 'çabuk-güzel'

Her şey 'acele-sıcak', 'acele-yerli yerinde'

Her şey, ama her şey

Bir düğün öncesi gibi

Uzun bir deniz yolculuğu sonrası

Bir yerden bir yere taşınma

Yitirilmiş duygulara bir göz atma yaklaşımı belki

Rüyamda da görmüştüm dün gece

Yedi gelin, yedi güveyi

Serpantinler, konfetiler içinde

Ağzımda bir sakız çiğneme kımıltısı

Şuramda duymadığım bir duyma

Bir elimi kalçama koyuyorum

Kimim ben?

Seniha!

Çağırmadım ki 'kendimi

Sordum, o kadar

Ben kendimi kendime sunuyorum, o kadar

Bu işe çok uygunum, o kadar

Toprağına karışmış bir çiftçi gibi

Bir gün: yüzü olmayan bir erkek

Bir gün: yanmış süt kokulu bir oğlan

Gözkapaklarımı indiriyorum

Lacivert bir jaluziyi indirir gibi

Kendimi kendime sunuyorum —ben Seniha—

Bunu hep böyle yapıyorum.

Bugün de böyle yaptım

Önce bir sigara yaktım, usul usul giyindim

Bluzumdaki bir iki kırışığı çektim düzelttim

Perdeleri açtım

Pencereyi de açtım —açık bıraktım—

Merdivenleri indim —çok yavaş indim—

Kimseye rastlamadım

Dışarı çıktım: işte ilkbahar!

Yürüdüm yürüdüm

Ben ki herkesin bilmediği

Birtakım şeyler yapan biriydim

Böylece çok göründüm

Nedense öyle sandım

Yüzler silindi, olmayan yüzler

Sis, duman, pus gibi yüzler

İnce bir çubukla sigarasını içen Muhassen

Yitti, yitiverdi hepsi

Fırlattım göğsümdeki gülü havaya

Pembe pembe bakındı boşluk

Selamladı beni

Hayır, mutsuzum.

Evet mutluyum

Bir mutluluk yokmu her çelişkide

—Var! Varsa niçin? —

Yedi lamba bir arada

Bir arada yedi güvercin

Muhassen

Bir anlamda ‘çabuk-güzel’

Bir bakıma ‘çabuk-çirkin’

Anlıyorum

Ben sadece armesıyım o katedralin

Dünya ise çalmaya hazır

Koskocaman bir org gibidir

Ama çalmadan

Katedralin avlusuna düşüp

Düşüp de parçalanan

Bir org gibi..

—Sevişmek!

Kimse kimsenin olmasın—

Ah bu nisan yağmurları

Hüznünü kaybetmiş çocuklar gibi şaşkın

Yağıp bitiyor

Bitsin

Çok tenha bir kahvedeyim

—Ah, aşkların çocuk bahçesi

Neden ömrün çok kısa—

Neden buruk bir özlemdir anılar

Ve özlem olarak kalacaktır da

Hayır!

Seniha!

Evet, çağırıyorum seni

Şimdiye ve sonraya

Bir başka yanıt:

Yok o da.

Sadece bir özlemim ben.

SENİHA'NIN GÜNLÜĞÜNDEN /II

Bir ruh mu bu kadın —Cemile—

Nereye değdirsem ellerimi

Masaya, perdeye, konsola

Onunkine değmiş oluyor biraz

İnatla çekiyorum. Ellerimi çoğu kez

Gizlemem bundan.

Tren istasyonlarına gidiyor —nedense—

Bir başına oturuyor parklarda

—Cemalle bazan—

En çok da akşamüstleri

Bilmem ki bu gizemli saatlerde ne buluyor

Dolaştığı yerleri mi süslüyor

Doğayla, kentle süsleniyor mu yoksa

Birini mi bekliyor —kimbilir—

Kendiyle değil, sadece duruşuyla

—Vakitsiz çiçek açmış bir nar ağacı

Bulanık günün içinde—

Ve ağır ağır, bir ibre gibi

Tam kendine dönüyor ki

Eve koşuyor acele

Odasına kapanıyor

Yazıyor yazıyor yazıyor

Kitliyor çekmecesine yazdıklarını

Telaşla çıkıyor odasından

Cemile, diyorum, derdemez

Yüzüme bakmadan rakısını dolduruyor

Ester'se bir ucunda salonun

Bakıyor bakıyor bakıyor bize

Cemile'ye

O kadar bakıyor,ki

Sanki yazdıklarını okuyor

Saat on yedilerde böyle oluyor.

Masa ortüsündeki kırmızı lekeyi

Yıllardır silemedim

—Şarap lekesi? belki

Değişti rengi artık—

Anımsıyorum

Kimin vurduğunu o tavşanı

Bembeyaz bir kayanın dibinde

Ve bembeyaz bulutlar vardı gökte

(Ölen her canlının son sesi

Bir yaşam dolusu sesten

Daha çok akılda kalıyor)

İşte bu onun sesi

Elinde bir tüfek, utkuyla bağırıyor

İzmir'de, Karşıyaka'da

Saat on yedilerde

Olursa bir de böyle oluyor.

Fransız okulunda bir öğle sonrası

Bütün yüzlerde bir öğle sonrası

Şiirler okuyorum Rimbaud'dan

«Bir akşam kucağıma oturttum güzelliği

Acı buldum onu, sövüp saydım.»

Anımsayamıyorum gerisini

—Kaç yıl mı geçti?—

Elimi tutmuştu o oğlan

Gözleri griyle karışık mavi

Yüzünde güneşle parlayan çiller

—Kaç yıl mı geçti?—

Gelip çatlıydı o düğün günü

Pera-Palas'ta bir akşam

Akşamın en ince köşeleri

Kimler yoktu ki —o zamanlar çok kalabalıktık—

Bir fotoğrafta tam on yedi kişi

Fotoğraflar..

(Yaslamış bir ağaca omuzunu

Ben

Birlikte bir gülü tutuyoruz

Onunla ben

Bir vapur güvertesinde, denize bakıyor

Ben

Bir otel kapısındayım, izmir'de

Ben.)

Zamanlar geçtikçe neden

Mutluluk mahzunluk oluyor fotoğraflarda

Acaba

Keder mi, acı mı, hüzün mü dünyanın rengi

Mahzunluk mu yoksa yaşam

Ve doğruyu söyleyen yalnız

O mu, Rilke mi

Ölümünü içinde taşıyan.

Aşk mı yok ettiydi kocamı

—Ah, aşkların çocuk bahçesi

Neden ömrün çok kısa—

Oysa

Başlamak ne kadar güçtür, ne kadar incelikli

Sürdürmek, sadece sürdürmek

Öylesine kolay:

Hiçbir şey olmamış gibi

Kalp atışları, saat zembereği

Yıllar yıllar yıllar

Çözülmemiş bir bıkıntıyla birlikte

Kalıcı bir gülümseme yapıp da sevgisizliği..

Ek: bugün pazartesi, belki de pazartesi.

SENİHA'NIN GÜNLÜĞÜNDEN /III

'Evler'den birindeyim, dışarda kar yağıyor

Üstüme kar yağıyor. Kalbimin

Atışlarında eriyor kar

Üşümüyorum, üşümek elimde değil

Hiçbir şey elimde değil

Sevmek istiyorum, sevemiyorum

Çarpıyor birbirine kalbimin kapıları

Gülmek istiyorum, gülemiyorum

Öne geçiyor acılarımın çizgileri

Vermek istiyorum, veremiyorum

Geri çekiyor beni tenimin güçlü dokusu

Konuşmak istiyorum, konuşamıyorum

Kapanıyor büsbütün dudaklarım

—Demiştim, pembe bir çizgi olsun

Düğün çağrımızda o gün—

'Evler'den birindeyim, dışarda kar yağıyor

Aynada kar yağıyor parıltılarla

Abajuru yakıyorum: sarı kar

—Üç parmakla bira bardağını

Hafifçe tutan elim—

Dudağımı boyuyorum: pembe kar

Cemal'i düşünüyorum: acı kar

Ester'i düşünüyorum: kar duruyor

Cemile?

Kar yağmadı sanki. Kar

Duygulara göre bir yağıp bir duruyor

—Demiştim o gün, o gece

Ve sonraları

Kan karda kaldı—

Kurtuluş’ta kar yağıyor—ne zaman yağsa—

Şöyle bir koltuğa çökerdim eskiden

Bacak bacak üstüne atardım

Hemen bir sigara yakmak gelirdi içimden

(Oysa şimdi yataktan yere değen bacaklarımın

buruşuk bir etekliğe sarınıp da tozlu bir

halıya basması biçimindedir her günkü

oturmam kalkmam

Ve içime doğru yürüyen bir ağrı duyarım ne zaman

kırmızı bir elmayı soysam

Ve şimdi

Her yengi, her yenilgi

Her tutarsızlık, her ikilem

Güzelliğimi doldurur benim

İstesem de eskiyemem

Ve artık

Çok sesli bir müziğimdir ki ben

Tek zevki duyarken gövdemde

Kendimi kendime sunarken.)

'Evler'den birindeyim, bir org sesi bu

Yağdıkça yağan kardan

Çoktan eskimiş olmalı, diyorum katedralim

Ya da çökmüş olmalı çoktan

(Aşağıdan çağırıyorlar, usul usul iniyorum

merdivenleri, basarak çiçekli karların üstüne,

rengarenk. Karşımda cüce bir kadınla kambur

bir kadın ayaklarının altından gülüyorlar bana.

Gülüyorum ben de yağan kara ve çöken katedrale

ve onlara. Söyleşiyoruz ayaklarımızın altından

Ve

Geldikleri gibi gidiyorlar, hiçbir iz bırakmadan,

hiçbir iz bırakmadan, hiçbir iz bırakmadan.)

Giyinip dışarı çıkıyorum hemen

Ben bu 'evler'e sığamam.

SENİHA'NIN GÜNLÜĞÜNDEN /IV

'Ve ölüm bahçesini buldu'

Oteller imzamdır benim

—Ah güzel yaşam! sevgilim ölüm!—

Şimdi bir otelin apacı sevinciyim.

Ey bardak taşıyanlar, kış ustaları

Sonbaharda ne yaparsınız

Ben ne yaparım

Kendime başka biriymiş gibi bakmaktan

Arta kalan bir çift gözü de

Kimbilir nerde bıraktım.

Ah güzel yaşam! sevgilim ölüm!

Göğsümden bir düğme daha çözdüm

Saçlarımı taradım

Yüzümdeki beni koyulaştırdım

Pudra süründüm biraz —hayır, iğrenmiyorum artık-

Kırıştı göz kenarlarım çoktan

Çantamı açtım kapadım —neler yoktu ki—

Bir ayna

Bir katedral fotoğrafı —renkli—

Sonbahardan da büyük

Boş bir tabut deseni

Anahtarsız bir anahtarlık

Adresler —hepsini yırttım attım—

Bir şiir kitabı Nerval'den

—Ölünce tanrının

Bir ikinci yaşamım

Yaşamayı uman Nerval'den—

Telefonu açtım —bilmem ki neden—

Rastgele çevirdim: iğrenç bir kadın sesi

Tanrım!

Hemen kapadım.

Ah güzel yaşam! sevgilim ölüm!

Ben yalnız ikinize hayranım

Bilin ki gitmiyorum 'başka evler'e artık

O günden bugüne hiç çağrılmadım

Kapandım kapandım kapandım

Kabuklu bir deniz hayvanı gibi demin

Yağmurluğumun içine

Fırladım caddelere çıktım

Günaydın, dedim.sütünü esirgemeyen

Eski bir mezar taşına

Günaydın!

Ne güzel bir duruşun var senin

Doğayı kımıldatmadan

Islandım

Kıyılara indim, ıslak kumlara bastım

Ayak izlerimi sevdim, okşadım

Dolaştım dolaştım

Bir bankaya girdim çıktım

Biri bacağımı elledi tramvayda

Ses çıkarmadım

Ah güzel yaşam! sevgilim ölüm!

Seniha!

Seni bugün kıskandım

Otele döndüm akşama doğru.

Not: Ben bugün biraz

Yaşamı kımıldattım

Bir bardak konyak içtim ve

Ölüme kurulandım.

SENİHA'NIN GÜNLÜĞÜNDEN /V

İşte

Gördün

Demek ki böyle

Pencere pervazını —kirli çok—

Boyası dökülmüş yer yer

Lekeler lekeler lekeler

İşte, gördün, demek ki böyle

Koruklar sarkmış her yandan

Donuk, tozla kaplı koruklar

Ve lacivert bir görülmeyle

Ve

Limanın insan kokulu gürültüsüyle

İşte

Gördün

Demek ki böyle.

Gördün, görüverdin hemen

Demir arabayı rayların üstünde

Ve tahta bacaklı adamı —güneşe bakan—

Bakışlarında bir zamandışılık —öyle—

Gördün

Demir arabayı

Rayların üstünde

Ve tahta bacaklı adamı

Gürdün, görüverdin hemen.

Duydun

Duydun ki o boşluk sendin. Katedral

Ayrıca bir boşluktu senin içinde

Senin senin senin

Hayır!

Dudaklarını büzme

Ayaklarını —evet— daya oraya

Oraya oraya

Tezgaha : koy dirseğini —koydun mu—

İyi tut bardağını —iyi tut—

Bir iki kez döndür avucunda

Seniha!

Gördün mü bak

Buğulu bir hiçliktir, değil mi

Aynada titreşen bardak

Ve her şey

Değil mi, budur

Bir ölünün bir ölüye sorduğunu sormak.

Üç çiçek koymuşlar üç ayrı vazoya

Şuraya şuraya şuraya

Kalbindeki buruk pembelik

Bundan

İşittin işitmedin —ne çıkar—

Konuşur gibi onlar satıcısıyla.

İki kişi durmuş köşede —tam köşede

Düzenli bir biçimde konuşuyorlar

Sen dişlerini vuruyorsun birbirine

Titreyerek yalnızlıktan

—Sanki İstinye'yi dönünce

Porselenler yapıştıran bir ermeni var-

Kuşlar kuşların yanına, yapraklar

Yaprakların yanına

Hiçbir şey yalnız kalmıyor

İnsandan başka dünyada

Seniha!

Duymuyorsun sen kendini

Başıboş bir müzik gibisin kırlarda,

Gün kendini yiyor —gün bile—

Üç çiçekle akşam oldu, ne yapsan

Kapıdaki çıngırak., yaşam ne çabuk geçiyor

Çıngırak

Gün erkek oldu Seniha

Denizden çıktıktan sonra

Giyinmek kadar güzel

Gün erkek oldu

Gün senin oldu Seniha

Upuzun gözlerin ki —lacivert—

Örtüldü akşamın asmalarıyla

Unutma, yaşamından iyisin

Yaşamın senden iyi

Kutsalsın, görkemlisin, kendine verilmişsin.

SENİHA'NIN GÜNLÜĞÜNDEN /VI

— Kapının arkasında ne var

— Hiç!, hiçliğin adı

— Kapının arkasında ne var

— Kapının arkasında mı? tanrı

— Kapının arkasında ne var, kapının

— Bilmem ki ne var arkasında kapının

— Kapının arkasında ne var

— Bir bahçe, bir su kovası, içi boş

— Kapının arkasında..

— İncil

— Kapının arkasında ne var

— Bir tepe, boşaltılmış onun da içi

— Kapının arkasında ne var

— Bir duvar, tuğlasız, unutmuş dülger malasını

— Kapının arkasında ne var

— Havası kaçmış bir deniz yatağı

— Kapının arkasında ne var

— Bir çift kadın ayakkabısı —siyah—

— Kapının arkasında..

— Sökülmüş bir laterna, kutusu kalmış

— Kapının arkasında ne var

— Kurumuş böcek kabuklan, suyu çekilmiş bir deniz

— Kapının arkasında..

— Bir kuru kafa

— Kapının arkasında ne var

— Kapının arkasında mı? hiç!.

Belli belirsiz bir şarkı.

Odamdan çıktım

Koridoru geçtim —kimseler yoktu—

Merdivenleri indim —kimseye rastlamadım—

(Muhassen'den son kez çıkarken

Kimseye rastlamadım)

Bara baktım —kimseler yoktu—

Bir kadeh aldım, konyak doldurdum

Kadehi iki parmağım arasında tuttum tuttum

Kısarak gözlerimi kendime baktım

Otel, Ben, Konyak —neden olmasın—

Tanrı - İsa - Ruhülkudüs, dedim

Ben böyle dedim, acaba

Kimlerin avuntusuydum.

Dünyaya bir kere daha baktım cam kapının ardından

Dünyanın kokusunu duydum

Kendi kokumu?

Elbette duydum

Geçmeyen bir kokuydu —yaşlılık kokusu mu—

Çıkardım çantamdan Chanel'imi

Biraz süründüm.

Dedim ki,bugün de bitti gündüzüm

Otel, Ben, Konyak

Tanrı, İsa, Ruhülkudüs

Vahşetin son öyküsüyüm

Belki ilk öyküsüyüm

Işığımı söndürdüm: beyaz karanlık.

SENİHA'NIN GÜNLÜĞÜNDEN /VII

Özür dilerim dünya

Ben bu otelden çıkamam

İmza: Seniha

ESTERİN SÖYLEDİKLERİ

KENDİME

Kimseye karıştım mı? hiç karışmadım

Bu ki bana tuhaf sayılmadı

Gözleyip sordum mu hiç? hayır sormadım

Bu ki bana yalan sayılmadı

Acımak işim miydi? hayır

Bir evden olmak kötü müydü? hayır

Zamana zamanla bakmak ne idi ki

Baktım

Tarlayı tarlayla ölçtüm

Meyvayı meyvayla ölçtüm

Denizi denizle ölçtüm

Göğü gökle ölçtüm

Zaten insanı insanla ölçtüm ki

Buruk bir tat mı duydum

Ve duydum

Her şey ki bir yorumdu, sonuç değildi

Sonuç ki zaten yoktu

Sen ki kim

Beni bütün bütün bırakma.

İSTEK

Çünkü ağzım öyle istedi

Dudaklarım öyle istedi

Ve göğsüm ve avucumun çukuru

Ve arkam ve önüm ve boynum

Öyle istedi

Çıplaklığımla övünürüm

Dişiliğimle övünürüm

Benim olan her şeyi kullanırım

Kullanmak ayıp mıdır? değildir

Ayıp olan ki nedir?

Ben bunları bir güzellik bilirim

Yüreğimin gözlerini kapatma

O ben ki her şeye daha iyi -bakayım

Bir evdeki dört kişiden biriyim

Kendimi onlardan istedim mi? istemedim

Sözlerine uydum mu? hayır uymadım

Ve bana demediler ve zaten demediler

Herkes suyuna daldı

Levyatanı olta ile çekebilir misin

Herkes suyuna daldı

Yüreğim pekişiktir.

KAN YARGISI

Akşamı karşıma aldım

Cemile karşımdaydı

Cemal'i karşıma aldım

Seniha karşımdaydı

Güzel otlar yaktım onlara

Zeytin çıkardım

Sürahiyle içki çıkardım

Seniha'nın gözlerinde pek çoktur

Kan yargısı çıkardım

Bugün akşama 'kadar

Her şey bana iyi oldu

Çünkü durgun günler bana çoktur

Dışarı çıktım, dolaştım

Gün gündür kendimle söyleştim biraz

Bir lavtaya girdim, boşaldım

Eve döndüm, o ne ki bana çoktur

Sütten kesilmiş çocuk mudur ki canım

Canımı yatıştırdım, susturdum.

GÖZ SUYUMDA

Yüreğimi genişlettiğim zaman

Cemile bana sığsın

Ben onun göklerinden biraz fazlayım

O bana sığsın

Yalnızlık ondan gitsin, kötü mü dedim

Gitmezse ne yapsın, kötü mü dedim

Ben neyin nesiyim ki ve herkes neyin nesi

Alışamıyorsak birbirimize

Sevemiyorsak birbirimizi

Demem ki bir ben mi kaldım

Kurtuluş'ta üç kış ne demek

Birinde portakallar dondu

Birinde ipler dondu pencereden pencereye

Birinde yaşam dondu ve soldu

Seniha'yı koydular ol solgunluğa

O istedi ve oldu

Her otelden bir mektup

Dünyada sanki çok şemsiye bozuldu

Gittim ki yetişemedim

Döndüm ki yetişemedim

Her otel bir oteli bir gül gibi doğurdu

Canım ağrıdı gün gün

Küçüldü küçüldü küçüldü

Göz suyumda bütün oteller.

AKMAYI DUYDUM

Ben ben idim, onlar oydular

Karanlık indi bize sığındı

Yılları çok çağlar gibiyiz

Günleri çok yıllar gibiyiz

Uzun sessiz bir ağlamak gibiyiz

Geyik akar suları özleyince

Akmamız yok, çekilmiş nehirler gibiyiz

Yelin sürdüğü yaprağı mı iteceğim

Kötülük nedir, var mıydı bilenimiz

İyilik nedir, var mıydı bilenimiz

Ana karnında sütten

Bembeyaz örülmüşüz de

Derim ki —demek istemem— vahşetin imleriyiz

Ben ben idim, onlar oydular

Geçip de geri dönmeyen bir yeliz

İnsan akar insanı özleyince

Yılları çok bir gün gibiyiz

Akmadık.

O BİLE

Benim sözüme göre

Gözün bildiğini el bilmez

Elin bildiğini ağız bilmez

Sözüme göre utanınır

Yüreğim utanmak bilmez

Hey şimdi ne oldular. Seniha

Çelişkili yaşamına kovuldu

Herkes ki biraz kovuldu

Büyüdükçe yaşlanıyorsa çocukluk

Cemal ne oldu

Bildiğimiz tek şey yalnızlık

O bile şimdi ne oldu

Hey şimdi ne oldular. Cemile

Anısız dünyasında anılarla boğuldu

Kaldıysa bir o kaldı

İçimizde bir vahşeti uyandırma korkusu.

DÜŞÜŞ

Cüce bir icadınla kambur bir kadın

Günü söylendiler bir park kanepesinde

Ve artık gitmediler, çürikü hiç gitmediler

Ayaklarının altına düşüp

Orada gizlendiler

Seniha'yla Cemile

Dünyalarının altına düştüler

Günlerinin kışları

Karlarıyla örttü onları

Sen bunu söyledin ya

Kendin için bilme.

DURUŞ

Ki bazı sözlerin anlamı

O sözlerin söylenişindedir

Yılların sayısına girmediyse Seniha

Nereden zaman almıştır

Ki bazı durumlara söz yoktur

Hem neden olsun

Her durumun dili daha başka durumlardır

Ben bu derinliği bu kadar

Nerden bulayım

Ki herkes nerden bulsun

Bulmanın dili aramaktır.

DOĞUŞ

İnsan ki yok ise yoktur

Kimdir bu Hilmi Bey ki, yoktur

Bu böyle değilse benim sözüm hiçe insin

İleri gidiyor Cemile, o orada yok

Arkaya gidiyor, onu sezemiyor

Sola yönleniyor, onu seçemiyor

Sağda gizleniyorsa, onu göremiyor

Öyleyse yığınla mektup

Ne durur bir çekmecede

O ki bir gün bunu bana söyledi:

Olana değil de olmayana yazmak

Çünkü beni süsledi

Ey benim ıslak yalnızlığım

Umudum senden doğsun.

UMUŞ

Bütün iyi kitapların sonunda

Bütün gündüzlerin, bütün gecelerin sonunda

Meltemi senden esen

Soluğu sende olan

Yeni bir başlangıç vardır

Parmağını sürsen elmaya, rengini anlarsın

Gözünle görsen elmayı, sesini duyarsın

Onu işitsen, yuvarlağı sende kalır

Her başlangıçta yeni bir anlam vardır.

Nedensiz bir çocuk ağlaması bile

Çok sonraki bir gülüşün başlangıcıdır.

İKİLEMLER

Bu gözyaşları benim mi

Camdaki yağmur taneleri mi yoksa?

Acıyla sevinç de

Birbiriyle içiçe mi

Terketmeden biri ötekini?

Mutsuzluk mutluluğu örerken

Masmavi bir boyun atkısı gibi?

Bunları ben mi söyledim

Ester mi, o mu söyledi?

Sesi yok kendisi var

Gözleri yok kendisi var

Cemal'siz Cemile'siz

Seniha bir otelde

Ya ölü ya kimsesiz.

ÖZLEYİŞ

Gülüşümü ıslattım —kar yağdı bütün gün—

Daha yağsın

Kar yağsın bütün otellerin üstüne

Üstüne üstüne bütün otellerin

Kar yağsın

Lacivert gözlerine Seniha'nın

Hiç bitmesin, yağsın

Karla dolsun göğsünün katedrali

Avluya düşen org uyansın

Özlemim sanadır, varsın

Kar yağsın, daha yağsın

Seni andırıncaya kadar.

SAPLANTI

Sözlerim kendim üstüne

Gölgem beni istedi

O ki istedi

Suyum beni istedi

O ki istedi

Cemile beni istedi

Ne oldu? hiç! alışamadım

Kartalın bir kayaya çarpışı idi

Soyundum, giyindim, tekrar soyundum

Arada olacağın düşünü kurdum

Zevk duydum bundan

Cemile anlamadı, Cemal hiç anlamadı

Seniha görmedi ki

Ve göstermedim

Sözlerim kendim üstüne

Bir uzak yerlere gitmek üstüne

Sanki günler tek bir güne birikti

Bense çıkmazda kaldım, usandım

Çıkmazlarda üstüste

Birikmiş ufuklar kadar derindim

Ve dedim: elbette deneyeceğim.

GİDEMEYİŞ

Güz ve kış ve ilkbahar geçti

Yaz çarçabuk geçti

Hepsi tekrar tekrar geçtiler

Bu bana uzun geldi

Gecem avurtlarım gibi çöktü

Ve çöktüm

Sabahım, sabahlarım

Kabından taşan sütler gibi büyüdü

Ve taştım

Gün güne taşındı, yıl yıla

Gitmedim, gidemedim

Ki dedim

Bana söz vermeliydi biri

Sesi uzaklardan gelen

Görünmez yıllarla ilgili.

BİLİŞ

Ve hemen gidemedim

Ve artık gidemedim

Ve sonra hiç gidemedim

Kurtuluş'ta, son durakta bir tramvay ölüsü

Sanki ben

Öylece kalakaldım

Hepimiz kalakaldık

Elimizde tetiği çekilemeyen

Namlusu yönsüz bir tabanca gibi.

YENİLİŞ

Açılmamış bir şarap şişesiydim

Ki öyle kaldım

Acımı köpürtmedim

İçime sağdım

Gözyaşlanmı göstermedim

Ki sildim

Özgürlüğüm beni tutsak düşürdü

Başaramadım

İçimde kara kara bulutlar sallandı

Ki sallandılar

Dışarı yağamadım

Ve yenildim ve sustum.

BİTMEYEN

Ve ağzım ağzını öptü ise

Çünkü için sözle doludur

Elim eline değdi ise

Çünkü elin yaratılmış işler doğurur

Gözlerine baktım ise

Ki bakmışımdır

Onlar bir denizi sezme derinliğindedir

Ve saçlarına

Ve boynuna

Ve omuzlarına

Baktım ise

Ki bakmışımdır

Onlar bir kuşun uçuşunu

Sezme derinliğindedir

Ey sözlerim benim

Onlar ki bana her zaman

Bir diriliş verenedir

Meselim bitmeyendedir.

DÜŞ

Gökte, gökkuşağının üstünde

Yedi renkli Musa'lar

Yedi lambalı, yedi güvercinli Muhassen'den

Yedi renkli sesler üflüyorlar aşağıya

Aşağıda

Seniha

Bir elinde sigarası

Oturmuş kıpkırmızı bir bahçe koltuğuna

Önünde

Masa masa masa —çok değil, hepsi bir masa-

Mermer bir masa

Gümüş bir masa

Zümrüt bir masa

Seniha birasını içiyor —bir eli de birasında—

Sonsuz bir bira

Sessiz bir bira

Cam akışlı bir bira

Saçlarında başaklar, tavus tüyleri

Gözleri

Gözleri ses veriyor

Seng-i laciverdi gözleri

Son yudumunu da alıyor birasından

Yere dökülüyor ipek şalı

Yere sızıyor

Yeri alıyor

Birlikte götürüyor yeri

Katlar gibi bir halıyı durmadan

Parmaklarından altın bir anahtarlık sarkıyor

Ve anahtarlar anahtarlar

—Çok değil, hepsi hepsi bir anahtar—

Fildişi bir tahtırevana biniyor

Kaldırıyoruz onu dört kişi

Ben, Cemile ve Cemal

Bir de sonsuzluk

Tutuyoruz havada bir süre onu

O gülümsüyor bize durmadan

Ve kalabalığa

Yaldızlar dökülüyor dudaklarından

Lambalar, güvercinler dökülüyor

Çiçekli laledanlar, çeşmibülbüller

Kristal boy aynaları

Ve gelin telleri, pırlantalı taçlar

Sedef kakmalı bir tramvay geçiyor yakınımızdan

İnce bir org sesini sürükleyerek

Benekli bir örtü çekiyor üstüne dünya

Hepimiz kayboluyoruz.

UYANIŞ

Uyanıyorum uyanıyorum

Dört duvar

Evet, dört duvar

Peki duvarın arkasında ne var

— Duvarın arkasında ne var

— Bir çocuk, bir çocuk daha, çocuklar..

— Duvarın arkasında ne var

— Bir kaçlın, katolik, yas giysilerini çıkarmış

— Duvarın arkasında ne var

— Yaşlı bir adam, dinleniyor güneşte

— Duvarın arkasında ne var

— Bir gemi, yolcu gemisi, ışıklar içinde

— Duvarın arkasında..

— Bir çim makası, bir havuz

— Duvarın arkasında, duvarın..

— Bir piyano, büyük çok, bir de viyola

— Duvarın arkasında ne var

— Avdan dönüyor balıkçılar, balığın 'deniz içi' renginde

— Duvarın arkasında ne var

— Ne olsun, bir lunapark, kartopu kadar o da

— Duvarın arkasında..

— Çünkü, işte, şimdi, sonra...

— Duvarın arkasında, duvarın..

— Beyaz beyazlık

— Duvarın arkasında ne var

— Bir şarkı, anlamlı çok

— Duvann arkasında ne var

— Bir melek, üç kanatlı

— Duvann arkasında..

Ne olsun duvarın arkasında

Yıkanmış, arınmış bir gök Köpük köpük bir dünya

Dört duvar? Evet, dört duvar.

BİTİŞ

Ester'in söyledikleridir

Yalnızlığına korku vurma

Ester'in söyledikleridir

Ve gelsin ve geçsin bütün sözlerim

Gelsin ve geçsin

Ester'in söyledikleridir

İnsanların içinden

Kendim olup taşayım

Ester'in söyledikleridir

İnsanlara uzaklık vurma

Ama herkes ki kendisi olsun

Sonra herkes kendisi olsun

Bir gün herkes kendisi olsun

Ester'in söyledikleridir

Dünyada bakınıp durma

Bütün ol ve ayrı tut 'ki kendini

Zaten öyledir

Çünkü öyledir.