ŞERMİN

TEVFİK FİKRET

SİS YAYINCILIK - 93

ŞERMİN

TEVFİK FİKRET

Yayıncı ve Genel Yayın Yönetmeni: Zana HOCAOĞLU

Yayın Koordinatörü: Mehmet DEMİRKAYA

Redaksiyon: Mübeccel KARABAT

İç Tasarım: Özgür YURTTAŞ

Kapak Tasarım: SİS

Baskı: Barış Matbaası

Davutpaşa Cad. Güven San. Sit. C Blok No: 291

Topkapı - İSTANBUL

Tel: (0212) 674 85 28 - Faks: (0212) 674 85 29

Sertifika No: 12431

ISBN 978-975-6938-92-8

3. Baskı: Şubat 2011

SİS YAYINCILIK

Merkez: İSTOÇ 35. Ada No:29

Mahmutbey - İstanbul

Şube: Yerebatan Cd. Salkımsöğüt Sk.

Keskinler İş Merkezi

No:8/304 Cağaloğlu/İstanbul

Tel: (212) 511 95 69 - 70

Fax: (212) 511 95 97

www.sisyayincilik.com

e-mail: info@sisyayincilik.com

TEVFİK FİKRET

24 Aralık 1867’de İstanbul’da doğdu. Asıl adı Mehmet Tevfik’tir. Çocuk yaştayken annesinin ölümü onu hayatı boyunca etkiledi. Orta öğrenimini önce Mahmudiye Rüştiyesi’nde, sonra da Galatasaray Sultanisi’nde yaptı. Burada Recaizade Ekrem’in öğrencisi oldu. Duygulu kişiliği onu genç yaşlarda şiire yöneltti.

1888’de Galatasaray’ı bitirdikten sonra Hariciye Nezareti İstişare Odası’nda (Dışişleri Bakanlığı Enformasyon Dairesi) kâtip olarak göreve başladı. Yeterince çalışmadan para aldığı gerekçesiyle buradan ayrıldı. Daha sonra tekrar çeşitli memurluklarda bulundu. Ek iş olarak Ticaret Mekteb-i Âlisi’nde hat ve Fransızca öğretmenliği yaptı. 1891’de Mirsad dergisinin açtığı şiir yarışmasında birinciliği kazanınca, edebiyat çevrelerinin dikkatini çekti. 1892’de Galatasaray Sultanisi’nin ilk bölümüne Türkçe öğretmeni olarak atandı. 1894’te Hüseyin Kâzım Kadri ve Ali Ekrem Bolayır’la birlikte Malûmat dergisini çıkartmaya başladı.

1895’te hükümetin bütçede kısıntı yapma gerekçesiyle memur maaşlarının yüzde onunu kesmesine tepki olarak Galatasaraydaki görevinden istifa etti ve inzivaya çekildi. 1896’da, eski öğretmeni Recaizade Ekrem’in aracılığıyla Servet-i Fünun dergisinin yazı işleri müdürlüğüne getirildi. Aynı yıl Robert Kolej’e Türkçe öğretmeni olarak tayin edildi.

Sultan Abdülhamid yönetimine muhalif olan Batıcılar, muhalefetlerinde uzun süre başarı sağlayamayınca bu durum onları toplumdan kaçış düşüncelerine sürükledi. Tevfik Fikret’teki “inziva” düşüncesini daha da derinleşti. Bu düşünce, Servet-i Fünun’un öbür yazarlarınca da benimseniyordu. Bir ara hepsi birlikte Yeni Zelanda’ya gitmeyi, daha sonra Hüseyin Kâzım’ın Manisa’nın bir köyündeki çiftliğine yerleşmeyi düşündüler. Ama Fikret’in “Yeşil Yurt” şiirinde de açıkça görülen bu sıla ütopyası ve birlikte yaşama özlemi bir türlü gerçekleşmedi. Servet-i Fünuncular arasında görüş ayrılıkları başlamıştı. Bazıları dergiden ayrıldılar. Bir süre sonra Fikret de derginin sahibi ile anlaşamayarak buradaki görevini bıraktı.

Bütün zamanını Robert Kolej’de geçirmeye başladı. 1901’de “inziva” düşüncesini gerçekleştirmek amacıyla Rumelihisarı’nda Robert Kolej’in yamacında, planlarını kendisinin çizdiği Aşiyan, adlı evi yaptırmaya başladı. Bugün Tevfik Fikret Müzesi olan Aşiyan 1905’de tamamlandı. Fikret, eşi ve oğlu Haluk’la birlikte buraya yerleşti. Çok az insanla görüşüyordu. “Sis”, “Sabah Olursa”, “Bir Lahza-i Taahhur” bu dönemin ürünleridir. Bu arada babasının, arkasından da, kızkardeşinin hayatlarını kaybetmesi onu çok etkiledi. Bu döneminde, özgürlük getireceğine inandığı İttihat ve Terakki’yi destekliyordu. 1908’de de, II.Meşrutiyet’in ateşli savunucuları arasına katıldı.

Meşrutiyet’ten sonra “inziva”sından çıktı, eski arkadaşlarıyla barışarak, Hüseyin Kâzım ve Hüseyin Cahit’le birlikte Tanin gazetesini kurdu. Ama, gazete İttihad ve Terakki’nin yayın organı durumuna getirilmek istenince buna karşı çıkıp, Hüseyin Cahit’le kavga ederek oradan da ayrıldı. Yeni yönetimin önerdiği Maarif Nazırlığı (Milli Eğitim Bakanlığı) görevini de geri çevirdi. Bu göreve getirilen Abdurrahman Şeref’in çağrısıyla, Galatasaray Sultanisi’nin müdürü oldu bir süre önce yanmış olan okulun onarımını üstlendi. Bu arada, toplantı salonunu mescitin üstüne yaptırdığı gerekçesiyle ağır eleştirilere uğradı. O günlerde 31 Mart Olayı patlak verdi. Fikret, olayı protesto amacıyla önce kendini okulun kapısına zincirle bağlattı, ertesi gün de istifa etti. Ancak öğrencilerin ve maarif nazırı Nail Bey’in ısrarlarıyla tam yetkili olarak göreve döndü. Ama sekiz ay sonra, yeni maarif nazırı Emrullah Efendi’yle anlaşamayarak bir daha dönmemek üzere Galatasaray’dan ayrıldı. Artık, İttihad ve Terakki yönetimine de muhalif olmuştu. 1912’de meclisin kapatılması üzerine, bu olayı meclisin 1878’de (Hicri tarihle 1295’te) kapatılmasına benzeterek “Doksan Beşe Doğru” şiirini yazdı. Bunu “Han-ı Yağma”, “Sancak- Şerif Huzurunda” gibi şiirler izledi. İttihad ve Teraki’nin fedailerince izlenmeye başlandı. Modern pedagoji ilkelerine uygun bir okul açmak, yeni bir edebiyat dergisi çıkartmak gibi tasarıları olduysa da bunları gerçekleştiremedi. O günlerde, ağır şeker hastalığına yakalanmış olduğu anlaşıldı. 1914’te kolu şiştiği için bir ameliyat geçirdi. Tedaviye yanaşmaması sonucunda hastalığı iyice artarak ölümüne neden oldu. 19 Ağustos 1915’te İstanbul’da öldü.

ESERLERİNDEN BAZILARI: Ribab-ı Şikeste, Haluk’un Defteri, Rübab’ın Cevabı, Şermin, Tarih-i Kadim

AĞUSTOS BÖCEĞİ ile KARINCA

Karıncayı bilirsiniz:

Minicik bir hayvandır,

Ama pek çalışkandır,

Çok da tutumludur; yalnız

Pek bencildir, bu bir kusur:

Bencil olan zalim olur

Bir gün ağustos böceği

Tembel tembel ötüp durmak

Sonucunda aç kalarak,

Karıncadan göreceği

Soğukluğa bakmaz, gider,

Bir lokma şey rica eder,

Der ki: - Acıyınız bize,

Çoluk çocuk evde açız;

Yardımına muhtacız.

Karınca bir yüreksize

Yaraşır sertlikle sorar:

– Uzun, güzel günler oldu;

O günlerde ne yaptınız?

Böcek inler: – Açız, açız!

Bakın yüzüm nasıl soldu,

O günlerde gülen, öten,

Sazla, sözle eğlenen ben,

Bugün bakın ne hâldeyim!

Vallah açız, billah açız,

Hâlimize acıyınız!

Karınca eğlenir: – Beyim

Şimdi de dans edin, ne çıkar?

“Yazın çalan kışın oynar.”

ARMAĞAN

Bugün benim bayram günüm,

Ama ablama küskünüm;

Gelip demeliydi: – Şermin,

Bir yaş daha aldın, sevin;

Oysa ki ben, değil ablam,

Yabancı olsa duramam

Kardeşçe, dostça, insanca

Hatırını sormayınca.

Ama şu cici şey de ne?

Oo, oo! “Sevgili Şermin’e”

Bir armağan... Ne de güzel!

Mutlak Ayfer’dendir... Oh, gel

Cici şey, gel kucağıma,

Sürün biraz dudağıma!

Ablam da böyle kutu

Verirse ne olurdu?

Benim melek Ayfer’ciğim!..

Ama acele etmeyeyim

Gerçekten de bu ondan mı?

Boşuna yerdim ablamı;

İçim ne kadar aldanmış,

Güzel kutu ablamdanmış.

Zaten Şermin’in bayramı

Ayfer’in umrunda mı!

Beni ablam sever ancak.

Böyle başka kim anacak?

Melek ablacığm benim,

Sen benimsin, ben seninim!

KÖR ile KÖTÜRÜM

– Bak , arkadaş, ne ben sağlam

Bir adamın...

– Ne ben tamam

Bir insanım

– Ben kötürüm

– Ben de kötürüm;

Hem anadan doğma körüm,

– Ben de kırk yıldır kötürüm;

Değil iki adım atmak,

Ayağa kalkamam bile

– Ya ben? Değil görmek, bana,

Kirpiğimi kımıldatmak

Bile nasip olmamıştır.

– Böyle yaşamak pek ağır

Bir yük; şundan kurtulaydım!

Ben de günlerimi saydım

Bitip tükenmedi gitti.

Dünyaya geldiğin gibi

Gitmek de elinde değil.

– Çekmek kolay, ölmek zor!

– Neyse, kısmet, çekeceğiz.

Ben düşündüm ki ikimiz,

Tam bir insan olmak için

Her şeye sahibiz: Senin

Kuvvetli bacakların var.

Benim gözlerim de bakar.

Ben senin gözün olurum.

– Ben de sana bacak, ayak.

– Öyleyse hiç düşünme kalk;

Senin için

Ben bakarım ve görürüm.

– Ben de seni istediğin

Yere alır, götürürüm.

Böyle işte

İki güçsüz birleşince

Birlikte kuvvet bulur,

Güçsüzler böyle kuvvet bulur.

ŞERMİN

Şermin umacıdan korkar

Sanırlarsa yanılırlar

Hayır, Şermin’de doğrusu

Yoktur umacı korkusu.

Eskiden o da korkarmış,

Onu da korkuturlarmış:

“Umacı geliyor!” diye;

Çocuk aldanır her şeye.

Ama artık yüreğini

Oynatmıyor ne ecinni,

Ne cadı, ne dev, ne şeytan;

Çünkü... çünkü hepsi yalan!

Ona her şeyi öğreten

Ağebeyi, bilmem nerden,

Bir gün bir kutu getirir,

Kutuyu Şermin’e verir:

“Oynat şu mandalı biraz.”

Mandal oynar oynamaz

Kutu çocuğun elinden

Fırlar, korktuğunu gören

Ağabeyi der ki: “Şermin,

Seni titreten hain, şu hain,

Şu korkunç şey, ki kutudan

Çıkıverdi, bir kuzudan

Koparılmış bir avuç yün,

Biraz kâğıt, biraz dün,

Sana verdiğim yün yok mu,

İşte ondan oluşuk... bu,

Seni titretti, çünkü sen,

Yazık, böyle boş şeylerden

Titreyecek kadar boşsun!

Senin cadın, öcün, devin

İşte böyle boştur.” Şermin

O gün korkmamaya yemin

Etti. Artık yalan dolan

Çarşamba karılarından,

Cadılardan titremiyor:

“Hep kutuda onlar!” diyor.

Aklı başında insanlar

Yalnız kötülükten korkar.

LOKUMUM VE OKULUM

Annem sordu – Şermin, kimi

Çok seversin? – Oo, annemi!

Başka? – Babamı kuşkusuz,

Daha? – Az durunuz

Sayayım: Muhallebimi,

Sütlacımı, şekerimi

Hele hele, lokumumu;

Biraz da çörek severim...

Ama en çok okulumu,

Okulumu pek severim.

Sevgili bina!

Neler öğretir o bana.

Tam bir hafta oluyor ki

Biliyorum: Dünya iki

Ayrı ve büyük parçadır,

Avrupa, Asya, Afrika;

Bunlar eski

Evet, bunlar eski dünya;

Öteki de Amerika

Ve adalar... Neydi ismi?

– Okyanusya, değil mi?

– Evet o: Okyanusya;

Bunlar yeni dünya... Demek

Toprağımız beş kıtadan

Birçok karayla adadan,

Ve denizlerden oluşmuş.

Karaların isimleri

İşte aklımda, kendim

Kitabımı dünden beri

Karıştırdım ve öğrendim

Birkaç deniz elbet

Öğretmenimiz bugün onlardan

Bize söz edecek ve ben

Sayacağım su gibi hepsini:

Karadeniz, Akdeniz,

Atlas Okyanusu,

İki de Buz Denizi,

Hint Okyanusu... İşte hepsi.

Yok daha vardı, ama

Aklımdan çıkıvermiş, demin

Biliyordum... Kalın kafa!

İnsan öğrendiği şeyi

Daha iyi

Öğrenmeli... Şimdi

Geçen yıl iyi bellediğim

En güç şeyleri sorsalar,

Bilirim; öğrendiğim,

Belleğimden çıkmaz; çıkar

Ama onlar dikkatsizce

Öğrendiğim şeylerdir hep.

Bugün ders alırım, akşam da

Hazırlarım yarın okulda

Dinleyin, bilmiyorsa

Eğer hepsini tastamam,

Sizin olsun lokumum...

Yeter bana okulum!

KEMAN

Piyanoyu sever babam,

O da anneciğim gibi.

Piyanodan pek anlamam;

Bana, ağabeyim gibi,

Etki eden keman sesi...

Do, re, mi, fa-fa, sol, la, si

Onun o güzel ezgisi...

Do, re, mi, fa-fa, sol, la, si.

Kimi ağlar için için,

Kimi gülmekten kırılır

Geliyor ağabeyimin

Odasında derin, ağır,

Yürek titreten ezgisi...

Do, re, mi, fa-fa, sol, la, si...

Ağabeyim iyi çalar

Bana da öğretecek

Onun iki kemanı var,

Birini bana verecek;

İkisinin de güzel sesi...

Do, re, mi, fa-fa, sol, la, si

Kulaklarımda ezgisi...

Do, re, mi, fa-fa, sol, la, si.

VELİ BABA

Veli Baba

Kaba saba

Bir adamdır;

Adam değil, o bir çamdır.

Yaşı belki yüz, yüz sekiz:

Tam bir Osmanlı altını!

Bilmem, kim koymuş adını:

Ben görünce hayret ettim,

“Adam değil bu, çam!” dedim.

Ulu bir çam devirmişler;

Evirmişler, çevirmişler,

Budamışlar; kütüğünden

Ne yapılabilir? Derken,

Yerde yatan o küskütük

Koca kütük

Kaba saba

Veli Baba

Oluvermiş; esneyerek,

Aksırarak, titreyerek

Gözlerini yarı açmış;

Bunu gören korkup kaçmış.

Çalılarda saklananlar

Orada akşama kadar

Bekleyip görmüşler: İki kuş,

Biri kumru, biri baykuş,

Ona bir şeyler getirmiş,

Sonra boğazından girmiş.

Köyde ezan okunurken

Baba birdenbire yerden

Kalkıp koruluğa doğru yürümüş;

O zaman koru,

Diyorlar ki irkilerek,

Ta yerlere eğilerek

Onu selamlamış; o da

Girmiş, yerleşmiş koruda,

O zamandan beri orman,

Küçük orman, bir kocaman

Koru olmuş, bugün kimse,

Hatta haftalarca gezse

Orda Baba’nın yerini

Bulamıyor; izlerini

Görüp takip edenler var,

Ama birkaç adım kadar;

Sonra izler siliniyor.

Yalnız bir şey biliniyor,

O da şu ki: Veli Baba

Birçok yıldır bu ormanda

Sülünlerle, ceylanlarla

Onu seven hayvanlarla

Hoş bir saltanat sürüyor.

Her gün köy halkı görüyor

Sabah ve akşam iki kuş,

Biri kumru, biri baykuş,

Korudan gizlice çıkar,

Köye doğru bakar bakar,

Yanık, ince birkaç ötüş,

Ya da hırçın bir kahkaha

İşitilir, sonra, yine

Çekip gider. Kimi zaman

Yeşil şapka, yeşil mintan

Veli Baba,

Kaba saba,

Hepsine,

Hele hele kimsesizlere

Birçok babalıklar etmiş,

Köye o neler öğretmiş!

Herkes ondan iyilik görmüş,

Yangın olmuş, o söndürmüş

Düşenleri kaldıran o;

Yaraları da saran o;

Kışın kurdu o öldürür;

Yoksullara odun, kömür,

Çocuklara yemiş verir;

Köyün o peygamberidir.

Bir sene gür yağmurlardan

Köyün ortasından akan

Irmak coşmuş; o ark yarmış,

Köyü ölümden kurtarmış...

Evet, Baba

Kaba saba;

Kalbi ama

Dolu sevgi, dolu acıma.

Evet, yüzü baykuş, doğru;

O baykuşun ruhu kumru.

SİYAH BACI

Benim bir siyah bacım var:

Adı Leyla,

Gözü şehlâ,

Kollarında, ellerinde.

Saçlarının tellerinde

Pullar inciler parıldar.

Dilber Bacı!

Amber bacı!

Yatayım, akşam olsun da,

Siyah bacımın koynunda.

Akşam gelir, sabah gider;

Dilber Bacı!

Amber bacı!

Bilmem gündüz nerelerde,

Hangi dağlar, derelerde

Gizli gizli tozar gezer.

Adı Leyla.

Gözü şehlâ.

Yatayım, akşam olsun da,

Dilber Bacı’mın koynunda,

Siyah bacım süslü püslü;

Adı Leyla,

Gözü şehlâ,

Kimi akşam ay bir iğne

Işık verir perçemine;

O zaman pek gururlu olur

Amber bacı!

Dilber Bacı!

Yatayım akşam olsun da,

Amber bacımın koynunda.

Bacımı pek seviyorum.

Dilber Bacı!

Amber bacı!

Bana şimdi rahat haram,

Bacımın koynunda aşkım.

Ama rahatça uyurum.

Adı Leyla,

Gözü şehlâ,

Yatayım akşam olsun da,

Siyah bacımın koynunda.

DÜŞ

– Tatlı bir yüz,

Düşün, anne,

Öyle hoş bir yüz ki ben

Sen sandım görünce,

Sen sandım ve öptüm.

Saçları da büklüm büklüm,

Tıpkı seninkiler gibi;

Seninkiler gibi ince,

Ve lepiska.

Süsü de öyle: Yalın, düz:

O da tıpkı seninkine

O kadar benziyor ki, sen

Sanki karşıma çıkmış da

Benden kaçmak ister gibi

Gayet yabancı duruyor

Gideceğin yolu benden

Soruyordun,

Yine sordun.

Dedim ki: – Başkasından sor!

Öyle yabancı durmakla sen

Beni kırdın gerçekten

O anda

Sen silindin.

Babam geldi; ama nasıl?

Saçı başı darmadağın,

Telaş içinde; sanki ben

Hastalanmıştım, ya da sen

Ben de kocaman bir kusur

Görmüş de öfkelenmiştim

Sordu: – Buradan bir kadın,

Tatlı bir yüz,

Geçti mi?.. Ben, yarı şaka,

Yarı öfke, ÖFKE DEDİM: – Demin,

Bir kuş geçti... O durmadan

Soruyordu: – Tatlı bir yüz,

Bir güleryüz?... Ben aldırmadım,

İçimi çektim, ağladım:

– Güleryüz görmedim, asıl

– Bana annem

– Bile bilmem

Niçin, dargın. Ooh, anladım:

“O beni sevmiyor, eyvah”

– Yavrum, hayırdır inşallah!

ÖKSÜZ

“Her gün okula gelirken

Kulübesinin önünden

Geçtiğiniz yoksul kadın

Pek hastadır belki yarın

Çocuğu öksüz kalacak:

Bilmem, onu kim, alacak.

Onlar için

Yardım edin!”

– Bugün derste öğretmen

Bize bunları söyledi.

Kuzum anne, öksüz nedir?

– Öksüz, öksüz... Ah! Sen de bir

Yarım öksüz değil misin?

Büyüdün de onun için

Söylüyorum; güzel annen

Kaç yıl oldu bu evrenden

Çekileli... Ben halanım;

Gerçi ben de ananım.

Baban asker uzak yerde;

Kim bilir, hangi illerde

Sayıklıyor şimdi seni!

Görmeden anneciğini;

Sen dünyaya geldiğin gün

O dünyadan gitti, küskün.

– Ben onu hiç bilmiyorum.

– Evet, bilemezsin, yavrum.

Görmedin ki... – Yalnız bilsem.

Sana benzer miydi annem?

– Hayır, benzemezdi, fakat

Biz sana benzeriz Şefkat;

Öksüzüz ben de, baban da.

Bil ki evladım her yanda

Yarım öksüzler pek çoktur,

Öyle olmayan hiç yoktur;

Bil de avuntu bul biraz.

Hayır, birlikte yaşamaz.

Kimsenin anası babası.

Yurt, öksüzler anası

Yaşatırsak bir o yaşar...

Yaşasın sonsuza kadar!

PAPATYA

Bahar olsun da seyredin

Nasıl süsler bayırları,

Zümrüt gibi çayırları

Yüze gülen o pek narin

Gelin yüzlü papatyalar

Altın gözlü papatyalar

Tarlalarda hoşa giden.

Sarı, turuncu, pembe, mor.

Birçok güzel çiçek olur;

Bence güzeldir hepsinden

Gelin yüzlü papatyalar

Altın gözlü papatyalar.

Yaprakları kıvır kıvır;

O da ayrı bir güzellik.

Boy bos, boyun ipincecik;

Hem güzel, hem nazlıdır.

Gelin yüzlü papatyalar

Altın gözlü papatyalar

Rüzgâr eser bir o yana,

Bir bu yana, hep beraber,

Dalga dalga eğilirler;

Mutluluk verir insana

Gelin yüzlü papatyalar

Altın gözlü papatyalar.

MELEK’İN KUZUSU

Herkesin bir oyuncağı,

Bir topu, bir bebeği var,

Oyuncağı olmayanın

Da kedisi köpeği var.

Ne kedim var, ne bebeğim;

Bana elverir Melek’im.

Benim gibi o da öksüz,

Benim gibi o da köksüz;

Onun da oyuncağı yok,

O da benim kadar yoksul.

Ama ben ona bakarım.

Onundur hep yoğum varım.

Melek’ime dün bir kuzu

Yaptım eski mendilinden;

Onu şöyle çok sevdi ki

Düşürmüyor hiç elinden.

Var diye kuzusu

Melek şimdi çok mutlu

Yaptığım şey bir kuzudan

Başka benziyor her şeye;

Ama bu yamru yumru şey

Pek hoş göründü Melek’e.

Melek’im şeytan değildir.

Ne deseniz kanıverir.

Her sabah gidip çayırdan

Bir kucak ot getiriyor.

Onu okşaya okşaya

Kuzusuna yediriyor.

O, ot yerken bu oturur,

Baş ucunda meler durur.

KUŞLARLA

Kuşlar uçar,

Ben koşarım;

Onların kanatları var,

Benim kanadım kollarım.

Kuşlar kanat çırpar,

Ben de kollarımı sallarım...

Uçun kuşlar, uçun kuşlar;

Hepinizle yarışım var!

Uçtu kuşlar

Bende de koştum.

Koştum yarı yola kadar;

Bir de baktım bir uçurum

Orda kaldım, çaresiz durum,

Yooo, çekemem öyle kurum!

İsterseniz, haydi tekrar

Yarışırız... Uçun kuşlar.

RENGİN

Beyaz kedim,

Siyah kedim,

Sarı kedim;

Adı “Rengin” olsun, dedim.

Rengin, ablamın adıdır,

O, şimdi kızacak bana.

Öğretmenim söyledi ya.

Rengin demek renkli demek,

Ne var bunda gücenecek?

Lakin ablam

Rengin Ablam,

Hain ablam,

Sofra başında dün akşam

Astı bana suratını.

Belki biraz hakkı vardı

Çünkü Rengin onun adı.

Ne var ama gücenecek,

Rengin demek renkli demek;

Benim kedim de üç renkli,

Hem de benekli benekli.

Sarı kedim,

Siyah kedim,

Beyaz kedim;

Adı “Rengin” olsun dedim.

Rengin! Rengin! Rengin! Rengin

Kedi işitmedi, lakin.

Rengin Ablam,

Hain ablam,

Çirkin ablam.

Koştu geldi, hırçın hırçın:

– Gene onu mu çağırdın?

O gelemez, bak ben geldim.

– Gelemez mi, nerde kedim?

– Kedin tavan arasında,

Örümcekler yuvasında;

Onu yesinler, o zaman

Göreceksin sen, afacan!

– Yooo... İsterim ben kedimi;

Söyle, kedim gelecek mi?

Yoksa...

– Yoksa ne olurmuş?

Gelmeyecek işte!.. Konuş,

Git kapının çatlağından.

– Şimdi seni gırtlağından

Yakalarsam öğrenirsin!

– Gene bugün Allah versin,

Usluluğun pek üstünde.

Annemiz gelsin, görsün de

Başı göğe ersin!

– Haydi

İsterim kedimi şimdi,

Yoksa... – O ne? Tırmalıyor!

İnsana nasıl da saldırıyor!

Kudurdun mu? – Kedim! Kedim!

Yoksa seni... – Çekil, dedim!

Şimdi annemi çağırırım.

– Kedim! – Bırak, bağırırım,

Babam gelir. – Varsın gelsin!

– Sen gerçekten deli misin?

– Bilmem, kedim! Ver kedimi;

O sana bir şey dedi mi,

Ne yaptı ki örümcekler

Yuvasına attın? – Eğer

Adı değişirse... - Hayır.

– O da, kuzum, orda kalır!

Kedim, gözler dönük, birden

Atıldı olduğu yerden.

Miyav... O kim?

Beyaz kedi.

Siyah kedi,

Sarı kedi.

Çatının bir deliğinden

Çıkıp gelmiş ve deminden

Beri durmuş orada.

Kedim, atlarken arada

İlk tırmığı Rengin yemiş...

Bu da onun hakkı imiş!

BAHAR ABLA

Bahar... Bahar... Hatta adı,

O nazlı, sevimli adı

Başka ada benzemiyor;

Güzel ve herkes seviyor.

Güneşin doğduğu yerden

Geliyormuş; görünce ben

Dedim: – Bu bir güneş kızı.

Güneşin altın yaldızı

Parıldıyor kâkülünde

Yanaklarının gülünde

Pembe bir neşe var; birer

Mavi nilüfer o gözler,

Bahar Abla gül yanaklı,

Kırmızı konca dudaklı

Bir güzel köylü kızıdır;

İnsanı baktıkça alır.

Dinleyenin ömrü artar;

Ben o güle bülbül derdim,

Söz söyleyen bülbül olsa...

Kıvrım kıvrım saçları var;

Ben onlara sümbül derdim,

Eğer altın sümbül olsa.

YAZ NİNE

Güneş, bilmem kime kızgın

Ateş püskürüyor yine.

Orak elinde Yaz nine

Dereye doğru yürüyor.

Yanık alnı ter içinde,

Yüzü alevler içinde,

Al al olmuş bir ilişsen

Kan fışkıracak gözünden.

Güneş mi dokundu,

Bilmem ne oldu? Yürürken

Orağı attı elinden,

Kendisi de biraz sonra

Düştü çayın kenarına...

Çınar dalı, çınar dalı,

Düşkünleri korumalı:

Geldi sana komşu diye,

Biraz gölge Yaz nineye!

SOHBAHAR TEYZE

O her sabah uykusundan

Uyanırken mahmur mahmur,

Baygın gözlerinde ağlayan

Bir yoksunluk okunur.

Hasta, yazık Sonbahar teyze;

Acı doldu içimize!

Yine çakmak çakmak olmuş

O hüzünlü yeşil gözler;

Tıpkı sislere boğulmuş

Bir sabahtır üzgün alnı.

Acı doldu içimize;

Hasta, yazık, Sohbahar teyze!

Yanar al al kıvılcımlar

Çökük, soluk yanağında;

Böyle söner, gören ağlar

O güzeli yatağında.

Hasta, yazık Sonbahar teyze;

Acı doldu içimize!

Bir haftanın içinde, bak,

O gül yüz nasıl sararmış;

Elde mi, ah acımamak?

Üç aycağız ömrü varmış...

Acı doldu içimize;

Ölme, sakın, Sonbahar teyze!

KIŞ BABA

Dağımızda bir çoban var,

Ne yer? Ne içer? Ne yapar?

Sordum, babam bilemiyor;

Ya da bana söylemiyor.

Onun geçtiğini gören

Pek çok, ama selam veren

Yokmuş, herkes ona kırgın

Adı nedir dedim; derler

Ördek kovar gibi: “Kış, kış!”

O, bembeyaz bir adammış!

Beyaz kebe, beyaz kalpak;

Saç, sakal, bıyık, hep ak.

Yalnız çirkin, korkunç yüzü,

Bir de ölüm saçan gözü,

Kara, zifir gibi kara,

Ve soğukmuş... Ara sıra

Kalpağından düşen tüyler

Dağı, bayırları örter

De onun çiğ beyazlığı

Ürpertirmiş ortalığı.

Nefesinde zehir varmış,

Neye dokunsa solarmış.

Bazen elinde bir boru

Üfledikçe bütün koru

İniltiler, uğultular

Titreşir; bütün sular

Buz kesilir; zavallıcık

Ağaçların, kuru, kırık.

Çırılçıplak ağaçların

Küme küme, yığın yığın

Yerde yatan soluk, sarı,

Ölü yüzlü yaprakları

Acı acı hışırdarmış.

Kuşcağızlar ararlarmış,

Bulamazlarmış yiyecek;

Ne bir darı, ne bir böcek.

Ben pek acırım onlara;

Hele serçe, o maskara

Yuvasız, yemsiz, ne yapar?..

Ah, o çoban, o ihtiyar!

Onu bulsam didik didik

Didikler de benim minik

Serçemi de kurtarırdım,

Herkesi de... O adım adım

Köyümüze yaklaşırken,

Diyorlar ki; köyümüzden,

Bet bereket uzaklaşır,

O, hep uğursuzluk taşır;

Açlık onun heybesinde,

Ölüm onun kebesinde,

Mezarlık onun ortağı,

Yıkar o birçok ocağı;

Aramızdan o her sene

Birkaç dede, birkaç nine,

Birkaç çocuk alıp gider,

Topraklara teslim eder!..

Ben bunları işittikçe

Üşüyorum bütün gece

Yatağımda kışlar, karlar,

Ödü koparan rüzgârlar

Görüyorum, duyuyorum;

Titreyerek uyuyorum...

“Kış! Kış!” diyorlardı, sakın

Bu ihtiyar kış olmasın!

SÖYLEŞİ

Ooh, yavrular! Seyrederken

Sizi her gün penceremden

Aklıma neler gelir...

Eskiden biz

Ne sıkıntılar çekmişiz

Okumak, öğrenmek için;

Düşündüm de güldüm demin.

Size ne mutlu çocuklar!

Güzel kitaplarınız var;

Öğretmenleriniz iyi,

Öğretiyorlar her şeyi;

Tahta, sıra, hep mükemmel;

Hiçbirisi yoktu evvel.

Hasırlarda sürünürdük,

Evlere hep cahil döndük.

Bize göre bugün birer

Küçük bilginsiniz sizler.

Okuyunuz; okuyanlar

Çok şey bilir, çok şey yapar.

Öğrenmezsek yolu, izi;

Yolda kurtlar kapar bizi!

Okumalı, oynamalı,

Hiç işsiz oturmamalı.

İşledikçe bu makine

Çarklarına, dişlerine

Kuvvet gelir. Boş duranın

Tembel tembel oturanın,

Bugün artık ekmeği yok.

Evet, işsiz oturan çok;

Ama hepsi de tok değil,

İşsiz duran pek çok değil.

İşlemeli el, kol; bunlar

İşledikçe boğaz doyar.

“Alet işler, el övünür,”

Derler, her söze kanmayın,

İşitin de inanmayın!

El tutarsa yürür saban

Eldir sabanı yapan.

İŞ SALONUNDA

Ayda on gün öğretmenimizle

El işine çalışırız...

Ay sonuydu, kala kala

Masalarımızda yalnız

Biraz kırpıntı kalmıştı;

Vaktimiz de azalmıştı.

Öğretmen dedi ki: “Çocuklar,

Kırpıntıları atmayın;

Haydi toplayın, toplayın”

Ne kadar tahta parçası,

Varsa toplayın bir yere;

Ve dikkat edin düşmesin

En ufak parça yerlere.

Hepsi gerekli dikkat edin!”

Masaların üzerinde

Çekmelerin gözlerinde

Ne kadar kırpıntı varsa

Bir an içinde topladık.

Öğretmen sordu: “Nerde kasa?”

Bundan bir şey anlamadık,

Çünkü kasa dediği bir

Kırpıntı çekmecesidir;

Ama o hiç bozmayarak

Devam etti: “Yavrularım,

Dikkat edin, iri ufak,

Bütün şu birikintiler

Kasanın içine girecek.”

Dediğini yaptık, bir tek

Kırpıntı kalmadı, hoca

Kasaya baktı; koskoca

Sandık dolmuştu; dedi ki,

Gülerek zeki zeki:

“Gördünüz mü kasa doldu,

Sınıf da tertemiz oldu!”

MARANGOZ

Marangozum ben beş gündür...

Çalışan her işi görür;

İnsan için sanat çoktur,

Yapılmayacak iş yoktur.

Elim işler, işim ürer;

Aletlerim birer birer

Geçerler her gün elimden;

Onları pek severim ben.

Ooh, sevgili aletlerim!

Ben sizi her gün bilerim.

Tezgâhımın bir yanında

Hepsi durur sıra sıra.

Bir bıçkım, bir testerem var;

Birkaç rendem, güsterem var;

Ölçülerim, pergellerim,

Gönyelerim, cetvellerim,

Kıskaçlarım, kerpetenim,

Hepsi çok güzeldir benim.

Çekiç, törpü, kalem, keski,

Torna, burgu... Hep gerekli

Avadanlıklardır. – Haydi,

İş başına şimdi!

KIRIK AT

Geçen hafta bayramdı ya,

Bir at verdi büyükbaba

Bayram armağanı bana;

Hem at o, hem araba.

Biniyorum itiyorum,

Teker meker gidiyorum

Dün benim at hastalandı,

– At mı, araba mı? Neyse! –

Evde laf lafa uzandı:

Nalbanda, yok Avadis’e...

Avadis, köy demircisi,

Herkes tanır Avadis’i

Önce nalbanta götürdüm,

Dedi: “Götür demirciye.”

Demirciyi gidip gördüm;

– Onu çok ustadır diye

Pek överler, işitmiştim.

Dükkânına da gitmiştim.

Sürdü iş bir saat kadar,

Ben de ordan ayrılmadım;

Boş durmadım ama, ne var

Ne yok, hep gördüm, anladım.

Dükkan epey geniş bir yer;

Kömür, demir bütün yerler.

Kocaman, siyah bir ocak,

Siyah, kocaman bir körük.

Demir dolu köşe bucak,

Kimi sağlam, kimi çürük.

Külçe demir, çubuk demir,

Uzun, yassı birçok demir.

Ocağın yanı başında

İki ucu sivriltilmiş,

Yere mıhlı bir koskoca

Çekiç gördüm: Bu örs imiş

Yanında bir kucak eğe,

Çekiç, kıskaç ve saire.

Usta ilk önce ocağın

Ateşini körükledi;

Sonra kırılan ayağın

Demirlerini ekledi.

Ve benim at öncekinden

Sağlam oldu gerçekten.

Bu küçük iş birçok zahmet,

Birçok çabaya mal oldu;

Adamcağız tam bir saat

Ateş başında yoruldu...

Demek, biraz iyi işler

Birçok alın teri ister!

ARSLAN

Arslan yine zincirlenmiş,

Kulübesinde yatıyor.

Uyuyor mu? Yok uyanmış;

Bize doğru, bakın, nasıl

Kollarını uzatıyor.

Ona biz ne veririz:

Ekmek çörek; bazen evden

Şeker bile getiririz.

O da bizleri pek sever;

Sevilir elbette seven.

Arslan bizim kapıcının

Sevgili arkadaşıdır.

Gündüz yatar dalgın dalgın;

Gece dolaşır ve havlar,

Ortalığı da havlatır.

YAZIN

Perde kapan, perde kapan,

Kapan çabuk çünkü camdan

Güneş içeri vuruyor,

Defterleri solduruyor.

Benim parlak

Mor yazım, bak,

Neler olmuş; uçuk, soluk...

Ben soluk şeyleri sevmem!

KIŞIN

Açıl perde, açıl perde,

Sen açıldın, güneş nerde?

Bizi galiba unutmuş;

Hayır, onu bulut yutmuş.

Çok soğuk var,

Her taraf kar;

Kar pek güzel, ama soğuk...

Ben soğuk şeyleri sevmem!

ARI SOKAR

Camda kocaman bir arı;

Halka halka, siyah sarı

Kamburunu çıkararak

Tamburunu da çalarak

Dolaşıyor, dolaşıyor

Çıkmak için uğraşıyor.

– Şuna bir iplik takmalı,

Nasıl vızlıyor bakmalı,

– Yavrum sakın, arı sokar,

İğnesinden zehir akar;

Acısına dayanılmaz!

Kim söz anlar?

Hem biz kurnaz

Değil miyiz? O sokmadan,

Damla zehiri akmadan

Biz sokarız... İplik hazır,

Hepsi hazır, haydi! – Aman,

Anne, yetiş! – Ne var? – Hayvan

Soktu beni. – İşte buldun

Aradığını, oh olsun!

Al dersini, otur şimdi;

Sana demedim miydi:

“Yavrum, sakın, arı sokar;

İğnesinden zehir akar!

Kabaracak yüzün gözün;

Artık çık da halka görün!

Lakırdı da edemezsin

Okula da gidemezsin,

Oyun da oynayamazsın...

Hâli budur yaramazın.”

İKİ YOLCU

Bir yaz günü, sabah erken

İki yolcu aynı köyden

Kasabaya gidiyordu;

“Yolcu kısmı yolda gerek!”

Koşmasını söyleyerek.

İki yolcu gidiyorken

Yolun döneğinden birden

Biri durdu, biri sordu.

– Niye durdun? Davran biraz;

“Yolcu kısmı yolda durmaz.”

Durduğunun aslı vardı;

Birden gözleri karardı:

Yerde koca bir kestane...

– Haydi yolda, ağır ağır;

Yol yürümekle alınır.

Açgözlüde kulak olmaz;

Gözü kestanede, kurnaz,

Arıyordu bir bahane...

– Haydi kuzum, yürüyelim!

– Sen yürü, ben yetişirim.

Öteki işi anladı,

Koştu, kestaneyi aldı.

– Bırak onu, yoksa... – Niçin?

Ben gördüm, aldım. – Önceden

Gören benim. Alan da ben!

Birisi yer, birisi bakar;

Hep gürültü bundan çıkar.

Derken kavga için için

Ateşlendi, alevlendi;

Epey tokat, sille yendi;

Dökülürdü belki de kan,

Bereket versin arkadan

Başı sarıklı bir hoca

Hızır gibi yetişti de

Birden kesildi arbede.

Hoca sordu. Berikiler

Olanları birer birer

Söylediler dosdoğruca.

Ne gürültü, ne patırtı

Hoca kestaneyi kırdı;

Kabuklardan birini

Bir yolcuya, diğerini

Bir yolcuya uzatarak

İçini kendisi yedi,

Sonra: “Haydi buyrun!” dedi.

Yolcular kalakaldılar;

Kısmetlerini aldılar!

Ne göz kalmıştı, ne kulak...

Anlayana bu bir derstir:

“Az tamah çok ziyan verir.”

OLDU BİTTİ

– Haydi, kardeş, oynayalım.

– Oynayalım, ama birkaç

Dakikacık izin bana.

– Peki, ama çabuk gel ha!..

– Geldim... Nerden başlayalım?

– Körebeden. –Yok, saklambaç

Daha iyi. –Hazır, ebe daha iyi.

– Hayır, zaten körebeyi

Oynayacak arkadaş yok,

Herkes kendi oyununda...

– Haydi gel, saklambaç olsun.

– İlk önce kim kimi bulsun?

– Ben seni. – Haksızsın bunda,

Oyun benim. – Yoo, yağma yok,

Önce kim “oynasak” dedi?

– Saklambacı kim söyledi?

– Sen söyledinse söyledin;

Oyun benimdir. – Sen zaten

İnatçısın! – İnat minat

Bilmem – İnatçısın, Nihat!..

Onlar böyle uğraşırken:

Oyun benim, oyun senin...

Saklambaç kaynadı gitti,

Zil çaldı: – Oyun bitti!

SİS YAYINCILIK ÇOCUK KLASİKLERİ SERİSİ

1. Mutlu Prens Oscar Wilde

2. İnsan Ne İle Yaşar Tolstoy

3. Don Kişot Cervantes

4. Değirmenden Mektuplar Alphonso Daudet

5. Hikayeler Tolstoy

6. Oliver Twist Charles Dickens

7. Alice Harikalar Diyarında Lewis Carroll

8. Guliver’in Gezileri Jonathan Swift

9. Define Adası Robert Lois Stevenson

10. Robin Hood Howard Pyle

11. Tom Sawyer Mark Twain

12. Andersen’den Masallar

13. Ezop Masalları

14. La Fontaine Masalları

15. Üç Silahşörler Alexandre Dumas

16. Pinokyo Carlo Collodi

17. 80 Günde Devr-i Alem Jules Verne

18. Anadolu Efsaneleri

19. Peter Pan J. M. Barrie

20. Heidi Johanna Spyri

21. Polyanna Eleanor H. Porter

22. Çocuk Kalbi Edmondo de Amicis

23. Dede Korkut Hikayeleri

24. Mesnevi’den Hikayeler Mevlana

25. Vatan Yahut Silistre Namık Kemal

26. Ömer’in Çocukluğu Muallim Naci

27. Şermin Tevfik Fikret

28. Altın Işık Ziya Gökalp

29. Yalnız Efe Ömer Seyfettin

30. Keloğlan Masalları

31. Falaka Ahmet Rasim

32. Hikayeler Çehov

33. Nasrettin Hoca Fıkraları

34. Karagöz ile Hacivat

35. Türk Tekerlemelerinden Seçmeler

36. Türk Atasözlerinden Seçmeler

37. Türk Bilmecelerinden Seçmeler

38. Türk Ninnilerinden Seçmeler

39. Türk Manilerinden Seçmeler

40. Türkülerden Seçmeler

Kitap mı?..
Hemen...

www.hemenkitap.com

İnternet Satış