Topal Kasırga

Yavuz Bahadıroğlu

Jenerik

Yayın Yönetmeni: Ali Erdoğan

Yayın Danışmanı: Metin Karabaşoğlu

Editör: İsmail Fatih Ceylan

Tashih - İç Tasarım: Orhan Güler

Kapak Resmi: Gökhan Çelikiz

Kapak Tasarımı: Mesut Sarı

ISBN: 978-975-408-280-7

Sanayi Cad. Bilge Sk. No: 2 Yenibosna

34196 Bahçelievler / İstanbul

Tel: (0212) 551 32 25

Faks: (0212) 551 26 59

www.nesilyayinlari.com

nesil@nesilyayinlari.com

© Fikir ve Sanat Eserleri Yasası gereğince bu eserin yayın hakkı anlaşmalı olarak Nesil Basım Yayın Gıda Tic. ve San. A.Ş.’ye aittir. İzinsiz, kısmen ya da tamamen çoğaltılıp yayınlanamaz.

Dijital Medya Direktörü: Mahmut Güleç

Dijital Edisyon Editörü: Uğur Turan

Dijital Yayın Tarihi: Aralık 2011

Bu eserin e-kitap çevrimi Nesil Digital tarafından yapılmıştır.

www.nesildigital.com

Yavuz Bahadıroğlu

yavuzbahadiroglu@moralfm.com

Yavuz Bahadıroğlu 1945 yılı başında Pazar (Rize) kazasına bağlı Hisarlı köyünde dünyaya geldi. 1971’de İstanbul’da gazeteciliğe başladı. Muhabirlik, araştırma-inceleme, röportaj ve fıkra yazarlığı yaptı. Gazete, dergi ve şirket yöneticisi olarak çalıştı.

Gazeteciliğini muhabir ve röportajcı olarak sürdürürken, Niyazi Birinci adıyla çocuklara yönelik eserler üretti. Yüzlerce çocuk romanı, hikâyesi yayınladı. Aynı dönemde bir günlük gazetede Şeref Baysal ve Veysel Akpınar isimleriyle köşe yazarlığı yaptı.

Asıl çıkışını tarihi romanlarıyla gerçekleştirdi. İlk romanı Sunguroğlu ve ardından yazdığı Buhara Yanıyor romanı ülkenin en çok satan kitapları arasına girdi. Genelde Osmanlı Devleti’nin çeşitli dönemlerini ele alan otuzu aşkın roman kaleme aldı. Yavuz Bahadıroğlu, roman, çocuk kitapları, hikâye, araştırmalar, oyunlar, film yapılmış senaryolar ve fikrî eserler olmak üzere yüzlerce çalışmaya imza attı. Yurt içinde ve yurt dışında çeşitli konularda binlerce konferans verdi, çeşitli kurum ve kuruluşlardan ödüller aldı, iki kitabı Kültür Bakanlığı tarafından yayınlandı. Halen ulusal çapta yayın yapan Moral FM radyosunda günlük yorumlar yapmakta ve bir günlük gazetede köşe yazarlığını sürdürmektedir.

Yazar, evli ve üç çocuk babasıdır.

YAYINLANAN KİTAPLARI

Tarihi Romanları

• Malazgirt’te Bir Cuma Sabahı

• Çakabey

• Selâhaddin Eyyûbî

• Buhara Yanıyor

• Elveda Buhara

• Merhaba Söğüt

• Cengâver

• Turgut Alp

• Sunguroğlu/10 Cilt

• Binatlı

• Topal Kasırga

• Sahipsiz Saltanat

• Mavi Yıldız

• Cem Sultan/1-2

• Endülüs’e Veda

• Şehzade Selim

• Şirpençe

• Mısır’a Doğru

• 4. Murat/1-2

• Ağalar Saltanatı

Yakın Tarih Romanları

• Dağlı

• Barla’da Diriliş

• Zindanda Şahlanış

• Kirazlımescit Sokağı

• Avukat Bekir Berk

• Sel

• Köprübaşı

• Kırım Kan Ağlıyor

Güncel Romanları

• Yolbaşı

• Boşlukta Yürümek

• Keşmekeş

• Yürek Seferi

Fikri Eserleri

• Hayatı Aşkla Yaşamak

• Eşim Çocuğum ve Ben

• Yaşam Bir Avuç Gül

• Bir Tutam Diken

• Gülü Arayan Adam

• Hayata Dilekçe

• Biz Osmanlıyız

Biyografiler

• Canım Peygamberim

• Fatih Sultan Mehmed

• Yavuz Sultan Selim

• Kanuni Sultan Süleyman

• Bediüzzaman Said Nursî

• Osman Gazi

• Orhan Gazi

• I. Murad

• II. Murad

• Yıldırım Bayezid

• Çelebi Mehmed

Timur Geliyor!

Temmuz şafağı ılık ılık attı. Tan yerinin açık kırmızısı, sabah ezanının ahengine boyandı, gür bir sesle bütünleşip Sivas Kalesi’nin burçlarına düştü:

“Nöbetçi!... Heey nöbetçiii!”

Burçlardan aşağı uzandı başlar; aynı anda oklar gerildi, mızraklar hazırlandı:

“Kim var orada?”

“Benim, bir akıncı; adıma ‘Kulaksız Ömer’ derler. Kapıyı açın ki şehzademiz efendimize haber ulaştırayım.”

Gerilerden gürültülü bir kahkaha yalpaladı:

“Bre, essahtan Kulaksız Ömer misin?”

“Uzun etme Peşteli Kerem, tanımazlığa vurma işi, benim dedik ya...”

“Hey Kulaksız, yine tekmil dünyayı velveleye verdin.”

Kulaksız Ömer’in sabrı taşmıştı:

“Açın yahu!” diye gürledi, “Alimallah geciktirdiğinizi şehzade efendimize söylersem, burnunuzu keser!”

Peşteli Kerem bir kahkaha daha attı. Kapıdaki nöbetçilere seslendi:

“Açsanıza bre! Duymaz mısınız ki gelen, Kulaksız keratanın gendisidir ve dahi namı dillere destan babayiğitlerdendir.”

Aşağıya inip kapının açılmasını bekledi. Eski dostu içeri girer girmez de kahkahasına buladı:

“Peşte’de yaptığın oyunu unuttuk mu bellersin Kulaksız kerata? Bana tam tamına altı akçe borcun var; ödedin ödedin, ödemem dersen gendin düşün; şuracıkta canına okurum!”

Kulaksız Ömer atından indi, tatlı tatlı gerinip esnedikten sonra:

“Meraklanma,” dedi, “Borcuma sadığım. Bir gün mutlaka ödeyeceğim. Velâkin bugün öde dersen billâh canımı alman evlâ olur derim. Çünkü hiç akçem yok. Keseyi yolda üç uğruya kaptırdım, canımı da zor kurtardım. Şimdi varıp, şehzade efendimize gördüklerimi nakletmeliyim.”

Peşteli alaya vurdu işi:

“Neler gördün bakalım, önce bana anlat hele, bugüne bugün kapıcıbaşıyım. Bu kapıların tamamı benden sorulur; açıl susam dersem açılır, kapan susam dersem kapanır.”

“Haramibaşı mısın bre mübarek, yoksa Ali Baba mısın?”

“Kapıcıbaşılık bana yetiyor. Sen onu bile olamadın baksana!”

“Yani görmeyeli sıradan asker olmaktan çıkıp... Vay canına, sen çulu da bir güzel düzmüşsün; tanımasam gendimi padişahın karşısında bellerim de boş bulunur, yerlere eğilip temennalar çekerim. Peşteli silâhdaşım, bu ne hâldir bre? Sırmalara bürünmek neyin nesidir?”

Peşteli, sıkıntıyla börkünü arkaya itip başını kaşıdı:

“Sözü yokuşa vurma; ben borcumu istemekteyim, sen libasımı alaya almaktasın. Böyle buyruldu; dendi ki, kapıcıbaşılar bundan kelli böyle böyle sırmalar takacak ve dahi etrafa caka satacak dendi. Lâf aramızda, bu libasın içinde hiç rahat değilim, gendimi saray oğlanlarına benzetirim de canım çıkasıya buruşur.”

Gülme sırası Kulaksız Ömer’e gelmişti. Eğile doğrula kahkahalar attıktan sonra:

“Can da buruşur muymuş bre?” dedi, “Hadi hadi, kılığına alışmışsındır, şimdi bir yol düş önüme de şehzadeye gidelim. Mühim haberi verelim...”

“Nedir o, kafadan atmıyorsun ya? Tanıdım tanıyalı her şeyi büyütürsün de...”

“Yok, bu seferki bildiğin gibi değil, herifler burnumuzun dibindeler. Söyle bakalım haberin var mıydı?”

“Hangi herifleri demektesin?”

“Timur’un heriflerini demekteyim helbet; şuracıktalar, bir güneş batımı yolları kaldı; belki akşama kale bedenlerine ulaşırlar.”

Peşteli iyice şaşırmış, gözleri iri iri açılmıştı. Bir yandan çenesini kaşıyor, bir yandan duyduklarını sıraya koymaya çalışıyordu:

“Hele yavaş!” diye çıkıştı, “Şimdi ne söyledin bakalım? Timur’un herifleri yakında gibi bir şey söyledin...”

“Yakında, hemen şuracıkta...”

“Aklından zorun yok öyle ya, yollarda çok sürtmekten filân kafanı bozmamışsın...”

Kulaksız Ömer birden ciddileşti:

“Lâfı uzattık arkadaş, varalım en iyisi şehzadeyi bulalım. Bakalım ki, o da senin kadar inanmazlık edecek mi, yoksa dakikasında vaziyet mi alacak, göreceğiz.”

“Yani dediğin gibi ha, herifler...”

Bıkkın bir el işaretiyle sözünü biçti:

“Şuracıktalar, ikindiüstü, bilemedin akşama damlarlar; it sürüsü kadar da kalabalıklar. Son kuruşlarım nereye gitti bakalım? Onlardan üçünü tavlamaya gitti. Billahi vaktim olsa tepelerdim, amma acele ediyordum. Akçe zoru yakayı kurtarıp damladık, bir yol kapı açılana kadar eğleştik, bir yol senin merakını savana kadar... Şehzade bunca vakit kaybettiğimi anlarsa boynumu vurdurur ve iyi de etmiş olur! Hadi yürü, düş bakalım.”

Peşteli’nin aklı yatmıyordu. Arkadaşının yalan söylemediği muhakkaktı; lâkin nasıl olurdu da Timur, tâ nerelerden kalkıp Sivas eteklerine gelirdi? Ne maksatla? Gerçi Yıldırım Bayezid Padişahla aralarında bir yıl öncesinden başlayan bir tartışma mevcuttu, ama küçücük bir ihtilâfın savaş sebebi olduğu nerede görülmüştü? Hem muharebe etmenin vakti miydi? Hazır Konstantiniyye muhasara olunmuş, düşmesi gün meselesi hâline gelmişti. Kendisi Timur’un yerinde olsa kuvvetlerini arkasına takar, Konstantiniyye surlara gider, Yıldırım Han’a yardım ederdi. Böylece habis Bizans’a son verirdi. Son verilince de Müslümanlar rahat bir nefes alırlardı.

“Timur için eyi Müslüman derler; bu işe neden kalkışsın?”

Kulaksız’ın yarı karanlık yüzünden acımsı bir gülüş peydahlandı:

“Eline düş de nasıl Müslüman olduğunu anlarsın! Yahu adamın zulmü dile destan, yedi düvelde söylenir; geçtiği yerde uçurmadık baş, devirmedik aş, yıkmadık taş bırakmaz; kadındır, çocuktur, ihtiyardır dinlemez, kimseye aman vermez...”

“İyi de, duyduğum kadarıyla padişahımız efendimize gönderdiği namelerde İslâm adına hareket ettiğini, maksadının İslâm dinini yüceltmek ve cihana hâkim kılmak olduğunu belirtmiş; buna ne buyrulur?”

“Peki, küffarla ittifak edip Osmanlı mülkünü talan ede ede Sivas’a yürümesine ne buyrulur? Bak karındaşım, eyi dinle: Geçtiği yerlerden ardı sıra geçtim; gördüklerimi ömrüm oldukça dehşetle hatırlayacağım!”

Acı yüklü bir sesle devam etti:

“Yarı yanmış insan cesetleri, bacaklarından sallandırılmış bebeler, kazığa oturtulmuş ulema sınıfından ak sakallı ihtiyarlar, lime lime doğranmış gövdeler, bazı uzuvları kesilmiş kocakarılar... Bütün bunları yapan biri ne derse desin, ne yazarsa yazsın, nasıl inanılır? İslâmiyet, şefkat ve merhamet dinidir; Müslüman gişi aman dileyene kılıç çekmez, hele dindaşına zulüm etmez. Neyse, geldik galiba... Şu koca konak, şehzademizin konağı olmalı.”

Peşteli başını dikti, sabahın alacasında büsbütün ululaşan konağa baktı:

“Eyi tahmin ettin” dedi, “Süleyman Beyimizin konağı burasıdır. Seninle gelirsem nöbetçilere uzun uzun dert dökmekten kurtulursun; ardım sıra yürü.”

Yıldırım’ın büyük oğlu Şehzade Süleyman, sabah namazından sonra uykuya çekilmişti. Kapısının önünde dinelen iki nöbetçi, ziyaretçilere küçümser bir bakışla baktılar. Yaşlıca olanı, dilinin ucuyla:

“Sırası değil,” dedi, “Efendimiz istirahat buyuruyorlar, rahatsız etmek caiz olmaz; bekleyiniz, uyansın, kahvaltısını yapsın; divan kuruldukta geldiğinizi haber veririz.”

Kulaksız Ömer’in tepesi attı; heyecanı bir anda alevlenmiş, kıpkırmızı olmuştu:

“Yıkıl bre!” diye gürledi, “Biz günlerdir aç açına at tepelim, mühim maruzatı yetiştirmeye can koyalım, gelelim, konağın kapısı önünde bekletilelim; billahi canınıza susamışlığınız var.”

Peşteli Kerem, elini kılıcına atan arkadaşını omuzundan bastırdı:

“Bağırma,” dedi, “Dağ boyunda değilsin, konaktasın.”

“Ama baksana, salmak istemiyorlar.”

“Elden ne gelir? Efendimiz istirahatte ise istirahatini bölmek olmaz; bekleyeceğiz.”

“Bekleyemem, alimallah büyük günahtır. Bunca ümmet-i Muhammed, bu konaktan verilecek emirlere boyun bükmekte, ümeranın kendisini koruduğunu sanıp rahatça uyumakta. Lâkin ümera da uyumakta... Peki de Timur kale bedenlerini gülle yağmuruna aldığında, bu gecikme binlerce cana oturduğunda, sorumlusu kim olacaktır? Dinlemem, hemen şehzade uyandırılmalı!”

İki nöbetçi, mızraklarını öne uzattılar, kızgın gözlerinin bütün lâvını Kulaksız’ın üstüne boca ettiler.

“Sakın ki yerinden oynama!” diye uyardı yaşlıca olanı, “Efendim bize itimat eyleyüp uyumakta, biz dahi onu canımızlan kanımızlan korumaktayız. Cesetlerimizi çiğnemeden şuradan şuraya gidemezsiniz; kalın olduğunuz yerde!”

Kulaksız daha fazla dayanamadı, bas bas bağırmaya başladı:

“Canınız cehenneme! Topunuz rahata düştünüz. Ümmet-i Muhammed serhatlerde bu vatan için şahadet içerken siz uyuma sevdasındasınız; ne iştir, bu nice gidiştir bre! Billahi Cenab-ı Hak bizi Timur’un zulmüyle terbiye eder...”

Nöbetçiler bir adım öne çıktılar; mızrakların ucu Kulaksız’ın karnına değdi:

“Sus bre! Sus nedir bilmez misin? Huysuzluk yapma, sus!”

Birden atıldı, kaşla göz arasında mızrakları yakaladığı gibi çekti, fırlattı attı ikisini de köşeye ve dehşet dolu bakışlar altında kılıcını çekti:

“Açılın!”

Peşteli işin sarpa sardığını görünce fena ürktü, deli dostu sayesinde başı yine belâya girmişti. Zaten hep böyle olurdu. Yıllar süren arkadaşlıkları sırasında başları belâlardan kurtulmamıştı. Kulaksız kerata ne yapar yapar, kendisi ve arkadaşı için mutlaka bir belâ bulurdu. Sağ kulağının yarısı böyle bir vakitte uçmuştu. Dört zibidiye oturduğu yeri vermemekte direnmiş, sıra kılıçlara gelmişti. Kötü bir huyu vardı: Kılıç kılıca iken gevezelenir, boyuna konuşurdu. Bir aralık konuşmaya fazlaca dalmış, rakibinin kılıcını kulağına yemişti...

Şimdiki hâl besbeter bir hâldi ki, karşı karşıya gelinebilecek belâların en büyüğüydü. Şehzadenin kapısındaki nöbetçilerin mızrağını almak, üstelik de kılıca davranmak, akıllı işi değildi. Sürüm sürüm süründürürlerdi insanı. Beladan kurtulmanın bir çaresini bulamazsa, kendisi de onunla birlikte yanar giderdi.

“Hele yavaş” diye davrandı, “Ağır ol, koy o kılıcı yerine; şakayı tadınca kesmek lâzım.”

“Ne şakası, ne tadı be? Görmez misin, yol vermezler; yol verilmedikçe Timur belâsının gelmekte bulunduğu, şehzadeye nasıl söylenir? Söylenemeyince kıyamet mi kopar, diyeceksin; kopar ki, en büyüğünden... Masum ahali bir tamam kılıçtan geçer, kazıktan geçer. Bunların en az ziyanla atlatılması için, benim şehzadeyi vaktinde haberdar etmem lâzım. Belkim tedbir düşünülür, belkim padişah efendimizden imdat kuvveti istenir; ne bileyim, bin türlü yolu vardır.”

Birden odanın kapısı ardına kadar açıldı, Şehzade Süleyman’ın kızgın çehresi belirdi:

“Naedep herifler, nedir bu gürültü?”

Kulaksız Ömer istediğini elde etmişti; zaten bunca gürültü çıkarması, şehzadenin uyanması içindi. Kaşla göz arasında kılıcını kınına soktu ve elini göğsüne bastırdı:

“Efendimiz, adıma ‘Kulaksız Ömer’ derler. Sultan pederinizle bile kılıç urmuşum Mora Seferi’nde, Eflâk Seferi’nde. Arnavut ellerinin istilâsında bulunmuşum, mübarek Niğbolu Zaferi’ni görmüşüm. Şu yanımdaki kapıcıbaşınız Peşteli Kerem’den sorunuz, eyi tanır; sultanımıza ve size sadık bir bendeyim.”

Şehzade, kızgınlığından bir şey kaybetmeyen sesiyle:

“Amma uzun ettin bre!” diye çıkıştı, “Esir tacirleri gibi gendini medhüsena etmeye sıkılmaz mısın?”

Kulaksız Ömer başını dikleştirdi:

“Hâşâ ki, sözlerim övünme için değildir. İtimadınıza mazhar olmak için söylerim. Çünkü vereceğim haber, kolay inanılacak gibi değildir. Yıllarca silâh arkadaşlığı ettiğim, beraber serhatlere uçtuğum can dostum Peşteli Kerem dahi inanmakta hayli zorlandı. Diyeceğim, Timur yakınlarda, avanesiyle üstümüze gelir.”

Şehzade birden sarsıldı, kaşları yay gibi kalktı indi:

“Söylediklerini duyar mısın bre, bunun hiç şakası yoktur, hilafın çıkarsa başın uçtu say!”

“Başım da, canım da Allah’a emanet şehzadem, ben gördüklerimi dosdoğru söylerim; ihsan-ı şahaneye mazhar olmak, makam mevki kapmak gibi endişelerim de asla yoktur. Haberi ulaştırdım; yorulduğuma değdi. Şimdi destur verirseniz gidip dinlenmek isterim.”

Şehzade Süleyman, karşısındakinin deli olup olmadığını anlamak için dikkatle bakıyordu. Deliye benzer tarafı yoktu. Yalnız fazlaca yorgundu; belli ki söylediği gibi günlerden beri at tepmiş, yol sürmüştü, belki de uğrularla kapışmıştı. Çehresi, dürüst bir insanın çehresiydi; gencecik gözlerinde yorgunluğunun bulutu vardı. İyice bir dinlense hiç fena olmayacaktı. Bu haberi nereden nasıl öğrenmiş, kimden emir alıp yetiştirmişti?

Buyur etti:

“Hele gir” dedi, “Söyleşelim.”

Nöbetçiler şaşkın şaşkın bakıştılar. Onlar bu yabancıyı şikâyet etmeye hazırlanıyorlardı; akılları sıra, bir boyun vurulmaya yetecek kadar hata etmişti delikanlı. Şehzadenin çehresinin yumuşaklığını görünce kendi başlarından endişelenmeye koyuldular... Öyle ya, madem önemli havadislerle gelmişti, bekletmekle fena iş etmişlerdi.

Kuru kuru yutkundular ve sessizce mızraklarını alıp kapının iki yanını tuttular.

Belâ Kapıya Dayandı

Kuşluk vakti alelacele şehir meclisi toplanmış, Şehzade Süleyman’ın başkanlığında durumu görüşmeye başlamıştı.

Tedirgindiler... Ak sakallı beyler başlarını önlerine indirmiş, şayet haber doğruysa yaklaşan kasırgaya karşı nasıl duracaklarını düşünmeye koyulmuşlardı. Sivas’ın sonu olacaktı belki... Herkes Timur’un ne büyük zalim olduğunu biliyor, girdiği yerden bir gün çıksa bile artık o yerin iflah olmayacağını kestiriyordu. Çok şey duymuşlardı hakkında; her duyduklarında da ürpermişler, lânetlemişlerdi. Şimdi yakınlarda olduğu söyleniyordu. Korkunç bir şeydi bu; şayet vaktinde Yıldırım Bayezid’e haber ulaştırılamaz, yardım sağlanamazsa, Sivas elden gitti demekti. Yalnız Sivas mı? Belki civar şehirler de elden gidecekti; belki bütün memleket...

“Ne düşünürsünüz beyler, ağalar; tedbir nedir?”

Şehzadenin endişeli sesi herkese soğuk su etkisi yaptı, daha beter ürperip sarardılar. Ne diyebilirlerdi ki; Timur taununa karşı tedbir, ne edebilirdi? Mutlak sonu azıcık geciktirmekten başka ne işe yarardı?

Hattatzade Refik Bey söz aldı:

“Şehzadem efendim, tiz bir haberci çıkarub sultan pederinizle temas kuralım ve yardım dileyelim. Alimallah bu belâyı burada bastıramazsak, korkulur ki bütün Osmanlı memleketini kuşatır!”

Ak sakallı Pir Müslim Bey:

“Vakıa sultan nezdinde elçi çıkarmak lâzımdır, velâkin evvelemirde alınması vacip olan tedbirleri bir tamam almaklığımız iktiza eyler. Fakire sual edilirse, asakir-i muvahhidin hazırlansın, derim. Kumandanlarının emrine havale edilüb burçlara yerleştirilsin. Kimin hangi mevkii müdafaa edeceği, hangi cihetle müdafaa edeceği kararlaştırılsın, ondan sonra şevketlü pederiniz Bayezid Han Hazretlerine ulak çıkarılsın.”

“Bu da başkaca bir zaman kaybı demektür devletlü lala; bence her iki işi aynı anda yapmak evlâdır.”

“Yani hem padişaha vaziyet bildirile, hem de ordu hazırlana, demektesiz...”

“Beli...”

Şehzade, nicedir suskun bekleyen Malkoç Mustafa Bey’e döndü:

“Hep sustun Malkoç Bey, tek kelâm etmedin; ne düşünmektesin?”

Malkoç Bey başını yerden almadan:

“Ulu beylerin ve dahi şehzademizin huzurunda bizim gibilere susmak yaraşır, deyü düşünürüm.”

“O ne biçim sözdür öyle; sen ulu beylerimizden değil misin?”

“Bilmem ki şehzadem... Bir ay kadar önceki toplantıda Timur tehlikesinin etrafa sıçradığından bahisle tedbir alınmasını istediğimde zat-ı devletleri ve ulu emirler tarafından kahkahalarla karşılandım, fikrim kabule şayan görülmedi.”

“Lâkin o zaman böyle bir tehlikenin varlığı bilinmiyordu ki...”

Bu sefer başını dikleştirdi, sesini de haylice sertleştirdi:

“Kangı bilinmemek dersiniz devletlü şehzadem? Bu tehlike tam bir seneden bu tarafa azgınca dolanıp durmaz mı, önüne geleni vurmaz mı, bütün Orta Şark’ı yaka yaka, yıka yıka üzerimize gelmez mi? Bir vakit bu canibe de akacağı gün gibi aşikâre değil miydi?..”

“Şuradan oluyor ki şehzadem, bir sene evvel muhterem pederinize mektup yazıp kabule şayan olmayan tekliflerde bulunmuştu. Sultanıma sığınmış bulunan Irak Hükümdarı Ahmed-i Celâyirî ile Azerbaycan Hükümdarı Karakoyunlu Kara Yusuf’u iade etmesini istemişti. Hem de saygısız bir üslûpla, âdeta sıradan bir çobana hitap eder gibi, âdeta emreder gibi... Peder-i muhtereminiz, Sultanımız Efendimiz Bayezid Han gendine yaraşır bir tavırla teklifi reddeylemiş, lâyık olan cevabı yazmakta tereddüt göstermemişti. Timur’un gayesi hünkârımızı tahrik ederek muharebeye çekmekti. Herhal ki, bu niyeti başta sultanımız olmağılen kâffe devlet şürekâsınca iyi anlaşılamamış, Timur bir tehlike olarak görülmemiştir. İşte yakınımızdadır ve ancak burnumuzun dibine geldikte tedbir düşünülmeye gidilmektedir. Ne yazık...”

Şehzade Süleyman Çelebi’nin dalkavuklarından Köse Çavuş, hiddetle atıldı:

“Bre, bu ne edebe sığmaz kelâmdır ki, hünkârımız tedbirsizlikle, şehzademiz gafletle itham edilmektedir? Kimsede bu edepsize dersini verecek din gayreti kalmamış mıdır?”

Bu çıkış pek yersiz geldi. Zaten herkes onu tanıyor, bir beye yaraşmayan dalkavukça davranışlarından ötürü kınıyordu. Malkoç Bey gözleriyle adamı çarptıktan sonra:

“Din gayretin varsa arkana bir müfreze alıp Timur’a karşı çık. Bana gelince... Şimdi söylediklerimi yapmaya gidiyorum. Hoşçakalın.”

Kapıyı geçmek üzereyken şehzadenin sesine çakıldı:

“Beri bak Malkoç Mustafa!”

Döndü baktı:

“Buyur hünkârımın oğlu.”

“Öteden beri benden hoşlanmadığını bilirim. Beklerim ki, bakalım ne vakit isyan bayrağını açıp karşıma dikileceksin deyü, kısmet şimdiye imiş. Korkarım, Timur’a karşı cenge değil, en sıkışık vakitte bana karşı asker çıkarmaya gidersin!”

Malkoç Bey fena sarsıldı, sanki bütün vücudundan kanı çekildi, sanki her tarafı bir cenderenin içine kondu, sıkıldı ha sıkıldı; yüzü acıların en dayanılmazıyla gerildi, büzüştü. Sonra ne düşündüyse düşündü, aniden gevşedi, tekrar eski durgun hâline büründü:

“Bu sözlerinizi duymadım” diye konuştu, “Vakit gayret vaktidir; kim ki fesat düşüne, Allah’ın gazabına uğraya!”

Kapıyı arkasından çekti kapattı.

Bir süre kimsede çıt çıkmadı. Emir almış gibi bütün yüzler kapıya dönük, gözler aynı yere çakılıydı. Neden sonra Köse Çavuş:

“Gördünüz işte,” diye konuştu sessizliği yıkarak, “Edepsiz sözler etmekle yetinmedi, isyan çıkarmaya koştu... Durdurmamız lâzım gelmez mi?”

Genç beylerden Kadızade Burhaneddin Bey hayıfla Köse’ye baktı:

“Durdursana, ne beklersin bre!” diye gürledi, “Hadi koşsana ardından, kılıcını önüne diksene... Timur belâsı kapıya dayandı dayanacak, velâkin biz hâlâ birbirimizi çekiştirmekten zaman bulup ne yapacağımızı karara bağlayabilmiş değiliz. Bu gidişle bağlayabileceğimiz dahi şüphelidir. Şu hâlimizle, kanımıza, sütümüze, cesaretimize emanet edilen kaleyi koruduğumuzu söyleyebilir miyiz? Konağı Rum saraylarına benzettik. Çekişme bizde, rekabet bizde, gayretsizlik bizde, birbirimizle uğraşmak bizde; Malkoç Beyim kalktı, yapabileceği her şeyi yapmaya gitti. Yüreğinde hurda taşımayan biri varsa aramızda, yemin ederim, Malkoç Bey’dir. Ardı sıra ölüme değin gidiyorum, burada vakit öldürecek hâlim kalmadı. Şu yürekler acısı vaziyetin tahammül edilecek yanı da kalmadı. Ümmet-i Muhammed fevc fevc olup çıkacak karara canıyla malıyla katılmayı beklerken, şu konuştuklarımıza bakıp utanmalıyız. Varalım, Malkoç Beyimle bile Timur taununun yolunu keselim; hiç değilse zaman kazanmış oluruz. Bari sizler de bu arada savunma tertibatı alın; sultanımıza da lütfedin, birkaç ulak çıkarın.”

Az önce Malkoç Bey’in çıktığı kapıdan o da çıktı.

Yine bir sessizlik oldu; eskisinden derin ve daha rahatsız edici bir sessizlik...

Sonra şehzade söze girdi:

“Hakları var,” dedi, “Padişaha haber ulaştırmak lâzım. Velâkin alelade ulakların görebilecekleri işlerden değildir bu iş. Yakalanmak vardır, konuşturulmak vardır. İyisi mi, yanıma birkaç asker alıp bizzat yola düşeyim, hünkâr babamdan kuvvetli bir ordu alıp imdadınıza yetişeyim...”

Herkes şaşırmıştı, bir ağızdan kekelediler:

“Siz... Siz mi efendimiz?..”

“Helbet... Niye şaştınız öyle, teklifim makul ve kabule şayan bir teklif değil midir ki şaşarsız, kekelersiz?..”

“Hâşâ ki, öyle demek istemedik.”

‘İyi madem, Köse Çavuş, maiyetimi hazırla, ne olur ne olmaz hazineyi de atın terkisine bağla ve öylece beni cenup kapısında hazır bekle; birazdan kavuşurum.”

Köse Çavuş’un canına minnetti, fırladı hemen:

“Başüstüne büyük şehzadem! Aile efradınızı da alırsınız değil mi?”

Şehzade, beylere bakarak:

“Helbet ki onların da yanımızda bulunmaları iktiza eder. Hem çocuklar dedelerini özlemişler, dedeleri dahi torunlarını özlemiştir; böylece birbirlerine kavuşur, hasret dindirirler.”

Doğruldu:

“Divan bitmiştir. Buyrun birlikte askeri hazırlayıp müdafaa nizamına koyalım.”

Şaşkın, perişan arkasından gittiler. Kimse söyleyecek söz bulamıyor, niçin şehzadenin böyle davrandığını anlayamıyordu. Korkak deseler korkak değildi. Gözü kapalı ateşe atıldığını kaç kere görmüşlükleri vardı. Kaç akına bizzat kumanda etmiş, kaç kere yaralanmış, ama yılmamıştı. Peki, şimdi ne oluyordu ki, niye düşmanla yüz yüze gelmeden kaçıyordu?

Herkes kendi içinde yıkıldı. Atılan adımlarda tedirginlik vardı. Atılan bu adım kararsızdı. Başsız kalacaklarını düşünüyor, Şehzade Süleyman’ın Sivas Kalesi’nde kalması gerektiğine inanıyor, ancak cesaret edip yoluna çıkamıyorlardı...

Yallah Yola!

Şehzadenin kendisince mazeretleri vardı aslında. Her şehzade gibi o da bir gün babasının yerine geçmeyi umuyordu. Timur belâsı ise öyle kolayından savuşturulabilir belâlardan değildi. Gelir geçerdi belki, ama deler geçerdi... Timur Sivas’a girer de padişahın oğlunu esir ederse keyfine diyecek olmazdı. Rehin tutar, Bayezid’e durmadan şantaj yapardı. Emir üstüne emir verirdi... Babasının karakterini biliyordu; evlâdının hayatı ile memleketin menfaati arasında bir tercih yapmak zorunda kalınca, hiç tereddüt etmeden memleketinin menfaatini tercih ederdi. Timur ise asla merhamete gelmez, bıçağı gırtlağına basardı. O takdirde daha da büyümek için kendisine muhtaç olan Osmanlı Devleti yetim kalırdı. Kardeşlerinden birinin elinde belki de parçalanırdı.

Böyle düşünüyor, bunun için yaşaması gerektiğine inanıyor, canını Sivas’tan daha önemli sayıyordu.

Sağ kalıp Osmanlı tahtına hele bir otursun, ne Sivaslar fethedecek, ne beldeler alacak, ne kaleler yapacaktı. Tarihte büyük sultanlar sırasına adını yazdıracaktı.

Hem Sivas öyle kolayından düşücü değildi ki; yetesiye olmasa bile içeride hayli asker ve Malkoç Bey gibi yürekli kumandanlar vardı. Ne yapıp yapar, şehri Timur’a teslim etmezlerdi. Her şeye rağmen, hatta kendisine karşı olduğunu bilmesine rağmen Malkoç Bey’e güveniyor, bir gün ona yüksek mevkiler vermeyi düşünüyordu.

Alelacele askeri dizdi ve güney kapısına gitti. Maiyetiyle ailesi orada kendisini bekliyordu. Öne geçti:

“Yallah” dedi, “Gidiyoruz.”

Öğle vakti bir toz bulutu Sivas Kalesi’nden yola düştü, yol boyu yuvarlandı yuvarlandı, sonra silindi gitti.

Burçlardan bu kaçışı seyreden Kapıcıbaşı Peşteli Kerem, döndü can arkadaşı Kulaksız Ömer’e, parmağını ufka dikip:

“İşte böyle Kulaksız kerata,” dedi, “Adam vurdu gitti gördün ya, çekti gitti be; bunca Müslüman’ı yüzüstü kodu be; kangı yürek işidir bu, kangı vicdan işidir bu, kangı?”

Sustu, söylediklerini fazla bulmuştu; ne de olsa şehzadeden bahsediyordu. Padişahın oğlundan sırayı saygıyı elden bırakmamalıydı.

“Hoş, onlar başkacadır” diye sürdürdü özür dilercesine, “Neme lâzım, Süleyman Efendimiz eyi şehzadedir. Korktuğunu bir lâhzacık görmüşlüğüm yok; velâkin niye savuşur, anlamam... Neyse, şehzadelerin, beylerin işine benim küçük aklım erecek değil ya, vardır bir bildiği...”

Kulaksız Ömer dayanamadı, patladı sonunda:

“Bildiğinden ziyade umduğu vardır hay Peşteli; senin aklın gendine yetesiye doğru, şehzade işlerine yetmek için devletlü aklı lâzımdır. Bende azıcık ondan var, devletlülerle çalakılıç cenk ederken edindim. İstersen sebebini fısıldayıverem sevabıma, ister misin?”

Başını yukarı kaldırdı, kısık bir bakış attı arkadaşına:

“İstemez,” dedi, “Hüsn-ü niyetim sarsılacaksa hiç istemez. Ben gene sevmeye devam edeyim şehzademi; neme lâzım, mert insandır. Peki, sen bu devletlü aklını nerelerden edindin bakalım? Bildiğim, hatırladığım kadarıyla benimle kılıç ururken aklın pek bir şeye ermezdi, zaten de hep kafandan birkaç karış havada bulunurdu. Aklın şimdilerde yerine oturmakla kalmadı, devletlü aklıylan da takviye oldu, he mi?”

Kulaksız Ömer güldü yassı yassı:

“He ya, hoş, zaman geldikte yine eskisi gibi birkaç karış havalanmakta, velâkin oturdu mu tam ve dahi tekmil oturmakta. Meselâ şunu söyleyebilirim ki divanda münakaşa çıktı; hem de zorlusundan... Malkoç ile gencecik bey... Adı neydi ardı sıra giden gencin?”

“Şu Kadızade Burhaneddin Bey’i mi demektesin?”

“Onu ya, onu demekteyim. Malkoç ile o uzun isimli bey küskün ayrıldılar ve Timur’a karşı çıktılar.”

Peşteli kızgın kızgın bağırdı:

“Dursana azıcık bre! Ağır ağır söyle de kafam karışmasın. Yani Kadızade Bey ile Malkoç Bey şimdi, az evvel, yani Timur’a karşı mı çıktılar sence?”

“Beli...”

Peşteli, kendisini burçlardan aşağı uzanan merdivenlere doğru fırlattı:

“Biz ne halt etmeye beklemedeyiz bre? Hay fukara aklım benim, oncağızı düşünemeyip burçlarda güneş seyrine çıkmışım! Malkoç Beyimin ardı sıra kütük gibi düşmemişim, ben dahi ölmeye gelmedeyim beyim dememişim... Vah kötü aklıma, vah benim kaz kafama!..”

Atını eyerlerken de söylenip durdu:

“Bir yol şimşek olup çakmalı ve ne olursa olsun Malkoç Beyime yetişmeli, ölmeye geldim, al kabul et demeli. Sen de var mısın Kulaksız? Yoksundur; çünkü yorgunsun, biliyorum. Yorgunsan dinlen, geri geldikte savaşı bir güzel hikâye ederim sana. Hey çocuk, kimin atı o eyerlediğin?”

Kulaksız Ömer sessiz sedasız atını eyerliyordu, arkadaşına gülümsedi:

“Benim atımdır” dedi, “Vakıa sabah geldiğim at bu değildir, ama tasalanma; hırsızlık yapmadım, uğruluğa bulaşmadım, hileye tevessül etmedim; benim atı verdim, bunu aldım. Çünkü benimkisi çok yorgundu, koşacak hâli kalmamıştı.”

“Yahu kaşla göz arası ne zaman gördün bunca işi?”

“Şimdi, tavla şuracıkta, nöbetçiye atımı gösterip yerine başka bir at istedim, teklif ettiği hayvanı hemen aldım. Benimkisi kadar güzel ve semiz değil, ama at attır, beni idare eder şimdilik.”

Gülmeye verdi:

“Timurîlerden biri lütfeder de atını verir helbet, benim gibi delikanlının hatırını kıracak değiller ya...”

Peşteli bindi atına:

“Şu çeneni bir gün dikmeliyim,” diye şakalaştı, “Ötmeye başladın mı gayri dur durak nedir bilmezsin! Hadi sallanma bakalım, yeterince geç kalmışız zaten; görelim yeni atınla onlara yetişmemiz mümkün olacak mı?”

Kulaksız da bindi ata:

“Görürüz” dedi.

Rahvan adım kapıyı geçtiler, geçer geçmez tepiklediler hayvanları, yeni ezilmiş taze otları takip ede ede doludizgin koptular.

Hayli zaman sonra düştüler Malkoç Bey’in artçılarının yanına, selâm verdiler.

“Aleykümselam” dedi artçı müfrezenin kumandanı Murat Bey, “Kapıcıbaşı ağa, buralarda ne ararsın? Billahi Timurîlerden belleyip az daha ki canını alayazdık; okumamıza ramak kalmıştı!”

Peşteli, meraklı kalabalığı kahkahalarının ucuna taktı:

“Bre nadan! Oklamaya bunca iştahın var da niye arkalardan gidersin? Öncü olaydın ya...”

Murat Bey üzgün ve kızgın, başını salladı:

“Aha, şu gördüğün ana kuzularıyla Malkoç Beyime yalvar yakar olduk; etme gurbanın olam, eyleme canım gözüm, bizi artçı koma dedik; illâ ki yapılmalıymış. Başkası yapsın, diyecek oldum, kızgın kızgın gürledi. Anlayacağın kapıcıbaşı ağam, derdimizi dinletemedik de artçı olduk; istekle değil. Peki şu yanındaki karayağız yiğit neci, nereden gelici, nereye gidici?”

Kulaksız’ı işaret ediyordu...

“Eski silâh arkadaşlarımdandır” diye cevap verdi Peşteli, “Bileğine bilek koyabilene ben dâhil rastlamışlığım yok. Nereden gelici bilmem, nereye gidici onu dahi bilemem; tek bildiğim, şimdi yanıbaşımda olduğudur bu yiğitler yiğidinin.”

Kolunu yakalamak için uzandı, ama eli boşlukta kalakaldı, şaşkınca baktı az evvel Kulaksız’ın durduğu yere. Kaybolmuştu... Bıkkın güldü:

“İşte yine savuştu! Bir an yerinde duramaz kerata, hangi deliğe gireceğini kimse kestiremez. Melek midir, tevbeler tevbesi, ecinni midir, anlayana aşk olsun...”

“Belli ki ballandıra ballandıra övmelerine içerlemiş...”

“Belki yeri geldiğinde gendi gendini metheder, lâkin kimsenin methetmesinden hazzetmez. Tuhaf dedik a, ne üstelersin?”

“Üstelediğim felân yok kapıcıbaşı ağam, sen keyfinden anlatırsın.”

“Keyfimden mi? Densizin söylediğine de bakın silâhdaşlar; ben şimdi bütün bunları keyfimden anlatıyormuşum! Sanki kimin nesidir diye sormamış, kimin fesidir diye sormamış...”

“Sormadım,” diye kesti sözünü Murat Bey, “Kimin fesidir diye sormadım. Timurîlerden olmasın yeter benim için; tanımışlığın var mı öğrenmek istedim, o kadar; tuttun bir çuval lâfa bulaştın! Hadi fazla eğleştik, gayri etrafı gözleye gözleye vuralım.”

Peşteli:

“Sizinle kalamam” dedi, “Öne gitmeliyim ki cengin tadını çıkarmalıyım. Belki de Malkoç Beyimiz tutuşmuştur bile. Belki çarhacılara yetişirim. Hadi Allah’a emanet olun. Arkadan nal toplamaya devam et Murat Beyim; dikkati de elden koma, belki bizim deliyi bulursun!”

Murat Bey öfkeyle solurken ön sıralardan Kulaksız’ın sesi koptu:

“Daha söyleşecek misin Peşteli, yetti yahu! Sallanmayı koyver de, ardım sıra sür.”

Peşteli, öfkesi burnunda atını tepikledi:

“Hay öteki kulağı da kesilesi, eğlen azıcık, yettim!”

Bayrama gidercesine şen ve şakrak, yan yana koptular, sürdüler ha sürdüler; sanki eğlenceyi kaçırmaktan korkuyor, yetişememe endişesiyle hayvanları çatlatmayı göze alıyorlardı.

Nihayet yetiştiler...

Ve soluklandılar...

“Başlamamış” dedi Peşteli, “Belki de hiç başlamaz. Boşa yorulmuşuz... Ha, ne dersin Kulaksız kerata?”

Cevap alamayınca bakındı, kimsecikler yoktu yanında. Peşteli kimbilir nereye savuşmuştu...

“Yine kaçırdım,” dedi kızgın, “Hangi deliğe girdi Allah bilir!”

Kulaksız Ömer doğruca Malkoç Bey’e koşmuştu. Görüşmek istediğini ilk önüne çıkan askere söyler söylemez yollar açılmış, anında Malkoç Bey’in yanına alınmıştı.

Malkoç Bey doru atının üstünde cesaret abidesi gibi dikiliyordu. Cüretini, cesaretini, karar vermede isabetini Kulaksız da çok duymuştu; ama bu kadar yakından ilktir görüyor, hakkında söylenenlerin az bile olduğunu düşünüyordu. Hiçbir başlangıca lüzum görmeden, doğrudan söze girdi:

“Beyim, bendeniz Timurîleri iyi tanırım, zaman zaman çeşitli kılıklara girip aralarına girdim, araştırmalar yaptım. İki yıldır Şehzade Mehmet Çelebi’nin emrinde çalışırım. Timurleng’in Sivas’a hücum edeceğini öğrenince buraya koptum, vaktinde haber yetiştirmeye çalıştım. Diyeceğim beyim, hareketlerinden ne yapmak istediklerini keşfedebilirim; destur verirseniz arkadaşımla önden gidip vaziyeti size bildireyim.”

Malkoç Bey şöyle bir tepeden tırnağa süzdü Kulaksız’ı. Galiba ölçtü biçti, güvenilip güvenilemeyeceğini hesapladı. Sonra:

“Sağ ol.” dedi, “Bu cenk hepimizin. Sivas elden çıkarsa bütün şımarırlar, daha başka yerlere saldırırlar. Şayet beceremezlerse yüzgeri geldikleri yere dönerler. Arkadaşımla dedin; kimdir o?”

Kulaksız, etrafına bir göz attı, ta uzakta gördü Peşteli’yi, el salladı:

“Heey Peşteli!” diye bağırdı, “Bu tarafa!”

Kulaksız’ı duymuş, seğirtmişti. Birden kendisini Malkoç Bey’in önünde bulunca şaşırdı. Öfkesini çaresiz yuttu, sadece:

“Geldim işte” dedi.

Malkoç Bey kızgınca:

“Kapıcıbaşı, ne arıyorsun buralarda? Seni çağırdığımı hatırlamıyorum!”

“Ben de...” dedi Peşteli boyun bükerek, “Ardınız sıra at kopardık beyim, affediciliğinize sığınırız. Arkadaşım bir densizlik ettiyse bağışlayın; oldu olası aklı bir karış yukarıdadır!”

Malkoç Bey’in içine bir kurt düştü:

“Yani ne yaptığını bilmez kopuklardan mıdır demek istersin?”

“Yoo, hâşâ, ne yaptığını ve ne yapacağını çok iyi bilir de fazlaca ataktır, oldukça da dik sözlüdür, onu demekteyim; bilesiniz de kırılmayasınız diye...”

Malkoç Bey gülümsedi:

“İyi madem; arkadaşın keşfe çıkmak ister, dahası seni de beraberine almak ister; razı mısın?”

Peşteli Kerem de gülmeye verdi:

“Zaten başımı belâlara salmadan duramaz! Eh, söz vermiş bulunduğuna göre gitmezlik etmek, vazifeden kaçmak olur; gayri destur verin bize, Allah’a emanet olun.”

“Siz de...” dedi Malkoç Bey.

Arkalarından uzun uzun baktı. Kulaksız’ı yeni tanımıştı, ama kanı kaynamıştı. Oysa ilk gördüğüne güvenenlerden değildi. Ne olmuştu böyle birdenbire? Galiba tavrından hoşlanmıştı. Sözünü sakınmamasından, konuşurken biraz gevezelenmesinden...

“Allah yardımcınız olsun” diye mırıldandı.

Askerlerine döndü, bir el işaretiyle durdurdu:

“Burası iyidir” diye konuştu, “İyice sinin; düşman menzile girince dört koldan saldırıya geçip kıskaca alacağız, kırabildiğimiz kadarını kıracağız, ilk şaşkınlıkta ne yapabilirsek yapacağız. Çekilme emrini alır almaz ne durumda bulunursanız bulunun, derhal çekilmeye başlayacaksınız. Hadi Allah hepinizin yardımcısı olsun, hakkınızı da helâl edin.”

Bir uğultudur koptu:

“Benim hakkım da hepinize ananızın ak sütü gibi helâl olsun. Şimdi siperlenin, iyice sinin ki düşman görmesin.”

Topal Kasırga

Peşteli Kerem ile Kulaksız Ömer doludizgin at sürüyorlardı. Hayvanlar yorulmuştu, ama menzile henüz ulaşamamışlardı.

“Tepikle!” diye ikide bir çıkışıyordu Peşteli, “Biraz daha hızlı...”

“Sizin ahırlarda at yerine katır mı yetiştiriliyor nedir, işte görmektesin, bu hayvan daha hızlı koşamaz; birazdan yığılır kalırsa günahı boynunadır!”

“Gevezelenme de tepikle, hadi...”

Birden kulak kesildi Kulaksız Ömer.

“Dinle, sen de duydun mu?” diye uyardı arkadaşını.

“Nedir?”

“Bir kişneme... Burada duralım. Mutlaka gelen var!”

“Hayal görmeyesin?..”

Atından indi:

“Olabilir, zaten bir şey gördüğümü iddia etmiyorum, sadece duydum diyorum. İn atından. Şu çalıların arkasına geçelim. Dinle bak, nal sesleri...”

“Doğru, duyuyorum.”

Alaya boğdu:

“İyi ki duydun! Bir de tutar, bana Kulaksız dersin; gendi gendine demelisin asıl...”

“Yine gevezeliğin tuttu!”

Boylu çalıların arkasına sindiler. Nal sesleri gittikçe yaklaşıyordu.

“Bakalım kısmete ne çıkacak?” dedi Ömer, “Bari atları iyi olsa...”

“İlle aklına koydun ha, Timurîlerden bir at edineceksin...”

“Eh, madem zahmet edip buraya kadar gelmişiz, eli boş dönmek ayıp kaçar. Bak!”

Bir, iki, üç... Tam üç kişi göründü. Aralarında konuşa konuşa at sürüyorlardı.

“Bunlar bizden geveze” diye fısıldadı Kulaksız Ömer, “İlk ikisi benim, arkadaki zibidi senin; anlaştık mı?”

Peşteli Kerem’in yüzü ekşidi:

“Anlaşamadık!” diye diretti, “Tam aksi olmalı; çünkü senden büyüğüm...”

“Bırak çeneyi; neredeyse avucumuzu yalayacağız!

Beklemeden sürdü atını, düştü yollarına:

“Eğleşin hele ağalar, böyle acele nereye?”

Aynı anda Peşteli Kerem de çıkmış, yolun öteki yanını tutmuştu. Elinde kılıç, söylenip duruyordu:

“Şu yaptığına mızıkçılık derler; öndekiler benimdir, haberin olsun...”

“Uğru canlı!” diye bağırdı adamlardan biri, atını şaha kaldırıp üzerlerine sürdü.

Kulaksız Ömer meşhur oyununa başvurdu; deminden beri elinde hazır tuttuğu hançeri, hedeflemeye dahi lüzum görmeden fırlattı. Tam adamın göğsüne çaktı:

“Şimdi teke tek kaldık, hadi bakalım!”

Adam, Peşteli’nin tek kelimesini anlamadığı dilden bir şeyler bağırdı; bağırırken ağzından salyalar saçıyordu.

“Kızdı ha!” diye alaya aldı Kerem, “Kuşdili mi konuşuyor nedir? Sahi sen anlıyor musun?”

“Biraz” dedi Ömer, “Anlatırsam hiç hoşuna gitmeyecek. Düpedüz sövüyor adam, Moğolca sövüyor.”

“Vay namussuz vay! Onu bana bırak, başkaca bir dileğim yok...”

“Eh, madem istiyorsun, senin olsun.”

Adamların şaşkınlığı geçmiş, hücuma kalkmışlardı. Karşılık verdiler. Kılıçlar çarpıştı, çelik sesleri kuş seslerini bastırdı; fakat pek uzun sürmedi. Kalabalık hâlde saldırmaya, yakıp yıkmaya alışık Timurîler, teke tek kavgada pek beceriksizdiler. Başaramayacaklarını anlayınca yüzgeri edip sıvışmayı denediler, ama bu da olmadı. Sanki iki kişiyle değil de, on kişiyle dövüşüyorlardı. Sanki çoğalmışlardı... Nereye dönseler birinden biri karşılarına çıkıyordu. Önce Kulaksız’ın rakibi, atından aşağı yuvarlandı. Tolgasına inen şiddetli kılıç tersiyle sersemlemiş, tutunamamıştı. Kulaksız Ömer vakit kaybetmeden gırtlağına çöktü:

“Aman kımıldama kuş dillim, helbet seni eyi anlayacak biri ordugâhta bulunur, dilediğin kadar konuşursun. Benim kötü Moğolcam seni anlamaya yetmez ne yazık ki... Bir zahmet bizimle geleceksin.”

Arkadaşına seslendi:

“Hâlâ oynaşta mısın bre?”

Peşteli de rakibinin işini bitirmiş, hatta bel kuşağını çözüp ellerini bile bağlamıştı.

“İşine baksana!” diye tersledi, “Yazık ki herifin ne dediğini anlamıyorum.”

“Kafanı yorma, nasılsa bir anlayan buluruz.”

“Sen anlıyorum demiştin ya, sor bakalım şu herifin derdi nedir, ötüp duruyor.”

Güldü Kulaksız Ömer:

“O kadar uzun boylusuna aklım yetmez benim, yalnızca küfürlerini bilirim. Zaten Timurleng’in ordusu yetmiş iki buçuk milletten meydana gelmiş bir ordudur. Kapı aralarında uzunca bir zaman bulundum, ama hangi birinin dilini öğreneceğimi şaşırdım! Yalnız Moğollar fazlaca küfrettiklerinden ezberimde kaldı.”

Düzenbaz sen de...

Moğolların atlarına bindiler. Öylece geri döndüler. Döner dönmez de şaşırdılar: Etrafta kimsecikler yoktu.

“Ne oldu yahu koca birlik? Yer yarılıp içine girmediler ya...”

“Bir iş var bu işte, dur bakalım.”

Elini ağzına boru gibi yaptı Kulaksız Ömer:

“Heey!” diye bağırdı, “Malkoç Beyim...”

Karşılık hemen geldi:

“Buradayım.”

Sesin geldiği yana döndü:

“Size armağanımız var.”

Malkoç Bey’in gölgesi çalıların arasından çıktı:

“Hele getirin, ne cins armağan, görelim.”

Esirleri Malkoç Bey’in yanına götürdüler.

“Galiba Timurleng de bizim gibi düşünmüş ve keşfe adam salmış; yolda karşılaştık, kârlarını itmam edip aldık geldik. Gayri konuşturmak sizin işiniz; yalnızca Moğol dili bilirler.”

Malkoç Bey hemen etrafındakilere emretti:

“Moğol dilini bilen birini bulun çabuk...”

Kısa zamanda bulup getirdiler.

“Konuş şunlarla” dedi Malkoç Bey, “Her sorduğuma dosdoğru cevap verirlerse serbest kalacaklarını söyle; aksi hâlde canlarından olurlar.”

Aynen tercüme etti. Gözleri parladı adamların, biri bir şeyler geveledi.

“Ne diyor?” diye sordu Malkoç Bey.

“Sahi mi?” diye soruyor beyim, “Biz olsak kazığa oturturuz, diyor.”

“Sor bakalım, Timur’un öncü birlikleri var mı?”

“Varmış beyim; bin kişi kadar önden gelirmiş, hayli yakında imişler.”

“Peki, Timur’un bütün kuvveti ne kadar?”

Sordu, sonra tercüme etti:

“Kum kadar, diyor beyim.”

“Sayı versin; on bin midir, yüz bin midir?”

“Diyor ki beyim, sayısını nereden bileyim, bize söylemezler, diyor; alelade askerler bunları bilmez, diyor beyim. Orduda filler de varmış beyim, tepeden tırnağa zırhlı askerler de varmış; geçtikleri yerlerde taş taş üstünde kalmıyormuş. Pasinler’den Erzincan yoluyla gelirlermiş, oraları bir tamam helak eylemişler, Timurleng kasırga gibi esiyormuş.”

Malkoç Bey kendisini tutamayarak söylendi:

“Topal kasırga!”

Tercümana döndü:

“Götür şunları, bağla ve ağızlarına da tıkaç koy, öncü birlikler geldiklerinde bağırıp ortalığı velveleye vermesinler. Ayrıca söyle, tasalanmasınlar, baskından sonra serbest bırakılacaklar, söz veriyorum.”

Çömeldi, başını ellerinin arasına hapsetti ve öncü birliklerin göründüğü haberini alıncaya kadar öyle kaldı.

Sonra şimşek gibi düştü üzerlerine. İlk şaşkınlık anından yararlanıp kırabildiğince kırmak, böylece morallerini bozmak istiyordu. Askerlerine mümkün mertebe fazla gürültü yapmalarını emretmişti. Ama orman bir anda haykırışlarla dolmuş, müthiş bir gürültü her yanı kuşatmıştı. Malkoç Bey en önde kılıç sallıyor, pervasızca hareket ediyordu. Kulaksız Ömer bunu görünce, arkadaşına:

“Tedbiri elden komak caiz değildir” dedi, “Malkoç Mustafa Beyimiz bütün tedbirsizlik eder; varalım, arkasında durup namert kılıcından koruyalım.”

Tam vaktinde düşünmüş, tam vaktinde harekete geçmişti. Biraz daha gecikse Malkoç Mustafa Bey’in arkasına geçen düşmanın darbesini bertaraf edemeyecek, büyük ihtimalle bey şehit düşecekti.

“Yettim!” diye haykırmasıyla kılıcını düşman kılıcına karşı çıkarması bir oldu. Usta bir oyun çıkardı ve adamı boylu boyunca yıktı.

Malkoç Bey, arkasında cereyan edenleri fark etmişti.

Felâketin Yüreği

Timurîler toparlanmaya başlamışlardı. Saf tuttular ve düzenli şekilde hücuma hazırlandılar. Korkunç naralar atıyorlardı. Bazıları “Hop... hop... hop...” diye bağırıyor, bazıları “Lu... lu... lu...” diye bağırıyor, bazıları “Hurraa... hurraa...” diye bağırıyor, bazıları ise tıpkı Osmanlılar gibi “Allah... Allah...” diye naralar atıyordu. Peşteli dayanamadı:

“Yahu, diğerlerini anladık da şu ‘Allah’ diyenlerin o saflarda ne işleri var?”

Kulaksız Ömer daha beter şaşkındı:

“Hep bunu sormuşum gendime, fakat inandırıcı bir cevap bulamamışım. Ne yapalım, karşımızda Müslümanlar da var. Lâkin madem putperestlerle, inekperestlerle, Hıristiyanlarla el birliği halindedirler, düşman sayılırlar. Çünkü düşmanla dost olan, düşmandır.”

“Amma uydurdun! Müslüman olan, Müslüman’a düşman olmaz.”

“Olamazsa nedir bu ‘Allah, Allah’ bağırışıyla üstümüze çullanmalar?..”

Malkoç Bey’in gür sesi araya girdi:

“Yallah, yüzgeri!”

Usta manevralarla düşmanı şaşkınlıktan şaşkınlığa atarak geri döndüler, hızla uzaklaştılar.

Yeni durum karşısında tekrar afallayan Timurîler, toparlanıp arkalarına düşünceye kadar hayli zaman kaybetmişlerdi. Onlar Sivas Kalesi’ni hayal meyal gördüklerinde Malkoç Mustafa Bey’in müfrezesi çoktan içeri girmiş, kapılar da çoktan kapanmıştı.

Hayıfla birkaç ok attılar, ama onu dahi kale bedenine ulaştıramadılar.

Sivas Kalesi’nin minarelerinden ikindi ezanı yanık yanık okunuyordu.

Malkoç Bey önce namazını kıldı; etrafını çevirip durumu öğrenmek isteyen meraklı kalabalığa işlerin yolunda olduğunu, telâş etmemelerini söyledi. Ama kimseyi yatıştıramadı... Yaşlı biri:

“Vaziyet vahim olmasaydı şehzade çeker gider miydi? Veyl sultanımıza ki, bizi ehliyetsiz ellere emanet etmiştir!”

Malkoç Bey bir anda söylenenleri anlayamadı:

“Ne demektesin ihtiyar baba, şehzade hakkındaki sözlerin nasıl sözlerdir?”

İhtiyar iyice yaklaştı, dik dik Malkoç Bey’e baktı:

“Dosdoğru sözlerdir sözlerim, yalanı dolanı yoktur. Ay oğul, bey oğul, yoksa habersiz misin? Şehzade çekti gitti çoktan, hem de bu asker kıtlığında yanına bunca asker alıp gitti; maiyeti, erkânı ve hazinesiyle gitti. Savaş yerinde olduğundan besbelli haber yetişmemiş...”

Doğru konağa koptu Malkoç Bey; burnundan soluyor, bastığı yeri görmüyordu. Bir çukura saplanan ayağını az daha kıracaktı.

Öfkesi burnunda, şehzade konağına girdi. Büyük odada meclis toplanmış, bekliyordu.

“Hoş geldin yiğit Malkoç Bey!” dedi Koca Müslim Bey, “Gazan mübarek olsun...”

“Ne hâldür!” diye gürledi Malkoç Bey, “Şehzade için söylenenler doğru mudur? Kim cevaz vermiştir? Bu hâldeki kaleyi koyup gitmesi için kim kandırmıştır? Neden mâni olunmamıştır?..”

“Şaşkınlıktan mâni olunamamıştır hay evlât! Elden ne gelir? Gitmekliğim lâzım dediğinde kaynar sular başımızdan aşsa boca olmuştur, ardından buzlu pınar boca olmuştur; kâh kavrulmuşuz, kâh donmuşuz ve öylece kalakalmışız ki tutulmuşuz... Yoksa gitmek hiç akla gelici iş midir? Lâkin şehzade bu; gideceğim derse gider, kalacağım derse kalır. Hele otur şöyle, azıcık yorgunluk at. Bize de kızma; hiçbir şey elimizden gelmezdi, gitmesine engel olamazdık. Hem olsak neye yarardı sanki?.. Kaçmayı kafasına koymuş birini tutsanız neye yarar? Gönülsüzlüğü yüzünden olmadık hatalar yapar da ümmeti perişan eyler... İş gönülde bey oğul, ey oğul, iş yürekte... Yüreği yetmeyen gider. Sözün kısası, aramızda konuşup kararlaştırdık; bundan böyle şehrin valisi sensin, kumandanı da sensin. Bundan belli Sivas Kalesi’nde her bir şey senden sorulur. Şöyle baş köşeye geçsene oğul, otursana beyim.”

Malkoç Mustafa Bey acı acı güldü:

“Ne demektesin Koca Müslim Baba? Hem dünyanın tekmil ağırlığını, dünyanın tekmil sorumluluğunu sırtıma yüklemektesin, hem de gel otur demektesin... Bu mesuliyeti omuzlayan insana oturmak yaraşır mı, oturmaya vakti kalır mı? Madem şehir meclisi böylesini münasip görmüştür, olsun bakalım, kabul etmekten başka çarem kalmamıştır. Ama destur verin, gidip hazırlıklara nezaret edeyim. Lüzum hâsıl oldukça sizi çağırır danışırım.”

Adımlarını sürüyerek dışarı çıktı. Omuzları birden çökmüş, sanki birden ihtiyarlamıştı. Otuz beşinde bir civan olarak girdiği kapıdan altmışında bir ihtiyar olarak çıkıyordu; sorumluluk duygusu çökertmişti bir anda, ürkütmüştü onu.

Burçlara doğru yürüdü. Konağın çıkışında kendisine katılan, ama ağzını açıp tek kelime konuşmayan Burhaneddin Bey’le birlikte burçlara çıktı. Baktı ileriki meydana, yer yer ateşler gördü. Döndü Burhaneddin’e:

“Şehzade gitmiş” dedi, “Meclis beni komutan seçti. Gayri seni kendime yardımcı alıyorum.”

“Aman Malkoç Beyim!”

“Sus ve hemen işe koyul. Ben de aman deseydim ne olacaktı, herkes aman derse ne olur? Mesuliyeti alacak kimse kalmaz orta yerde, başıbozukluk alır yürür, kargaşa başlar... Kumandanlık istedim mi sanıyorsun? Verdiler, kaçamadım; hepsi bu. Şimdi sana da bir görev düşüyor, kaçmak yaraşmaz.”

Burhaneddin Bey boynunu büktü:

“Pekâlâ, kabul ettim gitti.”

Malkoç Bey kucakladı genç arkadaşını:

“Git artık, şuracıkta biraz düşünmeliyim. Git kapıları kontrol et, nöbetçilerin sayısını iki, yok hayır, üç misli artır. Yetişebilirsen ağzı iyi lâf eden birkaç kişi bul, evlere dağılıp ümmet-i Muhammed’e telâş etmemelerini söylesinler. Hadi Allah yardımcın olsun, hepimizin yardımcısı olsun Allah.”

Burhaneddin Bey yanından ayrılınca tekrar gözlerini ateşe çevirdi. Öbek öbek yanıyordu ve her geçen dakika sayıları biraz daha artıyordu. Duman kokusu sarmıştı her yanı, insanın genzini yakıyordu.

“Bakalım yarın nelere gebe?” diye düşündü.

Akşam ezanı o sırada burçlara ulaştı.

Malkoç Bey cemaate yetişmek için acele ederken, iki gölge kesti yolunu. Hemen tanıdı:

“Siz misiniz Peşteli?”

“Biziz beyim, duyduk ki meclis büyük bir vazife vermiş zatınıza; mübarek olsun.”

Derinden baktı iki arkadaşa, zorla gülümsedi:

“Dilinizin altında bir şeyler var gibi...”

“Şey, beyim, var olmasına var da, bilmem söylemek münasip midir? Hep Ömer’in, şu Kulaksız keratanın kafasından çıktı. Diyor ki, gece bir baskın verilse diyor, düşmanı gafil avlayıp iyice şaşırtabiliriz, diyor. Az bir kuvvetle bu işe sıvanırsak gürültü çıkarmadan Timur ordusunun içine sızabiliriz...”

Malkoç Bey dikkat kesildi; fikir kafasına yatmıştı:

“Hele açın biraz...”

Sözü Ömer kaptı, götürdü:

“Beyim, atlarımızın ayaklarını keçeyle sararsak nal sesi duyulmaz. Bu, denenmiş bir oyundur. Denedik ve çok iyi netice aldık. Burunlarının dibine sokulana kadar düşman bizi fark etmedi. Fark edene kadar da iş işten geçti. Gırtlaklarına çöreklenip işlerini bitirdik! Bu işe yüz kişi yeter beyim; öyle bir vaveyla koparırız ki akılları hepten uçar...”

“Pekâlâ...” dedi Malkoç Bey, fazla düşünmeye lüzum görmeden. “Ama önce Allah’a karşı vazifemizi yapalım, varıp camiye akşam namazımızı eda edelim, sonra şu teklifinizin icabını yaparız.”

Namaza girildiği için birden tenhalaşan sokakları hızla geçtiler; camiye girdiklerinde cemaat farzın ikinci rekâtını kılıyordu, hemen uydular. Sonra birlikte tespih çektiler, dua ettiler. İmam haniyse ağlayacaktı. “Allahım, din-i mübini yok etmek isteyenlere fırsat verme, Müslümanları mansur ve muzaffer eyle” derken, yüreğinin burukluğu sesine aksetmiş, sesi hazin hıçkırıkların ince dalgacıklarında titremişti.

Cemaat topluca “âmin” çekerken aynı ürpertiler kubbelerin haşmetini sarsıyordu.

Camiden çıkınca iki arkadaş, Malkoç Mustafa Bey’i buldular. Burhaneddin Bey’e bir şeyler anlatıyordu. Onları fark edince:

“Yürüyelim” dedi, “Bir yandan konuşur, bir yandan kapıları kontrol ederiz. Gerçi bu gece saldıracaklarını zannetmiyorum, ama tedbirde kusur etmemek lâzımdır. Hadi gelin...”

Yan yana yürürken ağır ağır konuşmaya başladı:

“Biliyor musunuz, teklifinizi Burhaneddin Kardaşımıza anlattım. Denemekten zarar gelmez, dedi. Ben dahi öyle düşünmekteyim... Lâkin yüz kişi az gelmez mi?”

“Vakıa azdır,” diye cevap verdi Kulaksız Ömer, “Ama daha fazlasını gözden çıkaramayız. Gece baskınına gidecek olanların sağ salim dönmesi çok zordur. Bunun için gönüllüler seçeceğiz, en iyi talimli olanları ayıracağız; giderken yüzde yüz şahadete gittiklerini bilecekler.”

Malkoç Bey bulut bulut gülümsedi:

“Beni en başa yazın. Şehitlikten kimse kaçmaz. Billahi bu kalede şahadetten imtina edecek tek kişi bulamazsınız. Herkes gelmek isteyecektir. Bu durumda en iyisi, ortalığı velveleye vermeden işi gizlice halletmek.”

Burhaneddin Bey, Malkoç Bey’in karşısına geçti, çakıldı:

“Beyim, ulu beyim! Bu baskını bana ısmarla, şahadeti, yaşamaya yeğ tutan serdengeçtilerden yüz kişi ayırıp Timurîleri tepeleyeyim!”

“Bu gidişin dönüşü olmayabilir Burhaneddin, daha çok gençsin. Biz ise hamdolsun yaşayacağımız kadar yaşamışız, umur görmüşüz, mevki tutmuşuz; sıra din yolunda şehit olmaya geldi...”

“Kurban beyim, bu demler sizin yaşamanızı gerektiren demlerdir, bizden ise can beklenir. Size bir zarar eriştiğinde kale perişan olur, ama bizim varlığımızla yokluğumuz fark etmez. Baskını bana ısmarlayın, ardım sıra dualarınızı gönderin, yeter; evelallah Timurîlerin hakkından gelirim.”

Malkoç Bey’in çehresindeki şavklanma gecenin sır karanlığını aydınlatacak kadar güçlüydü, sanki yüzü bir nur halkasıyla çerçevelenmişti. Kulaksız Ömer hayretle:

“Velidir bu Malkoç Beyim” diye fısıldadı Peşteli’nin kulağına, “Tevekkeli gündüzki baskında bir Timurî arkasına geçip kılıç uracakken seğirttiğimde beyimin başını bulutlara karışmış gördüm, başım döndü belledim de üstünde durmadım. Şimdi anlamaktayım ki, o gördüğüm şey essahtan olmuştur, şimdiki de essahtan olmaktadır. Malkoç Beyim bir velidir.”

Peşteli, her zamanki kahkahalarından birini zar zor yuttu:

“Bilineni söylemekte ne marifet var hay Kulaksız kerata?”

Aynı anda Malkoç Mustafa Bey’in döndüğünü görünce sözlerinin üst yanını unuttu, hürmet ve sevgi dolu sesiyle:

“Buyur beyim!” dedi

“Burhaneddin ille gendi gitmek ister; reyiniz nedir?”

Peşteli’den önce Kulaksız patladı:

“Biz dahi arkası sıra gideceksek münasiptir beyim.”

“Peki, bunun için divana danışmak gerekir mi?”

Birden cevap veremedi. Divan işlerine oldu olası aklı ermezdi. İşleri boş yere uzatırlar, yoktan tartışmalar çıkarıp konuşur da konuşurlardı...

“Korkarım beyim, meseleyi divana götürürseniz sabaha kadar münakaşa eder, bir netice alamadan dağılırsınız! Zaten divanlık bir iş yoktur. Şunun şurası savaşın içindeyiz; savaş, askerin işidir. Divan toplanıp da ne yapacak?”

“Hiç değilse askerî kumandanlara danışmak; meşverette hayır vardır. Bu arada Burhaneddin Bey’le siz, yüz babayiğit seçip ayırın, çıkış kapısını da hazır tutun; atların ayaklarını da keçeyle sarmayı ihmal etmeyin. Kimse yanına zırh ve gürz; ağır silâh almayacak, yalın kılıç yeter.”

“Buyurduğunuz gibi yapacağız beyim, gönlünüzü ferah tutunuz/’

Ayrıldılar...

Eski Peşteli

Malkoç Bey kumandanlarla söyleşmeye giderken, Kulaksız Ömer’le Peşteli Kerem kale burçlarına tırmandılar. Çevreyi dikkatle gözledikten sonra koğuşlara daldılar. Kısa zaman içinde velvelesiz yüz babayiğit seçtiler. Gözlerine kestirdiklerine ölüme gitmeye hazır olup olmadığını soruyor, her seferinde de aynı cevabı alıyorlardı:

“Hazırız.”

Kulaksız’ın sorduklarından yalnız ikisi nereye gidileceğini merak etmiş, Kulaksız kızgın kızgın, “Şahadete işte,” demişti, “Bu kadarı yetmez mi?” Ve onları yanına almamıştı...

Ahırlara dağıldılar. Herkes bineceği atın ayaklarına keçe sardı ve kapının önüne çekip beklemeye koyuldu. Peşteli’nin içi içine sığmıyor, Kulaksız Ömer’i kızdırmak için elinden geleni yapıyordu:

“Kardaş Ömer, yorgunsundur, ayağının tozuyla gündüz işine katıldın, şimdi gece baskınına gelirsin. Yatsan, dinlensen nasıl olur?”

Kulaksız Ömer’i bu teklif kadar hiçbir şey kızdıramazdı:

“Yaşının büyüklüğüne sığınıp benimle eğleşmedesin; amma haberin olsun, muharebe meselesinde hiç şaka kaldırmam! Hem benimle eğleneceğine gendi hâline bak... Ne işin var aramızda, kapı kumandanıysan kapı kumandanlığı yapsana, baskın neyine senin!”

Peşteli Kerem, arkadaşını kızdırmak isterken aldığı karşılıktan kendisi kızdı. Ayağını hiddetle yere vurdu:

“Kulaksız kerata!” diye gürledi, “Ne beledin, kapı kıyılarında paslanıp biterim diye mi beledin? Avucunu yala! Bak ki, en ön sırada Timurîlere nasıl kan kusturacağım! Gör ki, paslanmış mıyım, yoksa hâlâ eski Peşteli miyim...”

“Görürüz...”

Gözünün bütün lâvını üstüne boca etti:

“Helbet göreceğiz!”

Bakındı:

“Herkes tamam, velâkin Burhaneddin Bey nerelerde kaldı?”

“Herhal ki, Malkoç Beyime hazırlıkların tekmil edildiğini bildirmeye gitmiştir.”

Oysa hayır, Burhaneddin Bey evine gitmişti. Dönüşü olmayan bir yolculuğa çıktığını biliyor, ihtiyar anasının helâlliğini almak istiyordu. Bu arada çocuklarını da görme fırsatı bulacak, üçüncü çocuğuna hamile karısına da veda edecekti.

Eve girdiğinde anası Kur’an okuyordu. Bitirmesini bekleyemedi. Çocukluğundan beri hep beklerdi oysa. Kur’an’ı kapatmasını bekler, ondan sonra konuşurdu. Ama şimdi vakti yoktu. Acele etmesi lâzımdı:

“Anacığım...”

Kadın başını kaldırdı, yadırgayıcı bakışlarla oğlunu süzdü.

“Kusura kalma anacığım!”

Yanıbaşına gitti, diz çöktü:

“Kesmek istemezdim, velâkin çok acelem var. Bilirsin, Timurîler kaleyi kuşattı; bir baskın kararlaştırdık, kumanda bana verildi.”

Anasının feri yitmiş gözleri kocaman kocaman açıldı:

“Sen istemedin mi?”

Burhaneddin yutkundu:

“İstemez olur muyum? İstedim... Malkoç Beyime yalvara yakara bir hâl oldum; sonunda kabullendi, razı geldi. Sevincimden bir uçtum ki, hazırlıkları bitirdiğim gibi yanına kondum. Helâlliğini...” Yine yutkundu; “Almaya geldim anacığım. Şayet bilmeden seni üzdümse, bilmeden kırdımsa affet!”

Ellerine sarıldı, öptü, başına koydu. Sonra da bir daha öptü, bir daha öptü... Ana kokusunu sindire sindire çekti içine. Çocuklaşmıştı. Birden beş yaşında bir sabi olup çıkmıştı. Anası da bunu fark etti galiba. Börkünden taşan kumral saçlarını okşaya okşaya:

“Dokuz ay karnımda gezdirdiğim oğlum, iki sene kucağımda emzirdiğim oğlum; bütün haklarım, tüm emeklerim helâl olsun. Ananı sevindirdin, mutlu kıldın ihtiyar ananı. Hâlinden anlıyorum ki, bu işin ucunda şahadet var. Şahadet ne demek? Kadı baban, şahadet bedenen ölmek; ruhen yeniden dirilmektir, derdi; visal kapısıdır, derdi; cennet bahçelerine giriştir, derdi. Niye üzülecekmişim, üzülecek ne var bunda? Oğlum terfi edecekse, ömrüm boyu hasretle yâd ettiğim cennetin kapısını açacaksa, daha büyük bir saadete koşacak, dünya hayatından kat kat güzel ve mükemmel bir hayata ulaşacaksa, üzülmek niye?.. Böylesine sevinmek lâzım gelmez mi? Hele bu, dini içinse, milleti içinse, vatanı içinse daha büyük manalar kazanmaz mı; kazanıp ana yüreğimi bütün bütün oynatmaz mı? Git oğul, kumandanın yeri askerlerinin yanıdır, vakit kaybetmeden git; ola ki gecikirsin de yerine başkasını gönderirler; gönderirler de bunca saadetten mahrum kalırsın... Ama kendini korumayı da unutma. Şahadetin ucunda cennet gibi kutsî bir nimet var diye gözün kapalı ölüme atlama sakın! Kılıcınla hizmet edebilmek için yaşaman lâzım, velâkin canınla hizmet edebileceğin yerde de canını ortaya koymaktan çekinme. Bilirim, çekinmezsin oğul. Allah yardımcın olsun.”

Karısı, çocukları yatırmıştı. Sesler duyunca çıktı, kocasını vakitsiz karşısında bulunca bir endişe bulutudur sardı bakışlarını, sarmaladı.

Burhaneddin kalktı; anası, karı kocayı baş başa bırakmak için odasına savuştu.

“Yiğit efendim, neler olmakta bilmezem, amma içimi saran yangının lâvları yüreğimi yakıyor.”

Önüne diz çöktü, sevgiyle ellerini avuçladı:

“Bu azaptan kurtar beni efendim, çocuklarınım babası; söyle, ne olmaktadır?”

“Kalk hoca kızı” dedi Burhaneddin, “Bir serdarın karısına, gencecik yavukluların yürek tutuşturucu sözleri yaraşmaz. Fazla vaktim yok, birazdan Timurîleri basmaya gidiyorum.”

Kadın zangır zangır titredi:

“Ya ölürsen?..”

“Şehit olursam demek istiyorsun... Ne çıkar? Peygamber Efendimizden bu yana binlerce Müslüman askeri aynı gaye için şehit olmadı mı? Gerekiyorsa aynı yoldan onlara kavuşmaktan kaçmalı mıyım? Hayır! Aynı gayeyi gendime gaye edinmem, aynı ateşin lâvına yanmam lâzım. Sil gözlerini hoca kızı, serdar kadınına yakışır şekilde davran; cenge giderken arkamda yaşlı gözler bırakmak istemem.”

Kadın doğruldu. Gülümsemeye çalışıyordu, ama buruktu gülüşü, acılıydı.

“Affet,” diye inledi âdeta, “Cahillik ettim! Cenge giden bir kocanın böyle uğurlanmaması lâzım; biliyorum da, gendimi bir türlü tutamıyorum. Çocuklarımın yetim kalmasından mı korkuyorum nedir? Sanki Cenab-ı Mevlâ onların rızkına kefil değilmiş gibi... Neyse efendiciğim, gir, çocuklarını da sev. Hem cenge gitmek ille ölüm değil ki; kaç defa gittin de döndün. Gözlerimizi yola kodun, ama sonunda hasretini dindirdin. Yine öyle olsun dilerim, sağlıkla git sağlıkla gel dilerim; bizi düşünme...”

Dayanamadı, hıçkırdı, anında yemenisini ağzına bastırıp hıçkırığını boğmaya çalıştı, fakat omuzlarının sarsılmasını engelleyemedi.

Burhaneddin Bey çocuklarının yanına gitti. Uyuyorlardı. Üç yaşını henüz bitirmiş Güllü Kız, ağabeyi Han Osman’a sarılmıştı. Yüzleri güleçti, burunlarının kıyısında ter damlacıkları parlıyordu.

Yaklaştı ve üzerlerine eğildi. Dudaklarını önce Güllü Kız’ın, sonra da Han Osman’ın alnına değdirdi. Osman birden gözlerini açtı, gülümsedi.

“Uyu oğul,” dedi Burhaneddin Bey, “Allah rahatlık versin.”

“Sana da muhterem babam, Allah rahatlık versin.”

Daldı Burhaneddin Bey; “Çocuk...” diye düşündü, “Rahatlığın sırası mı şimdi? Hangi rahatı demektesin hay yavru, ey ciğerparem? Şimdi vuruşma vaktidir; şehit olma vaktidir bu vakit, yola düşme vaktidir.”

Kapıda durup son bir defa daha baktı. Güllü Kız ne de masumdu uyurken, ne de güzeldi; uyansa, “Dur, gitme babacığım!” dese zor giderdi savaşa, daha zor giderdi...

Güllü’nün tüm güzelliğini doldurdu içine, Osman’ınkini de... Odadan çıktı. Elinde bir kandille çevresinde dolanan karısına:

“Hakkım helâl olsun hoca kızı,” dedi, “Sen dahi helâl et.”

Genç kadının omuzları tekrar sarsıldı, genzine tıkalı hıçkırıkları yutmak için bir süre bekledi:

“Helâl olsun. Benim ne hakkım olacak ki?..”

Kaç cenge katılmıştı, ama hiç böyle olmamıştı. Bu kadar hazin bir vedalaşma sahnesine bu ev ilk defa şahitlik ediyordu. Düşününce kendine kızdı; üstelik vakit hızla geçiyor, arkadaşları bekliyordu.

“Anam...” diye seslendi, yan odaya doğru.

Yaşlı kadın eşikte belirdi.

Gitti sarıldı sıkı sıkıya:

“Sağlıkla kal anam, Allah’a emanet ol.”

“Sağlıkla git oğul; bütün din kardeşlerinle Allah’a, Yüce Rabbime emanet ol.”

Zor çekti kendisini, zor kopardı anasının sımsıcak sevgisinden; hiç bakınmadan kapıya atıldı.

Küçük Osman kalkmış, uykulu gözlerini ovuşturuyordu.

“Babam da bir tuhaf bu gece!” dedi yadırgayıcı.

Kolları boşlukta kalmıştı yaşlı kadının; oğlu yerine boşluğu kucaklıyordu.

Hoca kızı olduğu yerde çakılı gibiydi; ne kımıldayabiliyor, ne bir şey söyleyebiliyordu. Göz pınarlarının duvarı yıkılmıştı çoktan. Gözyaşları yanaklarından sessiz çığlıklarla aktıktan sonra yanaklarından iniyor, çenesini okşayıp yere düşüyordu.

Burhaneddin Bey koşar adım yolu tutmuştu. Az sonra kapıya ulaştı. Herkes hazırdı, onu bekliyorlardı. Geciktiği için utandı, sıkıldı. Malkoç Bey’e sokulup, el ovuşturarak:

“Beyim,” dedi, “İhtiyar anamı şöyle bir görüp...”

Malkoç Bey bir el hareketiyle susturdu onu:

“İyi etmişsin, ananın helâlliğini ve duasını almak her hayırlı evlâdın vazifesidir. Gaflet edip gitmeseydin ben gönderecektim!”

Sustu.

Uzayıp gitti sessizlik...

Sonra yeniden söze girdi:

“Bazı divan azaları nereden duymuşlarsa duymuşlar, beni sıkıştırdılar. Böyle bir hareketin Timur’u kızdırmaktan öte bir işe yaramayacağım söylediler. ‘Ne kaybederiz?’ diye sorduğumda ‘Her şeyimizi’ dediler, ‘Kadınlarımızı, çocuklarımızı, bütün nevalemizi ve Sivas’ı kaybederiz!’ dediler. ‘Zaten Timur bunun için burada değil mi?’ diyecek oldum, ‘Kızdırmazsak ve istediklerini yaparsak bazı şeyleri kurtarabiliriz’ dediler.”

“Meselâ neyi?..”

“Aynısını ben dahi sordum, ‘Neyi kurtarırız?’ dedim, ‘Çocukların, yaşlıların hayatını’ dediler; ‘Şehrin yakılıp yıkılmasını’ dediler. Yüreğimde bir tereddüt lâvı tutuştu ki sorma! Acaba onlar mı haklı, biz mi haklıyız, diye düşünür oldum...”

“Aman beyim, kavi olun! Biliyoruz ki Timur, şehre muharebeyle de girse, teslim olsak da girse mutlaka katliam yapacak, şehri bir baştan bir başa yıkacak. Şimdiye kadar yaptıkları bu değil mi? Teslim olanlar da kurtulamadılar, muharebe edenler de... Yine muharebede bir ümit var. Belki sultanımız vaktinde yetişir. Belki Allah, meleklerini gönderir, gayretimize gayret ekler.Bize düşen, dayanabildiğimiz kadar dayanmaktır. Sonumuzu artık Allah bilir.”

“Yani her şeye rağmen bu baskını vermeliyiz, diyorsun...”

“Beli, bu baskını ve bu baskın gibi baskınları mutlaka vermeliyiz, din gayretinin ne olduğunu onlara göstermeliyiz. Vakit, din gayretiyle gayrete gelip yekvücut olma vaktidir. Aramıza ikilik girerse yıkılırız. Timur’un derdi bir kale zapt etmekten ziyade, padişah efendimize karşı duyduğu kini kusmak, istilâ emellerini Anadolu’nun içlerinde dindirmektir. Bu Timur kana susamıştır ulu beyim, doymadan şuncağıza gidici değildir.”

Malkoç Mustafa Bey, genç arkadaşını kucakladı:

“Sağ ol yiğit Burhaneddin, içimdeki tereddüt lâvını söndürdün. Hadi atlan, Allah yardımcımız olsun. Aileni merak etme, gendi ailem gibidir, tasan olmasın.”

“Şu anda tek tasam, baskının başarıya ulaşmasından ibarettir beyim.”

Atına bindi:

“Hoşça kal Malkoç Beyim, ahirette buluşuncaya kadar hoşça kal!”

Askerlere döndü:

“Yallah!”

Herkes atına bindi.

“Bismillah” dedi Burhaneddin. Rahvan adım ve sessizce arka kapıyı geçtiler.

Malkoç Bey neredeyse ağlayacaktı. Elini havaya kaldırıp akıncıları son kez selâmladı.

“Acaba delilik mi şu yaptığım?” diye düşündü, “Binlerce kana susamış Moğolu basmaya yüz babayiğit göndermekle delilik mi etmekteyim?”

Döndü, gecenin karasına karıştı...

Kara Çadırda Şenlik

Tepenin yamacına koca bir kara çadır kurulmuştu: Timur’un meşhur kara çadırı...

Kara çadırdan fışkıran gürültü, uğultu ve bol kahkahalı küfürler gecenin karasına karışıyordu.

Kara çadırda kara çehreler gülüyordu.

Hele Timurleng...

Kahkaha atarken bile gözlerinin yırtıcılığından bir şey kaybetmiyor, damar damar kabaran alnı, yıktığı devletlerin sanki haritasını çiziyor.

Sakat bacağını üst üste konmuş dört kuş tüyü mindere uzatmış, iyice arkasına yaslanmıştı. Kendinden son derece emin görünüyordu. O gülünce komutanları da gülüyor, susunca hemen susuyorlardı.

Timur, öteden beri garip biriydi. Durup dururken kahkaha atmaya başlar, sonra bıçak gırtlağını kesmişçesine aniden susardı.

Yeni bir kahkaha tufanında olan oldu. Bir vaveyladır koptu. Canhıraş feryatlar kara çadırı kucaklayıp sarstı.

“Ne oluyor?” diye bağırdı Timur, “Çabuk öğrenin. Kim beni rahatsız etme cüretini gösteriyor? Anlaşılan, kanlarına susamışlar var aramızda!”

“Baskın!” dedi kara çadırın kapısında beliren bir subay, “Basıldık efendimiz...”

Köpürdü, ağzının iki yanından salyalar saçarak bağırdı:

“Topunu kılıçlayın, ardından hisara hücum edin!”

Emir korkunçtu, zor bir yolculuktan sonra yorgun düşen askerin hemen kaleye saldırması bir felâket getirebilir, büyük zayiatlara yol açabilirdi. Üstelik gecenin bir vakti kaleye hücum edildiği görülmüş, duyulmuş şey değildi. Fakat bunu Timur’a kim söyleyecekti? Hiç kimse...

“Emriniz baş üstüne yüce serdar” dediler, baskıncıları basmaya gittiler.

Kısa süre içinde toparlandılar. Bunu görünce Kulaksız Ömer, Peşteli’ye dert yanmaktan kendisini alamadı:

“Herifler iyi talimli, basalım derken basacaklar bizi! Allah vere de kumandan Burhaneddin vaktinde tedbir eylese.”

Peşteli daha iyimserdi:

“Bir şey olmaz, iyi giriştik, sen kılıç urmana bak.”

“Peki de şu kara çadırı görür müsün?”

“Tepedekini mi? Beli...”

“Topal keçinin çadırıdır.”

“Timurleng’in mi?”

“Var mısın benimle gelmeye? Timur’u esir alıp tekmil ümmeti bir büyük dertten kurtarmaya var mısın?”

Peşteli, rakibinden gelen kılıç darbesini savuşturduktan sonra:

“Delisin hay Kulaksız!” dedi, “Lâkin ben dahi deliyim. Yallah sür tepeye.”

Denediler, ama birden önlerine gerilen kılıç-mızrak ormanını aşamadılar.

Çıralar yakılmış, etraf gündüz gibi aydınlatılmıştı. Artık kara çadırın kara siluetiyle birlikte Timurleng de görülebiliyordu. Çadırın önüne dikilmiş, kollarını sallayarak bir şeyler bağırıyordu.

“Hey, koca keçi!” diye bağırdı Kulaksız Ömer, “Azıcık gelsene.”

Girdiği savaşlarda ikinci hatasını da böylece yaptı. Birincisinde kulağının yarısı gitmişti, bu sefer ise az daha kolundan oluyordu. Kılıç, kolunu çizerek geçti.

“Vay!” dedi kızgın, “Kulaksızlığımızın yanına az daha çolaklık ekleneyazdı. Savul bre!”

Kendisini yaralayan Moğol’u ikiye biçti, ondan sonra geleni atından aşağı yuvarladı, üçüncüsünün karnını boydan boya deşti...

Derken, Peşteli’nin sesini duydu:

“Kulaksız kerata, bu yana gelsene be!”

“Gelemiyorum kapıcıbaşı ağam, sarılmışım...”

Sanki yıldırım düştü insan selinin orta yerine; insan seli dalgalandı, kıvrandı ve çözüldü; aradan Peşteli fırladı:

“Bak nasıl yettim!”

Çevirdi atını:

“Sür peşimden, Burhaneddin Beyimiz güç durumda.”

Burhaneddin Bey’in etrafı çepeçevre sarılmış, üstelik yaralanmıştı. Yine de direniyordu. Atının üstünde sallanıyor, ama düşmüyordu. Peşteli ile Ömer’i fark eder etmez, belki yüzüncü defa, ama her defasında daha sönük:

“Çekilin” diye bağırdı, “Canınızı kurtarın!”

“Canın ne ehemmiyeti var bre kardaşım?” diye gürledi Peşteli, “Ölmeye ant içip gelmedik mi?”

Yalvardı:

“Çekilin n’olur...”

Kimse onu dinlemiyor, kimse emirlerine aldırmıyordu. Herkes savaşın dehşetine düşmüş, bir taraftan da şehitlik hasretiyle tutuşmuştu. Ölesiye vuruşuyorlardı... Birkaç kere Burhaneddin’i saran kasnağı kırmayı denediler, ama başaramadılar. Fena kısmıştı, atına da hâkim olamıyordu artık. Kılıç tutan eli gevşemiş, yıkılmasına ramak kalmıştı.

Dininin kendisinden gayret beklediğini düşündü, biraz toparlandı...

Kaledeki masumları düşündü, biraz daha toparlandı...

Anasını düşündü, karısını düşündü, çocuklarını düşündü...

Yüreklendi. Bileğine derman geldi...

Bir nara patlattı:

“Allahü ekber.”

Kılıcını kaldırdı, en yakınındaki düşmana umulmadık bir darbe indirdi.

“Dinim için!” dedi.

Bir daha kaldırdı ve bir daha indirdi.

“Sivas için!” dedi.

Yine kaldırıp indirdi:

“Anam için!”

Bir daha:

“Karım ve çocuklarım için!”

Ve son darbe:

“Herkes için!”

Bütün karardı gözleri, bütün silindi dünya; hatıralar, her şey...

“Allah!” diye çağladı son olarak, yere kaydı.

İlk Kulaksız Ömer gördü Burhaneddin Bey’in attan düştüğünü.

“Kumandan!”

Hiç karşılık alamadı, zaten de beklemiyordu. Son gayretini görmüş, şaşmış; “Yalnız Malkoç Beyim veli değil, bu dahi veli” diye düşünmüştü.

Yine de yapacağını yapmıştı gencecik Burhaneddin Bey. Son hamleleri sayesinde bir şaşkınlık halkası örmüş, sağ kalan birkaç Osmanlı askeri düşmanın bu şaşkınlığından yararlanarak insan selini aşmayı başarmıştı. Doludizgin kaleye at koparırken, o kerametli şahlanışı düşünüyorlardı.

Altı kişi idiler. Yüz kişiden geriye yaralı, bitkin ve yorgun altı kişi kalmıştı.

Canlarını hisar içine zor attılar. Kulaksız Ömer’in yarası kanıyordu. Peşteli: “Onca hasretine yandığım şahadet bir türlü gelmez “ diye eseflendi, “O rütbeye ulaşamayacağa galiba. Hiç değilse yaranı tımar edeyim de bu yoldan birkaç sevap kazanayım...”

Yarı şaka konuşuyordu, ama sesindeki acıyı fark etmemek imkânsızdı.

Doksan dört şehitten biri olamadığına yanıktı Peşteli. Nerede düşman kalabalığı görmüşse oraya dalmış, ama özlediği şehitliğe ulaşamamıştı. Nasipsizin biriydi işte. Şehitlik kendisinden esirgendiğine göre belki kötü ruhlunun biriydi...

Derdini Kulaksız Ömer’e açtı sonunda. Tasasını bir bir döktü.

“Üzülme” dedi Ömer. “Bugün onlar, yarın biz, öte gün başkaları... Vakti saati gelince olur elbet.”

Az sonra Malkoç Bey geldi; gözlerinde yaşlar parlıyordu:

Burhaneddin Can gitti ha” dedi ağlayarak. “Şehit olup uçtu ha; inanmak ne kadar zor!”

“Fakat ne güzel gitti;” dedi Peşteli, “Ona gıpta ediyorum.”

Söyleştiler bir zaman, sonra burçlara çıktılar. Timur’un ordugâhı ışıl ısıldı. Bir daha baskına uğramamak için ortalığı iyice aydınlatmışlardı. Acısına rağmen gülümsedi Malkoç Bey:

“Korkuttuk ya,” dedi, “Bu da bir şey.”

Bet bir çığlık duyunca sustular.

“Kim bağırdı?” diye sordu Malkoç Bey.

Peşteli:

“Hisar dışından geldi beyim, emredersen varıp öğrenirim.”

“Ben de gelirim.” dedi Kulaksız Ömer.

Yine aynı çığlık koptu:

“Kaledekileeer, heeey!”

Malkoç Bey’le yanındakiler dikkatle bakınca, karanlığın koynunda bir gölge fark ettiler. Nöbetçilerden biri:

“Oklayayım mı beyim?” diye sordu.

“Bakalım kimdir, ne istiyor?”

Aşağıya seslendi:

“Kimsin, ne istiyorsun?”

Baskıncılardan geri kalan biri sanmış, belki bir can daha kurtulmuştur ümidiyle dolmuştu. Fakat az sonra yanıldığını anladı.

“Alın,” diye bağırdı aşağıdaki, “Yaman serdarınızı getirdim.”

Dikkatle bakınca yedeğindeki atı gördüler. Adam atı bırakıp hızla döndü, canhıraş naralar ata ata Timur’un karargâhına uçtu.

“Gidip bakmalı” dedi Malkoç Bey, “Bu işte bir iş var, hem de kötü bir iş var; yüreğim yarılıyor, hissediyorum...”

Peşteli ile Kulaksız Ömer’e:

“Şu hayvanı içeri alabilir misiniz?” diye sordu.

“Helbet beyim,” diye atıldı Kulaksız, “Derhal getirelim.”

Peşteli yapıştı omuzbaşına:

“Eğlen hele Kulaksız kerata, yaralı hâlinle nereye gitmektesin, dur da seyret.”

Kulaksız iyice içerledi bu sözlere. Malkoç Bey’e belli etmeden arkadaşının böğrüne bir dirsek gömdü:

“Benim yaralı hâlim, senin diriliğine bedeldir hay Peşteli! Ne bellemiştin ya?.. Varıp gelmezsem burada pattadak patlarım, boyunca günaha girersin.”

Hem yürüyor, hem konuşuyorlardı.

“Büyük bir iş değil ki,” dedi Peşteli Kerem, “Altı üstü bir at içeri alınacak.”

“Emrin yerine gelmesi lâzım. Hem büyük iş, küçük iş diye ayıran kim? Hizmetin büyüğü küçüğü olmaz, hepsi birdir.”

Nöbetçiye döndü:

“Hele kapıyı aç aslanım, kapıcıbaşını fazla bekletmeye gelmez.”

Peşteli’yi görür görmez tanımıştı nöbetçi. Kapı sürgüsünü çekti:

“Buyur kapıcıbaşı ağam” dedi, “Geç...”

Peşteli bir muziplik düşündü.

“Geçmesine geçelim de şu yanımdakini tut!” dedi nöbetçiye, “İzinsizdir ve dahi yaralıdır; salma.”

Nöbetçi kaşla göz arasında Kulaksız’ın karşısına dikildi:

“Alarga...” dedi Kulaksız’a...

“Nedenmiş aslanım?”

“Yasak!”

“Etme yahu, kapıcıbaşı ağanın yoldaşıyım.”

Kapı askeri söz dinleyecek cinsten değildi:

“Yasak dedim mi yasaktır: Alarga dur!”

Paslı paslı soludu:

“Çok zalim gördüm, ama böylesini hiç görmemişim. Cesedini doğramaylan ne geçti sanki eline? Hiç; ruhunu doğrayamazlar ya... O çoktan cennete uçmuştur, eski şehitlere karışmıştır, hâl hatır sormaya bilem başlamıştır.”

Ömer’in gözleri ufka daldı:

“Öyle,” dedi inançla, “Uçmuştur çoktan, âlem-i ervaha uçmuştur.”

Peşteli hasretle soluklandı:

“Gendi hesabıma razı gelirdim biliyor musun Ömer. Tek, şehit olsam da nasıl olursam olayım fark etmez. Sonrası mühim değil; dilerlerse lime lime doğrasınlar, dilerlerse parçalarımı itlere atsınlar.”

“Peki de Burhaneddin Bey’in hâline niye üzülürsün?”

“O ayrı iştir. Şehidin hâline acımaktan ziyade, o hâle koyanlara acımaktan kaynaklanan bir histir o; insanlıktan insan olarak utanmaktır diyeyim de anla... Bir sürü karışık duygular işte, anlatmak zor.”

Anlıyordu, çünkü aynı duyguları taşıyor, aynı acıları yaşıyordu.

Kalktı.

“Uzaklaşalım buradan” dedi, “Namaza yetişelim; biraz açılırız.”

Kol kola camiye doğruldular...

Hain

Malkoç Mustafa Bey yorgun ve uykusuzdu. Kuşatma başladı başlayalı doğru dürüst uyumamıştı. Hep bir çıkış yolu düşünüyordu. Bütün çıkış yolları tutulmuştu. Timur, askerî tecrübesini konuşturuyordu. Ayrıca düşman çok kalabalıktı ve kana susamıştı. Birkaç kere hücuma kalkmışlar, ucuna yanar paçavralar sarılı alevli oklar gönderip, bir yandan da mancınıklarla alevli paçavralar savurarak şehirde büyük yangınlar çıkarmışlardı.

Şehir meclisi ümitsizdi. İşin başında ne pahasına olursa olsun şehri müdafaa etme taraflısı olanlar bile bunları gördükten sonra yavaştan fikir değiştirmeye, teslim taraflısı olanlara katılmaya başlamışlardı. Mazeretleri hep aynı idi: “Timur şehre zorla girerse etrafı yakıp yıkar; taş üstüne taş, omuz üstüne baş bırakmaz” diyorlardı, “Ama teslim olursak belki merhamete gelir, belki halkın canını bağışlar; bu mamur, bu güzel şehri harap etmeye kıymaz...”

Malkoç Bey isyan soluyordu. Timur’u iyi tanıdığını, şimdiye kadar yaptıklarını bildiğini, asla merhamete gelmeyeceğini kaç kere söylemiş, meclis azalarına anlatmaya çalışmıştı, fakat dinletememişti...

Her şeye rağmen savaşacaktı. Kendisine bağlı birlikleri hazırlayıp Timur’a karşı sonuna kadar direnecekti. Sonucun pek de parlak olmayacağını biliyor, ama başka bir çare de aklına gelmiyordu.

Burçlarda idi. Mazgalların aralığına sinmişti. Bir yandan bunları düşünüyor, bir yandan da Timur’un ordugâhına bakıyordu. Etraf kum gibi asker kaynıyordu. Filler hazırlanmıştı. Saldırmaya hazırdılar.

Şöyle bir hesapladı: Timur hicretin sekiz yüz ikinci senesi zilhicce ayının dokuzuncu gününde Sivas’ı kuşatmaya başladığına göre, bugün kuşatmanın onuncu günüydü. Sultan Bayezid’den ses seda çıkmamıştı. Babasına haber etmeye giden Şehzade Süleyman, ya ona ulaşamadan yakalanmış veya yollarda beklenmedik engellerle karşılaşıp gecikmişti. “Fazlaca iyimserim” dedi kendi kendine, “Konstantiniyye’yi fethetmekle meşgul bulunan padişah, Sivas için niye kararını bozsun, niye koşup buralara kadar gelsin?”

Düşündüğüne kendisi de kızdı:

“Saçmaladığım muhakkak; Bayezid Padişah bilse ki memleketinin bir parçası koparılmaktadır; koşar, imdada gelir. İhtimal, bilmiyor; haber henüz ulaşamamıştır, biraz daha vakit kazanabilmek...”

Gözleriyle Timur’un ordugâhını taradı.

‘‘Hazırlanıyorlar.”

Kalktı. Şehir meclisinin toplantısına katılması lâzımdı. Çok can sıkıcı buluyordu, ama başka çaresi de yoktu. Yine bir sürü söz söylenecek, hatta Timur’un merhametinden bile bahsedilecekti. Yine de onları ikna etmeyi denemesi gerekiyordu.

“Beyim...”

Sese doğru döndü, bir nöbetçiyle karşılaştı.

“Beyim, üç kişi bu tarafa at sürüyor; beyaz bayrak açmış üç Timurî...”

“Yaa!”

Şimdiye kadar Timur bir teklif yapmamış, böyle bir zahmete bile katlanmamıştı. Acaba ne istiyordu?

Tekrar burçlara çıktı.

Adamlar hızla yaklaşıyorlardı. Seslerini duyuracak mesafeye gelince, durdular. Ortada beyaz bayrak taşıyan adam:

“Heey!” diye bağırdı, “Serdarınızla görüşeceğiz.”

“Serdar benim” diye karşılık verdi Malkoç Bey, “Ne istiyorsunuz?”

“Kudretli hakanım Timur, teslim olmanızı emrediyor. Teslim olduğunuz takdirde kan dökmeyeceğini vaat ediyor. Aksi hâlde kalede tek canlı bırakılmayacak, herkes kâmilen kılıçtan geçirilecek. Cevabınızı bugünkü şehir meclisi içtimaından sonra alacağız.”

Geldikleri gibi hızla uzaklaştılar.

Malkoç Bey dondu kaldı, taşlara vurdu pençesini, sıktı, sıktı. Tırnakları kanamaya başlayıncaya kadar sıktı.

“Demek aramızda bir hain var!” dedi.

Bugün şehir meclisinin toplanacağını Timur, başka türlü nasıl öğrenmiş olabilirdi? Mutlaka biri, bütün olanları anlatıyordu. Kim, hangi yollardan ve nasıl?.. Bilmiyordu. Ama öğrenmesi lâzımdı.

Sarsıldı, ürktü. Dışarıda kum gibi kaynayan, deli fırtınalar gibi kabaran sayısız düşman askeri yetmez gibi, bir de başına iç düşman veya düşmanlar çıkmıştı. İçeriden vurulmak kadar kötü bir şey tasavvur edemiyordu. Demek bütün savunma tertibatları anında Timur’a ulaştırılıyor, kalenin zayıf noktaları bildiriliyordu. Tevekkeli değil, iki gün önceki hücumda Malkoç Bey, o taraftan bir hücum ummadığından fazla tedbir almaya lüzum görmemiş, askerin çoğunu ön cepheye kaydırmıştı. Az daha ihanet, hedefine ulaşıyordu. Bereket versin tam vaktinde vaziyeti kavramış, süratle askeri o tarafa çekmiş ve sur dibine kadar sokulan Timurîleri kaynar su dökerek uzaklaştırmıştı.

Aşağıya inerken:

‘‘Her şeyi daha iyi anlıyorum” dedi, “Bu hain yahut hainleri mutlaka bulmalı.”

Nedense önce meclis üyelerini düşündü. Öyle ya, her şey orada tartışıldığına göre yakın ihtimal, hainin üyeler arasında bulunmasıydı. Tek tek hepsini gözlerinin önüne getirdi. Şimdiye kadar yapılan tartışmalarda söylediklerini hatırlamaya çalıştı. Yarı yolda bütün şüpheleri, üç kişinin üstünde düğümlendi kaldı: Meclis Kâtibi Ali Bey, Murtaza Bey ve herkesten çok konuşup her söze kendisini överek giren Tekeli Karatekin Bey... Bunları gözden ırak etmemesi lâzımdı. Nasıl da şimdiye kadar fark edememişti... Herhalde kaleyi savunmaya kendisini fazlaca kaptırmış, diğer konuları kaçırmıştı.

Meclis konağının avlusunda yan yana gezinen üç kişiyi görünce, yolunu o tarafa çevirdi. Selâm verdi.

“Ve aleykümselam beyim. İçtimaya mı?..”

“Evet Murat Bey Kardaşım. Şu Peşteli geveze ile Kulaksız Ömer ne anlatıyorlar sana? Muhabbetinizi taşlamış olmayayım.”

“Ne münasebet Malkoç Beyim?” diye atıldı Ömer, “Şu geçen günkü hücumu konuşurduk.”

“E... Ne karar verdiniz?”

Bu soru üçünün de bakışmasına yol açtı, sonra üçü birden gözlerini yere indirdiler. Malkoç Bey birtakım tereddütlerin varlığını sezdi.

“Söyleyin bakalım.” dedi, “Timur nereden bilmiş en zayıf tarafımızı, nasıl keşfetmiş?..”

Yine bakıştılar, sonra tekrar gözlerini yere indirdiler.

“Susmasanıza bre, bakışıp durmasanıza öyle; varsa bildiğiniz söylesenize. Acaba içeriden bir gammazlayan mı var?”

Üçünün gözü aynı anda Malkoç Bey’e çevrildi; biraz takdirle, biraz da şaşkınlıkla baktılar.

“Doğrusunu istersen beyim,” diye söze girdi Murat Bey, “Onu konuşurduk. Hani akla uzak ihtimaldir, amma gammazlandığımızı konuşurduk. Fikir Kulaksız Kardaşımızdan geldi. Ne yalan söyleyeyim, benim de aklıma az biraz yatmadı değil.”

Tuhaf, Malkoç Bey de buraya kadar bu meseleyi düşüne düşüne gelmişti; olursa bu kadar olurdu...

“Hele gelin” dedi, “Birlikte meclise girelim.”

“Ama beyim,” diye itiraz etti Kulaksız, “Sıradan insanların toplantıya katılmaları teamül değildir.”

“Aldırma, bazı hâller teamülleri de aşar. Şimdi harp halindeyiz; güvendiğim insanlarla beraber olmamdan tabii ne olabilir?”

“Lâf ederler beyim...”

“Zaten ediyorlar. Şu an meclisin desteğini kaybetmiş bir kumandanım. Çoğu teslim taraflısı.”

Peşteli öfkeyle soludu:

“Olamaz!”

Malkoç Bey kaşlarını dikti:

“Ama oluyor... Diyorlar ki: Timur zorla girerse hepimizi keser, teslim olursak bağışlar.”

Kulaksız Ömer:

“Fena hâlde aldanıyorlar! Timur bir kere şehre girdikten sonra, yapacağını yapar. Ne şekilde girerse girsin hep aynı şeyleri yapar. Kimisini keser, kimisini asar, kimisini kazıklara vurur, kimisini canlı canlı toprağa gömer... Geçtiğim yerlerde böyle manzaralarla çok karşılaştım.”

‘İyi ya işte,” diyerek sözünü kesti Malkoç Bey, “Bütün gördüklerini anlatırsın; belki ikna olurlar...”

Konağın merdivenlerinde durdu Malkoç Bey:

“Asıl derdim bu da değil” diye sürdürdü konuşmasını, “Gammazın, meclis üyeleri arasında bulunduğunu zannediyorum. Çok düşündüm ve üç isim tespit ettim; size onları tanıtmak istiyorum. Sonra da takip etmenizi isteyeceğim.”

Yüzünü buruşturdu:

“Şu yaptığım işten iğreniyorum, ama elimden ne gelir başka? Şayet aramızda bir hain varsa, ki bana kalırsa vardır, en kısa zamanda ortaya çıkartmalı

Teslim Almanın Şartı

Şehir meclisi toplanmış, Malkoç Bey’in gelmesini bekliyordu. Yanında üç kişiyle girdiğini görünce bazı üyelerin memnuniyetsizliği yüzlerinden okunur hâle geldi. Biri:

“Ne iştir, aza olmayanların meclise alınması görülmüş, duyulmuş mu?”

Malkoç Bey geçti, yerine oturdu. Üç arkadaşına da arkasında durmalarını işaret etti. Konuşan adama bakarak:

“Şimdiye kadar,” dedi, “Bu meclisin teslim olalım dediği de görülmüş duyulmuş şey değildir, velâkin birkaç günden beri görülmekte, duyulmaktadır; ne buyrulur?”

Soğuk, buz gibi soğuk bir hava esti. Malkoç Bey devam etti:

“Bunlar can arkadaşlarımdır: Biri kapıcıbaşı olarak vazife yapmıştır, ayrıca yıllarını serhat boylarında düşman kovalamakla geçirmiştir. Öbürü Timur’un Sivas’a doğru geldiğini canı pahasına haber veren kişidir. Şu Murat Bey ise hepimizin bildiği ve takdir ettiği komutanlarımızdandır. Onlardan gizleyecek saklayacak bir şeyimiz olduğunu zannetmiyorum.”

Tekeli Karatekin Bey:

“Kalsınlar,” dedi aceleyle, “Dışarı bir şey sızdıracaklarını zannetmiyorum, mert yiğitlere benziyorlar.”

Malkoç Bey, yerin dibine geçiren bir bakış attı karşısındaki adama:

“Şimdiye kadar mecliste konuşulanlar dışarı sızmamıştır umarım, bundan sonra da sızmayacaktır.”

Adamın yüzü daha beter karardı mı gerçekten, yoksa Malkoç Bey’e mi öyle geldi?.. Kalktı, arkadaşlarının kulağına eğildi:

“Bu birincisi” diye fısıldadı, “İyi tanıyın. İkincisi sağ başta oturuyor, şu önünde kalem kâğıt duran da üçüncüsü...”

Kafalarına çehrelerini kazımak ister gibi dikkatle baktılar. O kadar ki, Murtaza Bey, Peşteli’nin ısrarlı bakışlarından rahatsız oldu, birkaç kımıldadı, öksürdü; sonra kalktı, pencereden bakmaya başladı.

Peşteli:

“Hay Allah,” dedi içinden, “Herifi ürküttüm galiba!”

Nedense meclis sessizleşmişti. Biraz “fırtına öncesi sessizliği” andırıyordu. Herkes kendisince vaziyeti muhakeme ediyor olmalıydı.

Sessizlik uzadı gitti...

Sonra Malkoç Bey konuşmaya başladı:

“Timur’dan elçi geldi. Pek elçi denmez ya böylesine, tebliğ memurları desek daha iyi... Teslim olmamızı istiyor.”

“Şartı var mı?” diye sordu Murtaza Bey.

Malkoç Mustafa Bey şaşmış görünerek:

“Şart mı?” dedi, “Benim bildiğim, teslimin şartları olur; teslim almanın da mı şartları var, yoksa?..”

“Yani taahhütte filân bulundu mu, diye sormaktı muradım. Ağzımdan yanlış çıktı, sen de hemen üstelersin!”

Malkoç Bey kalktı. Gezindi bir süre, döndü, yine yerine oturdu.

“Hakkınız var,” dedi, “Fazlaca sinirli olduğumu biliyorum. Şu son hadisat üstüne de yorgunluk, uykusuzluk, sinir ediyor insanı. Neyse, kusura kalmayın.”

“Elçileri anlat hele, ne istiyorlar?”

“Teslim olmamızı elbet; başka ne isteyecekler?”

Karatekin Bey sabırsız atıldı:

“Teslim olunursa mala cana dokunmayacaklarına dair söz veriyorlar mı?”

Malkoç Bey ona döndü, kızgınlığını belli etmemek için çırpındı, fakat elinde değildi. Bu adamın, hele de bunun casus olma ihtimali, tüylerini diken diken ediyordu.

“Hayret ki, söylediklerini nasıl da bildin!” dedi, “Evet, söz vermeye veriyorlar, ama ne hükmü var?”

“Ne demektir ne hükmü var? Koca hakan, sözünü çiğneyecek değil ya...”

“Değil ha?”

Kulaksız’ı kolundan çekip öne çıkardı:

“Şu arkadaşımı görüyor musunuz? Çelebi Mehmet Efendimizin sırdaşıdır, can arkadaşıdır. Onun adına gezer, düşman içerisine girip bilgi toplar.”

Tekeli Karatekin Bey’in fal taşı gibi açılmış gözlerine doğrudan hıncını dökerek konuştu:

“Anlatsın isterseniz, Timur’un istilâ ettiği yerlerde halka neler yaptığını anlatsın. Gözleriyle görmüşlüğü vardır, bizzat müşahede ermişliği vardır. Dinlemek ister misiniz?”

Meclis Kâtibi Ali Bey:

“Zaman kaybediyoruz” dedi sertçe, “Boş yere vakit harcıyoruz. Hikâye dinlemekle oyalanmaktansa ne yapacağımızı kararlaştırsak daha iyi olur.”

Malkoç Bey ona döndü:

“Peki, sence ne yapalım?”

Herhalde bu soruyu beklemiyordu, bocalayışı hayli uzun sürdü, nihayet:

“Şey, ya muharebeye devam edelim veya teslim şartlarını kararlaştıralım. Muharebeye devam edersek kaybedeceğimiz aşikâredir.”

“Şu hâlde, teslim olalım, diyorsun...”

Başını indirdi:

“Ben öyle bir şey demedim, sadece direnmenin ümitsizliğine işaret ettim; fikrim bu cihettedir. Yiyeceğimiz çok kıt, askerî kuvvetimiz de az; bu vaziyette ne kadar dayanabiliriz?”

“Dayanabildiğimiz kadar.”

“Yani üç gün, beş gün, hadi bilemedin on gün... Peki, sonunda ne olacak? Timur önüne çıkanı eze eze, her şeyi yaka yıka şehre girmeyecek mi? Bir girince bütün ehl-i imanı kılıçtan geçirmeyecek mi?”

“Doğrudur, velâkin Timur teslim olsak da yine aynı alçaklığı yapacaktır.”

“O zaman niye yapsın? Karşı çıkmadıktan, intikam duygularını bilemedikten sonra niye öldürsün, niye yaksın yıksın?..”

“Çünkü onun asıl maksadı, yakmak ve yıkmaktır. Sultanımızın yüreğini dağlayıp kendisiyle harbe mecbur etmektir... Osmanoğullarına karşı üstünlüğünü göstermek istiyor.”

Ali Bey dudaklarını büktü:

“Bana kalırsa boşa zaman harcıyoruz. Herkes biliyor ki, mukavemet etmek boştur.”

Murtaza Bey lâfı aldı:

“Aynı kanaatteyim, bu mamur şehrin harap olmasına gönlüm razı gelmiyor.”

Malkoç Mustafa Bey artık kızgınlığını saklamıyordu:

“Onun için mi Timur’un önüne atıyorsun?”

“Ben atmıyorum, Timur kendisi almaya gelmiş.’’

“Vermeyiz!”

“Kuvvetimiz kâfi değil, vermek mecburiyetindeyiz.”

Malkoç Bey hiddetle yerinden fırladı:

“Timur sizden daha sabırlı; teslim haberini almak için birkaç saat mühlet verdi hiç değilse... Size kalsa hemen teslim edersiniz!”

Yaşlılardan Barak Bilâl Bey:

“Acı söyleme kumandan oğul;” dedi, “Acı söyleyen, acı işitir. Burada vaziyeti görüşüyoruz; birbirimizi ithama sebep nedir? Belli ki ızdırabımız yüzünden itidalimizi kaybetmişiz, kötü bir vaziyetle yüz yüze kalışın çaresizliği bizi mütecaviz yapmış... Yine de itidali elden bırakmamak iktiza eder. Kumandan Malkoç Mustafa Beyoğul, muhasarayı kırmak elimizden gelir mi?”

Malkoç Bey bunu belki bin kere düşünmüş, birkaç defa da denemişti. Fakat hepsi hüsranla noktalanmış, acılara acı eklemekten başka işe yaramamıştı.

“Hayır.” dedi.

“Pekâlâ, şuna cevap ver: Şehri sonuna kadar müdafaa edebilir miyiz? Timur’un askerine karşı, fillerine ve mancınıklarına karşı dayanabilir miyiz?”

“Surlar sağlamdır; cennetmekân ceddimiz Keykübad Alâüddin, kolay yıkılmayacak şekilde yaptırmış. O kadar sağlamdır ki, Timur’un mancınıkları bile yıkamaz, yıkamadığını gördük. Önceki gün kaç gülle gönderdiler, kaç yer isabet aldı, ama tek taş olsun zedelendi mi?”

“Yani teslim olmayalım, fikrindesin...”

“Beli, o fikirdeyim.”

“Ben dahi Allah bilir aynı fikirdeyim. Teslim olmak denince içim ürperiyor, kendimden iğreniyorum. Lâkin hiçbir ümit ışığı yoksa, ufuk bütün bütün kararmışsa ve hele sabilerin hayatı teslim şartına bağlıysa elden başkaca ne gelir?”

Teslim olmaya baştan beri hiç yanaşmayan Barak Bilâl Bey hem şaşırttı, hem korkuttu. Mecliste bütün desteği kaybettiğini anladı. Fakat merak ettiği bir husus vardı: Acaba Barak Bilâl Bey’deki bu ani değişmenin sebebi neydi; kimlerle görüşmüş ve konuşmuştu?..

Düşünürken Tekeli’nin sesini duydu:

“Bu babda ittifak hâsıl olduğuna göre yapacak tek şey kalıyor.”

“Teslim olmak ha!” diye sözünü kesti Malkoç Bey, “Pekâlâ, velâkin baba makamında sevip saydığım koca Barak Bilâl Bey’e bir tek şey sormak istiyorum: Dün gece veyahut bu sabah yahut da biraz önce kiminle sohbet etmiştir, lütfedip söyleyebilirler mi?”

“Tabii,” dedi Barak Bey tereddütsüz, “Bunda gizlenecek bir şey yok. Dün gece Tekeli Karatekin Kardaşımız, fakirhaneye şeref verdiler; söyleştik, bu meyanda Timur tehlikesinin üstünde de duruldu.”

“Karatekin Bey, teslim olmak lâzım geldiğini de ileri sürmüştür herhalde...”

“Evet, sürmüştür; lâkin ne gibi bir kötülük var bunda, samimi kanaati ol cihette ise başka ne söyleyebilir?”

Zangır zangır titreyerek fırladı Malkoç Bey, parmağını namlu gibi dikti Karatekin Bey’e:

“Bu adam, azalardan başkaca kimleri ziyaret etmiştir ve ‘teslim olmak iktiza ettiği’ yolunda kimlere telkinde bulunmuştur? Lillâh aşkına söyleyin!”

Pir Müslim Bey kalkıp Malkoç Bey’in önüne geçti:

“Oturasız, gazap edecek yer değil burası, kendinize hâkim olasız.”

“Söyleyin, daha kimleri ziyaret etmiştir, hangilerinizi?”

“Beni” dedi Murtaza Bey, “Geçen gece gelmiş, havadan sudan konuşurken bir aralık teslim meselesini de görüşmüştük.”

“Teslim olmak lâzım geldiğini de söylemiş miydi?”

Biraz düşündükten sonra cevap verdi:

“Söylediydi galiba; evet, evet, sabilerin korunması lâzımdır, dediydi.”

“Salı gecesi mi geldi sana?”

Yine bir müddet düşündü. Parmaklarıyla günleri saydı ve:

“Salı” dedi, “Taaccüp! Nasıl biliyorsun?”

“Çünkü o günden sonra teslimi müdafaa etmeye başladın. Başka yok mu?”

“Var” dedi köşeden zayıf bir ihtiyar, “Bana dahi geldi ve teslim olmak iktiza ettiğini söyledi.”

Kulaksız Ömer’le Murat Bey hayretten hayrete düşüyorlardı; adamın ziyaret etmediği meclis azası yok gibiydi. Nitekim son olarak da Barak Bilâl Bey’e gitmiş, onu dahi kendisine çekmeyi başarmıştı.

Malkoç Bey dudaklarını kemiriyordu.

Oda sükûta gömülmüştü...

Neden sonra Barak Bilâl Bey söze girdi. Biraz mütereddit ve oldukça da ürkek bir sesle:

“Af dilerim!” dedi, “Bütün bunların manasını pek kavrayamadım; Malkoç Bey açıklamaz mı acaba?..”

Malkoç Mustafa Bey, dudaklarını kemirmekten vazgeçip konuşmaya başladı:

“Açıklayacak ne var ki Barak Bilâl Bey? Her şey gün gibi aşikâr! Bir müddettir içimizden birinin veya birkaçının, bütün olup bitenleri Timur’a gammazladıkları meydana çıktı. O kimse, hepinizi tesirine aldı; böyle olduğuna göre ikna kabiliyeti müthiş olmalı!”

Parmağını Tekeli’ye dikti:

“Tekeli Karatekin Bey’in ikna kabiliyetine çoğumuz öteden beri hayranlık duyarız; vakıa gendini methederek söze girer, ama bunu öyle ustalıkla yapar ki karşısındaki bile fark etmez. Zaman içinde büyük adam olduğuna inandırır etrafını; itibar kazanır, hürmet kazanır. Teke Beyliği bozulduğunda kapağı aramıza atmış, bu kabiliyetleri sayesinde kısa zamanda meclis azalığına yükselmişti. Doğrusu bizi içimizden vuracağı aklımıza gelmedi...”

Karatekin birden fırladı:

Yalan!” diye bağırdı, “Ben böyle şey yapmam.”

Hayret, Malkoç Bey çok sakin görünüyordu:

“Doğru, hem de dosdoğru; emin olmadan kimseyi itham etmem; sonuna kadar araştırdım, hareketlerini düşündüm, herkesi ziyaret edip teslim fikrini telkin eylediğini öğrenince de işte dedim, aradığımız hain budur!”

Karatekin birden çekti kılıcını, sırtını da duvara dayadı:

“Savulun!”

Malkoç Bey hâlâ istifini bozmuyor, sakin sakin anlatmaya devam ediyordu:

“Bugün Timur tarafından gelen elçiler cevabımızı şehir meclisi toplantısından sonra istediklerini söyleyince uyandım! Doğrusu haini bu kadar çabuk ele geçireceğimi ummuyordum... Bu yüzden arkadaşlarımı yanımda getirmiş, kafamdaki şüpheliler listesinde yer alan isimleri tanıtmayı düşünmüştüm. Ne ki, durum gendiliğinden aydınlanmış oldu. Barak Bilâl Beyimiz sağ olsun, bilmeden bir haini yakalamamızı temin eyledi.”

Herkes şaşırmış, herkes dehşete düşmüştü. Tekeli ise elde kılıç, tetikte bekliyordu. Kapana kısılmış fareden farkı yoktu. Bakınıyor, bir delik bulup sıvışma ümidiyle durmadan fıldır fıldır gözlerini dolaştırıyordu.

“Boş yere bakınma,” dedi Malkoç Bey, “Kılıcı at ve teslim ol. Zaten teslim olma taraftarısın; evvel gendinden başla, bu hissi tat ki, nasıl olduğunu anla!”

“Lanet!” diye hırladı, “Ya ne bekliyordunuz, size mi yardım edecektim? Sultanınız memleketimi payimal etti, devletimi yıktı...”

“Yalan söyleme! Memleketini imar eyledi, harap türbeleri onardı, camileri tamir ettirdi, insanlarınızı insanca yaşattı...”

“Ne olursa olsun memleketimi zapt etti. Ben Tekeliyim, Teke’yi seviyordum. Osmanlıları ve devletlerini sevmek mecburiyetinde değilim.”

“Bu devlet bütün Müslümanlarındır.”

“Kimi kandırıyorsunuz? Bu devlet yalnız sizindir. Ama yıkılacak, başınıza yıkılacak. Timur belki bu gece şehre girecek, hepiniz asılacaksınız...”

Malkoç Bey, arkadaşlarına döndü:

“Canına zarar vermeden şunu yakalayın.”

Bağırdı Tekeli, hırçın hırçın:

“Yaklaşmayın!”

Yaklaştılar. Murat Bey arkasına geçti, Kulaksız Ömer’le Peşteli önüne dikildiler.

“Yaklaşmayın dedim!”

Kılıç çalmak için bütün kuvvetini topladı, ama arkasından Murat Bey’in mengene gücünde kolları dolandı.

“Bırak!” diye homurdandı, “Yoksa gebertirim...”

Kıskıvrak yakalanmıştı oysa, yalnız bacaklarını oynatabiliyor, durmadan tekme savuruyordu.

Peşteli:

“Çok oldun ama!” dedi.

Bacaklarını yakaladı, kaldırdı.

“Beyim, ne yapalım?” diye sordu Murat Bey.

“Dışarı götürüp bir yere kapatın; artık bize zararı dokunmaz.”

Çıkarıyorlarken birden var gücüyle tehdit savurmaya başladı:

“Gebereceksiniz, hepiniz gebereceksiniz; şu anda Timur’un adamları altınızı oyuyor, kaleniz başınıza geçecek!”

Malkoç Bey’in tüyleri diklendi. Atıldı, adamın yakasına sarıldı:

“Söyle, ne demektesin?”

Kahkahalar atıyordu.

“Söylesene bre!”

İki tokat aşketti yüzüne. Kahkahaları bitti, kin yüklü bakışlarını yükledi karşısındakine:

“Gebereceksiniz! Tünel kazıyorlar; kalenin arkasındaki ormandan teey kalenin orta göbeğine bir tünel... Birkaç gün içinde gebereceksiniz. Timur sizin için fillerini dahi zahmete sokmayacak.”

Malkoç Bey bir an düşündü: Olabilir miydi?

Gerçekten kalenin arka tarafı ormana yaslıydı. Timur’un askeri de çok kalabalıktı. Lüzumlu aletleri varsa bir tünel açmak hiç de zor olmazdı.

“Yürüyün!” dedi arkadaşlarına.

Tekeli Karatekin’i dışarıdaki nöbetçilere teslim edip kalenin arka tarafına gittiler. Burçlardan her tarafı iyice gözetlediler. Öyle bir faaliyet sezilmiyordu, ama hiç belli olmazdı. Tetikte durmak lâzımdı.

“Gece bir keşfe çıkmalı,” dedi Malkoç Bey, “İyice kolaçan etmeli her bir yanı. Korkulu rüya görmektense uyanık durmak evlâdır, derler.”

“Beyim, Peşteli ile fakir birlikte gidebiliriz.”

Kulaksız’a baktı, gülümsedi:

“Nerede bir iş çıksa ille talip olmak gibi bir huyun var mı senin?”

Börkünü geri itti, alnını kaşıdı:

“Vardır, huyum kurusun beyim!”

“Pekâlâ. Peşteli, sen de istiyor musun?”

“Ne denir beyim? Bu sabiyi yalnız başına korsam gendine olmadık belâlar arar; iyisi, yanında bulunmak ve belâlara dik aşağı dalmasına mâni olmak. Gece bastırsın gidelim.”

Ve o gece arka kapıdan dışarı süzüldüler.

Bir süre yürüdükten sonra sürünmeye başladılar.

“Böyle kertenkelelik yapmak hiç hoş değil” diye yakındı Peşteli, “Daha çok sürünecek miyiz?”

“Sen asıl sürünmeyi Timur’un eline geçersen görürsün, bu bir şey değil daha.”

“Ağzını da hiç hayra açtığın görülmüş değil.”

Orman kıyısına gelmişlerdi, karanlığı yara yara etrafı gözlediler.

“Şurada kımıldayan bir karaltı var galiba” dedi Kulaksız, “Görüyor musun Peşteli ağam?”

“Hani ya, nerede?”

“Çatal ağacın solunda; bak, kımıldıyor işte.”

“Tamam, ama bir değil, iki gölge... Dikkat ediyor musun? Ayrıldılar şimdi.”

“Gözcü olmalılar, galiba Teke Beyi haklı söyledi.”

“Haklı haksız, belli ki bir işler olmakta. Şimdi Kulaksız kerata iyi dinle: Soldaki nöbetçi senin, sağdaki benim; anlaştık mı?”

Güldü:

“Anlaştık ağam, meraklanma, sessizce halledeceğim.”

Sürüne sürüne iyice sokuldular. Peşteli sağdakine, Kulaksız Ömer soldakine yanaştı.

“Hadi!”

Aynı anda gırtlaklarına çöktüler. Adamlar gık edemeden yıkıldılar. Peşteli Kerem bir tekme savurdu:

“Amma da kof şeylermiş!”

Kulaksız’ın aklı tünelde idi:

“Olacaksa buralarda olmalı, hele bir araştıralım.”

Kısa bir süre dolanıp buldular yerini. Koca ağzı, taze toprak ortasında ejderha ağzını andırıyordu. Peşteli kulağını yere dayadı:

“Sesler geliyor” dedi, “Çalışıyorlar.”

“Peki, şimdi ne yapacağız? Tüneli bulunca ne yapacağımızı kimse söylemedi bana; sana söyleyen oldu mu sahi?”

“Hayır.”

Biraz düşündü.

“En iyisi ağzını örtmek.”

“İki kişiyiz, günlerce çalışsak yine olmaz.”

“Aklın nerelerde hay Peşteli? Kazma kürek kullanacak değiliz ki... Bu tünel milleti gendi başına durmaz, mutlaka içeriden ağaç destekler verilmiştir.”

Bakındı, güldü:

“Bu da besbelli, bak, çok ağaç kesilmiş; götürüp tünelde kullanmışlar. Şimdi yapacak iş gayetle basit.”

Peşteli Kerem kızgın kızgın:

“Çok konuşuyorsun, ama hiçbir şey söylemiyorsun, biraz açık olsana bre!”

“Açıklığı seçikliği şu: Desteklerden birkaçını yerinden söktük mü tünel çöker, çökünce de içinde kim var kim yok gömülür...”

Tünelin içinden yakın konuşmalar gelince hemen kendilerini bir kütüğün arkasına attılar.

“Gelenler var!” dedi Peşteli, “Düşündüğümüzü yapamayacağız anlaşılan...”

Kulaksız Ömer cevap vermedi; canı fena hâlde sıkılmıştı, tam da tüneli çökerteceği sırada çıkagelmeye davranan Timurîlere müthiş içerliyordu.

Tünelin ağzında yalnızca iki kişi görününce bir parça rahatladı. Sırtlarında bir şey vardı. Yere dökünce, bunun tünelde kazılan toprak olduğunu anladı. Demek içeriden postalar hâlinde dışarıya toprak taşınıyordu; öyleyse birazdan öteki gruplar da çıkagelecekti. Fazla vakit yoktu. Adamların tekrar içeri girmelerini zor bekledi.

“Hadi,” dedi Peşteli’ye, “Davranalım.”

“İlk evvelâ ne yapıyoruz?”

“Hah, şuradaki sarmaşığı gördüm ya, iş kolayladı sayılır.”

Kesilen ağaçlardan düşüp yere yığılmış kaim sarmaşığı aldı, kılıcıyla münasip yerinden kesti, sağlamlığım kontrol ettikten sonra:

“Mükemmel!” dedi, “Şimdi içeri girip ağaç direklerden birine bunu bağlayacağım. Sakın ben çıkmadan asılayım deme ha, tüneli tepeme göçürürsün alimallah.”

Tünelin ağzında kayboldu. Birkaç dakika sonra tekrar meydana çıktı.

“Tamamdır” dedi arkadaşına, “Asılalım.”

Var güçleriyle sarmaşığa asıldılar.

Önce içeriden bir şeyler gıcırdadı.

Yavaş yavaş gıcırtı arttı.

“Çöküyor galiba!” dedi Peşteli, “Aklınla bin yaşa he mi...”

“Asıl, bırakma!”

Ve direk, yerinden çıktı. Akabinde müthiş bir gürültüyle birlikte diğer direkler çözüldü; sonra başıboş kalan toprak, eskisinden beter gürültüler kopararak çöktü.

“Başardık!” diye sevindi Kulaksız Ömer, “Tünelin kârı itmam oldu, varıp Malkoç Beyimize bildirelim.”

Koşar adım kapıya ulaştılar. Karanlıkta fark edemediği bir çukura düştü Peşteli.

“Dursana!” diye bağırdı arkadaşına, “Düştüm.”

Kulaksız döndü. Arkadaşının düştüğü çukur tam kale duvarı kıyısında bulunuyordu. Birden anladı.

“Vay be!” diye söylendi, ‘Tünel buralara kadar bile uzamış meğer, belki bu gece kaleye girmiş olacaklardı, vay be!”

Peşteli yine anlayamamıştı:

“Ne tüneli?”

“Bozduğumuz tünelin bir ucu burada hay ağam! Çökünce toprak yüzeyi çukurlaştı; şu düştüğün yer, öyle bir çukur işte.”

Kapıyı açtırana kadar akla karayı seçtiler. Nöbetçiler kim olurlarsa olsunlar kaleye almayacaklarını söylüyor, Malkoç Bey’e de haber vermeye yanaşmıyorlardı. Bereket, Malkoç Bey gezinirken bağırmaları duymuş ve koşmuştu. İki arkadaşa derhal kapıyı açtırdı.

“Başardık beyim!” diye atıldı Kulaksız Ömer, “Tüneli başlarına göçürdük.”

“Nasıl oldu?”

Sevinci sesine sinmişti:

“Gayetle kolay oldu beyim. İki nöbetçi vardı, hallettik; bir sarmaşık bulup direkleri yerlerinden söktük. Meğer ta kale bedenine kadar gelmişler; Peşteli şuncağız bir çukura düştü de o vakit fark ettik...”

“Demek kale bedenlerine kadar...”

“Evet beyim” dedi Peşteli lâfı alarak, “Çok çok, bir gecelik işleri vardı; bizi içimizden vuracaklardı az daha!”

Konuşa konuşa yürürken Malkoç Bey:

“Kötü bir haberim var dostlarım: Maalesef fazla yiyeceğimiz kalmadı, iki üç gün sonra kaledeki her şey bitiyor.”

Başlarını önlerine indirdiler:

“Alnımıza yazılan, başımıza mutlak surette gelir beyim; mahzun olmayınız.”

Meltem çıkmış, boğucu ağustos sıcağı biraz kırılmıştı. Evlerden çocuk ağlamaları geliyordu.

Malkoç Bey:

“Yavrularım!” diye söylendi, “Sizi nasıl kurtarmalı?..”

Talih Her Zaman Gülmez

Muhasaranın on yedinci günü...

Sıcak kemiklere işliyor, açlık kol geziyor...

Yenebilecek hayvanlar kesilip yenmiş, ne var ne yok hepsi bitmiş, tükenmişti.

“Anne, mama” diye ağlayan çocukların yürek dağlayan feryadı afakı tutmuş.

Açlık kötü bastırmıştı kaleyi, fena kıstırmıştı. O zamana kadar görülmedik tarzda artmıştı vaveyla, isyan çığlıkları...

Ve şehir meclisi azaları bu taraftan vurmuşlardı Malkoç Bey’i:

“Sabileri aç tutmaya hakkın yok, gayri insaf et de millet kurtulsun.

Malkoç Bey dalgın dalgın bakınıyordu:

“Millet kurtulacak, öyle mi? Timur, milleti kurtaracak ha?.. Herkese doyuncaya kadar ekmek verecek, yine gülecek ha çehreler?.. Gözler aydınlanacak, evlerden şen sesler gelecek... İnanabilsem böyle olacağına, anahtarı götürür, elceğizlerimle takdim ederdim. Fakat hayır, biliyorum ki cümlemizi kılıçtan geçirecek!”

“Açlıktan ölmekten evlâdır...”

Malkoç Bey verecek cevap bulamadı. Aklına çok şey geliyordu, ama biliyordu ki hiçbiri tesir etmeyecekti. Peşin açlık tehlikesine muhtemel kılıç tehlikesini tercih ediyorlardı. Yine de direniyordu:

“Ben teslim olmuyorum, olmayacağım. Bu şehrin kumandanı bulunduğum müddetçe de kimsenin teslim olmasına müsaade etmeyeceğim. Bu töhmetin altına giremem, tarih boyunca lanetle anılmayı göze alamam.”

“O takdirde tek çare var” diye konuştu Murtaza Bey, “Seni kumandanlıktan üzülerek azletmemiz icap ediyor. Yerine Germeyan Selim Bey’i teklif ediyorum. En az Malkoç Bey kadar yiğit ve tecrübelidir. Kabul ediyor musunuz?”

Şimdiye kadar hemen her hususta ihtilâfa düşmüş beyler, ittifak içinde kararlarını bildirdiler:

“Makbulümüzdür.”

Malkoç Bey kalktı, sert ve haşin adımlarla odayı terk etti. Doğruca yakın dostlarına gitti, meclis kararını bildirdikten sonra tedbir sordu:

“Tedbir bitti” dedi Murat Bey, “Gayri teslim olmalarına mâni engeli de kaldırdılar ortadan. Bize buralardan gitmek düşüyor.”

Malkoç Bey sinirli sinirli:

“Gitmek de ne demek oluyor?”

“Yeni hizmetlere koşmak demek oluyor Malkoç Beyim; varır, sultanımıza iltihak ederiz. Belki bir gün Timur belasıyla yine karşılaşır ve haddini bildiririz...”

Acımtırak bir gülüş yaylandı dudaklarında:

“Şimdi haddini bildiremediğimize göre hiçbir vakit bildiremeyiz, kardaşım Murat.”

“Talih her zaman ona gülmez ki Malkoç Beyim...”

“Talih mi? Evet ya, talih; ona gülüyor... Neden dersen, Osman Gazi ceddimizin inancı kadar kavi inanamadık davamıza. Allah bunun cezasını elbet verecek; çektiğimiz ceza, bu cezadır.”

Etrafında kılıç şakırtıları duyunca bakındı. Askerî bir halka meydana gelmişti...

“Tuhaf!” dedi, “Neler oluyor?” Bir asker yaklaştı, yaklaştı...

“Selim Beyimiz, zatınızla görüşmeyi murat eder Malkoç Beyim.”

Malkoç Bey hâlâ etrafa bakıyor, kılıcının kabzasını sıkıyordu:

“Direnirsem zorla getirmenizi de söyledi mi?”

“Beyim, zatınıza sevgimiz, hürmetimiz bakidir; böyle bir şey istense dahi yapmayız, sen bizim has beyimizsin.”

Galiba inandı veya inanmak istediği için aklından geçirdiğini yapmadı. Askerin peşine takıldı. Murat Bey de onunla koyuldu yola. Gittiler Germeyan Selim Bey’in huzuruna, selâm verdiler.

“Beni istetmişsin Selim Bey; muradın nedir?”

Selim Bey onu ayakta karşıladı, aldı ve yanıbaşına oturttu:

“Sana karşı umarım hürmette kusur etmediler. Sadece görüşmek istediğimi söyledim; ama bilirsin, askerler pek nezaketten anlamazlar, bir hata ettilerse affet!”

Malkoç Bey, adamın dilinin altındakini merak ediyordu, kaşları çatılmıştı:

“Onlar hata etmediler de zannımca şimdi sen hata etmektesin! Söyle, ne var?”

Selim bir iki yutkundu, sıkıntılı sıkıntılı Murat Beye baktı.

“Bunun yanında mı?” dedi çenesiyle işaretleyip.

“Evet, can kardaşım Murat Bey’dir o, ne diyeceksen yanında apaçık de.”

“İyi! Şunu diyecektim: Meclis teslim kararı verdi; bir grup seçilip Timur’a gönderilecek. Kan dökmemek kaydıyla şehri teslimi teklif edecekler...”

“Bu malûm; başka?..”

“Şey, hani şimdiye kadar Timur’u uğraştırdığın için sana diş biler de, acaba diyoruz, şehirden uzaklaşsan nasıl olur? Senin iyiliğin için tabii, başkaca maksadımız yok; belki Timur seni ister, şehirde kalırsan vermek iktiza edeceğinden...”

Sustu. Elini çenesine dayadı, gözlerini indirdi ve öylece kaldı. Söylediklerinden korkmuş gibiydi.

Malkoç Bey kalktı:

“Hadi Murat kardaşım, acizlerle hainlerin doldurduğu yerde bize iş yok, yürü...”

Çıktılar.

“Evvelâ Kulaksız Ömer’le can arkadaşı Peşteli Kerem’i bulmalı. Birini bulduk mu ötekini de bulmuş oluruz ya, birbirlerinden ayrılmazlar. Sonra can kardaşlarımızdan birkaçını daha bulmalı, hazırlamalı atları, pusatları; gece karası düşmeli yola. Yakalanırsak da bahtımıza, kurtulursak da... Alın yazımızda ne varsa başımıza gelecek odur, kaçamayız.”

“Doğru söylersin beyim, kaçamayız.”

“Hadi...”

O gece birlikte kaleden çıkıp karanlığa yuvarlandılar...

Hepsi elli yiğit...

Üzgün, kırgın...

Her birinin gözünde iki sıra yaş...

Damla damla...

Ve yağmur, şıp şıp, şıp şıp...

Gözyaşları gibi tıpkı...

Damla damla...

Esaret Halkası

Sıcak, tel tel azabın üstünde daha beter bunaltıcı esaret halkasını bütün kızdırmış ve getirip Sivas’ın boynuna geçirmiş.

Hürriyet uzaklaşırken, esaret adım adım çöküyor. Timur kâbusu mağrur ve kindar... Bıçağa boynunu uzatmış koyun gibi sereserpe kaderini bekleyen Sivas’a gözlerinin bütün kinini ta uzaktan beri dökerek sürdü:

“Şunlar kim?”

Bir kalabalıktır geliyordu, ama kim olduğunu, niçin geldiklerini bilmiyorlardı ve Timur’a tatminkâr bir cevap bulup veremiyorlardı.

Kumandanlardan Yabgu:

“Emrederseniz varıp öğreneyim ulu hakan.” dedi.

Yabgu’yu kin denizinde boğduktan sonra Timur, yanıbaşında at tepen oğluna döndü:

“Var, öğren gel.”

Gitti ve biraz sonra döndü, geldi.

“Çocuklar, hakan babam” dedi, “Cem’an bin çocuk; başlarının üzerinde rahleler tutuyorlar, rahlelerin üstünde Kur’an’lar var. Zannederim, büyük hakan babamdan böylelikle merhamet dilenmeye çıkmışlar...”

Timur’un çekik gözleri bulandı, bulandı; kara bulutlar yığın yığın yığıldı, kin tepeleme doldu...

“Filleri üzerlerine sürün!”

“Ama onlar çocuk...” diye itiraz etti kumandanlardan Türkmen Atman Bey.

“Biliyorum.”

“Başlarının üstünde de Kur’an taşıyorlar.”

“Evet, onu da biliyorum. Hakan pederim de hepsini biliyor, buna rağmen fillerin sürülmesini emrediyor. Atman Bey, dönüp emre karşı çıktığını hakan pederime söyleyeyim mi?”

İtirazı söndü, bitti:

“Filleri ürkütün, çocukların üstüne sürün!”

Korkunç bir toz bulutu kalktı, filler âdeta yuvarlanarak çocukların üstünden geçtiler, rahledeki Kur’an-ı Kerim’ler sayfa sayfa uçuştu, çocukların ince feryatları fillerin homurtularına karışıp söndü. Burçlardan durumu seyreden askerler nefretle, hiddetle doldular, kapıları kapamak için harekete geçtiler. Fakat meclis azalarına lâf dinletmek mümkün olmadı. Onlara göre Timur söz vermişti, kan dökmeyecekti.

“Peki,” dediler, “Kan dökmeyecekse fillerini masumların üstüne niye sürer, niye Kur’an’ımızı da, çocuklarımızı da ezdirir?”

Her işin mutlaka ayrı bir tefsiri vardı, azaların büyük ekseriyeti bunu da başka bir şekilde tefsir ediyorlardı:

“Çocuk sürüsünden filler ürkmüştür, ürküp saldırmıştır. Bu işte Timur’un kabahati olmaması lâzım gelir.”

Kendileri inanıyorlar mıydı, belli değil; fakat diller dökerek askerleri inandırmışlardı. Anaların feryadı gırtlaklarında düğümlenmiş, acıya dayanamayıp dört anne oracıkta ölmüştü.

Timur, kale bedenine yakın bir yerde atını durdurdu. Hisardaki bütün askerlerin silâhlarını atarak dışarı çıkmalarını emretti. Askerler böyle bir anlaşma olmadığını ileri sürerek itiraz edecek oldular ya, azalardan bazıları yine yol kesti, bunu dahi “iyi” tefsir ettiler:

“Haklıdır, belki bir desise çeviriyoruz diye korkuyor. Elbette ki askerini yok yere kırdıracak değil. Bunda bir kötülük yoktur; çıkalım, istikbal edelim.”

Dört bin asker dışarı uğradı. Ağlayanlar, inleyenler, bayılanlar vardı, fakat büyük ekseriyeti suskundu; sanki dillerini yutmuşlar, bütün hislerini kaybetmişlerdi.

“Tam ve tekmil bu kadar mısınız?” diye sordu Timurleng, “İçeride kimse kalmasın.”

Asker namına kimse olmadığını söylediler.

“Pekâlâ,” dedi, “İnandım.”

Kötü kötü güldü, katıla katıla kahkahalar attı. Beyleri, kumandanları da katıldılar ona. Bir uğultudur sardı cuma günü öğle vaktini, sıcakla buluşup dağlara yayıldı.

“Dinleyin” dedi Timur, “On beş yaşına kadar olanlar şu yanda toplansın. Yirmi beş yaşına kadar olanlar bu yana, yirmi beşten kırka kadar şöyle ayrılsın; kırktan yetmişe böyle...”

Ne yapmak istediğini kendi adamları bile bilmiyor, bakışıp duruyorlardı.

“Çabuk olun!” diye gürleyince şaşırmayı bir yana bırakıp kırbaç ve kılıç zoruyla emri uyguladılar. Yaş sırasına göre tasnif ettiler Sivaslıları, yığdılar yığın yığın.

Askerlerine seslendi:

“Etrafı sarın!”

Sardılar.

Diğer bir kısım askerlerine bağırdı:

“Kaleye girip talan edin!”

Çılgınlar gibi at kopardılar, vaveyla ile kapıdan içeri aktılar.

Sivas halkı titreşerek bekleşiyordu. Ne olacaklarından kimsenin haberi yoktu. Bekleyişin en korkuncu başlamıştı.

Timur bir süre bunun tadını çıkardıktan sonra gürledi:

“Tırnaklarınızla toprağı kazacaksınız, tam insan boyu çukurlar kazılacak; başlayın!”

Kimse kımıldamadı bile; artık ne olacaklarını anlamışlar, tedirgin bekleyiş bitmiş, fakat ölüm yanıbaşlarına dikilmişti; ölümlerin en beteri, en korkuncu...

Şehir meclisi azalarından birkaçı, Timur’a kan dökmemeyi vaat ettiğini hatırlatmaya neden sonra cüret edebildiler. Kahkahalar attı:

“Kan dökecek değilim” dedi, “Mukavemet edilmezse ne kılıç, ne mızrak, ne topuz işleyecek.”

“Peki, ama bu çukurlar niye?”

Ciddileşti, abus yüzü korkunç bir şekil aldı:

“Siz benim yüz elli adamımı canlı canlı tünele gömdünüz.”

“O zaman cenk hâlinde idik ve siz tünel kazıp kaleye ulaşmak istiyordunuz.”

“Doğru, ama benim cengim bitmedi, bitmeyecek de; öldürülecek insan kaldığı müddetçe devam edecek. Deminki sözün hoşuma gitti ihtiyar! Ne yapıyordum ben? Tünel kazıp kaleye ulaşmak istiyordum. İşte yine ulaştım; hem de tünelsiz ve zahmetsiz... Sağ olasınız; sizin gibi yedi göbek korkaklar bulunduğu müddetçe ben daha çok kale alırım!”

İnledi büzülerek:

“Söz vermiştiniz...”

Dikti karanlık gözlerini ihtiyar azaya:

“Götürün şunu,” dedi, “Gözüm görmesin!”

Bir kement vınladı, geldi ihtiyarın boynuna geçti, sıkıldı insafsızca. İhtiyarın hırıltılı nefesi, Timur’un kahkahasına gömüldü.

“Bakın, bakın! Hiç kan döküldü mü? Sözümü tuttum işte; kan dökmüyorum.”

Dehşetle geriledi Sivaslı askerler, fakat müstevlilere toslayıp durmak zorunda kaldılar.

“Kazın bakalım,” dediler, “Tırnaklarınızla.”

Timur, maiyetiyle birlikte sürekli kahkahalar ata ata Sivas’a girdi.

Feryat Gecesi

O gece feryat gecesiydi; bütün meydanı, gırtlağına kadar toprağa gömülmüş insanların feryatları tutmuştu. Kurtlar gruplar hâlinde bekleşiyorlar, arada korkunç sesler çıkararak sabırsızlıklarını dile getiriyorlardı.

En azgın olan kurtlardan biri önce temkinle sokuldu en yakınındakine, feryat ettikçe az geriledi, susunca az yanaştı ve en sonunda sabrı taşıp atıldı.

Sonra diğerleri, diğerleri ve diğerleri... Hepsi çullandılar. Feryatlar arttı, iniltiler arttı ve nihayet sabaha karşı bütün bütün bitti. Kurtların yarım bıraktığı işi aç çakallar tamamladılar. Toprağı kazıp, başları paralanmış insan cesetlerini çıkardılar. Daha sonra sırtlanlar yetişti, daha sonra da bütün orman vahşileri... Belki Timur’dan insaflıydılar, ama açtılar...

Ertesi gün içeridekilerin feryadı yükseldi. Timur gerçekten verdiği sözü tutuyor, kan dökmüyordu: İşi iple hallediyordu. Kimilerini başından, kimilerini bacaklarından ağaçlara asmıştı. Kaledeki her ağacın her dalından birkaç insan sarkıtılmıştı. Beddua edecek gücü hâlâ kendinde bulabilenler beddua yağdırıyor, kimisi dövüşerek ölmediği için kendine lanet okuyordu.

İnsanlar bitti ve sıra Sivas’ı öldürmeye geldi.

Timur yalnız canlıları öldürmekle yetinmiyordu. Sanki doymuyor, sanki içinde taşıdığı vampiri tatmin edemiyordu.

“Şehri tutuşturun” emrini verdi.

Mamur Sivas, sokak sokak, mahalle mahalle tutuştu. Yalımlar korkunç hışırtılar çıkararak kabardı, yükseldi, duman bütün ufku kararttı.

Yalnız Sivas ufuklarını değil, Osmanlı Devleti’nin ufuklarını da karaya buladı.

Timur güldü, güldü, güldü...

- SON -