yerçekimli karanfil

(Toplu Şiirleri I)

Edip Cansever'in yayımlanmasına izin verdiği bütün şiirlerini içeren iki ciltlik "Toplu Şiirleri" derlememizin
birincisi olan bu kitapta yayım sırasına göre şairin şu yapıtları yer almaktadır:

Dirlik Düzenlik (1954); Yerçekimli Karanfil (1957); Umutsuzlar Parkı (1958); Petrol (1959); Nerde Antigone (1961);Tragedyalar (1964); Çağrılmayan Yakup (1966); Kirli Ağustos (1970); Sonrası Kalır (1974).

"Şairin ele aldığı konular kendi durumunu değil, çevresini kaplayan yığınların iç dünyasını ışıtacak, onların
yaşayışlarını yenileştirecek, başka başka görüşler katabilecek özellikler taşımalıdır. Kuvvetin, dayanıklılığın, ha-
yata bağlılığın, günden güne uygarlığa gitmenin kökleri şiire de bağlıdır. Demek oluyor ki şiir yalnız lüks
olmaktan çıkmış, gerçeği gösteren, insanı inceleyen bir güzellik olmanın yolunu tutmuştur." (1954)

— Edip Cansever

ADAM YAYINLARI

©

Adam Yayıncılık ve Matbaacılık A.Ş.

Daha önce Dirlik Düzenlik (1954); Yerçekimli Karanfil (1957);
Umutsuzlar Parkı (1958); Petrol (1959); Nerde Antigone (1961);
Tragedyalar (1964); Çağrılmayan Yakup (1966); Kirli Ağustos (1970);
Sonrası Kalır (1974) adlarıyla 9 ayrı kitap olarak yayımlanan bu şiirler
1981’de şairin bütün yapıtlarını bir araya toplayan Yeniden adlı
derlemede yer almış, 1982’de ise Adam Yayınları’nda iki cilt
olarak üçüncü basımları yapılmıştır.

Adam Yayınları’nda İkinci Basım : Aralık 1980
Adam Yayınları’nda Üçüncü Basım : Şubat 1992
Adam Yayınları’nda Dördüncü Basım : Ekim 1993
Adam Yaymları’nda Beşinci Basım : Temmuz 1995
Adam Yayınları'nda Altıncı Basım : Ekim 1996
Adam Yayınları’nda Yedinci Basım : Mayıs 1997
Adam Yayınları’nda Sekizinci Basım : Mayıs 1998
Adam Yayınları’nda Dokuzuncu Basım : Kasım 1998
Adam Yayınları’nda Onuncu Basım : Nisan 2000
Adam Yayınları’nda On Birinci Basım : Mart 2001
Adam Yayınları’nda On İkinci Basım : Nisan 2002
Adam Yayınları’nda On Üçüncü Basım : Şubat 2003

03.34Y.0016.89
ISBN 975-418-041-5

YAZIŞMA ADRESİ: ADAM YAYINLARI, KÜÇÜKPARMAKKAPI SOK., NO. 17, 80060 BEYOĞLU - İSTANBUL
TEL: (0-212) 293 41 05 (3 HAT) FAKS: (0  212) 293 4108

İçindekiler

DİRLİK DÜZENLİK (1954)

MASA DA MASAYMIŞ HA

DİPSİZ TESTİ

MESİRE YERLERİ

ŞEKERLİ GERÇEK

YERÇEKİMLİ KARANFİL (1957)

EY

KESİN

Aaaa

AŞKIN RADYOAKTİVİTESİ

VAR VAR

YANGIN

TÜFEKKK

YERÇEKİMLİ KARANFİL

GÜZEL ATOMLARIN YAPTIĞI AYAK

ALÜMİNYUM DÜKKÂN

HOROZLA MERDİVEN

KAYBOLA

BUZ GİBİ

GÖZLERİ

UYANINCA ÇOCUK OLMAK

BAKMALAR DENİZİ

BORAZAN

UMUTSUZLAR PARKI

AMERİKAN BİLARDOSUYLA PENGUEN!

ÇEMBER

UMUTSUZLAR PARKI

ÇOĞULLAMA

ÇOĞULLAMA

ÇOĞULLAMA

PETROL

(1959)

PETROL

BEYAZ ATLAR SURLARA

BİR AY ALDIM DİYARBAKIRDAN TOKATTA BİRİ ÖLDÜ O ZAMAN

ŞEY ŞEY ŞEY VE ŞEYLERDEN

PHOENİX

KONYAK

ACI BAHRİYELİ

SESLİ HARFLER

BEN BU KADAR DEĞİLİM

TAHTAKALE

İNFİLAK

ROBESPIERRE

KAVGA

UZUN

NERDE ANTİGONE (1961)

BAŞIM DÖNÜYOR İKİMİZDEN

KAR YANGINI

KUMCUL

MEDÜZA

BEDEVİ

YILKI

BAKIR HEYKEL

ÖLÜ ÖLDÜ

ŞAİRİN KANI

SEVİŞEN

DAĞILGAN

NE GELİR ELİMİZDEN İNSAN OLMAKTAN BAŞKA

TRAGEDYALAR

(1964)

TRAGEDYALAR I

TRAGEDYALAR II

TRAGEDYALAR III

TRAGEDYALAR IV

TRAGEDYALAR V

ÇAĞRILMAYAN YAKUP (1966)

ÇAĞRILMAYAN YAKUP

CADI AĞACI

PESÜS

DÖKÜMCÜ NİKO VE ARKADAŞLARI

KİRLİ AĞUSTOS (1970)

ODA

CİN

OTEL

UÇURUM

DÖRT GÜNEŞ

O YALNIZ

KİRLİ AĞUSTOS

UÇAK ALANI

KIRDA KARANLIK

KESİT

YILAN

CÜCELER

ÜRPERTİ

ÖĞLE SONU

ÖLÜMÜN KONUMU

ESKİ BİR TAKVİM İÇİN ŞİİRLER

ESKİ BİR TAKVİM İÇİN ŞİİRLER

ESKİ BİR TAKVİM İÇİN ŞİİRLER

YENGEÇ

ÖLÜ SİRENLER

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

GÖKANLAM

HA YANIP SÖNDÜ

HA YANIP SÖNMEDİ BİR ATEŞ BÖCEĞİ

BİR YİTİŞTEN SONRA

KAR YAĞACAK

KUŞ SÜRÜLERİNDEN BİR DUVAR

NACİ İLE TURGUT’UN AKŞAMI

METİNİN AKŞAMI

ŞAHİNİN KOPARDIĞI ELMAS

DÜŞ SUDA

GÜL DÖNÜYOR AVUCUMDA

AKDENİZ SALGINI

KÜL

SONRASI KALIR (1974)

SU

ELMAS YÜKLÜ BİR GEMİ

PAS

SAATE BAKMAK

SUÇTUR ÇOCUĞUN OLMAK

İDRİS’LE KONUŞMA

GELİNCİKLER

DOSTLAR

FLAŞ

DALLARDAN YAPRAKLARA

YOK MU, VAR

MENDİLİMDE KAN SESLERİ

O MAVİLİK DERDİ

GÜL KOKUYORSUN

ÖLÜ KALMIŞ BİRİ YAŞIYOR HER İKİSİ DE

AŞKLAR İÇİNDE

UZAK YAKINLIK

KURT

GÜNLERDEN

YAZ MUTLULUĞU

SONRASI KALIR

ALAŞIM

YER DEĞİŞTİRİYOR KORKU

ÖLÜ MÜ DENİR

Edip Cansever
Yer çekimli Karanfil

Toplu Şiirleri I

Dirlik Düzenlik/Yerçekimli Karanfil/Umutsuzlar Parkı
Petrol/Nerde Antigone/Tragedyalar
Çağrılmayan Yakup/Kirli Ağustos/Sonrası Kalır

DİRLİK DÜZENLİK
(1954)

MASA DA MASAYMIŞ HA

Adam yaşama sevinci içinde
Masaya anahtarlarını koydu
Bakır kâseye çiçekleri koydu
Sütünü yumurtasını koydu
Pencereden gelen ışığı koydu
Bisiklet sesini çıkrık sesini
Ekmeğin havanın yumuşaklığını koydu
Adam masaya

Aklında olup bitenleri koydu
Ne yapmak istiyordu hayatta
İşte onu koydu

Kimi seviyordu kimi sevmiyordu
Adam masaya onları da koydu
Üç kere üç dokuz ederdi
Adam koydu masaya dokuzu
Pencere yanındaydı gökyüzü yanında
Uzandı masaya sonsuzu koydu
Bir bira içmek istiyordu kaç gündür
Masaya biranın dökülüşünü koydu
Uykusunu koydu uyanıklığını koydu
Tokluğunu açlığını koydu.

Masa da masaymış ha
Bana mısın demedi bu kadar yüke
Bir iki sallandı durdu
Adam ha babam koyuyordu.

DİPSİZ TESTİ

Beni dinlersen Üsküdar’a gitme
İbrahim’i görme şiir yazma
Şu herkesin bildiği düzlük
Bu deli alacası çayır
Ardıç kuşu türkülü sokak
Senin için değil.

Sen yoksun

Çevrende kimseler yok
Zengin de olsan
Yoksulluğun gitmez.

MESİRE YERLERİ

Sonra yavaş yavaş siz de
Kırlara gömüldünüz
Yaşayan bir âleme doğru
Açıldı hafifçe şemsiyeniz.

Nasıl da kaynaşıyordu meydan
Değişmemişti kırların hali
Otlar fidanlar gibiydiniz
Uzakta şimdi.

Sıcakla beraber upuzun
Dereyle akıyordunuz
Yahut sallanıyordu rüzgârda
Başaklar gibi kollarınız.

Devam edin devam edin
Gittikçe otlar karıncalar gibi
İşte serçeler buğday sapları
Günün civcivli vakti.

Güneşle karışıvermiş
Kırın içinde ne varsa
Öyle gürültüsüz ferah
Sıcak sıcağına dünya.

Bir de şöyle düşünün
Otlar fidanlar uzanmış
Arasında insanlar
Kaynayıp gitmiş.

ŞEKERLİ GERÇEK

Ev karanlık kap kacak iğne üstünde

Karısı çocukları var mı yok mu belli değil

Masa iskemle ocak

Arama öyle şeyleri

Bir sofra bir yaygı

Bir sedir olsun yok mu

Yok o da yok işte

İğreti bir yaşayış içinde adam

Duvarları yalnızlık yemiş bitirmiş

Gökyüzü üstünde yıldızlar daha üstünde

Kim örtsün damı duvarları kim koysun yerine

Adam bir hiçliğin üstüne uzanmış

Kimseler görmez

Kıl bir torba içinde sabunlar kımıldaşır
Sabaha kadar

Adam bıktığını anlayınca hiçlikten

Gelsin pencere gelsin duvar

Gelsin karısı çocukları

Islak taşlar sabah işleri

Adam dükkâna döner gene

O gerçek dediğimiz şey ışıl ışıl

Yapışık sesler çıkarır şekerlerin üstünde.

YERÇEKİMLİ KARANFİL
(1957)

EY

Bu böyle kimin gittiği? Sen dur ey!

Belki de ellerimiz mi? biraz ince, biraz da çok kelimeli!
Bu sanki niye durduğumuz mu? açıkken sevişme bölgeleri
Ay, pencere, göz! Siz git ey!

Kimbilir neyi saldığımız bu da, yalnızlığımız gel
Yırtıcı kuşları mı gözlerimizin, onlar mı bu sürüylen
Yoksa onlar mı işte seninle sevişme biçiminde
Oysa sevgimiz yerde, kara sevda sen uç ey!

Sen usul, ben yavaş, kime yaraşır bu sessizlik
Kim biner bu gemiye insandan kıyılar yapılırken
Yetmez mi dalgası vursundu azıcık gözlerimize
Gözlerini gözlerime, siz bak ey!

Şu sen de olmasan insan çıldıracak mı
Hiç yoktan bir yerlere mi gidecek belki
Olsun neresi olursa, git karanlık ama git
Gecemizde duranı sen kal ey!

Benim bu çok elli, bu çok gözlü delişmen
Çok bildim sana yaraşır olmayı günlerce
Şunu sevdim, şuna özendim, şununla yetindim sonunda
Ben miyim şimdi nerede, ben çok ey!

KESİN

Gözlerim bir balığın onu tutma denizlerinde

Gözlerim bir balığın

Bir balık ellerimde

Balıktan bir göz ellerimde

Kirpiksiz, tuzlu, diri

Bakışları günlerce.

Aaaa

Bir Süleyman gördüm hiçbir yanı kımıldamıyor

Oturmuş bir iskemleye

Pek de oturmuşluğu yok iskemle ayaksız

O nasıl şey, bu adam soyut mu ne

Baksan bir ilgisi var elleriyle

Uzamış uzamış uzamış doğrusu elleri

Sevmeye domuzlanıyor gittikçe

Konuştum konuşmuyor

Dürttüm dürtülmüyor

Kızdım, bir bıçak salladım karnına

Aaaa!

Yok yahu bana mısın demiyor.

Şaşırdım, yokladım kendimi iyice
Bir çağ mı değiştik sabah sabah ne
Artık ölüm insanlardan olmuyor.

AŞKIN RADYOAKTİVİTESİ

Aşkı duydum mu bir başıma kalıyorum
Kasıklarımı ovuyorum bir güzel
En küçükleri var ya ayak parmaklarımın
İlk peşin onları görüyorum.

Bir çelik mavisi damar tam da çenemin üstünde
Çoğu zaman gün ışığında seçtiğim
Tıp tıp atıyor yüzümün kenarcığında
Saçlarım kapkalın geliyor elime.

Gündüzün, ama tam gündüzün oluyor bu iş
Kirlerim, pis kokularım belliyken iyice
Soluyup dururken, bir şeyler geçirirken aklımdan
Uzanıp kalıyorum ta pencerenin dibinde.

Yukarıyı düşünüyorum, bir aşağı katta oluşumdan
Dört duvar, bir buz dolabı, naylona benzer bir gök
Bütün o zehir gibiliği soğumuş şeylerin
Anlıyorum bir aşk akımıdır dolanıyor üstümde.

Durmadan aşklanıyorum ama hep böyle
Karanfiller gibi taze omzum, dizlerim, ayaklarım
Toplanıp gidiyor derken o deli fişek şey
Gün gibi parlıyor tırnaklarım.

VAR VAR

Yok denecek bir şey ama var var

Yılan yılan çinkoya mavi

Damın altında kaç sıra tuğla eksik eksik

Niyedir bilmiyorum pencere koysak mıydı adını

Bir ördek, bir keçi yavrusuyla dışarısı

Gebe karnıyla bir kadının

Güneşin döndüğü tepsiye vurmuşlukla

Vay çiçekleri, kedileri bakmak bakmak yapan elim

Nedendir bilmiyorum ellerim tutsak mıydı.

Bizi bir pencere gösteriyor ama gösteriyor
Işıklar sırtımıza vurmuşlukla
Vay ışıklar vay! hep birden çinkoya mavi
Akıntısı aya doğru uzanan

Bir komşum var kesin gözlü, uzağa baktıkça rahat

Bana ay diye yutturdu pembecikleriyle bir kızı

Onunla birlikte yatıyoruz şimdi

Onunla birlikte kılların uzunluğu

Aramızda bir odada olmaktan başka neyimiz var

Yok denecek bir şey ama var var.

Vay! mendili dörtlere katlayıp cebine koyan ben

Çok ağrıyan yerlerim pembeye mavi

Bir gün üç kişi tam bıçakla çekip alacaklar

Bilirim ondan öyle ne ağrı, ne sızı

Aklıma damların üstünde koşmak, koşmak

Bu uçanlar serçe cıva gibileri serçe

Gittikçe unuttum o kadar insan sevdim de

Çekik gözlü, kıvırcık saçlı, düz beyaz yüzlü o kadar

Diyorum elleri nerde, benimkisi bu bu

Hani o büyücek sevgiler şimdi de yok mu

Yok denecek bir şey ama var var.

YANGIN

Dışarı çıkıyorsanız dikkat! çiçeklerle karşılaşmayın
Ya da koklamayın onları, iyisi mi, yüzünüzü örtün şapkanızla
Ya da düşünmeyin hiç, ben bakın öyle yapıyorum
Neden diyeceksiniz, insandaki sevgiliyi eskitiyor bu çiçekler
Güneşe benzetiyorlar adamı, masaya vurmuş koyun butlarına
Pek tuhaf! ben de sahanda yumurtayı kıskanırım.

Beni seviyorsanız dikkat! köşe başındaki camcıya sorun
O ne derse doğrudur, dalga geçmeyin adamla
Üstelk beni sevmek haşlanmış pirinçleri beyazlatır Günaydın!
Sabahlarınız gibidir beni sevmek, horozun renkleri gibidir
Beni sevdiniz mi yangındır artık parmaklarınız.

Sizi görmüyor muyum dikkat! trenlere çikolata yediriyorum

Bunu her zaman yapıyorum akılla oynamak yani

Öyle trenler var ki, insanı şımartıyor

Çıkıp kuruluyorum pencere yanına gel keyfim gel

Gidip duruyorum böylece, adımı bileceksiniz, çok ülkeli adam

Üstelik daha kalkma saati gelmeden trenlerin.

Sokağa dökülüyorsam dikkat! bu da doğrudur oldukça
Bir kanunu vardır belki, ya su içmişimdir ya da yıkamışımdır
     yüzümü

Ya su kovalarına bakmışımdır çok çok
Olmayacak şey mi, niye bakmayayım denizlere
Eh akıllı tarafımdır balıkla deniz tutmak.

Bir cümle tuhafsa dikkat! pek tuhaftır insanın tırnak çıkardığı
Sonra da boyadığı, ne demeli sonra da kestiği
Korkum yok, ben güpegündüz rakılar boğazlıyorum
Gözlerimi batırıyorum İstakozlara
Oh ne güzel şişenin de bir anlamı oluyor böylece
Kim konuşuyor ben konuşmuyorum.

Bir gün çok yürürseniz dikkat! sinekler şehirde kalıyor
Bütün taşıtlar paslanıyor ayrıca

Pencereli yıldız, misafirli oda, bol bol öttürüyorsunuz onları
Çünkü kırlara çıkıyorsunuz, şemsiyenizi bırakın ayıp
Mana parmağınızdaki çiçekleri gösterin.

Bir yere kapanıyorsanız dikkat! yanınızda olsun elleriniz
Kim ne der bakındı işte durmadan ellerinize
Dünyayı dolaşan damarlar içinde
En kemikli taraflarıyla zencileri döversiniz
En kirli yerleriyle çat kapı fakir mahalleleri
Ayıptır yani insan elini temiz tutmalı biraz.

Bir gün ölümü beğenmeyecekseniz dikkat! ölmeyin kolayla

Kadınlara sarkıntılık edin, hoşa giden bardaklar satın alın

Ya da bir aptalın yalnızlığını seçin, çiçekler sulamakla olsun bu

Tıkır da tıkır işleyen apartmanlar vardır ya, sakın ha

Ya da her sabah

Göğe bir yüz metre kollarınızla.

TÜFEKKK

Alışılmış yerlerde alışılmış adam

Tuhaf adam, çok tuhaf adam, ya da bundan böyle tuhaf

Bir tuhaflıktır ama doğrusu

Omuza asılmış tüfek

Bir tüfektir her sokağın ucu

Siyaha kapalı at

Patladı patlayacak

İçine dönük pencere

Sert adım

Tek kelime

Adının çıkardığı ses

Bir çekmece, bir kutu

Bir tüfektir bunlar doğrusu

Dopdolu bir tüfek.

İskemle kendini saklar — böyle de şaka olmaz —

Ansızın görünmek için yapar bunu
Bakarız odanın güttüğü bir şeydir iskemle
Beyaza eğik, sarıya aç.

Bir olaydır belki de bir olay

Hem ne güzel — eğer işiniz yoksa —

Birden güzele yer ederiz, ben şapkamla

Sen saçlarınla, adının çıkardığı seslerle sen

Bir kalınlıktır hava

Bir eğlenidir şapka

Birinde bine katlı güvercin

Birinde çıplacık bir baş

Bir tüfektir ama doğrusu

Ansızın görünen bir şey

Kesile kalmış bir ot

Bir çıkıntı ay yuvarlağında

Susmak, o ölüme denk susmak

Var ya

Bir tüfektir işte insanda
Hem de pırıl pırıl bir tüfek
Çocuklar korktuğuyla.

YERÇEKİMLİ KARANFİL

Biliyor musun az az yaşıyorsun içimde
Oysaki seninle güzel olmak var

Örneğin rakı içiyoruz, içimize bir karanfil düşüyor gibi
Bir ağaç işliyor tıkır tıkır yanımızda
Midemdi aklımdı şu kadarcık kalıyor.

Sen o karanfile eğilimlisin, alıp sana veriyorum işte
Sen de bir başkasına veriyorsun daha güzel
O başkası yok mu bir yanındakine veriyor
Derken karanfil elden ele.

Görüyorsun ya bir sevdayı büyütüyoruz seninle
Sana değiniyorum, sana ısınıyorum, bu o değil
Bak nasıl, beyaza keser gibisine yedi renk
Birleşiyoruz sessizce.

GÜZEL ATOMLARIN YAPTIĞI AYAK

Bir menekşe duyuyorum ellerimsiz
O kadar güzel ki, Amerika bile güzel
Sen bile güzelsin bensizce
Atomlar bile güzel
Moleküller bile

Toplanıp ayak oluyorlar bende
Ağız oluyorlar biraz
Diş oluyorlar keskince
İki göz parlakça
On tırnak sivrice.

Bir menekşe duyuyorum ellerimle
Bir molekül duyuyorum
Bir atom
Korkunç

Birleşip ayak olmuyorlar bende
Ağız, diş, tırnak
Göz olmuyorlar
Hep birden,

Hep birden bir şey oluyoruz işte
Ağzı, burnu, elleri, kolları
O korkunç güzelliğe karşı.

ALÜMİNYUM DÜKKÂN

Bir göz atıyorum denize

Çın çın ötüyor balıklar

Bu bir giyilmiş ayakkabıdır diyorum

Bu bir sulanmış peynirdir diyorum

Bu bir haşlanmış patates elinizdeki

Bu insandaki sezgi

Bu insandaki akıl

Bu kanundur kanun

Çileğin çilek oluşu gibi.

İşte bu gerçektir diyorum, siz de bilirsiniz gerçeği

Bu çivinin çakılışı

Bu ekmeğin sürülüşü

Bu aşkın, bu ayıbın, bu insanın bilinişi

Bu duymak, bu düşünmek, bu yüksünmek insanda

Bu toplum içinde, bu toplum dışında

Bu sizin durumunuz, bu tabiattaki iş

Bu akılsız çiçek

Bu bilisiz ağaç

Bu düpedüz ileri görüş

Bu su, bu nehir, bu rüzgâr

Bu taş, bu bulut, bu hava

Bu bilinen, bu bilinmeyen

Bu İsa’dan önce, bu İsa’dan sonra.

İşte bu yeninin yenisi insan
Dizilmiş kutu
Bükülmüş teneke
Alüminyum dükkân.

HOROZLA MERDİVEN

Yukarsı yukarda, aşağısı aşağıda biraz

Horozla merdiven ortada

Canım horoz! merdivende renkleniyor

Çocuğu çocukluyor bu düdüğün kırmızısı

Annemi çağırıyor on kulaçlık bir iplik

Başımı iğiyorum su kovasına

Ne kadar balık düşünüyorsam o kadar balık.

KAYBOLA

Sana her zaman söylüyorum senin yüzünde gülmek var

Bakınca bir yaşama ordusu çıkıyor aydınlığa

Bir çiçek geliyorsun yeraltı çevresinden

Bir kartal gidiyorsun çıplağın ayaklarla

Şimdi bir pembeyi kovuşturuyor

Omzundan yukarıya üç polis

Deli ediyor onları saçlarında

Bir karanfil çok

Bir karanfil azala azala.

En saklı yerlerinden en güzelliğin çıkıyor

Ansızın doğan hayvanlar gibi güzel

Bakınca bir şiir canlıyorum dünyaya

Yapılan bir şeydir şiir, yuvarlak, kırmızı, geniş

En genişi en kırmızısı o ezilmişler katında

Şimdi bir gizliyi kovuşturuyor

Gözlerinden içeriye üç polis

Deli ediyor onları mısralarımda

Bir karanfil az

Bir karanfil çoğala çoğala.

Bilmem mi ellerin vardır, umuttan yuvarlar çizer

Bakılan bir şeydir el, boşluğu dengede tutan

Bir uzantıdır işte umutla insan arası

Bir yonudur ne belli, görmekle anlaşılan

Geceden gün yapılan o sevişme yakınlığında

Şimdi bir sevdayı izliyor

Uluslararası üç polis

Deli ediyor onları sonsuzda

Çok isimli bir çay

Çok yuvarlak bir masa.

Sanki bir tarih içindeyiz, günaydın minyatürler!

Üç köle uzanık bir dünyayı imzalayaraktan

Ansızın dört köşe, ansızın ehram

En duymalı yerlerinde bir sessizlik

Güneşin çok parladığı bir arka

Başları dünyadan dışarıya sarkıyor

Bozgunda çiçekler örneği duyulmaz bağırtılarla

Şimdi bir tarihi sürdürüyor

Yüzünün gizlerinde üç polis

Deli ediyor onları Mısır’da

Bir insan az

Bir insan inana inana.

Duymakla atların çıngıraklardan duyduğunu
Bir ateş yakımını dağda

En korkulu çağ bu, onu altımızdaki şehirlerden çıkarıyoruz

Küflü ev süsleri, geyik durmalı bir hayvan

Bizi bakmaya zorluyorlar ayrıca

Şimdi bir aydınlığı durduruyor

Beyazlar giyinmiş üç polis

Deli ediyor onları boşlukta

Bir pencere az

Bir pencere kaybola kaybola.

BUZ GİBİ

Aşk iyidir bak

Duyumunu artırır insanın

Hele don gömlek sabahları

Tıraş olacağını duyarsın

Yeni gömleğini giyeceğin gelir

Bir yeni biçim eklersin insan olacağa

Masaya, merdivene, aynalı dolaba

Derken ardından şıpın işi bir kahvaltı

Amanın dersin bu ne delice gidiş

Paldır küldür açar mıydı fıstık ağacı

İspinoz düşünür müydü

Deli olan kaşınır mıydı

Kolların upuzun Walt Whitman’ı okumaktan
Ağzın desen bir karış açık
Sokaklar yok mu, o sokaklar
Önce bir yeşile işkilli

Evlerde büyümeler, alıp başını gitmeler olacak
Kızıp duracaksın üstüne başına konan toza
Televizyondaki işe
Usanmak, hızını eksiltmek dendi mi
Cin ifrit kesileceksin birden.

Hey gidi duyumuna yandığımın dünyası

Alıp vereceğin olacak ille

Aşk maşk buz gibi yaşayacaksın.

GÖZLERİ

Sanki hiçbir şey uyaramaz
İçimizdeki sessizliği
Ne söz, ne kelime, ne hiçbir şey
Gözleri getirin gözleri.

Başka değil, anlaşıyoruz böylece
Yaprağın daha bir yaprağa değdiği
O kadar yakın, o kadar uysal
Elleri getirin elleri

Diyorum, bir şeye karşı komaktır günümüzde aşk
Birleşip salıverelim iki tek gölgeyi.

UYANINCA ÇOCUK OLMAK

Siz ne iyisiniz, ben sizi bir şeylere benzetiyorum

Bilmem bir testi, bir bakır sahan kolay mı sizinle

Çok rahat bir gökyüzü mü var sizinle

Güneş bir pazartesi olarak mı duruyor burnunuzda

Yoksa bükülmüş bir nehir gibi mi küpelerinizde

Siz küçük adıyla mı çağırırsınız sessizliği

Öyle mi, ya kim uyandırır sizde

Bu sevişme dalgalarını, aşk seslerini

Bak’ları, duy’ları, okşa’ları, evet’leri

Hele bu elleri, ayakları bu

Gözleri gözleri.

Gidip bir bardak su içiyorum. Ağzım benim!

Su böyle neye benziyor, çok çocuklu bir bahçeye değil mi
Bakmayla içersek gözlerimiz de bir şeye benziyor
Senin gözlerin, bizim gözlere, onun gözleri
Her zaman söylüyorum kuyumcular için imzalı yazı gerekmez
Ama hiç gerekmez, öyle mi değil mi.

Armut ağacı! iyi sabahlar! sana bakınca yüzüm değişti
Bütün gün çalışıyorum en kötü iş yerlerinde
Yorulup bunalınca hep o sana bakmayı deniyorum
Birden çarşıyı gösteriyor dallarının inceliği
Hem niye saklamalı, çarşıyı gösteriyor işte
Bak! şakur şukur şapka satın alan birisi
Yusyuvarlak bir kişilik ediniyor
Pis adam — ne kötü dünya — öyle mi değil mi.

Siz yok mu, sizin her yeriniz şaşırıp kalmaya istekli

Bir bakın, uyanıp kalkınca çocuk olmalarım var benim

Şu da var: bir sokak en açılmış pencerelere dalıyor

Dalıyor da söz mü, yatağa uzatıyor otomobillerini

Aşk duyan bir kadını

Onun kişiliği olan memelerini

Gözlerim! hey sokak! geri getiriyor gözlerimi

Kimi zaman da bir cam kırılıyor şangur şungur

Diyorum böylesi gürültüler şiir için gerekli

Öyle mi değil mi.

Bizim o duvarlık tabaklar durmadan uzağa götürüyor evimizi

Daha aldığım gün bildim maydanoz olacak üstündekiler

Maydanoz olacak, maydanoz olacak, maydanoz olacak

İyi ama, niye sevmeli her önüne geleni

Herkesin, herkese, herkesi

Daha dün yepyeni bir son koydumdu şiire

Aldı, yepyeni bir kalabalığı getirdi

Ama iyi yaptım, öyle mi değil mi.

BAKMALAR DENİZİ

Bakmalar görüyorum bütün gün türlü bakmalar
Pencere bakması, sabahlar bakması, yeşil otlar bakması
Hepsi de beni buluyorlar, hepsi de bir yağmur uysallığında
Gördüm suyunki yumuşak, gördüm ağacınki katı
Gördüm ama şey, gördüm ama nasıl, gördüm ama bu kadar
Aynı bir gözler denizi, aynı bir o kadar canlı.

Bakmalar görüyorum gök ortası gibi karşımda
Bulutta göz, uçakta göz, derinlikte göz
Göz oluyorlar birden, bu gözler de yatağa iç yapanları
Masaya üst yapanları bunlar, atlara atça parlaklık
Yılandan çöreklenmeyi, kediden uyuşmayı çıkaran bunlar da
İşte uzunlardan ayak, işte beyazlar beyazından kalabalığı
Bakmalar görüyorum durmadan göz olan bakmalar
Başlama gözleri, çocuklu, masallı, sinemalı.

Okşama gözleri vardı gel git eden parmaklarıma
Aşklardan gelenleri aşkı da bir kullanışlı yapan
Caz bakmaları, düğün bakmaları, dudaklar taşıyan bakmalar
Bakmalar, ateşte, suda havagazında

—       Ateşten sudan havagazındandı gözleri —

Kar gözleri, soğuk-güzel, buğu gözleri hamamlarda
En harlısı bu: savaşlarda, en ışıksızı ölülerdeki
Bitti gözleri onlar bitti.

BORAZAN

Sizin bir çift göz olan o şeyleri taşıdığınız gibi
Bir borazan taşırdı, ta-tarata, ti-tiriti
O çalmıyo muydu, olanca görüntüler ayakta
Uzaklar, cins ülkeler onunla bir giderdi
Daha görmedimdi ben oldum bittim öyle yürek canlısı
Anılar mı, tez gelecek mi, en güzeldi borazandaki.

Kim sevdi, kim niye öyle, yansıtır dururdu bir eğleniyi
En çoğul gökler kıpırdar, en yaprağı bollar sevinirdi

O       çalsın gözlere şenlik, akınıp giderdi başka dünyalar
Başka dünyalar dedimse, neresiydi kim bilir
Oralardan bir kızı ipince sevdirirdi.

Akşamları maviyi çalardı, bilmem ki bilir miyiz o koyu maviyi
Bir çıplaktı, ama görmeyin, bir gürültüydü sabahı tutturunca
Ya ne olaydı derseniz bendeki istek biraz garipti
Çıkıversin derdim en güzel olacakları dünyanın
Bir sevinç, bir mut dalgası, azların azı da bir sadelik
Sizin bir çift göz olan o şeyleri taşıdığınız gibi.

UMUTSUZLAR PARKI

(1958)

AMERİKAN BİLARDOSUYLA PENGUEN!

I

Elleri el gibi kocaman

Beyazda bir nokta gibi kocaman

Kocaman boşluğun küçülttüğü her şey gibi

Biriyle kendini artırıyor durmadan

Biriyle koyunlar gibi güdüyor ötekini

Ayaklarını gizliyor bir köpekle

Evine dönerken sonsuza geçen

Göğü kullanıyorken maviye

Günümüzden sesler alıyor, sesleri

Sürekli, dingin, acısız

Acımaktan kurtulmuş yerlerine

Sonra duvardan duvara çizilerek

Ölü bir korkunçluğu taşıyor

Sen, hey, duvarlar gibi öldürülmek!

En yeni tam-tamları dünyamızın
Ya da kendiyle bırakılması insanın
Sizi

Sizleri selamlıyor işte.

Doğrusu elinizden ne gelir ki
Siz dolgun yaşamaya bakın günleri.

II

Çıkacaksanız çıkın, daha karar vermediniz mi?

Baktıkça bakıyorsunuz kendinize

Yetişir! bu da hiç konuşmayan adam yapıyor sizi

Körükler, dev kapılar, balık solungaçları gibi

Emiyor sizi yalnızlık

Kurtarıp rahata geçirin ellerinizi

İşte bir kadın kadına geçiyor yürürken

Sizi alıyor, sizi ölçüyor, sizi yapıyor kendinize

Açığa koyuyor sizi

Bilip de söyleyemediklerinizi

Eve dönmeyi, yemek yemeyi, uykuya dalmaları

Bana sorarsanız ters çevirin uykuları

Alın şu adını “ben” koyduğunuz geceyi

Bakınca göreceksiniz, daha bakınca bir ötekini

Geceler, işte geceler

Gündüzler, işte gündüzler

Beyaza siyah penguen sürüleri gibi.

Ama elinizden ne gelir ki

Siz dolgun yaşamaya bakın günleri.

III

Bu gözler onunla az mı yaşadınız gözleri

Bu dudaklar onunla az mı seviştiniz

Bana kalırsa gözleri saklamalı

Eliniz yok mu, bastonla iş görmeli

Ya da boşluğa takılmış bir eldiven

Asılın, kurtarın hemen

Az şey mi kurtarıp rahat etmek

Ellerle gözleri

Bir penguen

Nişanla pengueni

Siz kırmızı yerler, kırmızı saçlar severdiniz
O penguen

Bir anahtar, bir pencere, bir horoz tüyü
O penguen

Çay masaları, öğle yemekleri, gezintiler
O penguen

Ölmek mi diyoruz, susturun ölümleri
O penguen
Penguen penguen

Hiçlikle kesilen tahin helvaları gibi

Güneşi eriten çocuk başları gibi

Bir tramvay gibi, günümüzde köşe başları yapan

Serüvenler, hafta tatilleri

Penguen

Vur düşür pengueni.

Ama elinizden ne gelir ki

Siz dolgun yaşamaya bakın günleri.

IV

Her evde bir çekirdek gibi insan ağaçları

İnsan elleri

O penguen

Penguen penguen

Soğuk su tadında kadın yüzleri

Bir sabah denizinde belirsizliğe giden

Dörtnala atlar gibi bitmezlik içinde

Örülmeden kazağınız

Dokunmadan çorabınız işte

Hayata yerleşen peşin iplikler gibi

Sevinme iplikleri

Kıskançlık iplikleri

Beni biliyorsunuz ya, öyle sakin

İplikleri

Penguen penguen

Vur düşür pengueni

Ama nasıl, daha karar vermediniz ki.

Doğrusu elinizden ne gelir ki
Siz dolgun yaşamaya bakın günleri.

V

Siz değil, o kadar ayrı gidiyor ki sizden

O ne mi, yaşadıklarınız belki

Bir umut oluyorlar sizden önce

Bir aşk oluyorlar, belki de bir ürperti

Siz sabahları şehirlere bakarsınız

Siz sabahları dünyaya bakarsınız şehirlerden

Bir deniz, bir itfaiye eri

Bir pencere sokağa girdi girecek

Damları çiziyordur istemenin elleri

Bir çocuk kiremitlerle karışıyordur

Cam kırıklarıyla bir kedi

Bir vapur girintiler yapıyordur anılarda

Yaşamanın hızları gibi

Eski bir gündüzü açıyordur bacaklarınız

Ve elleriniz

Sevişenleri avlıyordur bir bitmeyende
Ölüler gülüyordur ölüler
Kırın şu sürahileri!

Soğukta durdurulmuş boyunlar gibi
Ve işte

Sizi gösteriyordur sizi
Bu yoksulluk odası
Bu kupkuru tahta

Tahtaya geçiyordur düşünme sürüleri
Bir yağmur bir yağmur.

Ama elinizden ne gelir ki

Siz dolgun yaşamaya bakın günleri.

ÇEMBER

I

Vardır ya, hepimiz bir yerde olmak
Ben işte onu..

Tutulmuş gözlerinden ağaç altlarıyla
Bir turuncu bahçeye yürüyorken ustaca
Bir karınca küçümenliğe yerleşiyorken
Siyah olarak

Bir güneş şemsiyesi göğe öykünüyorken arada bir
Dönüyorken ve
Bir anı geldiği yere

İşte pek fazla kurcalamazsak dünyanın orta yerindeyiz
Ben

Yani çok değişik bir sokağı yakalamış bulunan
Kullanmak için yaşayıp ölmeye.

II

Bir kadın evine girer ellerimden

Bir adam tıraşı uzar ellerimden

Şöyle bir dururum, bunu hepiniz yaparsınız

Daha çok görünmek için yaparsınız bunu

Ve biliyorsunuz ki bu yüzden

Bir köpek bulanıklığa uğradı

Karanlığa yazıldı bir dülger

Biriyse “hişt” diyerek yanındakine

Kolunu dürter

Evet, bakalım insan nereye gidecek

Ben omuzlarımı alıp sıkıntıya giderim

Bir asker kışlaya döner

Sonra çok olağan bir şeymiş gibi

Yerine yer koyarak biraz

Bir şehir kendine ilerler

Böylece

Ama böylece

Gittikçe daraltır bizi o siyah
O büyük milyonerli çember.

III

Şunu şuraya koymalı Bili

—       Ne kötü bir İngilizce —

Ya da ben

Gene mi yenildim Bili

Odada, adamın içindeki odada

Radyoyu açıyor Bili

Radyoda isterik bir sesle Amerika

Ne kötü bir hava

Ne kötü bir yaşantı

Kadehimi doldur Bili

“Seni seviyorum” de uşak olarak

Pencere korkunç kapa Bili

Radyoyu kapa

—       Bili kalbini tutar, elbette çünkü Bili —
Kapa, ama kapasana Bili

Çünkü nasıl anlamalı dünya dönüyor
Hep aynı yerde mi dönüyor Bili
Hangi yıldız biraz mavi
Hangisi biraz yeşil
Hiç paran oldu mu Bili
Bozdurup harcamak kadar
Bana bir sevme yarat Bili
Bana bir sevme yarat
Ya da ben

Gene mi yenildim Bili
Ağlama

Ama ağlama Bili
Bili!

Hey!

Bili!

IV

Ben, aslına bakarsanız gücenmeyin
Bir melon şapkayı durdurdum diye
Çarpık bir masanın üzerinde
Dengeyi kurtarmak için

Çünkü ben hiç mi hiç etkisi olmayan bir adamım

Mesela hiç unutmam bir pazartesiye

Yüzümün birazıyla benim

Elimle, elimi parklardan sayarak

Bir ayrılık öncesini getirdim

Bunu ben yaptım o pazartesiyi hiç unutmam

Çünkü ben sizin bütün alışkanlıklarınızda varım

Bir duvar bakıra çalar akşama doğru

Olanca kırmızılarımla koşarım

Martısı olurum en kadınsı çığlıklarınızın

Kumaşlara girerim bir çizgiler uyumunda

Bitmeyen şekeri çocuklarınızın

Sabahlarınızda çay içme önceleri

Sizi alma, sizi götürme havası duraklarınızda

Ne zaman bir sevgili bekliyorsunuz — çünkü bu olabilir —

En önce ben koşarım

Bunalıp sıkıldınızdı bir toplulukta

Açık havada, evde, baloda

Benimdir bir sıcaklık serin

Bekleyen yatağınızda

Çünkü biliyor musunuz?

Ben her şeyim.

V

Bugün de başlamayı unutuyoruz

Herkes birbirine bakıyor

Bulan bulana kendini

Sapsarı bir kedi geçiyor hızlanarak

Sanki yüzümün bir kenarı dünya

Bir kenarı?

Duvarda akşam yemeği gibi hindiler olmalı
Bir ibik, az kırmızı, giderek tanrıyı kurmalı
Belki de

Bir avuç kanamak üzere

Yüz kiloluk bir çiçek büyüyor aramızda

Belki de aynı zamanda iki kişi

Aynı sözü kullanıyor

Ben seni bir avluya bakarak

Ama ne tuhaf!

Bir çocuk bulutu mendil sanıyor
Yüzünü biçimliyor ona göre
Her bakış bir serüven sayılıyor belki
Belki de

Salt başlamayı tekrarlıyoruz işte

Bir güzellik eri de kuşanarak

Kımılda diyor çarşıya

Bize değerler ver

Dengeyi sağla

Çocuğa çocuğa

Düdüğü öttürme olanakları

Bir güneşlik eri de gölgeyle anlaşıyor

Kirazla votka içiriyor

Bir milyoner ağzına

Güneş de bir parlıyor ki

Adam da öyle bakıyor ki garsona

Garson

Güneşle mutluluk bakımından anlaşıyorlar.

VI

Kim ne derse desin en iyisi
Gözleri durduramıyoruz
İşte bu kadar!

Üstelik ne de çok şey istiyor onlar

Üç aşağı beş yukarı biri

Bir uzaklığı istiyor

Oysa tam istediğimiz gibi uzaklar

Bir şey sonsuz mu, elbette istediğimiz gibi

Çünkü istediğimiz gibi aşk

Çünkü biz sadece

Maviler çalıyoruz doğadan

Elimiz değdi mi bir nehir kıyısını

Bir yüzük taşının parıltısını çalıyoruz biraz

Balolar, gökler, süvari boyunları

Kadınlardan ağız ıslağı, saçlar

Kıllı göğüsleri erkeklerden

Daha dün gibi bir martının süzülmesini

Çalıyoruz.

Ama hiçbiri istediğimiz gibi değil
Eve dönünceye kadar bitiriyoruz
Çaldığımız her şeyi

İşte bunun içindir ki bir yere gitme isteği içimizde
O sonsuz

Ve her zaman bir sokak yaratıyor karşısı

Rahata büyütülmüş bir oda

Yeni açmış akasyalarıyla

Bir bahçe bir bahçe

Genişe gülmek gibi

Avunuyoruz onlarla

O       kadar avunuyoruz ki avunmak bile değil
Anlaşıyoruz çaresiz

—Bizi karşıya geçirin bay polis!

UMUTSUZLAR PARKI

I

Biliyorsunuz parkların

Sizi çağıran tarafları

İnsanın gizli, karanlık köşeleriyle oranlı

Orada saklanıyor onlar

Çünkü her türlü saklanıyorlar orada

Bir yağmur öncesinin loş sokaklarıyla

Dağınık mavisiyle gözlerinin

Sevgi vermez kadın uçlarıyla

Korkuya, sadece korkuya sığınmış olarak

Eskimiş, kurtlanmış ikonlarıyla kiliselerinin

Yalvaran bakışlarıyla — nasıl da sevimsiz —

En kötüsü, belki de en kötüsü

Bir duygu açlığıyla soluyarak

Parklara yerleşiyorlar, parkların

Onları çağıran köşelerine

Bir karıncayı selamlıyorlar, besili, siyah

Bacak aralarından

Çömelmiş, öyle sakin

Selamlıyorlar

“Günaydın” diyorlar atılmış bir kâğıt parçasına

Kuleler yapıyorlar ayak parmaklarından

Birinci katta bir kibrit çöpü oturuyor

Acılar alıp veriyor dünyadan

Dillerini gösteriyorlar, dizkapaklarını

Bir sıkıntı şiiri gibi

Sıkıntı

İşte

Tam orada duruyorlar.

II

Bu kimin durusu, bu sizin en gülmediğiniz saatlerde
Her cümlede iki tek göz, bu kimin
Ya da kim korkuttu bu kadar sizi
Bu nasıl sevişmek, üstelik bu kadar hızlı
Ya da tam tersine

Boş vermek öperken, severken boş vermek sevmelere
Sulardan ürpermek gibi dokununca,

Ya da ben kimi sarmışım böyle kollarımla
Kime söz vermişim, biraz da unutmak gibi
Denir mi, ama hiç denir mi, iş edinmişim ben
İş edinmişim öyle kimsesizliği

Kendimi saymazsam — hem niye sayacakmışım kendimi —
Çünkü herkese bağlı, çünkü bir yığın ölüden gelen kendimi
Konuşmak? konuşuyorum, alışmak? evet alışıyorum da
Süresiz, dıştan ve yaşamsız resimler gibi.

Ne çıkar sanki sardıysam sizi kollarımla
Unutmak, belki de unutmak olsun diye mi
Onu da tatmak gibi

Oysa ne bir evim oldu, ne de bir yerim var şimdi gidecek
Ama gitmenin saati geldi
Kirli bir gömleği çıkarıp asmak
Yıkayıp kurutmak ister ellerimi

Su içmek, saati kurmak ve sebepsiz dolaşmak biraz da
Açınca camları — diyelim camları açtık ya sonra? —
Sonrası şu: ben bir camı, bir perdeyi açmış adam değilim
Bilirim ama çok bilirim kapadığımı
Öyle iş olsun diye mi, hayır

Bilirim içerde kendimi bulacağımı

Dışarda görüldüysem inattan başka değil

Evet, çünkü bu karanlık işime en geleni

Kendimi saklıyorum ya, bir yığın ölüden gelen kendimi

Oramı buramı dürtüyorum, bunu sahiden yapıyorum

Ve açıyorum bütün muslukları

Diyorum sular mı böyle, sular mı olmalı

Ne geldiği, ne de gittiği yer belli

Olmuyor, gene kendimi düşünüyorum

Alıştım istemiyorum.

III

Binlerce, ama binlerce yıldır yaşıyorum

Bunu göklerden anlıyorum, kendimden anlıyorum biraz

İnsan, insan, insandan; ne iyi ne de kötü

Kolumu sallıyorum yürürken, kötüysem yüzümü buruşturuyorum

Çok eski bir yerimdeyim, çürüyen bir yerimden geliyorum

Öldüklerimi sayıyorum, yeniden doğduklarımı

Anlıyorum, ama yepyeni anlıyorum bıktığımı

Evlerde, köşebaşlarında değişmek diyorlar buna

Değişmek

Biri mi öldü, biri mi sevindi, değişmek koyuyorlar adını
Bana kızıyorlar sonra, ansızın bana

Kimi ellerini sürüyor, kimi gözlerini kapıyor yaşadıklarıma
Oysa ben düz insan, bazı insan, karanlık insan
Ve geçilmiyor ki benim

Duvarlar, evler, sokaklar gibi yapılmışlığımdan.

Bilmezler, kızmıyorum, bunu onlardan anlıyorum biraz
Erimek, bir olmak ve unutulmak içindeki onlardan
Ya da bir başkaca şey: ben kendimi ayırıyorum
O yapayalnız olmaktaki kendimi
Böyleyken akıp gidiyorum bir nehir gerçeği gibi
Sanki ben upuzun bir hikâye
En okunmadık yerlerimle
Yok artık sıkılıyorum.

IV

Biliyorsunuz, size geldim sadece
Kapınızdan aldım, ballı çöreklerinizden
Peki bu sevinmek niye?

Girdim ki içeriye yıllardır soyunuyordunuz

Ve işte giyiniyordunuz yıllarca

Bir Mısır, bir Roma, belki de bir Yunan elleriyle

Eski bir insandınız merdiven gıcırdıyordu

Her eski daha bir eskiyi uyarıyordu

Otlar ve geyikler duruyordu tanımsız sadelikler içinde

Sesler mi? acı sesler geliyordu erkeksiz, yanık

Bir türlü bakıyor, gene bir türlü soluyordunuz işte

Düşündüm, ama merdiven gıcırdıyordu

Olmazdı sanki gıcırdamasın, ürpermesindi bir yerimiz

Biliyorsunuz olmazdı

Ağzımız koksun, ama koksun, biz iğrençliğe de varız
Yatalım, leş gibi yatalım, öylesine alıştığımız ki bu
Bir kumru bir kumruyu tamamlasın
Bir yılan, bir fare bir deliği kapasın bu
Sadece bu.

Bak göreceksin nasıl da ayrılmak istiyoruz sonra

Nasıl da kaçmak istiyoruz birbirimizden

Yeniden yeniden yeniden

Yeniden hazırlanıyoruz

Sanki bir güzelliği ödüyoruz

Belki bir güzelliği ödüyoruz.

V

Biz olmayan insanlarız, ya da çok kuşkuluyuz — böyle
Nereden geldiniz, tam sizi soracaktım — böyle
Biraz da soğuk almışım, biraz da içki, biraz da bahçe
Yukarı çıkalım, hadi çıkalım, annem çay pişirir size
Çünkü o bizim yukarda her zaman bir mavi olur
Güneşler girer çıkar ellerinize

Biriyle konuşursunuz, olmayan biriyle, hadi sevinin
Kim bilir, belki de buluşursunuz
Söz verip sizi bekletenlerle

Sonra da çıkarız — niye olmasın — bahçeye çıkarız birlikte
Otlara basarız, dallara değeriz, bunları hep yaparız
Biraz da susmalıyız. İnsan bir şeyler aramalı kendinde.

Dedim ya, annem de var, ama çay pişirmez size
Durur da durur işte yıllanmış heykeller gibi
Bilmem ki, bilmiyorum da, belki de benim annem yok
Belki de öyle beyaz ki, alışmış görünmezliğe.

Nereye gidiyorsunuz ama nereye

Sanki biz olmayan insanlarız biraz da kuşkuluyuz

Ya da çok kuşkuluyuz — böyle.

VI

Yüzümü size çeviriyorum, siz misiniz?

Elimi suya uzatıyorum, siz misiniz?

Siz misiniz, belki de hiç konuşmuyorum
Belki de kim diye sorsalar beni
Güneşe, çarşıya, kadehe uzatacağım ellerimi
Belki de alıp başımı gideceğim
Biliyorsunuz ya bir ağrısı vardır gitmenin
Nereye, ama nereye olursa gitmenin
Hüzünle karışık bir ağrısı.

İşte bir denizdeyim, dalgalar ortasında

Kim olsa denizci der, denizden anlayan der bana

Adımı bilmeden der, adımı bilmeden

Şafaklar kadar güzel adımı

O zaman bir kıvrılandır, bir kuruyandır dudaklarım
Ve gittikçe sıkılmaktır ülkesi sıkıntının
Sanki bir yokluğa, bir çaresizliğe bakar gibi
Nice yüzler görürüm, nice değişik kıyılar
İnsanı, o kayalar gibi sert insanı
Bekledikleri kadar.

Bir ağız, bir tütün, bir mızıka gerçeği gibi
Varınca kıyıya birden
Değilsin artık gemici.

VII

Bana bir şeyler söylediniz, anlamadım
Bir cümle, bir iyi söz, gene anlamadım
Doğrusu hiç anlamadım, siz ne demiştiniz?

Ben ne demiştim, ve çekip gitmiştim sonra
Öyle ya, niye hiç değişmedi bakışlarınız?

BİTMEDİ, DİYORUM BİTMEDİ ŞAŞKINLIĞIMIZ.

O gün bugündür işte — ben mesela

Çok usta bir avcının gözleri karşısında

Bir çocuk olarak taptaze oyuncakların

Ve çok ölçülü saatlerinde ev kadınlarının

Ki birdenbire açılan kucaklarında

BİTMEDİ, AMA BİTMEDİ ŞAŞKINLIĞIMIZ.

Bitmedi anlaşıp soyunduğumuz gün — o beyaz
Bir taşı kaldırdığımda o akıl almayacak yaşayış
Tanrıyı sorduğumda, olur ya, günün birinde tanrıyı
Odama kapanıp saydığımda ayak parmaklarımı
Kapımı çaldıklarında — bunu size söylüyorum anladınız
Kaykılmış, büyümüş gözleriyle onların
Kim der ki yalan, ve yalandır orda konuştuklarımız
BİTMEDİ, DAHA BİTMEDİ ŞAŞKINLIĞIMIZ.

Üstelik bitecek gibi değil

Biri kopmuş ayağından, biri kopmuş kimsesizliğinden
Sımsıkı tuttuğu dönerken köşeyi
Elinde bir bıçakla

Ve öldürmek isterken — kimiyse kimi

Gülünç, sebepsiz, bilinçaltı

Ama tutalım, koyvermeyelim

Tutalım koyvermeyelim bırakın kibarlığı

Yanılmak kolay, üstelik çok belli işte yanıldığımız

BİTMEDİ, DİYORUM BİTMEDİ ŞAŞKINLIĞIMIZ.

Paralar bozduruyoruz, gereksiz eşyalar alıyoruz bu yüzden
İçtikçe içiyoruz o çocukluk günlerinin yüzüyle
Biri mi öldüydü ne, selviler, mezar taşları, kalabalık
Ya da bir masal mı söyleniyordu, hiç mi hiç bitmeyecek bir
           masal

Kimbilir n’olduydu gene

İşte bir sevgilinin bırakıp gitmesi üzerine

Apışıp kaldığımız, yatıverdiğimiz yemekten sonra

Saatin kaç olduğu — üstelik sorulmaz ki

Sabaha kadar sabaha

Uyuyup uyandığımız

BİTMEDİ, DİYORUM BİTMEDİ ŞAŞKINLIĞIMIZ.

Evlere sığamıyoruz, öylesine büyüdü ki vücutlarımız
Ve konuşmalarımız, öyle büyüdüler ki peşi sıra
Hani hep bir olup da eve taşıdıklarımız
Kahveden, meydandan, sokak içlerinden
Bulup da çıkardığımız
Konuşmalar:

—       Biri geliyor sözü değiştirelim

—Yürüsek açılırdık

—Bu ne uzun bakmak kendinize

—       Ağzım mı kokuyor ne, yaa!... çok kötü bir günümdeyim

—       Akşama bezik, evet, siz ne içerdiniz?

—Annem mi, çok sevinecek..

—Belki de sinemaya gideriz..

—Bilirsin erken kalkmalı, yarın., (gülüşler) yok canım!

—Siz yarın deyince aklıma ölmek geliyor, katıla katıla ölmek

—Bana kalırsa..

—Evet size kalırsa

—Bana kalırsa şimdiden eğlenelim

—       Sus!

—       Biri geliyor

—       Biri geliyormuş sözü değiştirelim..

Yengemin başı ağrıyor, tek sebebi büyümek
Masalar, tabaklar, hani şu kirazlar koyduğumuz
Kalmadı adım atacak yer bu yüzden
Oğuza söylemeli, bir daha çiçek getirmesin
Lale de saçlarını kestirmeli

Sonra gereksiz eşyalar var, bir gün oturup konuşalım
Örneğin şu hasır koltuk neye yarıyor
Bana kalırsa babamın mineli saati
Tek başına bütün bir odayı dolduruyor
Hele annemin güneş gözlükleri

Yarından tezi yok, çakımı, kol saatimi, eldivenlerimi
Aaaa! kitaplarınız

BİTMEDİ, DAHA BİTMEDİ ŞAŞKINLIĞIMIZ.

Üstelik bitecek gibi değil

Çok yaşlı bir kadın yün eğiriyor — düpedüz ilgisizlik
Bisiklet yarışları, akşam gezintileri, insan ne güzel eğleniyor
Bir hırsız giriyor ellerinize polisler hırsızı kovalıyor
Daha akşama çok var — olsun — biri sizi öpmeye hazırlanıyor
Bense berbere uğrayacağım, şu saçlarıma bakın!

Üstelik bilmiyorum bu şarapları nasıl içiyoruz
Balıkları nereden geliyor soframızın hele
Yıllardır ama, yıllardır neyi koysalar önümüze
Alıştık, sadece bir türlü bakıyoruz.

İşte biz böyle yapıyoruz.

VIII

İnsan doğduğu günleri iyi bilmeli

Size çiçekler aldım, adımı yazdım üstüne, iyi bilmeli

Korkunç bir Yahudi, korkunç bir pastayı bölüyordu ikiye

Bir avlu taptaze bir çaydanlığı gösteriyordu giderek

Oooo! demek bütün insanlar çay içecek

Bilmem, çok uzakta biri sevindi

Sonra ben sevindim; acı mı, sevinç mi, ama bilmeden

Belki de ilk olarak vardım ayakta durmanın tadına

Sıktım ki sıktım bir ara dişlerimi

Bir bakış, bir korku, yada gereksiz bir eşya

Yani ne varsa atılması gereken sırtımda

Önce yavaş yavaş, sonra hızlı hızlı

Ve bir Ortodoks kabalığınca içten

Soyundum, yıkandım, ki görülmemiştir böylesi

Aklıma geldi derken; acı mı, sevinç mi, gene aklıma

Ben ki bir ölüyü beklemekle geçirdim geceyi

Bir ölüyü ve ölünün bütün inceliklerini

Size çiçekler aldım, adımı yazdım üstüne, biraz da bunun için

Gözlerim görüyordu, öyle ki, benden ayrı görüyordu gözlerim

Dişlerim ağrıyordu, denir ki ayrıca ağrıyordu benden

Bilmem, çok uzaklarda biri sevindi

Sonra ben sevindim, kadınlar sarışındı

Ben biraz esmerdim, o kadar

İşlerim kötü gitti

Bilseydim katılırdım savaşlar oldu ötemde

Yaşayanlar güzeldi

İnsan doğduğu günleri iyi bilmeli.

Geçen yıl korkulu bir çağda uyandım

Sur dışlarına çıktım, sıcak havaları severdim

Mezarlar gördüm, müzeler daha güzeldi

Annem sevinmek için boncuklar alıyordu çarşıdan

Ben boncuğu sevmem, hele kırmızı hiç sevmem

Demek çok uzaklarda biri sevindi

Sonra ben sevindim, o ben ki işte bütün gün

Bir ölüyü bekledim ve ölünün bütün inceliklerini

Biri bir cinayetten dönüyordu, şan getiren bir cinayetten

Biriyse bir köleydi, kâğıtlar kalemler içinde

Akşamlara dek bir masa katılığınca gülen

Ama o gün bugündür ayrılmadım ben

Ayrılmadım işte o

Beklediğim ölüden.

Pek yakınım olacak, karım, ya da kızkardeşim

Belki hiçbiri değil, sadece bir kız

Öyle ki, biralar, yaz günleri onunla biraz güzeldir

Ama çok iyi bir günde çıldırıverdi

Yalnızlıktan

İnsan doğduğu günleri iyi bilmeli

Sonra temizce bir yemek yemiştim, hatırlıyorum

Dövülmüş kısraklar gibi uyumuştum

Bir şeyler ummuştum, umudu kesmek gibi

Sonra da gürültüler yapmak için dışarı çıktım

Kocaman bir adamdı dışardakiler

Bilmem, böylece kaça çıktı beklediğim ölüler

İşte her bakımdan kendini arıyordu biri

Şaşırmış arıyordu — ben miydim neydim —

Yıkılmış, bunalmış, sürgün içinde

Kendini arıyordu, aynı renk, aynı biçimdeki kendini

İnsan doğduğu günleri iyi bilmeli.

Koşup duruyorken, önce aşkların peşi sıra

İyi günler, serin evler, baygın kokulardan gelen aşkların

Bu sanki en azından tanrıyla işbirliği

Ya da buluşmak gibi özüyle insanların

Oysa bir sığıntıydım çok uzaktan bir gülmeye

Yalvaran gözleriyle — açılmış açıldıkları kadar —

Ya da bir tilki avında kim bilir kimin inceliği

—       Gözleri, ufukta bir yerdi işte gözleri —

Belki de yer alıyordum korkuyla avuntu karşısında
Belki de yitirilmiş, yok bakacak bir yeri
Ya da bir ölüydük işte ve ölünün bütün incelikleri
Size çiçekler aldım, adımı yazdım üstüne, iyi bilmeli
Korkunç bir Yahudi, korkunç bir pastayı bölüyordu ikiye
Bir avlu taptaze bir çaydanlığı gösteriyordu giderek
Oooo! demek bütün insanlar çay içecek
Hayır! Çok uzakta biri sevindi.

IX

Artık ne uyanmak için bu sabahlar

Ne de bekliyoruz, beklemek için değil

Üstelik ne de bir karanlıkla anlatıyoruz bu düşünceyi

Ne açıp da ağzımızı tek kelime

Yok, hayır, kaskatı durmuşuz sadece

Durmuşuz; ölümü, acıyı, daha neleri durdurmak için

Evet bir de cins tuzaklar kurmuşuz gözlerimize

Tuzaklar, ve sanırım herkesin işi bizi anlamak

Biz ki dört kişiyiz evde; ben, çocuklar ve karım

Artık adını sürdüremiyoruz gizli kalmanın

İçkiler içiyoruz, en çok da kötü içkiler — Hıh sığınmak!

Bilmem ki ne demeli, böylesi içinden geliyor insanın

Belki de alışıyoruz, soylu bir düşüncedir alışmak

Diyoruz, belki de

En önce İsa alışmıştır kendi söylevlerine

Sonra da biz; ya durmak, ya da bir zincirle oynamak bütün gün
Ya da pek olağan şey, katılmak bir döğüşe
Korkmak, o kadar korkmak ki sonuca varmak için
Sinmek, kalakalmak dört duvar arası bir yerde
Bakınca duvarlara — üstelik böyle de bakmak kendimize
Biz ki dört kişiyiz evde; ben, çocuklar ve karım
Diyoruz — ve gülünçtür bu — herkesin işi bizi anlamak
Artık tadını sürdüremiyoruz gizli kalmanın.

Karımı soruyordunuz, her zamanki gibi çok geveze
Bir gün onu yaşarken görmüştüm — görmüştünüz
Çiçek mi koparıyordu ne, elini tutmuştum tutmuştunuz
Yani ben ne yaptıysam, o sizin de yaptığınızdı biraz
Ben ki neyi yapmıyordum, o sizin de yapmadığınızdı.

Karımı sormuştunuz, nedense ölmüştür karım

Sizinle yemeğe gitmek gibi kolay ölmüştür işte

O kadar kolay ölmüştür ki, belki de anlatırım

Ne süs, ne çiçek, ne de bir şölen

Üstelik ne de bir şey eksiltti gülümsemesinden

Konuşup duruyordu gene akşamlara dek

Kumarsa kumar, içkiyse içki

Yani bir kedi gelirdi arada bir

Bir köpek siyaha koşardı ellerinden

Bense o günlerde bir kürk tacirinin evinde

Tırnakları kirli bir oğlanla

Bir gemici durmadan sıkıntıyı anlatır

Şişeleri devirirdi elinin tersiyle.

Karımı sormuştunuz, nedense ölmüştür karım

Sizinle yemeğe gitmek gibi kolay ölmüştür işte

O kadar kolay ölmüştür ki, elbette anlatırım

Bana gelince, günlerce kendimi yokladım ben

Elimi kanattım, yüzümü kestim, kafamı vurdum bir yerlere

Uyudum uyudum uyudum öylesine

Ve şaşırdım böylece yemek saatlerini

Ve sabahlara karşı yattım, aklıma çocukluğum geldi

Sevdim ki sevdim o her zaman sevmediğim şeyleri

Koynuma bir bıçak yerleştirdim, düşmeyecek gibi eğilirken

Geceleri kapkalın adamlarla döğüştüm, ama döğüştüm

Birinde yaralandım, üç dikiş vurdular göğsüme

Bir gün de peşi sıra gittim bir adamın

Siyah elbiseli, siyah şapkalı, eldivenli

Adamsa ummadığım şey, bir bankaya girdi

İsteğim kirli işlere karışmaktı, olmadı

Bir gün de bir lokantaya girdim, yanımda biri vardı

İğrendim, ama susmayı seçtim sadece

Böyleyken garsonun biri elini kesti

Çıkardı mendilini, bir düğüm attı üstüne

Masaya geldi derken usullacık masaya

Geldi: ne içersiniz? Sahi biz ne içer mişiz?

Şarap mı, konyak mı, ve ne dermişiz viskiye
Çıkalım dedim o yanımdaki kız gibi herife
Başını salladı, kim olsa böyle yapardı, çıktık
Karanlık, uzakta surlar, ve kadınlar geliyordu üstümüze
Bense şaşırmış gibi çıkalım diyordum durmadan
Adamsa bakıyordu, şaşırmış bakıyordu kendimize
Hep böyle diyordum işte, çıkalım çıkalım çıkalım
Çıkalım diyordum, çıkalım diyorduk, hadi çıkalım!

Nereye, ama nereye?

Belki de biliyoruz, doğrusu bilmiyorum, biliyor musunuz?

Ben askerdim, yağmur mu yağıyordu, bir yere geldim
Üçüncü sınıf bir otele indim, tırnaklarım kirliydi biraz
Bir o kadar da kirliydi ayaklarım

Burnum mu kanadıydı ne; ispirto, pamuk, sırtüstü yatmak
Yattım öğleye kadar, otelci karısını dövdü aşağıda
Üç çocuğu vardı otelcinin, bir horozun başındaydılar
Sabahsa bir karışık şeydi, sanırım peynirler, salamlar kesiyordu
adamlar

En ayıp yerlerini tıraş ediyordu biri
Alıştım gitti

Sonra yıkandım, tıraş oldum ben de, görmeliydiniz
Sonra da bir bara gittim — neee! bara mı gittiniz?

Doğrusu müzeleri gezecektim, biriyle buluşacaktım — sonra da
Tam üç yıl oluyor özlediğim bir kadınla...

Öldüyse, hayır ölmemiştir, nereden çıkardınız?

Neyse ben bara gittim, çıkarken anladım gittiğimi
Başım da ağrıyordu, üstelik alnımın üstünde koca bir yara

Ya duvara çarptımdı, diyorum, ya da kestimdi bir bardakla
Ya da kim bilir, bana sorarsanız tanrısal bir şey
Elbette, kim ne der, inanmışım ben

Bir keder, bir susuş, ve bütün bunların yüze vurmuşluğuna

Otele döndüm sonra, oteller gidiyordu biraz

Girmeler, çıkmalar, uzanıp yatmalar büyüyordu odalarda

Otelci duruyordu, karısı duruyordu, çocuklar durmuştular

Birden aklıma geldi, dilimi çıkardım onlara

Dilimi çıkardım; sipsivri, kıpkızıl, ucunu oynatarak

Onlar ki biraz şaşkın, acıyorlar gibi biraz da

Sonra pek tuhaf oldu, ne yapsam, yalıyor gibi yaptım elimi

Öyle ya, elimi kestimdi ben — ne yani, deli değilim ya!

Yukarı çıktım, bilseniz çığlıklar içindeydi odam

Yataklar bir şeyleri kaydırıyordu soluk soluğa

Bardaklar büyümüş — o gün bugündür anlatamam büyümeyi

Çoraplar, gömlekler, kravatlar taşıyordu sokağa

Bir kedi esniyordu — ben gördüm — üstünde şehirlerin

Bir böcek — yetişir be — dünyayı yokluyordu bacaklarıyla

Yığılmış kalmışım öyle, sonradan anlattılar

İyi ki anlattılar, otelci karısını dövdü gene aşağıda

Biliriz, üç çocuğu vardı işte otelcinin

Ama bilmiyoruz, biz neydik ve ne olmağa.

Kalktım bir bara gittim — neee! bara mı gittiniz?

Doğrusu müzeleri gezecektim, biriyle buluşacaktım — sonra da
Tam üç yıl oluyor özlediğim bir kadınla
Kadın mı dediniz, dedim ya, ne olacak?

Hiiiç!

Alışmak, sadece alışmak.

Ben o kadınla yattım mı, kör olayım bilmiyorum
İnanın yattımsa
Ama bilmiyorum.

X

“Ya ne yapmalı” diyor annem bu geçkin çizgileri

“Yıllardır aynı evdeyiz” bunu ne yapmalı

Babam: ve ne yapmalı diyor bu bir yığın geleneği

İşte bir sahnedeyiz: ev, gelenek, duygulu kadın

Bense ufacık taşlar üzerinde bir ufacık şey olmanın

Bir pencere beyaz, bir karanlık mayhoş, ne iyi

Sürüyle odalar, sürüyle gülüşler, sürüyle konuşmalar

Ne yazık! vakit de yok kurtarmak için geleceği

Düşünsek bile şimdiden — düşünemiyoruz ya

Üstelik ne çıkar bundan, ve ne katardı yaşamamıza

Hiçbir şey! çünkü ne varsa içimizde gelecek için

Sanki bir öyküsü bu hayatı süslemenin

Soframız, yatak odalarımız, lambalarımız

Annemin tarih kitapları, babamın güneş gözlükleri

Kuyular gibi işte, şişeler sarkıttığımız yaz akşamları

Tavan arasındaki boşluk, gölgesi karşı duvarın

Kırlangıç yuvaları, yüzümüzden cins kanatların geçtiği

Kavunlar karpuzlar yardığımız, o yemekten ayrı düşündüklerimiz, o

Bir şey mi kaybettik öyle, kim bilir bize neler eklediği

Sonra bir bıçak gibi durduğu sarısı içe çökmüş lambaların

Babamın kaşları çatık, annemse düşünceli

Kim bilir n’olduydu gene, diyelim bir yoksulluk önceliği

Belki de hiçbiri değil, canımız sıkılmak istemiş o kadar

Annem: ve ne yapmalı diyor bu geçkin çizgileri

Böylece bir sahne daha: güneşler, alışmak ve biz

Sanki bir tramvaya bindik, az sonra ineceğiz

Aksilik bu ya, diyelim ansızın bozuldu tramvay
İndik, ve yeniden beklemeye koyulduk hepimiz
İşte bir sahne daha: bir sigara yaktıydı babam
Annem saçlarını düzeltti, bir şeyler gösterdiydi eliyle
Bizse kısa bir oyun tutturduk, hiç! yetinmek için sadece
Öyle bir sahne ki bu: anladık, sevdik, ve unuttuk her şeyi
Sonra bir tramvay daha geldi.

XI

Size baktığım yol uzamakta

Kendime baktığım yol uzamakta

Yoruldum, bunaldım, canım sıkılıyor

Eve dönmeliyim, iyi bir yemek, uyumak istiyorum sonra

Yok eğer uzayıp gidecekse bu iş

Derim ki vakit erken, hava da güzel nasıl olsa

Çocuklar görürüm, uzağa bakarım, saçlarımı tararım hiç değil

Belki de biri seslenir, güneşler güneşler tutan uyruğunda

Bir resim görürüm ya da — ortalık inceydi biraz

Ya da bir resim gördüm; köşede, antikacıda

Ve düşündüm diyelim yanında bizim şamdanların

Bir uyuşma olacak annemin saçlarıyla da

Ne zaman? elbette sabahları

Sabaha baktığım yol uzamakta

Bilirim, her şey tamam, yemek de yendi kurtuldum

Uykuya baktığım yol uzamakta

Uyumak, nasıl uyumak, daha bilmiyorum

İki perde arası soğuk bir limonata

Belki de çıkınca evden taşıtlar beklediğimiz

Ve taşıtlar beklediğimiz durakta

Birini gördüğümüz ya da, geveze, kaypak, sıkıcı

Bitmesi bir olayın — ölüm mü geliyor aklınıza?

Kim bilir, belki de ölüm
Ama korkmayın, bütün iş korkusuzlukta
Öyle ya, ha dibinde ölmek gümüş şamdanların
Ha bir cellat elinde, gözleriniz kapalı
Belki de yürüyorken, iki taşıt arasında
Belki de bir intihar; güzdü, çiçekler vardı

Şişman bir adam kulaklarını tutuyordu dünyada

Dünyaya baktığım yol uzamakta

Ve biraz düşünsek mi, alıştık nasıl olsa

Kim bilir neyi istiyorduk, neyi anmıştık az önce

Dönsek mi dersiniz, gene dönsek mi oraya

Oraya baktığım yol uzamakta

Ya da bir bahçedeyiz — üstelik kadınlar vardı

Ağzınız, çatallar, tarçınlı pasta

Ya da bir toplulukta — iyi yaptınız!

Bu çok hoştur! — size söylüyorum — yaramaz çocuk!

Beni de sandınız! — evde mi? — hayır! limonlukta

Ve hemen kalktınız, bir yangın yeriydi orası

Ya da aklınız olacak sizi bir yangın yerine bağladı

Kızgın güneşte bir şişe ispirtoyu devirdiniz

Kutsal bir iş yaptınız ve yerleşti sizde bu kanı

Belki de bir din devirdiniz; anneniz, annenizin saçları

Gümüş şamdanlar, sabah ışığı, vesaire

Ve sanki her olay, her davranış ölümün bitişiğinde

İşte evdesiniz, iyi bir yemek, uyumak istiyorsunuz sonra

İstemek, neyi istemek, daha bilmiyorsunuz

Açtınız radyoyu, ılıyan bir ses kanınızda:

AIU, İAO, AĞ UĞ AĞ
Ve kahkahalar arasında kahkahalar
Orada, aşağıda

Tek umut, tek varış, tek kurtuluş gibi
Ve kaskatı kesilmiş, beyaz
Sallanıyorsunuz boşlukta.

XII

Bir kedi başını kaldırdı, ve adam esnedi — tak

Bir yüzü vardı kocaman düşüverdi avuçlarına

Bilmem ki gelir miydi? — saat üç buçuk — üstelik hava..

Sonra şu yağmur bulutu, boşandı boşanacak

Bir kedi ürperdi, ve adam yeniden esnedi—tak

Acaba?

Yazıldı saatin üç buçuk olduğu havaya
Boşandı taptaze üçler halinde bir yağmur
Kim bilir, bu saatte, onu anlıyorum
Belki de unutmuştur.

İşte düğmeler, iğneler, ibrişimler satılan bir dükkânda

Herkesin akşamı onu buluyordu

Bir adam sakallarını yokluyordu kasılarak

Sizi bekliyorum — beni bekliyormuş — niye olmasın?

Bir bakış, bir gülüş, ve yüzünü yüzüne tutuyordu ustaca
Adamsa şunu yapıyordu: hiçbir şey, ama hiçbir şey
Ne tuhaf! — Ben olsam! — ne çıkar ben olsam da
Gelmedi, gelmeyecek ve otuz yıl önce yazlıkta
Oturmuş bir köstebek yavrusunu bekliyor
Çıkmadı, ama çıkacak — babası sesleniyor
Bir sofra duruyor, gerilmiş çilek kokularıyla
Tam çileğe geldi sıra, uzattı çatalı batıracak
Hayır! bir tuhaftır bu, insan gecikmek ister biraz da
Gecikmek: sanırız bizi bir şeyler bekliyordur olağanüstü
İşte ansızın biri çıkacaktır karşınıza
Hiç yoktan biri çağıracaktır sizi

Ya da bir kadın bayılacak, bir memur çıldıracaktır önünüzde
Bir kurşun, bir kurşun daha

Yere serecektir bir serseriyi

Gecikmek: bana kalırsa eve dönmeli en iyisi

Bir küfür, bir patırdı ve babası çıkışıyor

Annesi, annesi biliyor başına geleceği

Bahçede bir kız çocuğu erik ağacını sallıyor boyuna

Diyelim her olayda böylece bir şeyler bulunur

Kalsın, daha çok zaman kalsın diye hatırda

Bir gün, bir benzin deposu havaya uçmuştu biliyorum

Bir alev, bir duman, usulca sokulmuştum

Yanmış bir cep saatini aklımda tutmuştum yıllarca

Gelmedi, ama gelecek, nedense alıştık zamansızlığa
Bir kedi başını kaldırdı, ve adam esnemedi bak
Demek siz! — koca ihtiyar! — ıslandım işte!

Saat üç buçuk, vallahi saat üç buçuktu gene

Hey Tanrım neye yaradı sanki unutulmak

Kadın saçlarını tarıyor, ve usulca sokuluyordu adama

Adamsa ayağa kalkıyor ve işte ayağa kalkıyordu ustaca

Dışarı çıkıyor, içeri giriyor, üç aşağı beş yukarı

Kadınsa domates doğruyor, yok mu ya bu yaz yağmurları

Evet, sahiden, niye?

Soruyor kadın:

Bu yaz yağmurları..

XIII

Şimdi her yerden bakıyorlar — demek uykusuzum —

Kral birini çağırıyor uykusu bitmiş olarak

İşte salı, akşama doğruyuz, Bay Kemik Taciri kestiriyor

Vahalam’da, bilmem ki neresidir Vahalam

Babamın, ak saçlı babamın açtığı yara

Bir tarla konusu

Oy bre dolduran doldurana boşluğu

Babamın akıttığı kan

Bilmem ki neresiydi, neresidir Vahalam

Babamı tanıyorum; çorabı, tütünü, acılarıyla o adam

Eksiği yok küfürden yana

Onu buğdaylar öldürecek, sapsarı öldürecekler onu

Belki de gelenek bu

Al kılçıklarıyla ve hep birden — tamam!

Bilmem ki neresiydi, neresidir Vahalam.

Kral birini çağırıyor, basarak parmağını kâğıda

Bay Kemik Taciri çamurdan yüzünü üstümde tutarak

Hırçın ve kadınsal bir sesle çıkışıyor

Anlamak, sadece anlamak istiyor korktuğumu

Bir adam sokağın alt yanını doldurdu

Kırmızı elleriyle

Masa camında bir çınar yaprağı derinleşiyor
Evet, sizi anlıyorum
Yani kendimi

Saat beş, bu üçüncü çay, kalkman bir yerimi öldürüyorum

Ve işte bilmiyorum katil kim

Bir burgu, gene bir burguyu oyuyor

Ve karım otuzunu dolduruyor bu akşam

Saat beş, diyorum erken dönmeli eve

Kral birini çağırdı ve işte birini kovmak üzere

Gene bir yanlışlık olacak, hadi kazandı Bay Kemik Taciri
Beni bu kemikler öldürecek, yağlı, pis hayvan kemikleri
Olanca aklığıyla, ve hep birden — tamam!

Bilmem ki neresiydim, neresiydi Vahalam.

Kral tacını çıkarıyor, başı ağrımış olacak

Onu selamlıyorum, kapıyorum kapıyı ardından

Saat beş, bakınca camdan onu görüyorum

Camlarda iri bir gölge derinleşiyor, o

Kralsa tavana bakıyor, bir kristal avize haklayabilir onu

Bay Kemik Taciri karşıya geçiyor başarıyla

Ben sadece paltomu giyiyorum

Akşam

Kral birini çağırdı; biraz et, biraz da şarap
Oturmuş masaya Bay Kemik Taciri
Karısı ve dört çocuğuyla

Duvarda bir tüfek asılı, durmadan ona bakıyor
Tavşanlar, keklikler, turnalar oluyor tüfeğin ucunda
Başkaca bir şey olmuyor

Ben kötü bir meyhaneye dalıyorum, ortalık küf kokuyor.

Duvara alıştırıyorum gözlerimi — siz nesiniz duvarlar?

Hiiiç! sadece duvarız biz

Öyleyse bir yarım saat, karım da bekleyebilir

Adamlar önce beyaz değil, sonra beyaz

Bir şapka gene bir şapkaya asılı

Bir palto gene bir paltoya

Bir adam kendiyle döğüşüyor bir adamda

Evet onu anlıyorum

—       Yani kendimi —

Bir kadın bir sürahide biriyle sevişiyor
Bir burgu gene bir burguyu oyuyor ayrıca
Bir adam dikilmiş ve dikilmiş içiyor durmadan
Hey tanrım! omuzlu, güçlü, kuvvetli
Kocaman bir çocuk yüzü taşıyor yalnızlıktan.

Gece, saat on, karım otuzunda olmalı diyorum

Bir gidip bir geliyorum karanlıklarda

Çiçekler alıyorum, bitmeyen çiçeklerini gecikmelerin

Ve dalıyorum içeri ışıksız bir kapıdan

Aranmak, yenilmek, ve hayır! utanmaktı Vahalam

Kral uyandı, karım iç çekiyor durmadan

Bir sabah ışığı kendini yerden yere vuruyor

Kızım uyuyor, ve uyuyan biri gibi konuşuyor karım

Bir duvar resmi gibi konuşuyor

Kral?

Kral uyandı.

Saat dokuzu on beş geçiyor, üşüyorum
Güneşler mi vuruyor sırtıma ne, üşüyorum
Ölgün ve değişmez adımlar atıyorum, üşüyorum
Karanlık, pis adamlar çıkıyorlar mağaralarından
Ne umut, ne hiçbir şey, sadece çıkıyorlar
Bir gece, bir sabah, ve benim bakışlarımı taşıyorlar
Karım ağlıyor, kızım uyuyor, karımsa gene ağlıyor
Diyorum

kim bilir

belki de

tamam!

Orasıydı Vahalam.

XIV

İşte bu boşluk, durmadan bizi çağırıyor
Kremler, pudralar, iç bulantıcı kokular gibi
Bir kır bekçisi köpeğini sevdi
Bir çocuk delinmiş bir kovayı sürüdü — nereye?

Bir kadın bağırdı bağırdı bağırdı
Tam on yıl öncesine yarayacak bir sesle.

ÇOĞULLAMA

Biz kadınız, bilmeden seviyoruz bu kedileri

Seviyoruz, bir sevilme içgüdüsüyle

Bu bizim yüzümüzde ufacık çizgiler oluyor — acaba

Evet, çok değil, konuşurken düzeltiyoruz

Orayı burayı topluyoruz, yeriyse çocuklarımızı öpüyoruz

Ama biliyorsunuz ki gene de

Hepimiz, işte hepimiz

Bitmenin, tükenmenin yorgunluğu içinde.

Gözler mi? tavana dikili, hayır, pencereye

Yağmalar, sürgünler, yangınlar içinde

Çünkü bu boşluk; tüneller, çukurlar, kap kacak ağızları

Mağralar, denizler, gökyüzleri değil de

Bu boşluk, o bir türlü dolduramadığımız, o

Orman, dağ, kısacası evrenle.

ÇOĞULLAMA

Biz bu lavanta kokularını bilmeden taşıyoruz

Biz bu tavanı bilmeden eski rengine boyuyoruz

Bu bizim terliklerimizde ufacık güller oluyor — acaba?

Evet, çok değil, onları bilmeden hoşa gideriyoruz
Sormayın, ama sormayın, bilmeden aralık tutuyoruz kapılarımızı
Bilmeden bekliyoruz, bilmeden uyuyoruz sabahlara değin
Kim bilir, belki de biz
Tanrısıyız en olunmaz şeylerin.

Bu bizim en düzenli hareketimiz: olmak

Asılıp kalmışız sokak fenerlerine

Asılıp kalmışız öyle, görenler bizi görüyor

Görenler bizi görüyor ve gidip geliyoruz dikkatle

Doğrusu, niye saklayalım, hepimiz bunu yapıyoruz

Ama biz yaşıyorken de bunu yapıyoruz sadece

Cansız

Ve gidip geliyoruz dikkatle.

ÇOĞULLAMA

Biz bu kendimizi boşuna soruyoruz kendimize
Boşuna asıyoruz onları, boşuna öldürüyoruz
Bu bizim gözlerimizden ufacık şeyler geçiyor — acaba?

Evet, çok değil, bakışırken düzeltiyoruz
Biz ne garip şeyleriz ki; doluyuz, bazıyız, avuntuluyuz
Ve bizim en güzel öldüğümüzdür bu: yaşamak
Ben biliyorum, yalan mı, siz de biliyorsunuz.

PETROL

(1959)

PETROL

Bıkmıştım, kediler damlarda vardı
Adamlar geliyordu birtakım adamlardan
Ben, Henri, Alain, bir de Bob
Bugün hepimiz noksan
Bugün hepimiz noksan.

Henri’yi tanıyoruz, kim der ki tanımıyoruz Henri’yi
O bizim musluğumuzdur, çok hızlı akar Avrupa’dan
Alain’se açlığımızdır, bir sürü kadınlar tanır
Günün her saatinde ayrılan
Günün her saatinde ayrılan.

Yorgundum, uzakta güller vardı

Yeni bir gül oluyordu bir gülün oynamasından

Bir ay yeni bir ay yapıyordu odaya girdiğini

Biz Bob’u çok seviyoruz, Bob çünkü umutsuzun biri

Ölüler gibi yani, en çabuk akılda kalan.

Kim geçti bu leylaktan nedense anlaşılmaz
Karışık yüzler aldık birtakım çarşılardan
Ben, Henri, Alain, bir de Bob
Burası Avrupa bazan da şiirde olan
Sizi anlıyorum

— Ne çıkar bizi anlamaktan.

BEYAZ ATLAR SURLARA

Benim yüzümde her şeyler var
Üç dilim ekmek bunlardan biri
Annem bir taşa oturmuş bunlardan biri
Sur dışlarında hafif bir eskici olur
Olur ya, bir kendi olur biraz da elleri
İnsan yalnız mı buna bir çare düşünmeli.

Dün biraz ağlamıştım bunlardan biridir şimdi
Çok gülünç bir şekilde kahveye giriyorum
Sorsam ya kapıdayken gözyaşı girilir mi
Girilmez, girilmez, bunu her mahmut biraz anlatır
Korkuyla anlatır, yüzünü baygın tutar anlatır
Kahveci, seni sevmiyorum bunlardan biri.

Bir deniz yandı gene, yansın ne çıkar sanki

İşte bir horoz öttü yüzümün yarısında

Yüzümde bir horoz var dünyanın biri

Seni sevmek neden mi, acı ve güzel

Geldikçe geliyorlar ellerinin elleri

Odalar! çıplak masalar! buna bir çare düşünmeli.

Bu da bir şarap olmalı şimdi boşluğu dolduracak
İçinde bir korsan ağzıyla içmeli
Eskidir, yorgundur, kayıptır diye yüzler
Bir sinek bir sinek mi vurunca öldürmeli
Ve sinek öldü müydü hafif bir uzaklır olur
Olur ya, hem biraz dargındır hem biraz evli
İnsan sevdi miydi buna bir çare düşünmeli.

BİR AY ALDIM DİYARBAKIRDAN
TOKATTA BİRİ ÖLDÜ O ZAMAN

Tokatlı diyorlar ya da bir atın başlangıcı
Eğilmiş, sakin, içkiler alıyor kalabalıktan
Şimdi o mor gözleri mor bir kadınla ilgili
Birazı namuslu iyi, birazı açıkça perişan
Ya da bir kadın bir kadını öper gibi
Hiçbir şey anlamıyor yaşamaktan.

Hiçbir şey anlamıyor, diyelim anlamıyor
Ama bir yalnızlığı tamamlıyor durmadan
Askerler geziniyor, her yerde bu göz kahveleri
Ben bu gözlere Tokatta rastladımdı bir zaman
Hopalı, biri vardı, hamalın biri
Daha hiç çıkmayacak karısının koynundan.

Bir kadeh olmalı ya da bir rakının başlangıcı
Ansızın bir göl Anadoludan
Bir yanda bir balıkçıl ne zaman istese ölür
Kocaman bir iz bırakır çılgınlığından
Sonra o adamlar ki çelimsiz, esmer, bıyıklı
Ve bütün gün sevişirler acılarıylan.

Tokatlı diyorlar ya da bir ekmeğin başlangıcı
Ezilmiş, sakin, onca bir yoksulluğu ödüyor durmadan
Bu kimin evreni, bu saçına bir el atma saatlerinde
Bu kim ki ölüyor Tokatta ölüyor her zaman
Ya da bir erkek bir erkeği öper gibi
Hiçbir şey anlamamış yaşamaktan.

ŞEY ŞEY ŞEY VE ŞEYLERDEN

Bir adam kendi tiyatrosunda, tamam
Bir köpek sokak değiştirdi, korkak
İçi süt dolu bir lokanta, ve kapandı
Ben ağzıma geleni söyledim, öyle
Gene bir ağaç öttü, bu kaçıncı.

Sevişsek olmaz mıydı, varan bir
Elbette olurdu, bir kır çiçeği bir bulut
Bir gülüş kanamak üzere, ve gizli
Ve çabuk tarafından bir şey, şarap
Aşk gene kelime değiştirdi, vahşi.

Güneşe çıktık, bunu unutma, varan iki
Ne uzak bir sesimiz vardı, efsane
Gelince Ç ile geliyordu bir çay
Oysa biz iki demiştik, varan üç
Gözler ki demeye kalmadı, derin.

Kim bilir ne seviştik ki saat kaç
Elleri tetikte bütün gazetelerin.

PHOENİX

Ben orda, akşamına orospular dadanan
Camlarında pis sinekler gezinen, ben orda
Eskimiş bir tutuşla şarabını içiyor
Kadınlarda oluyor kadınsız bakışlarla
Başıyla öne düşmüş yüreğiyle beraber
Ya Tanrıya inanır ya da isyana.

Kimseye vermiyor ki acılardan artarsa
Kuytular çıkarıyor sevişmeler onlardan
Bu nasıl bir bakış ki dünyaya intiharla
Ya da hep kar yağıyor da düşünmesi siyahtan
Öyle ya kim sevişirdi acıları olmasa
Kim bakardı uzağa köpekleri saymazsam.

Orası bir ölümdür şarabımı doyuran
Ölünen yüzler gibi bir bütündür adamlar
Vaftizi gün ışığında bir garip protestan
Tanrısıyla sevişir, herkes bilir sevişmeyi o kadar
Kim ne derse desin ben bu günü yakıyorum
Yeniden doğmak için çıkardığım yangından.

KONYAK

Bugün pazar eve kırmızılar taşıyorum
Amcamı arıyorum duvara bakıyor amcam
Duvarda ne var, ben de bakıyorum
Komşuları çağırıyorum onlar da bakıyor
Çağırsam önüne gelen duvara bakacak

Sanki hiçbirimiz duvar görmedik

En sevimli cinayetleri işliyorum

Çiviler çakıyorum, bir sivrilik uyumunda çiviler

Kutular, evler, gömlekler asıyorum üstüne

Asıyorum, asıyorum, asıyorum

Aşkın, amcamın, mavinin önünde.

Duvara bakıyorum duvarı çoğaltıyorum böylece
O da bana bakıyor, ben de ne var
Su götürmez bir gürültüyle
Gelin olmuş bir kadın tuhaflığıyla
Size anlatamam güneşi durdurarak.

Bu kaç kapılı bir konyak?

ACI BAHRİYELİ

Binlerce geyik ya da binlerce kuşun beraberliği
Aşk, o benim en güzel hayvanımdır
En yeşil ormanların en yeşil mantığında
Duyulmaz, öpülmez balığında deniz altlarının
Ya da bir akşamüstü lokantası gibi
Çöküp de köylülerin yorgun argın
Aşk

Çok belli bir dudakta iki kişi olmanın.

Çok gördüm bir kadındır atlanıp gözlerinden
Göz, o benim en deli hayvanımdır
Bir fiildir ne zaman, durakalmış bir fiil
Ucuza yaralanmış, vurulmuş serserilikten
Gözdür, kim ne derse desin, bütün aşkların en
Kararsız, durgun ve küçülmüş bunca serüvenden
Aşk

En bitirim acılarda en dayanıklı büyüyen.

Tükenmez ağızlarda tükenmez seslenişler
Ses, o benim en çoğul hayvanımdır
Değil ki yaşarken, niteliksiz sevişirken
Bendeki her şeye, sizde ki her şeye bir uzanım
Ya da bir sıkıntıya renk katar gibi
Fışkırmış içinden bunca kısırlığın
Ses

En kesin çığlıkları kendiyle konuşmanın.

Duygular patronu, özeti meyhanelerin
Laleler, onlar ki benim en çiçek hayvanlarım
Elinde bir çakıyla her zaman bahriyeli
Durup en değersiz yerinde kaldırımların

Ya da bak kardeşim benim adım Süleyman
Orası karşı kaldırım, orospu bahçeleri..

Bana kalırsa yan yana gelmeyelim
Bahriyeli!

Belki bir sıkıntı var denizsiz gemilerin.

Bir sorumsuz kapımı çalar her sabahleyin

Kapılar, onlar ki benim en kadın hayvanlarım

Oysa ben her türlü kıpırtının ardından

Bir böcek, bir ışık ve yoksullar gibi korkarım

Ya da bir yolculukta bunalmış gibi

Varıp da farkına uzaklığımın

Korkular

Bak kardeşim benim adım Ismayıl
Kafamı kızdırma adamı bıçaklarım.

Binlerce yıl da binlerce yılın niteliği
Zulümler, onlar ki benim en kesin hayvanlarım
Tunç öküzler içinde yanması esirliğin
En soysuz ağızları en katı mantıkların
Ya da bir Neron’un yeniden gelişi gibi
Görüp de halini deşilmiş karınların
Aşk

En bitirim acılarda en dayanıklı kalmanın.

Sen miydin acı lale, cam dışları gibi gösterişli

Laleler, onlar ki benim yakınlık arkadaşlarım

En canlı yüreklerin en canlı mantığında

Sürüler, sürüler, insan sürülerinin

Ya da bir Sivaslının gölgesi gibi

Karanlık, ağır, mahzun dönmenin

Laleler

Kim bilir nerde kim bilir kimi sevdiğimin.

SESLİ HARFLER

Sen, o benim, daha ne duruyorsun aşk kelimesi
Burası ben, gene bir sevdaya çağrıldı o yer
İnanma elimi deniz, ağzımı bulut ettiğime
Ağzım da, ellerim de dünyaya göre
Günüm aydınlıkla biter.

Tut ki ben her türlü görünmenin apayrısı

Gün günden sevdaya benzer

Bir adam düşünülsem şapkası maviyle gelen

Bir ekmek koparılsam işte o sıra

Benzer mi benzer sevdaya

Bir duruşum var çevresi gözlerinden.

Seni yanımda gezdiriyorum aşk kelimesi
Uyanık, duygulu, bir her günkü yanımda
Bilmem ki ne yapsam, ne etsem bu sevinirliği
Kendimi görmeye parklara gidiyorum
Kiminin bana kiminin çaresizliğe elleri.

Kaçsam o da bir türlü karanlık şimdi
Ne kadar aynı bir dünyadayız seninle
Aşka, döğüşe, maviye yetmek için
Biriyim, cesurum, var mısın ellerime
Bir başka sabaha kadar içelim.

BEN BU KADAR DEĞİLİM

Ben bu kadar değilim
Kışlada ölü bir zaman
Bir güzel at durdukça gider
Gittikçe döner bir güzel at durdukça
Askerim, benim ağzım kuşlardan.

Güneşi sormuyorum lekelenmiş dallardan
Dalları sormuyorum dallardan daha iyi
Yüzümü istiyorum bir süvari alayından
Ne yapsam istiyorum, ama istiyorum
Bir kişi bile değilim yalnızlıktan.

Bir kişi bile değilim yalnızlıktan
Gözlerim ormanlara asılı

Ağaçlar, kırlar ve şehirler geçiyor kaputumdan
O kadar geçiyorlar ki, sadece duyuyorum
Bir an bir yerde ölümü tanımazlığımdan.

Ben bu kadar değilim
Kışlada ölü bir zaman.

TAHTAKALE

Gövdesi ince uzun, eliyse peynir ekmekli

Beni mi süzüyor ne, çay mı içiyor ne, anlamadım

Bir asker, öyle bir asker ki, doğduğu günden beri izinli

Dünyaya izinli, kadına izinli, sevmeye izinli

Bilmem ki nasıl olmuş her yerden çıkıvermişler

Ürkek ve devamlı insan yüzleri.

Güneşler gidiyor camlarda, Bayburt’ta akşam yemeği
Kolunu kaldırıyor biraz, yüzünü ekşitiyor biraz, biraz da
Donkişotvari
Biriyse elini atmış durmadan karıştırıyor
Cebini karıştırıyor, güldükçe gülüyor kadının biri
Güldükçe gülüyor ya da gülmüyor işte güldükçe
Adamla sıkıntı çatılmış silahlar gibi.

Çocuksun, anlamıyorsun, süslemişler her yeri
Dokunsan ağlayacak, konuşsan susmayacaklar bir daha
Elleri vardır bilseniz, durmadan bizi gösterir elleri
Baksanız bakılırlar, sevseniz sevilirler kimseye benzemeden
Biri de bir kadındır alınmış efsanelerden
Bir kadındır güzelim unutmuş erkekleri.

Bu sandık, tahta sandık, üstünde gül resimleri

Yanında bir adamla sanırım doğu illerinden

Üç asker tıraş olmuş, beyaza kesmiş yüzleri

Şeker mi yiyorlar ne, düş mü kuruyorlar ne, anlamadım

Belki de bir tanrısı var acının, hüznün, ayrılığın

Ki durup dururken öyle ansızın yürüdükleri...

İNFİLAK

Ben gidince hüzünler bırakırım
Bu senin yaşadığındır
Bir ev sıkılır kadınlardaki
Bir adam sıkılır kadınlardaki
Seni sevmek bu kadar mı
O benim yaşadığımdır.

Bazan da bir yerde kuşlar vardır
Ne uçmak, ne görünmek için
Bir karanfil pencereyi deler
Bir kapı kendiliğinden kapanır
İstesek sevişirdik, ama olmadı
Biz değil yaşayan acılardır.

Gitsem de her yerde biraz vardır
Hatırda zamansız bir plak
Bir otel kapısı, biraz istasyon
Vardır o seninle birlikte olmak
Buluşur çok uzaktan ellerimiz
Ve nasıl göz gözeyiz ansızın bir infilak.

ROBESPIERRE

Her gün biraz daha yalnız Robespierre
Ve Fransa biraz uğultulu
Yalnızdır akşamı yok edilen bir subay
Bilinmez ürkütülmüş atları ne çok sevdiği
Her yalnızlık biraz ihtilal.

Çok şeyleri kadınlar için yaptım, kadınlar
Onlar ki yokmuşum gibi sevdiler beni
Beğenmek, beğenilmek gibi ayrı kaldılar
Bir gün de akşamdı, ben o akşamı hiç unutmam
Her sessizlik biraz ihtilal.

İşte bir tanrı evi, kimler ki geçerken uğruyorlar
Sonra çılgınlar gibi kalabalığa
Belki de yarı kalmış bir sevgiye koşuyorlar
Belki de her boyun eğdikleri, her diz çöküş
Yavaşça bir ihtilal.

KAVGA

Sivridir ayakları bastıkça katı taşlara
Kadınlar memelidir — Ya viski içelim ya bira
Hayatta olmayan masalar vardır ya
Tam işte onlar içinde bir masa
Mike ile Jim’e söyle bu gece kadınlara.

Mike kadın sevmez, onu kahveye bırakırız ayrıca

Azıcık kâğıt oynar açılır Okyanuslara

Hayatta olmayan adalar vardır ya

Tam işte onlar içinde bir ada

Bizi biliyorsun ya — göz kırpar — kadınlara.

Sivridir ayakları gökyüzü vurunca damlara

Bu kavga, bu işte yüzüncü katından bir kavga

Hayatta olmayan insanlar vardır ya

Sen misin Mike, Jim sen misin yoksa

Hadi aldırmayalım — içini çeker — bu gece kadınlara.

UZUN

Ferit Öngören’e

Bir elma tadı gezdiriyorum kafamda
Anlaşılması güç bir elma tadı
Ya sayılarla çiftleşiyor ya notalarla
Hiçbir zaman gebe olmadı.

Bence bu asılmak saati kadınsızlıkla

İğneyle, saatle, bir kadın çorabıyla asılmak saati

Bir müziktir ayrıca iki tek kadın çalışır

Bir yatakla bir müzik iki tek kadın

İki tek kadın çalışır aynı yatakta.

Sonra kadınlar iyi kemanlar kolay
Kemanlar uzun kadınlar kısa.

NERDE ANTİGONE
(1961)

BAŞIM DÖNÜYOR İKİMİZDEN

Çocuklar ekmek yiyorlar gibidir sesin
Ön dişleriyle belli belirsiz
Bir martı kalıyor gibidir hiç olmayandan
Çünkü biz ikimiz de çirkin değiliz
Evet mi hayır mı pek anlamadan.

Ne biçim bir sestir şu bizim dalgınlığımız
Bir tayın dişinde ince bir taflan
Az yaşlı bir kadında göğüs uçlarının
Yanarak sımsıcak bir kedinin ağzından
Dönüşüp iç çekmesine gece kuşlarının.

Sonra biz dağbaşlarında apansız kurşunlanan
Süresiz baş dönmesiyiz çok garip adamların.

KAR YANGINI

Neden bu kadar kar, bu kadar yıl, bu kadar yağış
Bu kadar uzaklardan nedir bu kadar gelen
Bir uzun çan kulesi bembeyaz Samatya’da
Bir oğlan bir martıyla upuzun seviştiğinden
Yaslı bir kadın gibi gözleri kendine bakan
Kendine baktıkça da çocukları olan hüzünden.

Belki bir söz yığını, yıllar var konuşulmamış

Çıkarlar kar yangını her biri duyduğu yerden

Yüzleri, saçlarıyla, bir de gözbebekleri

Asılırlar boşluğa çocuksu seslerinden

Birtakım dünyalarla önce ve güzel

Kış güneşi, sarmaşık, kim ne anlıyor sanki ölümden.

O yanık ikindiler, sonrasız, loş gecelerden
Üstlerinde bir sürü çocuk gözleri
Tutuşurlar ne zaman karların ateşinden
Bir ölüm kadar şaştığımız onlar ve kendileri
Yani bu dünyanın en yılgın havarileri
Orada çan kulesi bembeyaz öldüğünden.

KUMCUL

Kum, o nisan günlerinin ufalanmış gölgeleri
Kuruyan gözlerimde kirli bir rüzgâr
Kül renkli bulutlarla bir yangın sonu
Güneşler, şeytan minareleri, yıldızlar
Orda burda sayısız ayak izleri
Niye hiç kimse konuşmuyor kadar.

Öyle durgun ki nasıl, çok sıkılan bir yüzde
Hep aynı şeyi düşünmek kadar
Yaşadığınız gibidir uçsuz bucaksız
Upuzun bir kuşa benzer
Gövdesini gördüğünüz yalnız
Kıyılar, gökyüzü, büyütülmüş bardaklar.

Kımıldar ellerinizde kendi elleriniz

Bir balıkçıl tadına alçalır, bu da var

Gelir bir ölüm gibi korkusuz, sessiz

Ve gider geldiğince sesi doygunluk olan kanatlar

Gözleri gördüğü yerden bakar

Yılgınlar, yitikler, yalnızlar.

MEDÜZA

Naci’ye

Derin, sessiz, iyi böylece
Güz, ölülerini bırakan kuşlar
Yer kalmadı acıya ülkemizde
Derin, sessiz, iyi böylece
Gün ortası alacakaranlık bakışlar.

Bir buluşma yeridir şimdi hüzünlerimiz
Biz o renksiz, o yalnız, o sürgün medüzalar
Aşar söylediklerimizi çeker gideriz
Ülkemiz, toprağımız, her şeyimiz
Kıyısında camların bozbulanık rakılar.

Çizeriz yeryüzünü kaygısız ayaklarla
Yüzümüzdür bir yağmur ağırlığınca düşer
Sonra pek anlamadan içkiler ne çabuk biter
Ne kadar konuşursak o kadar bir sessizlik olur
Adımızı sorarız birine, o bize adını söyler.

BEDEVİ

Gözlerimin ıssız, donuk, kahverengi kentinde

Geçiyor ak boyunlu develer, yorgun sürücüleri

Günlerdir, öyledir, bir daha anlamak üzere

Bakıyorlar durmadan çok uzakta bir yere

Sorsanız görmüşler mi bir masal kadar olsun gördüklerini

Gözlerimin ıssız, donuk, kahverengi kentinde.

Bilinmez bir yere doğru, ne güne, ne ölüme
Bakıyorlar sadece

Ak dikenler içinde durmuş da bir bedevi
Tanrılar, güneşler, yalgınlar içinde
Bir ateş bile değil, bir bitki, bir dua bile değil
Gözlerimin ıssız, donuk, kahverengi kentinde.

Ne arar, bilinmez ki, bir kanımlık su belki de

Ne durak, ne dinlenme

Gelseler de duyamaz ak boyunlu develer

O       yorgun sürücüler çökseler de önüne

En soğuk bir çöl kuşunun bir daha ölüşü gibi

Dünyanın tekdüzenli renginde.

YILKI

Ben burda bir sıkıntıyım, atımdan iniyorum

Benim atım her zaman

Kim bilir kime sesleniyorum, sessizlik

Yosunlar, taşlar, o mezar yazıtlarından

Yaz gelmiş, zakkumlar açmış, elimi bile sürmedim

Sürsem bile ne çıkar, ama sürmedim

Ölü bir şey kalıyor dünyadan, yapraklardan.

Ben burda bir sıkıntıyım, atımdan iniyorum
Benim atım her zaman.

BAKIR HEYKEL

Yüzümü suya uzatıyorum su buysa

Giysilerimi unutuyorum birden, çıplaklığımı

Gece yarısı çalınan çalgılar olmasa

Gece dediğim belki hiç olmasa

Ben bir tırnak iziyim kanımın akmadığı

Bir çentik, bir kırık şey., aranızdayım nasılsa.

O       zaman neresiydi, hepsi hep karanlıkta

Bir garip ev içiydi, ışıklar kirli

Herkesin ellerinde bir şeyler gizlediği

Alıp okşadığım şimdi çok eski bir olaysa

Yenisini bulmalı — önce hafif bir yelken

Bir bakış, bir serüven, kısa bir hastalık hiç olmazsa.

Ben belki de daha çok dağlarda, su başlarında

Bir uykuydum üşümüş avcılar karışmasa

Kimseler karışmasa, ne ışık, ne parıltı

Gölgesi içe vurmuş bir yaratık olmalı

Söyleyin, bir bakır heykelim ben, çünkü çocuklar korkmasa.

Bana kalırsa bunu
Çocuklara anlatmalı asıl

—Gövdesi var kocaman!

— Sahi mi?

—Gözleri nasıl?

ÖLÜ ÖLDÜ

Dün bütün gün yağmurlardı, bugün yaprak
Ben yaprak diyorum ya
Bizim yıkık manastır yüreğimiz
Ağrısı tutmuş bir tayfa, yalınayak
Konuşmayı bitirmiş sessizliğe geçiyor
Sessizliği bitirmiş ölümü kullanarak
Bizim yıkık manastır yüreğimiz
Bir pencere, üç iskemle ve İshak.

“Ben, ben olanım” diyen tanrısı İshak’ın

Bizim yıkık manastır yüreğimiz

Sonu gelmiş bir dağ yolu gibi kendine katlanarak

Bir kaçış, bir bıçak altı, bir zehirli su

Ve bakışlarımız günün en büyük satranç oyuncusu

Elimizden bir şey gelmiyorsa

Bu zehirler bize sabahı bulduracak.

Ben İshak’a bakıyorum, İshak bana bakıyor, İshak
Yüzün ışıklarını söndürdü, ölü öldü
Çekip gidecek bir gün buralardan koparak
Eski bir yazı makinesine benzeyen gözleriyle
Ne acı, ne hüzün, ne işkence
Sadece gözleriyle, o kadar

Saati kurmadık ya, hiçbiri aklımızda kalmayacak.

ŞAİRİN KANI

Kanıdır şairin bu sevilmeyen yüz
Gözleri bir köpeğin, bırakmış köpeğini
Tanrısız, kimsesiz, her şeysiz biraz
Gözleri bir başına insanlar gibi
Kanıdır şairin ölümle kımıldamaz.

Kanıdır, bilirim, şairin kanı

Kocaman bir aşk lekesi yıkanmış eski evlerde

Kanıdır, bir adam ki düşürüp ellerini

Önce yorgun ve asil, sonra mahzun ve ürkek

Beyazı unutulmuş ortaçağ resimleri.

Kanıdır şairin, gecenin her yerinden
Sevişmeye gireriz korkunç ve bıçak gibi
Açılıp yataklara amansız güllerimizle
Sanki biz her cinsel olayda biraz gemici
Bir gidip bir geldiğimiz o hayal illerinde.

Yüzüdür şairin kanarsa yalnızlıktan
Bir yüz ki upuzun kadınsız günler gibi
Ve nasıl bir acıdır ki, acıyla anlatılmaz
Bir hiçin bir ağızla duraksız kemirildiği
Öyle bir sıkıntı ki ölümle kımıldamaz.

SEVİŞEN

Seni seviyorsam bununla her yerin
Öyle iç çekişlerin gibi bir değil iki
Nasıl yaşamaya başlar daha çok
Buluşan iki mısra gibi. Bir şiirin
Kokusuz, tatsız çocuk adları gibi.

Bir kuş da gözlerine uygulanmış sesiyle
Öter durur kıyısız boş saatleri
Ben niye titriyorum’la birlikte
Sonsuzluk alanıdır yüreğin.

Bir anlık gecesinde bir günlük mevsimlerin
Bildik mi yaşamayı ikimizce
Biz getirdik demektir anlamayı evrene
Sevişmek alanıdır yüreğin.

DAĞILGAN

Sesini söyle sesini
Görünen ağzında yarı çıplak
Seni sevdiğimin görünüşü gibi.

Güzdü, yapraklar vardı

Biz yitirmek için yaşadık bu ölmezliği

Güzdü, yapraklar vardı

Her bir bakışıyla o şimdi

Dağılan beni sevdiğinin dağılışı gibi.

SALINCAK

I

Büyük bir oda. Bahçeye açılan bir pencere
Ortada bir masa
Yanda bir kapı

Daha birkaç şey: Örneğin bir yunus balığı camdan, bir heykel
Sabah. Duvarda gün tanrıları

Rezneler, sedef otları, küpe çiçekleri görünür pencereden

Görünür ama görünmez

Yani hiçbir şey yerinde değil pek. Bugün ne?

Salı! O bile yerinde değil

Bir bardak, bir sürahi yerinden edilmiştir, nereye koysak
Nereye?

Bilmem!

Bir çıkrık bir zaman dışını kolaçan eder şöyle
İyi. Biz buna bir durumun sınırsız gelişimi diyoruz
Diyoruz; sanki o her şey kadar bir her şeyi getirir, yığar
Çıkrık

Bir su gürültüsü, bir pul koleksiyonu, bir duanın yaratılışı
duyulur bu ara
Duyulmaz ama duyulur

Başlar çünkü onlar da; yani pul, su gürültüsü, dua
Başlar bir insan gibi; süreyi, düzeni, ölümü taşımaya

Sabah. Duvarda gün tanrıları

Birinin süresiz terlik giyeceği tutmuştur yukarı katta
Aşağıda

İskemle gıcırtısı, ayak

Tütün kokusu, koku

Yaz kelebeği tadında bir soluma

Yer değiştirme, kımıltı

Tekrar soluma

Kadın

Sessizlik.

II

Gün ışır iyiden iyiye, odanın orta yerinde bir kayalık
Sarı bir kertentele... onunla her şey bir iki sıçrar, durur
Başkaldırır, düşer

Bir çorak bağırışı, bir taşın ikiye bölünmesi işitilir. Sonra?

Bir su arayışı, bir bozgun... Biz buna her şey diyoruz, her şey
her şey her şey
Çünkü o, kadın

Uzanır, sağar bir yokluğun içinden
Gene bir yokluğu sağar, üşenmez

Bir gül çukuru tersine döner, bir alev kıyısı doğurganlaşır

Çıkar boş kuyulardan katılaşmış akşamüstleri

Böler o bakışları bir sarkaç gibi binlere

Ama bir zaman gibi değil, bir sarkaç gibi böler

Yani olanlar olmuştur bir kere

Bir kartal donakalmıştır sıcaktan. Bir U sesi duyulur

Yaratılmaya uygun bir ses, U

Uzağa bakar kartal. O kadar bakar ki, bakmaz

Taş kesilmiştir taş, boynu ileri düşmüştür

Tanrım bize bir salıncak!

Çok çabuk geçmek için şu olup bitenleri
Bir daha, bir daha, bir daha
Unutmak, unutmak, unutmak
Tanrım!

Taş kesilmemek için taş

Bunu evrenin sonsuzluğu diye yorumlar varlığı olmayan bir söz

Kadınsa kımıldamak ister, olmaz
Yer değiştirmek ister, olmaz
Solumak birdenbire
Gene olmaz

Olacak bir şey boşuna aranır, boşuna boşuna boşuna

Bir kaya daha çatlar

Başlar ufacık taşlar yuvarlanmaya

Eser bir silinti, bir sisin dağılışındaki öz

Çıkar o yunus balığı, o heykel

Yaz kelebeği, kapı

Sonra?

III

Sonra ne? Sabah! İyi bir gün başlar ne de olsa

Tepeden tırnağa beyazlar giyinmiştir kadın

Ne var ki bir kadın gibi değil, bir aşk, bir umut gibi değil

Bir aralık gibi durur dünyada

İşte bir soru!

Okurken elinde tuttuğu; okumaz, gene elinde tuttuğu

“Önce hep gece vardı” diyen bir kitapla

Biz buna bir sorunun sınırsız gerilimi diyoruz

Diyoruz; çünkü o, kadın

Ne yapsa, neye uygulansa

Bir aralıktır şimdi dünyada

Bir aralık, bir aralık!

Yıllanmış ağaç kabuklarında bir yara
Bir geçit, bir su akıntısı, bir bıçak izi
Ve batık gemilerden şimdiye arta kalan
Bir batışın korkunç, ama hiç bitmeyecek izlenimi
Tanrım ona bir salıncak!

Bir gidip bir geliversin diye boşlukta

Umutla, erinçle, tutkuyla

Kendine kendine kendine katlanarak

Hani görmeden daha, bilmeden darıldığı kendine

Tanrım

Ona bir salıncak!

Tam burda

Gözlüklü, kış akşamları yüzlü bir bahçıvan
Sorar o sokak kedisinin dilindeki hızla

Sorar o çiçekleri — bir çiçek olmayan yalnız — sorar sorar sorar
Nereye kadar bilinmez
Hani bir sormasa... korkunç!

Hani bir çalgıcı vardı, başını çalgısına koymasa uyuyamaz
Sonra?

Sonra ne? İşte bir çamur gibi sıvanmış odaya
Karanlık bir kilisenin
İhtiyar zangoçunun ağzıyla
Günaydın!

İyi bir gün başlar ne de olsa

IV

İyi bir gün başlar. Dünyadayız artık. Dünya!

Şu tatlı pencereniz. Sizin. Bunu anlamayacak ne var? Pencere
Tanıklık ediyor işte. Gün mavisi bir şey. Tanıklık ediyor
Pek açık değil. Değil de... Size. Tanıklık ediyor bir de
Bunu evrenin sonsuzluğu diye yanıtlar varlığı olmayan bir söz
Yok canım! kimsenin bir şey dediği yok, söylenmiş bazı sözler
       yaşıyor, o kadar

İşte

Yaşamış bir kadın yaşıyor orada

Yitmek, hani durmadan yitmek, ulaşmak bir aşkınlığa

Var ya

Orada

Tek imge kayalardır, işte orada
Yaşar hiç konuşmadıklarınız, işte orada
Dışa vurmadıklarınız, şimdi orada

Her şey hep kayalardır; otlar da, böcekler de, sular da
Günler de, zamanlarda

—Görünen bir zamandır çünkü orada —

Bir el yana düşmemiş, kaldı ki birden havada
Değilse bir hareket bu, yalnız orada
Orada

Bir ayak boyu yerde, bir kadın
Bırakılmış gibi yıllarca
Tanrım ona bir salıncak!

Taş kesilmesin diye taş
Donakalmasın diye boşlukta.

Hani o balıkçılla yarışan çaylağa
Kırpışan gözleriyle bakan gemici
Gibi

Baksın o da görmeden

Ne çıkar ustaymış, erginmiş uzağı görmekte gözleri.

Tanrım size bir salıncak!

NE GELİR ELİMİZDEN
İNSAN OLMAKTAN BAŞKA

I

Ne çıkar siz bizi anlamasanız da
Evet, siz bizi anlamasanız da ne çıkar
Eh, yani ne çıkar siz bizi anlamasanız da.

Hiçbir şey! Kadınlar geçtiği o kadın kokusu anlarında
Yıkanmış, mayhoş ve taranmış duygularıyla
Dönüşür içlerimizde az menekşe, bir sarmaşık
Menekşe hadi neyse, mor deriz sarmaşıklara
Mor deriz, mor bilinir çünkü, bir yandan güneşler kurur
Her yerde güneşler kurur, sanki yaz günüyledir
Bir adam kayboluyordur bir taşra sıkıntısıyla
Deriz ki, “şuram ağrıyor” bir de, “başım dönüyor”, “yanıyor
            avuçlarım”

Belki de bir çığlık mı bu, bu seziş, bu yakınma
Bir çığlık, hem de nasıl, katılmış, donmuş, yaşıyorcasına
Uzansak ellerimizde uzansak avuçlarımızda, bir çığlık
Nedir mi ellerimiz — korkunçtur bir elin bir köşesinde insan
           olmalarıyla —

Korkunçtur insan olmalarıyla kıyısında bir yüreğin
Kıyısında gibi yangından, çok karanlıktan geçilmez caddelerin
Ve korkunç anlamsız gözlerinde ha dünya ha bir park
          bekçisinin

Korkunçtur insan olmaları, bir ceset, suda bir şapka gibi
sallanaraktan

Bitmeyen bir selam gibi, hastayken, inceyken, yalnızlıklarda
aranan

Korkunçtur — bunu anlıyoruz — bir yüzün en çoğul beyazında
Korkunçtur insan olmaları güz ortalarında, eriyen türbe
         ışıklarında

Ve korkunçtur eriyip kaybolmaların bir köşesinde insan
        olmalarıyla
Korkunçtur korkunç!

Diyerek: ben kimim, kime anlatıyorum, neyi anlatıyorum
ayrıca

Neyim ben, bu olanlar ne, ya kimdir tüketen isteklerimi
Tüketen kim. Hani bir yarışın sonuna varmış gibi
Hani görmeden daha, sezmeden her şeyin bittiğini
Ama ne zaman saçları kurularken çok eski bir alışkanlıkla
Çökerken üstümüze bir sözün, bir gümüş kupanın o sebepsiz
           inceliği

Ansızın bir ürperişle: bitti mi, her şey bitti mi
Yoo, hayır! öyleyse kimdir tüketen isteklerimi
Bir rüzgâr, duyulup binlercesi birden bir rüzgâr
Bırakıp beni bir kenara, bir uzağı, ya da bir boşluğu bırakır
           gibi

Ve ben ki hazırımdır bir süre unutulmaya

Ama hep sorulur gibidir benden: ben şimdi ne yapsam acaba.

Ben şimdi ne yapsam, ben şimdi ne yapsam kaç kere yalnız
Hem bunu kaç kere söylemek, ne türlü söylemek adına
Eskimiş fırçalarda, kırılmış şişelerde, tozlanmış ilaç kutularında
Okunmaz kitaplarda uzaksı giyişlerde, çocuksuz avlularda
Anlamsız kahvelerde, bir yolun çok ucunda, asılmış koyun
           butlarında

Ben şimdi ne yapsam, ben işte ne yapsam kaç kere yalnız
Kaç kere yalnız, ama kaç kere yalnız, gene kaç kere insan
           olmalarımla.

Kapansam, evlere kapansam, yıkanmış bir deniz bulacaksam orada
Anılar bulacaksam — anılar mı dediniz? ne sesli bir vuruşma
Odalar bulacaksam, odalarda kadınlar, çiçekler, çok aynalar
Rakılar, gene rakılar, kırıklar, sonsuz yaralar
Bulacaksam orada, bir koltuğu bir koltuğa doğru
Bir yüzü bir yüze, bir eli bir ele doğru yaklaştıran çocuklar
Sinekler bulacaksam, kaskatı yapan boşluğu, sinekler
Zorlanmış bir gülüşten — iğrenip birden — kusmalar, bulantılar
Bulacaksam belki de: susanlar, bilmem ki niye susanlar
Ölüler bulacaksam — ölü gözleri onlar, cesetler, giderek dışa
          vurmalar

Ne dedik, dışa vurmalar mı, yani ilk aydınlığı mı ölümün
Ölümün ilk aydınlığı mı, ne dedik, sahi biz ne deseydik bu
           konuda

Ne deseydik bilmiyorum, ama var bu kadarcık bir şey insanın
sonsuzunda

Bu kadarcık bir şey — İyi ya, peki, şimdi kim var sırada
Sakın haaa!. biz yoğuz, bizi unutun, yok deyin adımıza
Yok deyin, çünkü biz., biz işte korkuyoruz ne güzel korkumuzla
Ne güzel ellerimizle.. Başlayın, hadi başlasanıza
Örneğin bir kahve falı? Az müzik? Diyorum biraz İskambil!..

Ama hiç seslenmeyelim — seslenmeyelim — içimizden oynayalım
ayrıca

—Dört kişiyiz!

—Hayır, on!.

—Bin kişiyiz!

—Bana kalırsa..

Ne kadarcık bir fark var bizimle bütün insanlar arasında
Öyleyse başlayalım: Koz kupa! Ah şu sinek onlusu, bire bir
         unutulmaya

Çayınız soğuyacak! Çayınız mı dediniz? Ne tuhaf biraz
anlıyorum

—Üç karo!

—Pas diyorum!

—Susalım baylar, dört kupa!

Ah şu sinek onlusu! Koz kupa! Çayınız mı dediniz? Susalım!
Susalım — Niye susalım — Anılar mı dediniz? Ne sesli bir
          vuruşma!

Ya sonra? — Bırakın şu sonrayı, bilmem ki nedir o sonra
Gene mi, başladınız mı? peki şimdi kim var sırada
Sakın haa! biz yoğuz, bizi unutun, yok deyin adımıza
Yok deyin, çünkü biz., biz işte korkuyoruz ne güzel korkumuzla
Ne güzel ağzımızla.. Yok canım, ben var ya, istiyorum sırada
olmayı istiyorum — Sahi mi — ama isterseniz siz olun
Siz olun, biz olalım, kim olacak? — Hep böyle oyalansanıza
Yani “Şu sinek onlusu, susalım baylar, koz kupa.”

Gibi oyalansanıza
Biraz oyalansanıza.

Bir oyun başka olamaz oyundan gibi
Bir söz başka olamaz sözden gibi
Bir şey başka olamaz bir şeyden gibi
Tam öyle gibi, varıyor gibi bir mutluluğa
Ne gelir elimizden insan olmaktan başka
Ne gelir elimizden insan olmaktan başka

Ne çıkar siz bizi anlamasanız da
Evet, siz bizi anlamasanız da ne çıkar
Eh, yani ne çıkar siz bizi anlamasanız da.

Hiçbir şey! Kimse bir gün gözlerimi sevmeyecek, biliyorum
Kimse bir gün kimseyi sevmeyecek korkuyorum
Bir yaşlı kadın en erkek boyutunda

Kendisiyle çiftleşecek kaç kere yalnız
Kaç kere yalnız, kaç kere şaşırmış, bitkin kaç kere
Bir ölgün ses bulacak sesinden çok uzaklarda
Vardır ya, hani bir yer, uzakta çok uzakta
Ölüm mü — yok canım, çok sesli bir evrende çok erken daha
Üstelik bilmiyoruz da, doğrusu bilmiyoruz, ölüm mü, bunu
         hiç bilmiyoruz
Diyoruz: yaşasak çıkmazları, sevişsek olmayanlarla
Tavşansı sıçramalarla bitirsek şu ormanı
Böylece, niye olmasın, işte bir orman daha
Sanki bir gölgeye geldik; yorulduk, acıktık, susadık biraz
Ve doyduk, ve içtik, ayıldık bir anlamda
Ayıldık ve sorduk, baktık ki hep ormandayız
Kaç kere ölmemişiz, kaç kere sormamışız, bu kaçıncı dalgınlığımız
Yani kaç sesli bir evrende kaç kere yalnız
Ne ölmek, ne ansımak! sadece yaşamakla
Tam öyle gibi.. Demeyin: eh, biraz yorulsak da
Demeyin, sakın haa, yok şu kadarcık bir şey insanın sonsuzunda
Şu kadarcık bir şey — öyleyse., yani biz şimdi ne yapsak acaba
Biz şimdi ne yapsak, biz şimdi ne yapsak, biz işte biraz
          bilmiyoruz ya
Diyoruz: yaşasak çıkmazları, sevişsek olmayanlarla.

II

Ben mutsuz kişiyim, size yüzümü getirdim bu anlamda
Nasıl seğirttim işte, kızmayın işte, dün o hekim dedi ki
Dönünce birden yüzüme, yüzümün bu en yitik çağma
Dedi ki: siz niye yoksunuz acaba

Bilmem ki — doğrusu bilmiyorum — niye yokmuşum ben
Sahi ben niye yokmuşum — öyle ya — elbette sordum ona
Dedim ki — ne desem beğenirsiniz — iri bir top çekiyor gibi
bilardo masasından
Dedim ki, falan filan..

Örneğin ölüversem şu daralmış yüreği kullanaraktan

Ölüversem şuracıkta

Bakınca herkes orama burama

Derler mi bir ağızdan: bu ölen de kim

Hey tanrım! bu ölen de kim, yani kim yaşamış kendi adına.

Yani kim yaşamış kendi adına

Vardır ya, hani hep görürsünüz, berber dükkânlarında

Tam önünde kapının, beyazla kırmızı bir şey döner

Döner de döner öyle; hani bir simge, bir şey

Hani ne başlar ne biter

Hani ne vardır ne yoktur

Tanrısal bir harekettir din adamlarınca

Bana sorarsanız büsbütün hareketsizlik

Çıldırtır insanı, zorlanmaya görsün insan bakmaya

Hem sonra şaşarım buna, niye olmalı insansak bu akıntıda

Herkes gibi bir şey niye olmalı

Bakınca işte şurdan şuraya

Masalar, masada yazı makinaları

Derim ki, niye olmalı

Bu yenilgin elleri, düzensiz, ak kâğıtları

Sürüngen parmakları

Çağrısız yüzleriyle önce ve ıssız

Hayata bir şey demeyen bu garip adamları

Bu cami önlerini, bu mühür kazıcılarını

Mühürlere yazılmış loş, kuytu, serin

Yıllarca unutulmayan o kadın adlarını

Ve duvar diplerini, kararmış, dik yakaları

Bilmem ki niye

Yani masalar işte, masada yazı makinaları
İstemem, niye olmalı

Evleri, evlerde kalmaların umutsuz şarkıları

Devingen çocukları, kırılgan bardakları, kirli — mor balkonları

Bakımsız avluları

Avlular... ve uzun ve esmer domino oyuncuları
Sonra gene upuzun kahveye çıkmaları
Öyle hep çıkmaları, güneşli, düz sokaklardan
Bitmeyen bir zamandan devşirmek yaşlılığı
Kadınsa — nasıl artık — seğirtken bir ürperişle
Yeniden bir erkekle... ama hiç ummadığı
Öyle ya ummadığı, çünkü korkmakla bundan
Nemli bir vücut gibi düşürüp yalnızlığı
Ki sevinsin diyerek çardaklı kahvelerde
Yaş masalar üstünde onların anlamadığı
Derim ki, niye olmalı
Niye olmalı bilmem

Şöyle bir yol kenarında yerini sektirmeden
Ölümsüz bir şey gibi sevimsiz dilenci suratları
Ve akşamüstlerini, kıvrılan dudakları

Değişmez bakışları
Bir hüzün gibi değil, doğrusu değil
Hüzünden daha fazla, ölümsüz duyguları
Derim ki, niye olmalı

Şu oynak bacakları, yıkanmış köpekleriyle yan yana
Kadife ayakları

Bir sarı yol üzerinde neşesiz kadınlarla
Hep aynı çizgiyi peyleyen o yorgun çocukları
Niye olmalı

Herkes gibi bir şey niye olmalı

Varken kendini bulmak, bulmalı

Hem nasıl bulmalı ki, çılgınca uzaklaşan

Sizlere gelmek için, geçerek bir ot kokusundan

Atlayıp bir çiti birden, okşayıp bir kediyi

Ah nasıl istediğim, sizlere gelmeli belki

Sizlere, sizlere gelmeli bitirmiş gibi bir şiiri

Öyle ki, kalmadan artık yapacak bir şey kalmadan

Üstelik — bilmiyorum ya — biliyormuş gibi en azından

Ben sizin hangi ülkenizde olduğumu o zaman

O zaman şimdi ne zaman, iyi bilerek

Gelirim de sizlere, alınınca odaya

Şöyle bir köşeye oturuncaya

Kadarki o sıkıntıyı geçerek

Başlarım konuşmaya.

Derim ki, öksürmüyorum, iyi bir fırçalamıştım dişlerimi
Tıraş olmuştum ayrıca

Bu gömlek yepyenidir, bakmayın ucuzdur, kötüdür,
dayanılmaz kokusuna
Ya sonra kaç kere şaştım o tuhaf çarşılarda

Aynalar, danteller, cins baharatlar satılan orada
Bilseniz kaç kere duydum bir kızın neyi duyduğunu
Bahçesiz bahçelerde, ağaçsız ağaç altlarında günlerce uyunduğunu
Ya nasıl istedim ki, “çok iyi”, “ah ne güzel” dediklerini
Kırlarda, ot yiyen bir tavşanda süresiz olmak gibi
Ve nasıl yitirdim ben kendimi.

Durmadım, geldim işte, iyi bir fırçalamıştım dişlerimi

Tıraş olmuştum ayrıca

Gömlekten söz açınca aklıma geldi

Ben omuzlarımı sevmem, o geldi birden aklıma

Bir sürü kemiktir onlar, salt kemik, takır da takır boyuna

Sevmiyorum ayaklarımı da

Yok koyacak bir yer, bulamıyorum, gözlerim var iyi ki

Çünkü ben mutsuz kişi, durmadan onları kullanıyorum

Gözleri, göz bildiğim her şeyi

Yazık ki bir fırtınayla her zaman kirleniyorlar

Bir şehrin içinden geçen nehirler gibi

Sürüyüp götürüyorlar olanca pislikleri

Kaskatı bir intiharı, yok yerden bir cinayeti

Bir sevişmeyi., o benim yapayalnız gözlerime fırlatıyorlar

Hıh!. işte bunlar da kendi gözleri

Kızarmış aklarıyla kendi gözleri

Her gün bir o kadar görmeyle kayboluyorlar

Ve dalgın bir bakışta yansıtıp yüreklerini

Kayboluyorlar bir bir

Öyle ki — ben diyelim — yeniden bulmak için onları
Yeniden bulmak için

Çırpınıp duruyorum dört duvarında kendimin.

O zaman gelsin omuzlarım, gelsin ellerim
Ayaklarım da

Öyle bir üst kat manzarasıyla, bir vurgu gibi

Takır da takır, takır da takır boyuna

Yürüyüp gidiyorum onlarla

Parklara gidiyorum üstüste niyetler çekmeye

İhtiyar kumruların ağzından

Kocaman kamyonlara düzenle sıralanan

Kutulardan birini

Çekiyor gibi en altından

Alışıyorum buna da, bu fırtınaya da

Bir ellik, bir avuçluk, bir anlık bu avuntuya

Çünkü bu hep böyle oluyor her zaman.

Derken bir “hey!” çıkıyor çok kısık bir sesle ağzımdan
Hey, sana söylüyorum, park bekçisi, serseri!

Bir parça şarabım var altından

Yaş desen kırkı bulmuş, ölümümden bir parça

Yani bak kısa yoldan bir toplam

Nasıl da çizgilendim, büsbütün aklaştı saçlarım

Ve yorgun bir duman gibi savrulup çay ocaklarından

Düzlere vursam düzlerden

Dağlara vursam dağlardan

Önce bir kendime doğru: kimsesiz, ince, sokulgan
Sonra hep her şeye doğru, o denli hızlanaraktan
Ve cansız, ve soluk kilise resimleri gibi
Acılı, bungun, geçerim dalgınlığınızdan
Öyleyse de bana, nasıl anlamam
Tükenmiş sevgilerce mektuplarda bulunan
O “her şey” kelimesi gibi

Anlamı bitmek olan

Nasıl anlamam ben kendimi

İşte hey park bekçisi serseri

Bir parça şarabım var altından

Çeksem diyorum kafayı, sen bari açma çeneni

Açma ya, istiyorum, azıcık anlayıver beni

Bilsen ki o enayi, hani cam tacirinin karısı

—Hani ben memurdum yanlarında —

Gelecektir birazdan. Öff!. şimdiden ne sıkıntı ha

Giyinmiş, sürünmüş, takınmıştır şirretliğini

Geçecektir karşıma, bir beni süzecektir, bir elimdeki şişeyi

Ama ne denir sanki, bilmez mi işte o da

Her şeyi nasıl teptim, bilmez mi

Oysa kaç kere yüz verdi, üstüme saldı gözlerini

Baktı ki iş yok bende, üstelik aldırmıyorum

Bir akşam yemeğinde, dostlarıyla beraber

Eliyle dürterekten yanındaki erkeği

Beni göstererekten: ha ha ha, hi hi hi..

Gerçi sarhoştu biraz, bana ne onun sarhoşluğundan
Sonra bilmem ki nasıl, öyle bir canlıydı ki elleri
Durmadım, çıktım sokağa, sokaksa ne güzeldi
O cansız, o soluk kilise resimleri gibi
Bir tanrı duruyordu az ötelerde

Mutluydum, niye mi? çünkü ben yaratmıştım o tanrıyı, o şeyi
Ah yaşasam diyorum, o günü bir daha yaşasam
Ve hüzün... isterik bir kadın gibi üstüne çekse beni.

III

Ben sanki unuttum da yaşamakta olan her şeyi
Acıyı, sevinci, aşkı, o her zamanki her şeyi
Derim ki vakit olmayacak, olmayacak pek şimdi
Hanlarda, ve pirinç karyolalarda, ve deliksiz uykularda gibi
Tadarken bir ekmeği hep, kurarken bir cep saatini
Tam öyle gibi, çok alıngan birinin doyumsuz yalnızlığında
O karanlık sözlerin daha bir kesinleştiği
Gibi

Vakit olmayacak pek şimdi.

Bir bir gezindim de ben bütün mezarlıkları
Zakkumları gördüm ve erguvanları
Ölüler gördüm ölüler, bir avuç kemikle o sonsuz
Onlar ki ne yaparlar, hiç bilmem — ben sevmem omuzlarımı
Ayaklarımı da

Takır da takır, takır da takır omuzlarımı
Ayaklarımı

Ayaklarımı, omuzlarımı

İçimde yürürler doldurup uykularımı

Dışımda yürürler, ki benden değiller gibi kaskatı

Ah nasıl bilirim ben vakit olmadığını

Yaşarken olmadığını, sonra hiç olmadığını

Ve nasıl isterim ki, açınca bağrımı birden

Der gibi, diyerekten: ey Lazar çık dışarı!

Çık dışarı, çık dışarı!

Oysa ne mezarlar konuşur, ne Lazar çıkar dışarı
Ne de bir ses olur ağzımda: kaygılı, titrek
Göstermek için sizlere yaşıyor diye insanı

Ne sanki bir böcek gibi olduğum yerde kurumak
Süpürün kabuklarımı!

Ne öyle balıklar gibi vurmak kıyıya

Döndürmek için sulara bir balık boyu yaşamı

Ah nasıl bilirim ben vakit olmadığını

Yaşarken olmadığını, belki hiç olmadığını

Ya sonra nasıl işte, kuşkuyla soraraktan

İnsan, insan, insan! ben miyim başkaları mı

Ben miyim başkaları mı — yani bin köşeli, bin kıyılı

Bir kavrayışla

İstesek bir şey değil

İstesek daha fazla

Takır da takır, takır da takır omuzlarıyla
Ayaklarıyla

Nedir mi insan? — ya nedir sahi, biraz anlatsanıza!.

Hadi anlatsanıza!

—Elbette, anlatırız, niye anlatmayalım

—İnsan mı dedik, ne dedik? haa, tamam, bize kalırsa..

—Evet, size kalırsa

—Hiç canım, biraz oyalansanıza!.

Ne çıkar siz bizi anlamasanız da
Evet, siz bizi anlamasanız da ne çıkar
Eh, yani ne çıkar siz bizi anlamasanız da.

Hiçbir şey! İşte çok beyaz yataklarda çok beyaz öğlen uykuları
Bir suçun olmazlığı, bir elin çalmazlığı kapınızda
Bir deniz — ta dibinden — süresiz duyduğunuz
Kutsal ama din değil, bir tutku kafanızda

Dersiniz: bir konser sonu, geçmekte yaz ikindilerinden
Bir pencere sapsarı; ya sizden, ya müziğin renginden
Dersiniz hiç çekinmeden

Dersiniz: niye kullanmayayım ben bu duygusal zamanı

Örneğin bir balkonu, oradan

Balkona ekleyerekten bir dağ başını

Sonra balkonla dağı

Ansızın bitiştiren

Öyle bir kuş sürüsü tek kuşa benzeyerekten
Bir aşağı bir yukarı

Niye kullanmayayım ben bu duygusal zamanı.

Niye kullanmayayım öylesi bir ustalıkla
Bularaktan bir yüzü, okşayaraktan saçları
Derim ki tam sırası, yakaraktan bir cıgara
Üfleyip tutaraktan bir sürü akçıl dumanı
Ve nasıl bir fiyakayla elleri cebe sokmalı
Bilirim, böylece vakit olmalı.

Bilirim böylece vakit olmalı

Bir caddeyi kullanmalı az çok, bir göğü, bir kadeh siyah şarabı
Denedim, sen varsın ya, sen olunca bir o kadar dayanıklı
Yerler var, boyunca sokaklar, geçince çok duvarları
O duvarlar ki hep öyle: akasya, Erzurum, askerlik fotoğrafları
Ya kâğıtlar — ne de çok — çok gözlü bir deniz hayvanı
kâğıtlar..

Nerde bir Alaska var, nerde bir Alaska yok, işte onları
Nerde bir Afrikayı

Afrika., ve akılda tutulan yerleşik insan kokuları
Diyorum kullanmalı

O durmuş saatleri, başbaşa evrensiz kalmaları
Şehvetli çarşıları; çarşılar., yağ, balık, gül yazıları

Kocaman evleri sanki, bir kocaman anahtarları
Bulanık bir göz gibi — tam öyle gibi — çok kaygan odaları
Odalarda yan yana, erinçli, hür yatmaları
Diyorum kullanmalı

“Nereye? — Bilmem ki..” işte o adamları
Eskimiş kanları az çok, bir filmin koptuğu yeri, resimsi
bakışları

Peygamber soylarını, o uysal ateşleri, hurma şaraplarını
Ve kutsal kitapları

Öyle ya, sen varsın ya, sen olunca bir o kadar dayanıklı
Bu ölümsüz kalmaları

Yani bir sonsuza varmayı boyuna — biz ikimiz seninle
Ama sen kimsin işte? bunu hiç sormamalı
Bunu hiç sormamalı; bitmesin, sürsün diye
Böylece, azıcık vakit olmalı.

IV

Korkunç, biz buna sonbahar diyoruz, oysa bir böceğin vızıltısı
Bir yaşlı çocuktan azalan sesi dünyanın — bir böceğin vızıltısı
Pis lokantalarda çekilmez akşamüstleri — bir böceğin vızıltısı
Bilmem. Kimi duymak istiyorum ben? Sizi mi? — bir böceğin
        vızıltısı

Ah şimdi o taş evin sıcağında — sanki bir anmak istediğim
       öyle uzak ki, nasıl
Nasıl bir hüznün başkaldırışı — bile değil — bir böceğin
        vızıltısı

Herkes ne çabuk göçüyor. Azıcık korkuyorum. Dün biri gitti
Olanlar oluyor işte — ne yaparsın — bir böceğin vızıltısı
Akşamları uykum kaçıyor. Kaçsın — Yaşlı teyzem diyor ki
Diyor ki — vallahi anlamıyorum — bir böceğin vızıltısı
Bir de hep unutuyorum — anlamadığımı — özürler diliyorum
        durmadan

Ohoo!. Teyzem mi? uyumuş oluyor çoktan — şu kantolar
         ülkesinde canım
Eski bir Üsküdarda, bir gül kokusu ağırlığında dolaşıyor belki
Hay Allah! nereden çıktı şimdi? bu saatte kim olabilir ki
Yani ben kimseyi tanımıyorum ki — kendimi bile — ah şu
         böceğin vızıltısı
Bir gün kırmızı gözlü birinin gülbahar oynayışında beraberdik.

Her neyse, amcamın namuslu günleri..

Neden bana kız resimli çakısını vermedi acaba, bir türlü
öğrenemedim

İstemem düşünmeyi bile — Yahu ben demin sokaktaydım,
          şimdi nerdeyim, meyhanede miyim
Konyak mı içiyorum? niye mi sevmiyorum Mısır ehramlarını,
           Osmanlı tarihini
Bu hangi şarkıcı — sıkıyor beni — kolyenizi sevdim Nermin
            Hanım!

Bu kaçak tütünü niye mi içiyorum? Bilmem ki.. Hani bir
          sorguya çekseler beni
Çeksinler, ne suçum var sanki, suçsuzum ben vallahi billahi
Azıcık dalmışımdır — ha şunu anlasaydınız — bütün suç
         dalgınlığımda

Polis mi? tutsak mıyım? ne adamsınız siz! götürün bari
ilgisizliğimi

Bu konyak niye çok pahalı, ben bu orospuyla yattım diye mi,
ayıp

Çok ayıp! hem birazdan gene yatacağız, öyle değil mi sevgilim
Siz şu hesabı getirin hele, ben böyle kalçalar görmedim ne
           zamandan beri

Gülmeyin canım! şu hayvan suratlı adam bize bakıyor da
           ondan, kızıyorum
Bu turunç likörünü kim içiyor sabah sabah? demeyin, sahi ben
            gene mi yalnızlıyorum
Gene mi, ah niye ağlayamıyorum bu güneşli İstanbul vakti
Hani ben böyle istiyorum da, bırakın böyle olsun, öyle mi.

Olsun. Herkes ne güzel kıyılarda ne güzel ayaklarına bakıyor
Bir gökyüzü dinleniyor içimizde, bir huysuz at, bir soru,
             derken bastırıyor o böceğin vızıltısı
Gittikçe bastırıyor, iyi bastırıyor şimdi, örneğin ben o
             vızıltıyla uyanıyorum sabahları
Ne gelirse yapıyorum elimden — duymamak için — sanki bir
             dilim ekmeği bir yıl kadar uzatıyorum
Sanki bir istasyona vuruyorum ilkin, şöyle bir ilk çağa vurur
             gibi. İyi mi?

Ya da bir tren geçiyor da az ötemden, ben o trenin Doğu
yolcuları

Bir süre değişik, bir süre anlamamış, giderek tam eskisi gibi
          kendime bakıyorum
Dedim ya, ne gelirse yapıyorum elimden — unutmak için

—ah şu böceğin vızıltısı

Bastırıyor durmadan. Bense yalnızlığa daha bir yalnızlık
       koyuyorum, hepsi bu
Yani bir böcekte yaşıyorum — dersem inanın — onu
       deviniyorum hep, bilmem ki..

Bilmem ki., üstelik sevmiyorum da, neyi sevmiyorum,
       yalnızlığı, öyle mi
Kim bilir belki de, bütün gün sesleniyorum çünkü — nereden
Örneğin bir sonbahar sözcüğünden, bir dilbilgisi yanlışından,
        bir satır başından belki. Belki de...

Bir Doğu kentinden, bir ölü gömme töreninden, sesli bir
         manastırdan az çok, bin adet bir ak güvercinden.
Kendimden, yanlış ve eksik olan bir yerden; bir nymphe
          masalından sanki: korkuyla sinen, şehvetle yiten, ses
          olan doygunsuzluğuma, benimle eşitlenen
Her şeyden, ama her şeyden; değil bir eşkiya çatışmasından
           yalnız, kuru bir dereden, dural bir kargadan, ölümün
           yepyeni bir sözlüğünden
Yepyeni bir sözlüğünden. Ölümün. O yılgın silahlardan. Yani
           bir şiir parçasından belki. Bir sokak kargaşasından.
Cinsel bir çekişmeden

Arta kalan bir yerden: bitkisel gözlerinden, katılmış

içlerinden, o kansız evlerinden, sürekli hüzünlerinden
Bilmem ki neden. İşte bir çocuk durgunluğu gibi. Ama tam
          öyle gibi. Önce bir sorguya takılı: uyumlu, ürkek,
          bitimsiz derinleşen
Ve içsel bir bulantıdan. Ve çirkin bir gülüşten. Ve güçsüz bir
           atılımla belirsiz bir av hayvanının döllerinden
Gelince birden gelen; nedensiz bir üşüntüden, kıyısız bir
           denizden, ışıksız bir lambadan, az konuşan, iletken
Onların dillerinden, onların kuşkusundan, onların her
           şeyinden, dışardan hiç bilinmeyen

Sinsi pis çentiklerden. Sanki bir tortu gibi. Arınmaz kirler
      gibi, gelişen artan, kendini biriktiren
Nedense biriktiren. Sonra hep dışa vuran. Birden. Öyle bir
        pas lekesi. Gibi. Kararsız sözlerinden, dengesiz
        aşklarından, tanrısız ellerinden
Yenilgen. Ve karşıt bir yörüngeden: dualarda eriyen,
         kuytularda direnen, içkilerde küçülen
Atılgan bir duruşla o sonrasız, edilgen
Böyle hep seslenirim ben. Duyan kim? Ama ben seslenirim —
         Nereden

Nereden? — Baktıkça üreyen, saydıkça çoğalan, vardıkça
yetişilmeyen

Seslenirim kendimden: öyle soy, öyle güzel, öyle çekici
Vardır ya, sirenler gibi işte: “Size ben öğreteceğim dünyanın
           gizlerini!”

Gel gör ki anlatamam, vardıramam sözlerimi. Bildiniz, hep o
           böceğin vızıltısı
Durmadan bastırıyor. Kötü bastırıyor şimdi. Örneğin ben o
           vızıltıyla bakıyorum yanıma yöreme
Bakınca bir baş dönmesi — o kadar hızlı ki her şey — Bir
           kalın testere bir gökyüzünü kesiyor tam ortasından
Bir katılık bir katılığa yapışıyor. Bir çark dönüyor iç
           mavileriyle. Şu, bu..

Bir çocuk ip atlıyor. Biri bir tel çekiyor karşıya. Bir mağaza
           vitrini gürültüyle duruyor anlatılamaz
Ha babam yazıyor biri. Bir haham tevratı dört dönüyor —
           Yahu bu sokaklar da kim
Yapmayın, meyhanedeyim ben, çok kadehten bir kadehim
            yok benim

O kadar hızlıyım ki, başım dönüyor — bari şu vızıltı olmasa

İyi ya, belki de yalnız değilim — değilim de — durmuşum bir
yalnızlıkta

Durmuşum, bunu anlıyorum, duyurmak istiyorum üstelik
İstiyorum — duyurmak — düşmeden bir kayıtsızlığa.

Yani ben böyle istiyorum, bırakın böyle olsun
Diyorum — pek uzaktan — sevgilim, boş geçirmeyelim mi
         geceyi

Ben o senin omuzlarını düşündüm, bundandır, şimdi gözlerim
beyaz

Benim gözlerim beyaz — hem nasıl — bilmiyorum, ya
seninkisi

Ne dersin, hayır mı, boş geçirmeyelim mi geceyi
Kapasak mı pencereyi acaba
Geçiyor — anneniz mi — eskimiş yün kazaklarla
Babanız — daha erken — gelmeyen babanızla
Gelecek! — annenizdir — çoğalan gözleriyle kapıda
Gelmiyor — babanızdır — bulunmuş eşyalar arasında
Ağlıyor — annenizdir — yok canım, biraz oyalansanıza!
Gibi oyalansanıza

Girerekten mutfağa soraraktan o kalaylı taslara

Çünkü o baş dönmesi ya orda, ya yukarda tavan arasında

Güveler, hep güveler, bir delik, bir delik daha

Biraz oyalansanıza!

Bir oyun başka olamaz oyundan gibi
Bir söz başka olamaz sözden gibi
Bir şey başka olamaz bir şeyden gibi
Tam öyle gibi, varıyor gibi bir mutluluğa
Ne gelir elimizden insan olmaktan başka
Ne gelir elimizden insan olmaktan başka.

Ne çıkar siz bizi anlamasanız da
Evet, siz bizi anlamasanız da ne çıkar
Eh, yani ne çıkar siz bizi anlamasanız da.

TRAGEDYALAR

(1964)

TRAGEDYALAR I

KORO

Çünkü bir bir yıkılmakta açsanız radyoları
Sokaklar, köpekler, tanrının bütün eşyaları.

EPİSODE

Biter elimizdeki şey, biter her şey
Kalırız, kan gibiyiz, donarız bir tanrısalda
Seslerle ve kırık tırnaklarla

Ve donar çılgınlığımız: gemilerde hiçbir kaptan yok
Yok, çünkü denizler kocaman, ölüler büyük
Bir soğuk ay soğuk ve tenha
Duyulur. Yalnızlık mevsim olur
Ki çiçekler kendilerini toplar orada

Ve zamanlar boğuşur, sırasız, biri bir ötekinden kalınlaşır

Düşer çay saatleri, anılar kalır

Sızar ölüler burdan bembeyaz masalara

Kahvelerde bilardolar hem solar

Silinir ve güneş gözlükleri takılır bir daha

Yazılar durur, telefonlar susar, son pullar yapıştırılır

Bir şeyler eksik kalır usul ve bakır.

KORO

Biz ki bir güz artığı, erkeğiz hem de kadınız
Doldurulmuş bir geyiğiz, korkarız, açıklanırız.

EPİSODE

Ve kalır yılgınlığımız: gök bırakılmaktan doğan bir yaratıktır
İçer içkisini, geriler

Bardağında bir ölü; hem ölümsüz hem ölü
Onca bir alışılmadık. Daha çok özgürlüğü
İle kararsız, yalnız, mumyalanmış bir öykü
Bu ölü.

Bir de var ölü değil. Değilse
Çünkü her gün ve böyle bir şeyler gerekirse
Aramızda bir şeyler, ürperten sürgünlüğü
Bizlerden bizlere doğru ne gitsin bu vakitlerde?

KORO

Yenilmek olunca korku, suyunu
Sindiren, sindiren kayaların renginde
Aramızda bir şeyler, bir sessizlik sözlüğü.

EPİSODE

Bu odur ki, biraz kin
Kayalaşmış saçlarla o taştan çiçeklerin
İçinde kayalaşmış, boyası kesin
Kin

Ağrısız, sonsuz, bütünü sevgilerin.

Bir gün ki tanrısız ve bavullarsız çıkagelmenin
Gölgeli, ama hiç anlaşılmadık bir istasyonunda

Olmakla ve soğuk hormonlarla

Birinin bir ötekinden anlamsız güzelleştiğinin

Çağrısıyla çoğalan her günkü gazetelerin

Hep aynı yürekten atılıp yorgun

Doğasız, bungun, bir gidip bir gelmelerin

Ardında ve kırık tırnaklarla

Ansızın kurduğumuz bir imge, bir efsanenin

Bizi tam böyle tutan yasalarında..

KORO

Ölüyüz. Ölüler kendilerini toplar orada
Çağlar ki kalınlaşır, gerilir, eylemler hazırlanır
Düşer kan saatleri, çarşılar kalır.

EPİSODE

Kan! acısıyla oluşan bu sonsuz nedirliğin
Kanı ve serin

Akşamları seslerimizin değiştiği saatlerde
Her şeyin bir türlü kaldığı, içimizdeki bir şeyin
Durmadan bir türlü kaldığı ve böceklerin
Kaygısız benek değiştirdiği. İşte o saatlerde
Azıcık olmak için
Kan!

Çamuruyla buluşan sayısız eylemlerin
Utkunun, aşkın ve yenilginin
Sonra her şeyin artık, birden her şeyin
Yıllanmış isteklerin, ateşsiz cehennemlerin

O       ölüm günlerinde, o süssüz törenlerde
Alanlarda dirilen korkusuz, yeğin
Kan..

KORO

Bile bile, öykü öykü, gibi gibi
Bir kenti aradığımız, bir başka kentin
Adıyla aradığımız ve asıl bulmaktaki
Çözülmez güzelliğin..

Kan!

Hem sonu hem doğuşu en gerçek ilkelliğin.

EPİSODE

Oysa hep böyle avuçlarsız ve bavullarsız çıkagelmenin
Gölgeli, ama hiç anlaşılmadık bir istasyonunda
Her gün bir yerlere doğru sayısız tren biletlerinin
Gişeler, soğuk su ve güneş gözlüklerinin
Kayarak sallantısında

Kayarak, bilmeyerek, ve asıl hiç aldırmayarak

Boyutsuz, dingin, çaresiz bir geyiğin

Doldurulmuş bir geyiğin koşarak korkak

İçkiler, içkiler, o tekrar içkilerin

Yeni açmış yapraklarına

Kurarak yapısını hem aşkın hem ilgisizliğin.

KORO

Bozulduk. Ve bozuldu alınyazımız. Yalnız
Kuşandık yastutmaz giysilerini SENİN

KORO BAŞI

Hepimiz tanrı kaldık, kimse mutluyum demesin.

TRAGEDYALAR II

KORO

Ve umutlar sonsuzdur. Çünkü en büyük yaslar
En büyük ölümlerden sonra tutulur.

EPİSODE

Gelirler bir geminin yolcular listesindeki adlarıyla

Tozlu ve incir ağaçlarından örülmüş kazaklarıyla

Çağlara göre sıralanırsa çok yönlü ve haritasız

Yastutmaz bakışlarıyla

Bir yürek resminden yapılmış yürekleriyle

Böylece, gündüzün en müthiş yerinde, gündüzün

Başkalarınca işitilmedik bir yerinde

Sanki bir yaz bahçesinde binlerce sarı ampulün

Onları sonsuz ve tedirgin dünyaya akıtan biçiminde

Öyle.

Ve yoğun caddelerde, tekdüze otobüslerde

Çok uzun pasajlarda, bir sürü duraklarda, geçitlerde

Her türlü otellerde. Yönü pek bilinmeyen

Yalnızlığı kurutan birtakım asansörlerde

Öyle.

Ve öyle çok sesten katı bir sessizliğe geçerkenki
Bulanık, kirli

Biçiminde bir yaz ayini. Upuzun kokulu tabutunda

Bilmeden yer değiştiren bir süryani

Solgun balmumu çiçeğinden o hiç anlatılmayana

Bakarkenki

Kızgın demir yüzlü bir su hayvanından
Yansımış kızgın yüzünü bildirerek
Kimselerden öğrenmediği bir gülüşle
Kimselerden öğrenmediği bir gülüşle
Böylece, insanın en müthiş bir yerinde, insanın
Başkalarınca işitilmedik bir yerinde
Acısızlık açınca ölmemekteki renklerini..

KORO

Başlar ceplerinizin alkolle işleyen saatleri.

EPİSODE

Ve akar tozların, küflerin, iç çekişlerin

Nar şuruplarının kanı evlerin

Bir akşamüstü kargaşasında, bir umutsuzlukta

Hiçbir zaman önce ve sonra

Birden bir yabancılığa sürgün gitmenin

Ormanını kuşatan bitkisel yalnızlıkta

Kandır kesilen imgesi her menekşenin.

Kandır hiçbir yere uymayan eller, sayılar
Tüylerin

Ölümün tüyleri gibi uzayıp çekilmesi
Kan, bu nasıl kan ki, kanı ölümün
Geceye değgin bir ölümlünün
Kendini tanrıya yok dedirtmesi

Ve hepsi.

KORO

Direnmek elinizdeydi, bu neydi
Çünkü ey paralar, bültenler, sabah gazeteleri
Banka müdürleri, şirketler, tröstler ve karteller
Ey papa XXIII. john, ey bütün din kitapları, nükleer
          denemeler

Ey sizi bir şeylerle durmadan değiştirenler..

EPİSODE

Gelsinler

Biz onlara yalnız gazetelerimizi göstereceğiz
Ağzımızdaki bir şeyleri çarçabuk yutacağız
Bir kadeh de içkimizden alacağız. Aldıktan sonra
Biz sahi nerelerde kalmıştık?

Biz böyle nerelerde, yorgun, yaralı
Bir atın tek başına bir ovayı kapladığı
Oralarda

Ve günün her saatinde fal açan bir adamın
Şu sinek onlusunu bir türlü kullanamadığı.

Her şey ne kadar beyaz!

Her şey ne kadar beyaz. İçimizde sakladıklarımızın birazı

Sesimiz ve bütün düşündüklerimiz, her şey

Yolcular, o soğuk istasyonlar, bizim her günkü tekrarlarımız

Değil mi, ne kadar beyaz gemiler

Fenerler ve bütün yol göstericiler. Parmak uçlarımız

Kim bilir kime yazdığımız bin yıllık dilekçeler

O buz tutmuş güneşler, eski eşya satıcıları
Ve sirkler

Ey büyük sirk tanrısı, sen bizim her türlü aşkınlığımız
Ve yalnız.

AĞIT

Ey yetersiz el, ilkimiz, şaşkınlığımız
Ağışın ne kadar beyaz
Gökyüzün ne kadar anisiz kaldığımız
Akşamları sarı defterlerin, katalogların
Alkolün ve soğuk örtülerin eli olmanın
Kansız ve değişik ağrıdığı

Yani hiçbir şeyin, öfkenin bile daha bir şey olmadığı
Ey yetersiz el

Ödemenin, sevişmenin, korkunun
Soğudukça kararsız
Ve çıplak, kara imleri stenoların
Gibi bir bir döküldüğü, anlamsız
Ey yetersiz el

Sen nerde eskidinse ordayız

Erinç mi, değil mi, ama ordayız

Yüzlerin sayılar ve yenilmiş şehirler kadar ağırlaştığı

Ve aşkın bakımsız kaldığı, işte ordayız.

EPİSODE

Kalmak hep böyle kalmak mı yeni bir yağmur yağıncaya
Dağlarda dağlarda ve soğuk her yerimizde, çağlarda
Yılgınız, çünkü sen, ey soğumak korkusu
Ey umut, ey beyaz örtülerin tükenmez uzunluğu
Kimse bir gün sana koşmaktan kendini alamaz.

KORO

Ey sizler, ey ölümlüler
Ey kimseyi saymadan mutluluk dileyenler
Ey nerde olursan ol dongun kalabalık
Yiterek seslerinden ve değişkenliklerinden
Bir şeyi hep sevmelerinden ve birden
Yıllara, yüzyıllara usulca ilişenler
Ey sizler

Yani ey otel kâtipleri, ey sonsuz otel kâtipleri..

KORO BAŞI

Varın, duyurun artık birlikte sesinizi
Duyurun acınızdan yeni bir soy yaratmanın
Doyumsuz, sonsuz, o eşsiz görkemini.

Daha işimiz bitmedi, öykünüz sona ermedi.

TRAGEDYALAR III

EPİSODE

Çünkü bu kahverengi akşam saatlerinde
Her şeyi en soğuk ölçülere vuruyoruz
Bir uzak han kavramına. Hanların
Rahmindeki bir yolcuya, bir semendere
Ve soğuk bir çağdan geçiyoruz. Çağlardan
Başımızda siyahtan bir hale.

KORO

Birdenbire yapayalnızsanız her yerde
Ve bundan korkuyorsanız

En küçük şeylerden bile. Örneğin birine saati sorsanız
Karşıdan karşıya geçseniz bir caddede
Sesinizi alçaltıp dikkatle bakaraktan çevrenize
Biriyle bir şeyler konuşsanız

Ve her gün kitaplar, dergiler alsanız. Postacı her gün mektup
getirse

Sözgelimi bir resmi dairede
Fazlaca oyalansanız

Şöyle bir iki otobüs kaçırsanız üst üste, neden olmasın

Kaldı ki, hiçbir şey yapmasanız bile

Tuhaftır

Sanki herkes kuşkuyla bakacaktır yüzünüze.

Ve işte bir lokantaya girdiniz, garsonla çene çaldınız
Şarapla yiyecek bir şeyler söylediniz, hepsi bu kadar

Biraz da güldünüzdü aklınızdan geçen bir şeye
Ya gülünç bir olaya, ya önemsiz bir söze
Ama az ötede düğmeleriyle oynayan
Ve yiyen tırnaklarını bir adam
Duraksız sizi izliyordur belki de.

Ya da bir dernekte üyesiniz, azıcık mutlusunuz
Ya da küçük bir memur bir banka servisinde
Durmadan suçlusunuz
Durmadan suçlusunuz
Durmadan suçlusunuz ve artık kendinizi
Gücünüz yok ödemeye.

Giderek siz oluyorsa bütün bir kalabalık
Yüzünüz yüzlerine benziyorsa, giysiniz giysilerine
Ansızın bir hastanın kendini iyi sanması gibi
Gücünüz yetse de azıcık bağırsanız
Bir yankı: durmadan yalnızsınız
Durmadan yalnızsınız.

EPİSODE

Yani bizim hiç korkmadığımız şeyler
Doğrusu en çok korktuğumuz şeylerdir gerçekte
İçimizde kahverengi bir dağ ölüsü yatar
Bir yarasa ayaklanır. Aç gözlü bir kuş
Varır kocaman bir şey olmanın bilincine
Birden bir ses biçiminde, radyomuzun içinde
Duyurur iki caz parçası arasından biri
Ya gülünç bir yas töreni
Ya toptan bir öldürme.

Belki de

Soğumaya yüz tutmuş bir fincan sütlü kahve
Dönüşür ellerimizde kanlı, kırbaçlı
Bastırılmış bir greve, yırtılmış dövizlere
Örneğin üç yüz ölü, bir o kadar yaralı
Ve sömürge şapkalı ve sten tabancalı
Gözü dönmüş biriyle

O güvenlik manşetleri birtakım gazetelerde.

Yani bizim hiç korkmadığımız şeyler
Belki en çok korktuğumuz şeylerdir gerçekte
Ki bütün işkenceler, ezinler ve kırımlar
Damlayan bir musluktur yerine göre
Yoksa bir enkaz altında bir ölüm
Ya da puslu bir havada, bir cinayette
Bir ölüm

Ölümün anlamı ne?

KORO

Sizin hiç korkmadığınız şeyler ya da hep öyle sandığınız

Beslenir kimi zaman da sevgilerle

Çok içten bir selamla ve içten bir gülümsemeyle

İşte her sabah rastladığımız birinin

Durakta, yolda, işyerinde

Ya da bir meyhanenin kuytu bir köşesinde

Yıllarca süren o dostça ilişkinin

Ve hatta bir sevgilinin

Yerine

Kin dolu gözleriyle bir ölüm yargıcı gibi
Biri

Kapkara giysilerle, özenti bir zincirle
Öyle

Dikilmiş sorguya çekiyorsa sizi

Ve sakın sormayın işte: bir hesap yanlışlığı mı, değil mi
Vakit yok öğrenmeye.

Canım en basiti, arkanızdaki bir duvarın
Mineler, sarmaşıklar, o yaban gülleriyle
Örtülü bir duvarın ansızın
Kanlı, kireçli bir taş yağmuru halinde
Korkunç bir silah olduğunu yerine göre
Düşünün

Ve sakın sormayın işte: bir hesap yanlışlığı mı, değil mi
Vakit yok öğrenmeye.

Ya da bir düşte yürüyor gibi
Islak mavi bir sabahtı, açtınız pencerenizi
Şöyle bir gerindiniz, gökyüzüne baktınız
Tutarak sapından bembeyaz bir karanfili
Sevinçle okşadınız

Ve içerde kahvaltınız bekliyordu sizi

Öyle ki, kahvenizi içiyordunuz, birazdan çıkacaktınız

Tam o sıra kapının zili

Tuhaf şey., bu saatte., kim olabilir ki

Ve işte az önce aldınızdı gazeteleri

Öyleyse?

Yaktınız bir sigara daha, kapıya yöneldiniz
Bırakıp masaya kahvenizi
Kilidi çevirdiniz, açtınız kapıyı usulca
Bir kurşun!

Birden o zamansız, o yersiz başdönmesi
Hani av araçları satılan bir dükkân vardı
İçi doldurulmuş çulluklar, kardelen çiçekleri
Bir kurşun!

Geçerken uğrardınız, iyiydi, cana yakındı
Yeleğinden çıkmazdı elleri
Bekârdı, umutsuzdu, yalnızdı
Ve belki..

Bir kurşun!

Sormayın kendinize: bir vahşet mi bu, değil mi
Düştünüz sırtüstü yere ve işte avlandınız
Sadece avlandınız
Ağız dil bilmez söylemeyi.

Ötede

Islak mavi bir sabahtı. Gökyüzü
Bembeyaz karanfiller, pencere
Kahveniz, masanız, kahvaltınız
Bir yankı

Ve bütün çay fincanları: durmadan yalnızsınız
Durmadan yalnızsınız.

AĞIT

Gün bitti. Saat kaç. Bitecek mi bir gün savaşımız

Hak edilmiş hüzünlerimiz olacak mı bizim de

Dönüp dönüp arkamıza baktığımız

Bir dünya kalıntısı üstünde

Hak edilmiş hüzünlerimiz olacak mı bizim de.

KORO BAŞI

Daha bir süre böyle

Silahlar eleştirecek sizi belki de

İşte siz

Toplayıp susacaksınız içinizdeki ölüleri
Bakmadan geçeceksiniz o duvar diplerine
Gözleriniz olacak, yüzünüz, elleriniz
Ne korku, ne kin, ne de yenilme
Ve asıl günleriniz olacak, günleriniz
Duyup da bilmediğiniz, bilip de tatmadığınız
Dünyanın tekdüzenli renginde.

TRAGEDYALAR IV

EPİSODE

Ya alkol olmasaydı. Bir uzun bardaklarımız vardı. Herkes
birbirinden artardı
Bulanık, bungun artardı

Kuru gök, kuru bir yağmur bırakırdı sesimize

Çok uzaklarda çok düşündüğümüz bir şey solar solar solardı

Meyhaneler biraz olsun solardı

İmgeler ve bütün çözüm yolları. Bardaklar

Bardaklar, o uzun bardaklar, dişi alkoller yani

Çiftleşip bırakırlardı sesimizi

Sirkler ve bütün sirkler, atlıkarıncalar öyle

Çılgınca dönerlerdi sesimizde

Biz bütün görme gücüyle görürdük sesimizi

Renksizdi

Ve nasıl kirliydi ki, her günkü kuşkulardan
Her türlü engellerden, aşklardan ve kurallardan

—Sesimizi duyuyor musunuz. Hayır!

—Sesimizi duyuyor musunuz. Evet!

Yani işte böyle biz

Tek anlamlı iki söz parçası olan.

Biz bir de çok eski zamanlardan kalmış olurduk. Ve bir de
Sert içkiler içerdik — Bu tuhaf akşamları kim çizdi
Öyküsü tanrılardan ve açık denizlerden derlenen
Bu tuhaf akşamları kim çizdi
Güçlü bir soluk tarafından ve hırsla

Ve kirli

Ve büyük bir sirk çadırı gibi, uçsuz bucaksız
Bu tuhaf akşamları kim çizdi
Biz içkiler içerken.

Biz içkiler içerken cam kapılar yeryüzünü keserdi
Düşük organlarıyla kadınları keserdi
Biz içkiler içerken
Kesilince giderdi

Cam kapılar dönerdi, dünyacığımız kanardı
Cam kapılar dönerdi
Gökboyu giderlerdi bir saydamlığı akıtıp
Doğanın gizlerine ve bütün rahimlere
Gökboyu giderlerdi
Tezgâhlar bira çekerdi

Tezgâhlar bira çekerdi, çürük ot oralarda kokardı
Çürük ot, çürük ot..

Oralarda kokardı

Sonra hep eski zamanlardan kalmış olurduk, o tenha
Bahçelerde, tasvirlerde, bir garip kum sarılığında
Olmuş olurduk

Sonra birden çağımıza girerdik. O çılgın
Atlarımız, örtülerimiz alkolden
Anılarımız, içgüdülerimiz
Ve büyük çıplaklığımız alkolden
Alkolse biraz olsun alkolden yaratıldığımız
Tanrımız bilincimiz tanrımız
Çağımıza girerdik.

Çağımıza girerdik, kaygan ve boyutsuz bir anlam biçiminde
Kurumuş bir kan kokusu ağzında

Kemikten bir av borusu tadında
Ağrılı bir hayvanın benekleri üstünde
Çağımıza girerdik

Çağımıza girerdik, çiftleşip bırakırdık çağımızı
Bırakınca giderdik

Bırakınca giderdik. Sonra her şey giderdi. Ve artık

Bir silah patlasa, bir kurşun

Doğayı baştanbaşa kanatan

Bir kurşun olurdu. İçkilere dönerdik.

Çünkü başka ne vardı, alkoller bizi yıkardı
Sığ denizler gibiydi alkol, geçerdi üstümüzden
Ve birden bırakırdı bizi
Biz öyle kalırdık da çakıllaşmış ve beyaz
Seslerimiz birbirinden artardı.

Çünkü yalnız o vardı, o alkol biçiminde olmak
O sonsuz buruşukluk
O sonsuz buruşukluk: ya alkol olmasaydı
Ya alkol olmasaydı

Ve alkol olmasaydı biz ölümsüz kalırdık
Dayanılmaz acısında bir ölümsüzlüğün
Biz öylece kalırdık

İmgelerin ve bütün çözüm yollarının bir öte dünyasında
Yani bir gerilimde, her şeyin bir kavram olup aktığı kanımızda
Oralarda

Sevişirken kalırdık

Akarsular alkollere girer kalırdı

Balıklar soğuk soğuk devinirdi, kalırdı

İçe ingin gözlerimiz vardı, kalırdı

Bir sessizlik gününün durmadan kutlandığı

Oralarda kalırdı.

Çünkü yalnız o vardı, o alkol biçiminde olmak
O sonsuz buruşukluk

O       sonsuz buruşukluk: ya alkol olmasaydı
Ya alkol olmasaydı.

Herkes nerelerden olsa biraz sarkardı

Bir şeyden, bir olaydan, korkunun ilk yerinden

İşkenceler biraz olsun sarkardı

Ve duvar kâğıtları sarkardı ve sinek pislikleri, ampuller

İntihar zabıtları sarkardı

Evraklar, çekmeceler

Telefonlar biraz olsun sarkardı

Ve sesler örtmek için sesleri, sarkardı

Ve eller

Çürükler, sinir uçları

Bir korkunçluk gününün durmadan kutlandığı

Sert duvarlar beyaz beyaz kanardı

Ve polis müdürleri sarkardı kuşkunun ilk yerinden

Belki de bir cümleden: bütün işkencelere rağmen konuşmaz!

Diye harfler öyle öyle sarkardı

Ve konuşmalar sarkardı, yoktu ki bir şey konuşacak
Savunmalar ne de olsa sarkardı
Ve cezaevleri sarkardı ve ıslak tabutluklar
Ve kurallar sarkardı, yasalar sonra sarkardı
Bir şeyden, bir olaydan, acının ilk yerinden
Herkes nerelerden olsa biraz sarkardı.

KORO

Ellerin ve bütün eylemlerin biraz olsun sarktığı
Sizi yok saymaya geldiklerinin anlamıyla
Şimdi bir anlama geldiğigiller çağı.

EPİSODE

Ya alkol olmasaydı. Bir uzun bardaklarımız vardı. Herkes
         birbirinden artardı
Bulanık, bungun artardı

Kuru gök, kuru bir yağmur bırakırdı sesimize

Çok uzaklarda çok düşündüğümüz bir şey solar solar solardı.

TRAGEDYALAR V

I

Odalardan odalara bu kadar çok geçmeler
Kapıların hiç bitmeyen açılıp kapanması
Kuru kan, ölü asker, ağustosböceği
Gibi bir ses, bir yankı
Sonra bu yankıyı birden soğutan
Kurutup güne koyan bir anlam
Aynalardan aynalara kırılan sigara ateşleri
Ve alkol.

Yani bir alkol yörüngesi. Kocaman

Bir gün iskeleti konsolun üstünde

Doğanın ve bütün kızgın yaratıkların bağırtısından

Yanmış bir gün

Ve sınırsız doğurganlığı ağır, kadife perdelerin
Bir sarnıç uğultusuyla, kaybolmuş bir anahtarın
Kemirilmiş kalıntısıyla..

Ve onlar ceninler gibi orada. Öyle bir rahim çıplaklığına

Uzatılmış bir ışıkla buruşmuşlar gibi

Çok ağır bir tabutu kaldırıyorlar gibi arada

Elleri üzerinde. Ve boşluk yalpalayınca

Ve dünya kımıldayınca biraz. Dünya

Yanıtsız bir eşya gibi. Sonra?

(Sonra o geçitte, aşağıda

Bir krizantem soyunup yapraklarından

Ağıyor sanki işitilmedik bir güçle

Bir gündoğrusu hafifliğiyle, sabahsı, ıslak

Ve tedirgin bir yolcu biçiminde. Atışı duyulmaya

Başlayan bir yürekle gün iskeletinin

O garip efsanesine, geceye

Bitişik bir sabah gibi ağıyor

Ve çocuksu düşlerin hep birden büyüttükleriyle

Bir çiçek olmaktan sıyrılarak

Doluyor odalara

Stepan, Vartuhi, Armenak

Diran ve Lusin

Yani o altın tüveycin etkisinden koparak

Sonu gelmez bir durumun

Sonu gelmez kapılarını açarak

Devinen, bağıran, çok içen bir de

Yani korkular, iğrenmeler, anlaşmazlıklar olarak

Doluyor odalara

Lusin ile Vartuhi

Diran ile Armenak.

Belki arasıra o yorgun
Bedeviler geçiyorsa pasajdan
Stepan, Stepan!

Olsa olsa Stepan.)

II

Kuru kan, ölü asker, ağustosböceği
Baba Armenak durmadan sıkılıyor
Eşyalara bakarken sıkılan bir profili
Oymalarda sıkarak

Yeniden sıkılıyor. Bir hamamböceği sırtını parlatıyor kör
ışıkta

Düşlerdeki böcekler gibi ve düşlerdeki
Birtakım kıvrımlarla

Bir durumun sonu gelmez parçalarına bakarak
Aynı zamanda saydam bir duygu lekesi de
Ağır ağır yayılıyor gün iskeletinin üstünde
Bir insan eti lezzetinde günü dolduruyor
Besliyor günü
Gün

Sıcak ve kirli

Yani o alkol yörüngesi onu katılaştırıyor
Konsolun üstünde.

Sonra bu saydam leke Diran ve Lusin’in

Karışık bir evlilik fotoğrafı üstünde

Giderek eroinleşiyor

Baba Armenak durmadan sıkılıyor

Kara giysili insanların çevrelendiği

Bir kilise kapısında

Bir cinayet sölentisi gibi çevrelendiği

O taşkın yüzlerin

Ve büyük bir taşın yöresinde ufacık taşlar gibi
Sanki bir Kremlek anıtı gibi.. işte orada

Baba Armenak sıkılıyor
Sonra artık herkes içiyor.

(Ve alkol tanrının dengesini yitirdiği
Gibi bir gürültüyle çıtırdıyor

Ve tanrının uçsuz bucaksız denizlerde güneşlendiği
Bir günde alkol

Dünya bir sıkıntının yönetiminde ve uzun
Herkes biraz içiyor.)

Bu nasıl bir anlamdır ki, her yerde biraz duyuluyor Stepan
Bir ölü gömme töreninden doğmuş olan Stepan
(Armenak’ın böyle bir günün gecesinde
Topraksı bir titremeyle Vartuhi’ye sokulduğu
Çiftleştiği ve...)

Anlaşılması değil de sayılması olan Stepan

Gözlerinin ıssız, kara bir tabancaya takıldığı

Ateş etmeye hazır bir tabancaya

Takıldığı Stepan

Ve elleri annesi Vartuhi’nin

Kahverengi sabahlığını andıran

Bir iki kımıldayışla geçiştiren günü.

Sonra Vartuhi

O her yerde dürbünleri olan kadın
Mineden, sedeften, bağadan
Ve koynundan durmadan
Dürbünler çıkaran Vartuhi

Bir de çok uzaklara bakmak için din kitaplarından

Dürbünler yapan

Ve her şeyi birden yaşamakta olan yüzüyle

(Çünkü belki İsa’nın

Acıdan ve uzun boylu bir korkudan

Çıkarılmış bir homoseksüelliği götürüp

Bir gökyüzü boşluğunda biçimlendirdiği zaman

Ve sonra yeniden doğduğu zaman. İşte Vartuhi

Görmek için bunları birtakım din kitaplarından..)

Stepan’la kesin anlaşmaları olan

Çıldırmak, vuruşmak için geceleri

Ve dinsel Çin müziği Vartuhi

Yarı kalmış bir çiftleşmedeki

Yarı kalmış yaratıkları doğuran

Bir cehennem gibi dayanılmaz yapan kendini

Vartuhi

Stepan.

Ki herkes biraz alırdı

Koparıp geçerdi Stepan’dan

Öyle bir acı çekme kıvamında soluyan

Gün iskeletinin ucunda

Stepan.

Ve Diran, Armenak’ın sinirli oğlu
Sevimsiz bir büyücünün ellerinde dolaşan
Çirişli, mavi bir kurdele gibi
Ütülü pantolonu, her türlü mavi gözleriyle
Kül sarısı sakalları olan
Ve görünmez yarasaların konakladığı
O pirinç karyolaların altından

Bir seziş gibi çıktığı
Ve bir maden tadından
Başka bir şey olmayan Diran
Gömlekleri ayçiçeği, ıhlamur kokan
Lusin’in ilk kocası

Ve küçük istiridyeler gibi çabuk çabuk kapanan

Bembeyaz elleriyle

Akşamları’ garsonluk yapan barlarda

Çürük ilkyaz ağacı Diran

Ve kadınların o çürük sesleriyle çağırdıkları

Kareli yeleğiyle koştukça çocuklaşan

İpekli sesler çıkaran. Unutulmuş bir erkekliğin

Acısından oluşan bir Anka gibi

Ve yakan kendini durmadan

Zavallı Diran

Düşlerinde eriyen balmumundan bir olayın
Eridikçe çizdiği o yapışkan yollardan
Geçince evde olan

Bir dua gibi okunan Lusin’in gözlerinde

Bir dua gibi

Ve ayakta Stepan

O sessizlik yörüngesinin ucunda

Ve Diran bağıran, bağıran, bağıran

Bir yok olma tutkusuyla bağıran

Ki bundan bir daha doğan isterik Diran.

III

Sonra herkes içerdi, devinirdi durmadan
Yani bir çılgınlık yörüngesi, ağrılı, tutsak
Gün iskeletinin yanında
Ve sallantılı
Dururdu.

Konuşmalar olurdu. Herkes biraz olsun konuşurdu. Ve
bundan

Hiç kimselerin uğramadığı oteller
Ve bazı lokantalar gibi karanlıklı
Lekeler bulunurdu konuşmalarında
Herkes bir yerlere dayanmış, öyle dururdu
Yüzyıllar kirli dururdu. Ve alkol
Dökülürdü binlerce kuşun çığlığı gibi
Sıkıntı kımıldardı: saat kaç?

Yörünge bozulurdu

Lekeler yer değiştirirdi: temmuzun ilk günleri
Gibi birtakım lekeler
Bir gider bir gelirdi

Yani hiç bitmezdi ki temmuzun ilk günleri
Kavgalar kavgaları eskitirdi. Ve bir de
Armenak’ın, Diran’ın kendi oğlu olmadığı düşüncesine
Bir sonsuz tortu bırakan
Lekeler..

(Ey alkolden ölenler, büyük ölüler
Ölümle yalnızlık arası
O bilinmez ülkeyi şehvetle tüketenler!)

Ve Armenak’ın gene çok içtiği bir geceden sonra
Bir pazar sabahı

Genelev yakınlarında o falcı kadına rastlayıp

Şapkasını ayaklarıyla ezdiği

Ve neden ezdiği pek bilinmeyen

Sonuna kadar sıktığı kravatını

Ve neden sıktığı pek bilinmeyen

Baba Armenak

Sonra yanık kelebek renkli saçlarını
Etine çok yakıştıran bir orospuyla
Ölümün ekşi sarı kokusuna daldığı
Baba Armenak’ın

Ve ölüm bulununca kendine maskot yaptığı

O topaz heykelciği koynundan çıkarıp

Yüzüne tutaraktan ağlayıp bağırması

Ölümün kansız rengine sığan Armenak’ın

Gene bir insanın kansız, soğuk parlaklığından

Yani bir ölüden, ölünün devinimsiz taşkınlığından

Bir mağribi gibi kayıp da

O topaz taşta Diran’ın

Sarı bir kan gibi donuşup kalınlaşması.

Ölünün Armenak’la

Armenak’la Diran’ın

Diran’ın ölüyle sanki

Bir kini, bir kuşkuyu şehvetle sanrıması.

(Ve neden koz gece olmalı. Ve ölü
Bir denizin dengesiz ağırlığı
Gibi sallantılı ve yoğun

Bir yandan vurulunca bir yandan kalınlaşması
Ölünün

Gök bir kilise kavramı gibi alımlı, üstte
Bir ışık demetiyle bir sürü yaratığı
Sürüp de acıların üstüne
Geri çekmesi onları

Sonra bir makasın kana batmış parıltısı. Koz ölü
Olmalı. Ve bütün kozlar ölü olmalı. Sonra?

Kısa bir şey, bir yokluk

Bir sürü ak köpeğin karlarda dolaşması.)

Bir yankı

Yani bir olayın bir başka olayda

Yeniden kazanılması

Vartuhi, kısa saçlı Vartuhi

Bir gece gözetlerken Lusin ile Diran’ı

Ağzını dürbünleri gibi büyütüp küçülttüğü bir gece

Neden sanki Stepan’ın onun sırtını okşayıp

İncilin can alıcı bir yaprağını eline

Küfürden bir dua gibi bırakması.

(Sanki bir kurgu mu bu, yepyeni bir olaya
Bir ermiş mi yani Stepan ya da bir satranç ustası
Yoksa bir insan mı yalnızca, kaçınılmaz bir önseziyi
Yaşlı bir âşık gibi ustaca kullanması.)

Ve sonra Vartuhi’nin, kısa saçlı Vartuhi’nin
Armenak’ın odasındaki yaldızlı aynayı kırıp da
Kaçak Beyoğlu taşlarını sokağa fırlatması
Ve işte gürültüde dinlenen Baba Armenak’ın
Bir Budist rahibi gibi, çok dünyasız bir sesin
Önünde hızlanaraktan kendine katlanması.

Ve Lusin

Bembeyaz ağlaması Lusin’in, dokunulmamış Lusin’in

Dokunan parmak uçlarına hep aynı

Parmak uçlarıyla. Ve gözlerine

Hep kendi gözleriyle bakan Lusin’in

Saçlarını saçlarıyla yoklayan

Orgların, ilahilerin

Coşkusuyla tükenen ve yangınlaşan

Ve durmadan kendini

Bir tebeşirle çizer gibi karanlığına

Stepan-Lusin-Stepan!

O ceviz çekmecelerin kokuşunca
Mumların ve bütün tırnak uçlarının
Açlığınca avutan kendini

(Bir ermiş mi yani Stepan ya da bir satranç ustası

Ustalığınca kaydıran

Bir dua artığı gibi kendine

Lusin’i..)

Ve Lusin binlerce flaşla parlatılmış gibi
Günlerce korunduktan sonra
Bir gece yarısı:

LUSİN

Günlerce korudum ben kendimi

Konuşmak istiyorum artık Stepan

Seninle konuşursam her şey aydınlanacak sanki.

STEPAN

Beni güçlendiriyorsun Lusin. Ne var ki
İstemiyorum güçlenmeyi ben. Daha doğrusu
Bulunmuş bir eşyayım da sanki, örneğin
Bir para cüzdanı, bir anahtar zinciri
Ya da eski bir saat... her neyse
Kullanıyorum kendimi bulduğum gibi.

LUSİN

Bilmiyorum Stepan. Bildiğim bir şey varsa
Öyle bir satranç taşının oyuncusuyla
Çok zorlu bir durumda konuşması gibi
Konuşmaya geldim seninle.

STEPAN

Mutluydun. Dokunulmaz bir içgüdüyle
Yaşıyordun ölümsüzlüğünü. Ve tanrı
Yetiyordu sanırım bütün isteklerine.

LUSİN

Yitirdim inançlarımı Stepan. Ve nasıl alabildiğine

Sorumsuz dolaşırsa kan vücutta

Bir yandan bir parçası olarak insanın

Bir yandan büsbütün yabancı insana
Giderek tanrıyı buldum ben de. Tanrıysa
Yitirdi kesinliğini bir insan kılığında.

STEPAN

Ve sonra dayanılmaz bir yalnızlığın altında
İnsanları -gördün birden ve bütün kasvetleri
Diyebilirim ki, kapatılmış bir özgürlük isteği seni
Çekiverdi sanki odama.

LUSİN

Bir özgürlük de değil bu, daha çok
Bir özgürlük duygusu belki
Bence bu duygunun bir karşılığı olmalı
Tanrıya inandıkça tanrının olması gibi.

STEPAN

Bilmem ki, nasıl anlaşırız bu durumda
Çünkü ben mi yöneteceğim seni, yoksa
Sen mi alacaksın buyruğuna beni
Hiç değilse dengeyi kim sağlayacak
Ayrıca böylesi bir denge gerekli mi, değil mi.

LUSİN

Kopunca inancımdan, bir insan inancından kopunca
Bir de yalnızsa böyle.. ve bu durumda Stepan
Her şey artık insandır
Denemek istiyorum bunu, anlıyor musun?

STEPAN

Benim anladığım daha fazla bunlardan
Bir konyak içer misin?

LUSİN

Öyleyse şunu söylemek istiyorum kısaca

Denemek istiyorum ben kadınlığımı da

Kadınlığımı ve her şeyi

Hiçbir şey ummadan. Akşamüstü kiliselerin

Boşluğunda kaybolan

Sinirli dualarla tanrıda olmak gibi

Ya da bir esrime gibi, dayanılmaz bir mutluluk gibi..

STEPAN

Peki, ya Diran?

LUSİN

Diran’la bir ilgisi var mı sana gelmemin?

STEPAN

Gerçi aldırdığım yok benim de Diran’a

Ve benim hiçbir şeye aldırdığım yok, kurallara da

Ama var ya, bir kadeh tutma biçimi gibi

Ya da bir telefonu açınca

Ne diyorsam karşımdakine örneğin

Kurtarmak için bir durumu

İşte ilk cümlede, her zaman

Buna benzer bir şeyler söylemeliyim

Ya Diran?

LUSİN

Unutulmuş gibiyim ben. Ve insan

Bir bakıma unutulmuş gibidir

Bilmem ki, nasıl anlatmalı, yalnız bile değilim.

Belki de yalnızlıktan

Daha fazla bir şey bu

Unuttum ben kendimi de Stepan.

STEPAN

Kopunca kendimizden. Ve her şeyden biraz kopunca
Bir güç olduğunu sanırız yalnızlığın
Hatta bir bakıma övünürüz de onunla.

LUSİN

Güçlüyüm belki de bunun için

Unutmak, unutulmak, kim bilir

Her bakımdan daha iyidir. Ve insan

Bir gün yeniden tanıyabilir kendini. Bir umut!

Ve umut değil mi bizi koruyan. Bu böyle olunca da
Yeniden bir doğuşa hazırlanıyoruz demektir
İnsan neyi daha çok özleyebilir. Ve neyi
Daha çok isteyebilir bundan, bilmem ki

STEPAN

Hep aynı çıkmazlara düşmek de var sonunda

LUSİN

Ama ben yüceltmek istiyorum kendimi

Etimi, her şeyimi, yeniden

Yüceltmek istiyorum. Şimdi sorarım sana

Bir aşkınlık değilse bu, kısa bir mutluluk olsun değilse

Ya nedir?

STEPAN

İstemek daha başka. Önce mutluluk
Bir yer arar kendine boy atmak için
Sonra bir hastalık gibi yayılır ondan ona
Bana kalırsa Lusin, sen ki böyle tek başına
Başarabilir misin bu işi?

LUSİN

…………………………

STEPAN

Elini verir misin, elini?

Benim anladığımca sen

Bir başına yüceltmek istiyorsun kendini

Bu böyle olunca da, o zaman

Şaşırma bir gün mutluluk yerine

Daha hiç denenmemiş bir acıyla karşılaşırsan.

LUSİN

Bir acıyla.. daha hiç denenmemiş!.

STEPAN

Bak işte, en soylu isteklerle odama geliyorsun
Ve düşün, insanlığının en alımlı katında
Her şey bu kadar doğal, her şey bu kadar güzelken
Sorarım, neden böyle yabancı kalıyorum sana?

LUSİN

Bilemem ki Stepan..

STEPAN

Bak Lusin, çünkü ben sevmiyorum kadınları

Bu tuhaf alışkanlığı, bu gereksiz yakınlığı

Sense bencillik diyeceksin buna. Ya da

Bir zevk düşkünlüğü diyeceksin. Oysa hiçbiri değil..

LUSİN

Peki, ya nedir?

STEPAN

Olsa olsa bunca çıkmazı

Sürdürmek benimkisi bir zevk biçiminde boyuna
Ve yaratmak yeniden bütün iğrendiklerimi.

LUSİN

Kaçınılmaz bir yalnızlık seninkisi. Ayrıca
Katı, ilgisiz, iğreti...

STEPAN

Ve diyebilirsin ki Lusin, soyu kalmamış hayvanlar gibi

Öyle bir buz çağını yaşıyorum da

İçkiyle aşıyorum, içkiyle çözüyorum bu cehennemi.

LUSİN

Hiçbir şey yapmadan, hiçbir şey istemeden gerçekte.

STEPAN

Belki de bir bilinci yoğunlaştırıyorum böylece
Doğarak acılarıma her an yeniden
Ve kendini kanatan bir bıçak gibi işte.

LUSİN

Anlıyorum Stepan, ne var ki, ben de
Çıkmalı diyorum bu boğuntudan
Bu yanlış orospuluktan, bilmiyorum
Bana yardım edebilir misin? Daha doğrusu
Bir yol gösteren değil, bir uğrak
Olabilir misin bana?

STEPAN

Sadece bir anlaşma! Ne çıkar anlaşsak da biz

Ve bütün anlaşmaların dünyada

Sanırım bir anlamı var: yok gibiyiz hepimiz.

LUSİN

Öyleyse yalnız da değilsin sen. Ayrıca
Tutsaksın yalnızlığına Stepan.

STEPAN

Bunu yadsımıyorum ki Lusin. Yadsımıyorum da
Demek istiyorum ki, sen de yalnızsın benim gibi
Biz ikimiz de yalnızsak.. ve işte bu durumda
İki kişilik bir yalnızlık olmaz mı bizimkisi?

Yok sanki bir şey yapacak..

LUSİN

Belki de var.. ama nasıl?

STEPAN

Zorlasak mı acaba bizim olmayan

Görünmez bir mutluluğun yollarını

Her türlü acılarla yılmadan

Savaşsak mı geleceği kurtarmak için

Ama gelecek ne Lusin, bilmem ki

Bilsem bile ne çıkar, o zaman da ben neyim?

LUSİN

Düşündüm ben Stepan. Düşündüm daha önce de

Diyorum bir geneleve gitmeli

Hiç değilse bir karşıkoyma biçimi. Ve belki

O yalanlardan, o yalan ilişkilerden

Daha önemli bu, kim bilir

STEPAN

Bence bu kurtuluş yolu değil. Gerçi her şeyin hakkını vermeli.
Üstelik kaygılanmadan

Ama bir tükenme duygusu, ölümsü bir yılgınlık da
Olabilir seninkisi. Öyleyse karar vermeli
Bir çözüm yolu mu bu, değil mi?

LUSİN

Hep böyle baş eğmek mi? İstemiyorum bunu Stepan
Düşmeli bir çirkinliğin içine. Ve yavaş yavaş
Aşmalı çirkinliği.

STEPAN

Bak Lusin, şu da var ki, genelevse gideceğin yer senin

Zaten bir genelevde yaşıyor gibisin

Her türlü çirkinliğin içinde

Her türlü düşmanlığın, her türlü bencilliğin

İçinde anlaşıyorsun vuruşaraktan

Ve kırılaraktan durmadan

Öyleyse bir kurtuluş bu mu? Bana kalırsa

Ölümünü içinde taşıyan bir isyan.

LUSİN

İsyandı tanrıya başkaldırmak da. Öyleyse
Ben şimdi neye inanacağım
Yalnızsam, beni yalnız bırakan
Ve yalnız değilsem, kararsız bir yargıç olan
Başkalarına mı?

Yoksa kendime mi Stepan, ne dersin?

STEPAN

Korkunçtur, bana kalırsa adımıza
Hazırlanmış bir oyun var bizim
Hepimizi yalnız bıraktıkları bir oyun
Ve bilirler, insanlar yalnız kaldıkça
Konuştukları dil de değişir
Sonunda hiç anlaşamazlar. Öyle ki
Bir zaman parçası içinde, bir durumun
Değişmez akışında, tekdüze
Kalırlar bir sıkıntı avcısı gibi

Ve bir gün anlarlar ki, bir güç değildir artık yalnızlık

Ve bunu anlayınca, işte o zaman Lusin

Aşıvermek isterler bu zamanla durumu

Koşarlar, koşarlar, tam sınıra gelince

Sanki o tel örgülere yapışmış gibi

Bir duman oluverirler ya da kaskatı

Bir kömür parçası, bir ceset..

Nedir bu durumda insanın anlamı?

LUSİN

Aşmalı bu durumu Stepan.

STEPAN

Duymuyorum ben acılarımı. Ve yitirdim çoktan
Yitirdim bütün karşıtlıkları. Ne umut
Ne umutsuzluk, ne hiçbir şey

Kurtaramaz varlığımı benim. Ve yoğun bir anlamsızlığın
içinde

Sanki renksiz, boyutsuz
Ve göksüz, zamansız bir evrende
Tek çıkar yol yaşamaksa Lusin
Yaşıyorum ben de kaygısız
Değişmez bir anlamsızlığı böylece.

LUSİN

Yani bir çıkmazı sürdürüyorsun kısaca

Bu yitiriş kendini, bu çöküş

Sanki bir üstünlük duygusu veriyor sana

STEPAN

Bense bir yalnızlık tarihini örüyorum ustaca. Ve gelecekteki
Bir önseziyi kuruyorum şimdiden.

LUSİN

Asıl iş bir sonuca varmakta.

STEPAN

Varabilir misin?

LUSİN

Öyleyse çok uzun bir yol bu doğrusu.

STEPAN

Bir konyak daha içer misin?

LUSİN

Ayrılalım Stepan, belki biz anlaşıyoruz ama

İlkemiz ayrı yaşamak

Ve ne varsa işte bu ayrılıkta.

STEPAN

Adım Stepan, Lusin. Yani ben
Bir satranç oyuncusu olamam

LUSİN

Elini ver Stepan, ne de olsa bir anlaşmadır bu
Belki de bir anlaşmadır.

IV

(Bir insan yaşanmamışlığı bulunca
Onu artık hiç kimse anlatamaz
Kalır sonsuz gücünün buyruğunda
Ve bütün kesinliklerin üstünde, yalnız
Dolaşır bir ateşböceği gibi kendi aydınlığında).

Şimdi her yerden bakıyor gözleri. Ve bütün kaygılardan

Sarkıyor bir yanık lekesi gibi

Stepan

Alkolden bir İsa gibi pencereye gerilmiş
Elleri gökyüzünün katlarında
Ve alkol korumakta onu. Ve zaman
Çekmekte kıvrımlarını ağdırmak için
Yalnızlığına Stepan’ı

Bitmeyen bir insan yapmak için onu. Ve ortaklaşa

Bir kasvet bağıntısına sığdırmak için

Zaman

Öyleyken direnmek istiyor Stepan: bir ilinti!

Yani insandan bir İsa gibi arıyor
Gittikçe daralan boşluğunda kendini.

(Sarı şey! bu dünyada ağrı var
Ağrıdır unutulmak, korkular
Çaresizlik bir ağrı

Ve göğün sürüleri bu ağrıdan kopmuşlar
Yeryüzü bundan böyle dağınık
Ki ölüm bir kurtuluşsa ağrının baskısından
Yalnızlık

Bir kurtuluşsa.. Sarı şey!

İnsan kendini korumaktan yorgun
Ağrının gezegen yaratığı
Stepan.)

Stepan, bir yağmurluğun yerini bulamamış hışırtısı
Kullanılmış bir jilet yere düşüyor, o
Bir konyak içer misin? Alıyor, işte Stepan
Dilidir Stepan’ın “bir konyak içer misin?”

Yani bir ölü gömme töreninden doğmuş olan Stepan’ın.

(Armenak’ın, Diran’ın babası sandığı birini
Kumar oynarken vurduğu o gecenin
Sabahında. Ve sessiz bir düşüncenin
Kapatılmış bir acının yavaş yavaş yayıldığı
Ve kutlar gibi bir rahatlığı ölünün
Toprağa saldırdığı olağan bir vazgeçişle..

İşte böyle bir günün gecesinde Armenak’ın
Topraksı bir titremeyle Vartuhi’ye sokulduğu
Çiftleştiği ve...

Sonra deliler gibi ağladığı bu gözyaşımsı döllenmeye.)

Armenak

Düğmelerini parlatıyor şimdi. Ve Diran
Bir Armenak’a bakıyor, bir de her şeye
(Her şeyse, bu tek görünüşlü dünyamızdan
Bir yer mi ayırmak oluyor kendimize
Kim bilir..)

Ve işte kapının yanında öyle

Bir yer arıyor kendine Vartuhi

Alkolden dürbünleriyle

Aç, susuz bir böcek gibi kabuğuna çekilip

Büsbütün yitmemek için.

(Ayrıca, bu durumda hepsi de

Önce bir acıyla katılaşmak

Sonra o acıdan çözülmek uyumunda belki de.)

VARTUHİ

Ben demiştim, bir gün canımız sıkılacak
Bu kadar sıkıntının içinde.

ARMENAK

İyisi ne, biliyor musun, bir şakayı tekrarlayalım
Hey, Diran! sen kuş olsana gene.

VARTUHİ

Bırak Diran’ı canım

Hani şu falcı kadını görünce şapkanı

Nasıl ezdiğini ve sonra kravatını...

DİRAN

Sahi bir şapka aldım ben tavşan tüyünden.

ARMENAK

Haa, bildim, geçenlerde söylüyordun gene
Üç aşağı beş yukarı

Hep aynı biçimde söylüyorsun bir şapka aldığını.

VARTUHİ

Şapkanı göstersene, şapkanı!

ARMENAK

Diran, görelim şapkanı!

DİRAN

Hey, Diran, şapkanı göstersene!

ARMENAK

Olmadı, eğlenemiyoruz. Stepan!

Katılsana sen de oyuna

Ya da.. dur bakayım.. eğer istersen

Kısa bir şiir okudu bize Stepan

VARTUHİ

Boşuna yoruluyorsun, dinler mi hiç Stepan bizi
Tam on yaşındaydı, hiç unutmam
Biri dövmüştü onu, dudağı yarılmıştı
Ve hatırlar mısın günlerce
Dudağında gezdirmişti o kanı.

ARMENAK

Vardıkça üstüne kanattıydı yeniden.

VARTUHİ

İşte yıllarca böyle

Kanadı durdu Stepan kendi renginde.

ARMENAK

Önce bir kan biçiminde, önce bir kan biçiminde.

DİRAN

Peki, ne zaman doğdu Stepan, kim inanır öleceğine?

ARMENAK

Ölür mi hiç Stepan, nasılsa doğdu bir kere
Bir konyak içer misin Stepan?

VARTUHİ

Susuyor, küstürdünüz çocuğu

Ver Stepan, bardağını doldurayım

Aaa! sahi unuttum, bugün Stepan’ın doğum günü!

DİRAN

Aman ne güzel, Stepan’ın doğum günü!

ARMENAK

Bence kaldırmalı bu doğum günlerini
İnsan bir yas gibi doğuyor yeniden.

DİRAN

Öyleyse eğlenelim, vakit de geçmiyor zaten
Kiliseye gidelim, kiliseye!

ARMENAK

Yani geldiğin yere, öyle mi?

Ne de olsa tanrı çocuğu, ne dersin buna Vartuhi?

VARTUHİ

Hiiç! daha iyi bilirsin sen, kaçırmazsın çünkü cenaze törenlerini
Yakınsındır din adamlarına bu yüzden
Hele bir töreni oldukça incelikli
Sen düzenlemiştin de hani..

ARMENAK

Ben bilmem neyi daha iyi bildiğimi..

DİRAN

Nazlanma canım, herkes bilir ne kumarbaz olduğunu senin.

VARTUHİ

Ne yapsın, yalnızdı, vakit de geçmiyordu.

Ne o, sen de mi yalnızsın Stepan?

DİRAN

Doğrusu ben anlamam ama
Bir türlü insan vardır, der Stepan
Her yerde yalnız olan
Bir türlü insan vardır.

ARMENAK

Yok canım! hangimiz benziyoruz ki Stepan’a.

DİRAN

Niye saklayayım, ben benzemek isterim bazan Stepan’a

ARMENAK

Bence bir başka anlamı olmalı bu sözün.

DİRAN

Bir türlü insan vardır, der Stepan
Her zaman böyle der de.. ama siz isterseniz
Dokunulmamış bir anlam yükleyin bu söze
Deyin ki, Stepan her türlü kesinliğin üstünde
Yaşarken bir yaşanmamışlığı.

ARMENAK

Sen mi konuşuyorsun, Stepan mı?

DİRAN

Bir türlü insan vardır, der Stepan.

VARTUHİ

Neden anlaşamıyoruz öyleyse?

DİRAN

Sahi, biz neden anlaşamıyoruz Stepan?

ARMENAK

Benim iskambillerim nerde, bütün gün aradım durdum?

VARTUHİ

Kiminle oynayacaksın?

ARMENAK

Ha, sahi, unuttum, kiminle oynayacağım?

DİRAN

Kendinle oyna, kendinle!

VARTUHİ

Sıkıldım, çıkıyorum, canınız cehenneme
Lusin’i bulurum belki.

ARMENAK

Öyle ya, Lusin nerde?

DİRAN

Kendinle oyna, kendinle!

ARMENAK

Söyleyin, Lusin nerde?

STEPAN

Bana kalırsa önce biz

Yeni bir ad bulmalıyız Lusin’e.

VARTUHİ

Doğrusu anlamadım.

STEPAN

Bir kelime ya da bir simge
Buluyormuş gibi çirkinliğimize.

ARMENAK

Peki, ya Lusin nerde?

STEPAN

Yok Lusin diye bir şey yeryüzünde
Stepan da yok, Vartuhi de.

DİRAN

Diran’la Armenak da yok öyleyse..

ARMENAK

Ben varım. Ama örücü Nikolayla
Piyano tamircisi İvanof
Yok şimdi ikisi de
Öldüler.. Biri içkiden öldü
Biri de..

STEPAN

Lusin mi nerde? gitti ya Lusin.

ARMENAK

Nereye?

DİRAN

Zaten her zaman Lusin
İsterse biraz giderdi
Bu kez de uzatmıştır azıcık
Belki de

Seyreder gibi vitrini
Kalakalmıştır bir yerde.

VARTUHİ

Peki elbiseleri nerde, şapkası?

ARMENAK

Terlikleri nerde, terlikleri?

DİRAN

Belki de atlayıp gitmiştir bir trene.

ARMENAK

Terlikleri nerde, terlikleri?

Kırmızı terlikleri, rugan terlikleri?

DİRAN

Duruyor elbiseleri. Fildişi
Tarağı da duruyor ve siyah
El çantası ve hepsi.

ARMENAK

Terlikleri nerde, terlikleri
Uyuyan terlikleri, hiç uyumayan
İç çeken, yalvaran, ağlayan geceleri?

VARTUHİ

Hepiniz aptalsınız, canınız cehenneme

Lusin’i bulurum belki

Bulamam belki de

Bulurum, bulurum

Yok canım! bulamam ben Lusin’i

Bulsam ne, bulmasam ne?

ARMENAK

Hiç, sadece alışkanlık! Hey diran, bir şeyler söylesene!

DİRAN

Uyumak istiyorum, hazırlanmalı geceye.

VARTUHİ

Canınız cehenneme! Lusin’i bulurum belki.

STEPAN

Hep gitmek biçiminde, hep gitmek biçiminde.

ARMENAK

Benim iskambillerim nerde?

STEPAN

Yok senin iskambillerin, yırtmıştın hani bir gece
Çekmiştin esrarı da bütün gün
Ben kralları, din adamlarını sevmem diye
Yırtınıştın sonra onları.

ARMENAK

Ha, sahi, unuttum, yırtmıştım ben onları.

VARTUHİ

Sonra da korkmuştun, bütün gün bağırmıştın
Ben cinayet işledim, ben cinayet işledim, diye.

STEPAN

Unutmak biçiminde, unutmak biçiminde.

DİRAN

Bu sabah vardı gazetelerde
Bir öğrenci babasını zehirlemiş.

VARTUHİ

Biri de intihar etmiş yepyeni bir usulle.

ARMENAK

Sen niye ölmüyorsun? çirkinsin, üstelik de geveze
Ya Diran niçin ölmüyor?

DİRAN

Ben bayılırım cenaze törenlerine
Üstelik çiçek de yaptıracağım senin için

VARTUHİ

Biz ölümsüz aile.

STEPAN

Ha şöyle! koro halinde, koro halinde!

ARMENAK

Yok canım, üzülme sen de. Ona bir konyak
Daha versenize

Bari tadını çıkarsın ölümsüzlüğün.

DİRAN

Yani biz küfürle mi anlaşıyoruz ne?

VARTUHİ

Neden olmasın, elbette...

STEPAN

Bence bir efsaneyiz biz, acılı, mutsuz
Ve hayal gücüyle görünürüz sadece.

VARTUHİ

Kapı mı çalınıyor ne? Aaa! bakın, Lusin geldi.

DİRAN

Lusin mi geldi? Ne zaman?

Desene, çoğalıyoruz gittikçe.

VARTUHİ

Lusin, çok kaldın kilisede!

ARMENAK

Yok canım! Lusin değil ki o, bence
Adres soran biri olmalı. Değilse
Bir şirketin satış memurudur.

DİRAN

Belki de bir orospudur, birinden kaçıyordur..

VARTUHİ

Belki de.. hiç böyle giyinir miydi Lusin
Hem o kadar düşündüm ki onu ben
Kim olsa biraz benzerdi Lusin’e.

STEPAN

Ve herkes birbirine, ve herkes birbirine!

ARMENAK

Bence bir şirketin satış memurudur.

DİRAN

Ya da bir bankanın senedat servisinde..

VARTUHİ

O kadar çoğaldı ki son günlerde
Şu manikürcü kızlardan biri olmalı

ARMENAK

Kim bilir, belki de gündelikçidir bir giyimevinde.

DİRAN

Olsa olsa lüks otellerden birinde
Asansörcüdür. Bütün gün bir aşağı bir yukarı
Çene çalıyordur müşterilerle.

STEPAN

Gel Lusin! ta kendisi o Lusin’in.

DİRAN

Al bakalım, Stepan’ı içki vurdu gene.

ARMENAK

Hey Stepan! canın mı sıkılıyor ne?

DİRAN

Stepan sevgi gösterisinde..

ARMENAK

Biz sahi neden sevmiyoruz birbirimizi?

VARTUHİ

Alıştı sevmemeye.

DİRAN

Bakın şu ellerine, hiç Lusin olabilir mi o?

LUSİN

Ama ben Lusin’im işte

Şöyle bir uğrayayım dedim geçerken.

ARMENAK

Ne dersin Stepan, çok mu kaçırdık yine?

STEPAN

Yok canım, ne kaçırması, Lusin değil ki o!

DİRAN

Sen değil miydin, o Lusin’dir, diyen az önce?

STEPAN

O zaman biraz Lusin’di, şimdi değil.

ARMENAK

Benim iskambillerim nerde?

STEPAN

Geri dönmüş gibiydi, Lusin’di o zaman elbette.

VARTUHİ

Canınız cehenneme! işte ben gidiyorum.

DİRAN

Ee! gideceksen git sen de..

STEPAN

Yani bir anlamda elbette Lusin değil.

DİRAN

Kim kime benziyor, kim kimin biçiminde?

ARMENAK

Peki, Stepan nerde?

DİRAN

Hay allah! unuttum gene, Stepan da kim?

VARTUHİ

Adımı söylesenize, adımı!

ARMENAK

Adını bilmem ama, seni ben
Birine benzetiyorum, birine.

STEPAN

Olmaz ki, işi çok karıştırdık.

VARTUHİ

Yeniden tanışalım öyleyse.

İşte ben Vartuhiyim!

DİRAN

Sen Vartuhi olunca.. Diranım ben de.

ARMENAK

Diyelim ben de Armenakım
Kim kalıyor şimdi geriye?

LUSİN

Lusin’le Stepan kalıyor. Bense
Lusin olduğuma göre..

STEPAN

Tek aday kalıyor Stepan’ın kimliğine.

ARMENAK

Benim iskambillerim nerde?

VARTUHİ

Şimdi de fal mı açacaksın?

DİRAN

Hadi kuş gibi öteyim. Kanarya ya da iskete
Gibi öteyim, eğer isterseniz
Ve Stepan isterse

Lusin de isterse, madem ki Lusinim, diyor..

VARTUHİ

Değişsene üstünü Lusin!

DİRAN

Bir şeyler okusana İncilden

“Ey kardeşler, size muştularım, ve...”

ARMENAK

Bana bir konyak versene Lusin!

STEPAN

İyi geceler!

LUSİN

Her şey aynı her yerde.

V

Ufacık meyhaneler vardı daracık sokaklarda
Baba Armenak içerdi.

(İçmek! şimdi hep birden neyi deneyelim
Neyi

Sen, tanrıtanımaz kalabalık, büyük ağlamak
Dengesiz yokluk
Yerini bulamamak
Seni mi, neyi?

Bir akşamüstü kıyılara çıkmıştık, şöyle bir durmak ne güzeldi

Bir pencere açıldı

Bir bardak ekşi erik rakısı içildi

Sanki bir defaya mahsus olmak üzere dünyaya bakıldı

Sonra

Balkonlar eski rengine boyandı ve güneş gözlükleri
Çıkarıldı

Yeryüzü anlatıldı, dinledik

Karışık olduk bir süre. Gözlerimizi

Sallantılı bir denize bırakır gibi içimize bıraktık

Sandallar bir yükü boşalttılar yani

Bir kenti boşalttılar, ev içlerinin

Karışık, durmaz halini.

Sonsuzduk. Bir sonsuz adam denirse bize
Ve çılgın bir gemicinin diliyle söylersek
Küçücük bir seren direğinden kocaman
Dünyamız görünürdü.

Sonra her şey birdenbire çirkin, birdenbire çirkin, birdenbire
Çirkindi

Bozuldu bir akşamüstü kıyılara çıkmak çünkü
Eller bir soğuk el resmine girip dondular
Ay çürüdü

Her şey bir hizada kaldı, bütün eşyaları kaldırdılar
O kaldı

Bir o kaldı: gelişen korku.

Yani kutsal kitaplardaki değil ve çağdaş felsefedeki
Seçkin bir dili abartırkenki görkemli
Bir korku değil

Değil de, ne Romalı bir köleninki

Ne engizisyon mahkemelerindeki, ne de

Barışsever bir Yahudinin

Avlanırken duyduğu

Bir korku da değil bu

Ve bütün insan avlarında duyulan

Konuşmaya ya da telaşlanmaya

Hiç mi hiç vakit bırakmadan

Tüyler, anılar bir daha yaşasın, bırakmadan

Kocaman bir “vur!” sesi

Var ya

O bile değil.

Gelişen bir korku bu yalnız
Umudu, umutsuzluğu
Bir anlama getiren
Anlamsız bir soy olma korkusu.

İçmek! şimdi hep birden neyi deneyelim
Neyi

Yalnız kaldık, yalnızlığımız bizim çok büyüdü
Dünya ayaklarımızdaydı galiba. Ellerimiz
Acılı bir şekilde gökyüzüne takılı
Ve nasıl benziyordu her şey ki baktığımız
Bir cambazhanenin kurumuş bir çıkartma gibi
Serili her şeyine

İşte burda diyebiliriz ki bay yargıç
İçmek bize yepyeni bir iyilikçilikti
Öyleydi

Size günlerimizi gösterelim, gecelerimizi
Yırtıcı kuşlarımızı ve örümceklerimizi
Didik didik edildiğini gövdemizin bay yargıç
Ah öyle değil

İçmek, içmek, içmek! ne anlama gelirdi
Getiren cehennemini birlikte
Baş eğmez, ama yılgın bizleri
Cezalandıran

Yapayalnız kalmaktaki eylemimizi
Suçlayan bir şeydi alkol
Öyleydi.

Ve yaşam söylemekti bay yargıç
Bilip de söyleyemediklerimizi
Eski bir umut kadar eskidik. Ve eski
Yaralarımızı gösterelim size, çürüklerimizi
Koparılmış tırnaklarımızı bay yargıç
O soğuk karanlıklardan soğuk
Artakalan gözlerimizi

Ah öyle değil

Çünkü eski bir toplumbilimdi yargılanmak
Ve eski

Bir cehennemi uygulamaktı bizlere
Baş eğmez, ama yorgun bizlere.

İçmek! şimdi hep birden neyi deneyelim
Neyi

Yangınsız, cehennemsiz
Bir ölüm mü kalıyor sanki geriye
Ve ölüm ki nedir bay yargıç
Çok garip bir şekilde kirlenmenin
Adıdır ölüm
Sonra soğuk ve eski
Ve sonsuz bir dilekçenin
Altındaki pullar gibidir

İmzası görünmezse de çürümüş iskeletlerimizin.)

Herkes biraz olsun içerdi. Kapı açılınca zil sesleri

Gibi her türlü acıların hep birden delirdiği

Oralarda içerdi

Stepan evde içerdi. Vartuhi

Çantasında taşıdığı dürbünsü bir şişeden

Değişmesi bitince hep yeniden içerdi

Lusin de içerdi de.. nasıl anlatmalı

Bulanık bir dünyanın içinde

Düşe kalka içerdi

Ve gündüzler olurdu sonra geceler

Geceler gündüzlere girerdi

Çiçekler getirirlerdi, hiçbir şeyden yapılmamış çiçekler

Bırakır gibi bir mezarın üstüne
Bırakır giderlerdi

Adı geçerdi birinin, hiç olmayan birinin
Sonra adı olmayan bir ülkeye giderdi
Zamanlar birbirine girerdi. Koz gece.

(Ve cinayet gecesi Baba Armenak
Yağan yağmurun altında, asfaltta
Ölü bir tilkiyi hatırlıyor

Herkesin ölü bir şeyi vardır. Ölüler çoğaldıkça
Artık hiçbir şey ölemez.

Ve bu yüzden olacak Armenak ölümü tanımıyor

Yollar var arasında ölümle

Aşamaz o yolları. Aşmak için

Hiçbir şey yapamaz Armenak

Stepan da öyle

Bunlar ne zaman ölecekler, bilinmez

Bak Lusin ölebilir şimdilik

Diran da, Vartuhi de

Ve Lusin ölmeyebilir de.. Sarı şey

Ölüm.)

Peki bu yuvarlak masalar da ne, karanlık örtüler
Upuzun her yerleriyle hiç alışmadıkları
Bir dünyaya sarkıtılmış bu insanlar da ne
Sonra bu gürültü de ne. Bu adam
Neye uzanıyor böyle, anlamıyorum.

Birini mi kaldırıyor yerden. Ve niçin
Onu kaldırınca kendisi
Düşüyor da yere, öteki

Onu kaldırıyor sonra, anlamıyorum
Bir tekdüzelik, bir ilinti
Bir ayakta durma biçimi belki
Belki de..

Her neyse, benim ellerimse bunlar, iskambillerim nerde
O sahi Lusin’di de ben tanımadım mı
Stepan! korkunç yalnızlık
Stepan!

Oğlanlarla kapanıp bir yerlere günlerce
Sapsan dudakları ve yağlanmış teniyle
Çıkagelmesi bir gün. Ve nasıl
Nefretin en çağdaş biçimiyle

Bir şeyler çözülüyor, bir şeyler yıkılıyor, anlıyorum
Öyleyse

Sayılar neden böyle yumuşak
Neden hiç kimseler konuşmuyor
Ben neden yalnızım?

Benim eski bir gramofonum vardı, nerede

Plaklarım da vardı

Ben sessiz filmlere giderdim, nerede

Bilardo oynardım, kırmızı top

Çarpa çarpa büyürdü caddelerde

Kadınlar bana bakardı. O zaman Beyaz Ruslar vardı

Ve korkunç çalgılar vardı meyhanelerde

Örücü Nikolanın evi vardı, kendi yaptığı votkaları

Vardı Nikolanın. Paskalyada

Çörekler alırdı bize Nikola. O zaman ne güzel yağmurlar da
yağardı

Saçak altları ne güzeldi. Biri kapıyı açardı
Eski resimler çıkardı, resim resim kokardı onlar
Bir sürü terlikler çıkardı sonra, bahçe kapıları çıkardı
Üst üste odalar, saatler, yüzük kutuları
Kolonya şişeleri, örtüler, daha bir sürü şeyler
Hep durmadan çıkardı

İpekli kumaşlar başka türlü alınırdı. Kadınlar
Kapıları başka türlü açarlardı
Nikola, bir de Nikolanın arkadaşı İvanof
Piyano tamircisi İvanofla birlikte
Rakılar içerdik. Benim karışık işlerim olurdu
Nikola takılırdı bana. Gerçekte fena adamlardık
Kadınlar kapıları başka türlü açarlardı gene de
Yumuşak sesler çıkarırlardı. Yatakları tertemizdi
Sahi ben Hera’yı sevmiştim bir ara
Şu manikürcü Alman kadını
Kim bilir nereye gitti. Ben Armenak
İmzasını şöyle şöyle atan Armenak
Ve mektup yazardım. O zaman genç kızların ipekli
        şemsiyeleri vardı
Ben Armenak
Kaç yaşında olmalıyım.

İçsem mi biraz daha, içmesem mi
Ne diyordu İvanof, sen ne kadar içsen de
İçmedin bir gün bile
Nerde şimdi İvanof
Saklanıyordur ölümde

Kim bilir, belki de bir piyano olmuştur İvanof
Nikola dikiş iğnesi olmuştur

Yani insan ister istemez
Bir şey oluyor ölünce

Ben iskambil olacağım. Koz kupa olacak gene

Piyano, iskambil ve iğne

Ben Armenak

Vartuhi’nin kocası

Vartuhi

O da mineli yahut sedef
Bir dürbün olacaktır elbette
Sahi ne yapıyordur şimdi Vartuhi
Stepan

Ya ne yapıyordur Diran

Lusin ne yapıyordur. Lusin kim bilir nerde

Herkes kim bilir nerde

İçsem mi bir kadeh daha, içmesem mi

Ne diyordu İvanof

Ölümüne saklanan İvanof

Sen ne kadar içsen de

İçmedin bir gün bile.

Ben şimdi ne yapacağım.

VI

(Saat kim bilir kaç olmalı. Belki
Her türlü saatlerin hep birden
Tanımsız bir yeri gösterdiği
Bir saat olmalı ki..

Çok karanlık bir cümlede durmuş gibiyiz

Herkesin, ama herkesin yanılıp bir yerlere gittiği

Bir cümlede durmuş gibiyiz

Ki bütün mektupların, telgrafların

Durmadan yanlış verildiği

Sapsarı bir cümlede ve geniş.)

Telefonlar kesildi evrendeyiz
Stepan

Alkolün yaslı çocuğu
Denizden bir İsa gibi kaybolan
Kendi denizlerinde.

Bir konyak içer misin? Alıyor, işte Stepan
Adıdır Stepan’ın “Bir Konyak İçer misin”
Susuyor

Niye susuyor, yok mu bir alacağı dünyadan?

(Sarı bir şey oluyordu bir akşam
Issız gökyüzünün içinde

Sarı bir şey! Bu nasıl bir anlamdır ki, elinde
Bitmez tükenmez duvar kâğıtları taşıyan
Bir adam

Bir zaman dışı işçisi belki

Ya da bir kasvet tanrısı tarafından

Gönderilmiş bir haberci

Telaşsız elleriyle dünyayı yorgunlaştıran.

Ve duvar kâğıtları kaplanınca gökyüzüne
Tam o zaman

Sarı bir şey yapıyorduk herbirimiz
Bir ölüm habercisi gibi kendimize
Sarı bir iğrentiyle ve sarı
Çılgınlığımızla buluşan
Bir intihar sonrası gibi ıssız
Sapsarı yüreklerimize.)

Saklıyız. Biri mi geziniyor dünyada ne

Yok canım, bize öyle geliyor

Peki, bu ayak sesleri

Merdivenleri çıkıyor Diran

Yani yaşıyor olmak

Yaşamakla bağdaşamaz bazen.

(Çok telaşlı bir şeyleri durmadan yaşamaktan
Yılgınız

Ve “ne yapsak” bizim yüzümüzdür

Yaşlıyız kullanmaktan

Kadınların aramızda olmadığı saatler

Gibi soğuk uçlu ve kaba

Ve inatçı bir keder tanrısı tarafından

Çekilmiştir sayısız

Arkamızda duvar kâğıtları, fotoğraflarımız.

Olmayan insanlarız. Üstelik olmamaya
Tanığız, kararlıyız.

Sanki bir hayat komasından çıktık da
Görünsün istiyoruz yeniden
Hep aynı biçimde yeniden
Yeniden, yeniden, yeniden çıldırdığımız.)

Hayat ölüm istiyor, bozgundayız
Vartuhi

Bir karanlıktan bir başka karanlığa
Bir karanlık gibi geçen Vartuhi
Ölüme dalmış gibi. Ölüme
Saplı bir bıçak gibi Armenak
Kara bir çılgınlığın dünyaya uzarkenki
O ilkel biçiminde.

(Çılgın! şimdi bir çılgınlığı anlamanın
Vazgeçilmez kendisi olmalı

Kötü bir akşamüstüne uzatılmış ayak parmaklarının

Ağır ve güneşsiz sallantısında

Uykulardan vurulmuş o acaip kuşlarla

Kansız ve zararsız kuşlarla

Hiçbir anlama gelmeyen kuşlarla. Sonra

Çok uzun bir bıçağın kaçınılmaz ölümsüzlüğü

Bir kaktüs suyunun rahimsi yoğunluğunda

Ve mezarların ki kustuğu, gebe kalmış toprağın

Kustuğu yalnızlığa

Bitmeyen yalnızlığa, gelişen yalnızlığa
Çılgın

Yani bir çılgınlığı anlamanın

Vazgeçilmez kendisi

Hangi hoş kokulu zamanların, acıyla unutulmuş
Çağların katı bilinci

Ve taşlar arasına sıkışmış parlak taşların
Bir konyak ağırlığınca neyi ateşlediği
Gibi

Güçlü ve yılgın.

Ey boşluksu beline asılmış tabancanla
Sen, bütün imgelerin yolunu değiştirdiğin
Sayısız değiştirdiğin yeryüzü eşyalarını
Az bulunur bir çirkinlikle ve hızla
Ve günler yarattığın korkunç ve kaba
Ve yanmış alkollerin, sınırsız alkollerin
Kimseyi sokmadığın o taşkın havasında
Ve ölüm sonrası bir yaratık gibi kendini
Yaşamaya zorladığın kurşunla
Sen
Çılgın

Yani bir çılgınlığı anlamanın

Çağdaş ve seyircisiz tanrısı

Günüyüz, görkemiyiz bir seni kutlamanın.)

Şiirlerin yavaş yavaş bittiği saatler

Bir çocuk yüzünün, bir sokak isminin, bir kitap sayfasının
Bittiği ve uzantısını geri çektiği saattler.

(Bir şeyiz

Kaçınılmaz ölü saatler içindeki

Kimse artık bir şey için daha fazla bir şey söyleyemez
Yaşadıklarımızı ancak toplarız. Dünyadan

Hiçbir şeysiz ancak çıkarız

Ki biz öldük diye yapılır bütün işlemler arkamızdan
Susarız, katlanırız

Uçsuz bucaksız rengini alırız bir daha hiç konuşmamanın
Sorularımız ancak kalır, sıkıntılarımız.

Arkamızdan biraz olsun gülerler

Gülsünler! bu bizim boş bulunup onlara yakalandığımız
Onların günübirlik yaşadıklarına

Yeni doğmuş gözleriyle kaygısız      

Biz ki işte kendimizi ancak toplarız

Son kadehlerimizi ancak içeriz. Sigara paketlerimizi

Ceplerimize koyarız

Kapılardan ancak çıkarız. Masalarda

Sorularımız ancak kalır, sıkıntılarımız.

Ve kalır kahverengi saatler, hiç bilinmeyenler
Bir çağı gerdiğimiz, süresiz kanattığımız
Kalır elbette bunlar, daha fazla değil
Ve soğuk dünyamızda yanıtsız kaldığımız
Sonra işte acılarımızı ancak toplarız
Şehirlerimizden ancak çıkarız. Boş sokaklarda
Evlerde, tezgâhlarda ve bütün olağanlıklarda
Sorularımız ancak kalır, sıkıntılarımız.)

VII

Ve onlar ceninler gibi orada. Öyle bir rahim çıplaklığına

Uzatılmış bir ışıkla buruşmuşlar gibi

Çok ağır bir tabutu kaldırıyorlar gibi arada

Elleri üzerinde. Ve boşluk yalpalayınca

Ve dünya kımıldayınca biraz. Dünya

Yanıtsız bir eşya gibi. Sonra?

(Sonra o geçite, aşağıya

Bir krizantem giyinip yapraklarını

Düşüyor sanki işitilmedik bir güçle

Ölümsü bir delirgenlikle, katı ve soğuk

Ve değişmez bir yolcu biçiminde. Atışı bitirilmeye

Zorlanan bir yürekle, gün iskeletinden

O       sonsuz efsaneye, geceye

Ve bir çiçek olmada varlaşarak

Düşüyor kan görmemiş taşlara

Stepan, Vartuhi, Armenak

Diran ve Lusin

Yani o altın tüveycin etkisine koşarak

Sonu gelmez bir durumun

Sonu gelmez kapılarını açarak

İniyor kantanımaz taşlara

Lusin ile Vartuhi

Diran ile Armenak.

Belki arasıra o yorgun
Bedeviler geçiyorsa pasajdan
Stepan, Stepan!

Olsa olsa Stepan.)

ÇAĞRILMAYAN YAKUP
(1966)

ÇAĞRILMAYAN YAKUP

I

Kurbağalara bakmaktan geliyorum, dedi Yakup

Bunu kendine üç kere söyledi

Onlar ki kalabalıktılar, kurbağalar

O kadar çoktular ki, doğrusu ben şaşırdım

Ben, yani Yakup, her türlü çağrılmanın olağan şekli

Daha hiç çağrılmadım

Biri olsun “Yakup!” diye seslenmedi hiç

Yakup!

Diye seslenmedi ki, dönüp arkama bakayım
Ve içimden durgun ve çürük bir suyu düşüreyim
Ceplerimdeki eskimiş kâğıt parçalarını atayım
Sonra bir güzel yıkanayım da.

Ben size demedim mi.

Evet, kurbağalara bakmaktan geliyorum
Sanki böyle niye ben oradan geliyorum
Telaşlı, aç gözlü kurbağalara
Bakmaktan
Bilmiyorum

Bilmiyorum, bilmiyorum

Ben, yani Yusuf, Yusuf mu dedim? hayır, Yakup

Bazen karıştırıyorum.

Bazen karıştırıyorum ya, çok uzun bir gündü
Sonra bu çok uzun günün sıcak bir günü
Kediler kırmızı alevler halinde koşuyordu
Onlar işte hep boyuna koşuyordu
Birileri çıkıyordu ordan buradan

Hiç çıkmamak halinde ve ölgün
Birileri çıkıyordu

Geceden kalma bir lamba yanıyordu, açık
Bir pencerenin sokağa doğru içinde
Bu uyum korkunçtur Yakup!

Yakubun olması korkunçluğudur bu
Dünyanın insana doğru içinde
Yakup, Yakup!

Burdayım, yani ben.. evet, geliyorum

Lambayı söndürmesinler, geliyorum

Siz bütün lambaları yakın, evet

Ben, yani Yusuf, Yusuf mu dedim? hayır, Yakup

Bazen karıştırıyorum.

Ve kendine bilinmeyenler yaratan Yakubum ben, iyi ya
Durduğum bir gündü, diyorum, bütün ilgiler sizin olsun
Her türlü bir şeyler sizin olsun, ben artık
Hep böyle istiyorum, ayıp değil ya

Durduğum bir gündü, diyorum, yüzümü göğe doğurduğum

Bir gündü ve yaşar gibi kaldığım bir yaşama içinde

Ve yollarda ölü baykuşlar bulduğum

Bir ölünün günü boyayan renginde

Çürük evler bulduğum, içleri sonsuz kayalar

Kayalardan dondurmalar sorduğum

Ben, yani Yakup, Yakubun hiç çağrılmamış şekli

Kim bilir ne diyordum

(Kim bilir ne diyordu bir baykuş yaratıldığına
Bir baykuş tarafından

Ve bütün baykuşlar o bütün baykuşların arasında ne oluyordu
Ben ne oluyordum.)

Bütün iskemleler ağır ve hastalıklı

Bir gidip bir geliyordum kendime aptallaşarak

Bunu Yakup söyledi

Dedi ki, çünkü herkes Yakubu yaşıyordu, bense

Çöllerden ve kızgın güneşlerden icatlar yapıyordum

Kızgın kâğıtların üstüne

Ve alevler halinde dünya bana dokunuyordu

Ve ayakta soğuk bir bira içmiş kadar bir anlamım oluyordu bazen

Oluyordu ve bir de

Bir otobüse bindiğim, biletçinin bilet bile kesmek istemediği ben
Kendimi koruyordum
Bunu bana Yakup söyledi

Öyle bir Yakup ki bu, onca din kitaplarının sözünü bile etmediği

Kimsenin sözünü bile etmediği bir Yakup

Ben

Bunu hep biliyorum
Bunu hep biliyorum ve işte
Özgürüm, cezasız duruyorum.

II

Kurbağalara bakmaktan geliyorum
Dedi Yakup, bunu kendine üç kere söyledi
Telaşlı, açgözlü kurbağalara
Bakmaktan geliyorum. Ben sanki Yusuf
Ve Yusuf değil

Her gün bir tahtaboşta asılı duruyorum
Ve durmuyorum. Ben işte Yakup
Yok artık karıştırmıyorum.

Taş merdivenleri ağır ağır çıktım, bunu ben böyle yaptım

Eski taş merdivenleri. Yanımdan bir sürü adam

Geçti ve kolayca gittiler

Müzik aletleri renginde ve pırıl pırıl gittiler

Yanan güneşin altında

Onlar ki.. onlara benzer şeyleri ben çok gördüm
Ve onlar bir zamanı tamamladılar, öyle yaptılar
Ve sordum

Yakup daha başka nasıl bir Yakup olsun

Ve onlar daha başka nasıl bir onlar olsunlar ki

Yakup ve onlar nasıl olsunlar. İşte ben taş merdivenleri

Kurbağalara bağlayan taş merdivenleri

Durmadan kendimle karıştırıyordum

Kimse beni tutup çıkarmıyordu

Vıcık vıcık taşlar duyuyordum ayaklarımın altında

Anlamsız, yapışkan bir yığın taşlar

Yoruldum! bunu sanki biri söyledi

Yakubun biri

Ara katta bir pencerenin önüne ancak gelebildim
Kendime bir isim düşünerek

Birden ki bir isim düşünerek kendime. Hayır, bu kimse değil
Ancak gelebildim

Aşağıda bir luna park kımıldıyordu. Ah kurbağalara bakmam ge-
cikecek

Luna park kımıldıyordu, hem öyle değil
Bu uyum korkunçtur Yakup
Bir yokluğun kımıldamaya doğru içinde
Ve sen ki böyle tanımlanırsan Yakup
Yakuup!

Bir şey ki seni çağırıyor, o şimdi ne olmalı
Gene bir Yakup olmalı bu, Yakup

Kurbağalara bakman gecikecek, bunu ben nasılsa söylüyorum
Nasılsa ben bunu bir kere söylüyorum

Güneşse kırmızı top taşıyan bir adamın tahta bacağını çok yakıyor-
du ki

Adam içinden bağırdıkça dünya
Ters yönden yaratılıyordu, diyebilirim
Bir öğle üzeriydi adamın içindeki kalp
Kan kalp
Kırmızı top

Yakıcı dönüşümler çıkaran

Belli ki susmak yaratılmamış şekliydi dünyanın

Öyle değil mi Yakup

Hemen hemen öyleydi, bunu Yakup söyledi

İyi ki söyledi. Ara katta bir pencerenin önüne ancak gelebildim

Şimdi bir kurtarabilsem ayaklarımı

O       benim ayaklarımı... taşlardan

Bir kurtarabilsem

Saat on ikiyi gösteriyordu ki, ben nerdeydim
Bir zamansızlığın Yakuba doğru içinde
Saat on yediyi ve yirmi biri
Gösteriyordu ki, ben nerdeydim
Her saniyedeki ve işte her saniyedeki
Ben, yani Yakubun o dağılgan şekli
Nerdeydim.

Bilmem ki. Bir avukat benim ellerimi tuttu. Gözlüklü bir kadındı
bu, iyi mi

Kim bilir bir çağın neresinden burada. Anlaşılması

Yoktu ki. Kendine özgü bir duruşu

Yoktu ki. Pek güçlü bir kolları vardı yalnız

Ne diyordum, ben işte Yakup

Çekiverdi beni taş hamurun içinden

Pek öyle gürültüyle değil

Bir başka yapışkanlığın içine

Çekiverdi beni

Göğüsleri pek hoştu, ipekli bir giysinin altındaydı onlar
Sonra elleri ve kalçaları pek hoştu
Kılların ve bütün oynak yerlerin ölümlere doğru içinde
Bacaklarıyla bir şeyler bir şeyler bir şeyler yapıyordu artık
Onu ben çok iyi görüyordum. Ama çarşaflar, öyle birtakım kıpır-
danmalar araya giriyordu
Engelliyordu bizi

Ter içindeydik. Ellerimden çekiyordu. Ter içindeydik
Beni kurtarmak istiyordu, bir isim gibi Ben’i
Ter içindeydik

Terlerimiz üstümüzde duruyordu, yıkanmış yeni kaplar gibiydik
Üstümüzde ölgün ve kararsız su tanecikleri bulunan
Biz Yakup

Biz gözlükten, taş hamurdan ve beyaz çarşaflardan
Ve biraz hiç çağrılmamaktan yapılmış
Kurbağalara geldik.

III

Kurbağalara bakmaktan geliyorum
Dedi Yakup, bunu kendine üç kere söyledi
Masalarda oturmuşlardı. Ben oradan geliyorum
Yazı makineleri, kâğıt sesleri
Ben oradan geliyorum.

Önce bir kenarda durdum, hiç kimse beni çağırmadı
Sonra bir yer bulup oturdum. Hadi bir sigara içeyim dedim
Olmaz, dedi mübaşir kılıklı kurbağanın biri
Belli ki yeni tıraş olmuştu, bana yakasından bir kopça eksik gibi
       geldi

Öyleyse peki, dedim, ayağa kalktım, şöyle bir duvara dayandım
Bu kez de duvarlarda sanki duvarca bir sözdizimi
Olmaz ki,Yakup!

Peki Yakup ne yapsın, bu aklımdan bile geçmedi
Herkesin durduğu bir yere gittim. Ben Yakup
Ya onlar kimdi

Aralarına aldılar beni. Artık ben hiçbir şey göremiyordum
Biri bir şeyler söylüyordu yalnız, yüksekçe bir yere oturmuş
Onu ben duyuyordum

Duyuyordum, sesi başımın üstünden dünyaya yayılıyordu
Ve “Yakup” sesini ancak anlıyordum. Yakubun ötesinde
Birtakım sözler ediliyordu, onları ben anlamıyordum
Anlamıyordum ama, iyi sözler söylemiyorlardı benim için
Sonra bir şey daha vardı anlamadığım: yani ben neydim ki, ne yap-
        mış olmalıyım
Ben, yani Yakup

Dedim ki kendi kendime, insan ne söylerse söylesin

Kötü de olsa, iyi de

İnsan ne söylerse söylesin

Ve ne yaparsa yapsın, öyle değil mi

Bütün bunlar bir bir kalacaktır yaşamanın içinde

Diye düşündüm ya ben

Ben, yani Yakup

Bütün gücümle bunu bağırdım

Ben ki bağırdım işte, bütün kurbağalar bir olup beni dışarı çıkar-
dılar

Bir odaya aldılar beni, ellerime, gözbebeklerime

Daha başka yerlerime de baktılar

Sonra bilmiyorum ki, kapıyı gösterdiler bana

Ben, Yakup, beni hiç kimse çağırmadı

Sokağa çıktım, bir sürü yerlerden geçtim. Şimdi

Hatırlıyorum da, bir deniz kıyısında azıcık durabildim

Yosunlar, kumlar, şeytan minareleri

Ve kumlarda katılaşmış kıvrımlar

Bağırdım, bağırdım, bağırdım

Tanrının ayak izleri!

Tanrının ayak izleri!

IV

Kurbağalara bakmaktan geliyorum. Ben Yakup
Bunu Yakup söyledi

Yıkanmış çamaşırlar duruyordu odamın penceresinde

Gök işte bu beyazlıktan azıcık alıp veriyordu, diyebilirim

Bir kırlangıç onu kirletmese

Ki onlar o kadar çok siyahtırlar ki, ben

Onları hiç sevmem

Ve siyah bir şeyleri ben hiç sevmem

Ve demek ki benim odamda hiç kimseler yoktur

Odamın düşünülmesi halinde bile

Kimseler yoktur

Biri sanki çarşıya çıkmıştır sürekli bir biçimde
Ve biraz da çarşılar

Ve durmadan satılan o kırık dökükler bitmez ki
Bitmesin

Çünkü bir gün bir boy aynası satın almak istiyorum ben
Kirli ve eski

Bir at arabasının aynaya doğru büyüyen içinde
Onu ben taşıtmak istiyorum, caddelerin
İntiharlara doğru büyüyen içinde
Ben, yani Yakup

Kurbağalara bakmaktan geliyorum işte

Açgözlü, mor kurbağalara

Akşama doğru bir dilim ekmek yiyeceğim belki

Bir bardak da süt içeceğim. Sonra

Bir güzel uyumak istiyorum, bütün gün çok yoruldum

Ben

Gözlükten, taş hamurdan ve çarşaflardan
Ve biraz hiç çağrılmamaktan yapılmış Yakup
Uyumak istiyorum.

Ve sabah bunları bir bir kendime anlatacağım
Yakubun gene bir yokluğa doğru büyüyen içinde.

CADI AĞACI

I

Doğanın unuttuğum ya da hiç rastlamadığım parçaları
Bir bir oluyor

Ben kendi yarattığım bir yoldan geçiyorum

Yolun üstünde kurumuş bir cadı ağacı

Kurumuş, kansız, bembeyaz bir cadı ağacı

Kenarından bir düş sallantısının ağıyor

Dinliyorum bu ölümsel sesi de — ne ister benden bu doğa

Dinler gibi bakıcıların tıpkı

Hışırtısını meşe yapraklarının

Yüce tanrı Zeus’un tapınağında

Bilmek için ne düşündüğünü bu delişmen tanrının

Dinliyorum ben de yıkıntısını ağacın

Oysa biliyorum, ne olacak bir şey var

Ne görünmezlerde bir tanrı

Ki yarattığım bir yolda duruyorum. Öyle

Hepimiz duruyoruz: ilk durak cadı ağacı.

II

Üç kişi iniyor, üç kişi biniyor, ben artık bir pencere kenarına
oturuyorum
Bir açık pencerenin kenarına ben

Sessizce oturuyorum. Bir kır fidanı büyük oluyor, onu öylece gör-
mem gerek

Saydam bir kervan geçiyor üstünden, ki bunlar unuttuğum şeyler
olmalı benim
Kervanın ben tutarındaki parçaları
Hiçbiri ilgimi çekmiyor

Sıcaktan ölmüş bazı kuşları aydınlık kurutuyor ve kayaları
Aydınlık kurutuyor. Sonunda bir ses olacak bunlar rüzgârda
Ayrıntıları ben uğultusunda bir ses
Ben bunu biliyorum

Kayaların hep başka kayalarla ilintileri var. Oysa kuşların

Diyorum bir kuşlar düşüncesiyle ilintisi var da, onlar

Sanki hiç uçmuyorlar, durmadan kopuyorlar

Bir gizlilik biçiminden, dünyanın böyle ne olduğu biçiminden

Kopuyorlar bir bir

Kopsunlar, ben bunu anlıyorum

Bunu tam anlıyorken cadı ağacı orda duruyor

Boş bir kasabada çok yaşlı bir hancının

Tuzlanmış dere balıklarını kutulara dizerkenki

Elleri gibi, öyle bir yanılmazlıkla

Duruyor da

Her şey ki bir süre kendisi gibi duruyor, ben buna seviniyorum
Çünkü yeryüzünün müthiş şekillerinden biriyim ben
Üstümde gök olarak içimde bir de hayatın bulunduğu
Yani gerekli bir olmanın yüküyüm sanki anladığıma göre
Tam işte böyle bir ağırlıkla pencerenin önündeyim gibi
Cadı ağacına bakıyorum sessizce
Uzantıları ben kurulukta bir şey bu cadı ağacı

Çünkü bazı şeyler çok büyümeye ve
Hayatın içindeki gerçek köklerini bulmaya yönelirler de
Örneğin bazı kış günleri vardır ki, dünyadan almadıkları bir ay-
         dınlıkla

Bir ayazma içi gibi oldukları ya da
Bir han odası

Gibi oldukları zaman, alkolün

Kurtarışlı ve boyutsuz çağrışımını taşırlar

Ben burda büyümekten ve baş dönmesinden kendimi alamam

İnsanın en genç yerindeki ben

Sonra pek kimse bilmez sanırım, günlük yaşamanın tanımadığı-
        mız yerleri vardır
Ben işte tıraş makinamın fişini taktıktan sonra
Onu bir tahta masanın üstüne koyarım
Koyarım da, masanın üstündeki o sabah cızırtısı var ya
Sabahın ve günlük yaşamanın altındaki şeyleri eşeler
Bir süre bakarım

Çünkü sabahların bir mi, iki mi, sonsuz mu
Beni bulması vardır ki, benimle olan her şeyi
Bulması

İşte bu yüzden denebilir ki, sabahlar yeni açılmış sinek kâğıtları
gibidir

İnsanı ve onun bütün devinimlerini

Kendilerine yapıştırırlar

Ve sabahlar yapışkandırlar, her neyse...

Çünkü işte yolcular tartışıyorlar şimdi de. Ben o açık pencerenin
       kenarına oturuyorum
O açık pencerenin kenarında ben
Öylece oturuyorum

Yaşamaya yeni çıkmış sözlerindeyim onların
Bir iğde fidanı gibi

Yumuşak, tüylü ve anlamsız geleceğinde
Sözlerinin

İlk atılım şapkalı bir adamın ellerinden geliyor

—Cezanne’ın iskambil oynayan adamları vardır
Gerçekte onlar bir tabutun gecesinde
Görünmez bir ölüyü oynuyorlardır belkide
Ve ölü

Her neyse... —

Sen ki her şeyi yeni anlamaya çıkmış gibi bakamazsın yüzüme
Diyor ki aynı yolcu, ben bu sesten hiçbir şey anlayamam
Öteki yanıtlıyor elbette

Kalktığım zaman hiçbir şeyi yerli yerinde bulamadım
Bunca yıl oturduğumuz evi hiç tanıyamadım da, karım dedi ki
Bahçemizdeki bütün mürdümleri kargalar yemişler
Anlatılmazlıkta olan bir şeyi
Kargalar

Artık biz şimdi ne yapalım

Dedi ki yolcunun biri de: o bahçe öyle neyin içinde büyük
Çiçekler neyin içinde büyük öyle
Ve mürdümler

Görüyorsunuz ki, her şey bir şeyin içinde, ne yapalım
Mürdümleriniz yenince...

Yolcu bir ötekileşme içinde bunları dedi

Ve kendini öyle gördü, ben buna hiç şaşmadım

Üstelik işe geç kalmaz mıyım bir de

Diye ekledi mürdümleri kargalar tarafından yenen yolcu

Dur bakalım bizim müdür ne diyecek

Ben yalnızca şuna takıldım: mürdümle müdürün o gizli işbirliğine
Dur bakalım

Bir başka servise yollayacaktır beni belki de.

(Baylar! umutsuz, düzensiz ve biletsiz böyle nereye?)

Siz artık bunu unutmuş olmalısınız, dedi bir başka yolcu
Az sonra masanızın başına bir güzel oturun
Peynirli bir sandviç getirtin ve şekerli bir kahve
Kalemlerinizi ince ince yontun mesela, ben size söyleyeyim

Üç ton pamuğun navlunu gibi bir şeyler
Dünya gibi bir yerde nasıl bir şey oluyor
Bunu bir iyi düşünün de, müdür gelince
Müdür gibi bir şeyler nasıl oluyor, öylece bakarsınız
İyice baktınız mı, siz artık bu bakma biçiminde
Yeni bir şey oldunuz, bunu kendimden biliyorum.

(Baylar! müdürsüz, zamansız ve bahçesiz böyle nereye?

Ben hiç de insan gibi kalkmıyorum sabahları, haberiniz olsun

Ve şu benzin kokusu yok mu, fena halde dokunuyor bana

Hem inecekler insin, öyle değil mi

Benim aklımda posta kartları dizili bir dükkân

Ve pullar dizili

Ve gazozlar, çikolatalar

Bir dükkân duruyor, öyle değil mi

Ben belki de bir gün sevineceğim, haberiniz olsun.)

Üç kişi resmini çekiyor cadı ağacının

Üç biyoloji uzmanı, biri de çakısıyla

Bir parça koparıyor cadı ağacından

Ben ne biçim bir şeyim ki, sancısız bir acı duyuyorum

Tam o sıra

Ve acı yayılıyor ben olan kollarıma
Ayaklarıma da

Benim sanki birtakım nesnelerle çok yakın ilintilerim var

Ve çözülmedik şeylerin de insanıyım ben

İnsanın en gerçek yerindeki

Ve anlatılmazlıktaki bir yerden anlatılmaya

Akan bir şeyim.

(Neden bu kadar çok duruyoruz burada, bir türlü anlamıyorum

İnecekler insin, öyle değil mi

Ve binenler yerlerine otursun, işte o kadar

Hem nedir, bir camın üstündeki cam kırıkları gibi

O saydam varlığınızla

Hepiniz durmadan yer değiştiriyorsunuz

Şu da var ki, ben bunu anlamıyorum, o kadar.)

Üç kişi konuşuyor kendi aralarında, üç biyoloji uzmanı
Ben kendi yarattığım yolda duruyorum
Öyle hep duruyorum

Cadı ağaçları ne ölü değildirler, ne de hiç yaşamazlar

Biz bunu anladıksa artık gidelim

Ne kadar gitsek o kadar çok iyidir

Son sözü köşedeki bir öğrenci söyledi

Gören var mı, dedi, cadı ağacını

Cadı ağacını yani

Yok, değil mi

Kuru gözler kuru şeyleri hiç göremezler
Ve düş içinde yaşayanlar düş içindekileri.

III

Bir mezarlığın önüne geldik, bu taş ustası kim
Taşları bu kadar iyi bilen bu taş ustası kim
Onları yonta yonta böyle bu taş ustası
Ben telaşsız duruyorum yarattığım yolda ki
Mezarlık U ve H sesleri karışımınca uzuyor
Bunu duymazlıktan gelemem
Bir ses gibi, yeni kolalanmış bir örtü gibi
Bunu duymazlıktan gelemem.

Taşçıyla bir adam ağır ağır konuşmaktaydılar

Adamın yüzü hiç kımıldamadan konuşmaktaydılar

Taşçı adamın yüzüne yazılar kazıyor gibi konuşmaktaydılar

Ve onlar o kadar çok “idi”ler ki, ben onlara

Bir masal gibi bakmaklıktan gelemem

Pamuk beyazı bulutların insana benzer yan yana gelişleri gibi

Durmaktaydılar sonra

Her an dağıldı dağılacak gibi

Zaten taşçının sert parmakları adamın dizine dokundukça
adamın dizi sisler gibi dağılıyordu

Yeni biçimler oluyordu böylece, bunu görmezlikten gelemem
Gelemem de

Mezarlar bol ışık altında o kadar beyaz idiler ki
Bir damla kan yeterdi onları canlandırmaya
Nasıl ki ben kırmızı karanfilleriyle hatırlarım hep
Bir evin camlara doğru çok boşalan içini

—Gene bir gün bir deniz hayvanını karnından ikiye bölmüştüm
Bembeyaz bir kan yollamıştı parmaklarıma —

Taşçıyla o adam ağır ağır yürümekteydiler
Belki de oturuyor olmalıydılar, ama yürümekteydiler
Birbirlerini dağıtmıştılar ki, ben kendi yarattığım
Şehirlerde oluyordum

Neden derseniz, ben işte oralarda oluyordum
Işıklar, vitaminler, antibiyotikler
Ve insanlar benim dünyamdaki çizgileriyle
Duruyordular ki

Ve sokakların ıslanmış taşlarında o kadar duruyordular ki
Hiç dağılmadan

Ve dağılmaktan korkar gibi lokantalarda
Ve pastahanelerde, gece kulüplerinde

Omuz omuza içilen meyhanelerde o kadar çok duruyordular ki
Bunu anlamazlıktan gelemem
Ölüme bir ölüyle karşılık veriyorlardı arada
Birini gönderiyorlardı içlerinden, ona tahtadan bir tabut yaptıra-
       rak

Ve tabutun üstüne neler koymuyorlardı ki
Haçlardan tutun, ayyıldızlardan, içki şişelerine kadar
Bu törenlerden ne umarlardı, bilmem ama
Bir gün birinin ölüsünü çok gezdirdiler
Ordan oraya boyuna

Yaşamla ölünün dünyasızlığı arası hiç mi hiç kısalmadı
Kısalmadı da, ölü gecikti, çok gecikti mesela
Yıllarca gezdirildi, ben bunu böyle anladım
Ölü durdu, bir başka hayat buldu yepyeni dünyasında
Bunu görmezlikten gelemem

Kavgalar ediyorlardı. Bir ölüm sınırında sesleri oluyordu
Tabutu unutuyorlardı arada

Ve konuşmaları oluyordu ölüyle. Benim yarattığım dünyaya sorar-
sanız

Her yerleriyle o kadar sarı idiler ki

Sapsan bir kâğıttı ölüm de. Ve taş ustası

Ölümün imza kalemi gibi

Bir yığın taşlar yontuyordu bu uzun yolculukta

Ben o taşları beğendim mi, doğrusu pek bilmiyorum

Bilmiyorum da

Kilise önlerinde, iskelelerde, balık pazarlarında

Gezdirip durdulardı ölüyü

Din adamlarım kovdulardı. Sanırım içki filan içtilerdi çukurunun
başında

Çok sıcak yaz günleri insanı delirten caz parçaları
Vardır ya

Öyle bir dalgalanışla göğüslerini açtılardı

Yüzlerini tuttulardı dünyaya

Başkalarının içi yanıyordu. Gözlerine bakamazdınız

Ölümün dışa vurmuş biçimleri gibiydi onlar

Ve alkol nereye götürüyor olmalıydı ki onları

Ölüyse nereden geliyor

Olmalıydı ki... artık bu sokağın adı ne

Yeni açmış bir çiçeğin, pembe

Adı ne

Bir güneş parçasının, bir salkım söğütün
Dönüp duran yaprakların üstünde
Adı ne, o noel süsleri gibi göz alan.

(Baylar! inecekler insin, öyle değil mi

Herkes çiçeklerini isterse bıraksın

Bir iki şey var zaten yapacak, yolumuz uzun

Hem size söyleyeyim, benim aklımda kadınlar dizili

Bir sürü evler duruyor

Yataklar .perdeler, kolonya şişeleri

Ve çiçekler, prezervatifler

Rengârenk perşembeler dizili

Bir sürü evler duruyor

Ben istersem oralardayım, haberiniz olsun.)

Ölü bir balığın bir suyu ölü bıraktığı yerde
İşte o gibi bir yerde ben

Doğanın ve bütün canlılıkların ölü yerlerine bakıyorum
Kendimden ne kadar öldürdüğüm sorulursa

Buna bir şey diyemem

Diyemem de, ben gözlerimi açsam dünya bir başka türlü geniş-
liyor

Bir şeyler azalıyor bir kâğıdı ikiye bolsem
Öyleyse ben nasıl bir şeyim ki, bilmem ki
Bildiğim, dünyanın adamakıllı yansımış bir parçası olmalıyım
Yani gerekli bir olmanın yüküyüm sanki.

Taş ustasıyla o adam bir yerde gene oldular
Benim kendime yarattığım dünyayı bulursanız
Sisler gibi dolaşıyorlar orda onlar
Durmadan değişerek

Bense mezarlığa bir damla kan bırakıyorum
Ya da kokina dedikleri kıpkırmızı bir çiçek.

IV

Çok eski bir avukat yazıhanesine şöyle bir uğruyoruz
Ben kendi yarattığım yoldan kendimi getirerek
Eski bir Avusturya kasasının üstüne yumruğumu vuruyorum
Ne zaman vuruyorum, dünyanın bütün borsaları titriyor
Ben biraz iğreniyorum

Ve biraz iğrendikçe ben bir saat kulesinin önünden geçiyorum za-
        mansızlık yürürlükte oluyor
Gene de bir erguvan ağacı aklımda kalmış olabilir bu ara
Kaldı ki, sözlüğe bile bakıyorum, onu kelimeleştiriyorum
Cercis silignastrum

Avukat bana bakıyor gözlüklerinin üstünden

Sanki ne olsun gibi bana bakıyor

Bir gümüş paranın transfer tutarı gibi

İki göz oluyor bakınca, kim bilir hangi bankada bozdurulmuş

Avukatın gözleri

Hey tanrım

Hey tanrım, böyle bu dosyaları kim gönderiyor
Kim

Benim yargılamak için düşlerimi

Ellerimi benim, çok seyrek olarak çıkarttığım düşlerimden
Kim gönderiyor

Ve her şey nasıl da durmuş olmalı ki, avukat kımıldanıyor biraz
Elindeki kâğıt keseceğini dünyaya batırarak
Ve elindeki bir
Anahtar zincirini

Biz işte onunla birlikte savunacağız beni
Düşlerimi ve düşlerimden arta kalan ellerimi
Biz ikimiz

Böylece parmaklarımı masanın üstüne koyuyoruz biraz
Şimdiden koyuyoruz ki onları, biz buna alışalım
Öyle bir suç unsuru gibi, gerçekte
Benim olmayan eşyalar gibi
Biz buna alışalım.

Gerçekten alışıyoruz da. Ama kimseler kendini savunamıyor ki

Bunu bildikçe de ben eski eşyalar satılan bir dükkânda oluyorum

Dükkânın kapanmaya yakın saatlerinde

Üstleri iğneli birtakım Japon heykelcikleri görüyorum ki

Gözleri yeşimden yapılmış

Vücutları eski hayvan kemiklerinden

Onlara bakıyorum

Onları anlıyorum ki, üstleri iğneli insancıklar halinde

Ve nasıl yapılmışlarsa öyle

Anlıyorum

Biz buna savunmak diyoruz, bu iğnelere
Oysa bir yaratılış biçimi olmalı ya da
Bir kendine yetme biçimi...

(Baylar! siz ki hiç yargılanmadan.. ayıp değil mi

Beni bir gün alıp götürdüler

Benim iyi yüzüme uydurulmuş yüzleriyle

Yollar ki iri bir yağmurun altında

Gözle görülebilir bir yağmurun altında öyleydi

Nasıldı derseniz, ben buna bir şey diyemem

Diyemem, çünkü insan düşünür de bir şey diyemez

Dese de, kılı kırk yararcasına düşünmesini

Bilmeyebilir, öyle değil mi

Bunu ben böyle düşündüm

Ben böyle düşündüm ki, karşımda

Durmadan kırmızı yakaları olan birileri

Durmadan bana sordular

Sanki bir bir saydılar aklımdan neler geçirdiğimi
Doğrusu pek anlamadım, anlamadım da
Dedim ki onlara ben de, boşuna yargılıyorsunuz beni
Öyle ya, çünkü siz olmasanız da, ya da sussanız
Ben var ya, kendimi yargılarım, öyle değil mi?)

V

Üç kişi iniyor, üç kişi biniyor, biz kendi yarattığımız bir yola sapı-
yoruz

Dağlarda dağ çiçekleri
Öylece kalıyor

Ve tuhaf bir şekilde bir uçuruma akıyoruz

Ne düşmek, ne sarkmak, ne gitmek bir parça ileriye

Öylece kalıyoruz

Öylece kalıyoruz

Öylece kalıyoruz.

PESÜS

I

Ben denizin kumları üzerinde durdum

Bir heykel tadında olan ve bunu geçen

Bir şekilde denizin kumları üzerinde durdum

Durdum ki, şehrin son kalıntısı onu unutmak olsa gerek

Diyordum. Ve bütün ayrıntılarından sıyrılmış bir düzlüğün

Ayrı bir nesne gibi, daha sonra da

Hiç görmediğim bir yaratık gibi üstüme gelmeye başladığı
Bir şey olsa gerek
Ben bunu duyuyordum.

Yalnız duymak mı ? korktum ve her yerlerimle yalnız oldum

Oldum ki, düzlük dediğim o korkunç varlık

Bitmez tükenmez bir kaynaktan çoğalarak

Üstüme aktıkça benim

Ben kendimi koruyordum

Sanki bir çaresizlikten ödünç aldığım kendimi

Mesela ellerimi bir heykeli bozmayacak şekilde boşluğa uzatarak

Bir anlam vermek istiyor gibiydim düzlüğe

Ve birtakım görüntüleri üst üste yığaraktan

Bir anlam

Sonra alanlarda, ana caddelerde unutulmuş

Yırtıcı bir hayvan gibi işte ben

Yapılması akla gelmedik

Daha bir sürü şeyleri de hep yapıyordum ki

Pek denenmemiş bir boğuşma şekli oluyordu bu da

Sonra ben yoruluyordum.

Yalnız yorulmak mı? giderek geri çekiliyordum biraz
Pençesi asfaltlarda gezen, tüyleri camları ikileştiren

Aşılır bir yer sanan o beton duvarları
Mermerleri ve soğuk potrelleri tırmalayan
Ben

Geri çekiliyordum biraz

Güçlenip saldırmak için düzlüğe yeniden

Ama hiç bilmiyordum ki, neresinden vurulurdu bu düzlük

Neresinden bozulur

Bilmiyordum ki

Bildiğim bir şey varsa, bana pek bir zararı dokunuyordu diyemem
düzlüğün

Diyemem, çünkü bir yerlerim hiç mi hiç acımıyordu ki
Ne bir baş dönmesi, ne de bir göz kararması
Duymuyordum ki

Olsa olsa benim kendime bir şeyler yapmam için zorluyordu beni
Düzlük

Ve gerçekten yaptırıyordu da

Mesela giderek yenilmem gerekiyordu ki kendime, yenildim

Uzanmam gerekiyordu ki yere, uzandım sonunda iyice

Uzandım içimdeki o beyaz düzlüğün taşırdığı

Bembeyaz taneciklerin üstüne

Artık çağanozlar bir su gibi beni yalayarak

Geçiyorlardı tek sesli yaradılışımdan

Ve memeli balıklar ağır ağır doğuruyorlardı içimde

Ben ve kumlar bir pesüs gibi ağırdan yanıyorduk

Biz öyle yanıyorduk ki, dünya ise bu alevden

Bir bağışlanmamış dünyaydı

Artakalan dünyaydı eski bir tevrat plağından

Gittikçe bizim olmayan bir

Dünyaydı

Ve düzlük bir peygamber ölüsü karşısında

Bitmeyen bir düzlüktü ki... işte ben

Gene de tam kendisi oldum diyemem düzlüğün

Diyemem

Çünkü bazı olaylar bunu doğruluyor
Ve bazı düşünceler.

Şöyle ki:

Martılardan bir tanesi yalnız yaşıyormuşçasına boşlukta

Dünyanın en heyecanlı çizgilerini çizdi

Ve bulutlar doldurdu bu kıvrımları yavaştan

Ve benim yarattığım tanrılar ki, geldiler

Bir inip bir çıktılar çocuklar gibi

Çığlık çığlığa

Bu metalsi görünümler arasından

Sonra ben belki de gözlerimi yumdum

Her yerlerimle yalnız oldum ki, düzlük

Etimi ve benim bütün boyutlarımı yemeye başladı

Ve hayallerimi

Yemeye

Demek oluyor ki bir süre kalsam böyle

—Ne kadar mı, bunun pek önemi olduğunu sanmıyorum —
Kimseler tanımayacak beni. Deniz hayvanlarının
Kurumuş iskeletlerine döneceğim
Korktum

Yani hiçbir şey değilim de ben, sadece bir konuyum
Öyle mi

Doğruldum işte yeniden
Bir insan tadında olan ve
Bunu geçen ben

Denizin kumları üzerinde durdum .

Ben denizin kumları üzerinde durdum

Ben, diyorum, demek oluyor ki bir anlamım var benim de

Değişen bir şey olarak ve değiştiren

Bir anlamım var

Peki öyleyse neden hep başkaları tanımladı beni şimdiye kadar

Neden

Gerçi sessiz ve ünü olmayan bir yaratıktım, biliyorum

Ve onlar güçlüydüler, biliyorum

Ne zaman biraz öfkelenmeye kalksam, bu bile

Onların istediği bir öfke oluyordu ki

Sonra ben susuyordum

Ama bir suçluluk da duyuyordum ki, bu da bir başkaca düşma-
nımdı benim

Ben neydim.

II

Hiçbir şeyin hiçbir şeyliği gibi bir şeydim. Bir ara

Hiç kimselerin tutmadığı oyunlara giderdim

Tiyatrolar ki benim en sevdiğim boşluklarımdır. Maun tabutumda

Her yerleri çok süslenmiş ölüler gibiyimdir

Bir kurdelenin ya da gümüşten bir haçın altında sanki

Geri çekilmiş yüzümle, geri çekilmişliğe dargın yüzümle

Bir çelişki gibi ölümsüz

Yaşamakta olurdum.

İlkyazla birlikte kına çiçeklerinin de açtığı söylenir
Kimi zaman da bir efsane gibi söylenir, kazılardan çıkarılmış ka-
         lıntı şehirleri
Anlatır gibi

Bana kalırsa açtıkları günden yıllarca sonra açar bu çiçekler

İlkel bir coşkunluğu bir hayat kılığına

Yıllarca sonra getirirler ki

Tıpkı fırtınalardan kurtulmuş bir geminin

Şimşekler, gökgürültüleri

Ve yırtıcı deniz hayvanlarından

Ve korkunç gıcırtılardan artakalan bir uğultuyu

Bir sabah denizinde sütliman

Güneşli, durgun bir gökyüzünün altında

Dinlenen gemicilere unutturduğu zaman

Derim ki, tam o zaman yaşanır fırtına

Onca telaş, onca ölüm korkusu o zaman.

Yani tiyatrolar ki benim en sevdiğim boşluklarımdır. Maun tabu-
tumda

Her yerleri çok süslenmiş ölüler gibiyimdir

Bir kurdelenin ya da gümüşten bir haçın altında sanki

Ölümün bir acıyla doldurulduğu yüzümle

Geri çekilmiş yüzümle, geri çekilmişliğe dargın yüzümle
Öyle bir çelişki gibi ölümsüz
Yaşamakta olurum.

Hiçbir şeyin hiçbir şeyliği gibi bir şeydim. İşte ben

Hiç kimselerin tutmadığı oyunlara giderdim

Bir kedi ayaklarıma sürtünerekten geçerdi — ki benim yaşamımda

Her zaman bir kedi bulunur, onu ben

Bir imza gibi yazılarıma koyarım —

Ve duvarlar yumuşardı, sarkardı
Ellerimle ittiğim olurdu onları bu yüzden
Terlerdim

Sonra bir gazoz içerdim ki, yani ben
Kısaca söylemek gerekirse, bazı şeyleri hep geciktirirdim
Mesela bir mürekkep balığına, bir bahçe kapısının oymalı demir
parmaklığına

Saatlerce baktığım olurdu, orkideler satılan bir dükkânın

Önündeki çiçek artıklarına

Bir bira çekme makinesine, ne bileyim

Yazısız bir kâğıda günlerce baktığım olurdu

Ve yıllarca bir saplantıya

Giderek bakmanın tam kendisi olurdum. Yani ben

Bakmanın düzlüğü ve hiçliği ve sonrasızlığındaki şey

Olurdum ki,başkalarını hiç mi hiç ilgilendirmeyen

Yapayalnız bir ben kurardım

Yapayalnız bir ben kurardım ve kedi

Salona girerdi birden, başlama saatini

Bir o somutlardı sanki.

(Hiçbir şeyin hiçbir şeyliği gibi bir şeydiler onlar da
Biraz eşyaları vardı

Bir gidip bir geliyorlardı o eşyalar arasında
Biraz da susuyorlardı. Ve ağırca bir konsol

Tüyleri dökülmüş bir halıyla beraber

—Küllükleri, bir gece lambasını, duvardaki bir gravürü saymaz-
sak —

Onların aile resimleri gibiydiler

Ve biraz da üç kişiydiler ki, ben onları buluyordum

Biri bir banka afişinde veznedar

Ben onu buluyordum

Biriyse bir ilaç prospektüsünde acılı

Ve hastalıklı bir kadın

Onu da

Buluyordum ki

Olsa olsa bir heykeldi diyebilirim üçüncüsü de
Gündelikçi bir kadın

Tozunu alıyordu bazen, siliyordu onu iyice

Böylece üç kişiydiler. Ben birdenbire buzdolabını gördüm

Yaşayan bir şey olarak

Diyebilirim ki, değişken bir yüzölçümü vardı yaşamasının

Ve beyaz

Ve mavimsi bir şekilde örtüyordu ki dünyayı
Bir seramik gibi onu dondurarak
Bir mine gibi

Şunu da söylemeliyim ki, hiçbir şey kımıldamıyordu bu yüzden
Bir tanrı yere düşse parçalanacak

Ve pencerelerden upuzun inşaat demirleri giriyordu içeriye

Gökler kalıplı ve kalın

Duruyordu bir buz dağı gibi şehrin üstünde

Ve dolap buzlanıyordu durmadan. Öyle ki

Önce mutfağı donduruyordu bir buzdolabı mantığıyla

Odalara giriyordu, sonra veznedarı

Heykeli, hasta kadını, giderek

Koltuğu, masanın altındaki kediyi — evet kediyi —

Konsolla çatlak bir aynayı da donduruyordu

Bu böyle olunca, yani evin her köşesi donmakta oldu mu

Birden bir örümcek düşüyordu yere, çıt diye bir ses
İncecik gövdesiyle kırılıp bölünüyordu
Örümcek

Ve ayna hep gösteriyordu. Ben solgun
Yüzümle buzlanaraktan içimi gezdiriyordum orada
Ve konsolda bir kadını kaydırıyordum, o kadın ki
İyiliği artık çağımıza uymayan
Bir kadın ki

Cinsiyeti belirsiz bir resim gibi duruyordu
Ellerim arasında

Ve tuhaf yüzler duruyordu, ben bunu görüyordum

Anlamları hiç değişmeyen

Mesela gülmek sonsuzca uzanıyordu. Anılar

Bir buz bitkisi gibi renksiz, yabansı

Acılar ki en kalıcıydı ve nasıl

Yeni bir insan haritasını çiziyorlardı buzların altında
Ve insan nasıl da daha çok benzeyerekten insana
Durmuştu ki, şöyleydi:

Sanırım bir soru vardı öyle sorulacak

Bir soru, evet, hiç olmazsa

Biz tarihin hangi döneminde yaşadık?

Bir insan müzesi gibi...

Kedi

Çıkardı birden salondan. Ve bitiş saatini
Bir o somutlardı sanki.)

III

Sanırım hiçbir şeyin öyle pek tamamlanmadığı

Bir çağda yaşıyordum. Ve bütün eksik kalmaların

Sessiz ve ünü olmayan bir tanığıydım ben

Ben, diyorum, demek oluyor ki bir anlamım vardı benim de

Düşünen bir şey olarak ve düşündüren

Ama korkarak söylüyorum, çok ağır bir yük gibi taşıyordum bunu
da

Ve biraz da pek kullanılmayan

Ya da hiç bırakmadıkları kullanılmaya

Çok ağır bir yük gibi

Onu ben taşıyordum, düşündüklerimi

Ve bu durumda ne beni etkileyen

Ne de ben etkilendikçe bir başkasını

Etkileyen ve bizi geçen

Bir ben kurmuş oluyorduk ki, o zaman da diyordum
Yani hiçbir şey değilim de ben, sadece bir konuyum
Öyle mi?

Yeniden, yeniden, yeniden doğruluyordum

Bir insan tadında olan ve

Bunu geçen ben

Bir dram gibi sonsuz

Kumları üzerinde sonsuzluğun.

DÖKÜMCÜ NİKO VE ARKADAŞLARI

I

Siz bana Dökümcü Niko, diyorsunuz, İzzetin yaylı arabasının ya-
nında

Çok güzel bir duruşum var

Günün evlerini geçiyorum şimdi kendime iyilikler söyleyerek
Tane tane sokaklar bırakıyorum arkamda
Birinde bir kedilik olan, birinde bir sokak lambası sallanan
Sokaklar bırakıyorum ben

Ben deyince bir daha ben demek istiyorum, mutlu oluyorum böyle-
ce

Sanırım Argos’a çıktıklarından bu yana Fenikelilerin
Yapayalnız bıraktılardı beni. Doğrusu bir yaz günüydü, kıyıları-
          mız pek güzeldi

Artık gözlerim bin türlü sudan, bin türlü zamandan öyle bir koyu-
laştılar

Ve alnım bembeyazdı ve boyum çok uzundu
Bu çakıllar akardı o zaman, bu şehirler toz bulutuydu
Ben işte çok yaşadıysam, ben böyle hep yaşadıysam
Bu ölümsüz bir yalnızlıktan, bu ölümsüz bir yalnızlıktan
Diyorum. Siz bana Dökümcü Niko, diyorsunuz
İnsanlar tanımlıyorum ben, ölçüm o insanların iyiliklerinden
Şehirler tanımlıyorum ben, ölçüm o şehirlerin büyülerinden
Söze uymayan bir şeyim, tanrıya uymayan bir şeyim de ondan
Oydum ki derim:

İzzetin atları var ya, koşumları ne güzel

Sanki onlar İo’yla Fenikeli kaptanın sevişmesinden

Bir güzel koşumlardı, gittikçe çoğalırlardı

Sonra bir düşünürdüm ki, hangisi benim bu cümlelerin
Hep aynı cümlelerin: İzzetin atları var ya, koşumları ne güzel
Sözgelimi sabahları olmayacak balıklar satan Madam Hayguhinin
Kendini görmek için yerin ve göğün kar tutmasını bekleyen
Madam Hayguhinin

Islak bakışlarının durmadan yer değiştirirkenki
Ve kanından rengine akan bir tramvay gibi sanki
Bir anlatımı olabilir mi dersiniz
İzzetin atları var ya, koşumları ne güzel
Olabilir mi?

II

Sordular. Sorular benim insanlarımdır. Siz bana Dökümcü Niko,
diyorsunuz

Kendimi açıklıyorum, ölçümse kendimin derinliklerinden
Sanırım bir pazar sabahıydı, iki kız çocuğu sonbaharı tartaklıyor-
          du

Kepenkleri indirilmiş bir dükkânın önünde
Ve yollardan yaban hurmalarının sarktığı

—Sonbahar, belki de bir hüznün özgül ağırlığı
Yapılmamış Lautrec resimleri ve
Bir mektuptu belki de
Birinin bilmeden ona bir şeyler sardığı
Sonbahar —

Ansızın K. Kilisesinin papazı tertemiz giysileriyle

Yanındaki iki kişiden sıyrılarak

Geldi ve durdu — bunu bir iki kez söylemek gerek —

Ben onu her türlü kuşkularından tanıyordum. Dedim ki

Günaydın. Sanırım iyi bir gün olacak. Pazar mı

Ve dedim, evinizden yeni çıkmışa benziyorsunuz

Sustu, beni pek yanıtlamadı

Ve yüzündeki bir kayanın sımsıcak kırmızısını

Daha bir çoğaltarak

İlk yarısını anlatmadığı bir olayın

Gerisini anlatmaya başladı ara vermeden

Peki, dedim, o olay sadece sizin olacak

Aziz Yohanna var ya, tanırsınız elbette bu azizi

Tuhaftır, ben de yarıdan sonrasını biliyorum bu hikâyenin

Demek oluyor ki ne siz beni tanımış oluyorsunuz

Ne de ben sizi

O benden daha önce davrandı, gidip bir evin duvarındaki çeşme-
den su içti

Döndüğünde çok uzaklardan üstümüze doğru

Bir ayçiçeği anlaşılmaz bir şekilde çözülüyordu

—Ben sarışın mı dedim, evet mi dedim —

Ve K. Kilisesinin papazı dedi

Yürümem gerekecek, dün gece eve hiç uğramadım
Bazı taşlarla uğraştım, bir ara bir kuş ölüsü buldum
Gecenin biraz eski renginde

—Bir giriş noktası mı dediniz, evet mi dediniz—
Doğrusunu isterseniz görebildiğim her şey

Bir yuvarlağın tersyüz edilmiş şekli gibi
Hiçbir şey anlatmıyordu. Siz iyi söylediniz
O olay sadece benim olacak.

Fener Bekçisi Salih Anlatıyor

Anlatırım. 444’e benzer bir bahçenin ortasındayım

Böyle çok ağaçlı bir bahçenin ortasındayım

Diyerek: Köpeklerin siyah günüdür, denizlerin durgun günüdür

Onunsa yakın olduğu günüdür, onunsa büyük olduğu, o güneş

Ve zıpkın kuşlarının bir taş gibi avlarının üstüne

Düştüğü günüdür ki, ben Salih

Elleri çok görünür, yüzleri çok görünür, Salihlere bölünür
Ve dünyanın ıssızlığından koparak
İlkelsi bir ıssızlığa yavaşça
Doğar ve ölür

Dünyanın en doğal örtüsüdür, o Salih

Ölümün saydam ve kıpırtısız sallantısını sürdürür

Bir kemik biraz etlenir, bir deri biraz kirlenir

Renkler ki sorumsuzsa kımıltı kesinleşir

Nedense Salih olur — bir kuştur

Bir balığın şaşkın ve çaresiz duruşudur. Dünyanın

O tükenmez ıssızlığından getirip

Yeni bir ıssızlığa yavaşça

Kendini koyuyorsa olmuştur —

Denizler göğe dönüktür, gök desem şehirlerin üstüne
O kadar dönüktür ki, içinde insanlar olan
Bir sorunun en akıl almaz örtüsüdür

Ben Salihe dönüğüm, yani doğmak ve ölmek ve doğmak ediminden
bir Salih

Ve kuşkum ve korkum ve bilinmezliğim...

Başkaca bir şey yoktur

Varsa da anlayamam, bende hiçbirşey barınamaz
Salihin kendi bile
Bende hiç barınamaz

Neden derseniz, ben biraz “ertesi gün” gibiyim, eksiğim, unutka-
nım, öyleyim

Bilmem ne kadar “her gün” geçirdim, bilmem de

Bütün günler birbirine benzer, 10’lara, 100’lere, 1000’lere benzer

Ve biraz 100 000’lere

Fazlası fazladır artık, “çıt yok” bile değildir
“Bir ölü hiç duyamaz,” o bile değildir de
Kim sessizliği bir av gibi öğütürse bu odur
O, yani Fener Bekçisi Salihse
Kendimi pek tanımam, varsa da ben tanımam
Doğrusu Fener Bekçisi Salih olduğuma göre
Ben işte Fener Bekçisi Salihim, derim

Bu bakımdan kendimim: fenerim, Salihim, 2+1’lere, 1-2’lere
benzerim

Birden bir gök girer gözlerimden ve çıkar

Bir şimşek kokusu dalar içime ve uzaklaşır

Bir imdat sesi duyarım kimi zaman da, tamam mı

Bu kimin sesi olmalı, bir ses mi yoksa bir yansıma mı

Bilemem.

Bilemem, öyle bir Salihim ki ben, onda hiçbir şey barınamaz
Salihin kendi bile

Diyelim bir ekmek alırım çarşıdan, yesem de unuturum onu, yeme-
sem de

Bir çocuk “sabah oldu” der, sökemem bir türlü bu sözün anlamı-
nı

Sözgelimi bir japon elması — neden olmasın —

Yığılır da içime taslağı gibi Salihin
Bir hiçlik gibi yakar, yakar da canımı
Ben Fener Bekçisi Salih olduğuma göre

—Bir bardak su, açık duran bir kapının pervazı da olabilir bu —
Duyamam.

Sonra ben kendimi bir şey yapıyor saymak bakımından tehlikeliyim
Neden derseniz, biraz öyleyim

Mesela hiç yoktan canım sıkılır bir gün — ne yapsam —

Ne mi yapsam, alırım bir kâğıt elime, üstüne bir şeyler çizerim
Çizerim, çizerim, çizerim, bunu kimseler önleyemez
Ne dersin Salih? Evet! Onu ben bir ağaca gizlice iğnelerim
Çocuklar, sonra birtakım adamlar bu işaretlere bakar bakar ba-
          karlar

Ben fenerin tepesinden onları seyrederim

—Sorarım, söyleyin bana, kaçınabilir miyim —

Bilmem ne kadar “her saat” geçer böylece
Onlar, o durgun bakıcılar

Şaşkınlığın engin ve küçümser gülüşüyle

Bir başka yaratıklar olmaya başladılar mı öyle

Yani bir gizliliğin, bir bilinmezliğin

Ölçüsüz ve tanımlanmamış yaratıkları

Gibi olmaya başladılar mı

Benim varlığım Salihin varlığıdır artık

Ya onların geride bıraktıkları

Satın alacakları bir eşya — bir sürü ıvır zıvır —

Park gibi, müze gibi bir yer uğrayacakları

Olamaz mı gereksiz bir gevezelik de — neden olmasın —

Diyelim — ne gülünç şey — biriyle yatacakları
Sanki bir imza atacakları bir kâğıdın üstüne
Kötümser, dalgın, kapıcıyı çağırıp..

—Yaşamanın o buruk, o sevimsiz notları —

Hani bir gazete okuyacakları belki ya da bir dergi
Ya da telefonda birini..

Duralım

Ya ansızın bir şeylere benzetirlerse bu işaretleri
Onlar, o durgun bakıcılar
Demeye kalmaz, benzetirler de

Sorarım, söyleyin bana, bir şeyler yapacak olan Salihse
Ne yapsın.

Ne yapsını var mı, bir bez parçasının üstüne
Olmadı bir duvarın, bir oğlak derisinin üstüne
Yeniden çizecektir her türlü işaretlerini Salih
Doğrusu Fener Bekçisi Salih olduğuna göre
Elinden ne gelirse onu yapacaktır
Yani bir gizliliğin, bir bilinmezliğin
Salihi olduğuna göre.

Bendeki tek şey bir yunus balığıdır, görseniz
88’e benzer bir yunus balığıdır, görseniz
Çok acı bir şekilde yunus olmaktan
Ve kendinden korkmadan suya indiği
Yalnızlığın insanları barındıran içine
Dalıverdiği bir yunus
Ki tekrar çıktığında sayısız öpen bizi
Salihi

Ve yunusla Salihin sayısız kesiştiği
Bir yunus

Ben onu kuşatırım, o bütün açlığıyla tüketir içimdekileri
Yunus!

Bize söylüyorum .diyorum ki, bir yakarış mı bizimkisi
Değil mi

Ya da bir ölüm sessizliği mi, ne
Hangisi

Ve ne yapsak bu iri, bu güçlü, bu cehennem yüklü gövdeyi
Böyle tek olmaktan korkunç güçlenen
Ve kendi saldırısıyla yok ettiği kendini
Bir parçalanış, bir yitiş

Olabilir mi — zaman geçti mendirekteki korkunç leke duruyor
Acılar dinlendi, yeniden başlamalıyız —

Aşağıdan bağırırlar, Salih nerdesin

Salih o zaman bilmez nerde olduğunu

Salihin işleri çoktur, tırnakları derseniz uzayıp gitmiştir

Ölü tırnakları gibi

Bir uzun beklemekten tırnakları uzayıp gitmiştir

Ve yunus Salihse, Salihin bir yunus olduğu düşünülürse

Her çelişkide yunusun bir şekli durur

Doğurur, yaratır, gene doğurur

Sayısız yapar bunu

Ve Salih boşalınca yunustan

Onda hiçbir şey barınamaz

Salihin kendi bile

Onda hiç barınamaz.

Ve Salih yeniden başlar. Bilmem ne kadar “her saat” geçer akşa-
ma kadar

Kâğıtlar ve tahtalar gibi düşerekten üst üste

Ben feneri yakarım, o zaman ben feneri yaktıktan sonra

Kontrbas öğretmeni Rıza’yı görürüm

Bir gece intihar etti, o beni görmez

Ben onu görürüm

Denizin kumlarla kesiştiği bir yerde
İntihar etti, o beni görmez
Yunusun bir şekli duran kumların
Denizle kesiştiği bir yerde
İntihar etti

Ve ölüm gökyüzünün geceyle çiftleştiği
Ve kimselerin iğrenmediği bir aydınlığa
Sürükledi Rıza’yı

Ve yunus ki ölümün fırlattığı bir kinle
O sabah hiç görünmedi

Rıza da görünmedi — bende hiçbir şey barınamaz —

Kontrbas kara bir 66’ya benziyormuş, öyle
Ve Rıza 666 gibi bükülmüş, öyle
Bir kan kokusu var mıymış, yok muymuş, öyle
Ve öyle

İnsan yaşarken ölüler bırakmalı ardında. Ben Salih
X’lere, sonsuzlara benzeyen bir Salih biçiminde.

Anlatırım. 444’e benzer bir bahçenin ortasındayım

Böyle çok ağaçlı bir bahçenin ortasındayım

Diyerek: köpeklerin siyah günüdür, denizlerin durgun günüdür

Onunsa yakın olduğu günüdür, onunsa büyük olduğu, o güneş

Ve zıpkın kuşlarının bir taş gibi avlarının üstüne

Düştüğü günüdür ki, ben Salih

Adımın bir kusuru vardır yalnız, bana kalırsa

Ya Sanus olmalıydı, diyorum, ya Lihyu

Bir anlamı olurdu

Bir anlamı olurdu.

Kontrbas Öğretmeni Rıza Diyor ki

Ölümüm yeni bir şey olmadı, vardı.

Ben tıraş olduğum zaman saat on üçtü, diyebilirim
Kolacıdan gömleğimi aldığımda saat on sekiz
Saat yirmi birdi tetiği çektiğimde
Neden derseniz

Saat yirmi birdi tetiği çektiğimde

Ve nasıldı, derseniz, bunu anlatabilirim

Bence bir yaradılış gibiydi ölüm, bunu anlatabilirim

Ve gittikçe çoğalan ve elimde olmayan

Bir boğuntudan doğmuş gibiydi

Bunu anlatabilirim.

Kolacıdan gömleğimi aldığımda saat on sekiz
Bir bira ancak içebildim

Bilardo oynayanları seyrettim — bilardo bilir misiniz
Yani bir kilisenin avlusunda biraz gezindim
Bir konsolosluk binasının önüne ancak gelebildim ki
Üç kavas gördüm, başbaşa vermiş konuşuyordular
Üç kavas

Hatmiler, şimşirler, menekşe gülleriyle çevrilmiş
Bir mezarlığın sözcüleri gibi

—Zakkumları mezarlara yakın dikmeseler ne iyi

—Ölümün rengi oluyor
Ancak duyabildim.

Ve tıraş olduğum zaman saat on üçtü
Diyebilirim

Kapı numaram yirmi bir

Kâğıt oynuyordu üç kavas
Ölümün bekleme salonları olmalı ki
Kâğıt oynuyordu üç kavas
Ben ancak girebildim.

Saat yirmi birdi ve neydim
Bin dokuz yüz yirmi birdi ve neydim

—Bir göl ki çocukluğumdan beri içimde
Ve dibinde güneş açtıkça sırıtan
Üç kavas —

Bir bira ancak içebildim
Neden derseniz

Bir yaradılış gibiydi ölüm, bana hiç danışmadan

Ve müthiş bir boğuntudan sızmış gibiydi

Ve saat yirmi birdi ve benim

Aklımda bir şey vardı

Üç kavas tarafından paylaşılan

Gibi bir şey vardı aklımda.

Anlatıyor Oltacı Eyüp Anlatılmazını

Sanki bir öyküm varmış, herkes bir öykü bilir de ondan
Benim öyküm yok

Çayımı içtim, ekmeğimi unuttum, dik bir yokuşu usulca indim
Kıyıya vardım, denize dokundum, bir süre boşluğa baktım baktım
       baktım

Sabahın ilk saatleri, dedim, kendi kendime

İnce bir aydınlık daha yoğun bir aydınlık tarafından kovalanıyor

Dedim ve çiçekler kendi renkleri tarafından

Kovalanıyor

Ve taşlar bir katılıktan bir başka katılığa o kadar çok geçiyorlar ki
Kumlar, kumların üstünde ufacık kurtlar
Bir görünmezlikten bir görünürlüğe adım adım
Durmadan geçiyorlar ki, ben bunları görüyorum
Görüyorum da bir yana, kendimi itiyorum kendimi sıkıştırıyorum
        ortalığa

Ve büyük bir şekilde bağırıyorum: senin korkun insanın korkusu-
         dur Eyüp
Eyübün korkusudur

—Evet anlıyorum —

Anlıyorum da bir yana, sorduğum en derin şeydir Eyüp
Sorduğum en derin şeydir ve korkum nedir
Dışımda bana doğru büyüyen bir takım adamlar gezinir
Başıboş bir atın ayak sesleri gezinir içimde
Anlamı bir gibidir, anlamı bir gibidir
Beni kimse bulamaz

Beni kimse bulamaz, ben kendimi ayrı tutarım, Eyübü
Çünkü

Ben onu ayrı tutarım

Nasıl derseniz, yeşil bir misinam vardır yeşil bir misinam vardır ye-
             şil bir misinam vardır
Dediğim kadar da uzundur

Ben onun bir düğümünü çözerken o bir deniz dibinden doğmuş gi-
bidir

Ben kendimi çözerken?..

Çıktım. Sabahın ilk saatleri. Gizlene gizlene kıyıya vardım
Denizi geçtim, kayalar bir iki üç halinde arkamda kaldılar
Belki de olmadılar, sonra da hiç olmadılar
Bir yelkovan sürüsü, bir sis bulutu
Yavaşça geçtilerse de yanımdan

Ben sordum: doğanın akıl almaz bir görünümü olabilir mi bu kor-
ku

O benim korkum
Olabilir mi

Bilemem, kendimle konuşuyorum şimdi ve yüksek sesle
Bunu böyle yapmasam o anda kıyamet kopacak gibime geliyor
Yani yok olmam ve çıldırmam gerekecek
Bana öyle geliyor

Ve yatay bir düzlük içinde yüksele yüksele
Denize uzuyorum

Ben denize uzadıkça da kocaman bir Eyüp oluyor deniz
Kim bilir, bu da bir saklanma biçimi — belki —

Ya da ben kendimi ayrı tutmaktan o kadar çoğalıyorum ki
Saklanıyorum böylece

Sulardan ve beyaz martı göğüslerinin izlerinden
Başkaca bir şey kalmayınca ortalıkta
Diyorum: geldim

Ayrıca bunu gövdemdeki bir yol alıştan da anlayabilirim
Bir iki daha çekiyorum kürekleri, seslenerek
Dur şimdi Eyüp! duruyorum, dinlerim ben Eyübü
Ayağa kalkıyorum

Önce bir kerteriz tuttur! tutturuyorum, bir düşle bir başka düşün
          kesiştiği bir yerden
Ve kürekleri bırakıyorum kendime sokularak
Seni hiç bulamazlar

Beni hiç bulamazlar, Eyübü

Bir yunus sürüsü geçiyor, bir karabatak havalanıyor
Ve ipler halka halka denize akmaya başlayınca
Eyüp!

—Evet anlıyorum —

Bir korku ne de olsa bir korkudur, diyorum
Eşyalar ve şekilsiz insanlar halinde
İnsanlar ve şekilsiz eşyalar halinde
Ben bunu biliyorum

Bilince de diyorum, karım beni arıyordur şimdi de
Üç çocuğumla birlikte beni arıyordur
Ve benim korkum Eyübün korkusu olduğuna göre
Eyüp!

—Evet anlıyorum —

Ve birden hatırlıyorum kendime görünerek

Yüzleri nasıldı, biliyor muyum

Hayır, size yemin ederim ki bilmem

Daha doğrusu bilemem, çünkü ben evlenmedim

Eyüp hiç evlenmedi

Yani

Böyleyken korkuyorum, çarşıdan geçemiyorum
Eyüp! Eyüp! Eyüp!

Dönüp arkama bakamıyorum, oltalarımı eskitemiyorum
Ve sorarsam ben soruyorum: Eyüp ne haber?

Ne olsun, yok işte, bulunamıyorum.

Onlar beni bulmaya dursunlar, ben bazı kâğıtlar buluyorum
Eve dönüyorum ya, bir de bakıyorum taşlığın üstünde
Birtakım renkli kağıtlar

Bazen de bir zarfın içinde, üstünde pullar ve mühürler olan
Kocaman bir Eyüp yazan en üst köşede
Korkuyla bakıyorum

Bakmamla yırtmam bir oluyor. Sonra bir güzel çukur kazıyorum

Dolduruyorum çukurun içine onları

Bulmasınlar diye Eyübü

Ne olur bulmasınlar

Ama hiç bulmasınlar, olur mu

Sağ elimde bir sakatlık var, onu da

Sapsarı dişlerimi, göz beyazlarımı

Bulsalar ne yapacaklar

Bulsalar?..

Bunu korkuyla söylüyorum ve yüksek sesle, bir kalabalığa dalıyo-
rum

İkiye, üçe, sonra tekrar ikilere, üçlere
Dağılan bir meydanın ortasında ben
Ve olanca Eyüplüğümle işte
Ve kimseye sezdirmeden çevremi kolluyorum.

Yarısı kopmuş bir hayvan kabartması görüyorum bir binanın üs-
tünde

Anlaşılması güç bir açının boşluğunda etkinliğini deniyor
Denedikçe de

Ben anlatmaya yetişemiyorum anlatılmazımı
Yetişemiyorum

Demek oluyor ki, benim hızım başkalarının hızı değildir. Öyleyse
Beni kimse bulamaz
Eyübün kendi bile
Bulamaz

Saat desem — meydan saati — zaten işlemiyor
İşlemeyince de

Her şey bir ıssızlığın içinde. Bir de bu “her şey”

Soruyormuş gibi bir ıssızlık diliyle
Öyle mi

Bir yanıt: evet öyle.

iki tel parçası oynuyor yalnız taş kabartmanın üstünde
İki tel parçası ve

Zorlanmaz bir şekilde katılaşıyor boşluk
Gittikçe katılaşıyor

Ve bir köstebek gibi dolaştırıyor beni içinde
Alışıyorum buna da, kimse kimseye bir şey sormuyor
Neden mi, bilmem ki, sormuyor işte

Mesela bir çocuğun dondurmasını düşürüyorum yere, gidip bir
yenisini alıyor

Sonra bir daha düşürüyorum, düşüren ben değilim de sanki

Ve düşen dondurma değil de

Her şey hiç kımıldamadan öyle duruyor

Yalnız durmak da değil, soruyor bir beton heybetiyle

Öyle mi

Bir yanıt: evet öyle.

Bulsalar?.. Şunu anlıyorum ki kimse kimseyi bulamaz

Bulmak istese bile

Bulamaz

Ama ben Oltacı Eyüp olduğuma göre, bulunmasam da
Eyübüm gene

Eyüplere bölünmüş bir Eyübüm ben

Gece

Fenerimi yaksam mı, karanlığımı
Bekleyip dursammı öylece.

Hizmetçi Firdevs ve Cam Bölmeler

Hepsini bitirdin mi’ye kadar vaktim var

Varsa var, ben koca götlü bir kadınım alt tarafı, cam bölmeleri si-
liyorum

Binlerce cam bölmeyi siliyorum, “neden hiç bitmiyor”a kadar
Durmadan siliyorum, bunu hep yapıyorum, kurtulamıyorum
Kurtulsamda ne çıkar, ben içi geçmiş bir kadınım alt tarafı
Anlarsınız siz anlarsınız beni, ben anlayamam.

Ve bana kızıyorlar,bilmem ki, nedense kızıyorlar

Başımda duruyorlar, yanımdan geçiyorlar, ansızın geri dönüyorlar

Üstüme dikiyorlar birden gözlerini

Konuşsam konuştuklarımı

Düşünsem düşündüklerimi görüyorlar

Ne yapsam görüyorlar, örneğin

Sabahları ben uyanır uyanmaz

Dışarı çıkar çıkmaz yolumu kesiyorlar

Yalnız yolumu kesseler iyi, bir de bakıyorum ki yüzlerine

Çoktan onların olmuş gece gördüğüm rüyalar.

Sanki dünyada değil, dünyayı paylaşmış gibi yaşıyor onlar
Ben içi geçmiş bir kadınım alt tarafı, cam bölmeleri siliyorum
Binlerce cam bölmeyi siliyorum, neden hiç bitmiyor’a kadar
Durmadan siliyorum, bunu hep yapıyorum, kurtulamıyorum
O kadar kurtulamıyorum ki, bir gün ansızın
Yaşamak ben oluyorum. Firdevs ki birden yok oluyor
Ve zaman ben oluyorum

Boşluğun kendisi ben olunca da, Firdevs cam bölmelerin içinde
Boşluğun arta kalan parçalarına benziyor.

III

Siz bana Dökümcü Niko, diyorsunuz, sizin beni gördüğünüzün dı-
şında

Pek denenmemiş bir duruşum var

Günün “her şey”lerini geçiyorum şimdi, kendime iyilikler söyleye-
rek

Tane tane başkalıklar bırakarak arkamda

Birinde bir umulmazlık olan, birinde bir kargaşalık sallanan

Başkalıklar bırakıyorum

Ve yürürlükten kalkmış bir sözü tekrarlıyorum: sevin ki her şey iyi
olur

Olmuyor, bilmiyorum.

Uzaklar açıklıyorum kendime, ölçüm o uzakların belirsizliğinden
Yakınlar açıklıyorum kendime, ölçümse yenilmek olan her türlü
           ilişkilerden

Unutulmuş bir acıyım ben, suçu pek kesinleşmemiş

Bir sanığım. Ve bilmem neden

Sırası gelmemiş bir sanığım, o kadar bekledim ki

Beni dinler misiniz., ne iyi., demek istediğim

Sanırım çok önemli.. beni.. pek öyle değil

Değil de... demek istiyorum ki... evet

“Çıt yok” bile değildir, “bir ölü hiç duyamaz”

O bile değildir de
Ya nedir

Onlardır, onların iğrenç ve gereksiz kinleridir. Ve yargıların

İnsanları barındırmayan içinde

Suçluysam da, sanıksam da, sıram hiç gelmeyecektir.

Doğmanın sonu yoktur ve sanık değilimdir

Günün acılarını geçiyorum, kendime iyilikler söyleyerek

Tane tane yenilgiler bırakarak arkamda

Birinde bir Eyüplük olan, birinde bir Salihlik bulunan

Firdevsler bırakıyorum

Ve olması gereken bir şey oluyorum bu yüzden
Direnen, başeğen, tekrar direnen
Biz, yani Dökümcü Niko
Ölümsüzlüğümü tanımlıyorum sizlere
Dünyanın sonsuz ve değişken bütünlüğünden.

KİRLİ AĞUSTOS
(1970)

ODA

Gün günden odamın şeklini alıyorum
İşliyorum bu iniltili varlığı yeniden
Kim bilir, duyuyorum yazgısını belki de
Kuru bir dal parçasını içinden yiye yiye
Dal olan bir böceğin
O garip yazgısını

Ne ölüme benzer ne ölümsüzlüğe.

CİN

Tapınırken bulduk kendimizi

O       sonsuz geceye

Gece mi, değil mi, bir gece hayaleti mi belki
Dolaştı durdu bizimle
Bütün gün dolaştı durdu ve
Sindi

Büyülenmekten arta kalan bir bitkinliğe.

Sahi, o ölen kimdi.

İlkel bir acı gibi

Düşüverdi ilk bakış gözlerinden

Kaskatı. Ve belirdi sanki yüzünde

Görünürdeki tek şey; daha sonra da olmak

Çıkardı birden şapkasını ve çıkardı şapkasını, şapkasını

Şapka mı, değil mi, bir şapka hayaleti mi belki

Bir bira içti ve vurup gitti kapıyı ardından

Yürüdü, geçti, kuru otlar

Yapraklar yakılan bir caddeyi.

Peki, o ölen kimdi.

Tam o sıra bir dolu bardak cin istemiştin sen
Bir dolu bardak cin, öğleüzeri
Damıtılmış gündüzden
Cin, cin!

Seni bir daha kendine gömen, bir daha
Kendine gömdükçe de bir önceki acı yenisinden
Elbette ki güzeldir

İnsanın insana verebileceği en değerli şey
Yalnızlıktır.

Cin bitti.

OTEL

I

Denizin alçalışıyla otel bir düştü
Binlerce kalıntı şehir değerinde
Sularla kaçışan ölümlüler türküsü
Sırdaş olan denizlerin diline
Taşlaşmış hayat ürpertileri ardından
Şekilsiz, oynak ve iniltili

Pembe, daha doğrusu bir çocuk gülüşü renginde

İzleri deniz hayvanlarının

Belli ki bir adı var onların, varsa da

Gezinir hiç mi hiç adı olmayan burada

Bir-dirilişe bile ayak uyduramayan burada

Mevsimi olmayan mevsim sürüleri

Yumuşak yüzgeçleriyle dalgınlığımı yalayan

Anılar, anı sürüleri

Hep birden unutulmuşluğa dadanan

Hep birden, ama tek bir yaratık gibi

Çıkarak gözlerime yarı loş mağrasından

Görülmemiş bir şekilde intihar ederdi.

O zaman belki bendim, belki bir şekil bildirisi
Gibi o zaman işte çok değerli bir taşa
Bakar gibi ben

İstekli, sonra durgun, giderek düşünceli
Derdim ki — daha doğrusu yaşardım —
Mutluluk alışılmış bir kötümserlikti
Ki tarih aldatılırdı, korkardım
Gözü dönmüş bir kuşun göğsünü didikler gibi
Bağrını açar gibi bir azizin
Açardım ben de içimi — bu şehir kimin?
Kimsenin değil —

Baktıkça, baktıkça oraya bakır

Ne düşerse içine zehir

Köpürür köpürür köpürür

Önce asit, derken bir doğa parçası gibi

Yaprak bir parça yaprak olana kadar

Su bir parça su olana kadar

Ben onlara su ve yaprak diyene kadar

Demek istediğim yaşamak bir parça yaşamak oluncaya kadar

Zamanlar, zaman sürüleri..

Bazı adamlar ki bu zamanlara
Dokunur geçerlerdi

Yani bir piyanoya ve onun tek bir tuşuna
Dokunur gibi

Ses, o kalın ses, hiçbir şey umdurmayan
Doru bir at dilinde orman ve su
Korkuyu, sonra da yalnız korkuyu
Büyüten ordan oraya
Sayısız çeşitlendiren onu
Yani bir hayat olarak çıkaran karşımıza
Bir sesti ki bu

Sadece bir ses idiyse, bir durup bir boşaldıkça

İçimize düşüren boynumuzu

Yerleşen bizi pek az tanıyan yüzümüze sonra da

İğrenmenin koşulu bir at gibi durduğu

Bir uzunluğu ya da bir alanı olmayan yüzümüze

Yerleşen

Sızdıkça sızan bir çay saati gibi içimize
Yani bütün bir burukluğu birden içeren
Ve soran birden sorusunu
Hanlarda denk saran yolcuların
Yağmura kuşkuyla bakan
Gözleri gibi

Ses, o büyük ses, desem ki
Sorardı bize durmadan
Sorardı ölümün bütün bildiklerini.

II

Ölüler dirilirdi. Çıkamazdım ki otelden
Ben otelden hiç çıkamazdım ki
Her şeyi bilen bir adam gibi gelip geçerdi
Kış

Ve hayaletler halinde yaz sürüleri
Gündüz ve gece

Gece desem gece, gündüz desem gündüz
Ve desem ki, sonuncu günü
Dünyanın insan eliyle yaratılmasının
Sonuncu günü
Koridorlardan geçerdim.

Koridorlar ki uzun desem uzun, kısa desem kısa
Aslında bana göre bir şekil

Bir monolog da diyebilirim buna, içinde bir konuşma ürpertisinin
yer aldığı

Kelimeleri olmayan bir yazı türü belki de
Koridor

Ve benim çağrışımsız sesler düşüren ellerime
Meyhanelerden gelen ve bir daha gelmeyen
Ölü sesleri

Sokaklarda karşıma çıkan ve bir daha çıkmayan
Ölü sesleri

Masa örtülerinin altına saklanan ve bir daha saklanmayan

Resim ve para sesleri

Ölülerin

Merdivenleri inerdim.

Merdivenleri inmek kolay desem kolay, kolay demesem gene kolay
Bir diyalog olduğu için değil, zaten bir diyalogdur merdivenler
İçinde insan uğultularının yer aldığı
Ve kimsenin kimseye bir şey sormadığı. Ne var ki

Ben onun yanından geçerken

O benim yanımdan geçerken

O döner dönmez köşeyi

Ben yere eğilir eğilmez

O dönüp bakarken gizlice

Ben cebime sokarken elimi

O gözetlerken beni köşeden

Ben başımı çevirirken ansızın

Bir anahtar sesi

Bir sigara gürültüsü

Yere düşen bir çakmak

Kırmızı bir benzin istasyonu belirtisi.

Güya Tanrının hep birlikte olalım diye çizdiği
Bir salon

Ben o salona varıncaya kadar

Tanrı yok — ne kadarda geçmiş aradan —

Salon ki otelin salonu yani

Ve dirilmiş ölüler ayakta

Bir ikon tasviri gibi

Ya da bir Bruegel tablosundaki çılgın

Belli bir zaman parçasını kımıldatıp da içinden

Sayısız zamanlara götüren

O birtakım adamlar

Ki artık ölü bile değil hiçbiri, değil de

Gelecek bir zamanı ısırır gibi

Kocaman dişleriyle

Çeneleriyle ve göz çukurlarıyla

Avurtları, göbekleri ve falluslarıyla

Yani kaç yerinden delinmiş olmalı ki dünya

Dünya desem dünya

Değil desem değil

Yaralı bir hayvan gibi soluk soluğa.

III

O ben ki seviyordum beni yargılayan
Bir otel diye seviyordum oteli
Kendi yasalarıyla

Aslına bakılırsa kendimi dolaştırıyordum bir bir

Sokakları olmayan bir şehir için

Yaralı ayaklarımla

Alanları, parkları ve afişleri

Olmayan bir şehir için

Ben kimim — ki fülütler çalıyordum bazı —

Çenk ve santur sesleri düşürüyordum Tevrattan
Bir ot, bir çöl motifi

Bir kafatasını, bir hû kuşunun haykırışım düşürüyordum

Karışık ve acıklı çöpleriyle

Bir cellat ipi, bir korsan gemisi

Bir yargıç ya da bir idam gerekçesi

Zaten düşüyordu kendi kendine

“Çıt” diye bir şey oluyordu bazen de — sessizlik —

Diyelim bir ölü yer değiştiriyordu

Tam yüz “sene” daha atlayarak geçmişten

Yüz “sene”

Ama belki de

Issız ve sıcak duvarların ötesinde yaz
Sert ve ince bir kabuk gibi
Çatlayıp dökülüyordu gizlice
Gidip ellerimi yağ kandillerine sürüyordum
Nedense erimenin bu dıştan tadına
Bırakıyordum kendimi
Yukarda eski bir kule oluyordu, tahta

—Uyarılmış sürgünlüğüm benim! —

Tahta desem tahta, değil desem değil

Ya da bir kırıntı bir boşluk canavarının ağzında

Oluyordu ki, bir rüzgâr bile hiç yok

Yok dediğim bile hiç yoksa

Batırınca durgun göğsünü

Gök kendini kanatıyordu orada.

Fırtına fırtına fırtına!

Ben ki en azından bir durgunluğa çağrılıyordum
Her şeyi bir bir yaşamış da..

Ve yanıtsız ve sessiz
Bana kalırsa:

—Yani o sular ki içinden

Peygamber yüklü bir yunus balığı çıkarsa

Hangi ilgi onu bir süre boşlukta tutacak

Canım elbette

Yunus batacak

Yunus batacak —

IV

Denizse her şeyi unutturan bir adam gibi

Gelecekti bir gün yeniden

Demeye kalmadı geldi

Sinirli bir gürültüyle yükseliverdi hemen

Ardından bir iki şey daha oldu — nasıl anlatsam

Kimse bunu daha yaşamadı ki —

Sanki bir akvaryumun içinde
Yapayalnız kaldım da ben
Yanımda başka akvaryumlar ve
İçinde başka birileri

Doğrusu müthişti bu, denizin icat ettiği bir mezarlık gibiydik
        başka değil
Hepimiz az çok kımıldanıyorduk çünkü
Hepimiz ağzımızı açıyorduk arada
Bir sesi dışından olsun yakalamak için
Ama nafile
Yoktu ses

Yok bile yoktu ki bir yerde

Kapıdaki bir yaylı arabayla

Süslü bir cenaze arabasına benzeyen bir arabayla

Solukların iniltili bir dram yaratmasa

Yoktu ses

Ve yaşlı barmenin başı tezgâhının ardında
Saint Jean de Baptiste’in kesik
Kesik desem kesik, yaşayan desem yaşayan
Başı gibi sakin durmasa.

EK

Silik bir izlenim gibi kalıyordum kendimde

Elimle filan bir şeyler yaptığımı görüyordum

Seyrek de olsa konuşuyordum, örneğin

Eski bir efsaneyi anlatıyordum birilerine

Ya da bir yerleri tarif ediyordum yüzümü buruşturarak

İçki de içiyordum, hem de sert içkiler içiyordum

Bazen bir iki bardak

Bazen de sabahtan akşama kadar

Durmadan içiyordum

Canım elbette, diyordum, nasılsa

Otel batacak, otel batacak!

En önemlisi de tanıştırılır gibiydim biriyle
Hiç kimselerin ilgilenmediği
Bazı olayların tarihçisi olarak.

UÇURUM

Bir ağaç sürüsünün üstünden

Çok ağaçlı bir ağaç sürüsünün üstünden

Kesilmiş limon dilimleri gibi düşüyor güneş

Votka bardağımın içine

Benim olmayan bir sevinç duyuyorum.

Kesiyorum durduğumuz yeri ortasından
Ey görünüş! seni bir yerinden hiç anlamıyorum
Dibinde değil ayaklarımın, damarlarında
Derinliğini orda tutan, ordan harcayan
Uçsuz bucaksız bir uçurum.

Zamanla değil, bir yerde
Benim olmayan bir şeyle yaşlanıyorum
Geçiyorum ilk şeklimi tüketerekten
Ağır ağır yanan bir tuğla harmanını
Billurdan sarkaçlarıyla.

Kalbim, serseriliğim benim.

DÖRT GÜNEŞ

Her şey o kadar anlamsızdı ki, yaz
Bunu bir daha pekiştirirdi
Avuçlarımı sıcak tutar, bulundururdum
Sevgisiz ve gereksiz kalmak için
Öyle, kendime yorgun hazırlamışlar beni.

Şehir ki aydınlıktan görünmeyen birini
Açılmış iskambiller gibi bilerken
Orada, içimde şimdi
Dört güneş bir arada
Gözlerimde hiç bitmeyen bir deli.

O YALNIZ

O kadar ki, o yalnız
Ona ilk rastladığım bir şeydir aklım
Bir el sürer mavisini uzağa
Uzaktan daha uzağa. Ardından
Yetişir sayısızlığım.

Kuzeyde, ince bir kar dağıtımında
Çocukların oyun oynamadığı yerlerde
Bulunmaya hazır ve
Eski çağlara ait bir parayım.

Akşam, soyulmuş gün ışıkları
Bölüşülmüş insan yüzü gar
Sayısız beni toplar bakışlarım
Dört güneşten biri o. Kendimi tarif edemem
Güneşler ıslak, soluğum kalın.

KİRLİ AĞUSTOS

O da var olanın ağır ağır yokluğu
Şurda bir gündüz kımıldamakta
Dağılmanın beyaz organı: tuz birikintileri
Gibi bir gündüz

Kalın kabuklarını kaldırır doğa.

Düşer bir balıkçının tersi olan şey

Kirli ağustos! beni ordan oraya götüren eşya

Aklımda üç beş otel ya kalır

Ya kalmaz üç beş otel aklımda

O       da değil bir otelin kendisi

Yalnızlığın kahverengi organı: düş birikintisi

Bir de kahverengi alevlerden yapılma.

Başka değil, yokluğu görmek için

Kirli ağustos! gözkapaklarımı da yaktım sonunda.

UÇAK ALANI

Güneş hızla duruyor

Biriyim yolculardan

Eski bir gökyüzünden başka alana

İki büyük çantam var

Kocaman bir ek gibi şaşkınlığıma.

Ve olmakta olmanın sallantılı alanı

Kuşlar boşluk boşluk uçtukça

Bir şey hızla duruyor

Her şey hızla duruyor

Bir uçak sanki bin uçak

Bir gün öğleden sonra her gün öğleden sonra.

KIRDA KARANLIK

Kırda, metalsi bir uçurum kalınlığında
Hiç kimselerin geçmediği sesi
Orda burda yaşlı ışınlar. Ötede az
Bir korkuluk: ölümün kırçıl içeriği
Saklı bir seyircinin resim kalışındaki leke
Her evin bahçesinde bir lamba yanıyor sanki.

Gündüzler kimi yerde gecedir artık.

Bakışım kumdan şimdi

Önce yaşlı ışınlar, sonra sonra karanlık

Avuçlarımı yüzüme kapatıyorum

Ben kapatır kapatmaz

Evet, biliyorum, iki kere karanlık.

KESİT

Gülleri, glayölleri ve pezevenkleriyle pasaj
Geçitlerin sinirli yerleri
Gizleniyorum orada
Kazılardan yorgun çıkmışım
Gözlerimde düş fosilleri.

Aşıyorum sevgiyi çılgınlık korkutmasa
Hiçbir şey korkutmasa
Kanatılmış duruyor ölümü bilmek için
Dişi bir oğlanın ağzı
Çakılı bir dışbükey aynaya.

Kan, her şeyin aslı kan..

YILAN

Her şey biraz öyledir: açtık ve solduk
Yapraklarımız yontulmamış topaz renginde
Çocukla gülün, gülle geçmişin
Karışık tenimizde sesi
Koyu kırmızı sesi

Her şey biraz öyledir: açtık ve solduk.

Belki sonra unuttuk, mevsimler değiştirmedi yılanı

Yılan değişse bile

Durdu bir helezon gibi gömleği

Sırtı yontulmamış topaz renginde.

Dalgınız şimdi

İçinde yağmurlar yağmurlar...

CÜCELER

Geceler geçmiyor ki, ağır ağır kalıyor
Hırçın! sızıyor camlardan deli
Cücelerse şarkı söylüyorlar mutfakta
Dillerini çatallarıyla yırtarak
Kandan ve sinirden ürpertilmiş şarkılar.

Yüzümü içime kırbaçlıyorum, korkunç yüzümü

Gülüyorum orda acıya

Gülmüyorum bile acıya

Çok kollu bir deniz hayvanı gibi

Çıldırtıyorum onu şehvetten

Cüceler şarkı söylüyorlar mutfakta.

İçelim ey cüceler, içelim
Vaktimiz var nasıl olsa
Doğacak yeni acılar için.

ÜRPERTİ

Sisini kendi yaratan gemi
Kayıp gidiyor ayaklarımın altından
Çırpıyor kanatlarını zıpkın kuşu
Sisin içinde
Denizde zaman yok.

Yanmış bal kokuları getiriyor rüzgâr
Kıyıdaki çamlardan
Döl tozlarıyla.

Ben de bir tohumum burada
Uyarılmış bir tohum
Beni kıyıya
Bırakan bana
Denizde zaman yok.

Saflığın ve güzelliğin
Büyük zamanı...

ÖĞLE SONU

Titriyor sazan balıkları
Suyun altında

Daha altında suyun saçları kesik
Bir kızın yürüyüşü
Gök bulanık ağlarken.

Kırlangıç tarlaya yaslanmış
Buğday giyinmiş duruyor
Tuğla yüklü bir araba
Geçiyor yoldan
Göğsünde kırlangıcın
Tuğlaların iniltisi.

Öğle sonu yaşlılıktır biraz.

ÖLÜMÜN KONUMU

Ölüsünün ağzında bir düzlüğün ölüsü
Ben kendimi isterim her yerdeki bir yerde
Ayak bileklerimin üstünde iki kıvrım
Unuttuğum bir şey var, onun içinde
Ve yadırgadığım. Ben kendimi taşırım
İçinde olmadığım bir güne
Bir yaprak biçiminde — boşluksa tırtıl —
Bir de işte tek kalmanın acısı, bir de
Nemli toprakta yüzükoyun
Yokluğuma kar biriktiren yazla birlikte.

İmgesiyim ölümün.

ESKİ BİR TAKVİM İÇİN ŞİİRLER

I

Evlerin saat beş olma hali

Ben yorgunum anlamaktan

Bir duvar, bir tebeşir gibi yazmaktan yazılmaktan.

Ve akşam

Alanların caddelerin bana biraz fazla geldiği
Üstümü başımı bilmediğim bir akşam
Ne yapsam

Alkollere gitsem. Giderim alkollere bir mektup gibi
Alkollerden gelirim bir mektup gibi
Bellidir sırtımdaki kan lekesinden ve puldan.

Yağar ki sokaklarda bir uzun yağmur
Islanırım ıslanırım anlamam
Sanki nedir bir yağmurun güzel olması
Sahi bir yağmurun güzel olması
Yağarken kendine severek bakmasından.

ESKİ BİR TAKVİM İÇİN ŞİİRLER

II

Duran ben değilim ki ayakta
Gövdemden daha büyük ve akşama doğru
Görünmekte olan bir sıkıntı var
Dönüp arkama bakamam.

Su gürültüleri! ey benim güneşimi ikiye bölen hızarlar!

Ben işte günün birinde belli olurum

İki olmam, bir olurum günün birinde

Hızarlar! bir olurum, tarih de düşerim

Cep defterime bir şeyler de yazarım

Bir gün bir akşama doğru bulunurum da

Bir kapıdan uzanmış binlerce boyun tarafından

Hızarlar! neden olmasın, elbette sorulurum.

Ey benim güneşimi ikiye bölen hızarlar!

ESKİ BİR TAKVİM İÇİN ŞİİRLER

III

Çimen kokusundan hızlı

Bir sıyrık gibi bitiveren elde ayakta

Nedir bu benim yalnızlığım?

Neyiz ki bu karanlık kar yağışında
Ey ipini kendi gerip ufka bakanlar
Ölüler, diriler, daha doğmamışlar
Toplanıp birdenbire hep aynı yaşta
Ve nedir bu benim yalnızlığım?

Ve içimde gezerim ucu sivri bir bıçakla
Söylesem size söylerim ey ipini kendi gerenler
Kedere kederle, ağrıya ağrıyla karşı çıkarım.

Masam ki şuracıkta solgun bir köy akşamı
Bir uzun yoksul, bir başka yoksul
Düşer ellerim bir çağın artıklarına
Çatalımda kemikler, ölü gözleri
Ve iniltiler, çığlıklar

Benden bir şey sorulamaz gibiyim. Biri gelsin şu tabağımı kaldırsın
Çatalımı da

İğrenmenin, tiksinmenin en eskisiyim

İki eşya arasında bir hiçlik

Ne iskemle, ne masa, tam orda tökezlenirim.

Bir haziran, bir temmuz nasıl olsa gelir de
Sorsanız size söylerim ey ipini kendi gerenler
Ben döğüşken olanlara açılmış bir mendilim.

YENGEÇ

Belirsiz olan ne? Ölülerden

Boşalan yeri doldurur doğa

Yansır beyaz hayvan kemikleri, taşıllar

Yok oluşun içinde

İri bir yengecin sırtı arasıra.

Ben ki yengeçleri bilirim daha çok. Birini

Yıllar var unutamadım

Dönüp duruyordu bir taşın etrafında

Sanki bir hırçınlıktan damıtılmış ya da bir sıkıntıdan

Ve geçer gibiydi tekrar bir başka sıkıntıya

Gömüldü kumlara iyice, şöyle bakındı

Gördüm kendi büyüsüyle keserken kıskacını

O gün bu gündür anladım ağrıyı, taşıdım da.

Büyüdür ölüm, külrengi harcıdır sonsuzluğun

Bir vahşet gibi yaratılır orda umut

Gerer kayalar kaburgalarını

Katırtırnakları arasında

Arabalar biter, atlar birikir

Bir tanrı gelir belli belirsiz, ne kadarlık bir tanrıysa

Büyüdür çünkü ölüm

Külrengi harcıdır sonsuzluğun.

Gerçi kurnazdır doğa, alımlıdır da

Her gün biraz olsun geri verir aldıklarını

Sızar kentlere, evlere, dölyataklarına

Bir gün ki ölü bulmuştum kendimi, korkmuştum

Öyle bir yok olma saatinde, bir kuytuda

Sanırım boynumdaki bu yara izi ondan

Kaplanır sabahları göğe uzansam
Geceden kalma bir yıldızla
Buz rengi bir yıldızla. Ve uykum
Yeni bitmiştir daha, üstelik
Geri veriliyordur bana
Düşlerimin o karmaşık mimarisi

Dalgalar susmuştur çoktan, denizse gümüş sikkeler gibi
        harcanıyordur
Aşağıdan yukarıya
Yukarıdan aşağıya

Nedense her başlangıçta bir acı vardır. Sabah
Kuşatır bu acıyı önce
Eskiyip gider sonra da.

Ve yengeç batırır göğsünün ortasına kıskacını

Tam göğsünün ortasına. Artık

Görüp göreceğiniz ölü bir yengeç kabartmasıdır

Her gümüş sikkenin üstündeki

Yalnızca bir kabartma. Derken

Kaskatı kesilir gök, fırlatıp atar bir kırlangıcı

Ürperir yosunlar, deniz şakayıkları, batık gemiler

Yaşlı balıkçılar sandallarında

Kayalar, balık sürüleri ve fenerler

Ve hayalet gemiler türer çıkarak kınlarından

Yonulara döner tayfalar, çarşı

Camlara, aynalara yapıştırılmış bitkiler

Yoktur ki görünsün bir intihar anının gölgesi

Ölü bir şeyin gölgesi yoktur ki

Fışkırır kazılardan birbiri ardı sıra yengeçler

Sütunlar, kemerler, eski çağ mozaikleri üstünde

Posta kurşunları üstünde, kandiller ve çanaklar

Armalar, tapmaklar, yüzük taşları üstünde

Ve yengeç ki onca dönüşten sonra geriye

Yetişir kendi ölüm törenine yeniden

Ve ölüm, o gözüpek savaşçı

Bir yandan kendi büyüsüyle çizerken yazgısını

Yazar bir kelimelik tarihini de.

Belli ki bir yol bulmuştur yengeç

Kumlardan değil, kendinden gidilen bir yol

Ne var ki, rüzgâr ileri olduğu için külden

Ölümden önce geldiği içindir ki sezgi

Duyar insan bu gereksiz yüzgeçleri

İki gök arasında kımıldayan

Tanımazsa da kendini bir başkasının düşü gibi.

Üç kişiyle başka türlü konuşulur, bir kişiyle

Kendini açıklar insan

Bir vahşet gibi de olsa yaratılır orda umut

Hızlı bir ibreye döner yürekse

Yaşamını içerirken bir yandan

İşler ölümünü de.

ÖLÜ SİRENLER

Gerçekte duymadığım sesler bitti
Öğleye doğru bir gökgürültüsü yalnız
Karıştırdı ortalığı bir süre
Gök akıttı bir parça yağmurunu
Ve deniz kuşları umutsuz
Arıyorken kokularını gölgelerinde
Sıyırdı bir iki bulutu güneş de
Yığılıp kaldı yorgun
Denizin gözbebekleri üstünde.

Bir uyum muydu durgunluk, fırtınayı
Gökgürültüsünü de barındıran içinde
Duyuyordum o tanıdık sesi yeniden
Tiz bir çıngırağı andıran
Benzeyen zil sesine de
Daha önce unutmuşum gibi denizde
Yankılanıp durdu ara vermeden.

Hangi dili öğreniyordum? Mutluluk
İki tek ağustosu çarpıştıran
Sızdıran kanını bu yaz gününe
Yaşayan bir mutluluk muydu? Ve işte
Kaç yerinden kesilmişti ki ellerim
Bekletip durdu da acısını bunca yıl
Şimdi bir gülümseme gibi sindi yüzüme.

Ansızın ortaya çıkmış bir şehirdi
Bu içiçe geçmiş durgunluklar
Birinin öldürülüşünden arta kalan sanki

Ve yoğun bir sis parçası başımın üstündeki

Eski bir görkemi anımsatıyordu bana

Görmüştüm daha önce de bir Lidya kralının boynunda

Bilmekti yazgısı ölümünü, gene de

Yıllarca beklemişti kendini

Yeşimden sapı olan bir kılıçla

Bense ne içimi yakan rüzgârı

Ne denizdeki yangını, ne gökgürültüsünü

Duymuş gibi olduğum sesleri de değil

Yaşamın gövdesini arıyordum yalnızca

Bir çürük dişle alnımdaki

İki üç kırışığı yedeğine takmış da.

Özledim ilkelliğimi dalgalarında

Buldum savaşı bitmez derinliklerini

Karıştırdıkça bir kargının ucuyla

Gördüm, bekliyordu kendini o da

Germiş de al kıskacını Lidya kralı gibi

O turuncu ruh, değişken

İzledim onda ilk oluşumu sanki

Hafifçe kesilmiş gibi oldu dudağım bir yerinden.

İşledim payıma düşen her görüntüyü
Kamaştı gözlerim kıyıya varınca
Rüzgârın itişiyle kumlarda
Durmadan yer değiştiren
Sayısız siren iskeleti

Çın çın ötüyordu sessizlik kaburgalarında

Dedim, besbelli başıboş bırakmışlar da korkuyu

Tarihin onlara bağışladığı

Bu garip rastlantıdan

Doğma bir rahatlıkla parıldıyorlar şimdi

Kemikleri som altından.

Sığındım çatısına bu yok olmuş şehrin
Şehir ki herkesin bir şehir düşündüğü gibiydi
Tanrım! tunç bir kapı kilidi
Bronz bir sokak

Kumlar içindeydi. Ve bu çakıl taşı
Kim bilir kimin külrengi kalbi
Tanrım!

Neden herkes başka tarafa bakıyor
Neden herkes başka biriydi.

Yıkıntılardan geçtim, eski mezarlardan

Şimdi artık bir anımsamada yeri olmayan

Arı kümeleri taşların arasında

Ve yukarda kuşlar yanmış kâğıt parçaları gibi

Uçuşuyordu da

Ağır ağır yanıyordu da şehir

Yanmayan kadınlar gördüm

Nasıl görünürse dünya gözyaşının altından

Tam öyle, dönüp duruyorlardı bu cehennem oyununda

Ve büyümeyen adamlar gördüm, hiç şaşırmadım

Konuşuyorlardı sırayla, ilgisiz

Ağaçlara asılmışlardı bir yandan da

Bir kapı kirişine asılmışlardı ve ufka

Ölüm müydü konuştukları? Ölümdü anlaşılan

Silince bir aynayı çıkıveren karşılarına

Bir ölümdü ki, işte bir muska asılı dururdu duvarda

Bir büyü gösterilirdi

Bir kuyu sezdirilirdi

Hiç yoktan bir zincir boşalırdı avluda.

Akşam geri verince bana gözlerimi
Şehir de kayboldu, denizin durgunluğu da
Bir anka kuşu yeniden karıyorken küllerini
Bir kaya oyuğu kendini alıştırıyorken boşluğa
Dedim, deniz de bendim, düşleyen de denizi
Ve sabah olur olmaz üstünde derinliğimin
Bir gülümseme gibi bulacağım kendimi.

GÖKANLAM

I

Hani nerde o yalancı kadınlar

Söyleşen kapı önlerinde — kalın erik kokusu —

Bembeyaz örtülerde çürümüş karanlıklar
Sızıp da köşelerden ve yağmur sularından
Dökülen taşlıklara esmer, selçuki
Onlar, o hiçbir şeyden yapılmamış adamlar.

Gecelerden sabaha usulca kanayanlar
Üşümüş, yorgun ve bütün gün adres soranlar
Hangi telefonu açsalar gökyüzü
Hangi telefonu açsalar gökyüzü
Ya da aç bir kuş sürüsü onları boşuna kollar
Çünkü onlar ki yalnız kendilerinde gömülü
Yüzlerinde dağa çıkmışların yüzü var.

Giderler, gelirler ve asıl gök kıvamındalar
Her şey bu sıkıntı vakti için ve pullar

Posta mühürleri, burçlar — bir gün hiç satın almadığımız kır me-
nekşeleri —

O limonlu votkalar, yerine asılmamış şapkalar
Sanki hiç açmayacak bir erguvanın
Yaşamsız, loş erguvanlığında
Upuzun bir yolculukta, bir tanrı kılığında
İçimizden biridir, yakın olmayan şeyleri ufalar.

Onlar, o hiçbir şeyden yapılmamış adamlar.

Üşümüş, yorgun ve bütün gün adres soranlar.

GÖKANLAM

II

Durur ya masmavi otomobiller garajlarda

Biz oralarda buralarda

Hiçbir yerde tutmayan yaşanmış soğuklarda

Ne umutsuz ne değil, acıyla aynı yaşta

Dolaşır ölü bir av hayvanı gölgesi ayaklarımızda

Buruşup kıvrıldığımız, asılıp tekleştiğimiz biraz da

Evlerde, sokaklarda ve asıl çıkmazlarla düğümlü kravatlarda

Sen sıkıntı mavi ve uzun

Boşalan bardakları bir daha bir daha doldurduğumuzun

Çıkar ilkyaz, kocaman bir ilkyaz tanrısı uçurtmalarda
Çıkarız her yerimizle, sonra ki bir kadının toz alışlarında
Küflenmiş elmalarda, çürümüş tahtalarda

O       bıçak paslarında, düşlerde, aynalarda
Buz tutan içimizde bembeyaz aşklarımızda

Sen sıkıntı mavi ve uzun

Boşalan bardakları bir daha bir daha doldurduğumuzun

Kalır ilk aşk, kalırız öyle yenik, savaşsız tapmaklarda
Buzullar ve ölümsüzler gibi tadılmaz sallantılarla
Sonra ki gerçek olur aşklar da unutulmakla
Güçlenir yalnızlığımız — çünkü bir gün nasılsa
Çirkindir birgörünmek, yarışmak olağanlıkta —

Sanki böyle kalmışsak ne çıkar karanlıkta
Yaşarız yaşanırsa azıcık ayrıntılarda

Sen sıkıntı mavi ve uzun

Boşalan bardakları bir daha bir daha doldurduğumuzun.

GÖKANLAM

                   Rauf Mutluay’a

III

Sen buzul mavi, sen kaç yılın aynalı dolapları

Kırılan bardakları elbiselerin ve çocukları

Lekesiz gözleriyle ne kadar maviyse o kadar hiç konuşmadıkları

Sen buzul, sen devamlı, sen..

Yaklaş bana, kimse hiçbir yere dokunmasın

Bana sessizlik et, düğümle saçlarımı

Çözülsün bu kartopları, gece yanan fırınlar, içimin sayıları

Akıt kanımı biraz, kimse hiçbir şey söylemesin

Kimse artık hiçbir şey söylemesin

Bana yalnızlık et, birleştir yalnızları

Sen buzul, sen devamlı, sen..

Sen kaç yılın aynalı dolapları.

Kim bilir neydi biraz bir yüzü dünyadan çıkardıkları

Bir şeyi hiç sevmedikleri, sevince tekrarladıkları

Yani bir yaşam gibi yaşattıkları ölümü, korunamadıkları

Dökül artık, çözül artık ve akıt bütün kanları

Büyüt en büyük şeyi

Bize yalnızlık et, birleştir yalnızları

Yeni bir kan ol, getir en yeni anlamları

Bomboşuz, korkuyoruz da.. bunu anlatmak için şehirde bayram
vardı

Öyküler vardı dergilerde, beyaz fareler, cansıkıntıları
Bir gün ki şehir yandı, şimdi hiçbir şey anlatılmasın
Artık hiçbir şey anlatılmasın
Denilsin, soğumuş ceylanların ateşten dilleri kaldı.

Sen kaldın, bir de sen ey buzul mavi
Bizi bul, bizi yarat, bize güzellik et şimdi
Bomboşuz, korkuyoruz da.. ve kemikleri bunlar gökyüzünün
Altında öyle tedirgin ilk çocukları ölümün.

GÖKANLAM

IV

Kimse bir şey bulmazdı bizde
Kâğıtlar, kitaplar doldururdu bizi
B harfiydik sözlüklerde: Balıkçıl
Bölünen, kesilen, katlanan matematiklerde
Saatlerde hiçbir şey göstermeyendik yalnız
Sahi hiç söz açmayandık kendimizden

“Ne desek yalan gibiydi,” doğuran bir kadının izleri vardı her yer-
de

Asıl iş takvimlerde.

Çevirin takvimleri, anlamı ağrı olan gözlükleri

Ekim, Kasım aylarını özellikle

Kirli kış göklerini, kaybolan şehirleri

Bir adam, güneşten bir kadın dişlerinde

Neyse ki biz eylüldük de bitmezdik resimlerde

Sırasız, dengesiz, yapraksız öyle

Hem vardık, hem de yoktuk— biz sahi nereliydik? —

Belki de T harfiydik: tutunmak, tanrı, tabure
S’lerde soluksuzduk ve solgun, savunamayan
Issızın ıpıssızla birleştiği yerde.

Kaldı ki görmüştük de bitkiler bölümünde
Bir adam dururdu öyle, altında hiçbir şey yazılı
Dururdu, kendisiydi bir çiçek gibi elinde.

GÖKANLAM

V

Dokunsam okşasam eski eski şeyleri
Arduvazdan bir damı, revaklı ahşap evleri
Sabahsa, bir uzun boyunlu haziransa kent
Kent bir uzun boyunlu haziransa
Aşklar da kayıpdaysa ne yer ne içer şimdi.

Kaç eski çocuktum? Acısız bir vakit olsa
Yokuşlardan aşağı, köşebaşlarında durunca
Ey dalgaların devrilirken bıraktığı gül
Asaraktan seni asaraktan boynuma
Çarşılarda hem büyük hem biraz mavi durur
Ve öğle sıcağında ve sonsuz bir hafta sonunda
Bir uzun boyunlu haziransa kent
Kent bir uzun boylu haziransa
Sapsan gözleriyim kuşkusuz bir vakit olsa.

GÖKANLAM

VI

Dursa ki kapılardan girince süslü bir ayna mı olur

Kullanılmamış bir bıçak mı

Dursa ki bir anda bir iki yıl birden dursa

Pas üşüşür bıçağa

Ayna gizli gizli dökülür

Ben o zaman giderim, ötelerden bir şeyim

Kıyısında bir otelden fazla bir şey bulunmayana.

Giderim, yemindir dudaklarımda donan su
Martılar diner, deniz yaşlanır
Zıpkınını paletlerini toplar yabancı
Anlatamam bu nasıl bir gidişse

Yıllar var ki her gemi benim gittiğim yere gider en önce
Korkuya benzer bir telaştır alır yolcuları.

Mavi düz bir kâğıdın yorgunluğuyla
Kıyısında bir otelden fazla bir şey bulunmayana.

GÖKANLAM

VII

Kurdum her türlü kaçınılmazlığın

Kentini gözkapaklarımda

Bir vakitler tutar tutar tırnaklarımı keserdim.

Bir vakitler avuçlarım yoktu, şimdi boynum yok

Hüzünle eğmek için

Herkes bir ozandır, bağışlanırım

Sulardan mı? sulardan ırmakları tutarım

Ben geçerken koyuyorgun bir şey eğilir

Tadar yüzümden

Bir güzelden bir güzele az mı sevinir
Ben sulardan ırmakları tutarım.

Varsa da aşkımın bir uzak yeri
Kırmızı bir salkım üzümle sularda ayak izleri
Ey yalnız olan gök, ey su verilmemiş bıçak!
Herkes senin ozanındır

Herkes senin ozanındır bağışlatmak için kendini.

GÖKANLAM

VIII

Kaplasam her yerleri mavilerden bir soluk bilsem
Olmazsa biçip biçip denizlerden giyinsem.

Yas mıydı alacakaranlık mıydı gözümü alan
Bir de var nasıl bir ıslıkla tutturacaktım bunu
Yastı alacakaranlıktı çünkü ıslığı bozan.

Kaplasam oncayeri buna bir çare bulsam
Olmazsa kesip kesip denizlere soyunsam.

Dokuz kollu bir ahtapotum ben sığ sularımda
Kollarından birini hiç mi hiç kullanmayan
Bir çiçek kurumasıdır göz göze gelmem kendimle
Oysa ufuk olurum her aşka kollarımı uzatsam.

Geçsem de kendimi yüzerekten bir geçsem
Olmazsa bir balık sırtı gibi denizlere çizilsem.

Göğsümden içeriye bir kırık avlanırım da
Önce bir olmazı sonra bir engeli avlanırım
Sıçrar ki avım menekşeden üryaniye bir süre
Karışır coşkusuna çavlan ağızlarının.

Başıboş bir sandalım ki artık bir kıyıya varsam
Çocuğumsun ki deniz ölümsüz bir ölü olsam.

GÖKANLAM

IX

Ey deniz! sen bile ıslanırsın

Ben senin sonsuzundan bir alkolik çocuğum.

Düşer ilkyaz kalır bir zeytin dalı hemen

Bir doğa sayımından değilse kendiliğinden

Ben çıkarım bir yükseklikten düşmeye

İnerim inerim bir kuğunun sağa ve sola bakma serüvenine

Ey deniz sen bile ıslanırsın ki, anla

Günlerden saatlerden bir alkolik çocuğum.

Az mı kaldım sayılır bir otelde bir yerde

İçi buz dolu bir bardakla aynı değerde

İsterim geçmek isterim az az yaşamakla bir şeyleri

Mavi bir zamandan kalmayı, mavi bir zamanı bilmeyi

Oysa ben yaşamaktan da yoğun

Bir sıra yalnızlıktan bir alkolik çocuğum.

GÖKANLAM

X

Ben büyürüm ne zaman her yerde hep deniz olana
Yarısı kesik inceden bir parmakla
Ondan ki yaşlısıyım durup durup sevmenin
Ondan ki çoraklarda büyüdüm bir dilim tatlı kavunla.

Seni bir çare yaptım sana özendim
Bazı şiirler yırttım yenilerini edindim.

Geçtimse bir durumdan bir başka duruma hızla
Kanla ölümle değil bir çeşit sokulganlıkla
Artık ki güçlüsüyüm bir kişiden fazla olmanın
Bir anıdır susmamsa bakınca kesik parmağıma.

Açınca gözlerimi ipe çekilmiş güneşler varsın

Mavi bir çocuksun aşkımız mavi bir ambarın ortasından bakarsın.

GÖKANLAM

XI

Bana sessiz gelip mavi gitmenin
Yeryüzünün düz kâğıdı üstünde

Yaşlı bir uzaktayım, ondan da yaşlı
Ön ayakları duyulmayan bir yağmurun içinde

İşte ilk ellerimi yontuyorum, bileklerimi
Edirneli bir taşçıyım bir başka şaire göre.

GÖKANLAM

XII

Tenha menha bir yerlerde dururum
Su olur dilimde aydınlığın tadı
Bir kaçak değilimse, bir kırgın hiç değilimse
Kızgın mavi bir mühürün borcuyum.

Göğün avlusunda kimler dolaşır
Göğün avlusunda kimler dolaşır
Bu ışık selinde bu ayazmada
Binlerce çocuktan biri güneş
Binlerce çocuktan biri güneş
Parasını gösterir gibi başkalarına.

Ey uyumsuz giyiniklik doğrula beni
Kızgın mavi bir mühürün borcuyum.

HA YANIP SÖNDÜ

HA YANIP SÖNMEDİ BİR ATEŞ BÖCEĞİ

I

Vurdum güneye o zaman

Eski bir su dibi mühendisiyle

Yoklukta olan bir şimdi içinden

Damarlarıma dolan bir şimdi içine

Aktım patlayınca avlular balkonlar açan höyüklerden

Ben. Yüzümde o zambak işareti, eski

Bir benim bir onun bir kimin ikindisi

Vurdum güneye

Üstünü konuşulmamış sözlerle örten.

Bembeyaz alevlerdi kanını yakan bir geminin

Hırslı bir tanrının soluğuyla süslenen

Ve deniz atlarının üstünde

Dizginleri tunçtan gümüşten

Yağmacılardı o gemiye üşüşen

Emiyorlardı armasından sızan son kanı

Öpüyorlardı güvertesinde çırpınan yüreğini

Seviyorlardı şehvetle

Yaldızlar çiviler altınlar

Şaraplar sakızlar amberler saçan bordasını.

Boş durmaz açık deniz, üretir kargaşayı
İlk gelişi gibi yazın
Kanırtır yol kenarlarını, uyarır
Yürekten gözkapaklarına giden ırmağı
Ve değiştirir birden çığlığın anlamını
Geçirir dişlerini kıskaçlarını kumlara

Salar hiç değilse rüzgârını fırtınasını
Evet, der bir balıkçı

Ne saatler işler ne de bir takvim sesi duyulur
Denizle kurulur insan, denizlerden öğrenir yaşını.

Denizle deniz arası ey ıslak vakit

Gördüm içini otlar bürümüş kalenin son kralını

Geçerken mavi gömleğinden, ağzı

Bir ağıttı geçmişe. Anlattı bana

Anlattı Rodoslu bir derebeyinin

Kaç kadının meme uçlarını kesip de bıçakla

Sedef işlemeli bir kutuda sakladığını

Defne yaprakları arasında

Ki zulüm yeşertmemiş ki onun kanını

Sert ve soğuk kanını

Uçsuz bucaksız verimli toprağında

Kıpkızıl bir kayanın hamuruydu şimdi gövdesi

Ve bilir diyordu herkes, bilir Rodosta

İnleyen bir kaya olduğunu arasıra

Kuşların konmadığı, yılanların sokulmadığı

Kurtların uzak tuttuğu yavrularını

Bir kaya, tek başına...

Anlattı bütün bunları ayrıntılarıyla, sustu

İnsandan, daha doğrusu bir insan yüreğinden kadehini

Götürdü birden ağzına

Damladı bir damla kan, bu sevgi elçisini

Kutsamak için

Ateşten çarşısına kentin

Bir deniz kırlangıcı kendini yakaraktan geçti.

II

Ne kaldı o yükselişlerden. Kalan ne

Gökyüzü kayalıkları durdurdu beni

Kayalar mıydı, yoksa

Sessizliğimden ve kaburga kemiklerimden

Çatılmış bir gökyüzü müydü, neydi

Sinema biletsiz bir akşamüstü vaktiydim. Ufukta

İşte diye bir şey yok

Yoktu işte diye bir şey ufukta

Bir iki atlı geçmiş, bir cesedin

Neden bir ceset olduğu artık anlaşılmış

Ve sanki bir maç saatinde boşalmış da, şimdi

Tek bir çivinin bile çakılmadığı bu ıssız kasabada

Bir yeryüzü kahvesinin durumsuz garsonuydum.

Ve oydum: kendime alışıktım, uzunca boyluydum

Gözleri vardı onların, ölümle ve yaşamla değişmeyen balık gözleri

İnanılmaz yapardık bir gerçeği, bir şeyi. Kendimize

Efsane idik. Yemek yememiz

Uykudan uyanmamız, bir yerden bir yere gitmemiz

Sigara, gazete, daha bir sürü şeyler satın almamız

Armasına bakmamız su içtiğimiz çeşmenin

Efsane idi.

Ey zencefilin yiğidi
Suyun huysuzu
Alına satıla eskitilen düş
Irmağın toprağı delip çıkışı
Ey bir gül.

Dişin ve damağın bilinçten geri dönen efsanesiydi tepelerde
         kızaran bitki
Ey kızaran

Ey boşluğun ince diş yeri
Ve kentin efsanesi, kentin

Çok yalınç: bir mavzer, bir susuş, bir sunak taşının tarihsel sesi.

Ve yalanlarımız vardı. Ey yalanlarımızın sarı iskemleleri
Ey sarı

Dünyada bir vakitten düşen ya da artakalan bir vakit olmaz mı ki

Peykelerde ve sedirlerde

Ve dar sokakların erguvan içleminde

Yani bir göklük olan her yerde

Olmaz mı ki

Kapıları açılınca gülümsemeye giden evlerde
Acıdan korkup da çok, gülümsemeye

—Bu nedir

—Bir cep saati

—Bu nedir

—Nar şerbeti

—Ya bu ne

—Büyü

Hayır, hiçbiri değildir

Yalan her tenha kasabanın akşam saatidir.

III

Bir ilişkiydim içkiydim

Masanın eksik olanına

Türkünün bizsiz gelenine

Ayvanın hamına, balığın olmamışına

İlişkiydim içkiydim

O zeytin dalından eşkıya yazmasına

Ah sinema biletsiz çocuk yaşma

Anımsarsınız, bir şiir vardı, çok geç bitecek

Her şeyin her şeyin her şeyin

Ah her şeyin bir bir olmasına.

Ey yitik deniz senin az çok oğlunum

Kazdımsa ben nereni orda mavi bir ceset buldum

Ey yitik deniz, yitikliğin de denizi

Mil mi çektiler suyuna

Erkek suyuna

Bir yandan bir yana geçer şimdi adamlar
İçi boş bir lokanta kalır ortada
Ben ceketimden kayarım
Durur gözbebeklerim kendi ormanında
Ve salar gölgesini, o soğuk gölgesini durmak.

Biz böyle sıkıldık, ya onlar nasıl sıkılacak
Ya onlar nasıl.

Sensiz bensiz bir sorudur

Temmuzlar kedi yavruları gibi sokulurken ağustosa

Ve ağustoslar eylüle

Bir yol alış duygusudur ki, biliriz

İnsanlar zamanlardan önce boğulur.

Balkonlar açar çocuk yaşında, yalnızlık kurur
Bir iki ölmeyle bir iki yaşamayla ancak kurtulunur.

Ne kaldı o yükselişlerden. Kalan ne

Ey kiremit renkli büyü, güneyin kızgın birimi

Biri öldüyse çok geç

Biri öldüyse çok erken belki

Pırnallar, arıkuşları, ayçiçekleri

Gece

O       kadar yalnızım ki birden, gördüm de
Binlerce yıldızıyla bu sonsuz mağaranın içini
Ha yanıp söndü, dedim
Ha yanıp sönmedi bir ateş böceği.

BİR YİTİŞTEN SONRA

I

Hangi adalardan topladıktı bu taşları

Bir öğleüstü, girip de Pan kılığına. Hani

İçimizde o baş dönmesi. Güney bulantısı

Parmaklarımız bir balık sürüsü kıvraklığında

Ve ayaklarımız kokulu otlar arasında

Başımızda Minos Kralının büyülü tacı

Deyin bana, ey zümrüdüanka, ishak kuşu, ebabil

Ey kayalar okyanusu, kartal yuvaları

Deyin bana, hangi adalardan topladıktı biz bu taşları.

Tütünümüz yok, suyumuz da bitmiş işte
Dönüp bakmıyor yüzümüze kimseler şimdi
Peki biz bu kentte doğmadık mı, bu kentte yaşamadık mı
Şu çitin berisinde, kızgın taşların üstünde (günbatımında narren-
       gini alan)

Oyunlar oynamadık mı hayvan kemikleriyle. Alınyazımızı
Kulağımıza fısıldayan gizlice
Büyüler derlemedik mi hurma ağaçlarından
Ve deniz böcekleri toplamadık mı diz boyu sularda bağrışarak
Seğirtirken düşmesin diye gömleğimize doldurduğumuz (göğsü-
       müzden ince ince kan sızardı bu yüzden)

Dualar göndermedik mi gemicilere, sudan ve ılık meltemlerden ka-
        rılmış dualar
Sonu hep deniz köpüklerini andıran
Limandaki kımıltısız çöpleri andıran
O dilsiz balıkçıyı andıran. Manastırın ordaki saz kulübenin
Yanıp da kül olduğu akşamki
Sarsıcı ıslığı da.

O günden bugüne çok kül olmuşluğumuz var
Mihokuşu yüksekliğine çıkmışlığımız, Balıkçının Gök Gemisine
     binip de

Arkamızda izler bırakarak gökkuşaklarından
Savrulup durduğumuz bir adadan bir başka adaya
Kim bilir, belki de biz yonttuktu, biz çiçekledikti bu obsidyan taş-
      larını da.

Ne ettik de yitirdik böyle kendimizi
Ölüm ne, dirim ne, bilmiyoruz anlaşılan

Kimimiz bir ateş yakıyor durup dururken, dağılan tavus tüyleri
renginde

Gecenin içinde, olduğundan da büyük kimi zaman
Sanırım böyle böyle yaratmışlar Tanrıyı da
Bir gün bir ateşin başında doğurmuşlar onu
Bir kişi doğurmuştur bana kalırsa
Sonra birlikte beslemişlerdir el ele verip
Büyüyünceye dek

Su kabından haşladıkları dikenli balıklara kadar
Bakır iğnelerinden gümüş alınlıklarına
Şimşekten göl perilerinin şarkılarına kadar
Portakaldan bir uzay kabuğuna
Nerde ne varsa (o zaman her şey dediğimiz çok azdı)

Şimdi kocaman kentlerde kimseler uğraşmıyor onunla.

Baksana, ey mihokuşu, baksana
Gözlerinde senin kadar küçük
Senin gibi uçuşan dünyamıza.

Bilmem hangi ülkelerden getirdikti bu rengârenk kolyeleri de
İlk başta kadınlarımızın gözünü alan
İmbatla birlikte gündüzleri
O acayip ülkeleri yansıtan boyunlarında

Sonra bir yatakta yatma hamurunu yoğuran (iğde kokuları
arasında)

Çocuklarımızı doğuran

Onların cam kırıkları gibi parlayan gözlerini

Tırnaklarındaki ilkyaz renklerini

Ve kim bilir ne kadar zaman geçti ki aradan. Şimdi

Bizden de büyük çocuklarımız. Elinde asma bıçağıyla

Gördüm geçiyorken birini. Saçları

Ben nasıl taramışsam öyle duruyordu başında.

Ve yaşadım yeniden hangi günbatımında havalandımsa
Kanım iplik iplik uçuşuyordu (arasında kuşlar oynaşan)
Bir adaya inmiştim, üstüne bir nar ağacının
İri bir nar ağacının. Ve yanıp durmuştuk üç gün üç gece
Kırmızı bir şarap tası oluncaya dek. Beklemiştik
Gelsin iyi huylu tanrılar da, kurtarsınlar diye bizi
Oysa ne bir hayal, ne bir fısıltı, ne bir ayak sesi
Ne de bir gören, bir soran var yitikliğimizi
Döküldüktü denizin kıyısına çaresiz. Nice sonra
Tattım bazı balıklardaki nar ve kan lezzetini.

II

Geçmişin zonklamasıdır yüzümü suya tuttuğumda
Etimi geren mozaik

Sayısız miller katettim orada bulununcaya

Ve su duruldu birden. Balık yumurtaları, nektonlar

Çekildi herbiri bir yana

Yükseldi o derinliğin çarpıcı sesi

Dedi ki bana, insan

Bir bilgin de olabilir, ceketi omzunda

Bir ruh da.

Ve dal yonta yonta büyütülür. Bir tükeniştir inmek anılara da

Geçmişin balkımasıdır su

Yaşamın giz geçirmez örtüsüdür toprak

Ve sen istersen şapkası yana kaykılmış

Bir ozan da olabilirsin, bir altın arayıcısı da

Hele bir üveyik ölsün içinde, bir tarla kuşu havalansın

Saburluk, o yaman bitki çiçeğini adasın

Altın

Cömertçe gösterecektir yüreğini sana

Şiir

O da.

Ey Güney’in büyük ozanı, taşları çizen ayaklarından öğrendim

O büyük dünya sıkıntısını

Bir deniz fenerinin dibinde

Sorma bana, nereden geldim, neyim diye

Anlaştık işte seninle, konuşmasak da

Sevgiler tutkular devrimidir benim tarihim de.

Çünkü mızrak çürür ergeç, kan rengini yitirir
Kaleler yıkılır bir bir, bayraklar solar
Vuruşmak eskir
Ama aşk

O durur, aşk her yüzen geminin su kesimidir.

Çok denedim, karanfilin sapı suya deyince

İçimde biri vurulur sanki

Yeşime oyulmuş bir diriliş olur bir de

Çalınır her sabah kapımın zili

Açarım: ben haziranım

Yaşamak, süresiz yaşamak eğilimi belki.

Ey bir kelebek, ey bir damla çiyin karışık rengi
Ey Güney’in büyük ozanı, sen
Ey bütün okyanusların ölümsüz dili.

KAR YAĞACAK

Evet baylar bu taraftan

Yolların otobüslerin iç çekişlerin anıtına

Durmanın duraksamanın

Yoksul gözün yoksul gülünün anıtına.

Bir eğilişle başladı, elimi alnıma siper etmemle
Doyasıya baktım buz renkli bulutlara
Ne kadar büyük olursa olsun umudum
Zorunluktur umutsuzluk da bir parça.

Anlaşıldı yarın bir gün kar yağacak

Eski bir aşkın da anısına

İyidir, her şey durulunca kaygımız bütün olur

Hem nereden bileyim herhangi bir çocuk kaç yaşında.

Ne buruk bir dönemdeyiz, suyla bakarız

Bir çiçek sergisine bir panayıra

Suyla görürüz suyu ve her şeyi

Bir saçak altında buluşmanın kuğusunu da.

Bakıp bakıp bir daha yazıyorum
Ufacık defterime saat kayışıma
Ve bu kentin gül renkli armasına
Bir daha.

Anlaşıldı yarın bir gün kar yağacak
Bir çorapçının gözlerine kollarına
Kedi gibi yumuşak bir çarşının
Bir türlü bitmeyen eşyasızlığına.

Kar yağacak

Sevdim mi sevildim mi bir vaktin orasına.

KUŞ SÜRÜLERİNDEN BİR DUVAR

Eskişehirli bir tüccar tanırdım, bıyıkları
Gereksiz konuşan bir adamın sakarlığında
Enfiye çekerdi, bahçesindeki gülleri anlatırdı
Çocuksu yüzler bırakırdı birtakım ambarlarda

Sonbahar böyle geçerdi, o tüccarın sıkıntısı gibi
Deniz kıyılarında, hayvan leşleri arasında
Kış sanki iyi geçecek, bakıp duracaksın
Yılbaşında eski bir sevgilinin gönderdiği bir karta

Niye mektup yazmıyorum eskisi gibi
Kahverengi bir şeyler oluyordu mektuplarda
Yaşlı bir korsanın öğle uykusu doluyordu
İçime ve uykusuzluğuma

Kaypak bir haritam var şimdi, önüme seriyorum
Birbirine karışıyor Avrupa ve Asya
Bütün kara yollarında ölüme yakın bir şey var

O       kadar yaklaşığım ki şu ölüm duygusuna

Okyanuslardan hiçbir şey anlamıyorum

Küçük denizlerde yaşadım da ondan mı acaba

Değilse neden bir türlü ısınamıyorum

Yoksa büyük acıların kaptanları mı dolaşır okyanuslarda

Ey büyük kaptan, Bodrumlu sarmaşıkçı

Ey gün günden yüreğimi kanatan ada

Bir yer istiyorum üstünde, doğduğum bir yer olsun

Ve uzun yollarda hiç konuşmayan şoförlerin yanında

Ey orman yollarındaki su sarnıçları
Duyuyorum içinizdeki eski ses yüklü plaklarda
Ölümün bitmiş yasını, sevincin yok olmuş fırtınasını
Sözlerini çok değişik aşkların da

Eskişehirli bir tüccar vardı. Var mıydı
Duygular, zamanlar da bir çeşit insan mıydı yoksa
Kuş sürülerinden bir duvar
Hangi kuşu çeksem ölüyor avucumda.

NACİ İLE TURGUT’UN AKŞAMI

Saçlarını taramayı unutma

Yüz yıl sonra böyle kalacaksın saçlarınla

Akılda olmayan her mevsimin yazarıdır
Yeni açılmış sigara paketi gibidir her şey ona
Etini ve ağzını karıncalandırır

Üç yılda bitirdi bir şemsiyeyi

Kendini yerleştirdi sapma

Bir de bir gökyüzünü hiç mi hiç anlamadığına

Akşamı nasıl istersiniz — nasıl istenir akşam —
Bir kaşımayla kanar yaranız
Bu sizin akşamınız. Sonra..

Bir odam var, diyordun, yeni bir kalem almıştın
Akşamını sakladığın

Onun o kış yürüyüşleri yok mu
Hemen tanıdın

Yürüyüp kayboluncaya içinde bir kasımpatının

Ey uzak ülkelerden gelen kartlar
Dünyalı ve dünyasız bütün mektuplar

Ey yağmur olukları, ey pencereden
Bazı kâğıtlar atan adam
Akşamını yollamak için
Yolculukta ondan bundan adresler alan

Konyağın, yeşil koltuğun.

METİNİN AKŞAMI

Bir soğuk kış akşamına, bir tütün kesesine
Bir lokantanın çiçeklere bakan penceresine
Bir paket sigaraya, bir kibrite
Bir satıcının metalsi gözbebeklerine
Bir ormanın unutulmasına, bir kulübenin
Belki her şeye

Balık avına, su korkusuna, askerliğe
Matisse’in bir resmine
Ve fotoğraf makinesine, su kesimine
Bir şiirin küçük oğlu olmaya
Mesela mesela apansız bir aşk özlemine

Karpuzun ikiye bölünmesine de
Günün sarı bir çiçeğin yolunuşu gibi bitmesine
İskele kahvesine, domino seyircisine
Sinirlerini boyayan her şeye

Belki bir şeye daha

Sabahın ilk biblosu uzunca boylu bir allaha.

ŞAHİNİN KOPARDIĞI ELMAS

I

Bir zamanlar hep fotoğraflar çekerdim

Bütün gün orda burda dolaşıp

Gemi yolcularını, liman meyhanelerini

Çan kulelerini, düğün törenlerini, kız kardeşlerimi

Göğsünde döğmeler olan bir dilenciyi

Güllerden ve deniz kızlarından

Sonra el olan ama parmakları olmayan denizi

Yüz olan gözbebekleri olmayan

Eski fotoğrafçı dükkânlarında çizgili mayo giymiş kadın fotoğraf-
    larını hep yeniden çekerdim
Bir saatçi vardı, adı Saharyan mıydı ne, onu da
İstanbul’u ve bu kentin hiç kimsenin bilmediği armasını
Bir sokak bileyicisini

Ellerinde bukinalarıyla uçuşan melekleri (eski taş binaların üstün-
de)

Ve balkonda üç güvercinin bir sülünü yiyip bitirişini (yani olağa-
nüstü her belgeyi)

Daha mı neyi

O kadar çok şeyi ki, her neyse

Bir gün bütün bunlar bana ucuz geldi.

Sonra bütün bunlar bana ucuz geldi
Attım fotoğraf makinemi bir yana

Vurdum sokaklara kendimi (ara sokaklara, çıkmaz sokaklara, İs-
tanbul denizinin mavi bir kapı gibi açılıp kapandığı)

Ve dolaştım eski Bizans meyhanelerini bir bir
Ağzımda sönmeyen bir sigarayla
Nemli, küf kokan sütunların dibinde hemen
Adamlar gördüm, yürekleri gözlerine taşan adamlar

Boşalan oradan da gözyaşı gibi

Tam gözyaşı gibi (öyle diyorum, çünkü yasları eksikti, silinmişti
kaygıları da, acıları desen, yoktu ki. Yani bir gözyaşıydı ki, şa-
hinin boşluktan kopardığı elmas, kaskatı, gene bir elmasla ke-
silebilen ancak)

Ne dualar geçerliydi onlar için, ne de

Dünyayı sanatıyla öğrenen bir gökyüzü işçisinin bilgisi

Hiçbiri

Ve anlattımdı efsanesini onlara
Suya yeni indirilmiş bir teknenin
Nasıl filizlere boğulduğunu. Ve sonra
Dedimdi, kaynağıdır mutluluğun insan da
Kuruyup kalsa da bir ağaç gövdesi gibi
Ve ardımdan kirli bir su birikintisi beni
İzledi durduydu sanki yıllarca.

Ey Galata rıhtımlı sonbahar, ey gök kuyusu!

Ölü bir martıyı tekrarlıyordun boyuna
Ağzında güneşten bir solucanla
Düşürüp yükseltiyordun onu
Sen, dişi kent, sense

Az kalsın dişi bir şiir yazdıracaktın gittikçe azalan yaşıma
Ayaklarımı denize sallandırarak
Gözlerimi bir deniz kuşuna doğru uzattıkça
Tuba ağacından kesilmiş iki dal parçası gibi
Yazdırıcaktın nasıl olsa, yazdıracaktın da...

II

Anımsıyorum şimdi, bir Akdeniz seferinde yapayalnız kalmıştım

Yıl bin dokuz yüz elli altı

Aylardan nisandı olsa olsa

Ne param vardı ne satacak bir şeyim

Gerçi gemide yatıp kalkıyordum ama

Takmıştım aklımı bir kere

Tahtadan bir Ren geyiğine

Gene tahtadan bir Truva atına

Bulmuştum kafayı çoktan: “Hey, çocuklar!

Bilen var mı, neresidir Truva?”

Demeye kalmadıydı gül yaprağı kemiren birisi
Taktıydı bir gül yaprağı yakama
Bir başkası kapıya sürüklediydi beni
Ve dediydi, “İşte,

Çenenin şurasında Truva!”

Hani yüzyıl yaşar da insan, nasıl

Unutmazsa taşın üstünde seğirten bir karıncayı

Kayan bir yıldızı göz açıp kapayıncaya

Unutmadım işte bunu da

Kan içinde kaldıydı ağzım burnum

Doğrusu dövülmeyi sevmesem de

Aklımdan bile geçirmezdim dövmeyi

Oysa gemiciler icat etmiş derler keyfine dövüşmeyi

Yalan!

“Sandal ağacı gibi olacaksın

Üzerine inen baltayı kokuna boğacaksın.”

Ben böyle öğrendimdi üvey babamdan
Hayal meyal hatırlıyorum gemiye döndüğümü
Rıhtımda bir iki sarhoş tayfa:

“Arkadaş tayfanın sarhoş olmayanı kurumuş dal gibidir
Gece karşına çıktı mı uğursuzluk getirir”

Güç halle kaçtımdı oradan da
Yırtık mavi gömleğimse rüzgârda
Köpürüyordu denizin bir parçası gibi

Ve burnumda o yabanıl kan kokusu
Kan! dedimdi kendi kendime, kan
Ne zaman çıkmaz ki yüze fırsatı yakalayınca.

Zamanlar geçti aradan, yıl bin dokuz yüz kırk iki
İçimi tüketen bir şenlik vardı İskenderiye’de
Kim bilir, bir başka yerde belki de
Gece yarısıydı, ellerim
Çılgınca kanıyordu

On parmağımdan akan kan on ayrı renkte
İçimde yakalanmaktan korkan bir gölge kuşunun nefesi
Tüyleri kahverengi eflatun
Boyu elli santimden fazla

Çırpınıp duruyordu. Sözlüğe bakmıştım da daha sonra

Yani şenlikten kurtulunca, tükenmekten

Bir gölge kuşu sahiden vardı

Ben ki gerçekle yiter, düşle ayılırdım hep

Bu çelişken yaşamım beni hiç bırakmadı

Sabaha doğru usulca havalandı oradan

Kaybetti sanki kumarda, var mıydı içimizde kumardan anlayan.

Ey Gülistan sokağı, bir tomar gazete unuttuğum ev

Yıl bin dokuz yüz otuz üç

Vurup da kapını çıktım dışarı

Dönüp arkama bakmadım bile

Taşıdım aylarca yalnız

Bağayla kaplanmış bir duvar saatinin tik takını
Öyle ya, bana sorarsanız terketmeli insan yaşamı
Ölümü göze almadan

Ve anlamalı bir ağaç gölgesi gibi durmaktaki sakıncayı
Gitmek

Durmadan gitmek

Ne ölümünü bilsinler ne yaşadığını.

III

Bir gün bir su birikintisinde tanıdım sakallarımı

Gözlerimi, o yaman kuşkuyu daha sonra öğrettiler

Tuba ağacından kesilmiş iki tek dalı

Bilmem ki, tutmadım hiçbir fırtınanın da hesabını

Ne şiir yazdım gittikçe azalan yaşıma

Ne de giz diye sakladım umutsuzluk için yazdıklarımı

Keşfe çıktım doğup büyüdüğüm kenti yeniden

Tırmandım genelevlerle dallanan sokakları

Bozuk plakların, eski püskü eşyaların üstünden atladım

Kâğıt oynadım hiç tanımadığım adamlarla

Zar attım

Ve imrendim o kuleyi yaptıran adamın işaret parmağına
Sinemalara girdim (bir filmin ortasında ya da sonunda)
Oturmadım bile çoğu zaman
Girdim ve çıktım

Doğrusu hiçbir şey anlamadımsa yaşamımı anladım

Öyle hep kesik kesik olan, karışık olan

Ve utandım galiba sabahları demli çaylardan

(Ki mavi bir taş sıkıştırırdım dişlerimin arasına hırsımdan

Denizler, açık denizler

Daha doğmamış olurdu dünyanın sıcak karnından.)

Bir sabah da Bizans paralarına baktım antikacı dükkânlarında

Gözyaşı şişelerine, pesüslere baktım

Tutuldum bir tasvirle kedi gözünden bir heykelciğe

Onca yıl sonra Truva atına tutulduğumdan

Ama hiç mi hiç gereği yokken bakır bir madalya satın aldım

Bilmiyorum ne yaptımdı o madalyayı ben

Ya birine verdimdi ya da bir arsaya fırlattım.

Bir gün de bir cami avlusunda güvercinleri taşladım
Gözleri kör bir kadın mısır satıyordu
Ağlamak istedi ben güvercinleri ürkütünce

O       an düşünmedimse de sonradan aklıma takıldı
Gözleri kör bir insan nasıl ağlar diye.

Son olarak üstünde bir taşın
Oturdum saatlerce.

DÜŞ SUDA

I

O       zaman neydi, eskidi sandıktı gölü
Kapı önlerinde söyleşen kadınları
Boyasız bir sandal sazların içinde

Nasıl koyverdik sonra kendimizi
Görünce suyun dibinde
Boğulmuş beyaz kenti

Gene de

Göz açıp kapayıncaya dek gittik geldik
Üç kişiydik üçümüz de
Geçmişe uzanan üç ayrı gün gibi.

II

Sevindik görünce birden
Limandaki eski tekneyi
Koştuk yokuş aşağı bir süre
Yakalanmamak için
Geceyi anlatan ishakkuşuna

Sabaha benzedik tahta iskeleye varınca
Suya

Yıkıldık. Üç kere kımıldadı koy
Ödünç aldığını sandı bizi
Demirledi göğsümüze eski tekne
Suyla sabahın göğsüne

Oysa biz

Çarçabuk geri döndük geldiğimiz yere
Üç kişiydik üçümüz de
Öldük ve dirildik

Hani unutmuşuz da yolumuzu, birine
Yol sorar gibi

Demirin tırnakları kaburga kemiklerimizde.

III

Adını söylediler, ölümünü ardından
Ardından hemen ölümünü
Fısıldar gibi soyadını, ilgisiz
Sokağın bitiminde sazlardan
Şapkalar ören adama

Kim ne der artık, boş hepsi
Yüzünü yüzdürüyor suda
Buruşturaraktan elindeki saz şapkayı

Her şey, ama her şey

Yüzüyle buruşan şapkanın arasında hızla.

IV

Konuşulmaz fırtınada, çünkü ölüm
Katar özünü fırtınaya da

Neyi bekliyoruz böyle neyi
Yendik mi yenik mi düştük yoksa
Bir ufak kuş yukarıda
Sürüyüp durur gölgemizi

Çözmüşüz nasıl olsa ipini sandallarımızın da.

V

Duymuyoruz dokununca duymuyoruz
Taşlara kayalara taşlara
Nasıl kanmıyorsa yüreğimiz sevince
Sevince, acılara da

İşliyor kireçli taşını yontucu
Saat kaç, vakit ne vakti şimdi
Bırakıp da elindeki keskiyi
Sırtını duvara dayayınca anlarız

Severiz çünkü ara vermeden
Anlamaya uymayan vakitleri

Ey yerle gök arası mutlu kalebentliğimiz.

VI

Su

Vuruyor kıyıdaki gemi leşlerine
Yalıyor sokaklarını kentin
Savuruyor öfkeyle rüzgârını
Masmavi yangınından

Bir evin bir odası yanıyor yalnız
Habersiz bütün kent bundan

Bir ruh gibi yanıyor çünkü
Giz dolu varlığından taşarak
Aydınlığın içinde
Aydınlıktan bir sarkaç gibi

Sinsi bir gülüşle görüyor o
Kayığını boyuyor bir yandan da.

VII

Uzatmışlar ölüsünü kumlara
Mavi yüzlü çocuğun
Unutulmayan maviden
Hiç unutulmayan

İri bir balık asılı durur ağaçta
Dik ve bulanık

Ayrı ayrı yönlerine sonsuzluğun
İkisi de

Eriyen kar sıcaklığında
Ve ufuk

Kurtulmuş tanrıların kucağından
Uçsuz bucaksız bir yolculuğun koynunda.

VIII

Düşürdük gölgemizi suya

Ardından kendimizi

Sessizlik gibi sade, telaşsız

Hani var ya oldukça yavaş uzanır el ağlayana

Yüzdük bütün gün adalardan adalara
Hiçbir şey düşünmeden. Yalnız
Akşama doğru bir demet mavi süsen topladık.
Sunmak üzere bizi yaratan ozana

Düşüyüz mavi dudaklı büyük ozanın

IX

Öyle yorgun ki kentimiz
Düşlerden ve söyleşmekten
Yok duyacak kimse sesimizi

Gönderdik göndermesine, yüzümüz

Oradan da

Yok olarak geri geldi

Sesler, şarkılar.. alışkanlık elbet.

X

Yok düş kuracak vakit bile

Her şeyi bir yana bırakıyoruz söylene söylene.

GÜL DÖNÜYOR AVUCUMDA

I

O akşam söylediydim ona

Gördüm Hümakuşunun iskeletini

Haber de saldıydım Pegasos’un sırtındaki ozana

Seyretsin diye ölümün bu sırça gelinliğini

Duyan da var bunu duymayan da.

O gün bugündür ıslık çala çala
Gelip geçiyor kapımın önünden
Konuşuyoruz da arasıra. Geçen gün dedi ki
Farketmez gözyaşı kimseyi, ruhsa
Başıboş bir deniz gibi anlamsız yatar
Kocaman bir ıssızlığı yonta yonta.

Anlattı sonra uzun uzun.

Nasıl onardığını eski tekneyi
Nasıl kalafata çektiğini, boyasını

Hangi dağ çiçeklerinden kardığını. (Bir çocuk dişi gibi parladıydı..
Çekmişti onu kırmızı bir akşamüstünün dişetlerine. Ya direkle-
ri? özenli bir kılıfa girer gibi girmişti göğe. Doğrusu görkem iki
parmak arasında büyüyen ama hiç gölgesi olmayan uçsuz bu-
caksız bir bitkiydi. Giz olmayan bir gizdi belki. Evleri dolaşan
cinsiyetsiz bir tanrı da olamazdı ki. İnandıydı bu yüzden kanı-
nın tekneyi dolaşıp şafakları çevirdiğine. Ve gördüydü yer de-
ğiştirdiğini gövdesiyle teknenin böylece ruh olduğunu anladıydı
bira köpüğü gibi altınsı altınsı parlayan tahtalara. Ve yetinme-
di. Bir öğleüstü konservesini yedi. Çekti bıçağını sapladığı

yerden kaldırdı havaya. Birden parladı bıçak dünya zamanın-
dan başka bir zamanla ve noktalandı uzayın çilekleri işbaşın-
dayken. Besbelli bir uzay tapınağındaki ilk duaydı bu. Ve sey-
retti uzun uzun tarihte yeri olmayan bu titreşimi. Bir şey ki ar-
tık birdenbire her şeydi. Ve yazdı bordasına İki Parmak diye
iki Parmaktı çünkü teknenin ismi.)

II

Ey iki elle iki el arasındaki çaresiz vakit
Yıkanmış çekmiş çamaşırlar gibisin
Azsın, öyle çok kıyılısın ki genişliğime
İçinde asfaltların dondurmaların eridiği bir salı
Mühürler gibi kazılmış çarşambanın üstüne
Tuz uzun, bakışlarımsa bir avuç tuzla orantılı
Tam yüreğimin hizasında o otel
Bir otel ki sabah akşam buruşturan kıyıyı
Dönüp dönüp arkama baktığım işte
Severek bir ıslak battaniyeyi belki
Didiklenmiş bir saati, yıpranmış
Tırnak uçlarını ve her şeyi.

Oysa ey denizlerin ıslak geçidi
Her yandan sızan şeridi akarsuların
Balığın dil bilmeyeni ben
Neden hep tuzdan anlardım o zaman
Tuzdan mı, evet tuzdan
Denizin merasından yani.

Uzat elini artık, kutla kendini
Götür bir bardak sonsuz suyu ağzına
Bak

Gördün mü, hem de nasıl
Bir gül dönüyor öteki avucunda.

III

Ağrıtmayan böylece dindirmeyen o sabah
Puhukusu muydu, neydi, öttü uzun uzun
Biçimini vermeye çalıştı bir yıkıntıya
Biz geçince dönüp baktı arkamızdan üç çocuk
Üçü de

Bir tahta perdenin önündeki ömründe
Gözleri dümdüz, kireç kuyuları gibi
Bir yanıp bir sönüyordu umuda ve ezikliğe.

Farketmez deniz de gözyaşını, dedim ustama
Ve gözyaşı denizi

Ey göstergelerin en güzeli, göster ki beni
Ben ıssızı yonta yonta gürültüler ederim
Kendimi yonta yonta dağılan bir mermerim

O sabah demir atmış bulduk
Tekneyi bütün kıyılarda.

AKDENİZ SALGINI

      Halikarnas Balıkçısı ’na

I

Öyle bir alaşımdır ki seninle deniz
Bir açık deniz

Bakınca hiçbir şey göremediğin
Gözlerini duyduğun yalnız

Sözlerin var, dudak izlerin yok sözlerinde.

II

Denedin ki oralarda zaman olmayı
Şimdi bir Akdeniz salgınısın sen
Sonsuz bir otobüs yolcusu gibi, tam öyle gibi
Her gün kırmızı bir bilet düşürürsün dişlerinden

Ki senin bir yerin olmadı hiç, olmayarak soldu

Diri bir sabahın eylülüsün birden

Sonra bir solgunluğun yeniden solgunluğu

Tırnakların dibine batar durup dururken

Acılardan bir acının geri tepmesidir

Sızar yüreğinden sevinç olarak

Yani eylülden

Acımaktan bir zamansın ki bazan susarsın
Çocuklar büyükler gibi konuşur sefaletten.

III

Omurgasını kırmış bir balık yatar
Seninle denizin üstünde
Öpülmüş bir dudak gibi

Derinlerden derinlerdedir yüreğinse

Okşar gizli gizli deniz kızlarını

Dondurulmuş güneşlerin içinde
Öpemezsin, dudaklarını duyarsın yalnız.

IV

Sonra sonra yapıştırılmış pullar gibisin, öylesin
Üstü uçaklı zarflara

Ve alanlara tutturulmuş, çiçek sepetlerinin

Kenarındaki kartlara

Bir gider bir gelirsin, gider gelirsin

Hızlı bir park akışından anısal bir yığıntıya

Sayısız parmağın var, bir parmağın daha mavi
Vurursun vurursun kapılara onunla
Kapılar açıldı mı, avlular güne çarptı mı
Boşalan bir güğümsündür her umutsuzluğa.

V

İki yaprak yerde konuşur ya, o zaman

Tam o zaman bir sonbahar düğümü

Yani bir gülüşün bir çay kaşığının sıradan ölümsüzlüğü

Seni sürekli kılan

Tam o zaman

Bir limonluk hüznün olsun kal orda

Her gün kendi kendinin oğlusun

Bir nesne buluyorsun yerde, mutluluktur senin için

Denizken üzerine atılan ağaç kökleri gibi

Soyulmuş elma kabukları gibi

Boş şişeler, çürümüş hayvan iskeletleri gibi

Kekikler yemlikler arıyordun, kayalardan
Yokluğa doğru yükselerek
Çorbanı karmak için

Ama görmedik bir kaşık içtiğini bugüne dek
Olsa olsa ateşini yakıyordun yalnızlığın

Biliyorsun, bizim her türlü yalnızlığımız
Yeni bir dil olacak yarın.

VI

Uğurladık bir sabah seni
Söz vermiştin geri döneceğine
Anladık bakınca aldandığımızı
Gerilerde küçük

Kıyılara doğru büyüyen ayak izlerine

Ötelerde, ama çok ötelerde
Kocaman bir gözvaşıydın ey usta deniz
Konuşuyordun, sözlerini bulamıyordun yalnız.

KÜL

Küle Başlangıç

Puhukuşu muydu, neydi, kanatlarını toplayıp durdu

Boşluktan yontulmuş tüneğinde

Sıradan bir cumartesinde, yazılı kâğıtların

Kalemle delinmiş yerlerinde

Uzaklardan, çok uzaklardan doğmuş kıyılar gibi

Yorgun, tozlu yol kokulu kıyılar gibi

Şaşırmış kalmış da sanki deniz fenerlerine

Öyle.

Havalandı birden yayarak kanatlarını
Gözlerini gözlerinde bileye bileye
Bir düğme iliklenirken, bir yapma çiçek
Yakaya iliştirilirken acele
Ve soluk bir gülüş ki eskiye eskiye
Anılara dönerken çaresiz
Havalandı kuş ve yitip gitti
Külrengi bir tarih bırakaraktan geride.

Küle Geriliş

Hepsi kül. Ah o zaman kül başka
Yüzümü tutuyordum sığ kıyısına anılarımın
Ayak bilekleri külden adam
Bir avuç kül doluydu ağzımda.

Hepsi kül. Kirli, bulanık sular
Patlamış sonbaharın da memesi
Emzirir balmumundan bir göğü. Damlarda
Gezdirir ürkerekten pas renkli dilini
Ve döner birer birer ülkesine acılar
Saplanırlar birden soluğuma
Bilirim, o kadar iyi bilirim ki ayrıca
Ve dökülmüş saçları avuçlarında
Bir bir anımsadığım şimdi
Yanmış hepsi, kül olmuş.

Yanmış hepsi, kül olmuş

Bir trendi sanki hiç inilmemişti

Çıplak gövdeleriyle kâğıt oynayan adamlar

Ve çürük dişleriyle

Ve geçmişi olmayan geleceği de

Herkesin kendine göre bir boynu vardı yalnız

Hüznün ve çaresizliğin eklem yerlerinde

Gözleri vardı kurtlu erikler gibi

Ne zaman ki bakılacaktı bir yere

Bakılırdı hep birden bir avuç gözle.

Ve yanık istasyonlar gördüm arada
Titrek dumanlarıyla bozkırı

Kuru, kupkuru otlar yakıyordu biri. Çekerekten içine

Kır kızılı bir hanı

Han

Yıkılmış zaten o da, şurda burda üç beş duvar
Toplamış kanatlarını puhukuşu da
Boşluktan yontulmuş tüneğinde değil
İri bir pençenin tırnaktan boşalan oyuğunda
Soğuyor bilmek için yaşadığı zamanı
Oysa görmüyor önünü bile, görmüyor
Bir başka puhukuşu koysan da karşısına
Bozulmasın istiyor kül, anlaşılan
Hiç bozulmasın

Ah her yanda küller her yanda.

Külün Doğası

Vermediler kapının önüne düşürdüğüm

Sararmış yarasa iskeletini

Bir denizci vermişti bana çıkarıp da boynundan

Kapkara bir kasketi olan

Her limanda birkaç kere unutulan

Hemen hemen parmaklarıyla konuşan bir denizci

Ürkütür demişti azılı fırtınaları

Ve yırtıcı kuşlarını açık denizlerin

Oysa ne kuşlarla boğuşmuşluğum var bugüne kadar

Ne de fırtınalar gördüm azılı

Yaşadım günsüzlüğümü ve saatsizliğimi durmadan

Bazen bir sözüm oldu, sonra o sözün külü

En çoğul

En yaygın

En ne zaman külü.

Ve dedim, anlaşıldı, küllerin doğasıdır yarasa
Bütün küllerin

Elbette yalan denizcinin konuştuklarıysa.

Sızar Kül

Sızar saçaklardan, su borularından

Camlardan, kapılardan, yangın merdivenlerinden

Bir dönemeçten, ayaküstü konuşmalarından

Sorgulardan, alışverişlerden, pazar gürültülerinden

Bayraklardan ve gemilerden

Kıyılardan, varoşlardan

Bundan böyle konuşulmayacak bir yaşantıdan

Sanki bir benzin istasyonundan

Geride kalan bir benzin istasyonundan

Bir tankerin güvertesinden, hüzünlü bir benzin kokusundan

Bir menekşenin iki tek boyutundan

Garlardan

Bir gülün bir boyutundan
Bir duvarın duyarsızlığından
Yokluğun bir daha yok oluşundan
Ve kulak çınlamasından

Bir kentin resimli bir balon gibi patladı patlayacak olmasından
Üstünde bir yüzün yarısı olan bir puldan
Ve tutkal kokusundan
Tutkaldan

İsayı sırtından gökyüzüne yapıştıran
Fişlerden, bankalardan, kesilen makbuzlardan
Bir hayvanat bahçesinden
Bir yalvaçın ağlamaklı fotoğrafından
Bulaşık sularından, çöp kutularından
Parklardan parklardan parklardan

Bir homoseksüelin kırmızı kazağından
Oksijenli saçlarından

Vitrinlerden, mağaza patronlarından, sokak satıcılarından
Çanlardan

Bir doğurmamışlıktan, bir doğurma korkusundan

Yaşama korkusundan

Çelenklerden ve cenaze levazımatından

Bir ölüye kadar

Her şeyden.

Külden Adamlar

Bir saat ne kadar yaşar bir eskici dükkânında
Bir ırmak bir taş köprüye sarmaşıksa.

Koşar bakışları külden adamlar
Ordan oraya

Soğuk etlere, sosislere, yumurtalara

Konservelere ve jambonlara

İtişirler, üşüşürler, saatlerine bakarlar

Koşuşurlar masalara, bardaklara, ayakta durmalara

Bir sosisli sandviç peynirli bir sandviçle

Bir işaret parmağı bir başka işaret parmağıyla

Bir ceket bir kazakla

İki düğme birbiriyle.. Sonra

Yavaş yavaş çiftleşir kalabalık

Yağlı kâğıtlar, cigara izmaritleri, ruj lekeleri kalır ortalıkta
Ve doğar ıslak ceseti külün
Bir daha doğar

Kurudukça savrulmaya başlar havada.

Her şey kül için! her şey kül için! her şey!

Bağırır bakışları külden adamlar
Toplanır tüneğinde puhukuşu da
Ve bakar bunca zamandır geldiği yola
Yorgun, tozlu yol kokulu yola
Açar kanatlarını, saldırır ötelere yeniden
Bu külle sıvanmış kentten
Dalar boşluğa.

Ah her yanda küller her yanda.

SONRASI KALIR
(1974)

Meflıaret Cansever’e

SU

Bir gün, bir uzun gün hep denize baktık
Miller ve ağırlıklar bitti
Gelip geçmeler bitti, gemilerin
Beyaz ve kocaman gövdeleri
Gözün kahverengi suyuna geldik.

Palamutlar yaktık, çalılar her zamanki gibi

Süsledi bizi bu ufak değişiklik

Çok ağır bir şeydi gün dörtgenleri üstümüze düşen

Aydınlıktan kopan aydınlıktan kesilen

Ağır mı ağır

Kaldık ne kadar kaldıksa böyle
Sonra gün diye bildiğimiz ne varsa akıtıldı
Duvarlar, sarmaşıklar, evler akıtıldı
Güneşler, hızarlar, kıymık taneleri
Vinç sesleri, çekiç sesleri bir bir.

Sokağın bitiminde dönüp arkama baktım
Her şey nasıldı diye
Sundurma hazin
Çarşı kararsız

Düzlerde yarlarda tepelerde
Kurtlar, tavşanlar, yılanlar erimekte
Herkes dünyayı bir yanından onarıyor sanki
Meltem belli belirsiz bir şeyleri kıpırdatıyor
Gözümü kapatıp baktığımda
Sudur gün.

Ah sudur, ne yandan baksam sudur

Suyun imgesi sudur

Trenlerin kalktığı her yerde

Bavullar sudur

Bir gün Erzurum çalkantısı

Öbür gün bir Konya pası

Manisadan görünen İstanbul kıyıları

Çantası açık duran bir kadının anısı ve

Dudak boyası

Ardahanlı bir kartal

Kızılcahamamlı bir pirinç

Tülbentler, yazmalar, krepler

Hep sudur

Askerin son defa memleketine baktığı
Yüzünü çevirince bir bardak gibi düşüp kırılan memleket
Ve gemilerin ağır ağır limanlardan çıktığı
Ah sudur.

Bir gün, bir uzun gün bir aynanın önündeyim
Kirpikler ve saçlar bitti

Gövdem duvara sürte sürte inceltilmiş bir nesne gibi
Dalgın ve uzun
Uzun ve sisli

Ben ki gövdemle tattım gövdemi, iyi bilirim
Bir hurma, bir başdönmesi
Kokusu başdönmesinin

Güzel kaplar aldım bu yüzden, ne kadar güzel kap varsa aldım

Bilmek için suyumu

Ve hazırlıklı değildim ve bildim

Ben suyun bir dakika durduğu

Durunca boğulduğu bir yerdeyim.

Bir kilimi yere sermek kadar güzel ne var
Sonra püsküllerini düzeltmek kadar

Ya sofraya dilim dilim kesilmiş bir domatesi koymaktaki görkem
Kamyon sürmek yükünü bilmeden
Ve ikimiz bir akşamüstü sırasında

Ve akşamüstünün Anadoluya giden bir otobüs gibi kalkması sıra-
sında

Dağlarda, tarlalarda, köprü altlarında

Sazların, taşların, yosunların arasından geçerek

Bir akik gibi yansıyaraktan hem de

Kırmızı bir karpuzun doğum sancısına

Su akar ben akarım

Ben akarım su akar

Vakit yok bakışmaya

Günlerden suya.

ELMAS YÜKLÜ BİR GEMİ

I

Yeniden bulduk tapınağımızı. Başlıyoruz
Çevirmeye ağır ağır sayfalarını günün

Gökte kuş sürüleri, su kabarcıkları gibi öyle, biri çıkıyor, biri sö-
       nüyor ya da yer değiştiriyorlar aralarında
Belli belirsiz

Yüzümüzde düş gölgeleri, menevişler
Kavuniçi ve beyaz, kavrayıcı ve keskin

Gök sırça gibi dökülüyor, omuzlarımıza, havlularımıza, paletleri-
        mize, güneş gözlüklerimize
Sarıp sarmalıyor bizi

Mimarsın, diyoruz ona, hışımla söylüyoruz bunu, dilimizin üstün-
        de kaydıraraktan kelimeleri
Herbiri bir akide lezzetinde

Mimarsın işte, bizim uçsuz bucaksız mavi mimarımız
Hafifçe kararıyor, kısa bir süre ama, usta bir gravürcü olup çıkıyor
          o zaman da

Usta bir gravürcü bilir kanı, bir toprakaltılığı, evin süt beyaz ya da
kahverengi anlarını
Odur insandaki çelişkiyi kazıyan, yapraktaki ormanı, bir uzaklık
örgüsünü, uzağın katsayısını
Ve odur kendini ortasından yarıp çıkaran tanrıyı tanrısızlığı ve yal-
            nızlığı

Sırtımızda lekeler bırakıyor, yer yer de çizgiler (kûfı, çivi, dövme,
doğal ve gelişigüzel)

Bileklerimize altın varaklar serpiştiriyor (ince, ürkek, dışavurum-
lu)

Ve göğsümüze (yaprak, lale, bazen de haç biçiminde)

Haç! gök ve kum kokulu, zeytin ve hurma ağışlı, yağ kıvamında
kirli bir akarsu kadar da oynak

Yattığımız yerden görüyoruz bunları. Kuyumcu o
Çoğu kez kuyumcu (İstanbul hanlarının daracık odalarında gölge-
      leşmiş gibi. Akşama dek odasından çıkmayan, çişi gelince ara-
      da bir.. kollarını hiç sallamadan)

Gerekli olanı ayırıyor, eritiyor, kalıbına sokuyor, karşısına geçip
bakıyor sonra

Süslü papaz elbiseleri işleyen bir nakışçı da (Ayvansaray’da, yarısı
güneşin kıskacındaki bir evde, çocukları olmayan sesleri çıkma-
yan olsa da)

Bursa’nın kamyon geçmeyen bir semtinde şadırvan yazıları kesiyor
Gök bu

Çocuğun birini kayısı gibi tutup bırakıyor
Kadının birini

Dudaklarını ağaççileği gibi ışıldatarak

Yeni doğmuş bir kanguru yavrusu bazen de (pembe ve ıslak)

Her saat başı bir güneş çıkarıyor karnından

Bir güneş yavrusu

Kulaklarını dikerek

Öfkesi yalan

Ve aldatıcı

Yunanlı, kalın sesli bir şarkıcı gibi eğilmiş santuruna bir de, işitil-
medik parçalar çalıyor. Hiç değilse Jamaica’lı bir serseri, Lond-
ra barlarının altını üstüne getiren (hişt! evet, en çok da ellerine
tutkun ve yumruklarının masanın üstünde duruşuna öykünen
ve Sudan çekirgesi gibi hem teklikten hem kalabalıktan arta-
kalmanın suretini çizen)

Onu ne zaman gördük ki zaten tam olarak
Ne zaman
Gök biziz

Sonlu ve sonsuz tapınağımız bizim.

II

Dalgın kuşlar var üstümüzde, kanatlarını yayarak süzülüyorlar oy-
       nak kavisler bırakarak arkalarında
Gagalarından mektup gibi geçiyor boşluk

Ve sessizlik bir yüzük taşı gibi parlıyor, gözlerimizde, dudakları-
       mızda, yanık sırtlarımızda
Parmaklarımızla konuşuyoruz biz de, işaret daha çarpıcı, tapınır
        gibiyiz bu yüzden
Çok gerilerde, bilincin ve bilinçaltının da gerisinde, bize hiç veril-
          meyenin
Boşluk bu

Ölü gövdenin küçük mezarı
Bir çift kiraz iliştirmiş de sanki mermerine
Bazen tek bir kuşu alıp götürüyor götürüyor
Yaldızdan bir sınır taşma bırakıyor (göğün yakamozu bu da)
Aramayı unutuyoruz birden, herhangi bir şeyi, şurda mı, burda mı
           bakmıyoruz bile
O kadar az, o kadar ortada her şey çünkü
Ve soruyoruz kendimize: bir şey mi aratmak istiyordu bize boşluk
Bilmediğimiz bir şey mi

Bunu bir çocuk yeni kopardığı bir dal parçasını ruhuna batırarak
           anlatıyor
Anlatmış oluyor belki.

III

Elmas yüklü bir gemi geçiyor kıyıları iterek
Parmağını daha iyi göstermek için çenesine ustaca koyan birinin
       parmağı gibi

Kentleri yansıtıyor, yasları sevinçleri yansıtıyor, hepimizi bir bir
Çoğalıyoruz elmastan

Birbirimizden çoğalıyoruz; sonlu ve sonsuz birbirimizden

Bir yaz akşamı gibi, kesilmiş domatesin buğusu gibi, ezilmiş tuğla-
       nın asfaltta yayılışı gibi
Günbatımının...

PAS

Duvar diplerinde ve sakınaraktan
Duvar diplerinde ve alacakaranlıkta
İyi yenmemiş bir kiraz çekirdeği gibi yıprak
Gidip geliyorsa durmadan

Gücenik bir köpeğin bir okul şarkısını anımsattığı gibi
Gidip geliyorsa

Ve çocukluğunun bir düğme kadar delik yerinden bakılırsa
Gözleri bir çağla çekirdeği gibi beyaz ve kocamansa o zaman
Gözleri iki safran ipliği şimdi.

Ve güneş kar topluyorsa bakışlarından
Biz ki utançlı bir kar seyircisi
Sen bak ki o beyaz karın kırmızı
O beyaz karın ürkek

O beyaz karın utanaraktan geri geldiğini
Seyrediyorsa susarak

Biliyordur tam göğsünün altında yaşar gibi
Biliyordur ki bir eylemdir yerine göre susmak.

Duvar diplerinde ve sakınaraktan
Bütün paslar kabarıyor bir bir
Ağzın ve dilin ve parmakların pası
Yüreğin ve bilincin

Bak işte, patlamış kentin su boruları da

Duyduğu bir çürük su şırıltısı

Ki hemen geliyor aklına

Bir şarkı ne zaman güzel değildir

Sonu olduğu zaman

Sonu yoktur çünkü güzel şarkıların

Kimse bir şarkıyı sonuna kadar söyleyemez
Nasıl ki ölüm öldürenlerinse
Ve korku korkmuyor görünenlerin
Şarkı tersine

Tut ki kırgın bir menekşeden sapmıştır onun yüreğiyse

Hem de bir menekşeyi yeniden icat etmiş gibi

Gererek yapraklarını

Gererek gözkapaklarını

Yumruklarını sıkarak

Ağlamayı unutmak için.

Duvar diplerinde ve sakınaraktan
Bir akşamüstü sırasında
Saygı anılarınıza

Saygımız ki bir kuşun yarası kadar derin.

SAATE BAKMAK

Varsın her şey sonraya kalsın
Sonraya, en sonraya

Sözgelimi iki bin altı yüz kırk bir mil. Bir papatya ne kadar uzağı
        görebilirse
O kadar yakın kalplerimiz birbirine
Ölü bir denizi bile bir tartışmaya çevirdik
Kayaları taş devrine göre ölçtük biçtik
Kalemlerimizi kesilmiş çiçek sapları gibi attık
Kapıları açarken birbirimize ağladık

(Ne kadar da çok severmişiz birbirimizi
Sahi ne kadar da çok severmişiz
Yıllarca, yüzyıllarca öpüştük
Sigaralar tuttuk, içkilerin en iyisini sunduk
İstersen bu gece burada kal, dedik
Sağlığımızı sorduk, bir sürü ilaç adları saydık
Sık sık görüşelim, olmaz mı, dedik
İyi bildiğimiz ne varsa yaptık, ayrıldık
Ortada

Her zamanki gibi bir karanfil kaldı.)

Köşedeki tütüncü silaha çevirdi sigaralarını

Ödemesi çok güç sigaralara

Manav yarı anlamlı güldü biz geçerken

Eriklerden, çileklerden, o canım kirazlardan bile utanmadan

Hani o çocukluk küpesi olan kirazlardan

Hani rengi içimize göre değişen: mor, mavi, pembe, sarı

İlk defa merhaba dedi bir balıkçı

Çırparaktan elindeki suyu ölgün bizlere

Sigarası dudağında: merhaba!

Ya peki biz ne dedik, ne dedik

Yoldaki bir taşı şöyle bir kenara koyduk

Yakamıza rastgele bir çiçek iliştirdik

Su satılan dükkânlara baktık, yüzümüz cam cam ışıdı

Ve leylak kokuları gibi kendi kokumuza uzandık

Köşeyi döndük, bütün köşeleri hızla döndük

Su birikintilerinin ağaçlandığı eski bir sokağın tarihinde

Şöyle yazdı:

Her şey sonraya kaldı.

Ey ayaklarımızın dibindeki yoksul gül
Gölgesi yüreklerimizin

Öfkemiz sevgiye benziyor şimdi, sevgimiz öfkeye
Ve tartışmaya çevirdiğimiz deniz ölüler bırakıyor
Çıplak ölüler

Birbirine kenetlenmiş çöpler halinde.

Bir otobüse biniyoruz, sahiden biniyor muyuz
Söyle, nerde “Göğe bakma durakları”, nerde
Birinin elinde gazete ve süt
Gazete mi, evet gazete

Bütün manşetler tutsaklığı ve yenilgiyi çağrıştırıyor
Paramızı veriyoruz, üstünü alıyoruz, bozuk paralar
Cebimizde nikel

Cebimizde sarılmış ölüler halinde.

Her şey bir hızlı adım olmamaya

Ama gün gibi taptaze bir umut gözlerimizde

Saatlerimize bakıyoruz hiç yoktan

Çok uzaklara bakmaktır, diyoruz, durmadan saate bakmak
Yemyeşil bir su takılıyor akrebe, bir çavlan
Yüzü akide gibi parlayan bir gün takılıyor yelkovana
Anılardan anılardan çoktan vazgeçtik

Yaşadığımız bugün nasıl
Güzelliğimiz hangi güzellik.

Biliyor muyuz, hayır, bilmiyoruz da

Acılarımızdan bir yaz kurduk onarıyoruz

Belki bir hazırlık bu başka yazlara

Yakın yazlara, uzak yazlara

Çünkü her şey eskiye kaldı, anılar bile

Her şey, ama her şey eskiye kaldı

Vakit yok bir daha yemyeşil eylül tramvaylarına.

SUÇTUR ÇOCUĞUN OLMAK

Sulanmış caddelere bakıyoruz: bugünün ikindisi

Buğular içinde yüzüyor ağaçlar

Sarı bir kedi yalanıyor uzun uzun

Ayaklarını gererek

Pespembe ayaklarının dibi

Ve güneş ufak ufak damlıyor üstümüze

Güneş ufak ufak damladıkça da

Yeni yıkanmış bir taşlık görünüyor aralık bir kapıdan

Boynunu uzatarak

Yeni yıkanmış her taşlığın sonu: güze bakmak

Biz güzü istemiyoruz, ama yaz dursun

Bir gündüzü eğirelim, diyoruz, eğirilmiş bir gündüzün sonu

Değil mi hayatın iplikleri, dokusu

Ama yaz dursun, öyle bir dursun ki yaz

Çiçekler ağaçlarda kalsın, uçurtmalar göklerde

Haziran temmuz ağustos

Birbirine sokulsun

Ne olur bu böyle olsun

Geçmesin, geçmesin onlarsız bir yaz

Açsın sıcak kollarını özlemlerine

Beklesin dursun.

Özlem ki bir başkasının özlemine tutkunluksa
Bir yerde hep aynı şeyi özlüyoruz
Ayaklarımız karıncalanıyor büsbütün

Büyük ayaklarımız, küçük ayaklarımız, ayaklığını yitirmiş ayakla-
rımız

Kanıyla ölçülüyor besbelli, kendi kanıyla
Kör karanlıkta, bir ayak büyüklüğünde kan

İki ayak büyüklüğünde, üç ayak büyüklüğünde, ayak dizileri ha-
linde

Islak betonların üstünden denizine dökülüyor
Bir çavlan, bir şelale gibi coşarak değil
Usulca sessiz
Kıpkırmızı ve iniltiyle

Demek oluyor ki sarışın bir çocuğun ayaklarıdır deniz

Terlemiş yüzü, ıslanmış saçlarıdır

Ve demek oluyor ki, suçtur bir çocuğun olmak

Suçtur daha başka şeyler gibi

Ve düşün bir de, ya bütün o çocuklar seninse

İster Doğu Beyazıtta karlar içinde büyüsün

İster bir düzlükte Tatvandan Vana doğru

Ve isterse İzmirin tenha bir semtinde

Kim ne derse desin, suçtur çocuğun olmak

Akarsuyunu kendi, denizini kendi yaratan bir çocuğun

Gittikçe kararan o kırmızılıktan

Ki biraz sonra paçaları kıvrık adamların

Çeşme suyuyla yıkayacakları

Su

Sağılmış gibi düşecektir gündüzün saydamlığından
Su

Utanmış gibi kayıp gidecektir

Geceyle gündüzün olmadığı bir zamandan.

Sulanmış ağaçlara bakıyoruz: bugünün ikindisi
Buğular içinde yüzüyor ağaçlar
Saat on haberlerini dinliyoruz
Alıştık, bütün haberleri dinliyoruz zaten
Önümüzdeki bir bardak su bile öyle derin ki
Dalıp dalıp gidiyoruz suya

Bakıyoruz da kocaman bir yıkıntı duvardaki çivi deliği

Ve ellerimiz masa örtüsünün püsküllerinde

Kapı tokmağı, çaydanlık

Divan örtüsündeki leke

Yerlerde kitaplar, gazeteler

Pencere camındaki çatlak

Pencere camından ufak ufak damlayan güneş

Ve en önemlisi konuştuklarımız

Değişen çizgiler yüzümüzdeki

Fincanı tutarken titremesi ellerimizin

Yani hayatın dokusunda ne varsa

Yeniden yaşıyor, yeniden kullanıyoruz sanki.

Özlem ki tutkunluktur bir başkasının özlemine
Dalgalı camın ardında büyüyerekten
Bir çocuk hızla geçiyor bisikletiyle.

İDRİS’LE KONUŞMA

—İdris, sen ne yapıyorsun kuşların yanında

—İdris’le konuşuyorum

Kuşları okuyorum içimde, ağacın kuşlarını
Yeni pişmiş çilek reçeli gibi kaynayan
Dalların üzerinde

Gemilere dadanan kuşları okuyorum bir de

Göklerde bir başına dolaşan

Görkemle

Büyük denizlerdeki yalnız kuşları

Ve okuyorum yıllardır bütün yalnızlıkları

Okuyorum da

Kuş olsun, insan olsun

Yalnızlık sevmesini bilmeyenlerin icadı

İşte

Suları fiyakayla göğüsleyen yelkovan kuşları

Geçiyorlar martıların peşi sıra

Ve küçük bir evin üst katı martı

Duvarlarından sümbüller akan

Sanki çok öpüşmelik kuşlar bunlar, çok sevişmelik

Ve seninle biz iyi ki

Sevmelerin ustasıyız, güzel şaşkınlıkların
Önce yüreklerimizi alıştırmışız buna, sonra kafalarımızı
Ki bu yüzden içimiz hiçbir zaman yoksul değil
Yoksul olmadı.

Bak

Bu kalın kalın ellerimi soruyordun, bu çürük çürük bakan gözleri-
mi

Dokunuyor ellerim gördüğün gibi
Anlıyor dokunduğunu benden önce

Emiyor suyu gözlerimse
Emziriyor güneşi

Ve uçsuz bucaksız bir maviliği yaratıyor onlar
Her gün

Yaratacaklar elbette

Ve sözgelimi ben

Üstünde gökyüzünün

Kum taşıyan mavnalar gibiyim

Kimi zaman kavuniçi, kimi zaman Osmanlı yeşili

Sabahtan akşama seyrederim

Ve derim ki biz

Çok değerli bir yüzük taşının halkasında sıralanmışız

Ana sütü gibi bir aydınlık içinde

Yani şu yeryüzünü bir uçtan bir uca kuşatmışız

Dik tutarak gövdemizi

Umutla

Bazen de yıkılarak kendiliğimizden ya da bir kurşunla
Ve bu hızlı akışa yaşayıp ölmek deriz.

Yaşayıp ölmek, deriz, ne denir daha başka
Denir, çok şeyler denir, biliyorum
Geçecektir hayatımıza mutlaka
Çok inandığımız bir şeyin çocukluğu
Sonra gençliği, sonra oturmuşluğu
Sonra hayat hayat gibi olacaktır.

Bakma sen, kuşlar bir uçumluktur ne de olsa
Denizler bir fırtınalık görkemli
Bizse kendimizi insan olarak
Bir tohum gibi dikmişiz sonsuzluğa.

GELİNCİKLER

Gelincikler tek tek göründü mü çayırlarda

İşi iş kasabanın

Su yüzlü çocuğun işi iş

Bir de poyraza döndü mü hava

Başlar masmavi damarlar fışkırmaya yanaklarından

Faytonların turuncu tekerlekleri

Yansır gaz tenekeleriyle çevrili bahçelerde

Asılı çamaşırlardan bir tutam çivit kokusu alıp gider

Gelincikler tek tek göründü mü çayırlarda.

Saat on ikilerde

Postanede mektup yazan adamlara bakar bir semt delisi
Durmadan bakar

Ki o mektuplar nereye giderse gitsin

Öylesine uzundur ki kasaba

Gelinciklerden bükülmüş bir ibrişim gibi

Gidip gelen mektup zarflarıyla tarif edilebilir ancak

İçlerinde kar serpintisi

İçlerinde bozkır

İçlerinde herkesin bir güneyi olan
Ve marangozlar upuzun kayıklar yaparlar bunun için
Kesersiz, çivisiz, elsiz
Sadece ruhlarından

O kayıkları içinde domates doğrananbirakşamüstünde yüzdürürler

Canlanır suya değince hemen

Bordalarındaki nakışlar

Bir derya gülü alıp başını gider.

Yeter ki görünsün gelincikler

Önce tek tek görünsün sonra topluca

Usta bir doğramacı gibi kırmızılar doğrar kasaba

Gelincikler indi mi çayırlardan

Su bardaklarına, berber dükkânlarına girdi mi

Duvarlara sicimle tutturulmuş şişelere
Girdi mi bir kere

—Aynaları boğacak nerdeyse

—Taşlıkları basacak sel gibi
O zaman...

Tam o zaman

Marangozlar mis gibi rakılar içerler kayıklarında
Konuştukça binlerce kayık
Konuştukça binlerce köpük, binlerce kıyı olurlar
Ve nedense bir vapur bizi alıp götürecekmiş gibi bakarız birbirimi-
      ze

Unuturuz sonra alıp başını gitmeyi de
Yeter ki iki dudak arasına konsun gelincikler
İpince bir ıslığa yerleştirilsin
Türküler süzsün tüveyçlerinden
Kahveler eski renklerine boyanır yeniden
Biralar çiğ ışıkta bile parlak
Yıkanır tertemiz oluncaya kadar yaşamak.

Gerçekte bir sevinç, bir mutluluk yok değildir yüreklerimizde
Sevgiler umutlar yok değildir
Öyleyse neden çabuk küseriz birbirimize
Çabuk öfkeleniriz

Durup durup böyle hüzünlenmemiz neden

Anlamıyoruz da ondan mı yoksa

Bir bütün olduğunu mutluluğun

Umudun bir bütün olduğunu

Seziyor muyuz yalnızca

Baktıkça gelincik tarlalarına uzaktan

Öyle bir arada güzel

Yaşamanın lezzetini

Kanımızı tutuşturdukça gün günden

Buğusunu saldıkça

Bir tütün dumanı gibi yaktıkça genzimizi.

DOSTLAR

                       Fethi Naci’ye

Geldin mi, iyi

Yollarından yürüyüşler sızdıran sonbahar
Bir tenhalığı eskisinden çok sezmeyi

Bakımsız bahçeler mi olur, büyük ahşap evlerin boş odaları mı
      olur
Ne olur

Ey bana sevmeme gücü veren güzellik

Eski bir kadını eski bir park kanepesinde bırakan sonbahar

Aldatılmış bir yüzü yağmur oluklarında

O yüz ki bir denizin tekrar tekrar bittiği

Gece yarısı kokularında

Yosunlu bir kıyıda ancak

Dilinde çakılların ve derinliğin en son tadı

İşte

Bir vakit daha geçti, şimdi ne yapsak

Ne yapsak, bir vakit geldi ve geçti

Ey bana sevmeme gücü veren güzellik

Sonbahar

Sen mi kaldın bir

Yok bir şey yapacak.

Bin dokuz yüz yetmiş bir yazı, ey unutulmayan yaz

Bıraktığın gibi mi kalsak

Bir çiçek milyon kere katılaştı eridi

Açtı dağıldı

Yaşamadı hiç belki

Bir ışık olsun yakmadı

Tuzlu ve ıslak bir ışık

Tankerler geçti kıyılardan gene

Suyu zonklataraktan

Gül koktu saçlarında taşıdıkları benzin

Senin saçlarında

Alnın üstünden kuzular inen bir tepe gibi eğildi
Boynun bir uçurumdan çekiliyormuş gibi gergin
Bitti o yaz, şimdi
Yerleşti çoktan

Bize sevmeme gücü veren güzellik.

Tenha bir meyhanede oturuyorduk sevgilim

İzmirin eski rıhtımında

Bilirsin, severim çok İzmirin eski rıhtımını

Hani bir çeşit kuşları vardır bulanık denizinin

İnsanlar gibi konuşur o kuşlar bazen

Ve unutulmuş diller gibi pek anlaşılmaz ne konuştukları

Millerce yıl öteden bir tenhalığı sözlendirirler

Hatırla

Ne demiştim o gün ben sana

“Her tenha semte kurulmamış bir saat yakışır”

Benim o bunaltılı günlerimden kalma bir mısra
Ve sense bana Aragon’un

—Parisli şair, yüzü aslan dolu —

Sımsıcak, dipdiri bir mısrağını anlatmıştın
Sesinle ve parmaklarınla
Bardakta duran suyun bir akarsuyu
Nasıl kıskandığını anlatmıştın boyuna
Nasıl mı

Dedim ya, sesinle ve parmaklarınla

Neden olmasın, yeni yakılan bir sigarayla da anlatılabilir şiir
Apansız bir yolculukla da

Bir karpuzu ikiye bölmekle, bir portakalı dilim dilim ayırmakla
Anlatılabilir

Ama bizim memleketimizde şiir

Yazık ki ölümle anlatılır biraz

Ölümle anlaşılabilir

Olsun, diyeceksin ne çıkar bundan

Biz hayatı şiirden

Şiiri hayattan özümlemedik mi

Ölüm de girse araya
Sahici aşklar kurmadık mı seninle
Tertemiz, dosdoğru aşklar
İzmirde

İzmirin eski rıhtımında

Unutmak için şimdilik

Kolayca unutulmaz ya

İçimizdeki bin dokuz yüz yetmiş bir yazını.

Yeni bir yüz müydü ne

Kuru bir bozkırı çıkarıp göğsünden

Yeni yazdığı bir şiiri düzeltiyordur Ahmet Oktay

Alnını dayayaraktan cama

Kalemsiz kağıtsız yazar çünkü Ahmet Oktay

İçinden geldiği gibi

Ve mısra çeker durmadan, hafifçe eğri sırtını doğrultarak
Nemlenir kimi zaman da gözleri
Şiir yürür, şiir sever, şiir içer mi
Şiir mi

Yürür de, sever de, içer de elbet.

Kocaman bir sevgi miydi ne

Dünyanın bütün zamanlarını dolaşan

Bastırıp göğsüne bozkırını

Ey, baksana, diyor, ne biçim kent bu

Geçerek caddelerinden

Dalarak meyhanelerine

Ne biçim kent bu

Bilmiyor ki nice insan kolsuzdur

Sevgisizliğe, bir sevgisizliğe kullanırlar kolu.

Hohlayıp siliyorum iyice
Gözlüğümün camlarını
Göğe bakıyorum gözlerimi kısarak
Güneye gidiyor bir leylek sürüsü

Yeni Camiinin üstünde

Son bir defa daha süzülerekten

Erimeye yüz tutuyor kentin pembe kapıları

Günbatımı!

Günbatımı! yeni konuşmaya başlayan bir çocuğun diliyle

Kolumu tutuyor Fethi Naci, şu manzaraya bak, diyor

Tam Galata Köprüsünün üstünde

Diyor ya, biz alıştık, yüreklerimize bakıyoruz gene de

Uykusuz gecelerimize bakıyoruz: onurun uykusuzluğu

Susturulmanın

Ve günbatımıyla leylek sürüsü

Hüzünlü bir görüntüyü akıtıyorlar Nacinin yüzüne

Kırılmak ama birlikte

Birlikte, ama kırılmamak

Ve sanki kalplerimiz her yanı dökülen bir otobüste
Öyle

İşte son damlalarını da bırakıyor güneş
Karanlık bastıracak nerdeyse
Tırmanıyoruz Yüksekkaldırımı

İyi biliyoruz, sevgimiz de öfkemiz de yalnız bizim olmamalı
Güneş çekiliyor iyice

Ne manzara kalıyor, ne göğün evlerindeki kızartı

Ak bulutlar kara bulutlar

Ötede bir bulut yavrusu

Bilenmeli, diyoruz yeniden

Yeniden başlamalı, yeniden

Dostum, görüyorsun ya işte

Bozuldu bir kere umudun ordusu.

Gelsene, diyordu İzmirdeki sevgilim
Son mektubunda

Kemeraltındaki kahveleri anlatıyordu
İnce belli çay fincanlarını
Kim bilir, belki de avutmak istiyordu beni
Unutup kendi mahzunluğunu

O kadar çabuk yeşerir ki, diyordu umut

Öyle çabuk çiçeklenir ki

Güçtür çünkü, her şeyden daha güç

Denize, göğe, toprağa karışmış bir kalebentlik

Üstelik biliyorsun da

Öfkeliyiz, öfkeyse sonuçtur er geç

Bir aşk gibi yaşamak gerek öfkeyi

Sevginin ağıtıdır bir bakıma

Ve bir gün de gelebilir ki sevgilim

Kapkara bir davet olabilir kin

Zulmün ve tutsaklığın diyeti olabilir

Sen bunu bilemezsin

Bilsen de şairsin, havalar da soğudu, kendine iyi bak
Ve sakın unutma: sıra öfkenin.

Bin dokuz yüz yetmiş bir yazı

Yok böyle bir sevgilim benim

Ama dayanıklı, ama gözü pek, ama umutla dolu

Olunca böyle bir sevgilim olsun isterdim.

Elimde bir çanta, şurda burda dolaşıyorum
Hep bir yerlere gideceğim sanki
Güvercinler konuyor saçlarıma bileklerime
Uçuşuyorlar

Bir çınar yaprağı düşüyor ayaklarımın dibine
Kupkuru

Elime alıyorum, çiziyorum üstüne kalbimi
Kalbim, diyorum

Yorgunsa da, yaralıysa da, hepinizin aşkına sevgili.

FLAŞ

Hava poyrazladı yağmur yağacak

Yanıp yanıp sönüyor ışıklandırılmış gözlerin

Yukarda

Küle gömülmüş bir elma gibi gökyüzü

Patladı patlayacak

Olanca hışmıyla üstüne kentin.

Sensin

Akıyor ön dişlerin beyaz beyaz yanıma
Her şey rengine göre kanar bilirsin
Tırnakların pembeye boyanmış bir koy gibi
Pespembe kanar

Ve her bir renkte kanayan gözlerin
Çınlatır Eluard’ın mısralarını orada
“İçinde uçtuğum gözlerin
Yolların gidişine

Dünyanın dışında bir anlam verdi.”

Demek oluyor ki bu dünyada olmak öyle derin
Öylesine anlamlı ki insan
Bizse bu anlamanın işçilerinden ikisi
Yağmur yağacak.

Yarı karanlık odamız, üstelik soğuk

Isıtıcı bir soğuk bu, değişik

Sensin, bir yüzümde geziniyor şimdi yüzün

Bir elimizdeki kitaplarda

Şiirler okuyoruz bugün

Limanlık bir deniz gibi kıpırtısız önümüzdeki taş masa

Uykuya yatmış gibi bütün balıkları

Gemileri kaptansız tayfasız

Gidip gidip geliyor kimi zaman da

Anayurduna, dağlara

Şiirler okuyoruz bugün.

Yaşlandık da ondan mı

Susarak katlanıyoruz her mutsuzluğa

Saatlendiriyoruz günü

Bölüyoruz dakikalara

Bir hiç oluncaya kadar bölüyoruz onu

Bölüyoruz yani bütün mutsuzluklara

Bir yaprak saniyesi geçiyor usul usul

Penceremizden

Mavi mavi hatmiler parlıyor dışarda
Dışarda, küçük bahçemizde
Ayak izleri gibi gökyüzünün
Hatmiler

Bırakıyoruz bu sessiz uyuma kendimizi

Derken bir mavi damar, bir dudak büküş

İyi anlaşılmayan bir ses sokaktaki

Çırpına çırpına yükselen duman

Bir tutam saçın öne düşüşü

Sanki bir sardunya bir yaz boyu ne kadarcık uzarsa

Kaça alınırsa bir tükenmez kalem

Doluyor içimize öyle

Hayatın birdenbire anlaşılması gibi bir duygu gürültüsü
Yağmur yağacak.

Yaşını çoktan aştım Orhan Veli’nin
Ölümle duruyorsa eğer yaşlanmak
Onun bir sonbahar yağmuruna gömülü ölüsü
Yağdı yağacak

“Ölünce kirlerimizden temizlenir
Ölünce biz de iyi adam oluruz...”

Sade ve ince

Dünyaya uzun parmaklarıyla dokundu dokunacak.

Yorulduğun zaman söyle

Susalım, hiç konuşmayalım istersen

Sussak da, hiç konuşmasak da, sözlerin senin

Açık denizler gibidir zaten elimde

Her zaman, ama her zaman bir kıyıyı sezdiren

Hatırlıyorum da kelimelerini bir bir:

Şairlerin flaşları kalpleridir

Dışarıya da parlamalı biraz

Kaldı ki ben içimde gezinmekten yoruldum

Sensin, iyi anlarsın beni

Gözlerine başka türlü bakıyorum

Ben bütün gözlere başka türlü bakıyorum şimdi

Nemli bir tülbent olup buğulanıyor

Ve yaslı ve mahzun

Ve devrilmiş bir boya kabı gibi de yoğun
Memleketimin gözleri
Yağmur yağacak.

Öyle bir yağmur ki bu, bilirsin
Dam saçak demeyecek, yağacak
Yağacak bir hışım gibi canevine kentin
Kalplerimiz küle gömülmüş elmalar gibi
Patladı patlayacak
Alacak sonunda kendi rengini.

DALLARDAN YAPRAKLARA

Ağaçlardan sızan sular
Uzakta bir gül olmaya gidiyor
Mutluluk, gülden

Ey benden sızan aşklar
Bu dünyaya kan taşıyorum ben
Ispanaklardan, menekşelerden
En aşırı, ama en aşırı şeylerden
Aşırı duygululuktan bir de

—Mutluluk nedir

Sen bak ki iyi sözler söyledikçe

Dünyaya iyi sözler söyledikçe ben

İyi sözler söylenmiş bir kadın gibi güzelleşiyor dünya

—Mutluluk nedir

Ve bak ki yüzümün şurasına

Sağıma soluma

Önüme arkama bak ki

Ay mı, rüzgâr mı, deniz mi

Koparılmışım topraktan

Hızlandırılmışım sudan

Kokudan renkten hülyalandırılmışım

Bir sap çiçekten uzandırılmışım da göğe

Nemden, küften, pislikten arındırılmış

Duymaktan ve düşünmekten kıvamlandırılmışım işte

—Mutluluk nedir

—Nedir mutluluk
Çam ağacındaki yürek gibi
Köpüklü sakız kokusu gibi
Dallardan yapraklardaki kılcal damarlara giden
Ve damarlardan koskoca bir ormanı öpen

İnsandan insanlığa doğru
Olsun ki usul usul
Mutluluk, bizden.

YOK MU, VAR

Şunu aklında tut iyice

Çilekte var, altın gibi parlayan ferik elmasında var

Güneşte, gümüşte, fildişinde

Tahtada, kömürde, sütte

Suyun ateş olduğu, ateşin su olduğu yerde var

Kızımıza ördüğün yeşil atkıda bile

Beni seven ellerinde var

Bir sabah geçiyordun

“Bir sabah geçiyordun” ne demek

Nasıl, niçin, nereden

Bil ki böyle bir eksiklikte var

Dilini acı yapan tütün kırıntısında

Örneğin bir yolculukta, katran gibi çaylar içtiğin

Kirazlar, bavullar, akasyalar sevdiğin

Her türlü virajlarda

Ağaççileği gibi, ince çekirdekli

Dile, dişe, damağa, yayılan

Akide olan gözlerinde

Gözbebeklerinde yeşim

Yakut olan, zümrüt olan damarlarında

Özleminde günbatımı

Yok mu, var.

Nasıl var hem de

Var içimizde bizi eksiltmeden

Dışarda var

Oranda, orantıda, dengede

Bir hüzün bile sinmemiş plastik çiçeklerde

Gene var

Yüzünü yıkadın mı, iyi
Sildin kuruladın mı
Çıktın mı sokağa

Yalnız su aramaya gidilen yollarda

İnce bir bardak gibi gövdelensin diye susuzluk

Orda var.

Ayakların değsin de suya
Sözgelimi herhangi bir haziranda
Haziranın köylü yüzünde
Çizgili mintanında
Denizlere uçan aklında
Değsin de suya ayakların
Sudan üşüyen parmaklarını çekerken
Tam orda

Kapıyı ardımdan kapadığında
Bilmez olur muyum hiç
İçerde kalan yüzünde, telaşlı
Olmaz olur mu, var.

Yalnızlık gibi, ama yalnızlık değil
Bildiğin, çok iyi bildiğin bir şeyin
Uzağında kalmak duygusu belki
İyi ya, var

Hani sayıldığını duyar ya pencereler, tıpkı
Göz görmez, ama bakıldığını duyar ya insan
Hani ardında seni izleyen birisi
Tanımazsın da sezersin birden izlendiğini
Niçin mi

Tam niçin dediğin zaman var.

Bilir miydik, sever miydik, inanır mıydık

O olmasaydı hiç

Ama bugün, şimdilik

Yenik düşmeden hiç de

Var, diyoruz sadece, çünkü var.

MENDİLİMDE KAN SESLERİ

Her yere yetişilir
Hiçbir şeye geç kalınmaz ama
Çocuğum beni bağışla
Ahmet Abi sen de bağışla.

Boynu büyük duruyorsam eğer
İçimden böyle geldiği için değil
Ama hiç değil

Ah güzel Ahmet Abim benim

İnsan yaşadığı yere benzer

O yerin suyuna, o yerin toprağına benzer

Suyunda yüzen balığa

Toprağını iten çiçeğe

Dağlarının, tepelerinin dumanlı eğimine

Konyanın beyaz

Antebin kırmızı düzlüğüne benzer
Göğüne benzer ki gözyaşları mavidir
Denizine benzer ki dalgalıdır bakışları
Evlerine, sokaklarına, köşebaşlarına
Öylesine benzer ki
Ve avlularına

(Bir kuyu halkasıyla sıkıştırılmıştır kalbi)

Ve sözlerine

(Yani bir cep aynası alım-satımına belki)

Ve bir gün birinin bir adres sormasına benzer
Sorarken sorarken üzünçlü bir ev görüntüsüne
Camcının cam kesmesine, dülgerin rende tutmasına
Öyle bir cıgara yakımına, birinin gazoz açmasına
Minibüslerine, gecekondularına
Hasretine, yalanına benzer
Anısı ıssızlıktır
Acısı bilincidir

Bıçağı gözyaşlarıdır kurumakta olan

Gülemiyorsun ya, gülmek

Bir halk gülüyorsa gülmektir

Ne kadar benziyoruz Türkiye’ye Ahmet Abi,

Bir güzel kadeh tutuşun vardı eskiden
Dirseğin iskemleye dayalı
— Bir vakitler gökyüzüne dayalı, derdim ben —

Cıgara paketinde yazılar resimler

Resimler: cezaevleri

Resimler: özlem

Resimler: eskidenberi

Ve bir kaşın yukarı kalkık

Sevmen acele

Dostluğun çabuk

Bakıyorum da şimdi

O kadeh bir küfür gibi duruyor elinde.

Ve zaman dediğimiz nedir ki Ahmet Abi
Biz eskiden seninle
İstasyonları dolaşırdık bir bir
O zamanlar Malatya kokardı istasyonlar
Nazilli kokardı

Ve yağmurdan ıslandıkça Edirne postası
Kıl gibi ince İstanbul yağmurunun altında
Esmer bir kadın sevmiş gibi olurdun sen
Kadının ütülü patiskalardan bir teni
Upuzun boynu
Kirpikleri
Ve sana Ahmet Abi

Uzaktan uzaktan domates peynir keserdi sanki
Sofranı kurardı

Elini bir suya koyar gibi kalbinden akana koyardı
Cezaevlerine düşsen cıgaranı getirirdi
Çocuklar doğururdu

Ve o çocukların dünyayı düzeltecek ellerini işlerdi bir dantel gibi

O çocuklar büyüyecek
O çocuklar büyüyecek
O çocuklar...

Bilmezlikten gelme Ahmet Abi
Umudu dürt
Umutsuzluğu yatıştır
Diyeceğim şu ki

Yok olan bir şeylere de benzerdi o zaman trenler

Oysa o kadar kullanışlı ki şimdi

Hayalsiz yaşıyoruz nerdeyse

Çocuklar, kadınlar, erkekler

Trenler tıklım tıklım

Trenler cepheye giden trenler gibi

İşçiler

Almanya yolcusu işçiler
Kadınlar

Kimi yolcu, kimi gurbet bekçisi
Ellerinde bavullar, fileler
Kolonyalar, su şişeleri, paketler
Onlar ki, hepsi

Bir tutsak ağaç gibi yanlış yerlere büyüyenler
Ah güzel Ahmet Abim benim
Gördün mü bak

Dağılmış pazar yerlerine benziyor şimdi istasyonlar
Ve dağılmış pazar yerlerine memleket
Gelmiyor içimizden hüzünlenmek bile
Gelse de

Öyle sürekli değil

Bir caz müziği gibi gelip geçiyor hüzün
O kadar çabuk
O kadar kısa
İşte o kadar.

Ahmet Abi, güzelim, bir mendil niye kanar
Diş değil, tırnak değil, bir mendil niye kanar
Mendilimde kan sesleri.

O MAVİLİK DERDİ

Beni uykudan uyandırır uyandırmaz
Dünyanın bütün huyları yüzünde
Ben bunlardan birini seviyorum en çok
Sana bir nar kesip uzatıyor ya doğa
Tutsam tanelerini
Sevincin gözyaşları derdim buna.

Bir süre bakışıyoruz karşılıklı
Ben uykudan uyanır uyanmaz
Benimle şiir gibidir bu
Tam karşımda ama yazılmamış
Durmadan bileniyor aklımda.

Seni unutarak baktığımda bile
Dünyanın her yerlerinden geçiyorsun
Yayılıyorsun kalabalıklara
Yalnız yayılmak mı

Aşkın en büyüğü, en dayanılmazı demeli buna.

Özlenirsin, alabildiğine varsın da
Daha da var oluyorsun gün günden
Olgun bir meyva gibi güleceksin zamanla
Bir kadın da değilsin, bir kişi de değilsin
Bir kuş olsa mavilik derdi buna.

GÜL KOKUYORSUN

 Gül kokuyorsun bir de

Amansız, acımasız kokuyorsun

Gittikçe daha keskin kokuyorsun, daha yoğun

Dayanılmaz bir şey oluyorsun, biliyorsun

Hırçın hırçın, pembe pembe

Öfkeli öfkeli gül

Gül kokuyorsun nefes nefese.

Gül kokuyorsun, amansız kokuyorsun
Ve acı ve yiğit ve nasıl gerekiyorsa öyle
Sen koktukça düşümde görüyorum onu
Düşümde, yani her yerde
Yüzü sararmış, titriyor dudakları
Şakakları ter içinde
Tam alnının altında masmavi iki ateş
İki su

İki deniz bazen

Bazen iki damla yaz yağmuru

Mermerini emerek dağlarının

Şiirler söylüyor gene

Ölümünden bu yana yazdığı şiirler

Kızaraktan birtakım şiirlere

Büyük sular büyük gemileri sever çünkü

Ve odur ki büyüklük

Şiir insanın içinden dopdolu bir hayat gibi geçerse

O zaman ölünce de şiirler yazar insan

Ölünce de yazdıklarını okutur elbet

Ve senin böyle amansız

Gül koktuğun gibi

Yaşamanın herbir yerinde.

Gül kokuyorsun, amansız kokuyorsun
Bu koku dünyayı tutacak nerdeyse
Gül, gül! diye bağıracak çocuklar bütün
Herkes, hep bir ağızdan: gül!

Ve her şeyin üstüne bir gül işlenecek
Saçların, alınların, göğüslerin üstüne
Yüreklerin üstüne
Bembeyaz kemiklerin
Mezarsız ölülerin üstüne
Kurumuş gözyaşlarının
Titreyen kirpiklerin üstüne
Kenetlenmiş çenelerin
Ağarmış dudakların
Unutulmuş çığlıkların üstüne
Kederlerin, yasların, sevinçlerin üstüne
Ve her şeyin üstüne bir gül işlenecek.

Bir rüzgâr, bir fırtına gibi esecek gül
Yıllarca esecek belki

Ve ansızın dünyamızı göreceğiz bir sabah
Göreceğiz ki

Biz dünyamızı gerçekten görmemişiz daha
Geceyi, gündüzü, yıldızları
Görmemişiz hiç

Tanışmaya komamışlar bizi güzelim dünyamızla.

Öyleyse dostlar bırakın bu yalnızlıkları
Bu umutsuzlukları bırakın kardeşler
Göreceksiniz nasıl
Güller güller güller dolusu
Nasıl gül kokacağız birlikte
Amansız, acımasız kokacağız
Dayanılmaz kokacağız, nefes nefese.

ÖLÜ KALMIŞ BİRİ
YAŞIYOR HER İKİSİ DE

Hatırlanmasıydın sanki
Su üstü düzgünlüğünde bir çakılın
Anısını kaybetmiş bir çakılın
Deniz diplerinde seğirtirkenki.

Şimdi sen öldükten sonraki güzelliğindesin

Sırtın denizi yalayan gemi ipleri gibi

Biçilmiş bir çayırdır yarı kapalı duran gözlerin

Güneşin altında

Hızını süzüyorken asfalt yolun

Bir gidiş de olabilir bu bir bekleyiş de.

Ben doğduğum günkü kadarım
Sense bir ölüm sonrası güzelliğinde
Basaraktan geçeceğiz yeniden
Yeniden yeniden yeniden
Daha öfkeli

Yenikken bıraktığımız ayak izlerimize.

AŞKLAR İÇİNDE

Denizin en az yeri bir köpüğü başlatıyor
Yürüyorum kumların çakılların yanı sıra
Yüreğimde bir sancı keskin bir akasya kokusundan
Avuçlarımda bir yanma

Büyüyen bir ürpertiyim sanki, kayıp gidiyorum üstünde sabahın
Oldu olacak

Eğilip bir taş alıyorum yerden, fırlatıyorum denize

Ufacık bir gülüş gelip geçiyor suyun üzerinden

Bir çocuğun gülüşü gibi

Aşkların, nice aşkların ayrılık günü gibi

Bir sokağın ucunda kaybolup solan

Daha çok solan, aşkların solgunluğu suyun üzerinde

Korularda yoğun bir erguvan sisi.

Hisarlı balıkçı ağlarını ayıklıyor
Ağları pembeden hüzne giden
Dip sularında mercanlar gibi koyulaşan
Kirpiksiz gözleri böyle daha güzel
Çil basmış yüzünü bütün
Parmakları capcanlı, pavuryalar gibi
Merhaba, desem bir kucak balık atacak önüme
Biliyorum atacak

Böyledir memleketimin yoksul halkı
Bir onlarda rastladım bu cömertliğe
İstavritler kıpır kıpır dibinde sandalının

Balık dedin mi, oynamaz gözleri hiçbirinin, tertemiz bir resim gibi
bakarlar insana
Günlerce bakarlar, bıraksan yıllarca bakarlar belki
Gözlerin gibi senin, yıllardır unutamadığım

Ve bu yüzden olacak düşünmedim şimdiye kadar bir balığın ölebi-
leceğini.

Hızar sesleri geliyor yakından, güneşin döndüğünü görüyorum
Çınar yapraklarının arasında yeşil yeşil
Yeşille sarı birlikte dönüyor
Denize düşüyorlar kırıla kırıla

Bir örtü oluyor düşündüğüm her şey denizin ve asfalt yolun üstün-
de

Gözyaşları bir örtü, onurla cesaret bir örtü
Senin upuzun gövden — kapkara saçlarınla —

Daha da uzun şimdi bir örtü olarak
Denizin kıvrımlarında aşka hazırlanıyor
Göğe düğmeler gibi yapışmış kirazların altında
Yıllar var ki unuttuğumu sanırdım bu örtüyü ben
Sevgiyi bilmezdin de ondan, sevişmeyi bilirdin yalnızca
Birtakım sözler de bilirdin, niye saklamalı, en ustalıklı sözlerdi
     onlar
Ama bak

Kaybolup giderdi herbiri, karşılaştılar mı bir yerde şiirle
Aslına bakarsan en güzel aldanmaları yaşadık seninle biz
Hatırlıyorum da öyle.

Tepelerde otlar yakmışlar, kuzular dolaşıyor dumanların arasında
Bir kızla bir oğlan geçiyor, birbirlerine iyice sarılmışlar
Kızın ağzında ince bir dal parçası

Dalın ucunda bir tomurcuk, ağzıyla dudaklarıyla beslemiş sanki
onu

Öylesine bilmek istiyorum ki ne konuştuklarını, ama duymaktan
korkuyorum gene de
Söyle, en son nerde görmüştüm seni
Böyle dumanlar vardı gözlerinde, boynunda bir de
Şimdi gene var

Bileklerinde, bileklerinin renginde
Dudaklarında, dudaklarının
Gözlerinin dolar gibi olması renginde ve
Yorgunsan bir kıyı kahvesinde dinlenirkenki

Üşüdüğün, başını omuzuma koyduğun, sonra elele

Bir aşkı yaşamak, bir aşkın bilinmesinden bambaşka değil miydi

Ve bu ikisini ayıran duman, yani bir aşkı bizim yapan

Bu dumanların hepsi gibi varsın şimdi de

Acele etme yoksun belki

Ben her şeyin bir bir yok olmasına o kadar alıştım ki
Ve her şeyin bir bir var olmasına o kadar alışacağım ki
Bilirsin neler için çarpmıyor bir yürek.

Küçüksu çayırını, şantiye yapmışlar

İşçiler beton döküyor, demir eğiyor, zift kaynatıyor

Vakit öğleyi geçti çoktan, yemeklerini yemiş olmalılar

Coca-Cola’ya doğrayıp ekmeklerini

İşçilerimiz, yarını kuracak olan işçilerimiz

Ben görür müyüm bilmem, ama kuracaklar mutlaka

Coşkuyla çakacaklar her çiviyi, türkülerle dökecekler betonu

Ve onlar

Onlar, diyorum sadece

Bir yolculukta karşılıklı konuşan adamların

Parmak uçlarındaki sigaralar gibi şaşkın

Bilmeden ne yapacaklarını

Anlayacaklar ne kadar güçsüz

Ne kadar zavallı olduklarını

Vakit öğleyi geçti çoktan.

Bir tanker geçiyor şimdi de tam akıntının ortasından
Baştanbaşa gül rengi
Kimseler görünmüyor içinde
Neden görünmüyor, bilmiyorum

Yolcu uçaklarına, yük kamyonlarına, fabrikalara petrol taşıyor
Tanklara, savaş gemilerine, roketlere de
Yılların, yüzyılların
Bitmeyen vahşetini ateşlemek için

Sanki bu yüzden kimseler görünmüyor ortalıkta, utançlarından

Utancı bilerek yaşamak korkunç

Daha korkuncu da var: utancı bilerekten yaşatmak

Gördük hepsini işte, daha da görüyoruz.

Pembeye dönük bir aydınlık, yağıyor usul usul
Bir poyraz çıktı hafiften, kuzeye çevrildi teknelerin burnu
Ve güneş kaydıkça kayıyor batıya doğru, birazdan kan kırmızı bir
    gök buğulanacak
Birazdan kan kırmızı bir akşam yağmuru da dökülebilir
Neler neler olabilir birazdan
Bir uçak geçiyor yaldızdan bir iz bırakarak
İçindeki mutlu yüzleri düşünüyorum
Ben bütün mutlulukları birden düşünüyorum
Bir hüzün basıyor gene, ne kadar istemesem de
Çabuk geçiyor

Nerede okumuştum, hatırlamıyorum şimdi, biri mi anlatmıştı yok-
sa

Mahpusunu kıskanan bir gardiyanı

Ve düşün sevgilim, mahpusunu kıskanan bir gardiyan düşün
Ne kadar acı bunlar

Kıskanıyorlar hepimizi ve kıskanacaklar
Güç iştir çünkü bir tarihi insan gibi yaşamak
Bir hayatı insan gibi tamamlamak güç iştir
Birazdan akşam olacak sevgilim
Bütün heybetiyle akşam olacak
Sevgilim, diyorum, oysa kimsecikler yok yanımda
Bilmiyorum kime sevgilim dediğimi
Bildiğim bir şey varsa

O kadar yeni bir anlamda söylüyorum ki bu kelimeyi
Unutup birden zamanı ve yeri
Onunla bir günü kutluyorum coşarak
Onunla bir günü kutluyoruz sanki.

UZAK YAKINLIK

Soruyordun
İlkyaz işte

Uyanıp bir bahçeyi dinliyoruz
Tenhalık böyle.

Dallar mı kırılmış, sarmaşıklar mı toz içinde
Beklesem hemen gelecek olduğun
Tam öyle olduğun

Oysa hep yanımdasın, seninle her şey yanımda
Kırık dökük de olsa yanımda
Mesela çok sevdiğin bir deniz bile yanımda
O deniz ki aramızda hiç kımıldamadan
Erkeğini iyi tanıyan bir kadın gibi yorgun.

Yarısı yenmiş bir elmaydık bana sorarsan
İkimizdik, iki kişi değildik
Bakıyorsak birlikte bakıyorduk gözlerimin içine
Birlikte gözlerinin içine bakıyorduk senin
Yanlıştı, doğruydu, hiç bilmiyorum
Sanki bir bakıma ayrılık böyle.

Karşılıklı otursak da ne zaman
Masa örtüsünü ikiye bölen ellerimizdi
Bir tırnak yeşilinden gerisin geriye
Ayak bileklerimizden gerisin geriye
Bütün bunlar gereksiz, bilmiyorum sanma
Gereksiz ama yalnızlık böyle.

Bir hüzün kaç kişinin hüznü olurdu

Çıkarsak toplamak yerine

Her hüzün başka türlü olurdu

Ne yaparsan yap saati kurma

Öyle dağıldık ki hepimiz

Her günün geçmesi yeni bir gerçek oluyor

Seninle her uzaklık gibi böyle.

KURT

Orada, kurtta
Alacakaranlığında kurdun
Düşünüyorum olanları bir bir
Olacakları da.

Bunlarsa, ellerimse, yorgunsa
Duyabildiğim en küçük ikindi
Ve içimde bir avuç kül
Alçaktan bir kuş geçiyor, ölerekten.

Yağmura bakan gözde
Unutulmuş gözyaşım sanki

Günler de öyle uzun, öyle uzun, öyle uzun ki — anlat —
Başını masasından kaldırmayan adam — gene orada —
Bir geçerken gördüğüm, bir de dönerken.

Parklarda dolaşıyorum, parklarda, gene parklarda

Alacakaranlığında kurdun

Çimenlere basma, çiçek koparma

Herkes kendine göre bir sonbahar arıyor

O mu, o daha çocuk

Sonbahar onun aklında.

Neden hep parklardayım, bilmiyorum
Bilmiyorum, sahiden
İstanbullu bir şair, saçları kum renginde
Kederlere akıyor yüzü

Güneşin dallarla oynamasından revnaklanıp
Yanma düşmüş iki kolu
Şarap içiyor biberli pirinçle

Sirkeye batırılmış dereotu

Sımsıcak bir rüzgâr dolaşıyor sırtında

Sonra nasıl oluyorsa oluyor, birdenbire o

Gölgesi geçiyor kurdun

Kurt

Her yanda bu kurt, her yanda.

Parkın yeşilinden oyduğum
Yemyeşil bir güldür bu da
Bakınca güle, gülün işleyişine bakınca
Söylüyorum, bir giz değildir yarın
Ölümlerden, işkencelerden oyduğum
Terli bir kısrak gibi yanımda.

İçimde bir avuç kül
Kemiklerine dönecek bir gün o da
Sarınacak damarlarına, kanma
İçimde bir avuç kül
O önde, ben arkada.

Ve akıttığı kanda boğulmuş
Kocaman bir kurt ölüsü daha arkada.

GÜNLERDEN

Evet evet

Doğrusu bilmiyorum
Dalıp dalıp gidiyorum böyle
Dalıp gidiyorum ve dalgınlığımda bir kent
Bir duvar, bir de sen, duruşunda güz özellikleri
Dostlar, bütün dostlar içerde.

Bir kent mi, bir yüz mü, binlerce yüz mü, bir kent mi
Beyaz mı, daha mı beyaz, o kadar çok mu beyaz
Bütün bunları kendime bir adres gibi sorup
Hüznüme, kalbime, soğuğuma
Gelecekten arta kalan bir mutluyum.

Ben gelecekten korka korka dönen bir mutluyum

Dünyanın bu küçük sesini işit

Bak, bir dalı, bir örtüyü, bir denizi tutan ellerime

Nanelerden, ıtırlardan, ıhlamurlardan gelen

Anlayamadığın sevgililik

Var ya

Yani uzaktan yüzünü bile seçemediğin birinin
Adı en sevdiğin şairin adıyken.

Soruyorsun bir de

Gülüyorsun, gül ya, neden gülmeyeceksin
Ağlayacaksan ağla işte
Bir gülüp bir ağlayacakken böyle sen
Soyulmuş bir dilim ayva yetişiyor gözlerime
Kaynamış suda pembeleşirken.

Kederlerde bütün yüzler birleşir
Ve unutma gereklidir

Bir başka bakışında da gökyüzleri vardır, düz
Kuş sürüleri vardır, eğri

Bir sana bir ayak bileklerine bakanların dünyası da vardır ki

İster kıyıları çekine çekine döven sulara benzet

İster ağır ağır yanan yaprak kümelerine

Anlıyor musun

Anlıyorsun elbette

Ne yaparsan yap yürürlüktedir yetinmezlik.

Maviyi soruyordun, gözlerimden yüzüme yayılan maviyi mi

Bir renk değildir mavi huydur bende

Ve benim yetinmezliğimdir

Ve herkesin yetinmezliğidir belki

Denecektir ki bir süre

Ve denenecektir

Bir akşamüstünü düşünmek bir akşamüstünü düşünmekten başka
nedir ki.

Gelecekten utanarak dönen bir sevinçliyim
Ya sizler

Ey sırasını beklemeden gelen akşamüstleri.

YAZ MUTLULUĞU

Sen bir karanfilsin, delisin
İçlisin de, bükersin hemen boynunu
Mendilimin içindeki kirazdır
Mendilin içi kiraz

Bilmem ki, ne desem, yaz mutluluğu.

Nasılız ay ışığındaki dostum

Bütün bir gecenin uykusuzluğu

Bak şimdi her şey bir dengeye uydu

Bir domates, birkaç domates hemen hemen tartıldı

Bir sancı gibi yerleşti şuramıza özgürlük

Kirazlar kirazlar

Gözyaşları günbatımının

Karanfilin kokusu.

Demiştim, evet
Söz haziranın

Şurdan burdan bir vapura binildi
Gümüş kafesinde denizin
Bir sürü kuştan geçildi
Sevgilim, canım mendilim.

Bir karabatak sürüsü dadandı bordamıza
Dadansın iyi

De bana kim bulacak denizin kalbini
Yeşimden oyulmuş ağaçlar
Kıyılarda

Kim bulacak kıyıların kalbini
Hepsini anlat, hepsini.

Anlat ki

Güneşli günler de sıkabilirmiş insanı

Bir rastlantı gibi gelen mutluluklar da

Susarsak susarmışız da, ölçemezmiş kimse derinliğini

Kim bulacak derinliğin kalbini

Sana kızar mıyım hiç

Bana bir gül ver.

Sevgilim, canım mendilim
Mendilim kiraz dolu
Anlatamıyorum galiba
Hüzün değil yaz mutluluğu.

SONRASI KALIR

On kalır benden geriye, dokuzdan önceki on

Dokuz değil on kalır

On çiçek, on güneş, on haziran

On eylül, on haziran

On adam kalır benden, onu da

Bal gibi parlayan, kekik gibi bunalan

On adam kalır.

Ne kalır ne kalır

Tuz gibi susayan, nane gibi yayılan
Dokuzu unutulmuş on yüz mü kalır
Onu da unutulmuş bir şiir belki kalır
On çizik, on çizik, on dudak izi
Bir çay bardağında on dudak izi
Aşklardan sevgilerden
Suya yeni indirilmiş bir kayık gibi
Akıp geçmişsem, gidip gelmişsem
Bir de bu kalır.

Ne kalır benden geriye, benden sonrası kalır
Asıl bu kalır.

On yerde adım geçse geçmese

Dağlardan tepelerden inen bir düzlüktüm, anlaşılır.

Akşam olur bir günden dibe çökerim
Su içer dibe çökerim

İyimser bir duvarcıyım her gün bir tuğla düşürürüm elimden
Bu yüzden gecikirim
Size bu sıkıntı kalır.

Ne kalır

Kahvelerde kalın kalın kayısı vakti
Dişleri kesmeyenin en az kayısı vakti
Dişleri hiç kesmeyenden
Gün geçer kendi kalır
Kahvelerde kayısı.

Gezginim, açık denizlerden yanayım
Biraz da Akdenizliyim, bu işte böyle kalır
Akdenizli herkes konuşur duyarlığını
Başka ne kalır

Biz ki bir konuşuruz geriye on şey kalır.

Benim göğüm gövdemin böyle yuvarlak vakti
Kolları açılmış kalır.

Ben buyum, dersin, arkadaş
Sevgilim ben buyum
Yüreğim vurgun, dişlerim altın
Ceketim sol omuzumda
Vakit vakit incelen vakit.

ALAŞIM

Baksan

Ben geldim sanki
Yaz ustalarına kış resmi.

Duysan

Bilmediğin bir sevgiyle mi seveceklerdi seni
Sen

Taşlıklarda sızlanan yaşlık
Sonbaharlara kapanan kapılarda
Unutulmuş ürpertiler gibisin
Toplarsın dalıp dalıp gitmelerini bir daha
Soğuk kış filelerinden ılık kış gazozlarına
Su geçirmez gölgeleri gibi tepelerin.

Ben uzakları iyi bilen bir adamın yakın elleriyim

Çürük bir elmanın pembemsi gerinişinde

Hiçbir göğün gelip gelip götüremediği

Çünkü her şey beyaz bir örtüde görünürde

Bembeyaz bir örtüde birkaç çilek lekesi gibi

Dinliyor musun

Dinlemesen de

Olunca birdenbire oluyor bu

Bütün yıllar bütünleşiyor içimde

Birleşip bütünleşiyor

Anımsayamıyorum tek tek hiçbirini

Zaten

Duymuyorum böyle bir gereksinmeyi de
Bir alaşım halinde olup bitenleri
Acılar, ölümler ve bütün sevgisizlikler
Ve ödetilmesi bütün bunların
Sana söylüyorum ey gereksiz kış vakti
Boynumsa bu benim nerdeyse nerde.

Bir yalnızlık üç diş ediyor dudaklarıma değdiği yerde
Dudaklarım ki kuru
Sakallarımsa hırçın

Portakallar soluk, lokantalar gösterişsiz
Ve orda burda buruk buruk duran birinin
Gövdesinden

Bu kış öğlesinin ayrıntılı içeriğinde
Uzakları iyi bilen bir adamın yakın elleriyim.

Kızgın bir sarmaşık gibi
Dolaysız ve anlaşılan
Özlemli ve sevgili

Ey toprağın güneşi, toprağın ıslak güneşi
Döndürdükçe sen başımı böyle
Takılıp kalıyor öyleyse neden
Gözlerim biliyor musun
Parıltısıyla

Bir bıçaktan hıncını alana kadar.

Yalnızsam böyle yalnızım bana çok azı kaldı
Çevirip göğsüme çoktan
Yalan mı yitirdiğim işaret parmağımı.

YER DEĞİŞTİRİYOR KORKU

Nesini anlatalım

Şurasından burasından bakınca bir yaz bitti
İyice bitti

Giriyor aralık kapılardan bir iki değil

Çınar yaprakları kurumuş

Sesler çıkararaktan çocuk patikleri gibi.

Bakakalmadık baktık

Yeni bağışlanmış bir kızcağızın kiliseden çıkarkenki

Yazıksızlığına özdeş

Geniş caddelerden ara sokaklara

Ara sokaklardan cam kenarlarına

Cam kenarlarından anılara bir dönemeç çizerek

Yıpranmış bir tülbent gibi ıslana kuruya

Açınca gözlerimizi

Kapayınca

Yuvalanmışız da sanki
Terli ve kaygan bir avucun olanaksızlığına
Bir gazete almanın, ütülü bir gömlek giymenin
Ne bileyim işte kararsızlığına

Bir denizle karşılaşmanın, yoğun ve bulanık bir deniz değil

Dalgalı ve engin bir deniz de değil

Tam bize uygun, yani

Acındırmasını bilmeyen, ama

Solgun bir sonsuzun masalarda kalmışına

Sanki.

O kadar bakmışlar ki bir narı yeni koparıp
O narın sessizliğine ve utancına
Nereden bileceklerdi dirilmek elimizdedir

Her zaman elimizdedir
Taşırılmış bir biraysak, eğilmişsek
Öyleysek, eğilmişsek şimdilik
Kabımızdan
İlk defa.

Belki de son defa, nasıl söylemeli
Baksak ki bir sabah güneşle göz aynı şeydir
Ağızla koyaklar aynı şeydir
Dünyada yol almak için
Beklemek yoksullaşmaktır biraz da
Ne de olsa.

Bir balığın ölçüsü değil bizimkisi
Bir kelebeğin kanat çırpıntısı değil
Demirin asite tepkisi gibi
Sorular geliyor artık kahvelerden
Şarkılar yerine

Gazinolardan, yaldızlı porselen tabaklardan
Yansıyan

Kapıların içerdiği kahkahalar buruk

Caddelerden, tarlalardan, fabrikalardan

Yükseliyor homurtular

Yolu kesilmiş bir kamyonun motoru gibi

Ey içinde halk olduğum halk

Bir eriyik gibi olduğumuz birlikte

Bil ki yer değiştiriyor korku, önemlisi bu

Korku

Benim yüz verilmemiş kayısılardan anladığım
Etin, ekmeğin, şekerin dokunulmazlığından anladığım
Bakkal defterlerindeki toplamlardan anladığım
Bir park kanepesinin dibinde

Bir karpuzun başına çökmüş dört delikanlıdan anladığım

Kıpkırmızı anladığım
Kapkara anladığım
Hiddetle anladığım

Hiddetin kine bulanmasından anladığım
Kin nedir, kinden ne anladığım
Yazık ki anladığım
Beyaz donlarını çeke çeke

Kum kömür iskelelerinden mavnalara yürürkenki onların

Zaten onların olan suya

Onların olan her şeye baka baka

Yakasından ayrılmış bir papatya gibi

Balkonundan düşmüş küçük bir düzlük gibi

Demetinden çözülmüş buğday sapları gibi

Ve hayatın hayat olmadığını tanıtlar gibi

Ayrılığın yalnızca bir türlüsünü bilen onlardan

Anlarsam anladığım

Yer değiştiriyor korku.

Nesini anlatalım

Denebilir ki bir birikimdir duygulanmak

Akıl almaz bir yüceliştir

Hayır

Duygulanmak, bize göre
Mutlaka bir harcayıştır

Nasıl ki denize düşmüyorsa artık karpuz kabuğu
Belli ki harcanmıştır

Şurasından burasından bakınca yaz bitti artık
Acıydı

Daha büyük acılara hazırlık.

ÖLÜ MÜ DENİR

Ölü mü denir şimdi onlara
Durmuş kalbleri çoktan
Ölü mü denir şimdi onlara
Kımıldamıyor gözbebekleri
Ölü mü denir peki
En büyük limanlara demirlemiş
En büyük gemiler gibi
Kımıldamıyor gözbebekleri
Ölü mü denir şimdi onlara.

Suratları gergin
Suratları kararlı
Belli ki çok beklemişler

Kabuğundan çıkan bir portakal gibi gelen sabahı
Suratları gergin

Bir savaş alanına benziyor suratları

Dudakları nemli

Son defa kendi etini öpüp

Yani son defa gerçek bir insan etini

Hazla kapanmışlar öyle

Geçirmiyor gövdeleri soğuğu

Geçirmiyor sıcağı da

Ve ikiye ayrılmış bir nehir gibi bacakları

Akıyorlar sonsuza

Ölü mü denir şimdi onlara.

Kimse hüzünlü olmasın
Sırası değil hüznün daha
Bir gün bir şehrin alanında
Bir mermer yığınının gözlerine

Omuzlarına düşerse bir çınar yaprağı
Hüzünlensin yaşayanlar o zaman
Sırası değil hüznün daha.

Öylesine sıkılmış ki yumrukları

İyice sıkılsın yumruklar

Saklansın diye bir armağan gibi bu katılık

Öylesine sıkılmış ki yumrukları

Kimse hüzünlü olmasın

Kimse hüzünlü olmasın diye

Sırası değil hüznün daha.

Unutulsun bir gövdeye duyulan hasret
Unutulsun bu alışılmış duyarlık
O kadar sade, o kadar kalabalık ki
Unutulmaya değer onların insan gövdeleri
Ve unutulmalı mutlaka
Dolsunlar diye yüreklere
Dolsunlar damarlara.

Ölü mü denir

Ölü mü denir şimdi onlara.