GÜÇ, POLİTİKA VE DEĞİŞİM

GÜÇ, POLİTİKA VE DEĞİŞİM

Dünyayı Daha İyi Bir Yere Dönüştürmek İçin Ne Yapabilirim?

Osho

Telif Hakkı © 2011 by OSHO International Foundation, Swıtzerland.

www.osho.com/copyrights 2011

BUTİK YAYINCILIK ve KİŞİSEL GELİŞİM HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.

Bu kitabın tüm yayın hakları Türkiye’de BUTİK YAYINCILIK’a aittir.

Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

Eserin Orijinal İsmi “POWER, POLITICS, AND CHANGE” olup, eser bire bir olarak çevrilmiştir.

Osho; Osho International Foundation’ın tescilli markasıdır. www.osho.com/trademarks

Kitaptaki metinler Osho’nun canlı konuşmalarından seçmelerdir.

Osho’nun tüm konuşmaları kitaplara basılmış olarak ve ayrıca orijinal konuşma kayıtları olarak mevcuttur.

Canlı konuşmalar ve metinleri online olarak www.osho.com adresi üzerinden OSHO Library’den alınabilir.

Daha fazla bilgi için: www.osho.com

Editör: Pantha Nirvano İngilizce aslından Türkçe’ye Çeviren: Işıl Ölmez

Dizgi, Mizanpaj Mineral Görsel İletişim Hizmetleri Ltd. Şti. Tel: 0212 287 26 20

Baskı, Cilt

İstanbul Matbaacılık Basılı Yayıncılık, Reklamcılık San. Tic. Ltd. Şti. Tel: 0216 466 74 96

BUTİK YAYINCILIK VE KİŞİSEL GELİŞİM HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.

Davutpaşa Cad. Emintaş Kazım Dinçol San. Sit. No: 81/260 Topkapı - İstanbul Tel: 0212 612 05 00

Faks: 0212 612 05 80

www.butikyayincilik.com • info@butikyayincilik.com

ÖNSÖZ

Osho, aleyhimize olasılıklar bu kadar yüksek göründüğü için bu olağanüstü, güzel gezegeni kurtarma konusunda çok çaresiz olduğumu ve dehşete kapıldığımı ve bir şey yapamayacak kadar değersiz ve güçsüz olduğumu hissediyorum! Yapılabilecek bir şey var mı?

Umutsuzluğunu ve çaresizliğini anlayabiliyorum. Belki de mevcut krizin farkında olan her insan bu şekilde hisseder. Ancak daha büyük bir gücün farkında değilsin. Yıkım, gücün düşük bir biçimidir; yaratım gücün yüksek bir biçimidir. Yıkım nefretten gelir, yaratım sevgiden gelir.

Nefretin insanlığı nereye götürebileceğini, nihai intiharına götürebileceğini gördün; ama en yüksek mertebesine yükseldiğinde, sevginin bu krizin meydana gelmesini tamamen önleyebileceği ihtimalini görmedin. Kimse değersiz değildir, çünkü herkesin bir kalbi var ve herkeste sevgi var ve herkesin duyarlılığı, bilinci var ve herkes varoluşun nihai zirvesine ulaşabilir. Tek bir kişi bu büyük krizi önleyebiliyorsa; sevgi, keyif ve sessizlik dolu milyonlarca insana ne demeli?

İki şehirle, Sodom ve Gomore’yle ilgili bir Eski Ahit hikâyesi aklıma geldi. Bu iki şehirde insanlar tamamen yoldan çıkmıştır; her tür sapkınlık hüküm sürmektedir. Hikâye çok güzel; sana cesaret verecek, umutsuzluğunu ortadan kaldıracak. Hiçbir nükleer silah, hiçbir politikacı tarafından yok edilemeyecek yaşamı ve sevgiyi temsil eden bir birey olarak ayağa kalkmanı sağlayacak. Sodom ve Gomore’yi Tanrı bile yok edemedi.

Sana bu noktada Eski Ahit versiyonunda şehirleri yerle bir ettiğini hatırlatmak zorundayım. O insanları değiştirmek imkânsızdı; sapkınlıkları o derece âdet edinmişlerdi. Ancak hikâyenin çok özel bir şekil alan başka bir versiyonu daha var ve benim vurgulamak istediğim nokta da bu. Yahudi dininin Hasid denen devrimcilerden, asilerden oluşan küçük bir kolu vardır. Varlığı Ortodokslar tarafından kabul görmez; çünkü Hasidler Ortodoksluğun, insan yüreğine, mantığa, hassasiyete, bilince başvurmayan bir geleneğin her şeyine karşı çıkarlar. Kendi tarihlerini yazmışlardır.

Onların hikâyesine göre, altı ay Gomore’de, altı ay Sodom’da yaşayan bir adam -bir Hasid, bir mistik- varmış. Hasid Tanrı’ya varmış ve O’na, “Bu iki büyük şehirde kesinlikle doğal, bilge yüz kişinin olabileceği ihtimalini dikkate aldın mı? Diğerleri sapkın diye onları da mı yok edeceksin? O zaman büyük bir adaletsizlik, safi adaletsizlik olur ve bu senin için yüz karası olur. Böyle düşün!” demiş.

Tanrı, neredeyse Hiroşima ve Nagasaki kadar büyük bu iki şehirde zeki, doğal, uyanık yüz kişinin olması ihtimalini düşünmemişti. Onlar da yok olacaklardı ve bu da Tanrı’nın kutsiyetine uygun düşmeyecekti, tam manasıyla çirkin olacaktı. O zaman Tanrı, “Yüz iyi insan olduğunu kanıtlayabilirsen, o iki şehri yok etmeyeceğim” demiş.

“Sadece elli kişi varsa, şehirleri yok edecek misin?” demiş Hasid.

Tanrı, hazırlıksız yakalanmıştı. “Eğer elli kişi olduğunu kanıtlayabilirsen...” demiş.

Mistik, “Ya sadece yirmi beş kişi varsa? Fark eder mi? Senin için sayı mı önemli, yoksa nitelik mi? Nicelikle mi ilgileniyorsun, yoksa nitelikle mi?” demiş.

“Elbette nitelikle” demiş Tanrı.

“Eğer önemli olan nitelikse, doğrusu sapkın olmayan, doğal, huzurlu bir hayat yaşayan bir tek ben varım. Ancak ben de altı ay Gomore’de, altı ay Sodom’da yaşıyorum. Bu şehirleri yok edecek misin?” demiş Hasid.

Tanrı hiç bu kadar akıllı bir insanla karşılaşmamıştı. Bu adam O’nu yüz kişiden bir kişiye kadar getirmişti. Hikâyenin Ortodoks versiyonunda Tanrı şehirleri yok eder ama mistiklerin versiyonunda bunu yapmaz. Şehirler kurtulur, çünkü Tanrı sırf bütün şehir yoldan çıkmış diye nitelikli tek bir insanı, bilge tek bir insanı bile yok edemez.

Sen sadece uyanık olmak zorundasın. Çaresiz hissetmeye gerek yok, dehşete kapılmaya gerek yok. Eğer bir adam varoluşu iki şehri korumaya razı edebiliyorsa, bizim binlerce Hasidimiz var. Her sannyasin bir Hasid’dir. Varoluş, birkaç aptal politikacının bu dünyayı yok etmesine izin veremez.

Fakat bu sessiz kalmak zorunda olduğun anlamına gelmiyor. Etrafında, koruma olacak büyük bir sevgi ortamı yaratmak zorundasın. Dans etmeyi ve şarkı söylemeyi öğrenmek zorundasın. Politikacılar bu yeryüzünün hâlâ güzel insanlarla dolu olduğunu öğrensin; bunca şarkı ve bunca müzik ve bunca yaratıcılık ve meditasyon yapan bunca insan. bir kez daha düşünmek zorundalar.

Kendi tarafımızda, savaşı durdurmak için daha büyük nükleer silahlara ihtiyacımız yok; mesele burada. Bizim tamamen farklı bir şeye ihtiyacımız var. Sevgi enerjiyi sağlayacak, meditasyon sana büyük kuvvet sağlayacaktır. O kadar değersiz hissetmeyeceksin; çünkü sevgin, meditasyonun, saadetin dünyayı koruyacak.

Bir şey yapamadığın için endişelenme. Çaresizlik fikri sana kaynaklarının neler olduğu asla anlatılmadığı için ortaya çıktı. Kaynaklarına -sevgin, sessizliğin, huzurun, merhametin,keyfin- hiç bakmadın. Varlığının bu bitmez tükenmez potansiyelini hiç araştırmadın. Ve eğer binlerce insan sevgi, müzik ve dansla çiçek açar ve bütün yeryüzü bir kutlamaya dönüşürse, o zaman akılsız bir politikacı bu dünyayı yok edemeyecek. O politikacı çaresiz kalacak; böyle güzel insanları ve bu kadar güzel bir gezegeni yok etmenin suçluluğunu duyacak.

Bana soruyorsun: “Yapılabilecek bir şey var mı?”

Sevgin, sessizliğin, keyfin yeterli. Daha fazlasına gerek yok; fazlası seni gereksiz yere endişeli yapacaktır. Endişe sallanan koltuk gibidir; seni hareket halinde tutar ama hiçbir yere götürmez! Endişelenmeye gerek yok; çaresiz, umutsuz hissetmeye de gerek yok. Birkaç aptal gezegenin ölümünü hazırladı; sadece sevgisi, keyfi, güzelliği, coşkusuyla bunu önleyebilecek milyonlarca zeki insan var. Bunlar çok daha güçlü deneyimlerdir; çünkü atom enerjisi veya nükleer enerji fiziki dünyanın parçasıdır. Atomun; maddenin en düşük, en küçük parçasının patlamasıdır.

Doğanın mutlak bir dengeye sahip olduğunu daha anlamadık. Küçük bir atomun patlaması bu kadar tahrip edebiliyorsa. Varlığının canlı bir atomunu ve onun patlamasını hiç düşündün mü? Başka bir deyişle, buna aydınlanma diyoruz. Aydınlanma, varlığının ışık içinde patlamasından başka bir şey değildir. O zaman birden çok daha yüksek ve üstün bir güce sahip olursun. Düşük olanla savaşmaya gerek yok; onun mevcudiyeti düşük olanı etkisiz hale getirecektir.

Bu büyük ölçekte çaba gösterilmedi, ancak arada bir. Fakat o ender olaylar, eğer çalışılırsa her insanın bir bilinç patlamasına dönüşebileceğinin -çok daha üstün bir enerjidir- ve bütün bu nükleer silahları ve onlara sahip insanları tamamen etkisiz ve suçlu hale getireceğinin kesin kanıtıdır.Birkaç örnek sana yardım edecek. Nadir oldukları için

gerçek değilmiş gibi görünüyor, çünkü çok insan denemedi.

Buddha’nın bir takipçisi, Devadutta -kuzeni- haliyle onun muazzam ihtişamını, etkileyiciliğini ve insanlar üzerindeki etkisini kıskanıyordu. Ona gelen hiç kimse, oradan aynı çıkmıyordu. Varlığında bir şey değişmiş oluyordu. Buddha bir tohum ekiyordu; adam doğru zamanda, ilk bulutlar yağmur yağdırmaya başladığında dönüyordu. Ancak bu durum kör Devadutta’ya görünmüyordu; fiziksel olarak kör değildi, ruhsal bakımdan kördü. Meselenin ne olduğunu anlayamıyordu. O da Buddha kadar güzel, eğitimli, o günün sanatlarında bilgiliydi. Buddha’nın üstün olduğu, kendisinin olmadığı ortadaydı; çünkü Buddha’yı kuşatan üstün kokuyu göremiyordu.

Sonunda ona “Senin halefin olduğumun ilan edilmesini isterim” dedi.

Buddha, “Halefim olmaya gücü yeten yerime geçecektir, onu ilan etmeyeceğim. Zaten henüz hayattayım, daha hayatımın ortasındayım. Ve seçmek benim işim değil! Ben kim oluyorum da bir halef seçiyorum? Varoluş kendisi seçecektir” dedi.

Devadutta o kadar kırılır ki komünü terk eder ve defalarca Buddha’yı öldürme girişiminde bulunur. Bu girişimler uydurma görünüyor; çünkü sevginin gücünü bilmiyoruz, farkındalığın gücünü bilmiyoruz ve vecdin güzelliğini ve muazzam koruma gücünü bilmiyoruz.

Buddha yüksek bir dağın eteğindeki küçük bir kayanın üzerinde meditasyon yapardı. Devadutta dağdan Buddha’nın üzerine büyük bir kaya yuvarlamaya çalışmış; böylece kaya onu kesin bir şekilde öldürecek ve suçlanacak kimse olmayacak, kimse onu birinin öldürdüğünü bile düşünmeyecekmiş. Kaya dağdan yuvarlanarak geliyormuş ve orada bulunan herkes şaşırmış, olanlara inanamamış: Kaya Buddha’ya altmış santim kala durmuş, yönünü değiştirmiş ve ondan uzaklaşmış. Sonra düşmeye devam etmiş. Kaya açısından tuhaf bir hareket; bir kayanın bunu yapacağı kimsenin aklına gelmez. Devadutta bile şaşırmış.

Devadutta küçük bir krallığın kralıydı ve tehlikeli, deli bir fili vardı. Fil hep zincirlerle bir mağarada tutuluyordu, çünkü insanları öldürüyordu. Devadutta başka bir fırsat daha gördü. Fil, Buddha’nın yakınına getirildi ve serbest bırakıldı. Fil, herhangi bir insana yapacağı gibi Buddha’ya doğru koştu. Ancak yakınına geldiğinde, aniden durdu ve gözlerinde yaşlarla Buddha’nın önünde boyun eğdi ve başını onun ayaklarına değdirdi.

Kimse inanamadı, deli bir fil... nasıl ayırt ediyor? Ancak kör, kördür! Devadutta kayanın gördüğünü, deli filin görebildiğini; ince, görünmez bir sevgi aurasını göremiyordu.

Milyonlarca insan sevgi ve meditasyonla dolu olduğunda, umutsuz veya çaresiz hissetmek için hiçbir neden yok. Sana doğa tarafından bütün nükleer silahları hükümsüz kılabilen büyük bir güç verildi.

Ben bunu yapmaya çalışıyorum: Seni koşulsuz sevmeye hazırlamaya; seni yabancılarla bile dostluğa hazırlamaya; çatışma yarattıkları için seni örgütlü dinlerini bırakmaya, ülkene aidiyetini bile bırakmaya hazırlamaya çalışıyorum. Şeklen ülkenin pasaportunu taşımak zorunda kalacaksın ama bu sadece bir formalite. Varlığının derinlerinde, bir Hindu olmamalısın ve bir Hintli olmamalısın; bir Alman olmamalısın ve bir Hıristiyan olmamalısın.

Bu dalga yayılırsa -ve yayılacağından umutluyum- o zaman üçüncü dünya savaşına dair her şeyi unutabilirsin; ikincisi sonuncuydu. Üçüncüsü, ancak onu önleyecek yeterince sevgi ve meditasyon enerjisi yoksa olasıdır.

GÜÇ, POLİTİKA VE DEĞİŞİM

1-Güç Çeşitleri

Güç, kendi başına tarafsızdır. İyi bir insanın elinde bir kutsama olacaktır. Bilinçsiz bir insanın elinde, bir lanet olacaktır. Suçlanması gerekenin güç değil içlerinde gizlenen çirkin içgüdülerden arındırılması gereken insanlar olduğunu fark etmeden, binlerce yıldır gücü suçladık.

Başkaları üzerinde güçten farklı kişisel güç diye bir şey var mıdır?

Kişisel güç ve başkaları üzerinde güç, tamamen farklı iki şeydir. Sadece farklı değil, taban tabana zıttır.

Kendini bilen, kendi varlığını anlayan, hayatın manasını anlayan kişide aniden bir güç patlaması olur. Ancak bu daha çok sevgi gibidir, merhamet gibidir. Güneş ışığından çok ay ışığı gibidir; serin, sakin, güzel. Böyle bir insanın aşağılık kompleksi yoktur. O kadar doludur, o kadar doygundur, o kadar huzurludur ki başkaları üzerinde güç sahibi olmak için hırslanmasına hiç gerek yoktur.

Ben buna mistiğin gücü derim.

Başkaları üzerinde güç politiktir ve başkaları üzerinde güç sahibi olmakla ilgilenen insanlar, derin bir aşağılık kompleksi olan insanlardır. Kendilerini sürekli başkalarıyla karşılaştırıyor ve kendilerini aşağı hissediyorlar. Dünyaya ve kendilerine bunun böyle olmadığını, üstün varlıklar olduklarını kanıtlamak istiyorlar. Bütün politikacılar aşağılık kompleksinden mustarip. Bütün politikacıların psikolojik tedavi görmeleri gerek. Bunlar hasta insanlar ve bu hasta insanlar yüzünden bütün dünya çok büyük ıstırap içinde. Üç bin yılda beş bin savaş!

Başkaları üzerinde güç arayan kişi için sonu yoktur, çünkü daima onun etki alanının dışında kalan insanlar vardır. Bu durum yine kendini aşağıda hissetmesine neden olur. Yoksa başka neden bir insan Büyük İskender olmaya ihtiyaç duysun? Sırf aptallıktan. Adam daha otuz üçündeyken öldü. Tek bir anı yaşayamadı, tek bir an sevemedi. Otuz üç yıllık hayatının başından itibaren dünyanın hâkimi olmaya hazırlanıyordu; geri kalan kısmıysa savaşmak, öldürmek, yakmaktı. Aklındaki tek düşünce dünya fatihi olmaktı.

Hindistan’a gitmek için Yunanistan’dan geçerken tarihteki nadir insanlardan birine, Diyojen’e (Diogenes) rastladı. Diyojen çıplak yaşardı; o kadar güzeldi ki çıplak yaşaması son derece uygundu. Elbiseler iklim ve kültürle ilişkili pek çok amaca hizmet eder ama asıl amaç bu değildir. Bütün hayvanlar dünyanın her yerinde her iklimde giysisiz yaşamayı beceriyor-sa, insanda ters olan ne? Dünyadaki en zayıf ve en korunmasız hayvan, insan mı? Hayır, elbiseler ilk başta bütün insanlar güzel vücutlara sahip olmadığı için icat edildi. İnsanları yüzlerinden tanırsın. Aslında, kendi başsız çıplak vücudunu bile görsen, onun senin vücudun olduğunu anlamazsın.

Diyojen çok güzel bir adamdı; elbiseye ihtiyacı yoktu. Bir nehrin kenarında yaşardı. Sabahın erken saatleriydi ve güneş banyosu yapıyordu. Tek bir arkadaşı vardı, o da bir köpekti ve tek bir eşyası vardı, o da eski bir fenerdi.

Yunanistan’dan geçen İskender, Diyojen’in çok yakında olduğunu duymuştu. “Adamla ilgili çok şey duydum. Biraz tuhaf birine benziyor ama onu görmek istiyorum” dedi. Böylece İskender, Diyojen’i görmeye gitti; Diyojen dinleniyordu. Köpeği yanında oturuyordu. İskender ona, “Diyojen, Büyük İskender seni görmeye geldi. Bu büyük, benzersiz bir şeref; ben asla birini görmeye gitmem” dedi.

Diyojen yerinden bile doğrulmadı. Kumun üzerinde uzanmaya devam ederken kahkaha atarak köpeğine baktı ve ona, “Duydun mu? Bir adam kendine ‘büyük’ diyor. Bu konuda ne düşünüyorsun? Büyük bir aşağılık kompleksi olmalı. Bu bir yarayı gizlemek için bir yansıtma” dedi. Doğruydu. Bunu İskender bile yadsıyamazdı.

“Fazla zamanım yok, yoksa burada oturur senden biraz bilgelik dinlerdim” dedi İskender.

“Bu telaş niye?” dedi Diyojen. “Nereye gidiyorsun, dünyayı fethetmeye mi? Hiç düşündün mü, olur da dünyayı fethetmeyi başarırsan, o zaman ne yapacaksın? Çünkü başka bir dünya yok, tek bir dünya var. Şu anda savaşarak, istila ederek aşağılık duygunu unutmaya devam edebilirsin. Ancak başarıya ulaştığında, aşağılık duygun geri gelecek, yeniden yüzeye çıkacak.”

İskender, “Dönüşte geleceğim, birkaç gün burada kalacak ve anlamaya çalışacağım. Söylediğin şey beni kırıyor ama doğru. Aslında sadece başka bir dünya olmadığı fikri bile beni üzüyor. Evet, bütün dünyayı fethedersem, o zaman ne yapacağım? O zaman işe yaramaz olacağım ve içimde gizlenen her şey yüzeye çıkmak zorunda kalacak” dedi.

“Hiçbir zaman dönmeyeceksin” dedi Diyojen, “çünkü bu tür bir tutkunun sonu yoktur. Kimse geri gelmez.” Ve garip bir şeydir ki İskender hiç geri gelmedi. Dönüş yolunda, Yunanistan’a ulaşamadan öldü. Aynı gün Diyojen de öldüğü için, o günden beri güzel bir hikâye anlatılır.Yunan mitolojisine göre cennete girmeden önce geçmen gereken bir nehir vardır. Diyojen birkaç metre ilerde, İskender onun hemen gerisindeydi. Aynı güzel, çıplak adamı gördü... İskender de çıplaktı ama öyle güzel değildi. İskender sırf utancını gizlemek için “Bir dünya fatihiyle bir dilencinin karşılaşması, tuhaf bir tesadüf!” dedi.

Diyojen güldü ve “Haklısın” dedi. “Tek bir noktada yanılıyorsun; kimin fatih kimin dilenci olduğunu bilmiyorsun. Bir bana bak, bir de sana. Ben hiçbir zaman kimseyi fethetmedim ama yine de bir fatihim; kendi kendimin fatihiyim. Sen bütün dünyayı fethetmeye çalıştın ve eline ne geçti? Tamamen boşa harcanmış bir hayat. Dilenciden başka bir şey değilsin!”

Kişisel güç mistiğe; bilinç çiçeği açmış, sevgisini, merhametini her yerde açığa çıkarmış olana aittir. Bunu kimse engelleyemez; yalın bir biçimde yüreğine ulaşır. Tamamen mistikle uyum halinde; bir tür eşzamanlılık, bir ahenk içinde olmanı sağlar. Köleye dönüşmezsin, sevgiliye dönüşürsün. İçinde büyük bir dostluk, büyük bir minnettarlık doğar. Sadece mistiğin varlığı çok geniş bir aura yaratır. O aurada; her kim açık, hazır ve alıcıysa, anında bir şarkı veya bir dansa dönüştüğünü hissetmeye başlar.

Politik güç çirkindir. Başkaları üzerinde güç çirkindir. İnsanlık dışıdır, çünkü birisi üzerinde güç sahibi olmak, o kişiyi bir nesneye indirgemek demektir. Senin malın haline gelir.

Örneğin, Çin’de yüzyıllardan beri koca, karısı üzerinde, onu öldürmek için bile güç sahibidir. Kanun buna izin veriyordu, çünkü kadın maldan başka bir şey değildi. Bir sandalyeye sahipmişsin gibi; eğer onu yok etmek istiyorsan, bu bir suç değil, sandalye senin. Ve eğer karını öldürürsen, o senin karındı. Yüzyıllardır Çin’de hiçbir erkek karısını öldürdüğü için cezalandırılmadı; şu son yüzyıla kadar.Biri üzerinde güç, diğer insanın bireyselliğini zayıflatır,maneviyatını zayıflatır; ta ki o kişi sadece bir mal, bir nesne haline gelinceye kadar. Yüzyıllardan beri erkek ve kadınlar diğer mallar gibi pazarlarda satıldı. Bir köleyi bir kez satın aldın mı, köle üzerinde her türlü güce sahiptin. Bu, hasta bir psikolojiyi doyurabilir ama sağlıklı değildir. Hiçbir politikacı sağlıklı değil; ruhen demek istiyorum.

Nixon başkalarının telefon görüşmelerini dinlerken yakalandı ve sonunda başkanlıktan istifa etmek zorunda kaldığında, Mao Zedong’un yorumu dikkate değerdi. “Bunu her politikacı yapar. Bunda özel bir durum yok, neden bu kadar yaygara koparıyorlar? Zavallı Nixon sadece bunu yaparken yakalandı” dedi.

Nixon’ın başkanlıktan istifasından sonra bile, Mao Nixon’ı Çin’e getirmesi için -onu teselli etmek, bunun aptallıktan başka bir şey olmadığını söylemek için- özel uçağını gönderdi. “Yaptığın her neyse, bütün dünyada yapılıyor. Bunu bütün politikacılar yapıyor. Yanlış olan yakalanmaktı. Sen bir amatörsün.”

Politikacıların bütün tarih boyunca, bütün dünyada yaptığı şey sadece insanlık dışıydı, çirkindi. Ancak sebep, temel sebep derin bir aşağılık duygusu taşımaları ve bunun böyle olmadığını kendilerine kanıtlamak istemeleridir. “Bak, o kadar çok güç sahibisin, o kadar çok insan avucunun içinde ki yapabilir veya yıkabilirsin; elinde bunca nükleer silah var. Bir düğmeye basar, bütün gezegeni yok edebilirsin.”

Başkaları üzerinde güç yıkıcı, daima yıkıcıdır. Daha iyi bir dünyada, hırslı insanların -başkalarından daha önemli, daha önde olmak isteyen- psikolojik yönden tedavi edilmesi gerekir.

Yalnız alçakgönüllülük, sadelik, doğallık, başkasıyla karşılaştırma yapmamak. Herkes eşsizdir; kıyaslamak imkânsızdır! Bir gülü bir kadife çiçeğiyle nasıl kıyaslayabilirsin? Hangisinin üstte, hangisinin aşağıda olduğunu nasıl söyleyebilirsin? İkisinin de kendine has güzelliği vardır ve ikisi de çiçek açmış; güneşte, rüzgârda, yağmurda dans etmiş; hayatını tam manasıyla yaşamıştır.

Her insan benzersizdir. Bir insanın aşağıda ya da yukarıda olması diye bir şey söz konusu değil. Evet, insanlar farklıdır. Sana bir şeyi hatırlatayım; yoksa beni yanlış anlayacaksın. Komünistlerin dediği gibi herkesin eşit olduğunu söylemiyorum. Sırf felsefenin tamamı psikolojiye ve bütün psikolojik araştırmaya ters düştüğü için komünizme karşıyım.

Kimse üstün değil, kimse aşağı değil ama kimse eşit de değil. İnsanlar yalnızca eşsiz, benzersizdir. Sen, sensin. Ben, benim. Ben hayata kendi potansiyelimi katmak zorundayım; sen hayata kendi potansiyelini katmak zorundasın. Ben kendi varlığımı keşfetmek zorundayım, sen kendi varlığını keşfetmek zorundasın.

Bir mistik olarak güçlü olmak son derece iyidir. Başkaları üzerinde güç sahibi olmaya duyulan en küçük bir arzu bile çirkin, mide bulandırıcı ve kötüdür.

Sevginin etkisinin ve gücünün ne olduğu konusunda kafam karışık. Sevgi ve nefretin aynı olduğunu söylediğini duydum; ama dünyada sevgiden fazla nefret görüyorum.Aynı zamanda aydınlanmanın ne sevgi ne de nefret olduğunu söylüyorsun. Sevginin iki farklı özelliğinden mi bahsediyorsun? Eğer öyleyse, bunlar nedir?

Sevgi ve nefret aynı paranın iki yüzüdür sadece. Ancak sevgiyle, etkili bir şey gerçekleşti ve bu etkileyici adımın nasıl dünyanın bütün iyi niyetlerine sahip insanlar tarafından atıldığını hayal etmek imkânsız. Sevgiyi yok eden şeyden asla şüphe bile etmemiş olabilirsin.

Sürekli sevginin öğretilmesi, onu yok etti. Nefret hâlâ saftır; sevgi değildir. Nefret ettiğin zaman, nefretin bir sahiciliği vardır. Sevdiğin zaman, sevgi yalnızca ikiyüzlülüktür.

Bunun anlaşılması gerekiyor. Binlerce yıldan beri bütün dinler, politikacılar, pedagoglar bir şeyi öğretiyor ve o şey de sevgi: Düşmanını sev, komşunu sev, ebeveynlerini sev, Tanrı’yı sev. Neden başta sevgiyle ilgili bu tuhaf eğitimlere başladılar? Senin sahici sevginden korkuyorlardı, çünkü sahici sevgi onların kontrolünün dışındadır. Onun tarafından ele geçirilirsin. Sen ele geçirmezsin, ele geçirilirsin ve her toplum senin kontrolü elinde tutmanı ister. Toplum senin vahşi tabiatından korkar, doğallığından korkar; bu nedenle daha en başından kanatlarını kesmeye başlar. Senin içindeki en tehlikeli şey sevgi olasılığıdır, çünkü eğer sevgi tarafından ele geçirilirsen, bütün dünyaya karşı durabilirsin.

Sevginin ele geçirdiği sıradan bir adam imkânsızı yapabileceğini hisseder. Bütün eski aşk hikâyelerinde bu gerçek çok ince bir şekilde ortaya çıkar; kimse bu konuda zahmete bile girmedi veya bu unsurun eski aşk hikâyelerine neden kendiliğinden girdiği konusunda yorum yapmadı. Örneğin Doğu’da bizim ünlü Leyla ile Mecnun hikâyemiz var. Bu bir Sufi öyküsüdür. Tarihi olup olmaması önemli değil; bizi ilgilendiren bu değil. Biz yapısıyla ilgileniyoruz; bu yapı hemen hemen dünyanın dört bir tarafındaki bütün aşk hikâyelerinde aynı. Doğu’da ikinci ünlü aşk hikâyesi Ferhat ile Şirin ama yapı aynı.

Hikâyenin yapısına göre, sevgiliden imkânsız bir şey yapması istenir; eğer bu imkânsız şeyi yapabilirse, o zaman sevdiğini elde edebilir. Elbette ebeveynler ve toplum bu aşk ilişkisini kabul etmeye hazır değildir. Hiçbir toplum, hiçbir aşk macerasını kabul etmeye hazır değildir ama hayır demek kabalık gibi görünür. Birisi bir aşk teklifiyle geldiğinde, hayır demek istesen bile hayır diyemezsin. Oysa hayır diyeceksin, bir yol bulmak lazım; o zaman yol budur. Sevgiliden imkânsız bir şey, yapamayacağı bir şey yapmasını iste; ona insan olarak yapması imkânsız bir görev ver. Eğer başaramazsa, sen sorumlu değilsin; kendisi başarısız oldu.

Bu, hayır demenin kibar yoludur. Ferhat’a eğer dağı delip kralın sarayına kadar bir kanal açabilirse Şirin’e sahip olabileceği söylenir. Şirin kralın kızıdır. Üstelik kanal su değil sütle dolu olmak zorundadır. Şimdi, bu saçma. Her şeyden önce söz konusu sadece bir su kanalı olsa bile, genç bir adam, tek başına... ve yüzlerce kilometre uzaktaki dağlardan? Suyu saraya getirmesi binlerce yıl sürerdi. Varsayıma dayanarak bunun mümkün olabileceği kabul edilse bile, kanalı sütle doldurmayı nasıl başaracak? Kanaldan sürekli akacak o kadar süt nereden gelecek? Kral sarayının bahçelerinin sütle sulanmasını istiyor; Ferhat ancak o zaman kralın kızını istemek için koşulları yerine getirmiş olacak. Dünyanın her yerinden yüzlerce aşk hikâyesini inceledim, ama öyle ya da böyle bu unsur sürekli ortaya çıkıyor: imkânsız bir şey isteniyor. Benim inancım bu unsurun nedensiz yere ortaya çıkmadığıdır. İnsan zihninin bilinçaltında bir yerde, aşkın imkânsızı mümkün hale getirebileceği bilgisi vardır.

Aşk bu kadar çılgındır. Bir kez aşkın eline düştüğünde akıl ve mantık, gerçeklik açısından düşünmezsin. Her şeyin avuçlarının içinde olduğu bir hayal dünyasında yaşarsın. Bu aşk hikâyelerinde benim tek ilgilendiğim, sevgiye ilişkin temel bir şey bulmak oldu ve şunu buldum: Aşk aklını o kadar başından alır ki hiçbir şey imkânsız değildir.Dağların arasından binlerce kilometrelik bir kanal açması istendiğinde, Ferhat işe koyulur. “Delirdiniz mi? Ne istiyorsunuz? En başından imkânsızlaştırıyorsunuz? Neden dosdoğru hayır demiyorsunuz? Neden oyalıyorsunuz?” bile demez. Hayır, tek kelime etmez; hemen bir kürek alır ve dağlara gider.

Sarayındaki insanlar krala “Ne yaptınız? Bunun imkânsız olduğunu gayet iyi biliyorsunuz. Yapamaz, biz de yapamayız; kimse yapamaz. Siz bütün ordunuzla, bütün gücünüzle, saraya kadar böyle bir kanal açamazsınız. Süt nereden gelecek? Süt dağlardan akmaz. Bütün dünyayı fethedebilirsiniz -gücünüzü biliyoruz ve ordularınızı da biliyoruz- ama bu başka bir mesele. Doğanın gidişatını değiştiremezsiniz.

“Her şeyden önce bu zavallı çocuk tek başına. ona kimseden yardım almaması gerektiğini söylediniz; dağlardan sarayınıza bir kanal kazacak. Milyonlarca yıl sürer ve bunu yapmayı başarsa bile, kanala sütü nereden getirecek?” der.

“Hepsini biliyorum” der kral. “bu olmayacak. Bu yüzden istedim, bu şekilde bütün sorumluluğu onun üstüne yıktım. Şimdi, eğer yapamazsa, sorumlusu o. Ben birine hayır demekten kurtuldum.”

Ancak saraydaki insanların genç adam Ferhat konusunda kafası daha da karışıktır. Fırlayıp onu yakalarlar ve “Deli falan mısın? Nereye gidiyorsun? Bu mümkün değil” derler.

“Her şey mümkündür. Yeter ki sahici olsun, gerçek olsun” der.

Varoluş aşkı yadsıyamaz. Varoluş tabiatını, kanunlarını değiştirebilir ama aşkı yadsıyamaz, çünkü aşk doğanın en yüksek kanunudur. Daha yüksek kanun için, alttaki kanunlar silinebilir, değiştirilebilir.

Kralın o bilge danışmanları cevap karşısında şoke olmuştur ama cevap önemli görünür. Çılgın genç adamın söylediği şey anlamlıdır. Hikâyeye göre Ferhat başarır. Tek başına kanalı açar ve sırf sahiciliği, içtenliği, varoluşa güveni sayesinde su süte dönüşür.

Bu yalnızca bir öykü; varoluşun ya da doğanın kanunlarını değiştireceğini sanmıyorum. Ancak bir şey kesin: Toplum aşkın divane olduğunu çok önceleri fark etmiştir. Bir erkek aşkın eline düştüğünde, kontrolünün dışındadır; onu bir şeye ikna edemezsin. O zaman hiçbir neden uygun değildir, hiçbir mantık onun için anlam ifade etmez; aşkı nihai kanundur. Başka her şey ona boyun eğmek zorundadır.

Ben boyun eğdiğini söylemiyorum, doğanın kanunlarını değiştireceğini söylemiyorum, aşkın mucizeleri mümkün kılacağını söylemiyorum. Hayır, benim söylediğim aşkın bir insanı böyle şeylere inanacak kadar çılgına çevirebilmesi ihtimalinden duyulan korkuyla ilgili; o zaman o insanı kontrol edemezsin. Bir insanı kontrolün altında tutmak için çok erken yaştan itibaren sahte bir aşk fikri yaratmak ve bu insan asla sahici sevginin eline düşmesin ve asla delirmesin, hep aklı başında kalsın diye bunu ona sürekli uygulamak zorundasın. “Aklı başında” toplum kurallarının kölesi demektir; aklı başında toplumun oyunlarının takipçisi demektir.

Aşk seni isyankâr yapabilir.

Sahte sevgi itaatkâr yapar.

Bu yüzden sana Tanrı’yı sevmeyi öğretiyorlar. Şimdi, küçük bir çocuğa Tanrı’yı sevmesini söylemek tam bir saçmalıktır. Çocuk Tanrı’nın kim olduğunu bilmez ve hedefi bilmeden birisinin Tanrı’yı sevmesini nasıl beklersin? Ancak ellerini gökyüzüne doğru açarak Tanrı’ya dua edersin ve çocuk da seni taklit etmeye başlar. Tanrı orada, yukarıda, cennettedir; hâlâ, herkesin dünyanın yuvarlak olduğunu bilmesine rağmen. Amerika’da bizim “yukarımız” olan, Hindistan’da “yukarısı” değildir; onların altındadır, biz onların altındayız. Bizim üzerimizdeki gökyüzü, onların üzerinde değil. Ancak dünyanın her yerinde insanlar gökyüzüne ve orada, cennette yaşayan Tanrı’ya bakıyor. Şimdi, dünyanın yuvarlak olduğu gerçeğini bildiğimize göre, cennet yukarıda her yerdedir. Cennetin farklı köşeleri farklı insanların üzerindedir ve bu da kesin değil, çünkü dünya ekseninin etrafında sürekli olarak döndüğü için birkaç dakika önce senin üzerinde olan, artık yukarıda değildir. Birkaç saat önce yukarıda olan artık üzerinde değildir; altında olabilir. Tanrın senin arzuna uyup yukarıda kalmak için tam bir sirk gösterisi sergilemek zorundadır. O’na öyle bir görev verdin ki ona her şeye kadir olma özelliği vermene rağmen bunu başaramaz. Bu mümkün değildir.

Küçük çocuk dosdoğru taklit etmeye başlar; ebeveynler ne yapıyorsa, çocuk da onu yapmaya başlayacaktır. Onlar kiliseye gider, çocuk da kiliseye gider. Onlar sinagoga gider, çocuk da sinagoga gider. Bu doğaya ters yetiştirmedir. Tanrı’yı sevebilen biri, sevginin ne olduğunu asla öğrenemeyecek bir insandır.

Sadece düşün: bu vatandaşın kim olduğunu, nerede olduğunu, var olup olmadığını ve eğer varsa sevmeye değer olup olmadığını -seninle ve sevginle ilgilenip ilgilenmediğini- bilmeden Tanrı’yı sevebilen bir insan. Bir insan bunların hiçbirini bilmeden Tanrı’yı seviyor; adamın tarihi bir kişilik olup olmadığını bilmeden isa’yı seviyor. Eğer Hıristiyanların isa’yla ilgili öyküleri doğruysa, o zaman isa tarihe geçmiş olamaz.

Bu bir paradokstur. Eğer isa’yla ilgili hikâyeleri doğruysa, isa gerçek olamaz. isa ancak tek bir koşulla gerçek olabilir: eğer Hıristiyanların onunla ilgili anlattığı hikâyelerin asılsız olduğu kanıtlanırsa. Şimdi bu zor bir problem, çünkü eğer Hıristiyanlar tarafından isa hakkında anlatılan bütün öykülerin asılsız olduğu kanıtlanırsa, Hıristiyanlar böyle bir isa’yla ilgilenmeyecek. Sırf asılsızlığını kanıtladığın o öyküler yüzünden ilgileniyorlardı. isa onlara bu hikâyelerden başka bir anlam ifade etmedi: bakireden doğması, suyun üzerinde yürümesi, suyu şaraba dönüştürmesi, taşları ekmek yapması; kör, sakat, felçli insanları iyileştirmesi; ölüleri diriltmesi. Bunların hepsi bir Hıristiyan’ın inancının dayanağıdır.

Ben, eğer bu hikâyelerin hepsi doğruysa, isa’nın mitolojik bir figür olduğunu söylüyorum. Tarihi bir gerçek olamaz, çünkü gerçek insanlar suyun üzerinde yürümez. Suyu şaraba dönüştürmenin yolu yoktur, taşları ekmek yapmanın yolu yoktur. isa’nın hayatında bunların gerçek olamayacağına ilişkin yeterince kanıt bulacaksınız, çünkü geçtikleri köy ona karşı olduğu için havarileriyle birlikte aç kaldığı ve boş midelerle uyudukları günler vardı. Ona barınak vermiyor, ona ekmek vermiyorlardı. Eğer bu insan taşları ekmek yapabiliyorsa, sorun nerede?

Esasen, bütün insanlığa yiyecek sağlasaydı, insanlığın durumunu tamamen değiştirebilirdi ve Yahudilerin onu çarmıha germesine gerek olmazdı. Dünyada yeterince taş var; dağlar kadar! Himalayalar’ı büyük bir somun haline getirebilirdi; Hintliler yüzyıllar boyunca yemeğe devam edebilirdi. Bu konuda bir endişe olmasın diye okyanusları şaraba dönüştürebilirdi; fakirler bile en iyi şarabı, en yıllanmış şarabı, en kaliteli şarabı bulabilirdi.

Ölüleri diriltebiliyorsa, o zaman hiçbir faydası olmayan Lazarus’u diriltmektense... Lazarus’u diriltmekte bir fayda görmüyorum. Musa’yı, ibrahim’i, Zülkifl’i (Ezekiel) seçebilirdi; o zaman Yahudiler onu asmaz, tapardı. Bütün eski peygamberleri diriltseydi, Yahudiler onu sorgusuz sualsiz Tanrı’nın tek oğlu olarak kabul ederdi. Tartışmaya gerek kalır mıydı? Kendini eylemleriyle kanıtlayabilirdi. Ancak o hikâyeler, hikâyeden başka bir şey değil. Eğer tarihten bahsedeceksek, isa’nın bütün bu mucizelerden arındırılması gerekir. Ancak bir kez bu mucizelerden kurtulduğunda, Hıristiyanlar artık isa’yla ilgilenmez. Ondan geriye ne kalıyor? Ona neden inansınlar?

Ona gerçekte asla inanmadılar. Bu nedenle benim dinim dünya üzerinde ilk ve son diyorum, çünkü siz burada mucize sergilediğim için benimle birlikte değilsiniz. Bende özel bir şey olduğu için burada benimle birlikte değilsiniz. Tanrı’dan alınmış bir yetkim yok, kutsal kitaplardan destek almıyorum. Ben de sizin gibi sıradan bir insanım. Bu şimdiye kadar olmadı. insanlar isa’yı mucizeler nedeniyle seviyor; mucizeleri çıkardığınızda sevgileri yok olur. Mucizevi özelliklere kapıldılar, isa’yla hiçbir şekilde ilgilenmediler. insanlar Tanrı’nın enkarnasyonu olduğu ve bir sürü mucize gerçekleştirdiği için Krishna’yla ilgilendi. O mucizeleri aldığında, Krishna biter!

Beni bitiremezsin. Benden her şeyi alabilirsin ama beni bitiremezsin, çünkü ben hiçbir şekilde seni etkilemeye, insanüstü bir şey yapıp hayranlık uyandırmaya çalışmadım. Benden her şey alınabilir ama benimle ilişkin aynı kalır; değiştirilemez, çünkü her şeyden önce basit bir ilişkidir.

Hıristiyanlarla isa, Yahudilerle Musa ve Hindularla Krishna arasındaki ilişkiler sadece bireylerle ilgili değildir. Eğer yolda isa’yla karşılaşırsan ve sana “Ben isa’yım” derse, ondan ilk isteyeceğin şey suyun üzerinde yürümesidir.

Benden bunu isteyemezsin. Benden yürümemi bile isteyemezsin, çünkü o mucizeyi bile hiç gerçekleştirmedim! Suyun üzerinde yürümek. benden isteyemezsin, çünkü aptal görünürsün. Ancak isa’dan isteyebilirsin ve son derece de haklı olursun. Eğer suda boğulursa, boğulacaktır. Fizik kanunlarına aykırı: isa boğulacak. Boğulan isa’yla ilişkin ne olacak o zaman. koşup suya atlamak ve onu kurtarmak, ona suni teneffüs yapmak zorundasın! Bu adamla ilişkin ne olacak? Bunu bir düşün. Hayır, isa’yla, Mahavira’yla, Buddha’yla, Krishna’yla, hiçbiriyle ilişkin yok. Dikkatin dağılmış.

Sana isa’yı sevmeyi öğretiyorlar. Neden, çünkü suyu şaraba dönüştürdü diye mi? Suyu şarap yapmış olsa bile, bu senin sevgini hak ettiğini göstermez. Aslında suç işlemiş, parmaklıların arkasına konması lazım. Ruhsat olmadan sudan şarap yapmak... kanuna, hükümete, topluma karşı geliyorsun. Cezalandırılması lazım; senin sevgini nasıl hak edebildiğini anlamıyorum. Ve bu eski bir hikâye. Bugün olsa sebzeyi marihuana, esrar yapardı. Politikacılar adamı tanımadan, burada olsaydı ve bir mucize gerçekleştirecek olsaydı -mucize gerçekleştirmek zorunda kalacaktı, çünkü mucizesiz o bir hiç- Amerika’nın en büyük uyuşturucu satıcısı haline geleceğini bilmeden, isa’dan alıntı yapıp duruyor. Amerika’nın anlayacağı tek mucize bu olurdu. Taşları ekmeğe dönüştürmezdi -Amerika’da yeterince ekmek var- taşları LSD yapardı.

Hayır, bunların hiçbirini yapmadı. O zaman da senin sevgin ve inancın kalmıyor. Ta çocukluğundan beri tanımadığın Tanrı’yı sevmen söylendi; var olduğundan bile emin değilsin. Sevgin tamamen hayal ürünü bir yöne çevrildi, ona karşılık gelen bir gerçeklik yok. isa’ya sevgin, isa’ya değil, vasat bir zekânın etkileneceği şeylere.

Eğer biraz aklın varsa, bunların hepsinin saçmalık olduğunu görebilirsin.

Çocukluğundan beri sevgini gerçek olmayan boyutlara yönlendiriyorlar. Son derece kurnaz bir strateji olan bir tanesi sevgine bir biçim, gerçekleşmeyecek bir yön vermektir; bu yüzden gerçekleştirilebilecek olan sana çekici gelmeyecek. Tanrı’yı sevmeyi öğrenmiş bir insan, bir kadını veya erkeği sevdiğinde çok alçaldığını hissedecektir. Tanrı orada, yukarıda, göklerde; oysa bu sıradan bir erkek, sıradan bir kadın! Sevgine o kadar imkânsız bir hedef verdiler ki mümkün olan her şey senden aşağı bir şey haline gelir. Doğan gereği, biyolojin gereği içinde sürekli “Bunda bir yanlış var” deyip duran bir şey olmasına rağmen. Suçluluk hissetmeye devam edersin. Sevgine yaptıkları bir şey budur.

Yaptıkları ikinci şey, “Anneni sev” demektir -neden?-”çünkü o senin annen.” Sevginin var olması için bu yeterli mi? Birini senin annen, baban, kızın, erkek veya kız kardeşin diye sevmek zorunda mısın? Bu ilişkiler sevgi yaratamaz. Belli bir saygı yaratabilir; o kişi annendir ve ona saygı duyabilirsin. Babandır, ona saygı duyabilirsin; seni yetiştirdi. Ancak sevgi senin kontrol edebileceğin bir şey değildir. Saygı elinde olan bir şeydir ama sevgi değil.

Sevgi öyle bir şeydir ki geldiği zaman bir hortum gibidir, seni kuşatır, tamamen pençesine alır. Sen artık orada değilsindir. Senden daha üstün, senden daha büyük, senden daha derin bir şey seni ele geçirmiştir.

Bundan sakınmak için sevgi adına ikiyüzlülüğü öğretiyorlar: “Anneni sev.” Sırf bu öğreti yüzünden -babanı sev, anneni sev, kardeşini sev, karını sev, kocanı sev, çocuklarını sev-; çünkü bunu pek çok kez söylediler ama sen hiç sormadın: “Bu mümkün mü? Birini sevmek insanın yeteneği dahilinde mi?” Çok temel bir soru tamamen unutuldu.

Sana birini sevmen söylendiğinde, bunu nasıl yapacaksın? Evet, rol yapabilirsin, seviyormuş gibi yapabilirsin; seyrettiğin filmlerden, okuduğun romanlardan güzel diyalogları tekrarlayabilirsin. Güzel şeyler söyleyebilirsin ama hiçbir şey senden çıkmıyor. Sevmiyor, sadece bir oyunda rolünü oynuyorsun. işin felaket tarafı çoğumuz bütün hayatımızı oyun bile değil,provayla devam ettiririz. Oyun için zaman asla gelmez, tekrar tekrar prova yapılır. Birkaç kişi için oyun vakti gelse bile, oyun da başka herhangi bir şey kadar sahtedir, çünkü yüreğin içinde değildir. Ölüdür, nefes almaz. Sıcaklığı, canlılığı, dansı yoktur. Bunu böyle yapmak üzere eğitildiğin için yapıyorsun. Bu bir tür egzersiz, beden eğitimi, görgü kuralı, terbiye, herhangi bir şey ama sevgi değil.

Senin sevgi konusunda sahiciliğini bu yollarla mahvettiler.

Senin sorun, sevgi ve nefretin aynı enerji olduğunu söylüyorsam, dünyada neden çok büyük sevgi değil de bu kadar nefret olduğu. Bunun nedeni sana kimsenin nefreti öğretmemesi; dolayısıyla nefret saflığını korudu. Kimse rahatını bozmadı; kimse sana nasıl nefret edeceğini, kimden nefret edeceğini anlatmadı. Nefret ebeveynlerin, öğretmenlerin ve rahipler tarafından dokunulmadan bırakıldığı için, saflığını, içtenliğini korudu.

Bir insan senden nefret ettiğinde, senden nefret ettiğine inanabilirsin. Ancak seni sevdiğinde, ona güvenemezsin. Birinden nefret ettiğinde bunun muazzam bir gücü olduğunu ve birini sevdiğinde o gücün bulunmadığını gayet iyi bilirsin. Düşmanlarını dostlarından daha çok hatırlarsın. Arkadaşlarını unutabilirsin ama düşmanlarını unutamazsın.

Ne oluyor? Çünkü sevgi saptırıldı ve eline gerçek olmayan, sevgi olmayan bir şey verildi. içinde sevgi potansiyeli bulunduğundan habersiz, sevgi denen o oyuncakla oynayıp duruyorsun. Bu nedenle sevdiğinde sevgin şöyle-böyle, yüzeysel. Birazcık kaşırsan, geçer. Ancak nefret ettiğinde, bütün kalbinle nefret edersin. Yüzeysel değildir, içtendir.

Bu nedenle dünyada o kadar çok sevgi görmüyor, bu kadar çok nefret görüyorsun.

Dünyada sevgi konusunda bir sürü konuşma dinliyorsun.

Herkes herkesi seviyor, sevgiden bahsediyor ama hepsi laftan ibaret: geyik muhabbeti! Dünyanın her yerinde devam ediyor. Herkes sevgiden bahsediyor, güzel diyaloglar ama aslında her yerde nefret görüyorsun.

Dinler birbirinden nefret eder. Uluslar birbirinden nefret eder. Siyasi partiler birbirinden nefret eder. Sınıflar birbirinden nefret eder. Bakmaya devam edersen ne kadar çok nefret kaynağı olduğunu görüp şaşıracaksın. Ve her on yılda bir, yirmi yılda bir, bir dünya savaşına ihtiyacın var; bu kadar nefret ve hâlâ birikiyor. Her gün nefreti dışarı vurup duruyorsun ama yine de her on-yirmi yılda bir o kadar çok birikiyor ki dünya savaşı şeklinde patlıyor. Üç bin yılda, dünyada beş bin savaş yapılmış. Sorumlusu kim? Sürekli peşinde dolaşarak sana sevgi, iyilik, merhamet öğreten iyi niyetliler. Kimse nefreti öğretmiyor; oysa o hâlâ orada, çok daha güçlü, çok daha canlı, körpe ve zinde.

Sana kimsenin sevgiyi de öğretmediği zamanın gelmesini isterdim. Tek başına bırakılman gerekir. Hissettiğin her ne ise -sevgi ya da nefret, önemli değil- onun daha farkında olman gerektiğinin öğretilmesi gerekir. Önemli olan nefret ediyorsan, farkındalıkla nefret etmendir. Seviyorsan, farkındalıkla sevmendir.

Ben sana öğretecek olsaydım, sana kimi seveceğini, nasıl seveceğini söylemezdim. Bu tam anlamıyla saçmalık. Sevgi senin içkin özelliğindir. Onunla doğarsın, tıpkı nefret gibi o da oradadır. Ben sana farkında olmayı öğreteceğim. Bir şey hissetmeden önce -sevgi veya nefret, öfke, hırs, merhamet, herhangi bir şey-farkında ol. Her şeyin farkındalığından ortaya çıkmasına izin ver.

Farkındalık mucizesi sen bir şey söylemeden, sen bir şey yapmadan, içinde çirkin olan her şeyi güzel olan her şeyin içinde yok eder.

Farkındalığın dönüştürücü bir gücü vardır.

Örneğin, öfkenin farkındaysan, yok olacaktır. Sevginin farkındaysan, daha güçlü hale gelecektir. Eğer nefret varsa ve sen bunun farkındaysan, ortadan kaybolacak, dağılacaktır. Çok geçmeden nefret bulutunun dağıldığını ve onun yerine, arkasında bir koku gibi tamamen tersi bir nitelik bıraktığını göreceksin.

Bana göre ölçüt budur:

Farkındalığınla derinleşen herhangi bir şey, erdemdir. Far-kındalığınla yok olan bir şey günahtır. Bana göre tanım budur. Hiçbir davranışı günah, erdem, doğru, yanlış diye etiketlemem; davranışlar o özelliğe sahip değildir. Farkındalığın sahiptir.

Bunu bir dene, içinde farkındalığın önünde dayanamayacak, tamamen ortadan kaybolacak şeyler olduğunu gördüğünde şaşıracaksın.

Farkındalık, adeta sihir işlevi görür.

Söylediğim şeyi deneyebilirsin. Sana buna inanmanı söylemiyorum, çünkü inancın faydası olmaz. Deneyimlemek zorunda kalacaksın. İçindeki farklı şeylerle, neyin kaldığını ve neyin yok olduğunu görmek zorunda kalacaksın.

Senin için neyin iyi, neyin kötü olduğunu yalnız sen bulabilirsin. O zaman bütün eylemlerinin içinden geçen farkındalık ipliğini tut, hayatında hiçbir nefret, hiçbir öfke, hiçbir kıskançlık bulamayacaksın. Bunlardan vazgeçtiğinden değil, bunları bastırdığından değil, bir şekilde onlardan kurtulduğundan değil, onlara karşı bir şey yapmayı denediğinden değil. Hayır, hiçbir şey yapmadın, onlara dokunmadın bile. Farkındalığın güzelliği budur: Asla bir şey bastırmaz ama farkındalığın ışığında adeta eriyen ve değişen şeyler vardır. Ve daha sağlam, daha bütün, daha derin, daha kuvvetli hale gelen şeyler vardır: sevgi, merhamet, iyilik, dostluk, anlayış.Bugüne kadar bütün dinler insanların zihinlerini eylemlere odakladı. Etiketlemek; bu iyi, bu kötü, bunu yapmak zorundasın, bunu yapmamak zorundasın. Bütün vurgunun değişmesini istiyorum.

Eylemlerin doğru ve yanlış hiçbir ilgisi yoktur. Belirleyici olan sensindir, uyanıklığındır. Farkındalıkla yapılan her eylem güzel olabilir; aynı hareket farkındalık olmadan çirkinleşebi-lir. Farkındalığınla, aynı hareket bir durumda yok olabilir ve başka bir durumda daha sağlam, güçlü hale gelebilir. Dolayısıyla bir davranışın, bir duygunun sabit bir özelliği gibi bir şey değildir; hepsi bin bir şeye bağlıdır. Ancak farkındalığın her şeye dikkat eder, senin endişelenmene gerek yoktur. İçinde her şeyin senin açından anlaşılır olduğu bir ışık gibidir, onu görebilirsin.

Bir Zen rahibi hayatı boyunca tekrar tekrar hapse girer. Bu kişi binlerce öğrencisi olan büyük bir ustadır. Yargıçlar bile onu sever, ona saygı duyar. Ve ona yalvarırlar: “Neden böyle tuhaf şeyler yapıyorsun? Anlayamıyoruz, bu bizim algımızın dışında.” Öğrencilerinden küçük şeyler çalarmış ve kanun da gereğini yapmak zorundadır.

Yargıçlar, “Bunda başka bir şey olduğunu biliyoruz. Birinin ayakkabısının tekini neden çalasın? İşe yaramaz, kullanamazsın. Şimdi seni iki ay hapse atmak zorundayız” der. Zen ustası bunu duyduğunda hep çok mutlu olurdu ve yargıçlara, “Biraz daha uzatamaz mısınız? Nasıl olsa dışarı çıktığımda, yine yapacağım ve siz beni tekrar hapse atmak zorunda kalacaksınız. Neden biraz daha uzun bir süre göndermiyor ve beni bütün bunları yapmaktan kurtarmıyorsunuz?” derdi.

En sonunda, usta ölüm döşeğindeyken, öğrencileri sordu: “En azından sormamıza izin ver, çünkü eşyaları, senin için hiçbir önemi olmayan eşyaları çalmanın nedenini öğrenmeye bir daha asla fırsat bulamayacağız. İstediğin herhangi bir şeyi getirmeye daima hazırdık ama sen asla bir şey söylemedin, asla hiçbir şey istemedin.”

Usta güldü. “Gerçek neden hapiste olabildiğince uzun kalmak istememdi, çünkü hapiste üç bin kişi var ve ben bu üç bin insanın içinde hapishanenin dışında bulduğumdan daha masum, daha doğal insanlar buldum. Hapishanenin dışında pek çok usta ve birçok din var; onlar işlerini yapıyor. Hapisteki bu zavallı insanlarla kimse ilgilenmiyor. Orada olduğum zaman onlara meditasyon öğretiyorum, onlara nasıl farkında olacaklarını öğretiyorum. Hapishane tapınak haline geldi! Orayı tamamen değiştirdik. Bütün mahkûmlar meditasyon yapıyor. Gardiyan hissetmiyor, çünkü sadece her şeyi farkındalıkla yapıyorlar. Eskiden yaptıkları işi yapmaya devam ediyorlar: odun kesmekse, yine odun kesiyorlar; kaya kırmaksa, yine kaya kırıyorlar; yol yapmaksa, yine yol yapıyorlar. Önceden yaptıkları her şeyi şimdi de yapıyorlar ama büyük bir farkla.

“Ve şu anda bildiğim en iyi manastır” dedi, “sürekli gittiğim hapishane, çünkü bu hapishanede müebbet hapse mahkûm insanlar var; yirmi yıl, otuz yıl. Şimdi, bu büyük bir fırsat: Otuz yıl boyunca dış dünya tarafından rahatsız edilmeden meditasyon yapabilirler. Böyle insanları başka nerede bulayım? Arkamda, o hapishanede yüzyıllarca devam edecek bir gelenek bıraktığım için çok mutluyum. Bu hapishane tamamen farklı bir yer olacak. Oraya gelen herkes meditasyona katılmaya mecbur, çünkü eskilerden birileri hep orada olacak.”

Şimdi, dışarıdan baktığında, çalan bir adam yanlış bir şey yapıyor ve sürekli hapse giden, tekrar tekrar mahkûmiyet alan bir insan kesinlikle suçludur. Ancak bu insanın bilincine ve o bilinçten gelen eylemlere baktığında, olay tamamen farklı.Kimseyi asla davranışıyla yargılama, çünkü gerçek olan davranış değil, o davranışın sergilendiği bilinçtir. Ancak hepimiz davranışlara göre yargılarız, çünkü nesneler gibi dışarıdan görülebilir. Bilinci bilmeyiz.

Olay bir Zen manastırında geçiyor... iki kanat vardı, sol kanat ve sağ kanat; manastır bu şekilde yapılmıştı. Beş yüz rahip bir kanatta yaşıyordu, beş yüz rahip diğerinde ve ustanın evi iki kanadın tam ortasındaydı.

Ustanın bir kedisi vardı, çok güzel bir kedi ve bütün müritler kediyi çok seviyordu. Fakat arada bir tartışma çıkardı, çünkü sol taraftakiler kediyi isterdi -özel bir etkinlik, bir eğlence düzenliyorlardı- ancak sağ taraftakiler o sırada kediyi almalarını istemezdi. Kedi sürekli bir kavga, tartışma nedeni haline geldi. Bir gün usta bütün müritleri topladı ve onlardan kediyi getirmelerini istedi. “iki taraf da kediyi seviyor ama bir tane kedi var” dedi. Sonra kediyi ikiye böldü -müritler şok içindeydi- ve onlara “şimdi siz bir yarısını, siz de öbür yarısını alabilirsiniz. Artık bu manastırda kavga çıkmayacak” dedi.

Sessizlik oldu. Bu kadar şiddetten uzak bir insanın kediyi ikiye ayırmasını anlayamadılar. Hepsi bunu merak etti, endişelendi ve bu konuyu düşündü. Olay, kendisi de ustanın öğrencisi olan krala kadar gitti. Kral merakını yenemedi; ertesi gün geldi. “Çok sevilen kedini öldürdüğünü duydum” dedi.

“Kediyi öldürmedim” dedi usta, “giderek büyüyen ve kontrolden çıkan bir çatışmayı, kavgayı öldürdüm. Ve bu aptallar ben etkili bir adım atıncaya kadar anlamayacaktı. Kediyi öldürmedim, çünkü kimse ölmez. Kedi bu aptallar sayesinde bu bedenden kurtuldu. Zaten ölecekti; zaten yeterince uzun yaşamıştı; belki en fazla bir ya da iki yıl daha yaşayacaktı.

“Dolayısıyla onu öldürmeden önce tamamen sessizlik ve farkındalık içinde kaldım ve ‘Bu zavallı kedi bu iki yıl boyunca ne yapacak? Hiçbir şey. Fakat iki yılda bu aptallar çok şey yapacak’ dedim.

“Kediyi kızgınlıktan öldürmedim, kediyi nefretten öldürmedim. Onu seviyordum ve şimdi onu daha çok seviyorum, çünkü bir sorunu çözmeme yardım etti. Bu salaklar için iyi bir şok oldu, çünkü şoklar olmadıkça kafaları çalışmıyor. Arada bir dövmek gerekiyor.”

Ve kesinlikle bu olayın yaşandığı günden sonra her türlü tartışma ortadan kalktı, çünkü o müritler bu adamın tehlikeli olduğunu, birini öldürebileceğini fark etti; tartışmak çok tehlikeli olabilirdi. Bütün tartışmalar bitti.

Kral kesinlikle ikna olmuştu. “Senin öğretin daima meselenin davranış değil bilinç olduğuydu. Biz sadece davranışı görebiliriz; onu hangi bilinçle yaptığını bilmiyoruz. Bu ancak senin tarafından biliniyor. Biz kim oluyoruz da yargılıyoruz?” dedi.

Asla hiç kimseyi davranışıyla yargılama.

Bekle. Onun farkındalığını bulmaya çalış; aksi durumda hiçbir şekilde yargılama. Kendinle ilgili, her ne yaparsan yap, bir tek şeyi, o şeyi tam farkındalıkla yapmayı aklından çıkarma. O zaman sana tam özgürlük imkânı veriyorum.

Hiçbir din sana özgürlük imkânı vermedi. Ben sana tam özgürlük veriyorum. Hiçbir din sana kendi sorumluluğunu vermedi, hiçbir din sana neyin doğru neyin yanlış olduğuna karar verme hakkını vermedi. Ben sana hak ve sorumluluk veriyorum, çünkü bana göre her şey tek bir kaynaktan doğar ve o da farkındalıktır.

Soruyu soran kişi sevgiden bahsettiğimi, mesajımın sevgi olduğunu söylüyor; ben ayrıca aydınlanan insanda ne sevgi ne de nefret bulunduğunu da söyledim. Şimdi, bana sormak yerine, basit şeyleri kendin çözecek kadar olgunsun. Bu kadar basit: Farkındalık yoluyla bütün nefret enerjisi sevgiye dönüşüyorsa, bu tamamen yeni bir hadisedir; yeni bir isme ihtiyaç var.

Peki ne yapacağız? Diller yetersiz, dolayısıyla farklı anlamlar, tanımlar vererek aynı kelimeleri kullanmak zorundayız.

Benim sevgi mesajım, nefretin zıt kutbu olan sevgiyle ilgili bir mesaj değil. Benim sevgi mesajım, nefreti içine alıp onu dönüştürmeye muktedir olan sevgiyle ilgili.

Şimdi, eğer artık nefret yoksa, bu yeni enerjiye nasıl ve neden sevgi denmesi gerektiği sorusu ortaya çıkıyor.

Sevgi, bizim zihinlerimizde, nefrete karşı bir şeydir. Şimdi, sevginin zıddı yoktur. Bu nedenle, arada bir, aydınlanmış insanda ne sevgi ne de nefret bulunduğunu hatırlatıyorum; bunun amacı nefretini ve sevgini yadsımaktır. Aydınlanan insanda kutupluluk olarak ne sevgi ne de nefret vardır. Sana her ne kadar öyle görünse de, bu onun ilgisiz olduğu anlamına gelmez. Bu yüzden dilin yoksulluğundan bahsediyorum.

Eğer aydınlanmış insanda sevgi yoksa, nefret yoksa, bu ilgisiz, tarafsız olacağı anlamına gelmez; hayır, bunun anlamı bu değildir. Nefrete karşı koymayan, yeni bir tür, yeni bir sevgi özelliğine sahiptir. Şimdi, bunun için bir kelime yok; dolayısıyla ya senin gibi sevgisi yoktur, nefreti yoktur demek zorundayım ya da onun sevgisi tamamen yeni bir sevgi türüdür demek zorundayım; tutkudan ziyade merhamete daha yakın, ilişkiden ziyade bağlantılılığa daha yakın bir sevgi; senin iki tarafın da daha çok almaya ve daha az vermeye çalıştığı bir pazarlık olan sözde sevgine göre karşılığında bir şey beklemeden daha verici bir sevgi.

Aydınlanmış insan sadece verir. Bu senden bir şey almak istediği anlamına gelmez; senin ona verecek hiçbir şeyin yok. Ona verecek neyin var? O verir, çünkü verecek çok şeyi vardır, aşırı yüklenmiştir. Verir, çünkü yağmur yüklü bir yağmur bulutu gibidir, yağmak zorundadır. Nereye olduğu, kime olduğu önemli değildir; kayalara, iyi toprağa, bahçelere, okyanusa. hiçbir önemi yok. Bulut yalnızca yükünü boşaltmak ister.

Aydınlanmış insan aynı bir yağmur bulutu gibidir.

Sana sevgi verir, karşılığında bir şey beklemeden. Onu paylaşır ve ona fırsat verdiğin için sana borçludur; yeterince açık olduğun, hazır, korunmasız olduğun için; bütün bu kutsamayı üzerine boşaltmaya hazırken onu reddetmediğin için; kalbini açtığın ve kapasiten elverdiği kadar aldığın için.

Dünya sevgiyle, bahsettiğim sevgiyle dolu olabilir. Ancak bu sevgi dünyada nefreti dönüştürecektir, sana öğretilen sevgi değil. O sevgi dünyayı daha sevgi dolu bir yer haline getirmedi, dünyayı daha nefret dolu bir yer yaptı; nefretini daha gerçek ve daha sahici ve sevgisini de daha ikiyüzlü yaptı.

Ben sevgi dolu bir dünya isterdim. Ancak aklından çıkarma, o sevginin zıddı yoktur. O sadece vardır, çünkü sen, kendi içinde, farkındalık yoluyla nefretini sevgiye dönüştürebilmişsindir. Onu dönüştürebildiğini söylemek bile doğru değildir ama bu lisanla başka ne yapılabilir? Ne söylersen söyle, söylenen şeyde bir yanlış vardır, onu söylerken bir şey ters gider.

Gerçek, farkındalığın nefretini sevgiye dönüştürdüğüdür; sen onu dönüştürmezsin. Senin çalışman ve işlevin sadece farkındalığını korumaktır. Hayatında hiçbir şeyin farkındalık olmadan gerçekleşmesine izin verme.

Sana mümkün olan en basit ve en doğal dini veriyorum. Bu nedenle bu dinin ilk ve son olduğunu söylüyorum, çünkü daha fazla basitleştirilemez. Farkındalığın daha aşağısında bir şey yok; ta köküne kadar indik. Oradan öteye, daha ileri gitmenin yolu yok. Bu kadar!

Yaptığın her şeyi aynen yapmaya devam et ama farkında-lığını koru. Hiçbir davranışın bilinçaltında geçmemesi için bunu devamlı bir hatırlatma haline getir.Biraz zaman alacak. Her gün bir sürü şeyi atlayacaksın;daha sonra hatırlayacak, “Tanrım! Yine unuttum!” diyeceksin. Endişelenecek bir şey yok. Bunun için endişelenme; aksi takdirde başka bir şey kaçıracaksın. Giden gitmiştir; onun için tek bir dakikanı harcama. Hatırlaman iyi. Onu şu anda yaptığın şeyin farkında olmak için hatırlatma olarak kullan.

Pek çok sefer unutacaksın, birçok zaman hatırlayacaksın. Yavaş yavaş daha az unutacak, daha çok hatırlayacaksın. Ve bir gün gelir... hatırlama unutkanlıktan daha fazla olduğunda, unutkanlığından daha ağır çektiğinde, anında devrim, dönüşüm gerçekleşecek. Birden tamamen farklı bir insan olacaksın; yeni insan doğacak. O yeni insan bütün bu dünyayı yeni görecek; çünkü görmek için yeni özelliklere sahip yeni gözlere, yeni işitme yollarına sahip yeni kulaklara, her şeyi yeni bir şekilde hissetmek ve dokunmak için yeni ellere sahip olacak. Ve bu farkındalığa sahip tek bir insan, başkalarında da farkındalık sürecini tetiklemeye başlar. Hiçbir çaba göstermeden, süreci tetiklemek için bir şey yapmak zorunda kalmadan -o yapma işi bizim bozma işimiz oldu- sadece kendi yoluna göre yaşamak, kendi yolun olmak zorundasın; o kendiliğinden gerçekleşmeye başlar. Varlığın sana yaklaşan insanlarda bir şey başlatır... yeni bir enerjinin ortaya çıkışını, yeni bir alevin başlangıcını. Sen hiçbir şey yapmazsın, ne de öbür kişi bir şey yapar: oluverir. Tek gereken biraz yakınlık, dostluktur.

Ustanın işlevi de budur; arkadaşları etrafında toplamak. Ulaşılacak bir hedef, yapılması gereken belli bir faaliyet yoktur. Ustanın işlevi sadece hazır bulunmaktır. Kişi birinin sıçramanın gerçekleşebileceği sınıra ne kadar yakın olduğunu bilemez. Kişi hangi anda açık olduğunu ve ustanın gözünden tek bir bakışla işlerin bir daha asla aynı olmayacağını bilemez.

Bunlar hep önceden kestirilemeyen anlardır, dolayısıyla kişinin farkındalık içinde sessizce beklemesi gerekir.

Yapabileceğin en fazla şudur: Engeller yaratma, duvarlar yaratma. Gergin, uzak durma. Gevşe. yaklaş. Kaybedecek bir şeyin yok; yalnızca kazanacaksın.

Bilimin gücü ve taşıdığı sorumluluk hakkında konuşabilir misin? Örneğin, bilimcilerin genetik sperm analizlerinden gelecek insanları seçtiğini anlattığını duydum. Bilgisi aklından öteye gitmeyen bilimcilere veya doktorlara ya da hiç kimseye güvenim yok. Sezgisel olarak genetiğin bir insanın nasıl olacağını belirlemekte küçük bir rol oynadığını hissediyorum. Bir bahçıvan müzisyen de olabilirdi; bir asker bilimci olma potansiyeli taşıyabilir. Elbette bir insanın olduğu şey, farklı koşullarda ne olabileceğinin ölçüsü değildir. Anne ve babanın sperminde ve yumurtasında bir Osho olduğunu kim öngörebilirdi? Lütfen fikrinin gerisinde yatan içgörüden biraz daha bahset. Totaliter rejimlerden korkum yüzünden ben göremiyorum.

Endişeni anlayabiliyorum; bunu ben de düşünüyorum. Ancak anlaşılması gereken bir sürü şey var. Birincisi, asla korkuyla hareket etme. İnsan korkuyla hareket etmiş olsaydı, hiçbir ilerleme kaydedilmezdi.

Örneğin, bisikleti icat eden insanlar... herhangi bir tehlike düşünebiliyor musun? Bisikletin tehlikeli olabileceğini tasavvur etmek adeta imkânsızdır. Ancak daha sonra Wright kardeşler bisiklet parçalarından ilk uçan makineyi yaptı. Bütün dünya bayram etti, çünkü uçakların bir savaşta şehirleri, milyonlarca insanı yok etmek için kullanılacağını önceden kimse göremedi. Ancak aynı uçaklar dünyanın her yerinde milyonlarca insanı taşıyor. Dünyayı küçülttüler, dünyanın küresel köy sayılmasına olanak verdiler. İnsanlar arasında köprü oldular; farklı ırk, din ve dillerden insanları başka hiçbir icadın yapamadığı şekilde bir araya getirdiler. Dolayısıyla hatırlanması gereken ilk şey, korkuyla hareket etmenin doğru yol olmadığıdır.

Dikkatli, bilinçli, olasılıkları ve tehlikeleri hatırlayarak ve o tehlikeleri önlemek için ortam yaratarak hareket et. Şimdi, politikacıların elindeki nükleer silahlardan daha tehlikeli ne olabilir? En tehlikeli şeyleri onların eline verdin.

Şimdi, aslında korkmaya gerek yok; nükleer silahlar bile yaratıcı bir şekilde kullanılabilir. Benim hayata, yaratıcı bir biçimde kullanılacaklarına sonsuz güvenim var. Hayat bu kadar kolay yok edilmesine izin veremez, çok büyük direnç gösterecektir. O dirençte yeni bir insanın, yeni bir şafağın, yeni bir düzenin, bütün yaşamın ve varoluşun doğumu gizlidir.

Bana göre, nükleer silahlar büyük bir savaşı imkânsız hale getirdi. Buddha bunu yapamadı, İsa bunu yapamadı. Dünyanın bütün azizleri hep birlikte şiddete karşı, savaşa karşı konuşuyor; başaramadılar. Oysa nükleer silahlar görevini yaptı. Tehlikenin bu kadar büyük olduğunu gören politikacıların hepsi içten içe titriyor; üçüncü bir dünya savaşı başlarsa, bütün hayat yok olacak ve onlar da onun içinde olacak. Kendilerini kurtaramazlar. Hiçbir şey kurtulamaz. Yaratılışı seven herkes için büyük bir fırsat. Bilimin yönünü yaratıcılığa doğru çevirebileceğimiz an budur.

Bir şeyi unutma: Bilim tarafsızdır. Sana sadece güç verir. Şimdi, nasıl kullanılacağı sana bağlı, bütün insanlığa ve zekâsına bağlı. Bilim, sırf totaliter bir gücün kötüye kullanabileceği korkusuyla bu şeyleri önlemek yerine, bize daha iyi bir hayat yaratmak, daha rahat bir yaşam yaratmak, daha sağlıklı insanlar yaratmak için daha çok güç verir.Her şey kötüye kullanılabilir. Soruyu soran da doktor;kendisi de bilim adamı sınıfına giriyor. Bir şeyi anlaması gerekiyor: zarar verebilen her şeyin aynı zamanda büyük fayda da sağlayabileceğini. Hiçbir şeyi suçlama; sadece insanların bilincini yükselt. Aksi takdirde Mahatma Gandhi’nin yaptığı hataya düşüyorsun.

Bir kez korkuyla hareket etmeye başladığında, nerede duracaksın? Mahatma Gandhi de aynı mantığı kullanıyordu ve çıkrıkta durdu. Bu da binlerce yıl önce icat edilmiş olmalı ve Gandhi bundan öteye gitmek istemedi. Çıkrıktan sonra icat edilmiş her şeyin yok edilmesini istedi. Demiryollarına karşıydı, çünkü Hindistan’da trenler bütün ülkeyi köleleştirmekte kullanılmıştı. Hindistan’da trenler insanların rahatlığı ve onlara hizmet için üretilmemişti. Orduları taşımak için üretilmişti, dolayısıyla ordular saatler içinde ülkenin bir yerinden başka bir yerine hareket edebiliyordu. Hindistan büyük bir ülkedir. Trenle bile ancak altı günde ulaşabileceğin yerler vardır. Neredeyse bir kıtadır ve İngilizler ülkeyi kontrol etmek için büyük bir demiryolu ağı inşa etmek zorunda kaldı. Esas amacı ordu ve ordunun taşınmasıydı.

Ancak bu trenleri yok etmemiz gerektiğine karar vermemize neden olamaz. Bunun anlamı insanın hareketinin kısıtlanma-sıdır; Ortaçağ’a geri döner. Mahatma Gandhi telgraf, postane gibi masum şeylere de karşıydı, çünkü hepsi Hindistan’da başlangıçta ülkeyi kontrol etmekte kullanıldı. Yavaş yavaş kamu hizmeti haline geldiler. Her icat ilk askeriye tarafından, savaş kışkırtıcıları tarafından kullanıldı ve sonunda insanlar tarafından kullanılmaya başlandı.

İhtiyacımız olan geriye gitmek değil; yoksa bütün insanlığı yok edeceksin. İhtiyacımız olan ileri gitmek ve geçmişten bazı dersler almaktır: bilim ve teknoloji gelişirken, aynı anda insan bilinci de gelişsin diye. Bu da teknolojinin insanlığın zararına bir şey olarak kullanılmasına karşı koruyacaktır.

Benim Mahatma Gandhi’yle temel fikir ayrılığım bu oldu: İnsanlığı geriye çekiyordu. Başta atlar askerler tarafından kullanılıyordu. Atların artık kullanılmaması gerektiğini mi söylüyorsun? Aslında, başlangıçta her araç ölümün hizmetinde kullanıldı. Şimdi her türlü ilaç var; ve konu ilaçlara gelince dünyada resmi bilim olan alopatik ilaçlar çoğunlukla zehirdir. Bunlar güçlü olanın elinde.

Şimdi askeriyenin ölüm ışını diye bir ışın geliştirmesi büyük endişe yarattı. Güneş ışınlarından alınabilir; bize ulaşmaz, çünkü dünyanın etrafında girmesini önleyen bir ozon tabakası vardır. Ozon ölüm ışınlarını geri çevirir. Ancak onu ilk füzelerimiz aya gittiğinde fark ettik. Ozon tabakasında delikler açtılar ve ölüm ışınları girdi. Çok geçmeden kanser oranı o kadar büyüdü ki inanılmazdı. Ne oldu? Sonra daha önce asla ulaşmayan bazı ışınların dünyaya ulaştığını buldular. Sovyetler Birliği o ölüm ışınlarından üretmeyi denedi. Nükleer silahlar, füzeler ve uzaktan kumandayla kontrol edilen bomba yüklü pilotsuz uçaklar yerine çok daha incelikli bir yol bulmaya çalıştılar. Sadece ışın gönderme... o ışınlara karşı hiçbir şey yapamazsın, görünmüyor bile. Ve hiçbir şeyi yok etmeyecekler, binalar ve yollar el değmeden kalacak. Sadece yaşayan şeyleri yok edecekler; insan, kuşlar, hayvanlar, ağaçlar, herhangi bir hayat süren her şeyi. Ölüm ışını ona değdiği anda, yaşam yok oluyor. Gerçekten büyük bir kâbus yaratacak. Evler orada olacak, sokaklar orada olacak, her şey orada olacak, sadece yaşam orada olmayacak.

Fakat böyle bir durumda bile ölüm ışınlarının araştırılma-ması gerektiğini söylemezdim. Ruslar ölüm ışınları üzerinde çalışmaya başladığında, Amerikalılar da derhal onları nasıl önleyeceklerini, nasıl tespit edeceklerini, nasıl geri çevireceklerini, nasıl ölüme karşı ışınlar yaratacaklarını araştırmaya başladı. Belki gelecekte, eğer insan bu şeyleri kullanmasa bile, ozon tabakaları farklı yerlerde delinmeye başlar ve ölüm ışınları atmosfere girerse, onları geri çevirmek için ölüme karşı ışınlar yaratabileceğiz. Belki bize daha yakın, başka bir ozon tabakası yaratabiliriz.

O yüzden korkuyla hareket edilmemesi gerekir; kişi olayı her yönüyle görebilmelidir. Korku varsa, korku bilimin ürettiği güçten gelmiyor, korku bilinçsiz insandan geliyor demektir. Onun elinde her şey zehirli, tehlikeli hale gelir.

İnsanı değiştir, bilimin ilerlemesini durdurma. Örneğin, bahsettiğim şey genetik bilimcilerin en yeni bulgularıdır. Şimdiye kadar kör biyolojinin elinde, tesadüf eseri yaşadık. Nasıl bir çocuk doğuracağını - kör, engelli, sakat, çirkin ve hayatı boyunca ıstırap çekecek- bilmiyorsun. Ve bilinçsiz bir şekilde sorumlusun, çünkü yalnızca sağlıklı çocuklar -kör, sağır, aptal, engelli, akli dengesi bozuk olmayan- dünyaya getirmenin yolunu bulmak için hiç zahmet etmedin. Genetik bilimi birkaç şeyi kesin şekilde çözebiliyor: örneğin, belli bir erkek ve dişi enerji birleşiminden doğan çocuğun sağlıklı olup olmayacağını.

Tibet’te geçmişte çok tuhaf, ilkel bir yöntem kullanılırdı; ama onlara kızamazsın, kullanmak zorundaydılar. Çok barbarca bir yöntemdi. Doğan her çocuk yedi kez buz gibi suya daldırılıp çıkarılırdı. On çocuktan dokuzu soğuk suda ölürdü. Çocuk doğar doğmaz, ilk iş onu buz gibi suya daldırmaktı! Çocuk yedinci sefere kadar morarmış oluyordu; suya cesetten başka bir şey daldırmıyorsun. Fakat bu kesinlikle gerekliydi; çünkü Tibet Himalayalar’ın tepesinde, dünyanın en yüksek yeridir. Yaşam çok zordur, çok güçlü insanlar gerektirir ve soğuk öldürücüdür. Bununla baş edemeyecek bir çocuğun ölmesi daha iyidir. Bunu şefkatten yapıyorlardı, zalimliklerinden değil. Hayatı boyunca ıstırap çekmektense, ölmesi daha iyi. İşlevini yerine getiremeyecek, çalışamayacak. Ve toprağın bu soğuğa dayanabilecek ve buna rağmen çalışıp üretebilecek insanlara ihtiyacı var. Bu eski tip bir genetik mühendislikti.

Seçim yapıyorlardı, bunu nasıl yapacaklarına dair fikir sahibi olmamalarına rağmen. Ancak bir şekilde en sağlıklı insanları seçmeyi beceriyorlardı; dolayısıyla sonuçta Tibetliler en uzun yaşayanlar oldu, çünkü ortada bir yerde ölecek bütün insanlar daha dünyaya ilk girişlerinde ortadan kaldırılmıştı. Açılmadan iade edilmişlerdi! Ve geriye kalan insanlar gerçekten sağlıklıydı, azimliydi. Uzun ve çok sağlıklı bir hayat sürdüler, çünkü güçsüzleri en baştan elediler. Bu yaptıkları merhametin parçasıydı. Hayatı boyunca her tür hastalık, rahatsızlık ve zayıflıktan çekecek bir insanın yaşamasına neden imkân verilsin? Hayatın hiçbir türlü tadını çıkaramayacak.

Genetik bilimciler ayrıntılı şekilde bu adamın doktor, mühendis veya bahçıvan olacağını söyleyemez ama birkaç şeyi açık şekilde ve birkaç şeyi de olasılık olarak söyleyebilir. Sağlığı ve çocuğun yakalanabileceği belli hastalıkları kesin olarak söyleyebileceklerinden, önlemler alınabilir ve çocuk o hastalıklara katlanmaktan kurtarılabilir. Çocuğun yaşayacağı muhtemel süreyi kesin olarak söyleyebilirler ve yaşam süresini uzatmak için önlemler alınabilir. Olasılıklar kısmındaysa, bu çocuğun müzisyen olma olasılığı, potansiyeli taşıdığını söyleyebilirler. Bu çocuğun doktor olamayacağı anlamına gelmez; bu sadece eğer ona doğru fırsatlar verilirse çocuğun doktor yerine müzisyen olacak ve eğer müzisyen olmaz da doktor olursa, gerçek anlamda doyumu asla bulamayacak demektir. En içteki varlığı bir şeyden mahrum kalacaktır.Dolayısıyla eğer genetik bilimci bunların olasılıklar olduğunu söyleyebiliyorsa, o zaman toplum, ebeveynler, komün çocuğa belli fırsatlar sağlayabilir. Şu anda çocuğun potansiyelinin ne olduğunu bilmiyoruz. Karar vermek zorundayız; ebeveynler çocuğu nereye gönderecekleri konusunda ikilem içindedir: mühendislik okuluna mı, tıp okuluna mı? Marangoz atölyesine mi yoksa araba tamirhanesine mi? Nereye gönderilecek ve nasıl karar verilecek? Onların kararları maddi kaygılardan kaynaklanır. Onlar için karar vermenin tek yolu budur; çocuğun hangi yoldan maddi olarak başarı kazanacağı, rahat ve ayrıcalıklı olacağı. Çocuğun potansiyeli bu olmayabilir ama ebeveynlerin hiçbir fikri yoktur.

Genetik bilimciler sana basitçe olasılıkları verebilir. Bunların kesinlik olduğunu, ne yaparsan yap çocuğun müzisyen olacağını söylemiyorlar. Bunu söylemiyorlar, çünkü doğa yetiştirmeyle değiştirilebilir. Eğer çocuğun müzisyen olmak için önündeki bütün olasılıkları kapatır, onu doktor olmaya zorlarsan, doktor olacaktır; ama hayatı boyunca istemeden, hiçbir keyif almadan doktorluk yapacaktır.

Yetiştirme önemli ama olasılıkların ne olduğunu tam manasıyla bilirsek, doğru yetiştirme yoluyla çocuğa yardım edebiliriz. O zaman doğa ve yetiştirme birlikte uyum içinde çalışabilir; daha iyi, daha kendinden hoşnut, daha keyifli ve etrafında daha güzel bir dünya yaratan bir insan meydana getirebilir.

Tek bir noktada haklısın: Genetik aydınlanma hariç her şeyle ilgili potansiyeli açıklamaya muktedirdir, çünkü aydınlanma biyolojik bir programın parçası değildir. Biyolojinin ötesinde bir şeydir. Dolayısıyla, genetik bilimde bu kişinin aydınlanacağını söylemenin yolu yoktur. En fazla bu insanın ruhaniyete, mistisizme, bilinmeyene daha meyilli olacağını söyleyebilirler. Bu eğilimler biliniyorsa, o çocuğa uygun yetiştirmeyi sağlayabiliriz ve dünyada daha önce mümkün olduğundan daha çok aydınlanmış insan olur.

Soruyu soranın korkusu, genetiğin totaliter hükümetlerin eline düşmesi, mevcut duruma boyun eğecek, baş kaldırmayacak, asla isyankâr olmayacak, daima hiçbir direnç göstermeden köleliğe hazır olacak çocuklar seçmeye başlamaları.

Bu korku var ama bu korku ele alınabilir. Güç neden totaliter hükümetlere verilsin? Ben toplum için tam bir program öneriyorum. Benim ilk düşüncem, ulusların ortadan kalkmasının gerekliliğidir. Yalnızca işlevsel bir dünya hükümetinin olması gerekir. Bu hükümetin devrimden korkmasına gerek yok, çünkü insanların hizmetinde olacak ve dünya hükümetinin görevlileri yalnızca bir Rotary Kulübü olacak; her yıl değişecek. Kimse bir yıldan uzun yetki kullanmayacak ve o bir yıllık hizmetten sonra, kimsenin bir daha hükümette güç sahibi olmasına imkân verilmeyecek. Sadece bir kez, bir yıl boyunca. Ne yapabilir? Ve gücü totaliter değildir. Onu seçen insanlar, onu her an geri çekme hakkına sahiptir. Onu seçen seçmenlerin yalnızca yüzde elli biri hükümete azledilmesini istediklerine dair bir dilekçe verir -çünkü insanların çıkarına ters davranıyordur- ve o kişi bütün gücünü kaybeder. Ona hiçbir baskı olmadan beş yıl boyunca güç verilmez. Yıl sonunda zaten makamını kaybedeceğinden ve bir daha asla yetki sahibi olmayacağından hatırlanmasını sağlayacak bir şey yapmak için bu süreden azami faydalanacaktır. Ve herhangi bir zarar vermeye çalışırsa, onu geri çekme ihtimalimiz var. Bir dilekçe imzalamak ve bu kişiyi dışarıda bırakmak için seçmenlerin sadece yüzde elli biri gereklidir.

Benim planım bütün toplum için bütündür, parçalar halinde değil. Büyük şehirler yavaş yavaş ortadan kalkmalı; onların yerini küçük komünler almalı. Aileler ortadan kalkmalı ki bir aileye bağlılık, bir ulusa bağlılık olmasın. Çocuklar komün tarafından büyütülsün, ebeveynler değil. Ve kaç çocuğa ihtiyaç olduğuna komün tarafından karar verilmesi gerekir, çünkü insanların yaşam süresi uzadıkça daha az çocuğa ihtiyaç duyacağız. Yaşlılar daha uzun kalacaksa, o zaman yeni misafirler için yerimiz yok.

Geçmişte yapabildiğin kadar çok çocuk yapmak mümkündü. Bir kadın neredeyse hep hamileydi, artık hamile kalamayacağı güne kadar. Fabrika gibi üretiyordu, çünkü insanların yaşam süresi çok kısaydı. Beş bin yıl önce kimse kırk yıldan uzun yaşamıyordu. Bir insan öldüğünde, kırk yaşından büyük olmuyordu ve bu ortalama değil, en büyük yaş olabilir. İnsanlar otuz beş veya kırk yaşında öldüğünde, haliyle yeni insanların gelip onların yerine geçmesi için bol alan vardı.

Ancak genetik bilimciler aynı zamanda herkesin doğası gereği en az üç yüz yıl yaşamaya ve genç kalmaya muktedir olduğunu söylüyor. İhtiyarlık ortadan kalkabilir. Ve bu büyük bir devrim olacaktır, çünkü eğer bir Albert Einstein üç yüz yıl çalışmaya devam edebilirse, eğer bir Buddha üç yüz yıl boyunca vaaz vermeyi sürdürebilirse; eğer bütün büyük şairler ve mistikler ve bilimciler ve ressamlar çalışmaya, yöntemlerini güzelleştirmeye, dillerini güzelleştirmeye, şiirlerini güzelleştirmeye, tekniklerini, teknolojilerini güzelleştirmeye devam edebilirse, dünya muazzam zengin olur.

Şu andaki haliyle büyük ziyanlıktır. Bir insan gerçekten rüştünü ispatladığında, ölüm kapısını çalmaya başlıyor. Bu tuhaf; hiçbir şey bilmeyen yeni insanlar geliyor. Şimdi onları büyüt, onları eğit, onları yetiştir ve gerçekten olgunlaştıklarında emekliye ayır. Gerçekten bir şey yapabilir hale geldiklerinde, emeklilik zamanı geliyor. Ve emeklilikten sonra kimse on-on beş yıldan fazla yaşamıyor, çünkü emeklilikten sonra kişi kesinlikle işe yaramaz hale geliyor ve çocuklarına, topluma yük gibi hissetmeye başlıyor. Bütün saygınlığını, itibarını, gücünü kaybediyor. Dışlanıyor, ölmeye isteksiz davetsiz bir misafir haline geliyor.

Geçmişte asla kuşak farkı bulunmadığını fark etmemiş olabilirsin. Kuşak farkı sırf insanlar daha uzun yaşadığı için ortaya çıkan yeni bir olgudur. Şimdi doksan yaşında bir baba hâlâ hayatta ve diğer üç kuşak ortaya çıktı. Oğlu yetmiş yaşında, torunu elli yaşında, torununun oğlu otuz yaşında. Şimdi ara o kadar büyük ki oğlunun torunu hiçbir şekilde yakınlık hissetmiyor: Bu yaşlı adam kim ve neden etrafta dolanıyor? - gereksiz bir dert ve hep öfkeli, hep sinirli. Burada amaç ne? Geçmişte, insanlar dört veya beş kuşağı bir arada asla görmezdi; bu nedenle kuşak farkı yoktu. Büyük büyükbabamın adını bile bilmiyorum. Babama sordum. “Ben de bilmiyorum. Benim bildiklerim, senin de bildiğin isimler. Bundan fazla hiçbir şey bilmiyorum” dedi.

Tesadüf eseri yaşamaya devam edersek, durum daha da kötüleşecek. Toplum yeni bir formül, tamamen yeni bir program bulsa iyi eder. Eski programlar başarısız oldu. Komün, dünyanın yeni birimidir. Artık aile yok, ulus yok; komünler ve uluslararası insanlık.

Komün ihtiyacın yaratılmasında belirleyici olacak, çünkü şu anda doktora ihtiyacın var ama doktor yok. Mühendisler işsiz, çünkü çok fazla mühendis var; ya da mühendise ihtiyacın var ve mühendis yok. Yaşam planlaması yok; sadece zikzak çiziyor, rasgele. Bu nedenle bu kadar işsiz insan var; aksi takdirde gerek yok, tek bir insan bile işsiz olmamalı. İş verebileceğinden fazla insan üretmemelisin.

Makineler insan işini insandan daha verimli bir şekilde, daha yüksek maaş istemeden, greve gitmeden, vardiya değiştirmeden yirmi dört saat üretim yapabiliyorlar; tek bir makine binlerce insanın yerine çalışabilir- yapabilir duruma geldikçe, giderek daha çok insan işsiz kalıyor.

İhtiyaç kadar insana sahip olmak için plan yapmak daha iyidir. Ve neden en iyisi olmasın? Neden yeryüzünü kuşatan bu kalabalığı azaltmayalım? Bu kalabalık en tehlikeli şey, çünkü açıkgöz politikacıların ekmeğine yağ sürüyor.

Kalabalığın kendi başına aklı yoktur, kendi başına zekâsı yoktur. Büyük zekâya, bireyselliğe sahip bireyler yaratabiliriz ve her kuşak gidenden daha iyi bir kuşak olacaktır. O zaman evrim büyük bir hızla ilerleyecektir; aksi takdirde saplanırız. Binlerce yıldır saplanıp kaldık, sadece nesneler gelişimini sürdürüyor: daha iyi arabalar, daha iyi uçaklar, daha iyi bombalar ama daha iyi insanlar yok.

İnsanın sıkışıp kalması ama başka her şeyin büyümeye devam etmesi tehlikeli bir durumdur. İnsan kendi ilerlemesinin, kendi teknolojisinin, kendi biliminin altında kalacak. İnsan da büyümeli; insan daima önde olmalı.

Soruyu soranın endişesini anlıyorum ama ben buna katılmıyorum. Ben daima en karanlık gecede ışık görürüm. Gece ne kadar karanlık olursa olsun, her zaman şafağın çok yakın olması ihtimali vardır. Her türlü bilimsel ilerlemeden yanayım ama ilerleme yaratıcı insanların elinde olmalıdır, ilerlemenin savaş çığırtkanlarının elinde olmaması gerekir. Savaş şimdi durdurulabilir ve savaş çığırtkanları ortadan kaybolabilir. İnsanlık tarihinde bu ilk kez mümkün. Dolayısıyla totaliter insanlardan korkma.

Erkek ve kadınların bütün programını değiştirmedikçe, yeni bir dünyaya sahip olamayacağız. Bütün korkuları bırakmak zorundayız. Ve tekrarlıyorum, asla korkuyla hareket etme. Korkuyla yapılan her eylem bizi geriye götürecektir.

Bilinçli, dikkatli hareket et. Yaptığın şeyin istismar edilmemesi için her önleyici tedbiri kullan ama arkaya bakma. Yaşam ileride ve gelecektedir. Bu nokta yüzünden Hindistan’daki Gandhicilere kızdım; bu yüzden olmasaydı benim takipçim olacaklardı. Baştaki partinin başkanı, bakanlar ve başbakanlar bile, hepsi meditasyon kamplarıma katılırdı. Fakat Mahatma Gandhi’nin aleyhinde şeyler söylemeye başladığım gün, korktular. Kimse bana cevap vermedi ama korktular: “Mahatma Gandhi aleyhinde hiçbir şey söylememelisin.”

“Onun aleyhinde bir şey söylemiyorum ama onun öne sürdüğü şey geri adımdır; insanı ilk çağlara geri götürmek, onu daha barbar yapmaktır. İnsan zaten barbar” dedim.

Fakat korkuyla hareket eden insanlar belki bütün bilimsel ilerlemenin durdurulmasının ve bütün bilimsel teknolojinin okyanusa atılmasının ve insanın gazyağının bile olmadığı, giysilerin olmadığı zamana -kendi giysilerini eğirmek zorun-daydın- geri dönmesinin iyi olduğunu düşünür.

Günde sekiz saat kendi giysilerin için iplik eğirseydin, bir yıl içinde kendine giysi, yatak yapabilirdin ama ne yiyeceksin? Bir gün hasta olursan, ilacı nereden bulacaksın? Çocuklarını neyle besleyeceksin ve yaşlı babanı, anneni ve karını nasıl doyuracaksın? Çocuklar nasıl eğitim görecek; onların masraflarını ve harçlıklarını kim ödeyecek? Bir adamın sekiz saat boyunca sadece kendi giysilerini yapmakla ilgilenmesi gerekiyor.

Böyle bir toplum çok yoksul olur... eğitim yok. Ancak Gandhi eğitime karşı, çünkü eğitim kötüye kullanılıyor. Onun felsefesi tamamen korkuya dayanır: kötüye kullanılabilen herhangi bir şeyden. Saçmalıktan bahsediyorsun, her şey kötüye kullanılabilir. Sen sadece paranoya içinde yaşıyorsan, o zaman her şeyden feragat etmek gerekir. Hapishanelerinde bir sürü suçlu var. Amerika’da o kadar çok hapishane ve o kadar çok suçlu var ki yargıçlar hükümete “Daha fazla hapishane yapmazsanız, mahkemeleri kapatın, kimseyi hapse gönderemiyoruz, yer yok. Birini hapse gönderdiğimizde, başka birini bırakmak zorundayız. Halbuki iki-üç yıl daha hapiste kalması gerekiyor. Sadece yeni suçluya yer açmak için onu bırakmak zorundayız” diyor.

Bütün dünya hapishane dolu ve bu insanlar yalnızca yanlış genetik programa sahip. Kör bir biyolojik gücün kurbanları onlar. Bu rastlantısal insanlığı devam ettirmek istiyor musun? İyi planlanmış olmasını istemez misin, zekice, bilinçli bir şekilde? Korkunu anlıyorum ama bu önlenebilir. Önlenmesi gerekir. Fakat ilerleme bırakılamaz.

Her yönüyle gerçek bir Süpermen olan, büyük şairlerin ve büyük mistiklerin hayalleri dışında asla var olmamış bir insan yaratabiliriz. Süpermen’in gerçeğe dönüştürülmesi gerekir. Genetik bilim ve mühendisliğin büyük yardımı olabilir.

Küçük Eddy matematik ödevini yapıyordu. “Üç artı bir, orospu çocuğu (the son of a bitch), dört eder” diyordu. “Üç artı iki, orospu çocuğu, beş eder. Üç artı üç, orospu çocuğu, altı eder.” Böyle devam etti.

Eddy’nin annesi onu duyduğunda dehşete kapıldı. Ertesi gün öğretmeninin ne tür matematik öğrettiğini görmeye gitti.

“Eddy’nin bu lisanı nereden kaptığını hiç anlamadım” dedi öğretmen. “Ben çocuklara sadece şunu söylemeyi öğretiyorum: üç artı bir, toplamı (the sum of which) dört eder; üç artı iki, toplamı beş eder.”

Sadece küçük Eddy değil, dünyanın en eski sakinleri bile her şey konusunda büyük bir yanlış anlama içinde yaşıyor.

Tehlikelere rağmen, bu durumu değiştirmek için adım atmak zorundayız. İnsanın zekâsı kesinlikle genetik mirasına bağlıdır. İstediğimiz kadar Albert Einstein’a sahip olabiliriz, istediğimiz kadar Rabindranath Tagore’a sahip olabiliriz, istediğimiz kadar Nijinsky’ye sahip olabiliriz. Dünya bu kadar güzel bir yer olabilir. Ancak kesinlikle riskler var ve tehlikeler var ve ben senden daha fazla onların farkındayım. Fakat yine de, bütün riskleri almak istiyorum, çünkü insanın kaybedecek hiçbir şeyi yok; insanın hiçbir şeyi yok, o zaman bu kadar korkmaya ne gerek var? Kazanmak için her şeye sahip ve kaybedecek hiçbir şeyi yok.

Risk alınabilir; evet bilinçle, farkındalıkla. Bu nedenle sürekli nasıl daha farkında, nasıl daha bilinçli olunacağını öğretiyorum, çünkü insanlığın belli bir kısmını uyanık ve bilinçli hale getirdiğimizde yapılması gereken çok şey var. Bu insanlar gardiyanlarımız, teknolojinin kötü amaçlarla kullanılmasına karşı koruyucularımız olacak.

Her türlü önleyici tedbiri alabiliriz ama geriye dönemeyiz.

Çocukken hep içimde isyankâr bir ruha sahip olduğumu hissederdim ama bunu dışarı vurmama izin verilmezdi ve çok geçmeden bu yanım kaybolmaya başladı. Şimdi, hepimizin içimizde dünyaya gerçek dönüşümü getirebilecek bir güç taşıdığımızı hissetmeye başlıyorum. Ve bu o zaman sahip olduğum isyankâr ruha çok benziyor. Bu konuda bir şey söyler misin lütfen?

Herkes masum, huzurlu, sevgi dolu doğar. dünyadaki dişe diş rekabete dair hiçbir şey bilmeden, onu karşılamak üzere hazırlanan nükleer silahlar hakkında hiçbir şey bilmeden, yüzyıllardır insanlığa eziyet eden kirli politika hakkında hiçbir şey bilmeden. Ancak çocuğun huzuru, sevgisi, güveni asi bir güce dönüşmeden, onun içindeki güzel her şeyi yok etmeye ve yerine kendi içimizdeki çirkin her şeyi koymaya başlarız. Ebeveynlerimiz bize bunu yaptı, biz de aynısını sergiliyoruz.

Kuşaklar boyunca aynı hastalık bir elden diğerine aktarılıp duruyor. Dünyanın bütün iyi niyetleriyle ebeveynler, öğretmenler, liderler, rahipler hep birlikte rekabet, kıyas, ihtiras fikirlerini dayatıyor; her çocuğu hayatta karşı karşıya kalacağı zorlu mücadeleye -başka bir deyişle şiddete, saldırganlığa-hazırlıyor. Saldırgan olmadığın takdirde geride kalacağını biliyorlar. Kendini kanıtlamak ve bunu zor kullanarak yapmak zorundasın. Bu bir ölüm kalım meselesiymiş gibi rekabet etmek zorundasın. Bunların hepsi eğitim sistemimizin esas yapısıdır.

Sınıfta hep birinci olurdum; çalışkan olduğumdan veya derslere düzenli girdiğimden değil. Sadece öğrencilere verdikleri derslerin iki aylık süreye bile değmediğini, oysa bütün yılımızı boşa harcadığımızı fark etmiştim. Bu yüzden dönem sonunda sadece iki ay bütün dikkatimi veriyor, geri kalan zamanda okul dışında her şeyin tadını çıkarıyordum. Öğretmenler şaşkındı! Sonuçlar açıklandıktan sonra eve gelip babama birinci olduğumu söylediğimde, hep “Demek bütün sınıf aptal” derdi.

“Bu tuhaf. Başkaları birinci olduğunda ebeveynleri sevinir. Ama sen, görünüşe bakılırsa, aptallarla birlikte ders gördüğüm için üzülüyorsun. Bu yüzden birinci olduğumu, yoksa benim için hiç umut olmadığını düşünüyorsun” derdim.

“İyi iş başardın, ödüllendirilmelisin” deyip beni asla cesaretlendirmedi. Beni asla ödüllendirmedi; tepkisi sadece sürekli “Tuhaf bir şekilde hep aptallarla dolu bir sınıf bulabiliyorsun, doğal olarak da birinci geliyorsun” olurdu.Fakat bu enderdir. Ebeveynler her türlü teşviki verir: “Birinci olursan ödüllendirilirsin. Birinci ol; bu ebeveynleri, aileyi onurlandırır.” Herkes sana bedeli ne olursa olsun başkalarından ileride olmayı öğretiyor. Er ya da geç çocuklar galeyana geliyor ve daha hızlı koşmaya başlıyorlar. Öne geçmek için başkasını incitmeleri gerekse bile, bunu da yapıyorlar. Şiddet rekabetçi bir toplumun parçası olmanın gereğidir.

Rekabetçi bir toplumda hiç arkadaşın yoktur. Herkes dostça görünür ama herkes düşmanındır, çünkü herkes aynı merdiveni tırmanmak için mücadele ediyor. Herkes düşmanındır, çünkü biri başarılı olabilir ve seni başarısızlığa mecbur edebilir. Ve insanlar çok geçmeden birbirinin ayağını kaydırma, haksız yöntemler kullanma sanatını öğrenmeye başlıyor, çünkü o haksız yöntemler sana kestirme yol sağlıyor.

Ben üniversitede öğretmenken, bir öğrenci vardı... sınav günlerinde çocuk öyle bir halde oluyordu ki hiçbir öğretmen salonda çocuğa verilen yerde durmaya istekli değildi. Çocuk adeta tehlikeli hale geliyordu; her an birini öldürebilirdi. Yaptığı şey şuydu: Sınav salonuna bıçakla geliyordu ve herkes görsün, profesörler yaklaşmasın diye bıçağı masanın üzerine bırakıyordu. Yanında sınav için notlar getiriyordu ve hep birinci oluyordu. Bu öğrencinin bulunduğu sınav salonunda hiçbir profesör gözlemci olmak istemiyordu. Rektör yardımcısı benden gözlemci olmamı istedi.

“Problem yok” dedim.

“Ama kimse istemiyor.” dedi.

“Anlamıyorlar” dedim.

Sih bir arkadaşımdan ricada bulundum. “Bana kripan\nı verir misin?” dedim. Kripan başka kılıçlardan çok daha tehlikeli, büyük, özel bir kılıçtır. Tek vuruşta bir kafayı uçurur.

“Kılıçla ne yapacaksın?” diye sordu arkadaşım.

“Bu öğrenciye Sih olmayı öğreteceğim” dedim.

“Bu iyi. Vah guruji ki fatah. Vah guruji ka khalsa” dedi. Bu bir Sih mantrasıdır, “Usta zafere bu yolla ulaşır. Ustanın takipçileri zafere bu yolla ulaşır” demektir.

Bana kripan\nı verdi ve sınav salonuna gittim. Çocuk sırasının üzerinde küçük bıçağıyla oturuyordu. Sırasına yaklaştım ve tam onun bıçağının yanına kripan\mı sapladım. Bana baktı ve ben “Yanında getirdiğin notların hepsini at. Gözünü kripan’ımdan ayırma” dedim. Ve bıçağını aldım.

“Ne yapıyorsun?” dedi.

“Tek kelime daha edersen, bir vuruşta kafanı uçururum” dedim.

“Aklını kaçırmış gibisin. Yanlış bir şey yapmadım ama sen beni öldürmeye hazırsın!” dedi.

“Bu bir yanlış-doğru meselesi değil” dedim. “Bu iş kimin bıçağının daha büyük olduğuna bakar. Benimki seninkinden büyük! Bu sınav salonunda seni dışarı atmak için gerekli her güce sahibim.” Onun bıçağını salonun penceresinden dışarı attım.

“Yanında getirdiğin notların hepsini atmazsan, aynı pencereden kafan da gidecek” dedim. Bana bütün kâğıtlarını verdi ve onları da pencereden attım.

Rektör yardımcısı odasının penceresinden izliyordu. “Neler oluyor? Sınav salonunun penceresinden bir şeyler yağıyor. Önce bıçak geldi, sonra birkaç defter.” Koşarak geldi: “Sorun var sanırım.”

“Endişelenme” dedim. “Bir şey daha. eğer bu çocuk adam gibi davranmazsa, pencereden bir şeyin daha atıldığını göreceksin.”

“Ne?” dedi.

“Kafası!” dedim.

Beni odadan çıkardı ve “Burada gözlemci olmanı istediğim için üzgünüm. Unut gitsin, böyle bir şey yapamazsın!” dedi.

“Bu aptala bir ders vermenin başka yolu yok” dedim. “Gönderdiğin bütün profesörler bıçağından çok korktuğu için, kimse gelmeye istekli değil. Ne yapabilir? En fazla seni öldürebilir, bu yüzden daha büyük bir bıçak getirdim.”

Ancak toplumun herkesin er ya da geç öğrenmesini sağladığı şey budur: Daha saldırgan olmak zorundasın, yoksa başarısız olursun. İtip kakarak ilerlemek zorundasın, çünkü herkes aynı emele ulaşmaya çalışıyor.

Rektör yardımcısı bana “Serbestsin. Senden bir daha asla imtihan sorumlusu olman istenmeyecek” dedi.

“Bu gerçekten harika!” dedim. “İstediğim buydu. Gerek yok, çünkü kimsenin canına okumak istemiyorum. Hayat hepsinin canına okuyacak, neden hayatlarına daha fazla sıkıntı ekleyeyim. Ancak kimsenin benim canıma okumasına da izin veremem. Beni bu görevden sonsuza kadar kurtarman çok iyi.”

Bütün toplum şiddete eğilimli ve hırslı olmak istiyorsan daha fazla şiddete meraklı olmak zorundasın.

Hırslı olmayan, rekabetçi olmayan, asi olmak için güç istemeyen insanlara ihtiyacımız var. Her çocuk böyle bir asi olabilir; tek ihtiyacı masumiyetinin dağıtılmamasıdır.

İçinde bir asi olduğunu hissetmen doğru. Herkes bir asiye sahiptir ama toplum çok güçlüdür. Seni korkak yapar, açıkgöz yapar. Sahici benliğin olmana yardım etmez. Kimsenin sahici benliği olmasına izin vermez, çünkü o zaman her yerde asiler olacaktır.

Ancak asi olmadan önce birkaç koşulu yerine getirmek zorunda olduğunu unutma. Ben eski moda asiler istemiyorum. Benim asi anlayışım tamamen yeni bir fikir, yeni bir kavrayış. Yeterince merhametin, yeterince sevgin olmadıkça yürek suskunlukları, sana daha fazla ışık, daha fazla farkındalık getiren derin içsel meditasyonlar- koşullarımı yerine getirmedin demektir. Ancak bu koşullarda asi olmanı isterim. O zaman yanlış bir şey yapamazsın. O zaman yaptığın her şey doğrudur.

Sevgiyle, her şey doğrudur. Sevgi her şeyi doğruya dönüştüren sihirdir.

Ben aydınlanmış asiler istiyorum. Bu mümkün, çünkü aydınlanma mümkün oldu ve asiler oldu. Tek ihtiyacımız olan ikisini bir araya getiren bir sentezdir. İsyankârlık ve aydınlanma, bir Lenin’in isyankârlığına sahip bir Buddha; en güzel hadise olacaktır.

Japonya’dan bir arkadaş bana bir Budhha heykeli gönderdi. Nadir bir heykeldi, böyle bir şey hiç görmemiştim. Heykelin bir elinde alevi olan toprak bir lamba vardı. Toprak lambanın içine yağ koyuyordun, alev yanmaya başlıyordu. “Bu bir koşul” dedi arkadaşım, “bana da aynı koşulla verildi. Alevin yirmi dört saat durmadan yanması gerekiyor.” Heykelin diğer elinde bir kılıç vardı. Bu ancak Japonya’da mümkündür, çünkü Japonya silahşorluğu ve okçuluğu meditasyona yönelik sanatlara dönüştürmüştür. Meditasyon temeldir.

Hindistan’da Buddha’yı kılıçla düşünemeyiz. Ancak heykelin güzelliği yüzünün yarısının çok huzurlu -küçük alevin ışığının düştüğü taraf, çok sakin ve sessiz, mutlak dinginlik içinde-, diğer yarısının da ancak büyük bir savaşçıda bulunabilecek bir kılıç gibi keskin olmasıydı. Bu heykeli yapan sanatçı muazzam bir iş çıkarmıştı. Aynı yüzde büyük bir sentezi göstermişti: huzurun ellerinde bir kılıç.

Benim isyan anlayışım budur. İnsanlığa duyduğun sevgiden kaynaklanması gerekir; geçmişe öfkeden değil geleceğe duyulan yaratıcı merhametten. Sadece eskiyi yok etmen gerekmiyor. Senin idealin, senin amacın yeniyi yaratmak. Yeni, eskiyi yıkmadan yaratılamayacağı için onu yıkıyorsun ama bunun içinde öfke yok. Bu basit bir süreç. Eski bir binayı yıkıyorsun; öfke yok. Zemini temizliyor ve onun yerine yeni bir bina inşa ediyorsun.

Her ikisini de yapmak zorundasın: huzuru, sessizliği, ışığı, içsel varlığının niteliklerini taşımak ve bütün adaletsizliğe, insanlık dışı her şeye baş kaldırmak. Ancak yaratıcı bir amaç için; herkese eşit fırsat, herkese özgürlük, şiddet içermeyen eğitim, sadece bilgilendirici değil aynı zamanda dönüştürücü bir eğitim verebilecek -daha birey olmanı ve içindeki iyinin çiçek açmasını sağlayacak bir eğitim- sahici bir insan toplumunun hayalini gerçekleştirmek için.

Burada hepsi böyle hayaller kuran insanlarla birlikte oturuyorsun. Dış dünyadaki insanlar da bir zamanlar, küçük çocukken -aynı özellikler, dayatıldı, bastırıldı- bu hayalleri kurdu. Onların kısıtlamaları kaldırılabilir.

Benim insanlarım, ateşini hazır olan herkesle paylaşmak için dünyayı dolaşan yanan fenerler olmak zorunda. Şaşıracaksın; güzel bir geleceği asla hayal etmemiş ve masumiyeti hiç yaşamamış, huzurlu bir şeyi, sevgi dolu bir şeyi, güzel bir şeyi hiç tatmamış kimse yoktur. Fakat bunların hepsi çirkin bir toplum tarafından yok edildi, çarpıtıldı, kirletildi ve zehirlendi.

Bir tek güç eski halini korumuş. Şimdi de o güç, o eskiden kalmışlık, en büyük zayıflık olduğunu kanıtlayacak. Sadece biraz çaba gerekiyor. Toplum zaten ölü. Mezarını kendi elleriyle hazırladı ve mezarın tam kenarında duruyor. Sadece itmen yeter; birden eski ve çürümüş her şeyi mezarında yatarken bulacaksın.

Başlangıç çizgisinden başlamak zorundayız. Yine Adem ve Havva, yine Cennet Bahçesi... yine en başından.

2-Şimdi ya da Asla

Felaket zamanları gerçekliği olduğu gibi fark etmeni sağlar. Yaşam her zaman kırılgandır; herkes daima tehlike içindedir. Sadece normal zamanlarda ölü gibi uyuduğun için bunu görmezsin. Rüya görmeye, gelecek günler için, gelecek için güzel şeyler hayal etmeye devam edersin. Fakat tehlikenin yakın olduğu anlarda, birden gelecek olmayabileceğini, sahip olduğun tek anın bu olduğunu fark edersin.

Bu nedenle, felaket zamanları son derece açıklayıcıdır; dünyaya yeni hiçbir şey getirmez; sadece dünyayı olduğu gibi fark etmeni sağlar. Seni uyandırır. Bunu anlamazsan, aklını kaybedebilirsin; eğer anlarsan, uyanabilirsin.

İnsanın kendinde temizlemesi gereken şeyleri düşündüğümde, karmaşık görünüyor. İnsanın vazgeçmekte en çok zorlanacağı şeyin, ister dünyevi olsun ister ruhani, sözde gücü olduğunu düşünüyorum. Bana göre, böyle insanlar güçlerinden vazgeçtiklerini görmektense, dünyanın havaya uçtuğunu görmeyi tercih ederler. Bu doğru mu?

Bu doğru. İnsanlar o kadar bilinçsiz ki bunun anlamı bütün dünyayı havaya uçurmak olsa bile güçlerini, saygınlıklarını korumak için her şeyi yapabilirler. Egolarını korumak için her şeyi tehlikeye atabilirler. Ve bunlar güçlü pozisyonlara doğal olarak ulaşmış insanlardır, çünkü sadece güç arayan kişilerdir.

Yaratıcı, zeki bir insan güç peşinde koşmaz. Zeki insan başkaları üzerinde hâkimiyet kurmakla ilgilenmez. Onun ilgilendiği konu, kendini bilmektir. Dolayısıyla en yüksek zekâ özelliğine sahip insanlar mistisizme yönelir, en vasat olanlar güç peşinde koşar. O güç dünyevi, politik olabilir; para olabilir, milyonlarca insan üzerinde ruhsal hâkimiyet kurmak olabilir ama asıl dürtü daha daha çok insana hükmetmektir.

Bu dürtü kendini bilmemekten ve kendini bilmediğini bilmek istememekten doğar. Varlığının tam merkezinde hüküm süren cehaletin farkına varmaktan çok korkuyorsun. Bu karanlıktan bu yöntemlerle kaçıyorsun: para hırsı, güç hırsı, saygınlık hırsı, rütbe hırsı. Ve kendi içinde karanlık olan bir insan, yıkıcı her şeyi yapabilir.

Yaratıcılığın böyle bir insandan çıkması imkânsızdır; çünkü yaratıcılık bilinçli, biraz uyanık olmandan doğar. Işık, sevgi ve yaratıcılık kimseye hükmetmekle ilgilenmez. Ne için? Başkası, başkasıdır; ne sen kimseye hükmetmek istersin ne de başkası sana hükmetsin istersin. Özgürlük, sadece birazcık uyanık olmanın lezzetidir.

Fakat bu insanlar tamamen uykuda. Uykularında ne yaptıklarını bilmeden atom bombaları, nükleer silahlar yapıyorlar. Onları yalnızca bir şey ayakta tutuyor ve o da daha fazla güce kavuşma düşüncesi. Ve yollarına çıkan herkesin yok edilmesi gerekiyor. Başka bir şey bilmiyorlar. Bunlar insana evrimleş-memiş barbarlar. Evet, bütün dünyayı yok edebilirler; bunu yapmaya çoktan hazırlar.

Ve bu koca dünyada benimle el ele verecek kimsenin olmamasına şaşırıyorum, çünkü insanlar güçlü olanlardan korkuyor, onlar tarafından yok edilebilirler. Kişi ancak yok edilemeyeceğini bildiği zaman korkusuzdur; onu öldürebilirsin ama varlığını yok edemezsin. Ancak böyle insanlar yeryüzünden yavaş yavaş kayboldu. Onları desteklemedik. Onları öldürüyoruz ve sonra da onlara tapıyoruz.

Öldürdüğümüz bütün insanların -örneğin İsa, Sokrates, Hallac-ı Mansur, Sarmad-, öldürüldükten sonra büyük saygınlık kazanmasının nedeninin de anlaşılması gerekiyor. Hayattayken herkes tarafından suçlandılar; yalnız iktidarda olanlar tarafından değil, iktidarda olmayanlar tarafından bile. İktidarda olmayanlar onları güçlülere “Sizin yanınızdayız” demek için suçladı. Ve güçlü de bu insanları bir vizyon getirdikleri için suçladı; eğer bu vizyon başarılı olursa dünyada hâkimiyet olmayacak. O zaman sadece her biri benzersiz, kendi tarzında çiçek açan insanlar olacak.

Ancak öldüklerinde, bu insanların hepsine tapıldı. Bu suçluluktan kaynaklanıyor. İnsanlar önce onları öldürüyor; öldürenler güçlüler. Ve güçlüyü destekleyenler -istemeden ama son derece bağnazca, çünkü herkese “Biz onlara sizden daha çok karşıyız, biz sizden daha çok güçlünün yanındayız” demek istiyorlar- güçsüzler, hükmedilenlerdir. Ancak adam öldürüldü mü, çarmıha gerildi mi, zehirlendi mi, suçluluk duymaya başlayanlar bu insanlar... çünkü en başından beri onları öldürmeye gerçekten hazır değillerdi. Adamla hiçbir sorunları yoktu; onların çıkarlarını yok etmiyordu. Sadece güçlüyü desteklediler, çünkü eğer böyle yapmazlarsa, sessiz kalırlarsa, öldürülen insanı desteklediklerinden şüphelenilme-sinden korkuyorlardı.

İsa çarmıha gerilirken müritlerinden biri kalabalığın arasındaydı ve soruldu -çünkü diğerlerinden farklı görünüyordu, aynı yerden değildi, yabancıydı ve kimse onu tanımıyordu-”Sen kimsin? Çarmıha gerilen adamı tanıyor musun?” diye tekrar tekrar soruldu. Ve o “Hayır, onu hiç duymadım. Sadece bu kadar çok insanın bu yöne gittiğini görünce, ne olduğunu görmek için buraya geldim” dedi. İsa’nın takipçisi olduğunu bile açıklayamadı, çünkü sonucun bir çarmıh daha olacağını biliyordu.

Böylece sonuçta, bu insanlar çarmıha gerilirken, istemeden destekleyen insanlar suçluluk duymaya başladı. “Kimseye zararı dokunmamış, masum bir insana ne yaptık? Ve söylediği her şey doğruydu.” İktidardaki insanların herkesi istismar ettiğini anlayabilirler.

Garip bir dünya. Şimdi insanları kral ve kraliçeler olarak tanıyorsun ama eğer atalarını araştırırsan başta hırsız olduklarını bulursun. Krallıklarını nereden kurdular? Pek çok insan öldürmüş, para, toprak biriktirmiş, kendini toprak ağası ilan etmiş büyük hırsızların soyundan geliyorlar ve şimdi asil kan taşıyorlar. Suçlulardan oluşan bir soydan geliyorlar -ve sıradan suçlular değil, büyük suçlular! Ama güç ve paraya sahipler-, haliyle kanları özel.

Sıradan insanlar yavaş yavaş parçalandıklarını, katledildiklerini başından beri biliyordu. Çok çalışıyor, günde tek öğünü bile bir araya getiremiyorlar. Üretiyorlar ama hepsi iktidardaki insanlara gidiyor. Dolayısıyla bu insanları desteklediklerinde, bunu gönülsüz yapıyorlar. Bu isteksizlik, o insan öldüğünde suçluluğa dönüşüyor; bir suça katıldıklarını hissetmeye başlıyorlar. Doğrudan hiçbir şey yapmadılar ama bir açıdan katılımcı oldular; güçlü insanları desteklediklerini gösteriyorlardı.

O suçluluğu yok etmek için tapınma ortaya çıkıyor. Tapınma basit bir biçimde suçun giderilmesi, suçun temizlenmesidir. Bu nedenle Hıristiyanlık gibi dinler bu kadar büyüdü. yoksa İsa bu kadar büyük bir din yaratacak dehaya sahip değildi. Ondan çok daha zeki, ondan daha bilgili yüzlerce rabbi vardı; İsa eğitimsiz bir adamdı. Ancak çarmıh bütün durumu değiştirdi. Onu çarmıha gerdiler, onu bir tanrı yaptılar; çarmıhı destekleyen herkesin tanrısı. Suçluluk duymaya başladılar.

Derinlemesine bakarsan, bunu görebilirsin. İsa, Yahudilerin tapınağının başrahibinin onayıyla, Roma imparatorunun emri doğrultusunda Cudi’de, onun valisi Pontius Pilate tarafından öldürüldü. Şimdi Roma yirmi yüzyıldan beri Hıristiyanlığın kalesi oldu ama ilk başta öldürme emri Roma’dan çıkmıştı. Bütün Roma uygarlığının Hıristiyan bir uygarlığa dönüştüğü bir gün geldi. Şimdi papa küçük bir toprak parçasına sahip ama bu toprak parçası bağımsız bir ülke. Yavaş yavaş küçülüyor; bir zamanlar bütün İtalya’ya sahipti. Devletten daha yüksek yetkiye sahipti.

Ancak yüzyıllar önce, insanlar Hıristiyan oldukları için öldürüldü. İsa ilk öldürülendi, sonra kim Hıristiyanlığa döndüyse aynı şekilde öldürüldü; yüzlerce insan çarmıha gerildi. Ve bütün bu çarmıha germe insanlarda o kadar büyük bir suçluluk yarattı ki bundan büyük bir din doğdu. Ancak böyle bir din yalnızca psikolojik bir kılıf olabilir; gerçek bir din olamaz. Sadece senin suçluluğunu gizliyor. Dindar bir insan ne kadar bağnazsa. bağnazlığıyla ne kadar suçlu hissettiğini, gerisinde sakladığı şeyi ölçebilirsin. Ancak yalnız İsa değil Hıristiyan olan birçok insan yargılanmadan çarmıha gerildiği için Hıristiyanlık dünyanın en büyük dini haline geldi. Kitleler güçlü insanları destekliyordu ama derinlerde incindiklerini hissediyorlardı: “Bu yaşanan insanlık dışı, olmamalıydı.” Fakat yoksullar, güçleri yok; öldürülenlere ölümlerinden sonra tapınmaktan başka bir şey yapamazlar.

Gerçek bir din daima meditasyondur. Sahte bir din daima tapınmadır. Tapınma, elindeki kanı temizlemek için psikolojik bir yöntemdir. Pontius Pilate bile. İsa’nın çarmıha gerilmesini emrettikten sonra ilk yaptığı şey ellerini yıkamaktı, çünkü bu masum insanı öldürmeye istekli değildi. Onunla konuşmuştu,havarileriyle konuşmasını gizlice dinlemişti ve bu insanı bir yönüyle sevmeye başlamıştı: “O masum. Delice şeyler söylüyor ama bunları söyleme şekli güzel. Eğitimsiz ama şairane konuşuyor. Fazla şey bilmiyor ama bildiğini temsil gücü yüksek. Ve kimseye zarar vermiyor: Onu dinlemek istemiyorsanız, dinlemeyin; arkasından gitmek istemiyorsanız, gitmeyin. İnsanlara tehlikeli fikirler vaaz etmiyor.”

Pontius Pilate onun serbest bırakılmasını istedi. Rahipleri serbest bırakılması gerektiğine ikna etmeye çalıştı, çünkü masum görünüyordu. Ancak Yahudiler onu serbest bırakmaya hazır değildi ve büyük bir hata işlediler. Hıristiyanlığın yaratılmasından sorumlu olanlar onlar! Dolayısıyla Hıristiyanlığın neden olduğu katliamın tamamından özünde Yahudiler sorumludur. Ve Hıristiyanlık intikam aldı, Yahudilere işkence etti, Yahudileri öldürdü, onları evsiz bıraktı. Bu yüzyıllardan beri sürüp gidiyor.

Hıristiyan olan insanlar kimler? Şahsın masumiyetini hisseden ama papazlardan, iktidardaki dini hiyerarşiden korkan birkaç Yahudi. Fakat Roma’da daha birçok insan çarmıha gerildi ve sonra daha birçok Romalı Hıristiyan oldu. Şimdinin İtalyanları olan Romalılar sırf İsa ve öğretileriyle ilgileniyorlar diye insanların çarmıha gerilmesinden suçluluk duymaya başladılar. Sonunda Roma İmparatorluğu ortadan kalktı ve Romalıların bütün toprakları Hıristiyan oldu. Ve oradan da Hıristiyanlık dünyanın her yerine ilerlemeye başladı.

Suçluluk duygusu Hıristiyan olmanın, sahte bir dindar olmanın temelidir. Gerçek dindarlık suçluluktan değil sessizlikten, sevgiden, meditasyon halinde doğar.

İktidardaki insanların güçlerini kaybetmek yerine dünyayı yok etmenin neredeyse eşiğinde olduğu doğru. Onların mantığını anlayabiliyorum; onlar bunun farkında olmayabilir.

Onların mantığı şu: Biz nasıl olsa öleceğiz, bütün dünya ölse ne olur? Bizim ölümümüz kesin, o zaman dünya bizden sonra yaşamış ya da yaşamamış bizi ne ilgilendirir? Burada olduğumuz sürece iktidarda yaşamalıyız ve dünyanın bir üçüncü dünya savaşında patlarsa olacaklardan endişe etmeye gerek yok.

İçteki mantık kişinin öldüğü gün, onun için bütün dünyanın da öldüğüdür. Bir gün burada değildin; dünyanın burada olup olmaması senin açından bir fark yaratmayacaktı. Bir gün burada olmayacaksın; dünyanın orada olması veya nükleer silahlarla patlaması senin açından bir şey fark ettirmeyecek. Onlar için fark yaratan, iktidarda olmalarıdır ve bütün dünyaya en güçlü insanlar olduklarını kanıtlamak isterler.

Kulağa komik gelmesi pahasına, dünyanın geleceğiyle ilgili bütün bu karanlığın ortasında, dünyanın yarın sona erip ermemesi gerçekten umurumda değil. Bu konuda konuşmanın ve insanlığın kasvetli zihninde ebediyen yanacak görünen çoktan harlanmış kıyamet ateşini körüklemenin ne anlamı var? Bu kadarı fazla. “Şimdi ya da asla” olduğunu anlıyorum, öyleyse şimdi yapalım. Dans edelim!

“Dünyayı gerçekten umursamıyorum” demek kolay ama kalbinin bunu hissetmesine izin ver. Dünya yalnızca senin dışında bir şey değil; dünya aynı zamanda senin içinde. Dünya sensin.

Tercihin “şimdi” olması ve ertelemeyi bırakman için giderek yaklaşan karanlık meselesine önem verilmesi gerekiyor. Doğru -”şimdi ya da asla”- ama dünyada şimdi yaşayan çok az insan var. Hep ya geçmişte ya da gelecekte yaşıyorlar.

İlk kez hiçbir şekilde bir yarın olmaması ihtimalinin var olduğunda neden ısrar ediyorum? Eski bir atasözü vardır: “Yarın asla gelmez.” Ancak eski atasözü yalnızca bir atasözü oldu ve bu atasözüne rağmen yarın gelmeye devam ediyor. Yarın olarak gelmeyebilir; daima bugün olarak gelecektir; bu anlamda atasözü doğru. Ancak bugün durum tamamen farklı: Yarın gerçekten gelmeyebilir.

Bunun varlığına derinlemesine işlemesini istiyorum; yolun en sonuna geldik ve dans etmekten ve keyiflenmekten başka bir şey kalmadı. Onu şimdi yapmak için, yarınını tamamen yok ediyorum. Onu yarınlarla çok ilgili zihninden uzaklaştı-rıyorum. Belki yarın dünyanın sonunun geleceğini anladığını söylesen bile, derinde zihnin “Binlerce savaş oldu ve dünya ayakta kaldı. Bir savaş daha büyük bir fark yaratmayacak” demeye devam ediyor.

Zihin, şu ya da bu şeyin yıkımı önleyeceğine dair gerekçeler bulma konusunda çok beceriklidir. Ben yıkımın önlenmemesi gerektiğini söylemiyorum. Benim söylediğim senin zihninde erteleme için hiçbir gerekçenin kalmaması gerektiği; böylece bütün enerjin şimdide toplanır, geleceğe dağılmaz. Eğer bütün enerji bu noktada yoğunlaşırsa, o zaman bu an aydınlanma anı olabilir.

Aydınlanma bilincinin tek bir noktaya -şimdi ve burada-yoğunlaşmasından başka bir şey değildir.

“Bu kadarı fazla” diyorsun. Hayır. İnsan zihnine baktığında hiçbir şey fazla değil. İsa ve Buddha gibi dünyanın sonunu haber veren insanların her zaman olmasına rağmen dünya hâlâ yerinde durduğu için, insanlar ümidini kesmeyerek eski bilinçsiz hallerinde yaşamaya devam edecek.

Bu sefer durum tamamen farklı. Ben dünyanın sonunu haber vermiyorum; sadece o kadar kesin, mantıken o kadar kesin hale geliyor ki bunu önleme ihtimali yokmuş gibi görünüyor. Fakat ben bunu önlemekle ilgilenmiyorum -eğer önlenebiliyor-sa, önlenecektir- benim ilgilendiğim bunun önlenemeyeceğini ve enerjini yatıracak bir geleceğin olmadığını, bütün enerjini şimdiki ana geri çekmen gerektiğini sana çok iyice açıklamak. Bütün enerji bir havuz haline geldiğin anda, burada ve şimdi, ışık patlaması meydana gelir ve sen ilk kez, kesinlikle kendin -sonsuz bir varlık, ölümsüz bir varlık, ölümle ilgili hiçbir şey bilmeyen, karanlıkla hiç karşılaşmamış- olursun.

“Öyleyse şimdi yapalım. Dans edelim” diyorsun. Fakat dansının tam olması gerekir, çünkü dans edebilir ve yine geleceği düşünebilirsin; dans edebilir ve yarın yine dans ediyor olacağımızı düşünebilirsin.

Bu son dansmış gibi dans et. Kendinden geçerek dans et, Hiçbir şeyi saklamadan. Varlığına dönüşümü ve diğer insanlara da dönüşüm olanağını getirecek olan budur.

Bir politikacı konuşma yapar ve şöyle der: “Sevgili seçmenler, statükoyu eski haline getirmeliyiz.” Kalabalığın arasından bir adam bağırır: “ ‘Statüko’ ne demek?”

Politikacı az bulunur bir dürüstlükle karşılık verir: “Aslında, ‘içinde bulunduğumuz karmaşa’nın Latincesi.”

Yüzeyde her şey mükemmel gidiyormuş gibi görünür ama derinde insanların bilinçaltı katmanlarında büyük bir kargaşa vardır. Dolayısıyla, bilinçaltı kâbuslarının farkında bile değilsin ama insanlık daha önce hiç yaşamadığı şekilde ıstırap çekiyor. Daha önce hiç olmadığı kadar huzursuz. Gevşemenin dilini unuttu, bütünlüğün dilini unuttu, yoğunluğun dilini unuttu. Meditasyonunu varlığında bir devrime dönüştürmek için bu özelliklerin hepsi gereklidir.

Bu bir ahlak meselesi, bir karakter meselesi, bir erdem meselesi değil. Dinler binlerce yıldır bu tarz şeylerle ilgilendi ve insanı değiştirme konusunda başarılı olamadılar. Bu tamamen farklı bir yaklaşım, farklı bir boyut: enerji boyutu ve enerji yoğunlaşması.

Nasıl atom enerjisi küçük bir atomun patlamasıysa -gözle görülmez ama patlama o kadar büyüktür ki Nagasaki veya Hiroshima gibi büyük bir şehri yok edebilir- canlı hücrenin içsel patlaması da aynısıdır. Atom enerjisi dışta ve yıkıcı, tarafsız ve yıkıcıdır.

İçsel enerji, varlığının tarafsız hücresi de aynı özelliklere, patladığında aynı muazzam güce sahiptir, ancak yaratıcıdır. Zincirleme bir reaksiyondur: İçinde bir hücre patlar ve sonra içinde birbiri ardına diğer hücreler de patlamaya başlar. Yaşamın bütünü bir ışık festivaline dönüşür. Her hareket bir dansa dönüşür; her hareket mutlak bir keyfe dönüşür.

Gelecek olmadığını vurgulamamın karanlıkla hiçbir ilgisi yok, seninle bir ilgisi var. Gelecek fikrini tamamen bırakabilir-sen, aydınlanman derhal mümkün olur. Ve bu gelecek fikrini bırakmak için iyi bir fırsat, çünkü geleceğin kendisi ortadan kayboluyor. Ancak aklının bir köşesinde belki bunun da bir araç olabileceği düşüncesini taşımaya devam etme. Bunlar zihninin seni hep aynı zombi olarak tutmak için kullandığı stratejiler.

Zihin akıllıdır. Sabah erken kalkmak istediğinde, saat kurarsın ve alarmı duyarsın... zihin o kadar akıllıdır ki kilise-deymişsin de çanlar çalıyormuş gibi rüya görmeye başlayabilir. Zavallı alarmlı saatin elinden bundan fazlası gelmez; zihin bir rüya yarattı ve uyumaya devam etmeni sağladı.

Eski dinler temelde bir şeyde ısrarcıydı, o da gelecekti. Buna dikkat etmelisin, sadece bu yaşamdaki gelecek değil öbür dünyada da; onların bütün programı cennette, çok ama çok uzak gelecekte bir hayatı, ölümden sonrasını sağlama almak için bir plan olarak enerjini kullanmaktı. Bu strateji işe yaradı; insan yaşamının enerjisini emdi. insanlar cennette yaşamak için bekliyordu; bu yer, bu yeryüzü herkesin tren beklediği bir istasyonun bekleme odası gibiydi. Ve tren asla gelmiyor ve insanlar tarifeye bakmaya devam ediyor.

insanlar bekleme odasını da iyileştirmiyor, çünkü alt tarafı bir bekleme odası. Hindistan’da çok yolculuk ettim, yüzlerce bekleme odasından geçtim ve insanların bekleme odasında evlerindekinden nasıl farklı davrandığını gördüm. Muz yiyorlar ve kabuklarını yerlere atıyorlar; alt tarafı bekleme odası, orada yaşamayacaklar. Trenleri gelecek ve gidecekler. Bekleme odaları o kadar pis, tuvaletler o kadar çekilmez ki insanlar daha çok kirletmemeye bile dikkat etmiyor, çünkü herkesin gözleri geleceğe kitlenmiş. Trenlerinin ne zaman geleceğini görmek için tarifelerine bakıyorlar, o zaman gidecekler.

Bütün kutsal kitaplar bu dünyanın bekleme odasından başka bir şey olmadığını söyler; gerçek yuvan çok uzaklarda, bulutların üzerindedir. Gerçek hayat oradadır; burası yalnızca beklemek içindir.

Dindar düşünce kalıbını bütünüyle değiştirmeye çalışıyorum. Sana şunu söylemeye çalışıyorum: Yuvan burası; cennetin tam bu anda. Hepsi sana bağlı. Bütünlük içinde dans etmek için erdemli olman gerekmez; bütünlük içinde dans etmek için eğitimli olman gerekmez; bütünlük içinde dans etmek için dindar olman gerekmez. Bütünlük içinde dans etmek için gereken tek şey, yalnızca bu anın gerçekliğini kabul etmemizdir. Bir sonraki anın gerçekliğini geldiği zaman kabul edeceğiz ama onu beklemeyeceğiz.Bütün dinler sana beklemeyi öğretiyor. Ben sana yaşamayı,sevmeyi, dans etmeyi, şarkı söylemeyi öğretiyorum ve beklememeyi.

İçgüdü, zekâ ve sezginin bilincin üç kademesini temsil ettiğini anlattın. Siyaset ve bu üç farklı kademenin neresine oturduğu konusunda biraz aydınlatabilir misin?

Siyaset dünyası temelde içgüdü kademesindedir. Orman kanununa bağlıdır: Güçlü olan haklıdır. Politikayla ilgilenen insanlar çoğunlukla sıradandır. Politika bir tanesi dışında başka bir vasıf gerektirmez; o da derin bir aşağılık duygusudur.

Politika neredeyse matematiksel bir ilkeye indirgenebilir: Politika güç istemi demektir.

Friedrich Nietzsche Güç istenci diye bir kitap bile yazdı. Çok önemlidir, çünkü güç istemi kendini birçok yoldan ifade eder. Yani politika denince yalnızca kelime itibarıyla bilinen politikayı anlamamalısın. Her nerede birisi bir güç sayısı deniyorsa, bu politikadır. Devlet, hükümet ve benzeri meselelerle ilişkili olup olmaması önemli değil.

Bana göre politika kelimesi genel olarak anlaşıldığından çok daha kapsamlıdır. Erkekler tarih boyunca kadınlar üzerinde politik bir strateji -kadının kendisinden aşağı olması- kullanmaya çalıştı. Erkek buna kadını bile inandırdı. Kadınların çaresiz olmasının ve bu tamamen saçma ve çirkin düşünceyi kabul etmesinin nedenleri vardı. Kadınlar erkeklerden ne aşağıdır, ne de üstündür. ikisi insanlığın iki farklı türüdür, karşılaştırılamazlar. Kıyaslamanın kendisi aptalcadır ve karşılaştırmaya başlarsan başın derde girecektir.

Neden kadın bütün dünyada erkek tarafından aşağı ilan edildi? Çünkü onu sınırlar içinde tutmanın, onu köleleştirmenin tek yolu buydu. Böyle daha kolaydı. Eşit olsaydı, sorun çıkacaktı; aşağı olduğu fikrine koşullandırılmalıydı. Buna gerekçe olarak kas kuvvetinin daha az olması, boyunun daha kısa olması, herhangi bir felsefe veya teoloji ortaya koymamış olması, herhangi bir din kurmamış olması; önemli bir kadın sanatçı, müzisyen ve ressam bulunmaması gösterildi. Bu yeterli zekâya sahip olmadığını, entelektüel olmadığını, hayatın daha yüce problemleriyle ilgilenmediğini gösterir; kadının kaygısı son derece sınırlıdır, sadece ev kadınıdır.

Şimdi, bu şekilde karşılaştırmayı seçtiğinde, kadını kolayca aşağı olduğuna ikna edebilirsin. Ancak bu çok kurnazca bir yöntem. Karşılaştırılması gereken başka şeyler de var. Kadın çocuk doğurabilir, erkek yapamaz. Erkek kesinlikle aşağıdır, anne olamaz. Aşağı olduğunu bildiği için doğa ona bu kadar sorumluluk vermemiştir; sorumluluk üstün olana verilir. Doğa erkeğe rahim vermemiştir.

Aslında bir çocuğun dünyaya getirilmesinde erkeğin sorumluluğu bir şırınganın yaptığından daha fazlası değildir; çok anlık bir fonksiyon. Annenin çocuğu dokuz ay taşıması ve çocuğu taşımanın getirdiği bütün sorunları üstlenmesi gerekir. Bu kolay bir iş değildir! Sonra da çocuğu dünyaya getirmek... adeta ölümün içinden geçmek gibi bir şey. Sonra da yıllarca çocuğun yetişmesiyle ilgilenir; geçmişte kadın sürekli çocuk doğuruyordu. Büyük bir müzisyen, şair, ressam olması için ona ne kadar zaman verdin? Ona hiç zaman verdin mi? Sürekli ya hamileydi ya da doğurduğu çocuklarla ilgileniyordu. Sen daha yüce şeylere kafa yorabilesin diye evle ilgileniyordu.

Sadece bir gün için, yirmi dört saatliğine, işleri değiştirin: O düşünsün, şiir yazsın veya müzik yapsın; sen de yirmi dört saat boyunca çocuklarla, mutfakla, evle ilgilen. O zaman kimin üstün olduğunu anlayacaksın. O kadar çocukla ilgilenmenin tımarhanede yaşamak gibi bir şey olduğunu anlamana yirmi dört saat yetecektir.

Çocuklar göründüğü kadar masum değildir. Tasavvur edebileceğin gibi yaramazlar ve her türlü haylazlığı yapıyorlar. İnsana tek bir dakika bırakmazlar; sürekli ilgi isterler; belki de bu doğal bir ihtiyaçtır. İlgi gıdadır.

Sadece bir gün aile ve misafirler için yemek pişirdiğinde, yirmi dört saat içinde cehennemi yaşadığını göreceksin. Üstün olduğun fikrini unutacaksın, çünkü yirmi dört saat boyunca felsefe, teoloji veya din konusunu tek bir saniye bile düşünmeyeceksin.

Başka yönlerden düşün: Kadın daha az kas gücüne sahip, çünkü milyonlarca yıldır kadına kas yapan işler verilmedi. Hindistan’da kadının kaslı olduğu, erkeğinse kaslı olmadığı yerlileri ziyaret ettim. Yani bu doğal bir şey değil, tarihsel bir şey. Ancak çok uzun zamandır kadınlara kas işi verilmediğinden, vücutları doğal olarak yavaş yavaş o kas gelişiminden yoksun kaldı.

Ancak bu yerli kabilelerde erkek neredeyse ev kadını ve karısı da gerçekte koca gibi, çünkü işe gidiyor. Kadın odun kesiyor, yiyecek için avlanıyor; erkek de sadece oturuyor, içki içiyor, aylaklık ediyor, çocuklarla ve evle ilgileniyor. Ve yüz yıllardan beri bunu yapıyor; haliyle küçülmüş, kaslarını kaybetmiş. Tuhaf bir şekilde kas kuvvetiyle birlikte boyu da kısalmış; kadın daha uzun.

Böyle bir yerli kabilesine ilk girdiğimde, gözlerime inanamadım. Bunun doğayla ilgili bir şey değil tarihsel bir şey olduğunu hiç düşünmemiştim. O yerli kabilelerindeki erkekler neden bu yolu seçmişti? Bu da kurnazca, çünkü o kabileler istediğin kadar eş almana izin verir. Bu güzel bir şey! Bir erkek beş veya altı kadınla evleniyor ve sonra da dinleniyor, içiyor ama kadınlar çalışmak zorunda.Kadınlar erkeklerin yapması beklenen her türlü işte çalışıyor. Haliyle daha kuvvetli olmuşlar. Ve müzik aletlerini çalanın, dans edenin, güzel sanat eserleri, heykel yapmaya çalışanın kadın olduğunu öğrenince şaşıracaksın. Yapılan her güzel şey kadın tarafından yapılıyor. İplik eğiriyor ve güzel desenli elbiseler yapıyor.

Erkek hiçbir şey yapmadı; kuşaklardan beridir o kabilelerde yaratıcı olmadı. Tam bir ayyaş hayatı yaşadı ve genellikle sarhoş olduğu için çocuklara bile bakamıyor veya yemek hazırlayamıyor. Bu nedenle eşlerin eve döndüklerinde yemek de hazırlaması, çocuklarla da ilgilenmesi, onları sokaklardan toplaması gerekiyor, çünkü koca devrilmiş yatıyor. Devrilip yatabiliyor, çünkü yaptığı tek harika şey altı-yedi kadınla evlenmek oldu. Artık ondan daha fazla ne bekliyorsun? Görevini yaptı.

Bu yerli kabilelerde toplum anaerkildir ve toplumda mevki sahibi olanlar kadınlardır. Yaşamlarıyla ilgili sorunlar hakkında kararlar almak için bir komiteleri var. Karar yetkisine sahip olanlar erkekler değildir.

Başka açılardan da düşünmek zorundasın. Kadın hastalığa erkekten daha dirençlidir. Bu tıbben kabul edilmiş bir gerçektir. Kadınlar erkeklerden daha az hasta olur; erkeklerden daha uzun yaşar, beş yıl daha uzun. Kocanın kadından dört-beş yaş büyük olması gerektiğine -sırf kocanın daha deneyimli, daha büyük olduğunu göstermek için; üstünlüğü zarar görmesin diye- karar verdiğimiz için çok akılsız bir toplumuz. Fakat bu tıbben doğru değil, çünkü kadın beş yıl daha uzun yaşayacak. Tıbbi yönden düşünürsen, aynı zamanda veya hemen hemen aynı zamanda ölebilmeleri için kocanın beş yaş küçük olması gerekir.Bir taraftan kocanın dört-beş yaş büyük olması gerekir,diğer taraftan da birçok toplumda kadınların yeniden evlenmesine izin verilmez. Kadınların tekrar evlenmesine izin verilmesi yeni bir gelişme ve o da ancak daha gelişmiş ülkelerde. Tekrar evlenmesine izin vermiyorsun, dolayısıyla en az on yıl dul yaşayacak. Bu tıbben geçersiz; hesap doğru değil. Zavallı kadını neden on yıl dul kalmaya mecbur ediyorsun? En iyi yol kadının erkekten beş yaş büyük olması olabilirdi. Bütün mesele çözülmüş olurdu. Aşağı yukarı aynı zamanda ölürlerdi. Erkek ya da kadın dul kalmaz ve bundan doğan problemler ortadan kalkardı.

Şimdi, kadının erkekten beş yıl daha uzun yaşadığını düşünürsen, o zaman kim üstün? Daha az hasta oluyorsa, daha dirençliyse, o zaman kim üstün? Kadınlarda intihar oranı erkeklere göre yüzde elli daha düşük. Aynı oran delilik için de geçerli: Erkeklere göre yüzde elli daha az kadın deliriyor. Şimdi, bu gerçekler asla göz önünde bulundurulmadı. Neden?

Neden erkeklerde intihar oranı kadınların iki katı? Erkeğin hayata sabrı yokmuş gibi görünüyor. Fazla sabırsız ve fazla hırslı, beklentili; işler bu yönde gitmediğinde kendini yok etmek istiyor. Çok çabuk hayal kırıklığı yaşıyor. Bu bir zayıflık göstergesidir: Hayatın problemleriyle yüzleşme cesaretine sahip değil. İntihar korkak bir adımdır. Sorunlardan kaçmaktır, onları çözmek değil.

Kadının daha çok sorunu var: kendi sorunları ve erkeğinin başına açtığı sorunlar! İki katı problemli ve yine de bu problemlerle cesaretle yüzleşmeyi beceriyor. Ve sen onun daha zayıf olduğunu söyleyip duruyorsun. Neden erkekler kadınların iki katı deliriyor? Bu sadece erkeğin aklının güçlü malzemeden yapılmadığını gösterir, her an patlayabilir.İyi de neden sürekli kadının aşağı olduğu konusunda ısrar edildi?

Politika sebebiyle. Bu bir güç oyunudur.

Bir ülkenin başkanı olamazsın... kolay değil, çünkü büyük rekabet var. Mesih olamazsın, çünkü o kadar kolay değil; Mesih olmayı düşündüğün anda gözünün önüne çarmıh geliyor. Daha geçen gün yeni üyeler arayan bir Hıristiyan misyonunun haçın üzerinde İsa’nın asılı olduğu bir ilanını gördüm; ilan şöyle diyor: “Rahip olmak cesaret ister.” Muhteşem bir ilan! Fakat bu İsa hariç demek oluyor. diğer Hıristiyan rahiplerden ne haber? Onlar gerçek rahip değil, o ilan bunun yeterli bir kanıtı. Dolayısıyla tek bir rahip oldu.

Bütün bu papalar, kardinaller, piskoposlar; bunlar ne? Bunlar rahip değil. çünkü İsa fikirlerini açıkladığında, cevap haçtı. Bu papalar dünyayı dolaştığında kırmızı halılarla; ülkelerin başkanlarının, ülkelerin başbakanlarının, kral ve kraliçelerin sıcak karşılamalarıyla buyur ediliyor. Bu tuhaf! Papalara ve piskoposlara terbiyesizlik etmemelisin. Evet, bu terbiyesizliktir, onun rahip olmadığını ilan ediyorsun. Bunun yerine onu çarmıha ger! Onun gerçek bir Hıristiyan olduğunu sadece bu belgeleyecektir. Olabildiğince çok rahibi çarmıha ger. Bu benim fikrim değil, onların fikri. Haçın üzerinde İsa resmiyle “Cesaret lazım” diye ilan veriyorlar.

Politikacı olmak çok basittir. Kişinin yalnızca hükümetle, devletle ve bağlantılı işlerle ilgili olması gerekmez. Her tür güç tribi seni politikacı yapar. Karısından üstün olmaya çalışan koca; bu politikadır. Kocasından üstün olmaya çalışan eş. çünkü eş sadece fikri kabul edemez. Milyonlarca yıldır koşullanmış olmasına rağmen, bunu baltalamanın yollarını bulur.

Eşlerin sürekli dırdır etmesinin, huysuzluklar yapmasının, en ufak meselede ağlamaya başlamasının, her şeyden -kavgaya neden olacağını aklına bile getirmediğin şeylerden- kavga çıkarmasının tek nedeni budur. Bütün bunlar neden olur?

Bu, onun senin politik stratejini baltalamak için kullandığı kadınca yöntemdir: “Üstün olduğunu sanıyorsun? Üstün olduğunu düşünmeye devam et, ben sana kimin üstün olduğunu göstereceğim.” Her koca kimin üstün olduğunu bilir; yine de üstün olma çabasını sürdürür. En azından evin dışında dik durur, kravatını düzeltir, gülümser ve her şey yolundaymış gibi devam eder.

Küçük bir okulda, öğretmen öğrencilere, “Aslan gibi gelip kuzu gibi gidenin ne olduğunu söyleyebilir misiniz?” diye sordu.

Küçük bir çocuk elini kaldırdı. “Evet, cevabın nedir?” dedi öğretmen.

“Babam” dedi çocuk.

Çocuklar çok gözlemcidir. Olan biteni izlerler. Baba günün sonunda eve aslan gibi geliyor ama eve geldiğinde ve tekrar dışarı çıkıncaya kadar, tam bir kuzu. Her koca kılıbıktır. Başka bir koca sınıfı yoktur. Neden? Bu çirkin durum neden ortaya çıktı? Bir erkek usulü politika vardır, bir de kadın usulü politika vardır ama her ikisi de birbirinin üstüne çıkmaya çalışır.

Aynı şey başka alanlarda, örneğin üniversitede olur. Dersi anlatan kişi profesör yardımcısı olmak ister, profesör yardımcısı profesör olmak ister, profesör dekan olmak ister, dekan rektör yardımcısı olmak ister; sürekli bir güç savaşı vardır. İnsan en azından eğitimde böyle olmaması gerektiğini düşünür. Kimsenin eğitimle ilgilendiği yok, herkes güçle ilgileniyor.

Dinde de aynıdır. Piskopos kardinal olmak ister, kardinal papa olmak ister. Herkes daha yukarı tırmanmaya çalıştığı bir merdivendedir ve daha yukarıda olanlar onların seviyesine çıkamasın diye onu aşağıya itmeye çalışırken diğerleri de onu aşağı indirmek için bacaklarına asılır. Merdivenin her bir basamağında herkese aynısı yapılıyor: Bazıları bacaklarından çekiyor; diğerleri onları olabildiğince aşağıda kalmaları için tekmeliyor ve yumrukluyor. Sadece gözlemci olarak izlerseniz, merdiven bir sirktir! Ve bu her tarafta, her yerde oluyor.

Bu yüzden bana göre politika üstün olduğunu kanıtlama çabası demektir. Fakat neden? Çünkü derinlerde aşağılık duygusu hissedersin. İçgüdüleriyle yaşayan erkeğin aşağılık duygusu hissetmesi kaçınılmazdır; aşağıdır. Bu bir “aşağılık kompleksi” değildir; bu bir hakikat, bir gerçektir; erkek aşağıdır. İçgüdülere dayanan bir hayat yaşamak hayatın olası en alt seviyesinde yaşamak demektir.

Üstünlük mücadelesini, üstünlük kavgasını anlarsan ve kavgadan vazgeçersen, sadece “Ben kendimim, ne üstünüm ne de aşağı” dersen. Sadece kenarda durur, gösteriyi izlersen, ikinci dünyaya, zekâ ve bilinç dünyasına girmiş olursun.

Bütün mesele herkesin yakalandığı bu çürümüş durumu anlamakla ilgilidir. Tek yapman gereken bütün durumu biraz sabırlı bir gözlemle izlemendir: “Ne oluyor? Merdivenin en üst basamağına ulaşsam bile, ne anlamı var? Gökyüzünden aptal gibi asılı duruyorsun. Gidecek başka yer yok.”

Elbette aşağı inemezsin, çünkü insanlar seninle dalga geçmeye başlayacak: “Nereye gidiyorsun? Ne oldu? Yenildin mi?” Aşağıya gelemezsin ve başka bir yere de gidemezsin, çünkü daha üstte basamak yoktur; bu nedenle varmışsın, hayatın amacını bulmuşsun gibi yaparak gökyüzünde asılı durursun. Ve hiçbir şey bulmadığını bilirsin! Yalnızca aptal oldun ve bütün hayatın boşa gitti. Şimdi yukarı gitmenin yolu yok ve aşağıya inersen herkes gülecek.

Bu nedenle bir ülkenin başkanı veya başbakanı olan her insanın tek duası vazife başında ölmektir. Çünkü daha aşağı gidemezsin; bu onur kırıcıdır, küçük düşürücüdür. Daha yükseğe gitmek için de yol yoktur. Takıldın kaldın; ancak ölüm seni açmazdan kurtarabilir.

Madhya Pradesh’in başkanlarından biri bana karşı çok dostçaydı. Çok gençtim ama beni severdi ve benimle olayları tartışmaktan zevk alırdı. Ona birçok sefer, “Politikadan anlamaya muktedir insanlarla tartışmalısın. Ben politika bilmem” dedim.

“Bu yüzden seninle tartışıyorum” dedi, “çünkü bu gibi şeyleri başkasına söyleyemem. Bunları ancak sana söyleyebilirim, çünkü sen kimseye söylemezsin. Aslına bakılırsa problemin ne olduğunu bile anlayamayacaksın. Fakat sana sadece anlatarak rahatladığımı hissediyorum.”

“Tamam” dedim, “eğer rahatlıyorsan dinlemeye hazırım.” Tekrar tekrar ortaya çıkan temel problem şuydu: “Tek umudum başkan olarak ölmek. Emeklilikte ölmek istemiyorum.”

“Henüz görev başındayken ölmenin nasıl bir cazibesi olabilir? Rahatlayabilir, emekli olabilirsin; yeterince yaşlısın.”

“Bunu asla önerme” dedi, “çünkü güçsüz kalmam küçük düşürücü olacaktır. Gücü kaybettiğin anda herkes seni unutur. Ben bir başkanın sahip olduğu bütün payelerle ölmek istiyorum; ordudan, hükümetten, polisten payelerle. Uygun bütün payelerle.”

Madhya Pradesh’in ilk başkanıydı ve son dakikaya kadar bırakmadı. Başkanlığı sırasında öldü ve çok mutluydu.

Ölmeden bir gün önce onu görmeye gittim ve “Nasıl hissediyorsun?” diye sordum.

“Çok iyi hissediyorum, çünkü zamanı gelmiş gibi görünüyor ve hâlâ görevdeyim” dedi.

Üzücü geliyor. Bu adam hayatı boyunca başkan olmak için mücadele etti. Sade bir okul müdürüydü. Lise öğretmenliğinden çıkıp bütün politikacıları atlamak için uzun bir yol kat etmişti ve bunların hepsi de harika, kurnaz, akıllı politikacılardı; mümkün olan her şekilde onu engellemeye çalıştılar. Fakat o kararlıydı ve sonunda başardı.

Sırf harika bir törenle, askeri geçit töreni ve yirmi bir pare top atışı ve bütün eyalette yedi günlük bir tatille uğurlanmak için bütün hayatını heba etti. Onuruna bütün bayraklar yedi gün boyunca yarıya indirildi. Ne anlamı var? Adam ölmüştü! İster çöp kamyonuna at ister bunları yap, fark etmez. Sırf bu askeri tören için yaşadı ve öldü.

İzlersen tümüyle şaşıracaksın; adamın zihninde onu daha daha yükseğe çıkması için sürekli yönlendiren delice bir şey olmalı.

Everest’in tepesine ilk ulaşan insanın bütün dünya tarafından bilinen kişi olmadığından kesinlikle eminim. İlk ulaşan asıl kişiyi dünya bilmiyor, çünkü o kişi sade bir hizmetçiydi. Adı Tensing’di; Nepalli, yoksul bir adamdı. Önce o çıktı... çünkü çok çetin bir yerdi. Yıllardır Everest’in tepesine çıkmaya çalışırken yüzlerce insan öldü. Elbette bunu düzenleyen ve bu işe para yatıran adam birinciliği riske atmayacaktı, çünkü Everest sadece bir zirvedir. Ancak bir kişi orada durabilir ve o da çok uzun süre değil, çünkü rüzgâr çok kuvvetlidir ve yükseklik çok fazladır. Önce yoksul hizmetçi denedi ve güvenli olduğunu gördü, sonra geri geldi. Sonra büyük kâşif ve Everest’in tepesine ulaşan “ilk” insan Edmund Hillary fotoğraf için poz vermeye hazır bir şekilde orada durdu. Birleşik Krallık, Hindistan ve Nepal bayraklarını dikti, çünkü üç ülke de bu işle ilgiliydi. Bu nedenle üç bayrak orada bırakıldı ama kendisi orada on dakikadan fazla kalmadı; daha uzun kalmak tehlikeliydi.

Fakat oraya gerçekten ilk çıkan yoksul adamdan tarih güçbela bahsedecek. Elbette Hillary ona çenesini kapalı tutmasına yetecek parayı verdi. Büyük bir enstitü kurdu ve Tensing’i insanlara dağlara tırmanmayı, dağcılık sanatını öğreten enstitünün yöneticisi yaptı. Ancak böyle şeyler gizli kalamaz; çünkü Tensing tek başına değildi, her türlü cihaz, çadır, yiyecek ve giysiyi taşıyan en az elli hizmetkâr vardı. İlk kimin çıktığını hepsi görmüştü. Hepsine rüşvet verilmişti ama elli kişi böyle bir şeyi gördüğünde dedikodunun yayılmaması çok küçük bir ihtimaldir.

Ekipten biriyle tanıştım. “Bu gerçek ama biz fakir insanlarız ve hizmetçiyiz” dedi. “Tıpkı iki ordunun savaşması ve askerlerin birbirinin öldürmesi gibi: Bir taraf kazanır, bir taraf yenilir ama kazananın adı daima gerçekte hiç savaşmamış olan, askerlerin çok gerisinde duran, ilk tehlikeli durumda tehlike noktasından herkesten önce ayrılmak için yeterince uzakta bekleyen komutandır. Zafer geldiğinde, madalyaları ve her şeyi o alır. Ama dünya böyle. Bizler fakir insanlarız ve şikâyetimiz yok, çünkü bize para verdi.”

İnsan sürekli mümkün olan her şekilde daha üstte, özel ve üstün biri olmaya çabalıyor ama bunların hepsi politikadır. Bana göre ancak sıradan insanların ilgisini çeker. Zeki insanların yapacak çok daha önemli işleri vardır. Zekâ kendini üçüncü sınıf, çirkin politikalarla, kirli politikalarla mücadele ederek harcayamaz. Ancak üçüncü sınıf insanlar başkan, başbakan olur. Zeki insan böyle hiçbir yere, bir vahaya bile götürmeyen bir çölle dikkatini dağıtmayacaktır.

Dolayısıyla içgüdü seviyesinde politika sadece “güçlü haklıdır” -orman kanunu- meselesidir. Adolf Hitler, Joseph Stalin, Mussolini, Bonaparte, İskender, Timurlenk; bu insanların hepsi insandan ziyade vahşi kurtlar gibidir.

Dünyada gerçek bir insanlık istiyorsak, bu insanların isimlerini tamamen karalamalıyız. Bu insanların yaşadığını unut-malıyız; onlar yalnızca kâbustu. Ancak tuhaf şekilde bütün tarih bu insanlarla dolu.

Üniversitede tarih dersine tek bir gün gittim. Dersler için form doldurmaya gittiğimde, müdür “Hangi dersleri almak istiyorsun? Dört konu seçebilirsin” dedi.

“Formu dolduracağım, imzalayacağım ve harcını yatıracağım ama ders veren profesörlerle ilgili biraz bilgi edinmek istiyorum, çünkü bana göre öğretmen öğrettiği şeyden daha önemlidir. Dahası, bu insanların ne tür konuları öğrettiğinden biraz haberdar olmam lazım” dedim.

“Görülmemiş şey” dedi müdür. “Bu form önce doldurman gereken bir şey, ancak ondan sonra okula girebilirsin.”

“İstisna yapmak zorunda kalacaksınız; aksi takdirde beni ikna etmeleri için okulu idare eden komitenin karşısına çıkmaya hazırım. Bilmediğim konuları nasıl seçebilirim? Çok şey istemiyorum; sadece mevcut konularla ilgili şuradan buradan küçük bir örnek. Sadece iki hafta zaman istiyorum: Bütün okulu dolaşacağım ve mevcut bütün derslere gireceğim. Konular, öğrenciler, öğretmen hakkında biraz fikir edineceğim ve sonra da formları dolduracağım” dedim.

“Tamam” dedi, “ama lütfen bu konuyu gizli tut. Kimseye bir şey söyleme, çünkü sanırım komiteyi ikna edeceksin ve o zaman bu fikir diğer öğrenciler tarafından duyulur.”

“Açıkçası bir insan alelade toprak bir çanak almak için pazara gittiğinde bile birkaç dükkân dolaşır, yoklar ve hisseder” dedim. Hindistan’da o sıralar güzel bir toprak kap sadece bir-iki peniydi ama yine de deliği var mı yok mu diye kontrol ederdin. Deliği varsa belirgin bir ses çıkarır; eğer çatlak varsa farklı bir sesi vardır. Eğer gerçekten kusursuzsa müzik gibi bir ses çıkarır. “Üç kuruşluk toprak bir kap için bile, insanlar bütün pazarı dolaşır. Ben hayatımın dört senesi için karar vereceğim! Formları ne yaptığımı bilmeden doldurmamı mı istiyorsunuz?”

Müdür, “Tamam, bunu dosyamda tutacağım. İki hafta dolaş ama sorun yaratma, çünkü eğer bu doldurulmamış formla yakalanırsam, başım derde girer” dedi.

“Endişelenmeyin” dedim.

Girdiğim ilk ders tarihti, çünkü tesadüfen binaya girdiğimde ilk ders buydu. “Tamam, bu iyi; tarihle başla” dedim. Öğretim görevlisi genel bir giriş yapıyordu ve anlattığı kişiler sadece bu aptallardı: Nadir Şah, Timurlenk, Cengiz Han, Babür, Hümayun, Alemgir, hepsi Hindistan’ın istilacıları.

“Bize ders mi veriyorsunuz yoksa sadece köle olmak için doğduğumuzu mu hatırlatıyorsunuz? Bize tarih mi öğretiyorsunuz yoksa sadece binlerce yıldan beri köle olduğumuzu ve açıkça bu kadar büyük bir ülke bile barbar ve medeniyetsiz küçük ordularla fethedildiği için hep köle olacağımızı mı hatırlatıyorsunuz” diye sordum ona.

“Biraz haysiyet duygunuz varsa lütfen bu saçmalığı durdurun. İnsanı birazcık onurlandıran, geçmişin yalnızca ahmaklık ve aptallıkla geçmediğini hissettiren bir şey bulamaz mısınız? Geçmişte ona güzel, soylu bir şey miras aldığını hissettiren ve geleceğe umutla bakmasını sağlayan bir şey olduğunu?” dedim.

“Buraya bütün tarih müfredatını değiştirmeye mi geldin?”

“Kesinlikle, çünkü ancak o zaman burada eğitim görebilirim. Sadece zaman harcamaya değer olup olmadığını görmeye geldim, çünkü bunların hepsi kâbus... Nadir Şah’la ne yapmam gerekiyor? Onu neden öğrenmek isteyeyim? Çok daha güzel bir şey var. Buddha’dan, Bodhidharma Nagarjuna’dan,Shankara’dan, Parshwanath’dan, Mahavira’dan,Vasubandhu’dan bahsedemez misiniz? Bu insanları anlatamaz mısınız?” dedim.

“Aman Tanrım!” dedi. “Bu isimleri hiç duymadım! Vasu bandhu mu? Benim doktoram var, tarih bölümünde doktora yaptım ama Vasubandhu mu? Bu ismi hiç duymadım.”

“O zaman buraya gelin ve oturun. Vasubandhu’yla ilgili bir şey öğreteceğim. Bilmediğiniz tek isim bu değil. Bilmediğiniz başka birkaç isim daha söyleyeceğim size. Dharmakirti’yi biliyor musunuz? Chandrakirti’yi biliyor musunuz?” dedim.

“Hayır. Bu isimleri uyduruyor musun?” dedi.

“Onları ben uydurmuyorum” dedim. “Bunlar gerçek insanlar. Ama dipnotlarınızda bile yoklar, çünkü kimseyi öldürmediler, hiçbir ülkeyi fethetmediler, hiç imparatorluk kurmadılar. İnsanları asla kılıçtan geçirmediler, asla katliam yapmadılar, asla kadınlara tecavüz etmediler, asla insanları canlı canlı yakmadılar.

“Tarih nedir? Eski zamanların gazete kırpıntıları sadece. Gidip birine yardım ederseniz, hiçbir gazete bunu anlatmaz; git birini öldür, bütün gazeteler haberi verir. Sizin tarihiniz başkalarına zarar vermiş, insan bilincinde yaralar açmış bu insanlar dışında neyle ilgili? Siz buna tarih mi diyorsunuz?

“Eğer tarih buysa, o zaman bana göre değil, çünkü ben tarihin farklı bir boyutuna sahibim. Sizin öğrettiğiniz aslında politika tarihi. Konunuzun adını değiştirmelisiniz. Tarih bu değil, bu politik tarih. Benim size anlattığım insan zekâsının tarihi ve sonuçta insanın aydınlanma tarihidir.”

Tamamen şoktaydı. Sınıfa, “Şu anda bir şey söyleyebilecek durumda değilim. Önce bu çocuk konusunda müdürle görüşmem lazım” dedi.

“Müdürü görmeye gerek yok” dedim. “Ben onu zaten gördüm; ne yaptığımı biliyor. Bir daha gelmeyeceğim, bu yüzden endişelenmenize gerek yok; siz bu aptalları öğretmeye devam edin. Kafanızın içinde bir tek bu çöplük var. Gerçek zekâ çiçeklerinin adının bile geçmemesi çok tuhaf.”

Bu insanlar hakkında bilgi edinmek benim için çok zordu. Gerçekten yaratıcı bu insanlar hakkında -temelleri onlar attı-daha fazla şey öğrenme çabası içinde bir sürü kütüphanede araştırma yaptım. Ancak biz tek bir dünyayı, güçlünün haklı olduğu bir dünyayı biliyoruz.

Hayır; ikinci seviyede hak güçtür. Zekâ haklı olanı bulmaya inanır.

Kılıçlar veya bombalarla boğuşmaya ve birbirini öldürmeye gerek yoktur, çünkü güç bir şeyin haklılığını kanıtlamaz. Muhammed Ali’nin Buddha’yla boks yaptığını düşünebiliyor musun?... elbette Ali ilk rauntta kazanacak; ikinci bir raunt olmayacak. İlk yumruk yeterli gelecek; zavallı Buddha dümdüz olacak! Durumu görünce kendisi saymaya başlayacak: bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz, on. Hakemin saymasını beklemeyecek. Yerden kalkmayacak; yerde dümdüz yatarken ona kadar sayacak ve “Bitti, sen kazandın” diyecek.

Ancak güç senin haklılığını kanıtlamaz. Hayvanların dünyasında ve içgüdü dünyasında bu tümüyle makbuldür. Zekâ bütün ilişkiyi tersine çevirir. Hak güçtür; ve haklıya zekâyla, mantıkla, akılla, tartışarak karar verilmesi gerekir.

Mahkemeye çıkarıldığında Sokrates Atina’da bunu yapıyordu. Jürilerin ve hâkimlerin sormak istediği her soruyu cevaplamaya hazırdı. Onlara sordu: “Ne suçlar işlemişim? Sadece birer birer ne olduklarını söylemeye başlayın. Ben suçlamaları cevaplamaya hazırım.” Bu adamla tartışmanın imkânsız olduğunu biliyorlardı. Ancak ona belirsiz suçlar yükleyerek. Sokrates’in bunlara karşılık veremeyebileceğini düşündüler. Verse bile jüri üyeleri ikna olmayacaktı, çünkü bütün koşullanmalarına ters düşecekti.

Sokrates’e söyledikleri ilk şey, “İşlemekte olduğun en büyük suç, genç zihinleri yozlaştırmaktır” oldu.

“Bu doğru” dedi Sokrates, “ama bu bir suç değil. Ve sizin yozlaşma dediğiniz şeye ben yaratım diyorum. Siz o insanların zihinlerini yozlaştırdınız; şimdi benim yozlaşmayı ortadan kaldırmam gerekiyor. Eğer siz haklıysanız, neden ben nasıl kendi okulumu ve akademimi açtıysam siz de bir okul, bir akademi açmıyorsunuz? O zaman insanlar seçim yapabilir ve kim haklıysa oraya gideceklerdir.”

Sokrates kendi okulunu açtığı için, Atina’nın neredeyse bütün okulları boştu, çünkü Sokrates gibi bir insan ders verdiğinde, kim rekabet edebilir? Aslında okulları idare eden öğretmenlerin hepsi Sokrates’in öğrencisi oldu. O gerçek bir ustaydı.

“Önüme benim tarafımdan yozlaştırılmış tek bir genç insan çıkarın... ve açıklayın; yozlaşmayla ne demek istiyorsunuz?” dedi Sokrates.

“Tanrı veya tanrıların olmadığını öğretiyorsun” dediler.

“Evet” dedi, “çünkü Tanrı, tanrılar yok. Bunun için ne yapabilirim? Bu benim sorumluluğum. Eğer Tanrı yoksa, gençliğin zihnini siz mi yozlaştırıyorsunuz yoksa ben mi yozlaştırıyorum? Ben sadece hakikati söylüyorum. Hakikatin gençlerin zihinlerini yozlaştırabileceğini mi sanıyorsunuz?” Münazara günlerce sürdü. Sonunda hâkimler karar verdi: “Söz konusu zekâ olduğunda, hepinizi susturdu” -vasat Atina toplumunun tamamına karşı tek bir adam- “dolayısıyla artık onunla tartışmamalıyız. Sadece oylama isteyeceğiz.”

“Oylamak neyin doğru neyin yanlış olduğunu kanıtlaya-maz. Aslında çok büyük olasılıkla insanlar yanlıştan yana oy verecek, çünkü çoğunluk vasat insanlardan oluşuyor” dedi Sokrates.

Sokrates doğruya zekâyla karar verilmesi gerektiğini oturtmaya çalışıyordu. Sonunda bilimin evrimini sağlayan budur.

Sokrates bütün bilimin babası olarak bilinmelidir, çünkü bilimde bu bir güçlü olma ve senin bu nedenle haklı olman meselesi değildir. Herkes haklılığını kanıtlayabilir; ne kadar güçlü olduğun fark etmez. Soruna mantıkla, akılla -laboratuarda, deneylerle ve deneyimle- karar verilmesi gerekir.

Bu nedenle ikinci bilinç seviyesinde, politika tamamen farklı bir meseledir.

Hindistan iki bin yıldır kölelikle yaşadı. Birçok nedeni var ama nedenlerden biri ve en temel neden Hindistan’ın zeki insanlarının hepsinin en düşük, içgüdüsel seviyenin politikasına sırt çevirmesiydi. Zeki insanların hiçbiri politikaya veya güce ilgi duymuyordu. Tek ilgilendikleri neyin gerçek olduğuna, hayatın anlamının ne olduğuna karar vermekti. Neden buradayız?

Buddha zamanında, ikinci bilinç düzeyi neredeyse dünyanın her tarafında en yüksek noktasına ulaştı. Çin’de Konfüçyüs, Lao Tzu, Mencius, Chuang Tzu, Lieh Tzu vardı; bunlar aynı niteliklere sahip insanlardı, çağdaşlarıydı. Hindistan’da Budd-ha, Mahavira, Makhkhali Ghosal, Ajit Keshkambal, Sanjay Vilethiputta vardı; bunlar çok kuvvetli devlerdi. Yunanistan’da Sokrates, Plato, Aristo, Plotinus, Heraklitas, Pisagor vardı; bunlar zekânın en yüksek noktasına ulaştı. Bütün dünyayı birdenbire bir zekâ dalgası vurmuştu. Sadece aptallar savaşmaya devam etti; bütün zeki insanlar neyin doğru neyin yanlış olduğuna karar vermenin yollarını bulmakla meşguldü.

Hindistan’da her filozofun bütün Hindistan’ı dolaşması, diğerlerine meydan okuması bir gelenekti. Meydan okuma düşmanca değildi; bunu anlamalısın. İkinci seviyede düşmanlık yoktur; iki tarafta da hakikati arayan insanlar vardır. Dostane bir olaydır, kavga değildir; ikisi de hakikatin kazanmasını ister. Hiç kimse ötekine galip gelmeyi istemez. Mesele kesinlikle bu değildir.

Shankara, Mandan Mishra’yla tartışmasına başladığında onun ayağına dokundu ve hakikatin kazanması için hayır duasını istedi. Şimdi, düşmanının ayağına dokunmak, neyi gösterir? O kişiyi ele geçirmek söz konusu değildir; yaşlı ve ülkenin her yerinde saygınlığı olan birisidir. Shankara genç, otuz yaşında bir adam; Mandan Mishra onun büyükbabasının yaşında. Shankara, Mandan Mishra’nın ayağına dokunuyor, çünkü söz konusu olan onu yenmek değil; ve ondan hayır duasını istiyor, kendisi kazansın diye değil, hakikat kazansın diye. Hakikat kimsenin malı değildir.

Ülkenin her yerinde bu oluyordu. Bu kadar büyük fikir adamları doğmuştu; bu nitelikte, bu keskinlikte bugün bile bulamayız. Bunun nedeni bugün bütün entelektüellerin bilime kaymış olması. Felsefe terk edildi. O zamanlar bu insanların hepsi felsefe dünyasındaydı.

Ancak hatırlamak zorundasın, bu bir çekişmedir ama artık kişisel bir münakaşa değildir; kendi üstünlüğünü kanıtlama arzusu değil, hakikati bulmaya yönelik bir sorgulamadır. Bütün vurgu değişir: Gerçeğin zaferiyle ilgilidir. Hindistan’ın felsefe tarihinde ünlü özdeyiş Satyameva jayate’dir: “Kim yenilirse yenilsin hakikat kazanmalı.” Bu bir aşağılık kompleksinden ortaya çıkmıyor, gerçekten üstün bir zekâdan doğuyor.

Gelenek Çin’e, Japonya’ya gitti ve diğer alanlara da yayıldı. Bu yüzden iki Japon boksör veya aikidocu ya da jujitsu veya judocu gördüğünde şaşıracaksın; önce büyük bir saygıyla birbirlerinin önünde eğilirler. Düşmanlık söz konusu değildir.

Japonya’da judoda ve bütün savaş sanatlarında öğretilerden biri budur; birisiyle kavga ediyorsan, kişisel bir düşmanlık söz konusu değildir. Eğer kişiselse, yenilgiye çoktan hazırsın demektir, çünkü bu tavır egoya dayanır: daha aşağıda olana, içgüdü seviyesine düşüyorsun.

Judo sanatında, judo sanatının üstünlüğünü kim kanıtlarsa kazanan odur. Kazanan kişi değil sanattır. Aynı felsefede kazananın hakikat olması gibi, şimdi kazanan sanattır. Tek bir an bile kendini ve zaferini düşünmemelisin, çünkü bu yenildiğin an olacaktır.

Bu pek çok sefer oldu; bunu Doğulu davranış geleneğini anlayan biri dışında kimse anlayamaz. Bazen eşit derecede egoist olmayan iki savaşçı vardır; o zaman kimse kazanmaz. Her gün gelir, birbirlerinin önünde eğilirler; büyük keyifle, büyük saygıyla. Aslında karşılarındaki insandan onur duyarlar, çünkü sıradan bir insan değildir; onunla dövüşmek bile yeterince büyük bir onurdur. Ve dövüş devam eder.

Sonunda hakemler “Kimse kazanamaz, çünkü iki taraf da eşit düzeyde egosuz - kimse diğerini yenmenin yolunu bulamaz” demek zorundadır. Ego bir kaçamak noktasıdır. Ego içindeyken yenilgiye uğratılabileceğiniz bir uyku gibidir. Sadece bir anlığına bir düşünce gelebilir ve bu senin sonun olur. Judo, jujitsu, aikido sanatları, küçük farklarla, küçük inceliklerle hepsi benzerdir ama temel yapı aynıdır. Altyapı, dövüşürken orada bulunmaman, tam anlamıyla yok olmandır; o zaman hiçbir kılıç seni kesemez. İki kılıç ustasını dövüşürken görürsen, şaşırıp kalacaksın...

Arkadaşlarımdan biri II. Dünya Savaşı’nda yakalandı. İngiliz ordusunda albaydı. Bir Sih, bir sardafdı; adı Chanchal Singh’di. Japonlar tarafından savaş tutsağı olarak yakalandı. O zaman Hintli devrimcilerden biri, Subhash Chandra Almanya’da Adolf Hitler’e ve sonra da Japonya’ya gitti ve Hitler’in tavsiyesiyle Japonlar bütün Hintli savaş tutsaklarının Subhash tarafından İngiliz ordusuna karşı savaşmak üzere eğitilmesine izin verdi.Japonlar bunun iyi bir fikir olduğunu düşündü; aksi takdirde bu Hintli tutsaklar gereksiz bir yüktü. Subhash kendi ülkelerinin özgürlüğü için savaşıyordu, bu yüzden Hintli tutsakları kolayca ikna etti. Bu onlar için de iyiydi. Her şeyden önce, kim kendi ülkesi için savaşmak istemez? İkincisi, böylesi tutsak olmaktan iyiydi. Hem kaçma şansı da vardı!

Subhash onları bütün savaş sanatlarında eğitti. Savaştan sonra, tutsaklar serbest bırakıldığında, Chanchal Singh geri döndü. Ben bir otelde bir arkadaşımla oturmuş ülkenin özgürlüğü konusunda tartışıyordum ve arkadaşıma “Sadece İngilizleri kovmak aslında özgürlük anlamına gelmez” diyordum. “Özgürlük olumlu bir kavramdır. İngilizleri kovabilirsin ama zihnin bir kölenin zihni olarak kalırsa, yöneten kim olursa olsun -Hintli olabilir- özgür olmayacaksın.

“Evet, yöneticiler değişecek: Beyaz derili gider, yerine siyah derili gelir. Ancak derinin rengi değişince, köleliğin özgürlüğe dönüşeceğini mi sanıyorsun? Özgürlük zihinde olumlu bir değişim ve dönüşüm gerektirir. Eğer bir kölenin zihnine sahip-sen, köle olacaksın; kimin tahtta olduğu fark etmez.”

Bu iddiayı hâlâ koruyorum, çünkü on yıllar geçti ve Hindistan hâlâ köle, hiç olmadığı kadar. En azından Britanya egemenliğindeyken sorumluluğu İngilizlerin üzerine atma ve onların sorumlu olduğunu söyleme imkânı vardı. Şimdi bu mazeretleri bile yok.

Daha geçen gün bana ancak zihni köleliğe bu kadar alışmış, ne yaparsan yap kendini özgür kabul edemeyecek bir ülkede yaşanabilecek bir şeyin bilgisi geldi. Bilgiye göre, Hindistan hükümetine ait kamyon dolusu gizli evrak -bütün gizli evraklar- başka bir ülkeye gitmek üzere ülke sınırını geçerken yakalanmıştı! Şoför Hintliydi, refakatçi Hintliydi ve kamyon büyük bir sanayiciye aitti. Kamyon yakalandığında bu sanayici de yakalandı, dahası neredeyse bir düzine insan daha yakalandı ve bunun belki de daha önce giden kamyonlardan sonuncusu olduğu öğrenildi. Hindistan’da herhangi bir sır kalıp kalmadığı şüpheli.

Bu tarihte asla olmadı. Bütün sırlar Hintliler tarafından satılıyordu! Bunun arkasında başka ülkelerin ajanları yoktu, onlar önayak olmamıştı. Hintliler onlarla bağlantıya geçmiş -kölelik ve zihni- ve “Hindistan’ın yaptığı nükleer santralin gizli dosyasını ister misiniz?” sormuştu. Ve elli milyon değerinde bir santralin bilgisi elli dolara satılmıştı. Bütün gizli dosya, bütün plan, yerin, her şeyin şemaları. Fransız bir özel dedektif bütün bilgiyi satın alıyordu. Hindistan’a karşı bir amacı yoktu ama böyle sırlar bu kadar ucuza veriliyorsa toplamaya değerdir; her an milyonlar kazanmak için eline bir fırsat geçebilir. Eğer Hindistan Çin’le savaşa girerse, Çin bu sırlar için her şeyi ödemeye hazır olacaktır. Eğer Pakistan Hindistan’a savaş açarsa, her şeyi ödemeye hazır olacaktır: Ne istersen, alacaksın.

Rusya, Amerika’ya casuslar göndermeye çalışıyor ve Amerika Hindistan’a casuslar gönderiyor... O zaman bile sırları bulmak kolay bir iş değil. Ama bu Fransız ajan “öğleden sonra Indira Gandhi tarafından bir karar alındı ve akşamına benim elimdeydi. En fazla üç-dört saat içinde. Indira’nın kabinesinde tartışılan her sır üç saat içinde elimdeydi” diye haberi basına verdi.

Yani sadece bir sanayici ve başka insanlar değil, kabine bakanları bile, hükümetin en üst düzey yetkilileri. çünkü birkaç sır sadece kabinedeki en üst düzey üç bakan ve başkanla tartışılmıştı. Sırları sadece dört kişi biliyor olmasına rağmen, açık pazarda her yere satılmıştı. Kim kime ihanet ediyor? Bunlar nasıl insanlar? Kölelik iliklerine işlemiş. Tam bir kan değişimi ve dönüşümüne ihtiyaçları var. Yeni bir zihne ihtiyaçları var.

Bu köleliği bir arkadaşla tartışıyordum ve bu sardar da dinliyordu; çay içerken dinliyordu. Sonunda dayanamadı ve yanımıza gelip “Buraya oturabilir miyim? Tartışma gerçekten ilginç. Eğer oturmama izin verirseniz ve size kendimi tanıtayım, çünkü özgürlük savaşçısı oldum. Japon hapishanelerinde ve İngiliz hapishanelerinde bulundum; başta İngiliz ordusunda binbaşıydım. İngiliz ordusu ülkeyi terk ettiği için yeni serbest bırakıldım; bütün tutsaklar serbest bırakıldı. Bir iş, bir meslek arıyorum, çünkü savaşmak dışında bir şey bilmiyorum. Fakat Japon savaş sanatlarını biliyorum. Belki bana yardım edebilirsiniz; savaş sanatları öğrencileri için bir sınıf açabilirim” dedi. Arkadaş olduk.

Ona bir okul açmayı başardık ve bu işe gerçekten derinlemesine girdi. Bazen sırf eğlence için bize küçük şeyler gösterirdi. “Japonya’da ses için belli bir eğitim var. Biri sana bir kılıçla saldırırsa ve senin silahın yoksa sadece bu sesi çıkarıyorsun ve kılıç elinden düşüyor” dedi.

“Bu gerçekten önemli bir şey!” dedim. “Görmek istiyorum. Güreşçi bir arkadaşım var. Onunla bağlantıya geçebilirim ve bu deneyi yapabiliriz. Kılıçlardan anlamaz ama sopayla dövüşebilir. Ve bu iyi, çünkü eğer kaçırırsan veya bir şey ters giderse, senin kafanı uçurur ve gereksiz yere başım derde girer. Sen öleceksin ama ben de gereksiz yere başıma iş açacağım, bu yüzden büyük bir sopayla denemek daha iyi.”

Chanchal Singh kabul etti. Güreşçiyi buldum ve ona bu olaydan bahsettim. “Sorun yok” dedi. “O Sardar’ın kafasını ortadan ikiye ayıracağım; tek bir vuruş ve o kadarı yeter.” Güçlü bir adamdı ve Chanchal Singh’e vurmaya gittiğinde, tam vurmak için elini kaldırdığında Chanchal Singh bir çığlık attı ve sopa sanki kalbi durmuş gibi güreşçinin elinden düştü! Ne olduysa, eli bütün gücünü kaybetmişti, sadece sesle!

“Bu sesi nasıl yapıyorsun?” diye sordum ona. “Çünkü özel bir şeymiş gibi durmuyor; çok kolay öğrenilebilir.”

Chanchal Singh “Ses kolayca öğrenilebilir; bunun anahtarı senin orada olmamandır. Bu zor bir şeydir. Bunca yıl Japonya’daydım, onların savaş sanatlarında her şey basittir. Bir tek bu sorundur; orada olmaman gerekiyor. Biri kafatasını ikiye ayıracağı zaman, böyle bir zamanda orada sana kesinlikle ihtiyaç vardır!”

Böyle bir zamanda bile orada olmaman gerekiyor; sadece ses, gerisinde ego olmadan. Sana saldıran adam birden yaptığı şeyi unutacak; tam anlamıyla eli ayağı dolaşacak. Bir an için hafızasını bile kaybedecek. Ne olduğunun, ne yaptığının, daha önce ne yaptığının farkında değil. Kendine gelmesi biraz zaman alacak. Sadece egon yok olmak zorunda. Bu yokluk kişinin zihninde belli bir değişim, belli bir kopma, ani bir kopma yaratır.

Ancak eğer iki kişi de egosuzsa, o zaman çok zordur. Japonya’da o zaman tuhaf bir şey olduğu biliniyor, neredeyse her gün olan bir şey: Öteki adama vurmak için kılıcını kaldırmadan önce, diğer kişinin kılıcı çoktan savunmaya hazırdır. Senin hareketinden sonra değil, hayır, kılıç sen hareketi düşünmeden önce kalkar. Adeta senin hareketi düşündüğün o bir anlık sürede, elin hareketi yapmadan önce düşünce o kişiye ulaşmış ve adam savunmaya hazırmış gibidir.

Bu da ancak sen yoksan olur. O zaman kılıç senden ayrı değildir. Sen hiçbir şey yapmıyorsun; sen sadece oradasın, yoksun, olayların olmasına izin veriyorsun. Ancak eğer iki taraf da egosuzsa o zaman bu iş günlerce sürebilir. Kimse vuramaz veya diğer insana çizik bile atamaz.

Bu gücün olağan, içgüdüsel seviyesi değildir. Bir üst seviyeye yükseldin, ikincisinin de üzerine; üçüncü seviyeye, sezgi seviyesine yükseldin. Tıpkı kılıçlarla, boksta veya Doğu stili güreşte olduğu gibi, aynısı üçüncü düzlemdeki zekâyla da olabilir.

Sana anlattığım profesörlerimden biri... kariyerim boyunca sadece iki profesörü sevdim. Birçoğunun başına dert oldum ve bu ikisini de rahat bırakmadım ama onları sevdim. Bir tanesiyle, Doktor S.K. Saxena’yla ilgili bir şey anlattım. Diğeri Profesör S.S. Roy’du. Doktora tezini Shankara ve Bradley üzerine yazmıştı: karşılaştırmalı bir çalışma. İlk kopyasını bana verdi. “Bu doğru gelmiyor: Ben sizin öğrencinizim ve siz matbaadan geldiği gibi tezinizin ilk kopyasını bana veriyorsunuz” dedim.

“Benim düşünceme göre, bunu hak ediyorsun” dedi.

“Ama benim düşünceme göre tezinizin tamamı... başlık bile yanlış” dedim, “çünkü farklı düzeylerde iki insanı karşılaştırıyorsunuz. Bradley bir fikir adamı, büyük bir fikir adamı. Bu yüzyılın başında bütün felsefe dünyasına yön vermiş. En büyük fikir adamıydı. Shankara hiçbir şekilde fikir adamı değil.

“Elbette ikisi de aynı sonuçlara ulaştı, bu nedenle onları karşılaştırdınız; sonuçların aynı olduğunu görüyorsunuz. Ancak aynı sonuçlara farklı yollardan geldiklerini görmüyorsunuz. İtirazım bu noktada, çünkü Bradley bu sonuçlara yalnız mantık yoluyla gelirken, Shankara bu sonuçlara deneyim yoluyla ulaşıyor.

“Shankara bunları yalnızca bir felsefeci olarak savunmuyor. Felsefeci olarak da savunuyor ama bu ikinci sırada. O bir hakikat deneyimledi. Şimdi, o hakikati ifade etmek için mantığı, aklı, zekâyı kullanıyor. Bradley deneyim sahibi değil ve deneyimi olmadığını itiraf ediyor ama akıl yoluyla bunları en kabul edilebilir, en geçerli sonuçlar olarak görüyor.”

Profesör Roy’a “Bana sorarsanız karşılaştırılması imkânsız tamamen farklı iki insanı karşılaştırdınız” dedim.

“İlk kopyamı bu yüzden sana verdim” dedi. “Bu konuda düşünecek, derinliklerine inecek biri varsa, o da sensin. Bu kitabı rektör yardımcısına, departman başkanına ve bütün arkadaşlarıma sunacağım ama başlığı gördüğünde bile kimsenin itiraz edeceğini sanmıyorum.”

“Tekrar üzerinden geçmelisiniz” dedim, “çünkü ben okuyacağım ve yüzlerce soru olacak. Bu yüzden yeniden geçin. Bazı noktaları tamamen unutmuş olabilirsiniz, çünkü beş-altı yıldan beri bu tez üzerinde çalışıyorsunuz.”

Ve başka noktalar da vardı ama asıl nokta sürekli, tekrar tekrar ortaya çıkıyordu. Sadece mantıkla bir sonuca varmak mümkündür ve doğru olabilir, doğru olmayabilir; doğruluğundan emin olamazsın. Ancak Shankara için bu bir doğru olabilir veya olmayabilir meselesi değildir: doğrudur. Mantık yoluyla onun hatalı olduğunu kanıtlasan bile, o kendi konumunu değiştirmeyecektir. Bradley bunu yapar; ona hatalı olduğunu kanıtlarsan, yer değiştirecektir. Profesör Roy’a sadece hatırladığım bir örneği verdim.

Bradley evrenin, varoluşun “mutlak” olduğunu söyler. Shankara ona “Brahma” der ama tanım aynıdır, mutlak demektir. Bir çember çizdim ve S.S. Roy’a sordum:”Eğer bu çember kusursuzsa, o zaman herhangi bir gelişim, evrim, ilerleme olasılığı yok demektir. Mükemmellik hiçbir değişime izin vermez. Eğer varoluş mutlaksa, mükemmelse, o zaman ölüdür. Canlı olmasını istiyorsan, o zaman onu açık tut. Çemberi kapatma; bırak büyüsün, ilerlesin, gelişsin.

“Ben Bradley’ye katılmıyorum, çünkü şunun gibi basit bir iddiayı cevaplamayı bile beceremeyecektir: ‘Senin evrenin ölü mü canlı mı?’ Elbette ölü olduğunu kabul edemez. Eğer ölüyse, Bradley de ölüdür, her şey ölüdür. O zaman kim tartışıyor ve ne için? Tam bir sessizlik olmalı, her şey ölü. Bunu kabul edemez. Ancak yaşadığını kabul ediyorsa, o zaman da kesinlikle henüz mutlak olmadığını ve hiçbir zaman mutlak olmayacağını kabul etmek zorunda kalacaktır.

“Benim sonucum daima mutlağa yaklaştığı ama asla mutlak olmayacağıdır. Hep geliyor, geliyor ve geliyor olacak ama mutlağa asla ulaşmıyor: Canlı kalacak.

“Bradley fikrini değiştirmek zorunda kalacak. Ve siz Bradley’nin bir müridi olarak” -Profesör Roy felsefi olarak Bradley’nin müridiydi- “Bradley namına bunu kabul etmek zorunda kalacaksınız, aksi takdirde ben hazırım. Söyleyin bana, canlı bir evren fikrini ‘mükemmel, mutlak’ bir fikirle nasıl koruyabilirsiniz?”

“Bu doğru, bunu hiç düşünmemiştim; Bradley savunulamaz.” dedi.

“Ancak” dedim, “Shankara da Tanrı, Brahma, hakikat mutlaktır diyor. O da kendi iddiasını savunamaz, çünkü iddia aynı. Fakat fark Bradley’nin bakış açısını değiştirmek zorunda kalacak olması ve Shankara’nın sadece gülecek ve ‘Haklısın. Benim ifadem yanlıştı ve bilen birinin ifadenin yanlış olduğunu bulacağını biliyordum. Kesinlikle haklısın, ifadem yanlıştı’ diyecek olmasıdır. Fakat Shankara kendisinin yanıldığını kabul etmeyecek. Onun konumu deneyim yoluyladır, sezgiseldir.”

Sezgi düzeyinde hiçbir şekilde kavga yoktur.

İçgüdü seviyesindeki politikacı yabani bir hayvandır. Muzaffer olmak dışında hiçbir şeye inanmaz. Muzaffer olmak için gereken her yöntemi kullanacaktır. Ne kadar çirkin olurlarsa olsunlar, son yöntemleri haklı gösterecektir. Adolf Hitler otobiyografisinde “Yöntemler önemli değil; önemli olan sondur. Başarılı olursan, yaptığın her şey doğrudur; başarısızlığa uğrarsan, yaptığın her şey yanlıştır. Yalan söylersin ama başarıya ulaşırsan hakikat olacaktır. Her şeyi yap, sadece sonunda başarı olması gerektiğini aklında tut; o zaman başarı, geriye dönük olarak her şeyi doğru hale getirir. Ve yenilgi... her şeyi doğru yapıyor olabilirsin ama yenilgi her şeyin yanlış olduğunu gösterecektir” der.

İkinci seviyede mücadele vardır ama şimdi mücadele insanidir; zekâyladır. Evet, savunduğun şeyin doğru olduğunu kanıtlamak için hâlâ belli bir mücadele vardır ama hakikat senden daha önemlidir. Daha büyük hakikatten yana yenilgiye uğrasan bile mutlu olacaksın, mutsuz değil. Shankara, Mandan Mishra’yı yendiğinde, Mandan Mishra hemen ayağa kalktı, Shankara’nın ayaklarına dokundu ve inisiye edilmek istedi. Kavga söz konusu değildir; bu insanca ve çok daha üstün bir zekâ dünyasıdır. Ancak yine de bir yerde hakikat adına biraz politika pusuda bekliyor. Aksi takdirde bu adama meydan okuma ihtiyacı bile neden? Hakikati biliyorsan, tadını çıkar! İnsanları yenerek bütün ülkeyi dolaşmanın ne anlamı var? Hakikati biliyorsan, insanlar sana gelecektir. Bunun içinde ince bir politika var. Buna felsefi/dini politika diyebilirsin ama yine de son derece arıtılmış bir politikadır.

Ancak üçüncü seviyede, sezgi işlev görmeye başladığında, hiçbir mücadele yoktur. Buddha ele geçirmek için asla kimseye gitmedi, Mahavira ele geçirmek için asla kimseye gitmedi, Lao Tzu ele geçirmek için asla kimseye gitmedi. İnsanlar geldi; kim susamışsa, onlara geldi. Entelektüel bir tartışma için onlara meydan okumaya gelenlerle bile ilgilenmediler. Çok gelen oldu: Sariputta geldi, Moggalayan geldi, Mahakashyap geldi. Bu insanların hepsi binlerce müridi olan büyük filozoflardı ve Buddha’ya meydan okumaya geldiler. Bütün yaşamı boyunca tek yolu “Eğer biliyorsan, mutlu oldum. Zafer kazandığını düşünebilirsin! Fakat biliyor musun? Ben biliyorum ve kimseye meydan okumak zorunda olduğumu düşünmüyorum.

çünkü sadece iki tip insan vardır: bilenler ve bilmeyenler. Bilmeyenler; o zavallı insanlara nasıl meydan okuyabilirim? Bu söz konusu değil. Bilenler; o zengin insanlara nasıl meydan okuyabilirim? Söz konusu değil” demek oldu.

Sariputta’ya sordu: “Eğer biliyorsan, mutlu olurum; ama biliyor musun? Sana meydan okumuyorum, sadece soruyorum. Sen kimsin? Bilmiyorsan, o zaman bana meydan okuma fikrinden vazgeç. O zaman sadece benimle birlikte burada ol. Bir gün, doğru bir zamanda, bu olabilir; meydan okumayla değil, tartışmayla değil, anlatarak bile değil.”

İnsanlar gerçekten dürüsttü. Sariputta eğildi ve “Lütfen sana meydan okuduğum için beni bağışla. Ben bilmiyorum. Yetenekli bir tartışmacıyım ve pek çok filozofu yendim ama senin filozof olmadığını görebiliyorum. Şimdi benim için teslim olma ve bu yeni açıdan görme zamanı geldi. Ne yapmam gerekiyor?” dedi.

Buddha, “Sadece iki yıl sessiz kalmak zorundasın” dedi. Bu oraya meydan okumaya gelen herkes için basit bir yöntemdi ve birçok insan gelmişti. Buddha onlara “İki yıl tam sessizlik, sonra her soruyu sorabilirsin” derdi. İki sene sessizlik yeter, yeter de artar bile. İki yıl sonra kendi isimlerini bile unutuyorlardı; meydan okumayı, zafer fikrini tamamen unutuyorlardı. Adamı tanımışlardı. Hakikati tanımışlardı.

Sezgi düzeyinde hiçbir şekilde politika yoktur. Daha iyi bir dünyada, sezgi insanları en azından akılla onları anlayabilen insanlara yol gösterici ışıklar olacak. Entelektüel politikacılar -politika profesörleri, aydın kesim, teorisyenler- onlar içgüdüsel politikacılara rehber olacak. Dünya ancak bu şekilde rahat edebilir, huzurlu yaşayabilir.

Işık en yüksek seviyeden gelmelidir. İkinci tabakadan geçirilmesi gerekecektir, çünkü ancak o zaman üçüncü tabaka ondan bir şey yakalayabilir; ikinci tabaka köprü görevi yapacaktır. Eski Hindistan’da böyleydi. Bir kez oldu.

Gerçekten sezgisel insanlar ormanlarda ya da dağlarda yaşardı ve entelektüeller, profesörler, Hintli bilgeler, âlimler, başbakanlar sorunlarıyla onlara gelirdi, çünkü derlerdi; “Biz körüz, sizin gözleriniz var.”

Bir keresinde Buddha’nın başına geldi. Kampını bir nehrin kenarına kurmuştu ve nehrin iki tarafında ordular duruyordu. Bunlar iki krallıktı ve nehir de sınırdı; su değerli olduğu için nehrin hangi tarafa ait olduğu konusunda kuşaklardır savaşıyorlardı. Ve karara varamamışlardı; birçok sefer nehri kanla kırmızıya boyamışlardı ve kavga devam etmişti. Buddha’nın kampı oradaydı ve iki ordunun generalleri ona geldi. Tesadüfen kampa aynı anda geldiler ve birbirlerini gördüler. Bu tuhaf tesadüf karşısında şoke olmuşlardı ama artık geri dönmenin yolu yoktu.

Buddha, “Endişelenmeyin; birlikte gelmeniz iyi oldu. İkiniz de körsünüz, atalarınız da kördü. Nehir akmaya devam ediyor ve siz de insanları öldürmeye devam ediyorsunuz. Basit bir gerçeği göremiyor musunuz? İkinizin de suya ihtiyacı var ve nehir yeterince büyük. Nehre sahip olmaya gerek yok. Hem sahip kim olabilir? Bütün su okyanusa akıyor! Neden ikiniz de kullanamayasınız? Bir taraf bir krallığa ait, öteki taraf öteki krallığa ait; problem yok. Nehrin ortasına bir çizgi çekmeye bile gerek yok, çünkü suyun üzerine çizgiler çekilemez. Bunun için savaşmak yerine sadece suyu kullanın” dedi.

Bu kadar basitti. Tarlalarının ve mahsullerinin öldüğünü, çünkü onlarla kimsenin ilgilenmediğini anladılar. Nehrin kime ait olduğu konusunda savaşmak birinci planda geliyordu. Önce suya sahip olunması gerekiyordu; ancak o zaman bütün tarlalarını sulayabilirdin.

Aptal zihin ancak sahiplik yönünden düşünür. İçgörü sahibi insan işe yararlılığı düşünür.

Buddha sade bir şekilde, “Onu kullanın! Ve bütün suyu kullandığınızda yeniden bana gelin. O zaman ortada bir sorun olacak, o zaman göreceğiz. Fakat bana ancak bütün suyu bitirdiğiniz zaman gelin” dedi.

Su yirmi beş yüzyıldan beri hâlâ akıyor. Bütün suyu nasıl kullanabilirsin? Kocaman, binlerce kilometre uzunluğunda bir nehir. Himalayalar’ın sonsuz karlarından suyu getiriyor ve

0 suyu Bengal Denizi’ne götürüyor. Onu nasıl tüketebilirsin? Hem o krallıklar, küçük krallıklardı. Bitirmek isteselerdi bile yolu yoktu.

İçgörü sezgili insandan gelmelidir. Ancak içgörü yalnızca zeki insan tarafından anlaşılır ve o zaman zeki insan tek arzusu güç olan, içgüdüleriyle hareket eden politikacıya yardım edebilir.

Ben buna meritokrasi1 diyorum, çünkü en yüksek yetenek alttaki basamaklara hükmeder ve etkiler ve seviyelerinin üzerine çıkmalarına yardım eder. Hiçbir çıkarı yoktur ve çıkarı olmadığı için özgürdür ve içgörüsü berraktır.

1 Yeteneğe göre atama. (ç.n.)

Sezgisel insanın içgüdüsel insana herhangi bir şeyi açıklaması zor olacaktır, çünkü çok ayrıdırlar, aralarında bir köprünün olmadığı iki farklı boyuta aittirler. Ortada fikir adamının büyük yardımı olabilir.

Üniversitelerin, kolejlerin, okulların yalnızca siyaset bilimi öğretmemesi gerekir; sadece siyaset bilimi öğretmek çok aptalca bir fikir! Siyaset bilimi öğret ama siyaset sanatı da öğret, çünkü bilimin faydası yok; uygulamalı politika öğretmek zorundasın. Üniversitelerde profesörler politikacıları hazırlamalı, onlara belli nitelikler kazandırmalı. Eğer bu olabilirse, şu anda dünyayı yöneten insanlar hiçbir suretle hiçbir yerde olmayacak. O zaman iyi eğitimli, kültürlü, siyaset sanatını ve bilimini bilen ve profesörlere, âlimlere gitmeye her zaman hazır yöneticiler bulacaksın. Ve yavaş yavaş meritokrasinin en yüksek seviyesine yaklaşmaları mümkün olabilir; sezgisel insanlara.

Eğer bu mümkünse, o zaman ilk kez gerçekten insanca -insanlığa haysiyet, bireylere bütünlük vererek- bir şeye sahip olacağız.

İlk kez dünyada gerçek bir demokrasiye sahip olacaksın. Şu anda demokrasi diye mevcut olan şey demokrasi değil, mobokrasi.2

2 Halk yönetimi. (ç.n.)

3-Siyaset ve Dinin Gücü

Din başarısız oldu, politika başarısız oldu, ideolojiler başarısız oldu ve bunlar son derece açık bir biçimde tanımlanmıştı, insanın geleceği için modellerdi. Hepsi başarısız oldu. Bu kaçınılmazdı, çünkü hepsi yapı odaklıydı ve her tür yapı er ya da geç insanın yüreğinde ağırlık yapar. Her yapı hapishaneye dönüşür ve bugün yarın ona baş kaldırmak zorundasındır. Bunu tarih boyunca gözlemlemedin mi? Her devrim kendi sırası gelince baskıcı bir hal alır.

Ancak bu devrim değildir, bu başkaldırıdır. Devrim sosyaldir, kolektiftir; isyan bireyseldir. Biz topluma bir yapı kazandırmakla ilgilenmiyoruz. Yapılardan usandık! Bütün yapıları bırak. Dünyada bireyler istiyoruz; özgürce hareket eden, bilinçli hareket eden elbette. Onların sorumluluğu kendi bilinçlerinden gelir. Belli emirlere uymaya çalıştıkları için doğru davranmazlar, özen gösterdikleri için doğru davranırlar, dürüst davranırlar.

Bu günlerde politikacılar sanki rahipler gibi konuşuyor ve rahipler de politikacılar gibi davranıyor. Kiliseyle devletin ayrılması düşüncesine ne oldu?

Politikacılar ve rahipler farklı insanlar değil. Aynı arzulara, aynı güç hırsına sahip, aynı tip insanlar. Sadece farklı alanları seçmişler.

Politikacı dünyevi dünyayı seçti. Onun din âlemine karışmaması yönünde ve dinin de kendi dünyasına karışmayacağını umut ettiği sözsüz bir anlaşma yapıldı. Anlaşma iyi oldu ve ikisi birlikte insanlığa hükmetmeye çalışıyorlar. Biri dış dünyaya ilgili, diğeri de iç dünyayla ilgili. Dünyaları çakışmıyor, bu nedenle anlaşmazlık yok. Aslında tarih boyunca birbirlerinin desteklemeye devam ettiler. Rahip politikacıları kutsadı, politikacılar da rahiplerden övgüyle söz etti ve durum bazen saçma, inanılmaz hale geliyor.

İkinci dünya savaşında Alman Hıristiyan başpiskoposu Adolf Hitler’i kutsuyor ve Almanya’nın kazanması için Tanrı’ya dua ediyordu. Ve aynı din İngiltere’de, benzer tipte bir başpiskoposla, İngiltere’nin zaferi ve Almanya’nın yenilgisi için dua ediyordu. Tanrıları aynı, dinleri aynı ama sorun Alman rahibin Alman politikacıyla anlaşmasının olması ve İngiliz rahibin de İngiliz politikacılarla anlaşmasının olmasıdır. Tanrı kimin umurunda...

Aslında rahipler dünyadaki en ateist insanlardır. Tanrı’nın olmadığını gayet iyi bilirler. Herkesten daha iyi bilirler, çünkü bu onların işidir. Ancak Tanrı varmış gibi yapmak zorundalar. Tanrı olmadan otoritelerini kaybederler. Tanrı adına piskopos, papa ve şankaraçarya oldular. Eğer Tanrı yoksa, o zaman onlar kim? Sıradan insanlar; birden bire hiç oluyorlar. Bu nedenle yalanın canlı tutulması gerekiyor.

İkinci dünya savaşındaki durumlarda görebileceğin gibi iki başpiskopos Tanrı’nın sorun olmadığını gayet iyi biliyordu. Kimse Tanrı’yı dert etmiyordu; sorun politikaydı. Aksi takdirde reddetmeleri gerekirdi. İkisinin de “Almanya’nın veya İngiltere’nin zaferini nasıl isteyebiliriz? Bizim Tanrımız tektir. Dualarımız birbirini tutmayacak! Dinimiz bir, temelimiz bir, kiliselerimiz bir, ustamız İsa bir. Bizden istediğiniz şeyi nasıl yapabiliriz?” demesi gerekirdi.

Fakat kimse bu soruyu sormadı. Bunu yaptılar, çünkü ne Tanrı ne de İsa bir anlam ifade ediyor. Bir anlam ifade eden senin çıkarın. Alman başpiskoposun çıkarı Almanya’da, İngiltere’de değil. Hitler’i desteklemek zorundadır. İngiliz başpiskoposu İngiltere’yi ve onun siyasetçilerini desteklemek zorundadır. Ve bu insanlar karşılığında o başpiskoposlara hürmet ediyor.

İngiltere başpiskoposu krala taç giydirecek. Bu bir formalite ama en azından vasat kalabalıkların gözünde daha güçlü olduğunu gösteriyor, çünkü krala taç giydiriyor; o bir iktidar belirleyici. Kralın onu her an dışarı atabileceğini gayet iyi biliyor; kralın desteğine ihtiyacı var. Ve destek veriliyor, çünkü kralın da rahibin desteğine ihtiyacı var. Kitleler Tanrı’ya inanıyor, kitleler piskoposa inanıyor, kitleler kiliseye gidiyor. Eğer kral, kral olarak kalmak istiyorsa, rahiple kral arasında karşılıklı bir anlaşma olması şarttır.

Durum başından beri böyleydi. Politik ideolojiler değişti -kral ve kraliçeler ortadan kalktı, başkanlar ve başbakanlar ortaya çıktı- ama temel anlaşma hâlâ geçerliliğini koruyor. Amerika başkanı yemin etmeden önce kutsanmak için kendi rahibine veya papazına gider. O kutsamadan sonra Tanrı adına yemin edecek ve ülkenin başkanı olacaktır. Bu yolla politik olarak güçlüdür ve dindar kitlelerin desteğine sahiptir. Ancak zavallı insanlar asırlardır nasıl bir anlaşmanın devam ettiği ve bu anlaşmanın hem rahip hem de politikacı güç arzuladığı için mümkün olduğu konusunda en ufak bir fikre sahip değildir. Güç tutkusu bu insanların ortak paydasıdır. Ve çatışma ikisinin de iktidarda olma olasılığını yok edebileceğinden, çatışmamak için alanı bölmek daha kolaydır.

Hindistan’da işler çok açık oldu. Beş bin yıldır rahip ve politikacı aynı meslekte. Hinduizm toplumu dört sınıfa böldü.

Birinci sınıf Brahmanların, rahiplerin. Onlar en üstün insanlar. Hiçbir şeye sahip değiller, Brahmanlar yoksuldur ama ego muazzam doyurulmuştur. Onlar “en üstün” insanlardır. Kral bile daha aşağıdır, çünkü krallar ikinci sınıf insanlara, savaşçılara, kshatriya’lara dahildir. Bütün güce, bütün paraya sahiptirler ama Brahman rahibini kendilerinden üstün kabul ederler. Gider rahibin ayağına dokunurlar, çünkü bu yolla rahibi izleyen dindar kitleler kraldan yanadır. “Ne alçakgönüllülük, ne tevazu!” Ve bu tamamen politikadır.

Üçüncü sınıf işadamlarıdır. Brahman yoksuldur, çünkü yaptığı şey zenginlik yaratamaz. İnsanlar için dua eder, evlilikleri düzenler. Doğumdan ölüme her tür ritüeli yapar; bu onun mesleğidir. Ancak bundan zengin olamaz. Her yerde yoksul insanlar var. Onlardan ne kadar faydalanabilirsin? Yüzyıllardan beri sömürüldüler ve Brahman yalnızca bir parazittir. Fakat zavallı kitlelerin verecek daha fazla kanı kalmamıştır.

Toplumda üçüncü pozisyon işadamlarına, en zenginlere -savaşçılardan zengin, Brahmanlardan zengin- verilir. Zenginliği yüzünden işadamına hemen kralın altındaki mevki verilir. Hindistan’da krallar işadamlarından borç alır. Geçmişte banka yoktu; işadamları bütün paraya sahipti. Krallıklara ihtiyaçları olan bütün parayı -krediyle, faizle- sağlıyorlardı. Kralın ordu için, yeni fetihler için paraya ihtiyacı var; kralın ihtişamı ve gösterişi, mermer sarayları, altın tahtları için paraya ihtiyacı var. Bu parayı nereden bulacak? Yoksul Brahman bu parayı ona veremez; yoksul Brahman kitlelere karşı destek olarak kullanılıyor. İşadamı bu amaç için kullanılamaz, çünkü kitleler yoksul ve daima zengine karşıdır.

Karl Marx’tan on bin yıl önce bile, yoksul insan her zaman komünistti. Bu kelimeyi bilmeyebilir bile ama istismar edildiğini görebilir. Sabahtan akşama çok çalışır. Bütün yıl çalışır ve bunca çalışmaya açtır. Her şeyi üretir ama her şey ona tohumları sağlayan işadamı tarafından alınır. İşadamı ona kızının düğünü için para verdi. Bu yüzden bütün yoksullar işadamına borçludur. Başkaldıramazlar ama zengin adamı sevmezler de. Olan biteni görebilirler. Kör değiller.

Dolayısıyla Hindistan’da yoksullar dördüncü, en alt sınıftır. Ve iyi bir düzenleme vardır: Bir sınıftan ötekine hareket mümkün değildir. En alttaki, dördüncü sınıf -sudra’lar, parya- eğitimden men edilir, çünkü eğitimle tutkular duymaya başlayabilirler. Bir insan bir okulda öğretmen olabilecekken neden tuvalet temizlemeye devam etsin? Üniversitede profesör olmak için gerekli niteliklere sahipse, neden insanlara ayakkabı yapmayı sürdürsün? En başından engellemek daha iyidir, bu nedenle sudra’lar eğitimden men edilir.

Dördüncü sınıf en büyük olandır, bütün nüfusun yarısı. Daha yüksek kastlardan insanlarla evlenemezler; yüksek sınıftan insanlarla aynı ortamda oturamazlar. Gölgeleri bile pistir. Yanından bir parya geçiyorsa ve gölgesi sana değerse -vücudu değil, sadece gölgesi değiyor- banyo yapmak zorundasın. Neredeyse insanlık dışı bir varlığa dönüştürülmüştür. Her şeyi tedarik eder, her şeyi üretir; kumaş dokur, ayakkabı yapar, sokaklarını temizler. Diğer üç sınıfın ihtiyacı olan her tür işi yapar...

İşadamı aracıdır. Sömürür, para biriktirir. Konum bakımından üçüncü sırada olmasına rağmen mutludur. Kralı satın alabilir, Brahman’ı satın alabilir; üçüncü sırada olması kimin umurunda? Paranın en üstün güç olduğunu gayet iyi bilir. Kral ona borçludur ve rahip ona bağımlı olmak zorundadır, bu nedenle içten içe kesinlikle memnundur. Gerçekte en üsttedir ama başkalarının en tepede olduklarını düşünmelerine ses çıkarmaz. Ne önemi var? Önemli olan gerçek.

Yoksul olmasına rağmen Brahman da memnundur. Memnundur, çünkü en üst sınıfa mensuptur. Egosu doyar. Kral rahibi önemsemez, çünkü kılıç onun elindedir. Rahibe her istediğini yaptırabilir. Rahibin ayaklarına dokunması görgü kuralından başka bir şey değildir; yoksa onun kafasını uçururdu. Brahman da bunu bilir.

Dolayısıyla kral, kral olmasına rağmen ikinci sınıfa mensup olduğu için endişelenmez. Onu hangi sınıfa soktuğunun önemli olmadığını bilir; efendi odur. Rahibi öldürebilir, işadamlarından bütün parayı alabilir. Faizle kredi olarak alması sadece nezakettendir. Ve o parayı asla geri ödemez. Hiçbir kral hiçbir parayı geri ödememiştir, gerek yoktur. Ondan bunu isteyemezsin, kılıcıyla bütün güce sahiptir. Yüzyıllardır para alıyor ve asla geri ödemiyor, bu nedenle ne kadar faiz istersen iste kabul etmeye hazırdır. Bunu hiç kimse yapmadı; yapılmadı.

Ancak işadamı kralın kendisine borçlu olması fikrinden zevk alır. İşadamı olmazsa kral imparatorluğu yönetemez. Onun gücü ve onun parasıdır; haliyle bunun avantajından yararlanır. Ona yasal izinler verilir, her fırsatta ilk şansa sahip olacaktır, çünkü kral onun parasına bağımlıdır. Bu herkesin harika hissedebileceği, herkesin en tepede hissedebileceği güzel ve son derece psikolojik bir düzenlemedir.

Dördüncü sırada olan sudra, derinlerde kendisi olmasa toplumun öleceğini hisseder. Yiyeceği, kumaşı, her şeyi üreten kendisidir. Bırak bu aptallar en üstte olduklarını düşünsünler ama hepsi ona bağımlıdır. Onun yetiştirdiği yiyeceği yer, onun yaptığı evlerde yaşar, onun dokuduğu kumaşlarla giyinirler. Onsuz, diğer herkes -işadamı, kral, rahip- intihar etmek zorunda kalacaktır. Bu nedenle yoksul olabilir, her bakımdan aşağılanıyor olabilir ama bunun sadece formalite icabı olduğunu anlar. Fark etmez. Gerçek güç kendisidir.

Dolayısıyla kalbinin derinliklerinde herkes memnundur ve bu nedenle devrim Hindistan’da asla olmadı ve olamaz da. Devrimin gerçekleştiği her ülkede, olayı ateşleyen ülkenin aydınlarıdır. Devrimi onlar yapmaz ama ideolojiyi verirler. Ancak Hindistan’da Brahman aydın sınıfıdır. Her devrim ona karşı geleceğinden doğal olarak bir devrim ideolojisi sunamaz. Her türlü devrim, değişim hayalinin önünü kesen ideolojiler verecektir.

Elbette kral, savaşçı sınıfı devrimden yana olamaz, çünkü devrim onlara karşı olacaktır. Tahtlarından olacaklardır. İşadamları da devrimden yana olamaz, çünkü bütün devrimler zenginlere karşıdır. Ve yoksul devrimi hayal bile edemez, çünkü her türlü eğitimden yoksun bırakılmıştır. Toplumun daha üstteki üç sınıfıyla her türlü bağlantıdan men edilmiştir. Şehrin dışında yaşar; şehirde yaşayamaz. Yoksulların kuyuları derin değildir, kuyu açmaya fazla para harcayamazlar. İşadamlarının büyük, derin kuyuları, kralın kendi kuyusu vardır; ancak yağmurun düşmediği ve kuyuların kuru olduğu zamanlarda bile sudra’nın başka bir kuyudan su almasına izin verilmez. Bir nehirden su almak için on beş kilometre yol gitmek zorunda kalabilir.

Sudra o kadar açtır ki gün boyunca içinde besleyici hiçbir şey olmayan bir öğünü bulmak bile zordur. Devrimi nasıl düşünsün? Bunun kaderi olduğunu bilir. Bunun onun kaderi olduğu rahip tarafından anlatılmış ve buna koşullandırılmıştır: “Tanrı sana güvenini göstermen için bir fırsat verdi. Bu yoksulluk bir şey değil, birkaç yıllık mesele. İnancını koruyabilirsen, ödülü çok büyük.”

Dolayısıyla bir tarafta rahip onlara her türlü değişime karşı vaaz vermeye devam eder; diğer tarafta onlar değişimi düşünemezler, çünkü yetersiz beslenirler. Bir şeyi anlamak

zorundasın: Yetersiz beslenen insan zekâsını kaybeder. Zekâ ancak bedeninin ihtiyaç duyduğu her şeye sahipsen çiçek açar, artı bir şeye daha. O “artı” senin zekân olur, çünkü zekâ bir lükstür. Günde sadece bir öğünü olan insan hiçbir şeye sahip değildir, zekânın gelişmesi için enerji kalmaz. Fikirleri, yeni felsefeleri, yeni yaşam tarzlarını, yeni gelecek hayallerini yaratan aydın sınıfıdır. Ancak Hindistan’da o aydın sınıfı zaten tepededir. Aslında Hindistan çok önemli bir şey yaptı: Başka hiçbir ülke statükoyu böyle bilimsel bir yöntemle korumayı beceremedi. Şaşıracaksın, bunu yapan insan Manu’ydu. Beş bin yıl sonra hâlâ onun öğretileri takip ediliyor.

Günümüzde Hindistan dışından sadece iki kişi Manu’nun değerini bildi. Biri Friedrich Nietzsche, öteki de Adolf Hitler. Adolf Hitler, Friedrich Nietzsche’nin müridiydi ve Friedrich Nietzsche de Nazizm’in filozofuydu. Adolf Hitler, Nietzsche ne öğütlerse tamamen onu uyguluyordu. Bu ilişki tam olarak Marx’la Lenin arasındaki ilişki gibidir. Marx bütün Komünizm felsefesini veren filozoftu ve Lenin de onu hayata geçirdi. Friedrich Nietzsche’yle Adolf Hitler arasındaki ilişki de aynısıydı.

İkisinin de beş bin yıl önce Hindistan’da yazılmış bir kitabı beğenmeleri tesadüf değildir. İkisi de beğendi çünkü hâlâ canlı bir sistem yaratan Manu’nun ne usta bir tasarımcı olduğunu görebiliyorlardı. Beş bin yıldır devrimi engelledi ve belki sonsuza dek önleyebilir. Hindistan’da asla bir devrim olmayabilir.

Komünist parti Hindistan’da en eski partilerden biridir ama hiçbir güce sahip değildir, çünkü Hintli zihninde hiçbir cazibesi yoktur. Brahman dinlemeyecek, çünkü komünistler Tanrı’ya inanmaz; Brahman’a göre dinsiz, ahlaksız insanlardır. Savaşçılar dinlemeyecek, çünkü onların kendi güçleri var; güç sahibi kimse komünistleri dinlemeyecektir, çünkü onlar gücü ve herşeyi eşit dağıtmak istiyor. Şimdi, eğer güç sahibiysen, onun eşit dağıtılmasını istemezsin. Güç sahibi olmanın tek keyfi senin en yukarda olman, başka herkesin senin altında olmasıdır; senin Everest’e çıkmayı başarman, diğerlerinin dağın eteğinde olmasıdır. Gücün dağıtılması fikrini kabul edemezsin.

İşadamı komünistlerden yana olamaz, çünkü parası eşit şekilde dağıtılacaktır. Ve komünizmle ilgilenebilecek kişi, en yoksul sınıf o kadar zekâ yoksunudur, o kadar rahibin pençe-sindedir ki sömürüldüğü için yoksul olduğuna ikna bile edemezsin. Ben denedim; imkânsız. “Hayır. Bu benim kaderim, karmam ve lütfen beni rahatsız edecek bir şey söyleme, çünkü o zaman bunun acısını çekmek zorunda kalacağım. Bu sadece birkaç yıllık bir mesele. Tanrı’ya, rahibe ve kutsal kitaplara inancımı koruyabilirsem özgür kalacağım ve o zaman bütün ödül ve zevklere sahip olacağım” demeye devam edecektir. Devrim yapamaz, çünkü devrim cennetini yok edebilir.

Devrim Hindistan’da yoksul için cazip değildir, çünkü belli bir zekâdan yoksundur. Yüzyıllardan beri o ve ataları sadece ayakkabı yapıyorlar, hiç başka bir şey yapmadılar. Başka bir şey yapmalarına izin verilmez; sistem o kadar katıdır ki hiçbir hareket mümkün değildir. Bir ayakkabı yapımcısının oğlu, ne isterse istesin, başka bir mesleğe geçemez. Hiçbir yerde kabul edilmeyecektir.

Bu politikacı ve rahipler güç tutkunudur. Başka bir tutku daha vardır: para tutkusu, çünkü o da bir tür güçtür. Dolayısıyla gücün üç alanı vardır. Biri rahibin alanıdır: Tanrı’yla dolaysız bir ilişkisi vardır; o bilir ama sen bilmezsin; o bilgedir ama sen cahilsindir; o erdemlidir ve bu nedenle Brahman olarak doğar. Sen geçmişte günahlar işlemişsindir, bu nedenle birinci sınıfta değilsindir. Herkese davranışlarına göre verilir.İkinci güç alanı politik güçtür, bu geçmişte Hindistan’da ve her yerde kılıç gücüydü. Üçüncü de paranın gücüdür.

Bunlar sadece üç güçtür ve bu üç tip insan, birbiriyle savaşmak yerine son derece zekice bir şekilde alanlarını böldüler. Alanlarını böldüler ve birbirlerinin tarafına müdahale etmiyorlar. Üçü tarafından farklı şekillerde sömürülen büyük kitle köle kaldı; ötekiler için çalışmaya devam ediyor, fakir yaşıyor, fakir ölüyor; güzellik, müzik ve şiirle ilgili hiçbir şey bilmiyor. Bu gibi şeyler yoksul kitleler için değil.

Benim çabam bu üç güç grubunun suçlular olduğunu dünyanın zeki insanlarına mutlaka açıklamak. Güç istemi olan herkes bir suçludur. Benim suçlu tanımım bu, güç istemi olan herkes. Peki, neden güç isteminin suçlu olduğunu söylüyorum? Çünkü güç istemi basitçe diğerleri üzerinde güç demektir. Diğerlerinin köleleştirilmesi ve sömürülmesi gerekir. Diğerlerinin insanlık dışı türlere indirgenmesi gerekir. Diğerleri de aynı potansiyele sahiptir ama potansiyellerini gerçekleştirmelerine izin verilmez.

Güç istemi sen efendi olmak ve diğerlerini köle yapmak istiyorsun demektir. Bu birkaç şekilde yapılabilir. Bir tanesi rahibin yaptığı gibi bilgi yoluyladır. Hindistan’a İngiliz yönetimi geldikten sonra büyük bir mücadele vardı, çünkü Brahmanlar kutsal kitaplarının başka bir dile çevrilmesine hazır değildi. Asla insanların dili olmamış, kadim Sanskritçede kalmak zorundaydılar; Sanskritçe yalnızca rahiplerin diliydi. Ancak ülke İngiliz yönetimi altındaydı ve rahiplerin çıkar yolu yoktu; çok uğraşmalarına, kutsal kitapların çevrilmemesi gerektiğini, çeviri sırasında tahrip olacaklarını söylemelerine rağmen. Britanya bunu yapmaya kararlıydı; bu en eski uygarlıktı, çok sayıda kutsal metnin içinde sırlar olabilir. Böylece tercüme etmeye başladılar.O Sanskritçe edebiyatın çevirileri Brahmanların bütün“bilgeliğini” tahrip etti, çünkü daha önce hiç kimse ne söylediklerini anlamıyordu. Sanskritçe güzel bir dildir, neredeyse şiirdir. Sihirli bir özelliğe sahiptir. Şarkı gibi okuyabilirsin ve düzyazı bile şiire benzer. Dolayısıyla Brahmanlar onu şarkı gibi okurken kimse anlamını bilmiyor. Rahip anlamın ne olmasını istiyorsa, odur. Sanskritçe Tanrı’nın dilidir ve o dili ancak rahipler anlar. Bu nedenle Tanrı’yla insan arasında vuku bulan her şey rahip, Brahman aracılığıyla gelmek zorundadır.

Başka yerlerde, başka dinlerde de durum aynıydı. Rabbiler kutsal kaynaklarının İbraniceden sıradan insanların diline çevrilmesini asla istemedi. Her dinde aynı şey. Sebebi o kutsal metinlerin tamamen saçmalık olmasıdır; içlerinde hiçbir şey yoktur! Bütün dağı kazarsın, bir sıçan bile bulamazsın. Rahiplerin bilgisi düzmeceydi, yapmacıktı ve yapmacıklık ancak kitlelerin ne söylediklerini anlaması engellendiği takdirde yüzyıllar boyunca devam ettirilebilirdi.

Hindu tanrılarından birinin, Tanrı’nın bir enkarnasyonu olan Rama’nın, bir Brahman töreni sırasında ağaçların arkasına gizlenerek Veda ilahilerini dinlerken yakalandığı için yoksul bir adamın kulaklarına eritilmiş kızgın kurşun döktüğünü öğrendiğinde şaşıracaksın. Eğitim meselesi değil; ilahi söylenirken dinlemeye bile izin yoktu ve cezası buydu. Ve Rama’ya Tanrı’nın enkarnasyonu olarak mı tapılıyor?

Gandhi sürekli Rama’ya dua etti. Gandhi gibi sürekli pasif direnişten bahseden birinin Rama’nın -hep ok ve yay taşır, bunlar onun sembolleridir- ibadetçisi olması beni hayrete düşürüyor. Adam o kadar zalimdi ki... O zavallı yoksulun kötü bir şey yaptığını zannetmiyorum. Sırf dini törenlerde ne olduğunu merak ettiği için ağaçların arkasına gizlenmiş dinliyordu. Ve elbette bunda yanlış bir şey yoktu, söylenenleri anlayamıyordu; ancak sosyal yapıya ters bir şey yaptığı için Rama adamı hayatı boyunca sağır etti.

Gandhi buna rağmen sabah akşam Rama’nın adını söylemeye devam etti. Suikaste uğradığında son kelimesi buydu: “Hey, Rama! Oh, Rama!” Son kelime şiddetten uzak olmayan, insancıl bile olmayan o adama yöneltilmişti. İlahi olması söz konusu değil.

Güce tutkun bu üç grubun bütün insanlığa komplo kurduğunu ortaya çıkarmak arayan insanların hareketinin yapmak zorunda olduğu bir şeydir. Onların anlaşmalarını anlamanın ve yok etmenin zamanı geldi. Bu kolayca yapılabilir: Sadece güç hırsının olmadığı; paraya karşı, giysilere karşı, hiçbir şeye karşı olmadığın; insanların lüks içinde, rahat yaşayabildiği -kimse kimsenin işini sömürmüyor ve kimse kimseye hükmetmiyor-ve tesisatçının profesör kadar saygı gördüğü, hiçbir ayrımın bulunmadığı daha çok komün oluşturmak zorundasın.

Komünümüzü görmeye gelen insanların bir muslukçunun bir profesör kadar saygıdeğer olduğu basit gerçeğini görememesine şaşırıyorum. Aslında kimse kimin muslukçu kimin profesör olduğunu bilmiyor, çünkü profesör bir gün bir profesör, başka bir gün bir muslukçudur. Ve bizim muslukçularımız eğitimsiz de değildir. Her an profesör olabilirler.

İlk kez bu kadar çok insan insanlık onuruyla ve onları eşit kılmak için hiçbir çaba göstermeden -çünkü o çaba saldırganlıktır- yaşıyor. Komünizmden ayrıldığım yer burasıdır. Benim uyuşmazlığım, başka insanların komünizmle uyuşmazlığından tamamen farklıdır. Başkaları komünizme kendi çıkarları zarar göreceği için karşıdır. Ben komünizme yeterince komünist olmadığı için karşıyım! Çok yetersiz kalıyor.

Bu kolayca denenebilir. Rusya örneğinde insanın bireyselliğinin tamamen yok edildiğini görebilirsin. Özgürlüğe sahip olmak yerine, tamamen köleleştirilmişlerdi; ve sınıflar ortadan kalkmadı, sadece isimleri değişti. Komünist Rusya’da güçlü, seçkin insanlar vardı, hiçbir güce sahip olmayan insanlar vardı. Rusya’da iki sınıf vardı ve o iki sınıf arasındaki hareket Hindistan’daki kadar zordu.

Devrimden altmış-yetmiş yıl sonra aynı grubun çoğunluğu iktidarda kaldı. İnsanlar ölmeye devam etti, yeni insanlar onların yerini aldı ama o yeni insanlar kitlelerden gelmiyordu. Örneğin, Stalin öldüğünde, Khrushchev, Stalin öldüğü an dünyanın en güçlü insanı olacağını bilerek kırk yıldır onun tam gerisinde bekliyordu. Elbette Stalin’den nefret ediyordu ama ona karşı tek kelime etmek bile. Stalin’in bütün rakiplerini öldürdüğünü, basbayağı öldürdüğünü herkes biliyordu.

Devrimde birçok lider vardı. En önemlisi Lenin’di. Stalin onu zehirledi ama zehirleme o kadar yavaş yapılmıştı ki ölümü iki yılı buldu. O iki yıl boyunca hastaydı ve Stalin onun adına görev yaparak bütün stratejik pozisyonlara kendi adamlarını yerleştirmeyi başardı; çünkü Lenin öldüğünde yerine ikinci adamı Trotsky geçecekti. Bu nedenle Lenin hayatta tutuldu; yoksa küçük dozlar vermeye gerek yoktu, tek bir doz yeterli olurdu. Trotsky iktidara gelemesin diye hayatta tutuldu. Stalin yalnızca sekreterdi, Lenin adına görev yaptı. Zamanın geldiğini anında gördü. Bütün stratejik insanları yerleştirmişti ve Lenin’in işi bitmişti. Trotsky’nin hayatta kalma umudu yoktu; durumu görünce Rusya’dan kaçtı.

Kaçmakla da iyi etti, çünkü Stalin onun köpeğini bile öldürdü, bu kadar kinci bir insandı. Sonunda Meksika’da Trotsky’yi de öldürdü. Trotsky olabildiğince uzağa kaçmıştı ama profesyonel bir suikastçı gönderildi ve öldürüldü. Sıradaki insanlar Kamenev ve Zinoviev’di. Herkes öldürülmüştü, hapisteydi veya Sibirya’ya gönderilmişti ve kimse o insanlara ne olduğuna dair hiçbir şey duymadı.

Trotsky en önemli insandı ama önemli olduğundan o kadar emindi ki arkasından dönen dolaplara hiç canını sıkmadı. Çünkü bunların hepsini kendisi de yapmıştı; Stalin kendisinin Lenin, Trotsky, Kamenev ve Zinoviev’e, kendisinden daha önemli herkese yaptıklarının aynı şekilde ona da yapılacağını gayet iyi biliyordu. Stalin kendi adamlarını yerleştirdi ve bu insanlarla arasındaki mesafe büyüktü. Mesafeyi hep korudu. Kimse arkadaş olduğunu düşünemezdi. Arkadaşlar güç politikasında tehlikelidir, çünkü fazla samimi, çok yakın ve tehlikelidirler.

Khrushchev, Stalin’in ibadetçisiydi. Stalin’in öldüğü ve Khrushchev’in başbakan olduğu gün, kabinesinde ilk kez kendi düşüncesini ortaya koydu. “Kırk yıldır yanıyorum. Stalin’in tarih boyunca kimsenin yapmadığı şeyleri yaptığını gördüm” dedi. Devrimden sonra yaklaşık on milyon insanı öldürmüştü. Arkalardan biri sordu: “Madem durum böyleydi ve o insan bir katildi, sen ne yapıyordun? Neden bunu daha önce söylemedin?”

Khrushchev güldü ve “Yoldaş, ayağa kalk da yüzünü görebileyim ve lütfen bize adını söyle” dedi. Kimse kalkmadı. İki kez sordu ve sonra “Şimdi neden sessiz kaldığımı anlıyor musun? Cevabımı duydun mu? Ayağa kalkmış olsaydın, Stalin’e karşı tek kelime etseydim başıma neler geleceğini anlamış olacaktın” dedi. Fakat aynısı onun başına da geldi.

Sovyetler Birliği’nde bütün gösteriyi yöneten iktidar seçkinlerinden oluşan bir grup vardı ve bunlar her güce sahipti. Rahibin gücüne sahiptiler, çünkü dini tamamen yok etmişlerdi, kimsenin rahip olması söz konusu değildi. O rolü de üstlenmişlerdi. Her kitap sadece hükümet tarafından basılıyordu. Hükümet daha önce rahiplerin yaptığı işi yapıyordu. Politikacı, rahibin alanını tamamen üzerine almıştı; şimdi iki katı güçlüydü. Neyin doğru, neyin yanlış olduğuna karar veriyordu. Ve üçüncü gücü de eline aldı, çünkü her şey kamu-sallaştırılmıştı.

Bu esasen ne anlama geliyor? Nesneler kamusallaştırıldığın-da, her şey politikacının eline gider: bütün fabrikalar, bütün tarlalar, bütün para, her şey; insanlar dahil, çünkü insanlar artık insan değil maldır. Dolayısıyla Rusya’da çok özel bir şey oldu. İlk kez üç güç merkezi birleşti. Bu nedenle Rusya -bütün ülke- büyük bir hapishane, büyük bir toplama kampı haline geldi.

Dünyanın her yerinden model olarak insanların gelip güce hiçbir şekilde ihtiyaç olmadığını görebileceği, güçlü olmadan keyif alabildiğin, kimseyi köle yapmaya gerek duymadığın komünler kurmalıyız.

Birini köleleştirerek yapmaya çalıştığın şey sadece dost olarak, sadece daha sevgi dolu olarak da daha kolay bir şekilde yapılabilir. Birisini üstün veya aşağı diye sınıflamaya gerek yoktur. Komüne herhangi bir yoldan -tuvaletleri temizleyerek- katkıda bulunan herkes üniversitenin rektör yardımcısı kadar önemlidir, çünkü ikisi de gerekli bir şey yapıyordur. Aslında rektör yardımcısı gidebilir, sorun olmaz ama tuvalet temizleyicisi gidemez; o daha gereklidir, daha temel bir ihtiyaçtır. Ona daha çok saygı gösterilmesi gerekir.

Fakat kimse bir aşağılık veya bir üstünlük duygusu hissetmiyor. Kimse bunu umursamıyor. Günlük iş bitiyor ve herkes dans etmenin, şarkı söylemenin tadını çıkarıyor. Profesörler orada, terapistler orada, temizlikçiler orada. Sınıf yok.

Bana göre hakiki komünizm budur. Biz komünlerimizde hiçbir şekilde eşitliği dayatmadık. Herkes benzersizdir, kimse eşit değildir; bununla birlikte seni aynı yapmayan ince bir eşitlik eğilimi vardır. Benzersizliğin korunur ve buna rağmen bütün eşitsizlik ortadan kaybolur. Kimse rahip değildir veya herkes rahiptir. Kimse güçten yana değildir veya herkes güç sahibidir, sorun yoktur. Eğer birisi boynuna “Ben evrenin başkanıyım” yazısı asmak isterse, kimse itiraz etmeyecektir. İnsanlar gerçekte zevk alır! Kimse ona “Bu mümkün değil, uygun değilsin. Bütün evrenin efendisi olduğunu iddia ediyorsun ve sadece tuvalet temizliyorsun” demez. Kimse bunu demeyecektir. Tuvaletlere gidebilir ve boynunda asılı reklam panosuyla tuvalet temizleyebilir; yine de çelişki yoktur. İnsanlar bunu şaka gibi görecektir.

Kendine güçlü süsü veren herkes şaka gibi, eğlence gibi görülür; bu adam birazcık kafayı yemiştir.

Politikacıların ve rahiplerin insanları sömürdüğünü ve kandırdığını söylediğinde anlıyorum. Ancak bazen onlar başka bir gezegenden bize dayatılmış farklı bir türmüş gibi konuşuyorsun. Benim anlayışım daha ziyade bu politikacı ve rahiplerin bizim içimizden çıktığı, dolayısıyla onların yaptıklarından tamamen sorumluyuz ve onlardan şikâyet etmek biraz kendimizden şikâyet etmek gibi geliyor. Hepimizin içinde bir politikacı ve bir rahip gizli değil mi?

Politikacı ve rahipler kesinlikle başka bir gezegenden gelmiyor; içimizde yetişiyorlar. Aynı güç tutkusu, aynı başkalarından daha kutsal olma hırsı bizde de var. Bu hırs ve arzular söz konusu olduğunda onlar sadece en başarılı insanlar.

Kesinlikle biz sorumluyuz ama bu bir kısır döngüdür; sorumlu olan yalnız biz değiliz. Başarılı politikacı ve rahipler yeni kuşakları da aynı hırslarla koşullandırmaya devam ediyor; toplumu düzenliyor, zihnini işliyor ve koşullandırıyor.

Onlar da sorumlu ve onlar sıradan insanlardan daha sorumlu, çünkü sıradan insanlar onlara dayatılan her tür programın kurbanları.

Çocuk hırsı olmadan, güç tutkusu olmadan; daha yüksek, daha kutsal, daha üstün olduğu fikrini taşımadan dünyaya gelir. Kesinlikle sorumlu olamaz. Onu yetiştirenler -ebeveynler, toplum, eğitim sistemleri, politikacılar, rahipler- aynı çete her çocuğu mahvetmeye devam ediyor. Elbette kendi sırası gelince o da mahvedecek... fakat bu bir kısır döngü. Neresinden kırılabilir?

Ben politikacıları ve rahipleri suçlamakta ısrar ediyorum, çünkü kırılabileceği yer burasıdır. Dünyaya gelen küçük çocukları suçlamanın faydası olmayacak. Sıradan kitleleri suçlamanın faydası olmayacak, çünkü onlar zaten şartlanmışlar, sömürülüyorlar. Istırap çekiyorlar, mutsuzlar. Fakat onları hiçbir şey uyandırmıyor, derin uykudalar. Suçlamalarımızın yoğunlaşması gereken tek nokta, güç sahibi olanlardır, çünkü onlar gelecek kuşakları kirletme gücüne sahip. Eğer onlar durdurulabilirse, yeni bir insana sahip olabiliriz.

Herkesin sorumlu olduğunu biliyorum. Her ne oluyorsa, şu ya da bu şekilde, herkesin onda payı vardır. Ancak bana göre önemli olan yeni kuşağın çocuklarının kısır döngüden sakınabilmesi için ulaşacağımız kişilerdir. İnsanlık yüzyıllardır bu kısır döngünün içinde dönüyor. Sıradan kitleleri bu nedenle suçlamıyorum, seni suçlamıyorum. Çıkarları söz konusu olduğunda sadece bir parçacık gevşer ve mutsuz insanlık kitlesine bakarsa bir dönüşüm yaratabilecek -çember kırılabilir- bir konumda bulunanları suçluyorum.

Bilerek politikacı ve rahipleri seçiyorum. Hatırlanması gereken başka bir sürü şey var. Rahip Tanrı olmadığını gayet iyi biliyor. Bu dünyada Tanrı’nın olmadığını bilen tek kişi rahip ama mesleği tamamen bu var olmayan Tanrı’ya bağlı. Hakikati söyleyemez çünkü bütün çıkarları zarar görecektir; sadece onunki de değil, gelecek kuşaklar için de bütün oyunu mahvediyor olacak. Ritüellerin sadece hokus pokus olduğunu, mantraların güç barındırmadığını, teolojisinin sadece bir kılıf olduğunu bilir. Başka kimse daha iyi bilemez; kutsal kitapları çalıştı ve hiçbir yerde Tanrı’ya ilişkin bir kanıt olmadığını bilir. Kitapları öyle bir şekilde yorumlar ki mesleğine faydalı olurlar. Mesleği için faydalı şeyler ekleye ekleye kadim kitaplar üzerine yorumlar yapmaya devam eder.

Zaman değiştikçe yeni ilaveler yapmak zorundadır. Örneğin Manu, beş bin yaşındaki düşünür, rahip, ruhban sınıfının babası, Manusmriti’sinde -Hinduların kelime kelime takip ettiği “Manu’nun anıları”- varoluşun en çirkin şeylerinden biri olan kast sistemini yarattı.

Bu sistem yüzünden Hinduların dörtte biri uzun bir kölelik, sömürü ve aşağılanmanın acısını çekti. Neredeyse insanlık dışı mahlûklar haline getirildiler; onlara parya deniyor. O kadar düştüler ki onlara dokunamazsın; yoksa hemen yıkanmak zorundasın. Gölgelerinin sana değmesi bile seni kirletir. Manu Hinduların dörtte birini açıkça ebedi köleler haline getirdi.

Toplumda en yüksek pozisyonu ruhban sınıfına verdi ama esasında kurnaz ve akıllıydı: Bütün üstünlüğü Brahmanlara verdi ama onlara servet, maddi, dünyevi güç vermedi. Çatışma olmaması için kastları böldü. Dünyevi gücü ikinci en yüksek kasta verdi: savaşçılara, kshatriya’lara. Onlar kral olacaklar; onlar general, asker, savaşçı olacaklar ve ikinci en üstün sınıf olacaklar. Ve para üçüncüye verildi: işadamlarına, vaishya’la-ra. Dördüncüye hiçbir şey vermedi, kölelik dışında.

Kurnazlığı görebilirsin. bölüyor. Brahmanlara para veya dünyevi güç vermiyor, çünkü o zaman toplumun dörtte üçü ona karşı olacak ve o insanları kontrol etmek imkansızlaşacak. Eğer aynı zamanda ruhsal güce, maddi güce, paraya da sahip olurlarsa içerleme, öfke, şiddet olacak; ayaklanmalar olacak. Dolayısıyla Brahmanlara kutsal güç veriyor; onlar en yüksek, en kutsal olanlar ama onlara dünyevi hiçbir şey vermiyor.

Dünyevi gücü savaşçılara verir. Bu tatmin edicidir, çünkü onlar kral olacaklar; Brahmanlar kral olamaz. Ve ruhani güç kimin umurunda? Bırak ruhani güçleri olsun; bu hemen hemen hiçbir şeye sahip olmamak gibi, sadece sembolik bir üstünlük özelliği, dolayısıyla savaşçılar buna öfkeli değildir. Tersine toplumun dörtte biri onlarla asla çatışmayacağı için mutludurlar; onlar zaten daha üstündür, kazanacakları daha fazla bir şey yoktur. Ve savaşçılar en güçlü insanlardır.

Üçüncüye para ve bütün başka dünyevi şeyleri verir. Bunlar savaşamayan, savaşçı olmayan insanlardır ama para kazanabilirler, servet oluşturabilirler.

Hindistan’da bütün kralların, Hindistan köle bir ülke olmadan önce, zengin insanlara borçlu olduğunu öğrendiğinde şaşıracaksın. Parayı nereden bulacaklar? Sadece borç alarak. Başka bir ülkeyi fethettiklerinde ödeyebilirler; aksi takdirde işadamlarından ödünç almak zorundalar. Ve işadamları mutludur; her türlü maddi şeye, paraya sahiptirler. Sadece bu da değil, krallar onlardan borç alıyor, Brahmanlar her şey için onlara bağlı; dolayısıyla bırak daha üstün olduklarını düşünsünler... ama esas olarak güç işadamlarının elindedir, onlar paraya sahiptir.

Ve yoksul dördüncünün bu üç sınıfa karşı savaşmak için hiçbir gücü yoktur. Her türlü eğitimden yoksundur, şehirde yaşamaktan bile yoksundur; kentin dışında yaşamak zorundadır. Şehir kuyusundan su alamazlar; kendi kuyularını yapmak veya nehirden su taşımak zorundadırlar. Toplumdan tamamen kopukturlar. Sadece gelip hizmet etmeleri, başka kimsenin istemediği bütün pis işleri yapmaları gerekir. Ve oradaki üç güçlü grup onlara baskı uygulamaya devam eder; onlar paraya sahiptir, onlar güce sahiptir, onlar ruhen yüceliğe sahiptir; onlar Tanrı’nın temsilcileridir.

Beş bin yıldır bunu korudular ve dördüncüyü, köleleri, geçmiş yaşamdaki kötü hareketlerin yüzünden köle doğduğuna, bunun ceza olduğuna inandırdılar. Brahman geçmiş hayatındaki iyi hareketleri yüzünden pozisyonunun tadını çıkarıyor. Ve yer değiştirme yoktur; bir kasttan ötekine geçilemez.

Manu’dan beri, üstünlüklerini kaybedecekleri için Hindistan’daki rahipler haliyle en devrim karşıtı unsur olarak kaldı. Krallar onların ayaklarına dokunuyor, süper zenginler onların ayaklarına dokunmaya geliyor; egolarını tatmin ediyorlar. Dünyanın her yerinde hikâye aynı, her yerde ruhban sınıfı üstünlüğünü korudu. Hindistan’daki kadar kesin değil ama ince bir ayrım var. Rahip her yerde üstün, savaşçı her yerde iki numara ve zengin adam her yerde üç numara. Dördüncü, köle, hizmetkâr her yerde aynı.

Bu rahipler her çocuğa toplumu devam ettiren -veya sıkıştıran- belli bir fikri vaaz edip duruyor. Politikacılar rahiplerle derin bir komplonun içinde. Politikacılar güç hırsıyla dolu ve eğer güç istiyorlarsa, rahiplerden kutsama istiyorlar, çünkü rahiplerin toplum üzerinde ruhani bir etkisi var. Ve eğer bir politikacı gidip bir rahibin ayaklarına dokunursa, rahibin takipçileri politikacıya oy verecektir. Bir komplo var: Politikacı rahibi, dinini, ideolojisini över ve rahipler de politikacıları ve ideolojilerini kutsar. Bu iki güçlü grup arasında bütün toplum ezilir, sömürülür.

Herkesin sorumlu olduğunu biliyorum ama herkes çemberi kırabilecek kadar güç sahibi değildir; bu nedenle sürekli rahip ve politikacıları hedef alıyorum. Ve şimdi benden korktular; belki daha önce hiç tek bir insandan korkmamışlardır. Bütün dünyada ülkelerine girmemi istemiyorlar. Rahipler engellenmesi gereken kanun ve kuralları yapan politikacıların arkasındadır.

Amerika’da komünümüz politikacılar tarafından yerle bir edildi ama politikacıların gerisinde köktenci Hıristiyanlar, Hıristiyan rahiplerin en Ortodoks grubu vardı. Ronald Rea-gan köktenci bir Hıristiyan’dı. Köktenci Hıristiyan olmak kesinlikle Ortodoks olmak demektir. Kendisi incil’deki her bir kelimenin kutsal olduğuna, Tanrı’nın kendi ağzından çıktığına inanır. Bu iki grup komünü yok etmek için birlikte gizli ittifak içindeydi.

Daha geçen gün şimdi Oregon’da bir anıt yaptıkları haberini aldım; piskoposlar ve politikacılar ve önde gelen, seçkin vatandaşlar para koyuyor: büyük bir anıt, muzaffer olduklarını, komünü yaratan kötü güçleri kovduklarını gösteren bir anıt. Beni kovdular, çalışmamı yok ettiler ve bununla da yetinmediler; gelecek kuşaklar bilsin diye bir anıt yapmak istiyorlar.

Hem rahipler hem de politikacılar çok zayıf; ayakları sağlam zemine basmıyor. işlerinin bitmesi için sıkı bir vuruş yeterli. Bir kez işleri bittiğinde toplum özgürlüğü tadacak.

Daha insancıl bir yoldan, şartlanmamış, zeki, bütün yeryüzüne bir olarak bakan -Hıristiyan değil, Hindu değil, Hintli değil, Çinli değil, Amerikalı değil- çocuklar yetiştirebiliriz. Uluslar ve dinler rahip ve politikacıların eseridir. Onların işi bittiğinde, dinlerin ve ulusların da işi bitecek.

Dinlerden kurtulmuş, uluslardan kurtulmuş bir dünya insanca bir dünya olacaktır; savaşsız, kimsenin görmediği şeyler için gereksiz kavgaların olmadığı...

Binlerce yıldır insanların Tanrı adına birbirini öldürmesi çok aptalca. Hiçbiri görmedi, hiçbirinin ispatı yok, hiçbirinin Tanrı’nın var olduğuna dair bir kanıtı yok. Utanmıyorlar bile, çünkü kimse dosdoğru gözlerinin içine bakarak soru sormadı. Haçlı seferlerine, din savaşlarına gidiyor, kendi dogmalarına inanmayan herkesi yok ediyorlar, çünkü kendi dogmaları ilahi ve diğer dogmaların hepsi şeytan icadı.

insanları öldürerek insanlığa hizmet etmeye çalışıyorlar. Niyetleri o insanları şeytanın pençesinden kurtarmak. Ancak en tuhaf şey, her dinin diğer dinin şeytanın eseri olduğunu düşünmesidir. Bu nedenle savaş devam eder. Politikacılar birbiri ardına savaşlar çıkarıyor. Ne için? Anlam göremiyorum. Yeryüzünde sınırlar yok; o zaman neden bu haritaları yapıyor ve sınırlar çiziyorlar?

Öğretmenlerimden biri çok zeki bir insandı. Bir gün birkaç parça karton getirdi; bütün dünya haritasını küçük parçalar halinde kesmişti. Parçaları masanın üzerine koydu ve “Biriniz gelip parçaları doğru şekilde yerleştirebilir mi?” diye sordu. Birçok kişi denedi ve başaramadı. Sadece bir çocuk, kimsenin beceremediğini ve parçaları bir araya getirerek dünya haritasını yapamadıklarını görünce bir parçanın arkasına baktı. Sonra bütün parçaları çevirdi ve bir insan resmi buldu. insan resmini düzenledi, çok kolaydı ve anahtar buydu. Bir tarafta insan resmi düzenlenmiş, öteki tarafta dünya haritası düzenlenmişti.

Belki gerçek dünyada da aynısı geçerlidir. eğer insanı düzenleyebilirsek, dünya da düzene girecektir. insanı sessiz, huzurlu, sevgi dolu hale getirebilirsek uluslar ortadan kalkacak, savaşlar ortadan kalkacak, çirkin politika ortadan kalkacak. Ve unutma, her politika kirlidir; başka türlüsü yoktur.

Fakat güç sahiplerine darbe indirmek zorundayız. Yoksul sıradan insana vurmanın faydası olmaz, çünkü o güç sahibi değil, kurbandır. Onu değiştirebilsek bile, bu büyük bir değişim olmayacak. Din ve politika arasındaki, rahiplerle politikacılar arasındaki ittifakı bozabilirsek, bu gerçekten büyük bir değişim, devrim -gereken ve henüz gerçekleşmemiş tek devrim- olacak.

Bir politikacının gerçekten dindar bir insan olması ya da dindar bir insanın politikacı olması mümkün değil mi? Çünkü gerçek değişim umudu bana öyle geliyor ki gerçek anlamda bilgece liderliğe sahip olmaya bağlıdır.

Bir politik insanın dindar olması kesinlikle imkânsızdır, çünkü politika ve dinin yöntemleri taban tabana zıttır.

Bunun kişiliğine bir şey ekleme meselesi olmadığını anlamak zorundasın. Dindarlık, farkındalık, meditasyon hali bir ilave değildir. Eğer politiksen ressam olabilirsin, şair olabilirsin, müzisyen olabilirsin; bunlar eklentilerdir. Politika ve müzik tamamen zıt değildir; tersine müzik daha iyi bir politikacı olmana yardım edebilir. Rahatlatıcı olur, bir politikacının yaşadığı bir günün ve kaygılarının yükünü atmasına yardım eder.

Fakat din bir ekleme değildir, tamamen aksi bir boyuttur. Dolayısıyla önce politik insanı, tam manasıyla ne anlama geldiğini anlamak zorundasın.

Politik insan hasta bir insandır, psikolojik olarak ve ruhsal yönden hastadır. Fiziksel olarak mükemmel olabilir. Genellikle politikacılar fiziksel olarak iyidir, bütün ağırlıkları ruhlarına düşer. Bunu görebilirsin. Bir politikacı bir kez gücünü kaybetti mi fiziksel sağlığını da kaybetmeye başlar.Tuhaf... iktidardayken, bunca kaygı ve gerilimin altında

ezilirken, fiziksel olarak mükemmeldi. Güç gittiği anda, bütün kaygılar da gider; artık başka birinin meselesi olacaktır. Ruhu yükten kurtulmuştur ama o yükten kurtulduğunda bütün hastalığı bedenine vurur.

Politikacı, fizyolojisi söz konusu olduğunda ancak gücü kaybettiği zaman sıkıntı çeker; aksi takdirde politikacılar uzun yaşamaya meyillidir, fiziksel olarak iyi durumdadırlar. Bunun nedeni bütün hastalıklarını ruhlarının almasıdır ve ruh bütün hastalığı aldığında, beden engelsiz yaşayabilir. Fakat ruh bütün hastalığını salıverdiğinde, hastalık nereye gidecek? Fiziksel varlığın ruhun altındadır; bütün hastalık bedene vurur. İktidardan düşen politikacılar çok geçmeden ölme eğilimine girer. İktidardaki politikacılar uzun yaşar. Bu bilinen bir gerçektir ama nedeni iyi bilinmez.

Dolayısıyla anlaşılması gereken ilk şey politik insanın psikolojik yönden hasta olmasıdır ve psikolojik hastalık çok fazla olduğunda, ruh onu daha fazla taşıyamadığında, ruhsal hastalığa dönüşme eğilimi gösterir. Şimdi, dikkatli ol: Eğer politikacı iktidardaysa, o zaman ruhsal hastalığı ruhsal varlığına kesinlikle yayılacaktır. Ruhsal hastalığını tuttuğu için, hastalık aşağı vurmaz. Bu onun gücüdür, hazinesi olduğunu düşünür; aşağı vurmasına izin vermez.

Buna hastalık diyorum. Ona göre bu onun bütün ego tribi-dir. Onun için yaşar, onun açısından başka bir amacı yoktur. Dolayısıyla iktidardayken, hastalığına sıkı sıkıya tutunur ama ruhsal âlem hakkında hiçbir şey bilmez, bu nedenle o kapılar açıktır. O kapıları kapatamaz; kendi zihninden daha fazla bir şey olduğu konusunda fikir sahibi değildir. İktidardayken psikolojik hastalığı, eğer çok fazlaysa, belli bir noktadan sonra ruhuna taşar ve ruhsallığına ulaşır. Gücünü kaybetmişse, bütün o aptallığı tutmama eğilimine girer. Şimdi onun ne olduğunu bilir, şimdi onun tutmaya değer bir şey olmadığını fark eder. Ve nasıl olsa tutulacak bir şey yoktur; güç gitmiştir, o bir hiçtir.

Çaresizlikten gevşer; belki de gevşeme ona kendiliğinden gelir demeliydim. Artık uyuyabilir, sabah yürüyüş yapabilir. Dedikodu yapabilir, satranç oynayabilir, her şeyi yapabilir. Kendini fiziksel olarak gevşerken bulur. Ruhuyla bedeninin arasında kapalı tuttuğu kapılar açılmaya başlar ve şimdi bedeni kaçınılmaz olarak acı çekecektir. Kalp krizi geçirebilir, her tür hastalığa yakalanabilir; her şey mümkündür. Ruhsal hastalığı bedeninin en zayıf yerine akacaktır. Ancak iktidardayken o hastalık yukarı doğru, farkında olmadığı varlığına doğru akar.

Hastalık nedir?

Hastalık aşağılık kompleksidir.

Güçle ilgilenen herkes aşağılık kompleksinden mustariptir. Kalbinin derinliklerinde kendini değersiz, başkalarından aşağıda bulur. Ve herkes kesinlikle birçok bakımdan aşağıdır. Sen bir Yehudi Menuhin değilsin ama aşağı hissetmeye gerek yok, çünkü olmayı asla denemedin ve bu senin işin değil. Yehudi Menuhin de senin gibi değil. O zaman sorun ne, anlaşmazlık nerede? Hiç yok.

Ancak politik zihin aşağılık duygusunun yarasından mustariptir ve politikacı yarayı kaşır durur. Zekâ olarak bir Albert Einstein değildir -kendini devlerle karşılaştırır- psikolojik olarak bir Sigmund Freud değildir. Kendini insanlığın devleriyle karşılaştırırsan, tamamen küçülmüş, değersiz hissetmeye mahkûmsun.

Bu değersizlik iki şekilde ortadan kaldırılabilir; bu yollardan biri din, diğeri de politikadır. Politika gerçekte bunu ortadan kaldırmaz, sadece örter. Adam aynı hasta adamdır, aşağı hisseden, başkan olarak oturan aynı insan. Fakat sadece başkan olarak bir koltukta oturmak içsel durumunda nasıl bir fark yaratabilir?

Benim Hindistan’ın eski başbakanı Morarji Desai’yle ilk anlaşmazlığım tam böyle bir durumda ortaya çıktı. Acharya Tulsi büyük Cayna rahiplerinden biriydi. Caynalar için büyük, benim için değil; bana göre bulabileceğin en sahtekâr insandır. Aslında onu başka bir sahtekâr insanla karşılaştırmak benim için çok zor, hepsini geride bırakır. Bir din konferansı düzenlemişti; yıldönümleriydi, kurucularının doğum günüydü. Morarji Desai davet edilmişti ve ben de davet edilmiştim. Hindistan’ın her yerinden, her dinden, her düşünce ve ideolojiden en az yirmi misafir ve Acharya Tulsi’nin en az elli bin takipçisi vardı.

Toplantıdan önce Acharya Tulsi misafirleri, bu yirmi özel misafiri karşıladı. Yaklaşık 1960’larda Rajsamund’da Rajasthan’da küçük güzel bir yerdi. Çok güzel, çok büyük bir gölü var, adı da Rajsamund. Samund, Racastan dilinde okyanus demektir ve Raj da asil anlamına gelir. O kadar güzeldir ki ismi kesinlikle uygundur. Asil bir okyanustur, tam bir imparator gibi. Dalgaları neredeyse okyanustaki kadar büyüktür. Göldür ama öbür kıyısını göremezsin.

Tanıtmadan önce tanışmak için -hepimiz gidip orada toplanan elli bin insanın önünde konuşmadan önce- ve bizi buraya davet eden ev sahibi kendisi olduğu için bizi çağırdı. Fakat daha en başından sorun vardı.

Sorun kendisinin yüksek bir kaidenin üzerinde, bütün misafirlerin yerde oturuyor olmasıydı. Bu durum politikacı Morarji Desai dışında kimse için sorun değildi. Kendisi o yirmi kişi arasında tek politikacıydı. Biri Hindistan’ın atom enerjisi komisyonunun başkanı bilimci D.S. Kothari’ydi, bir başkası bir üniversitenin rektör yardımcısıydı. Bu insanlar farklı yönlerden gelmişti ama başka kimse için sorun yoktu.

Morarji, “Sohbeti başlatmak istiyorum” dedi. Hemen yanımda oturuyordu. Hayat boyu sürecek bir arkadaşlığın başlayacağını ne o ne de ben biliyorduk. “Birinci sorum siz ev sahibisiniz ve biz de misafiriz. Misafirler yerde oturuyor ve ev sahibi yüksek bir kaidenin üzerinde oturuyor. Bu nasıl bir görgüdür? Eğer bir toplantıda konuşma yapıyorsanız, insanlar sizi görebilsin ve duyabilsin diye daha yukarıda olmanız anlaşılır. Ancak burada sadece yirmi kişi var ve siz toplantıda konuşma yapmıyorsunuz, sadece konferans başlamadan önce insanları birbiriyle tanıştırıyorsunuz.

Acharya Tulsi şaşırmıştı. Gerçek bir dindar için aşağıya inmek ve “Gerçekten çok aptalca bir hata yaptım” diyerek özür dilemek çok kolay olurdu. Fakat yerinden kıpırdamadı. Onun yerine daha sonra halefi olan başmüritlerinden birine, Muni Nathmal’a “Soruyu sen cevapla” dedi.

Muni Nathmal daha da şaşırmış, sinirlenmişti. Ne diyecekti? O sırada Morarji Desai Hindistan’ın maliye bakanıydı ve onu bu yüzden davet etmişlerdi. Bir Cayna üniversitesi kurmaya çalışıyorlardı ve bu işin adamı da oydu. Eğer o istekliyse, para sorun olmayacaktı. Muni Nathmal “Bu misafirlere karşı bir nezaketsizlik değil, cemaatin başındaki kişinin daha yükseğe oturması geleneğimizdir. Sadece bir geleneğe uyuluyor, başka bir anlamı yok. Böyle yaparak kimseye hakaret edilmiyor” dedi.

Morarji böyle cevaplarla susturulabilecek kadar kolay bir insan değildi. “Biz sizin müritleriniz değiliz, sen de bizim başımız değilsin. Buradaki yirmi kişiden hiçbiri seni ustası veya başı olarak görmüyor. Müritlerinin, kendi cemaatinin, kendi adamlarının arasında istediğin kaidenin üzerinde oturabilirsin ama biz misafiriz. ikincisi, sen devrimci bir ermiş olduğunu iddia ediyorsan neden göreneğe, bu kadar medeniyetsiz, yobaz bir geleneğe uyuyorsun?” dedi. Acharya Tulsi’nin iddialarından biri devrimci bir ermiş olduğuydu.

Şimdi Nathmal sessizdi, Acharya Tulsi sessizdi ve diğer misafirlerin hepsi bir parça huzursuz olmaya başlamıştı: Bu iyi bir başlangıç değildi. Morarji Desai’ye “Benimle ilgili bir konu olmamasına ve hiçbir şekilde beni ilgilendirmemesine rağmen, durumu görünce... sana cevap vermemi ister misin? Sadece bu grup sıkıntılı bir duruma girmesin diye sohbeti başlatmak amacıyla” diye sordum.

“Cevabı merak ediyorum. Evet, cevaplayabilirsin” dedi.

“Bir-iki şey” dedim, “birincisi, burada on dokuz kişi daha var, sen yalnız değilsin. Kimse bu soruyu sormadı, neden bir tek sen sordun? Benim aklıma gelmedi.” Ve insanlara sordum; “Soru sizin aklınıza geldi mi? Eğer gelmediyse, lütfen ellerinizi kaldırın” diye sordum. Akıllarına gelmediğini söylemek için on sekiz el kalktı.

O zaman Morarji’ye, “Bir tek sen kırıldın. Bir yara taşıyor olmalısın, bir aşağılık kompleksinden mustarip olmalısın. Sen psikolojik bir vakasın. Görebilirsin: Doktor D.S. Kothari’yi gayet iyi bilirsin, çünkü Hindistan’ın atom komisyonunun başkanıdır; diğer seçkin kişileri de biliyorsun; kimse buna aldırmadı.”

Devam ettim: “Ne önemi var? Tavanda yürüyen örümceği görüyor musun? Acharya Tulsi’den daha yukarıda. Sırf daha yüksekte olduğu için daha mı büyük oluyor? Fakat bu bir şekilde seni incitiyor. içinde Hindistan’ın maliye bakanı olmanın bile dolduramadığı bir yara var. Bir gün Hindistan’ın başbakanı olmak isterdin.”

Çok öfkelenmişti. “Bana psikolojik hasta mı diyorsun?” dedi.

“Kesinlikle” dedim. “Bu on sekiz el neden kalktı? Beni destekliyorlar, ‘Egosu söz konusu olduğunda bu adam çok kırılgan, zayıf görünüyor’ diyorlar. Alt tarafı bir keşiş biraz daha yukarıda oturuyor, sen rahatsız oluyorsun.”

Sonra “Bir örnek alalım: Eğer Acharya Tulsi seni de onunla birlikte yüksek kaidenin üzerinde oturmaya davet ederse” dedim. Hatırlatayım, Acharya Tulsi onu davet etmedi bile. “Örneğin, eğer seni davet ederse ve sen de kaidenin üzerine çıkarsan, aynı soruyu yerde oturan on sekiz zavallı ruh için de soracak mısın? Soru ortaya bile çıkacak mı?” dedim.

“Bunu hiç düşünmedim” dedi. “Belki soru ortaya çıkmayacak, çünkü yüzlerce toplantı ve konferansta ben yüksek kaidede oturdum ama soru asla ortaya çıkmadı.”

“Bu da meselenin Acharya Tulsi’nin senden daha yüksekte oturması olmadığını açıklıyor. Mesele senin Acharya Tulsi’den aşağıda oturuyor olman. Soruyu sen neden Acharya Tulsi’den aşağıda oturuyorsun şeklinde değiştir; sorman gereken bu olmalıydı. Bu daha gerçek olurdu. Kendi hastalığını başkasına yansıtıyorsun.

“Fakat belki o başkası da senin kadar hastadır, çünkü ben onun yerinde olsaydım. her şeyden önce, ben ev sahibi olsaydım ve sizler de benim misafirlerim olsaydınız, ben orada oturmazdım. ikincisi, şans eseri, tesadüfen orada oturuyor-sam, sen soruyu sorduğun anda aşağıya gelirdim. Bu yeterli bir cevap olurdu: ‘Sorun yok; bu sadece bizim geleneğimiz ve ben sizin benim misafirlerim olduğunuzu unuttum, çünkü yılda yalnız bir kez misafirlerle toplanıyorum ama müritlerimle her gün toplanıyorum. Bu yüzden beni bağışlayın ve buraya toplanma nedenimiz olan sohbeti başlatalım.’

“Ama aşağıya inmedi. Cesareti yok. Orada neredeyse ölü gibi oturuyor, o kadar korkmuş ki nefes bile alamıyor. Cevabı yok; sekreterinden sana cevap vermesini istedi. Ve yönelttiğin soru, ki yine sessiz kaldı, devrimci bir ermiş olduğunu iddia etmesiyle ilgiliydi. Ne devrimci ne de ermiş, bu yüzden sana ne cevap verebilir? Ancak benim asıl endişem o değil, benim asıl endişem sensin. Bu, hep daha aşağı ve daha yukarı açısından, güç açısından düşünen politik zihindir.”

Morarji Desai elbette öfkeliydi ve yıllarca öfkesini sakladı.

Ego çok zeki ve çok kaypaktır. Ve politikacı egosu yüzünden hastadır.

Şimdi başkan, başbakan olarak yarasını örtebilir... Yarayı örtebilir ama yara oradadır. Bütün dünyayı kandırabilirsin ama kendini nasıl kandıracaksın? Onu biliyorsun. O orada, sen onu örttün.

Garip bir hikâye geldi aklıma. Hinduların üç nehrin buluştuğu çok kutsal yeri Prayag’da geçiyor. Biliyorsun Hindistan’da bütün ülkeye tuvalet muamelesi yapılır; neresi tuvalet, neresi değil, hiçbir işaret yoktur. Nereyi bulabilirsen, orası tuvalettir.

Sabahın erken saatinde bir Brahman’ın banyo yapması gerekiyordu ve banyodan önce büyük tuvaletini yapmaya gitti. Belki acelesi vardı, belki midesinde bir sorun falan vardı ama doğruca nehre inen merdivene gitti. Burası insanların giysilerini koyup banyo yapmaya gittiği taş döşeli yerdir. İzin verilmez; kimse engellemez ama insanların giysilerini koyacağı yere tuvaletini yapmana geleneğe göre izin verilmez.

Ancak adamın derdi vardı herhalde. Anlayabiliyorum, niyetinden şüphem yok; ben asla kimsenin niyetinden şüphe etmem. Oraya büyük tuvaletini yaptı ve işini bitirirken insanların geldiğini gördü. Böyle olunca ibadet için getirdiği çiçeklerle dışkısını örttü. Başka çaresi yoktu.

İnsanlar geldiler ve “Bu ne?” diye sordular.

“Bir şivalinga, ibadet ediyorum” dedi ve ibadet etmeye başladı ve bir Brahman ibadet ettiği için diğerleri de çiçeklerini üzerine atmaya başladı: bir şivalinga belirmişti! Hindistan’da bu büyük bir mucize olarak görülür; nerede bir heykel ortaya çıksa veya ne zaman bir mucize yaratmak istesen, en basit yolu budur. Diğer insanlar mantralar söylemeye başladı ve şu adamla ilgili ne denebilir. kendini çok kötü hissediyordu. Orayı pisletmekle kalmamış, yalan da söylemişti. Yalan başka bir yalanı doğurur ve şimdi ne yapıyordu? Ona ibadet ediyordu ve diğerleri de ona ibadet ediyordu!

Fakat nasıl unutursun? Çiçeklerin altında duranı unutmak bu adam için mümkün mü?

Aynı durum politikacılar için de geçerlidir; sırf iltihap, yaralar, aşağılık duygusu, değersizlik hissi. Evet, yükseğe, daha daha yükseğe çıktın ve merdivenin her basamağında umudun bir sonraki basamakta yaranın iyileşeceğiydi.

Aşağılık duygusu hırs yaratır, çünkü hırs üstün olduğunu kanıtlama çabası demektir. Hırsın üstünlüğünü kanıtlama çabasından başka bir anlamı yoktur. Fakat aşağılık duygusundan mustaripsen üstün olduğunu kanıtlamak için neden çaba gösteresin?

Hayatım boyunca hiç oy vermedim. İkisi de Hindistan’ın özgürlük mücadelesine katılmış ve ikisi de hapsi boylamış iki amcam var. Yakalanıp hapse atıldıkları için eğitimlerini tamamlayamadılar. Bir amcam yakalandığında son sınıftaydı, çünkü bir treni tahrip etmek, bir köprüyü bombalamakla ilgili bir komplonun içindeydi. Bomba yapıyorlardı ve amcam kimya öğrencisiydi, dolayısıyla laboratuardan bomba yapmakta kullanılan malzemeleri getirirdi. Son sınavına girmeden on gün önce yakalandı. O zaman eğitim hayatı bitti, üç yıl sonra geri döndüğünde artık çok geçti.O da iş hayatına girdi. Büyük amcam yakalandığında mezuniyet finalindeydi, çünkü o da hükümete karşı bir suikast planının içindeydi. Bütün ailem politikti, babam dışında. Bu yüzden bana soruyorlardı; “Neden listeye girmiyorsun, neden oy kullanmıyorsun? Neden enerjini boşa harcıyorsun? Politikaya yönelirsen ülkenin başbakanı olabilirsin, ülkenin başı olabilirsin.”

“Kiminle konuştuğunuzu tamamen unuttunuz” dedim. “Benim aşağılık duygum yok, ülkenin başbakanı olmakla neden ilgileneyim? Neden hayatımı ülkenin başkanı olmak için harcayayım? Bu yaptığınız kanserim olmamasına rağmen kanser ameliyatı olmamı istemeniz gibi bir şey, çok tuhaf. Neden gereksiz yere ameliyata gireyim? Sizde aşağılık kompleksi var ve kendi aşağılık kompleksinizi bana yansıtıyorsunuz. Ben bu halimle gayet iyiyim. Bulunduğum yer için varoluşa tam manasıyla minnettarım. Bugün her ne oluyorsa iyidir. Bundan daha fazlasını asla istemedim, bu nedenle beni hayal kırıklığına uğratmanın yolu yok.”

“Tuhaf şeyler söylüyorsun. Bu aşağılık kompleksi nedir ve bunun politikayla ne ilgisi var?” dediler.

“Temel psikolojiyi anlamıyorsunuz ve büyük politikacılarınız anlıyor” dedim. Dünyada en tepedeki politikacıların hepsi hasta insanlar, dolayısıyla bir yol yaralarını kapatmaya devam etmektir. Evet, başkalarını kandırabilirler. Jimmy Car-ter gülümsediğinde sen aldanırsın ama Jimmy Carter kendini nasıl kandırabilir? Bunun sadece bir dudak hareketi olduğunu bilir. İçerde başka hiçbir şey, hiç gülümseme yoktur.

İnsanlar merdivenin en üst basamağına ulaşır, sonra bütün hayatlarının boşa gittiğini fark ederler. Ulaştılar ama nereye? Uğruna savaş verdikleri yere ulaştılar ve bu küçük bir savaş değildi; kıran kırana mücadeleydi ve bu kadar insanı yok ettin, bu kadar insanı alet ettin ve onların kafalarına bastın.

Merdivenin en üst basamağına ulaştın ama ne kazandın? Sadece bütün hayatını boşa harcadın.

Şimdi bunu kabul etmek bile büyük cesaret gerektirir. Gülümsemeye devam etmek ve yanılsamayı sürdürmek daha iyidir: En azından başkaları senin büyük olduğuna inanıyor. Sen kim olduğunu biliyorsun. Sen hâlâ nasılsan öylesin; belki daha da kötüsü, çünkü bütün bu mücadele, bütün bu şiddet seni daha da kötü yaptı. Bütün insanlığını kaybettin. Artık bir varlık değilsin. Senden o kadar uzak ki, Gurdjieff her insanın bir ruha sahip olmadığını söylerdi, bir tek nedenle... bu kelime itibarıyla doğru olduğundan değil, ama o “Herkes bir ruha sahip değildir, sadece varlığını keşfetmiş birkaç kişi sahiptir; onlar ruha sahiptir. Diğerleri sadece yanılsama içinde yaşıyor, çünkü bütün kitaplar söylüyor ve bütün dinler bir ruhla doğduğunu telkin ediyor.” derdi.

Gurdjieff çok sertti. “Hepsi saçmalık. Bir ruhla doğmazsın. Onu hak etmek zorundasın, onu kazanmak zorundasın” derdi. Bir ruhla doğmadığını söylemeyecek olmama rağmen, onun ne demek istediğini anlayabiliyorum.

Bir ruhla doğarsın ama o ruh yalnızca bir potansiyeldir ve Gurdjieff ne diyorsa aynı o şekildedir. O potansiyeli ortaya çıkarmak zorundasın. Onu kazanmak zorundasın. Onu hak etmek zorundasın.

Politikacı bunu bütün hayatı boşa gittiği zaman fark eder. Şimdi, ya itiraf etmesi gerekir. ki bu çok aptalca görünür, çünkü bütün hayatının bir aptalın hayatı olduğunu itiraf ediyor.

Yaralar üstünü kapatarak iyileşmez.

Dindarlık, meditasyon tedavidir. Meditasyon kelimesi ve ilaç (medicine) kelimesi aynı kökten gelir. İlaç beden içindir; ilaç beden için neyse, meditasyon da ruh için odur. İyileştiricidir, tedavidir.

Bana politikacı dindar olabilir mi diye soruyorsun.

Politikacı kalmak imkânsızdır. Evet, eğer politikayı bırakırsa, o zaman artık politikacı değildir; dindar bir insan olabilir. Dolayısıyla politikacının dindar olmasını engellemiyorum. Benim söylediğim politikacıyken dindar olamayacağıdır, çünkü bunlar iki farklı boyuttur.

Yaranı ya örter ya da onu tedavi edersin. İkisini birden yapamazsın. Ve tedavi etmek için üzerini açmak zorundasın, örtmek değil. Üzerini açmak, onu bilmek, derinliklerine inmek, onu çekmek.

Bana göre dünyevi zevklerden uzak bir yaşamın anlamı budur, güneşte durmak veya kendini aç bırakmak ya da günlerce soğukta, nehirde durmak değil; kendini iyileştirmenin yolu bu değildir. Hiçbir şey bilmeyen insanlar sana her tür nasihati verecektir: “Bunu yap, iyileşeceksin” ama bu bir, bir şey yapma meselesi değildir. Yapılması gereken bütün varlığına yönelik bir keşiftir; önyargısız, suçlamasız; çünkü sana kötü, uğursuz olduğu anlatılmış birçok şey bulacaksın. Bu yüzden geri çekilme, bırak olsunlar. Tek yapman gereken onları suçlamamak.

Bir keşfe çıktın. Sadece orada bir şey olduğuna dikkat et, onu fark et ve devam et. Onu ayıplama, ona isim verme. Ona karşı hiçbir önyargıda bulunma, çünkü seni keşfetmekten alıkoyan budur. İç dünyan tamamen kapanır, gerilirsin. Uğursuz bir şey mi? İçine girer, bir şey görürsün ve onun uğursuz bir şey olmasından korkarsın: açgözlülük, hırs, öfke, kıskançlık... Ve kendine “Aman Tanrım! Bütün bunlar benim içimde! İçeri girmemek daha iyi” dersin.

Bu nedenle milyonlarca insan içeri girmez.

Adeta evlerinin önündeki merdivende otururlar. Hayatları boyunca sundurmada otururlar. Bu bir sundurma yaşamıdır. Kendi evlerinin kapısını asla açmazlar. Evin bir sürü odası vardır, ev bir saraydır. İçeri girdiğinde başkalarının sana yanlış olduğunu anlattığı bir sürü şeyle karşılaşacaksın. Bilmiyorsun, yalnız “Ben cahil bir insanım. Buradaki sen kimsin bilmiyorum. Sadece keşfetmeye, bir araştırma yapmaya geldim” diyorsun. Ve bir araştırmacının neyin iyi neyin kötü olduğuna kafa yorması gerekmez; sadece araştırır, izler, gözlem yapar.

En tuhaf deneyim seni şaşırtacak: Şimdiye kadar sevgi adını verdiğin şeyin hemen gerisinde nefret gizlidir. Sadece not al.

Biri bana “Sen alçakgönüllü bir insan mısın?” diye sorarsa, öyle olduğumu söyleyemem, çünkü alçakgönüllülüğün baş aşağı duran ego olduğunu bilirim. Ben egoist değilim, nasıl alçakgönüllü olabilirim? Beni anlıyor musun? Bir egoya sahip olmadan alçakgönüllü olmak mümkün değildir. Ve bir kez ikisini bir arada gördüğünde, sana söylediğim gibi en tuhaf şey gerçekleşir. Sevginin ve nefretinin, alçakgönüllülüğünün ve egonun bir olduğunu gördüğün an, buharlaşırlar.

Hiçbir şey yapmana gerek yok. Onların sırrını gördün. O sır senin içinde kalmalarına yardım ediyordu. Sırrı gördün, şimdi saklanacakları bir yer yok. Tekrar tekrar içeri girdiğinde giderek daha az şey bulmaya başlayacaksın. İçindeki iltihaplar kuruyor, kalabalıklar uzaklaşıyor. Ve tek başına kalacağın ve kimsenin olmayacağı gün uzak değildir: Boşluk ellerindedir. Birden iyileşirsin.

Hiçbir şekilde kıyaslama, çünkü sen sensin ve başkası da başkasıdır. Kendimi neden Yehudi Menuhin veya Pablo Picasso’yla karşılaştırayım? Hiçbir anlam göremiyorum. Onlar kendi işini yapıyor, ben kendi işimi yapıyorum. Onlar kendi işini yapmaktan zevk alıyor. belki, çünkü bu kesin olmayabilir. Fakat ben kendimden, her ne yapıyorsam veya yapmıyorsam zevk aldığımdan eminim.Onlar konusunda emin olamayacağımı söyledim, çünkü Pablo Picasso mutlu bir insan değildi, aslında çok mutsuzdu. Tabloları mutsuzluğu değişik şekillerde gösteriyor ve o bu mutsuzluğu tuvale aktardı. Neden Picasso çağının en büyük ressamı oldu? Nedeni bu çağın en çok içsel ıstırabı bilmesidir.

Beş yüz yıl önce kimse onun bir ressam olduğunu düşünmezdi. Gülerlerdi ve onu bir akıl hastanesine koyarlardı. Ve beş yüz yıl önce akıl hastaneleri kolay yerler değildi. Her şeyi yapıyorlardı, dövüyorlardı bile, çünkü insanlardan deliliği döverek çıkarmanın mümkün olduğunu düşünüyorlardı. Her gün temiz bir dayakla, deliliğin geçeceğini düşünüyorlardı.

Daha üç yüz yıl önce delinin kanını alırlardı, zayıf düşsün diye. Enerjisinin kötü ruhlar tarafından ele geçirildiğini ve enerjisini alırsan beslenecek bir şey bulamadığı için -kötü ruh o kişinin kanıyla besleniyordu- kötü ruhun gideceğini düşünüyorlardı. Onlara mantıklı geliyordu ve aynen bunu yapıyorlardı.

Kimse Picasso’nun tabloların sanat olduğunu düşünmeyecekti. Ancak yirminci yüzyıl Picasso’nun büyük bir ressam olduğuna inanabilirdi, çünkü insanlar acı çekiyor; acıya karşı, mutsuzluğa karşı biraz tetikteler ve bu adam o acıyı renklerle tuvale yansıttı.

Senin kelimelere bile dökemediğini, Picasso renklere dökmeyi başardı. Onun ne olduğunu anlamıyorsun ama bir şekilde derin bir ortaklık hissediyorsun. Bir albenisi var, içinde bir şey uyandırıyor. Düşünsel değil, çünkü ne olduğunu anlayamıyor-sun ama takılıp izlemeye, bakmaya devam ediyorsun ve senin içinden, senin bağırsaklarından bir şey orada. Picasso’nun tabloları bu çağın en büyükleri oldu, çünkü neredeyse röntgen görevi gördü. Mutsuzluğunu açığa çıkardı. Bu nedenle “belki” dedim. Ve başka birisi hakkında ancak belki diyebilirim.Ancak kendimden emin olabilirim. Suçlama olmadan,beğeni olmadan, hiçbir düşünce olmadan, sadece gerçekleri izleyerek iç dünyanı araştırmayı sürdürdüğünde, yok olmaya başladıklarını biliyorum. Bir gün geliyor, tek başına kalıyorsun, bütün kalabalık gitmiş oluyor; ve o anda, ilk kez psişik iyileşmenin ne olduğunu anlıyorsun.

Ve psişik iyileşmeden ruhsal iyileşmeye giden kapı açılır.

Onu açmana gerek yoktur, o kendiliğinden açılır. Sen sadece psişik merkeze ulaşırsın ve kapı açılır. Kim bilir kaç yaşamdır seni beklemekteydi. Sen geldiğinde kapı hemen açılır ve o kapıdan sadece kendini değil bütün varoluşu, bütün yıldızları, bütün kâinatı görürsün.

Bu nedenle kesinlikle söyleyebilirim: Politikayı bırakmadıkça hiçbir politikacı dindar olamaz. O zaman politikacı değildir ve söylediğim şeyin onunla ilgisi yoktur.

Dindar insanın politikacı olup olamayacağını da sordun. Bu birincisinden de imkânsızdır, çünkü dindar için biri olmasına gerek yoktur. Eğer seni hırsa götüren şey aşağılık duygusuysa, dindar biri nasıl politikacı olabilir? İtici güç yoktur. Fakat geçmişte arada bir bu oldu ve gelecekte de olabilir, o yüzden sana söyleyeyim.

Geçmişte mümkündü çünkü dünyaya monarşi hâkimdi. Arada bir kralın oğlu şair olabiliyordu. Bir şairin Amerika başkanı olması çok zordur; onu kim dinleyecek? İnsanlar çıldırdığını düşünecek ve hippiler gibi görünecek. Kendine bile çekidüzen veremiyor, dünyaya nasıl çekidüzen verecek?

Ancak geçmişte monarşi yüzünden bu mümkündü. İngilizlerin devraldığı Hindistan’ın son imparatoru en büyük Urdu şairlerinden biri olan Bahadır Şah Zafer’di; İngilizler Hindistan’ı bu sayede ele geçirebildi. Şimdi bir şairin imparator olması mümkün değil; bir imparatorun oğlu olarak doğması tamamen tesadüftü.

Düşman kuvvetler başkente girerken o şiir yazıyordu. Başvekili kapıyı çalıp “Kesinlikle acil... düşmanlar başkente girdi” dediğinde, Bahadır Şah “Beni rahatsız etme. Son dört dizeyi yazıyorum. Sanırım onlar buraya gelmeden bu dört dizeyi bitirebilirim. Beni rahatsız etme” dedi. Yazmaya devam etti, şiirini bitirdi. Bu onun için daha önemliydi.

Çok sade ve iyi bir insandı; dışarı çıktı ve “Nedir bu insanları öldürme saçmalığı? Ülkeyi istiyorsanız, alın, patırtı koparacak ne var? Bütün kaygıların yükü üzerimdeydi, şimdi sizin üzerinizde olsun. Beni rahat bırakın” dedi.

Fakat onu rahat bırakmayacaklardı, çünkü bunlar politikacı ve generallerdi. Bu adamı Yeni Delhi’de bırakmak tehlikeliydi. kuvvetlerini toplayabilir, kaynakları olabilir; kimse bilemez. Onu Hindistan’dan Burma’ya götürdüler; Rangoon’da öldü. Ölüm döşeğinde yazdığı son şiirinde “Ne kadar zavallıyım. Sevdiğimin sokağında iki metre bile edinemiyorum” dedi. Sevdiği, kendi yarattığı Yeni Delhi’sinden bahsediyor; ve şair olduğu için şehri alabildiğine güzel yapmıştı. “Gömülmek için sevdiğimin sokağında iki metre bile edinemiyorum. Ne talihsizlik, Zafer. Ne kadar bahtsızsın, Zafer” dedi. Zafer şairliğe özgü adıydı.

Rangoon’da gömüldü; cesedini bile Yeni Delhi’ye getirmediler. “En azından öldükten sonra beni şehrime, ülkeme götürün. Bir ceset tehlikeli olmaz” diye ısrar etti. Ancak politikacılar ve generaller farklı düşünüyordu. Bahadır Şah insanların sevdiği imparatordu. Onu ölmüş görürlerse. isyan çıkabilir, sorun olabilir, derde girmeye ne gerek var? Rangoon’a göm gitsin. Öldüğünü kimse yıllarca duymaz.

Eski monarşi günlerinde batı yarımkürede Marcus Aurelius gibi bir insanın ortaya çıkması mümkündü. Dindar bir insandı ama bu sadece tesadüftü. Marcus Aurelius bugün bir başkan veya başbakan olamaz, çünkü oy istemeye çıkmayacaktı; yalvarmayacaktı: Ne için?

Hindistan’da birkaç kez oldu. Hindistan’ın büyük imparatorlarından biri, Ashoka, dindardı. O kadar dindardı ki oğlu keşiş olmak istediğinde -yerine geçecek olan tek oğlu- dans etti! “Bunu bekliyordum, bir gün anlamanı bekliyordum” dedi. Sonra kızı, tek kızı; sadece iki çocuğu vardı, bir oğlan ve bir kız. Kızı Sanghamitra sorduğunda -o da meditasyon dünyasına girmek istedi- “Git. Bu benim tek mutluluğum” dedi. Fakat bugün bu imkânsız.

Hindistan’da Poras diye büyük bir kral vardı; Büyük İskender’e karşı savaşmıştı. Gerçekte İskender’in onun yanında bir pigme olmasına rağmen, Batılı kitapların bu Poras’a ne kadar adaletsiz davrandığını gördüğünde şaşıracaksın.

Hindistan’a geldiğinde İskender bir oyun oynar; politikacıydı. İskender özel bir günde karısını Poras’la tanışmaya gönderir. Hindistan’da kız kardeşin bileğine bir ip bağladığı “kız kardeşler günü” diye bir gün vardır. Onun gerçek erkek kardeşi olabilirsin veya olmayabilirsin ama kız kardeş ipliği bileğine bağladığı anda, onun erkek kardeşi olursun. Ve bu iki taraflı bir yemindir: Erkek kardeş “Seni koruyacağım” der ve kız kardeş de, “Senin koruman için duacıyım” der.

İskender o özel günde karısını Poras’a gönderdi. Kendisi Poras’ın sarayının dışında kalıyordu. Poras’ın krallığının sınırı olan bir nehir vardı; nehrin öteki tarafında kalıyordu ve İskender karısını gönderdi. Poras’ın sarayında “Büyük İskender’in karısı sizinle tanışmak istiyor” dendiğinde, onu karşılamak için dışarı çıktı, çünkü Hindistan’da bu gelenekti. Evine düşman bile gelse, misafirdir ve misafir bir tanrıdır.

Poras onu sarayına aldı, ona oturması için tahtını verdi ve “Beni çağırabilirdiniz. Bu kadar uzun yol gelmenize gerek yoktu” dedi.

İskender’in karısı “Sizi erkek kardeşim yapmaya geldim. Benim erkek kardeşim yok ve bugünün kız kardeşler günü olduğunu duydum; dayanamadım” dedi. Bu sadece politik bir oyundu! Poras, İskender ve karısının kız kardeşler günüyle ilgili ne bildiğini ve İskender’in karısını göndermek için neden bugüne kadar beklediğini anlayamamıştı. ama “Bu çok doğru. Eğer erkek kardeşiniz yoksa, ben sizin kardeşinizim” dedi. Kadın bir ip getirmişti; onu Poras’ın bileğine bağladı ve Poras onun ayaklarına dokunmuştu. İster küçük olsun ister büyük erkek kardeşin kız kardeşin ayaklarına dokunması gerekir. Orada kadına karşı büyük bir sertliğin yanı sıra çok büyük bir saygı da vardır. Belki sertlik keşiş ve rahipler tarafından, saygı dindarlar tarafından yaratılmıştı.

İskender’in karısı derhal, “Şimdi benim erkek kardeşimsiniz ve beni koruyacağınızı umuyorum ama beni korumanın tek yolu İskender’i öldürmemektir. Kız kardeşinizin hayatı boyunca dul kalmasını ister misiniz?” dedi.

“Söz konusu bile değil. Bu konuda konuşmanıza bile gerek yok. Bu iş bitmiştir. İskender’e hiçbir şekilde dokunulmayacak. Artık akrabayız” dedi Poras.

Ve bu oldu. Ertesi gün İskender saldırdı. Savaşta Poras’ın İskender’in atını öldürdüğü bir an geldi; İskender attan düştü ve Poras fil üstündeydi, çünkü Hindistan’da at değil fil gerçek savaşçının hayvanıydı. Fil sadece ayağını İskender’in üzerine koyacaktı ve İskender’in işi bitecekti. Poras bileğindeki ipi gördüğünde sırf alışkanlıktan mızrağını çekmiş İskender’i öldürmek üzereydi. Mızrağını yerine koydu, fil seyisine, fili yönlendiren adama “Uzaklaş... ve İskender’e onu öldürmeyeceğimi bildir” dedi.

O an İskender öldürülmüş ve dünyayı fethetme arzusu son bulmuş olabilirdi; bütün tarih farklı olurdu. Ancak Poras dindar bir adamdı, farklı bir yiğitlik taşıyordu. Yenilgiye uğramaya hazırdı ama şerefinden ödün vermeye değil. Ve yenildi, şansını kaybetti.

Poras el ve ayak bileklerinde zincirlerle İskender’in mahkemesine, geçici bir mahkemeye çıkarıldı. Fakat yürüyüşü. İskender bile ona, “Hâlâ imparator gibi yürüyorsun, ayaklarında ve ellerinde zincirlerle bile” dedi.

Poras, “Benim yürüyüş şeklim bu. İmparator veya tutsak olmamla ilgisi yok; bu benim yürüme tarzım. Ben böyleyim” dedi.

“Sana nasıl davranılmasını istersin?” diye sordu İskender ona.

“Bu nasıl soru? Bir imparatora imparator gibi davranılmalı. Ne aptalca bir soru” dedi Poras.

İskender notlarında, “Poras gibi bir insana hiç rastlamadım. Zincirliydi, tutsaktı -onu hemen oracıkta öldürebilirdim ama yürüyüş tarzı, konuşma tarzı.” İskender gerçekten etkilenmişti. “Zincirlerini çıkarın; o her yerde imparator kalacak. Krallığını geri verin ama” dedi Poras’a, “gitmeden önce, sana bir soru sormak istiyorum. Beni öldürme fırsatı eline geçmişken, neden mızrağını yerine koydun? Bir saniye içinde işim bitmişti veya filin beni ezmiş olabilirdi ama sen bunu engelledin. Neden?”

“Bunu sorma” dedi Poras. “Biliyorsun; sen politikacısın, ben değilim. Bu ip, onu tanıyor musun? Bu ipi karınla sen gönderdin; şimdi o benim kız kardeşim ve kendi eniştemi öldüremem. Onu dul bırakmak benim için mümkün değil. Seni öldürmektense yenilmeyi tercih ederim. Fakat senin bana karşı borçlu hissetmene gerek yok; gerçekten merkezlenmiş bir insanın aynen bu şekilde davranması gerekir.”Dolayısıyla geçmişte monarşi nedeniyle bu mümkündü.

Fakat monarşiyle, aptallar da kral oldu, deliler de kral oldu, her şey mümkündü. Monarşiyi desteklemiyorum, ben sadece monarşide dindar insanın tesadüfen imparator olmasının mümkün olduğunu söylüyorum.

Gelecekte, demokrasi uzun sürmeyecek, çünkü politikacı zaten bilimcinin karşısında cahil; zaten bilimcinin elinde. Gelecek bilimciye ait, politikacıya değil. Bu “demokrasi” kelimesini değiştirmek zorunda kalacağız demektir. Benim bunun için kelimem “meritokrasi.”

Yetenek belirleyici faktör olacaktır. Vaat ve umutlarla seçim kampanyası yaparak oyları toplayıp toplamadığın değil yeteneğin, bilim dünyasında gerçek başarın belirleyecek. Hükümet bir kez bilimcinin eline geçtiğinde her şey mümkündür.

Bilime “nesnel din” ve dine de “öznel bilim” adını verdim. Bir kez bilimin eline geçti mi dünya haritası farklı olacaktır, çünkü bir ülkenin bilimcisiyle öteki ülkenin bilimcisi arasındaki kavga nedir? İkisi de aynı projeler üzerinde çalışıyor; ikisi beraberse çok daha hızlı olacaktır. Bütün dünyada aynı deneylerin her ülkede tekrarlanması safi aptallık; inanılmaz! Bu insanların hepsinin birlikte çalışması mucizeler yaratabilir. Bölününce, daha pahalı hale gelir.

Örneğin, eğer Albert Einstein Almanya’dan kaçmasaydı, ikinci dünya savaşını kim kazanırdı? İkinci dünya savaşını Amerika, Britanya ve Rusya’nın kazanacağını mı sanıyorsun? Hayır. Tek bir insanın, Albert Einstein’ın Almanya’dan kaçması tarihi şekillendirdi. Bütün bu düzmece isimler -Roosevelt, Churchill, Stalin, Hitler- hiçbir anlam ifade etmiyor. O adam bütün olayı bitirdi, çünkü atom bombasını yaptı. Roosevelt’e bir mektup yazdı: “Atom bombası yanımda ve siz onu kullanmadıkça, savaşı durdurmanın hiçbir yolu yok.”Hayatı boyunca bundan pişmanlık duydu, ama bu başka bir hikâye. Atom bombası kullanıldı -Başkan Truman onayladı- ve kullanıldığı anda Japonya’nın savaşmaya devam etmesi söz konusu değildi. Savaş kazanılmıştı: Hiroşima ve Nagazaki yangını ikinci dünya savaşını bitirdi. Albert Einstein Almanya’da aynı proje üzerinde çalışıyordu. Farklı bir adrese yazabilirdi; Roosevelt yerine Adolf Hitler’e yazmış olabilirdi ve bütün tarih farklı, tamamen farklı olurdu.

Gelecek bilimcinin ellerinde olacak. Bu çok uzak değil. Şimdi nükleer silahlar var, hiçbir politikacı tepede olmayı başaramaz. Bu konuda hiçbir şey bilmiyorlar, ABC’sini bile.

Einstein hayattayken bütün dünyada yalnızca on iki kişinin onun görecelik teorisini anladığı söylenir. Bu on iki kişiden biri, anlayamayanlar için The ABC of Relativity (Göreceliliğin ABC’si) adlı küçük bir kitap yazan Bertrand Russell’dı. En azından ABC’sini anlayabileceklerini düşündü ama bu bile mümkün değil, çünkü eğer ABC’sini anlayabilirsen bütün alfabe kolaylaşır. Bu sadece ABC’sini anlama meselesi de değildir; o zaman XYZ de uzak değildir. Asıl problem ABC’sini anlamaktır.

Şimdi bütün bu politikacılar hiçbir şey anlamıyor. Er ya da geç dünya başarılı insanların ellerinde olacak. Önce bilimcilerin eline geçecek. Bunu, dünyanın bilimcilerin eline geçmesini, bir kehanet gibi alabilirsin. O zaman yeni bir boyut açılır.

Er ya da geç bilimci bilgeyi, azizi davet edecek, çünkü tek başına idare edemez. Bilimci kendini idare edemez. Başka her şeyi becerebilir ama kendini idare edemez. Albert Einstein evrenin bütün yıldızları hakkında her şeyi bilebilir ama kendi merkezi hakkında hiçbir şey bilmez.

Bu gelecek olacak: politikacılardan bilimcilere, bilimcilerden dindarlara ama bu tamamen farklı bir dünya olacak. Dindar insanlar gidip senin oylarını isteyemez; sen onlara sormak zorunda kalacaksın. Sen onlardan hizmet etmelerini istemek zorunda kalacaksın. Eğer isteğinin içten olduğunu ve orada ihtiyaç bulunduğunu hissederlerse, dünyada hareket olabilir. Fakat bunun hiçbir şekilde politika olmayacağını hatırla.

Tekrar edeyim, politikacı politikayı bırakırsa dindar olabilir; aksi takdirde mümkün değil.

Dindar insan, eğer politika bütün yapısını değiştirirse politikanın parçası olabilir, aksi takdirde dindar bir insanın politikada olması imkânsızdır. Politikacı olamaz.

Fakat olayların ilerleyiş şekline bakılırsa, önce dünyanın bilimcinin eline geçeceği ve sonra da bilimciden mistiklere geçeceği kesindir. Ancak mistiklerin ellerinde kendini emniyete alabilirsin.

Dünya gerçekten bir cennet olabilir.

Aslında, biz burada bir tane yaratmadıkça, başka bir cennet yoktur.

4-Değişim Görevi

Gerçek zekâ sahibi insan bir ideolojiye tutunmayacak; neden yapsın? Hazır cevaplardan oluşan bir yükü taşımayacak. Yeterince zeki olduğu için herhangi bir durum ortaya çıktığında ona karşılık verebileceğini bilir. Neden geçmişten gelen gereksiz bir yükü taşısın? Onu taşımanın ne anlamı var? Aslında geçmişten ne kadar çok şey taşırsak, şimdiki zamana o kadar az karşılık verebileceksin, çünkü şimdiki zaman geçmişin bir tekrarı değildir, daima yenidir, daima yenidir. Asla eski değildir; kimi zaman eski gibi görünebilir ama eski değildir, temel farklar vardır.

Yaşam asla kendini tekrarlamaz. Daima taze, daima yeni, daima büyüyen, daima araştıran, daima yeni maceralara ilerleyendir. Eski hazır cevaplarının sana faydası olmayacak. Aslında seni engelleyecekler; yeni durumu görmene olanak vermeyecekler.

Belirsizlik anlarında insanlarda en iyi -ve en kötü- açığa çıkıyormuş gibi görünüyor. Bu konuda konuşur musun?

“Belirsizlik zamanları” yoktur, zaman daima belirsizdir. Bu zihnin sıkıntısıdır: Zihin kesinlik ister ve zaman daima belirsizdir. Bu nedenle zihin şans eseri küçük bir kesinlik alanı bulduğunda, süreklilik hisseder. Zihni hayali bir kalıcılık kuşatır. Varoluşun ve hayatın gerçek tabiatını unutmuş görünür, bir çeşit hayal dünyasında yaşamaya başlar; görüntüyü gerçekle karıştırmaya başlar. Bu zihne iyi gelir, çünkü basit bir nedenden değişimden daima korkar: İyi ya da kötü değişimin ne getireceğini kim bilir? Bir şey kesindir; değişim senin yanılsamalar, beklentiler, hayaller dünyanı karıştıracaktır.

Zihin aynı deniz kıyısında oynayan, kumdan kaleler yapan bir çocuk gibidir. Bir an kale bitmiş görünür ama kayan kumlardan yapılmıştır. Her an sadece hafif bir esinti ve kale dağılacaktır. Fakat biz o hayali kalede yaşamaya başlarız. Hep bizimle kalacak bir şey bulduğumuzu hissetmeye başlarız. Fakat zaman sürekli zihni rahatsız eder. Bu zor görünür ama varoluş daima seninle kalmak konusunda çok tutkuludur. Görüntülerden gerçeklikler oluşturmana izin vermez. Sana maskeleri gerçek yüzün, asıl yüzün gibi kabul etme fırsatı vermez.

Dolayısıyla zaman en sevdiğin yanılsamalarından birine darbe indirdiğinde, insanların hayatlarında en kötüyü ve en iyiyi açığa çıkarıyormuş gibi görünür. Adeta sahte kalıcılığın gerisinde, gerçek olduğunu düşündüğün bir hayalin gerisinde saklı olanı açığa çıkarır; maskeni tamamen çıkarır. Seni adeta açıkta bırakır, seni kendinle yüzleşmeye getirir, böyle olunca da bastırdığın ne varsa yüzeye çıkmaya başlar. Bu en kötüsü olabilir, en iyisi olabilir.

Zamanın bu kategorilerle hiçbir ilişkisi yoktur. Sadece bastırılanın yüzeye çıkmasına olanak verir, seni kendine getirir.

Çoğu insan en kötüyü saklıyor. En iyiyi saklayan birini bulmak çok zordur. En iyiyi neden saklasın? Hatta insanlar kendilerini en iyi renklerle göstermeye çalışıyor; neden en iyiyi saklasınlar? İnsanlar çirkin olduğunu düşünerek sadece en kötüyü saklar. Bir değişiklik olur ve masken düşer. Bir değişim ve aniden kendini çıplak bulursun. Elbiselerini kaybettin ve bütün gerçeklik bir ayna olur: her yerden çıplaklığın, savunmasızlığın yansır.

Evet, çok ender, çok istisnai olarak en iyinin de açığa çıktığı olur. En iyi ancak maskesi olmayan, zaten çıplak ve çıplaklığını zaten güzel ve doğal kabul etmiş insanlarda açığa çıkar. Dolayısıyla zamanlardaki değişim onların içinde hiçbir şeyi yok edemez, zenginleştirir. Unutmuş olabilecekleri, başkalarının unutmuş olabileceği bir şeyi gün ışığına çıkarır. Olaylara kesin gözüyle bakma eğilimindeyizdir.

Bu nedenle ancak bir insanın hiçbir riya olmadan masum yaşadığı, bir insanın burada hiçbir şeyin kesin ve kalıcı olmadığını gayet iyi bilerek yaşadığı birkaç istisnai vakada en iyi açığa çıkar. Bu insanlar bu olayları beklemenin gelecekte hayal kırıklıkları için -bunu yapmak umutsuzluk, keder, kaygı tohumları ekmektir- zemin oluşturduğunu bilir. Değişimin gerçekliğin tabiatı olduğunu ve her şeyin değişeceğini kabul edersen, bir sonraki anın tamamen yeni bir şey getirebileceğini ve bu anda çok gerçek olan bir şeyin bulut gibi dağılacağını -bir dakika önce buradaydı, artık burada değil- an be an bilirsen, bu farkındalık oradaysa, o zaman değişim sıkıntı yaratmaz, o zaman değişim kabul edilebilirdir.

Ona direnmezsin; başka türlü olmasını istemezsin. Seni ve hayallerini, beslediğin arzularını, yarım kalmış saraylarını ele geçirse bile, bunun olabileceği en başından kabul edildiği için hayal kırıklığı yoktur. Dolayısıyla gerçeklikte çatışma yoktur, hüsran yoktur. Huzurlusundur.

Bu nedenle sıkıntılı zamanlar olmadığını, belirsizlik zamanları olmadığını söylüyorum. Zaman değişimdir, sürekli değişiyor. Biz sadece kalıcı şeyler yapmaya devam ederiz. Zamana karşı yenileceğiz ve kabahatliyiz. Yenildiğimizde haliyle öfkeleniriz, varoluş bizi hayal kırıklığına uğratmıştır. Güvenimizi kaybederiz. Her şey bize karşıymış gibi görünür ve paranoya içinde, korku içinde yaşamaya başlarız; varlığımıza belli bir ruhsal endişe girer. Fakat bu biz gerçekliğin parçası olmayan bir şey beklediğimiz için gerçekleşir.

Varoluşun bizim beklentilerimizi yerine getirmek gibi bir mecburiyeti yoktur. O zaman çoğunlukla en kötü açığa çıkar, çünkü bu belli bir kalıcılık fikrinin gerisinde sakladığımız şeydir. Bunun sonsuza kadar süreceği fikriyle yaşıyorduk; artık değişmeye gerek yoktur. Sonra birden bütün dünya ayaklarımızın altından kayar ve haliyle insanların içinde en kötü açığa çıkar.

En iyi de mümkündür ama bu ancak hiçbir ayrıcalık istemeden hayatla, varoluşla uyum içinde yaşıyorsan mümkündür. Biz hep ayrıcalık istiyoruz. Ayrıcalık istemiyorsak hüsran yoktur, öfke yoktur.

Örneğin, benimle birlikte olanların birçoğu çok çalıştıkları, bütün enerjilerini güzel bir hayal yaratmaya harcadıkları ve tam bunu tamamlamak üzereyken -tam son rötuşlar yapılırken- birden her şey yok olduğu için hayata karşı büyük hayal kırıklığı yaşadı. Bütün varoluşa karşı bıkkınlık, öfke hissedecekler ama bu tamamen senin yaptığın bir şey. Ben hüsrana uğramadım; tek bir an bile arkaya bakmadım. Onlar güzel yıllardı, güzel yaşadık ve varoluşun doğası böyledir: Her şey değişir. Ne yapabiliriz? Bu nedenle başka bir şey yapmaya çalışıyoruz; o da değişecek. Burada hiçbir şey kalıcı değildir. Değişimi kabullen, her şey değişir.

Bu yüzden benim hiçbir şikâyetim yok. Bir an için bile bir şeyin ters gittiğini hissetmedim... çünkü her şey ters gitmiş olsa bile, bana göre hiçbir şey ters gitmedi. Biz sadece oyun kâğıtlarıyla güzel kaleler yapmaya çalıştık. Tam bitiriyordun ki senin oyun kâğıtlarından kaleler yaptığını bilmeyen bir rüzgâr esti ve o kaleler etrafa saçıldı. Belki benim dışımda herkes hüsrana uğradı. Hayal kırıklığı yaşamadığım, onlara katılmadığım için bana da öfkeliler. Bu onları daha da kızdırıyor. Ben de kızgın olsaydım, ben de şikâyet ediyor olsaydım, ben de çok büyük rahatsızlık hissetseydim, teselli bulacaklardı. Fakat değilim.

Her ne yapıyorsak keyif aldık ve her ne yapacaksak ondan da keyif alacağız. İşler her zaman değişmeye devam edecek. Eğer bu hatırlatma bir deniz feneri gibi her zaman oradaysa, sana asla böyle bir durumda zor bir zamanın, belirsiz bir zamanın en kötüyü getirdiğini hissettirmeyecektir. Her şeyden önce asla bunun için tohum ekmemiştik.

Bu nedenle aranızdayım ama hâlâ benimle ilgili bir şey bir yabancı, dışarıdan biri olarak kalıyor. Bunun tek nedeni benim olaylara tamamen farklı bir yerden bakmam; bana göre her şey kabul edilebilir. Şimdi başka bir hayali gerçekleştirmek zor olacak, çünkü bir hayali gerçekleştirmek için çalışanların çoğu yenilgi halinde olacak. Onlar yenildi. Gerçekliğin ya da varoluşun hiçbir zarar vermeyen, sadece güzel bir şey yapmaya çalışan masum insanları umursamadığını hissedecekler. Onlara rağmen varoluş aynı kurala uymaya devam ediyor; istisnalar yapmıyor.

Birçok sannyasin bir yenilgi hali içinde olacak, yeniden bir çaba onlara çok zor gelecek. “Ne anlamı var? Biz enerjimizi, beklentilerimizi, umutlarımızı koyacağız ama kim bilir? Yarın her şey küçücük bir şeyle yerle bir olabilir” diye hissedecekler. Umut etmemenin daha iyi olduğunu, hayal kurmamanın daha iyi olduğunu düşünecekler. İnsanların hayal kurmadığı, insanların yaratmadığı, insanların umut etmediği, insanların her günkü hayatı sürdüğü sıradan bir yaşamın içinde kaybolmanın daha iyi olduğunu hissedecekler. O yaşamda böyle hüsranlarla karşılaşmazsın. Böyle hayal kırıklıkları ancak aya ulaşmaya çalıştığında olur. Tam ulaşmak üzereyken birden ay ortadan kaybolur ve sen ondan hiç olmadığı kadar uzak, yolculuğa başlamadan önce olduğundan da uzaksındır.

Bunun acı verici olduğunu görebiliyorum ama acıdan biz sorumluyuz. Hayat vicdanlı değilmiş, adil değilmiş gibi geliyor, çünkü elimizden bir oyuncak aldı. İnsanın böyle büyük sonuçlara varmakta bu kadar acele etmemesi gerekir. Biraz daha bekle. Belki bütün değişimler her zaman iyiliğedir. Sadece yeterince sabırlı olmalısın. Hayatı biraz daha serbest bırakmalısın.

Hiç aklından çıkarma, keyif bir şeyi tamamlamakta değildir; keyif arzu etmen, onu bütün yoğunluğunla arzu etmen, onu yaparken her şeyi, bütün dünyayı unutmandır: Bütün varlığının tek odağı oydu. Mutluluğun ve ödülün oradadır; tamamlamada değil, bir şeyin kalıcılığında değil. Bu değişen varoluş akışında her anın içinde onun kendi ödülünü bulmak zorundayız. Ne yapıyor olursak olalım, elimizden geleni yaptık, gönülsüz değildik; bir şeyden kaçınmıyorduk. Bütün varlıklarımızı eyleme koyuyorduk. Bizim mutluluğumuz buradadır.

Sonra o hayallerin başına gelen. bunlar gerçekten hayaldi ve hayalleri gerçeklere dönüştürmek büyük iştir. Fakat onun sonuçta hayal olduğunu asla unutmamalısın. Onu gerçeğe dönüştürmek keyiftir ama bir hayal olarak kaldığını ve er ya da geç ortadan kaybolacağını unutma. Eğer bu farkındalık varsa, o zaman hayatındaki her değişimden sonra kendini daha zeki, daha akıllı, daha olgunlaşmış; varoluşun en ince ayrıntılarına karşı daha uyanık ve olan her şeye karşı büyük bir kabullenme içinde bulacaksın.

Hayatım boyunca pek çok şeyin ortadan kaybolduğunu gördüm. Belki herkesten daha fazla arkadaşım oldu. Fakat birisi bugün arkadaştır, yarın biter. Bir kavşakta bir yol bulur ve ayrılır. fakat ben daima sadece yolcu olduğumuzu farz ettim; birisinin ne kadar seninle birlikte olacağını asla bilemezsin. Birisi seninle birlikteyken, verebildiğin kadar sevgi ver, paylaşabildiğin kadar paylaş. Yarın belki o insana veda etmek zorunda kalacaksın.

Yaşamım boyunca bir şey başarısızlığa uğradığı için bir yerden başka bir yere gidip durdum. Fakat ben başarısızlığa uğramadım. Binlerce hayal başarısız olabilir; bu beni başarısız yapmaz. Tersine, yok olan her hayal beni daha muzaffer yapar, çünkü beni rahatsız etmez, beni etkilemez. Onun ortadan kayboluşu bir avantaj, olgun olmayı öğrenmek için bir fırsattır. O zaman senden en iyisi ortaya çıkacaktır. Ve ne olduğu fazla bir fark yaratmayacak, senin en iyin daha yüksek zirvelere doğru büyümeye devam edecektir.

Asla zamana karşı, hayata karşı, varoluşa karşı başarılı olmaya çalışma. Daima bir bırakma halinde kal. O zaman insan asla yenilmez, asla bir yenilgi halinde değildir. Ve gizlenecek hiçbir şey yoktur, çünkü kalıcı hale getirmek için hiçbir şeye tutunmak yoktur -hiçbir ilişkiye, hiçbir arkadaşlığa, hiçbir faaliyete, hiçbir şeye- keyif aldığın şeyler olduğu sürece tutunma arzusu yoktur. Kendini açarsın, o anların özünün varlığına dolmasına izin verirsin ve o anlar bittiğinde daima minnettarsındır, asla şikâyetçi değil.

Eğer yok olan hayaller sende minnettarlık bırakıyorsa, o zaman en iyi içinde büyüyecektir. O yenilmezlik içinde, ne zaman bir şey yapsan zaman onu değiştirdiğinde, hayat farklı bir yönde akmaya başlar, olaylar beklemediğin şekilde gerçekleşmeye başlar... Bilinmeyen sürekli senin bilinen dünyana giriyor ve onu rahatsız ediyor. Fakat sadece sen onu buyur etmediğin için rahatsız eder. Bilinmeyeni hoş karşılayabilirsen ve bilineni terk edebilirsen... Zaman tarafından altüst edilen daima bilinendir, bilinmeyen değil.

Bilinmeyen zaman veya başka bir şey tarafından altüst edilemez. Eğer sen bilinmeyeni buyur etmeye hazırsan, bütün yenilgi ve başarısızlıklarda muzaffer kalmanın sırrını biliyorsun demektir. O hayallerin önemi yok. Önemli olan o yıkık hayallerden, hiçlikte kaybolan o izlerini bile bulamadığın büyük beklentilerden nasıl çıktığındır. Olaydan nasıl çıkıyorsun? Çiziksiz çıkıyorsan, büyük bir sırrı biliyorsun, ana anahtarı buldun demektir. O zaman hiçbir şey seni yenilgiye uğratamaz, o zaman hiçbir şey seni rahatsız edemez, o zaman seni hiçbir şey öfkelendiremez ve hiçbir şey seni geri çekemez. Sen daima yeni zorluklar için bilinmeyene doğru ilerliyorsun. Ve bu zorlukların hepsi içindeki en iyiyi keskinleştirmeye devam edecektir.

Dış dünyada olmak benim için kimi zaman zor, çünkü insanların ne kadar sert olduğunu ve nasıl birbirlerinin üzerine bastığını görüyorum. Bu beni çok kırıyor, bazen bedensel olarak bile ve küçük bir çocuk gibi korunmasız hissediyorum. Lütfen bana bununla nasıl baş edeceğimi anlat.

Dünyada her zaman sorunlar vardır ve dünya hep vardı ve burada kalacak. İdeal bir dünya düşünerek koşulları değiştirmeye, insanları değiştirmeye; hükümeti, yapıyı, ekonomiyi, politikayı, eğitimi değiştirmeye çalışmaya başlarsan kaybolursun. Politika olarak bilinen tuzak budur. Birçok insan bu şekilde yaşamını boşa harcıyor. Bu konuda son derece açık ol: Şu anda yardım edebileceğin tek insan, sen kendinsin. Şu anda kimseye yardım edemezsin. Bu yalnızca bir avuntu, bir zihin oyunu olabilir. Kendi problemlerini gör, kendi kaygılarını gör, kendi zihnini gör ve önce onu değiştirmeye çalış.

Bu birçok insanın başına gelir: Bir meditasyon yöntemiyle, ruhaniyetle ilgilenmeye başladıkları anda, zihin onlara derhal “Burada sessiz oturmuş ne yapıyorsun? Dünyanın sana ihtiyacı var; çok fazla yoksul insan var. Bir sürü anlaşmazlık, şiddet, saldırganlık var. Tapınakta dua ederek ne yapıyorsun? Git insanlara yardım et” der.

O insanlara nasıl yardım edebilirsin? Sen de aynı onlar gibisin. Onlar için daha fazla problem yaratabilirsin ama yardım edemezsin. Bütün devrimler bu şekilde başarısız oldu. Devrimciler aynı gemide olduğu için henüz hiçbir devrim başarıya ulaşmadı. Dindar kişi bunu anlayandır: “Ben çok küçüğüm, çok sınırlıyım. Bu sınırlı enerjiyle kendimi değiştirmem bile mucize olur.” Eğer kendini değiştirebilirsen, gözlerinde parlayan yeni hayatla ve kalbinde yeni bir şarkıyla tamamen farklı bir varlık olabilirsen, o zaman başkalarına da faydalı olabilirsin, çünkü o zaman paylaşacak bir şeye sahip olacaksın.

Daha geçen gün biri bana Basho’nun hayatındaki bir olayla ilgili çok güzel bir hikâye gönderdi. Basho Japonya’nın en büyük haiku şairi, Usta haiku şairdir. Fakat o yalnızca bir şair değildi. Şair olmadan önce mistikti; bu kadar güzel şiirler çıkarmaya başlamadan önce kendi merkezinin derinliklerine indi. Meditasyon yapan biriydi.

Söylendiğine göre Basho gençken bir yolculuğa çıkıyordu. Yolculuk kendini bulma çalışmasıydı. Başladıktan kısa bir süre sonra, ormanda küçük bir çocuğun ağladığını duydu. Belki bir ağacın altında oturuyor, meditasyon yapıyor veya yapmaya çalışıyordu ve ormanda küçük bir çocuğun tek başına ağladığını duydu. Uzun süre ne yapması gerektiği üzerine meditasyon yaptı. Sonra çantasını aldı ve çocuğu kendi kaderine terk ederek yoluna gitti.

Günlüğüne şöyle yazdı: “İnsan başkası için bir şey yapmadan önce kendisi için yapması gerekeni yapmak zorundadır.”

Sert geliyor. ormanda tek başına bir çocuk, ağlıyor ve bu adam bir şey yapıp yapamayacağı, çocuğa yardım edip edemeyeceği, ona yardım etmesinin doğru olup olmayacağı üzerine meditasyon yapıyor. Bir çocuk, çaresiz bir çocuk vahşi doğada kaybolmuş, tek başına ve Basho bu konuda meditas-yon yaptıktan sonra karar veriyor. Henüz kendine bile yardım edememişken başka birine nasıl yardım edebilir? Kendisi vahşi doğada kaybolmuştur, kendisi tek başınadır, kendisi çocuktur. Başka birine nasıl yardım edebilir?

Olay çok sert görünüyor ama anlamlı. Ormanda ağlayan ve bağıran bir çocuk bulursan ona yardım etmemeni söylemiyorum. Anlamaya çalış: Kendi ışığın yanmıyor ve sen başkalarına yardım etmeye başlıyorsun. Sen kendin acı çekiyorsun ve insanlara hizmetkâr oluyorsun. Kendi içsel isyanını yaşamadan devrimci oluyorsun. Bu tamamen saçmalık ama bu fikir herkesin zihninde doğar. Başkalarına yardım etmek çok basit görünür. Aslında kendilerini gerçekten değiştirmesi gereken insanlar daima başkalarını değiştirmekle ilgilenir. Bu bir meşgale haline gelirse, kendilerini unutabilirler.

Benim izlediğim bu. Pek çok sosyal hizmet görevlisi gördüm ve başkasına yardım etmek için içsel bir ışığa sahip tek bir insan görmedim. Fakat herkese yardım etmek için çok çalışıyorlar. Deli gibi toplumu, insanları ve insanların zihinlerini dönüştürmenin peşindeler ve aynı şeyi kendilerine yapmadıklarını tamamen unutmuş durumdalar. Ancak meşgul oldular.

Bir keresinde eski bir devrimci ve sosyal hizmet görevlisi benimle kalıyordu. “Tamamen işine gömülmüş durumdasın.

Bir mucize eseri, istediğin şey bir gecede gerçekten olursa, istediğin her şey olursa, ertesi sabah ne yapacağını hiç düşündün mü? Bu konuyu hiç düşündün mü?” diye sordum ona.

Güldü -çok boş bir kahkaha- ama sonra biraz hüzünlendi. “Eğer bu mümkünse, o zaman ne yapacağımı bilemeyeceğim. Dünya tam benim istediğim gibi olursa, o zaman ne yapacağımı şaşıracağım. İntihar bile edebilirim” dedi. Bu insanlar meşguldür; saplantıları budur. Ve asla giderilemeyecek bir saplantı seçtiler. Birbiri ardına yaşamlar boyunca başkalarını değiştirmeye devam edebilirsin. Sen kimsin?

Bu da bir çeşit egodur: başkalarının birbirine karşı sert olması, birbirlerinin üzerine basmaları. Sadece başkalarının sert olduğu fikri sana senin çok yumuşak olduğun duygusunu veriyor. Hayır, değilsin. İnsanlara yardım etmek, yumuşamalarına yardım etmek, daha kibar ve merhametli olmalarına yardım etmek senin şahsi isteğin olabilir.

Halil Cibran küçük bir öykü yazmış:

Bir köpek vardı, büyük bir devrimci, öyle de denebilir, kasabanın diğer köpeklerine hep “Sırf sizin saçma havlamalarınız yüzünden ilerleyemiyoruz. Enerjinizi gereksiz yere havlayarak harcıyorsunuz” derdi. Bir postacı geçer, birden bütün köpekler havlar... bir polis geçer, bir bekçi geçer. Köpekler üniformalara, her türlü üniformaya karşıdır ve devrimcidir. Hemen havlamaya başlarlar. Lider onlara “Kesin şunu! Enerjinizi tüketmeyin, aynı enerji faydalı ve yaratıcı bir şeye kullanılabilir. Köpekler bütün dünyayı yönetebilir ama siz enerjinizi amaçsız harcıyorsunuz. Bu alışkanlıktan vazgeçilmesi şart. Bu tek günahtır, ilk günahtır” derdi.

Köpekler hep onun çok haklı olduğunu hissediyordu; mantıken haklıydı: “Neden havlayıp duruyorsunuz? Çok enerji harcanıyor; yoruluyorsunuz. Sabah yine havlamaya başlıyorsunuz ve gece yine yorulmuş oluyorsunuz. Bütün bunların ne anlamı var?” Liderin söylemek istediği şeyi görebiliyorlardı ama alt tarafı köpek olduklarını, zavallı köpekler olduklarını da biliyorlardı. İdeal çok büyüktü ve lider gerçekten büyük bir örnekti, çünkü söylediği her şeyi yapıyordu. Asla havlamazdı. Karakteri, öğütlediği şeyi kendisinin de uyguladığı görülüyordu.

Fakat yavaş yavaş onun sürekli öğüt vermesinden sıkıldılar. Bir gün karar verdiler -liderin doğum günüydü- armağan olarak en azından o gece havlamanın cazibesine direnmeye karar verdiler. En azından bir gece lidere saygı gösterecek, ona bir armağan vereceklerdi. Bunu yapmayı başarırlarsa, onu bundan daha mutlu edecek bir şey olamazdı. O gece bütün köpekler sustu. Bu iş çok zor, çok zahmetliydi. Tıpkı meditasyon yapmak gibiydi, düşünmeyi durdurmak çok zordur. Burada da aynı sorun vardı. Her zaman havlamalarına rağmen havlamayı kestiler. Bunlar büyük ermişler değildi, sıradan köpeklerdi ama çok çabaladılar. Çok ama çok zordu. Hiçbir şey görmemek, hiçbir şey duymamak için kapalı gözler, kenetlenmiş dişlerle yerlerinde gizleniyorlardı. Bu büyük bir disiplindi. Lider kasabayı dolaştı. Çok şaşırmıştı: Kime vaaz verecekti? Kime ders verecekti şimdi? Ne olmuştu? Tam bir sessizlik vardı. Sonra birden, gece yarısı geçtikten sonra çok keyfi kaçtı... çünkü köpeklerin kendisini dinleyeceğini gerçekten hiç düşünmemişti. Asla dinlemeyeceklerini, havlamanın köpekler için doğal olduğunu gayet iyi biliyordu. İsteği doğal değildi ama köpekler susmuştu! Bütün liderliği tehlikedeydi. Yarından itibaren ne yapacaktı? Çünkü bütün bildiği ders vermekti. Bütün vaizliği tehlikedeydi. İlk kez sabahtan akşama kadar sürekli ders verdiği için, hiçbir zaman havlama ihtiyacı hissetmediğini fark etti. Enerjisi vaazıyla tükeniyordu ve bu da bir çeşit havlamaydı.Fakat o gece, ortalıkta suçlanacak kimse yoktu. Vaiz köpek muazzam bir havlama dürtüsü hissetmeye başladı. Bir köpek, eninde sonunda köpektir. Sonunda karanlık bir sokağa girdi ve havlamaya başladı. Birisinin anlaşmayı bozduğunu duyan diğer köpekler “Biz neden acı çekiyoruz?” dediler. Bütün kasaba havlamaya başladı. Lider geri döndü ve “Sizi aptallar! Havlamayı ne zaman keseceksiniz? Sizin havlamanız yüzünden köpek kaldık. Yoksa bütün dünyaya hâkim olurduk” dedi.

Bir sosyal hizmet görevlisinin, bir devrimcinin imkânsızı istediğini iyi hatırla; ama bu onu meşgul tutar. Başkalarının sorunlarıyla meşgul olduğunda, kendi problemlerini unutma eğilimine girersin. Önce problemleri çöz, çünkü bu senin birinci, temel sorumluluğundur.

Ünlü bir psikolog sırf zevk için bir çiftlik almıştı. Sürülmüş karıklara tohumları saçtığında bir karga ordusu tarlaya inip tohumlarını yiyordu. Sonunda psikolog gururu bir yana bırakıp yaşlı komşusu Nasrettin Hoca’ya başvurdu.

Hoca tarlaya geldi ve hiç tohum kullanmadan ekme işinin gereği olan hareketlerin hepsini yaptı. Kargalar çullandı, kısa bir protestodan sonra uçarak uzaklaştılar. Hoca aynı işlemi ertesi gün ve bir sonraki gün de tekrarladı; her seferinde kuşları kafası karışmış ve aç bir halde gönderiyordu. Dördüncü gün, tarlaya tohum ekti; tek bir karga bile gelmeye uğraşmadı.

Psikolog Hoca’ya teşekkür etmeye çalışırken, Hoca “Basit, sıradan psikoloji sadece” diye homurdandı. “Hiç duydun mu?”

Aklından çıkarma, bu çok basit, olağan psikolojidir: burnunu başkalarının işlerine sokmamak. Eğer yanlış bir şey yapıyorlarsa, bu onların fark etmesi gereken bir şeydir. Bunu onlara kimse fark ettiremez. Onlar fark etmeye karar verinceye kadar, yolu yoktur; değerli zamanını ve enerjini harcarsın. İlk sorumluluğun kendi varlığını dönüştürmektir. Senin varlığın dönüştüğünde, olaylar kendiliğinden meydana gelmeye başlar. Sen bir ışık olursun ve insanlar senin ışığının yardımıyla yollarını bulmaya başlar. Sen gitmezsin, sen onları görmeye zorlamazsın. Işığın, yanan ışığın yeterli bir davettir; insanlar gelmeye başlar. Işığa ihtiyacı olan sana gelecektir. Kimsenin peşinden gitmeye gerek yoktur, çünkü o gidiş aptalcadır. Kimse kimseyi isteği dışında değiştiremedi. İşler bu şekilde yürümez. Bu basit, sıradan psikolojidir; hiç duydun mu...? Görüşlerini kendine sakla.

Dünyayı kurtarmak için saldırgan olmadan onu değiştirmeye çalışmak mümkün müdür?

Bu saldırganlıktır. Tek bir bireyi değiştirme çabası bile saldırganlıktır. Sen kim oluyorsun da belli bir insan için neyin doğru olduğuna karar veriyorsun? Sen kimsin de sana göre eğer değiştirilirse dünyanın daha iyi bir yer olacağına karar veriyorsun? Bunu yapmak kurtarıcı rolü üstlenmektir ve bu bilinçaltında insanlara hükmetmektir. Elbette bu onların iyiliği için olduğundan sana isyan bile edemezler.

Bütün ebeveynler çocuklarına bunu yapıyor. “Onların iyiliği için” onları eğitiyor, onları istemedikleri şeyleri yapmaya zorluyor, rızaları olmadan onlara belli bir dini dayatıyorlar. Mümkün olan her şekilde özgürlükleri yok ediliyor. Daha az özgürlük, daha az bireysellik. ve çocuk yüzde yüz itaatkâr olduğu anda ölüyor! İtaatkârlığında çocuğun yaşamı vardı; isyanında varlığı vardı.Ebeveynlerin niyetlerinin yanlış olduğunu söyleyemezsin.

Kimsenin niyetinden asla şüphe etmem ama mesele hiçbir şekilde bu değil. Sorun, sonucun ne olduğudur. Niyet senin içindeki bir şeydir -bütün iyi veya kötü niyetlere sahip olabilirsin- onları kendine sakla. Onlara göre davranmaya başladığın anda iyi niyetler de kötü niyetler kadar tehlikeli hale gelebilir. Kötü bir niyete sadece dayatıldığı kişi değil ona tanıklık eden herkes tarafından derhal karşı çıkılabilir, ayıplanabilir. Oysa iyi bir niyet tehlikelidir.

İkisi de aynı işi görür, bireyin kendisi olma özgürlüğünü yok eder; böylece onların doğası senin istediğinden hiçbir biçimde farklı değildir. Kötü niyete karşı çıkmak mümkündür ve herkes tarafından desteklenir ama iyi niyetlere karşı başkaldırı imkânsızdır. Herkes bireyi yok eden iyi niyetli insanı destekleyecektir. Bireyi desteklemeye kimse gelmeyecektir.

Dünyayı kurtarmak bizim işimiz değil. Her şeyden önce onu biz yaratmadık. Nereye gittiği ve ona ne olduğu bizim işimiz değil. Buradayken bizim tek sorumluluğumuz keyif, sevgi ve mutluluk dolu bir hayat yaşamaktır. Buradayken sorumluluğumuz kim olduğumuzu ve bu hayatın neyle ilgili olduğunu bilmektir.

Mucize, bunu yaptığımızda saldırgan olmadan zaten dünyayı değiştirmemizdir. İçinde dünyayı değiştirme fikri olmadığı için saldırganlık meselesi ortaya çıkmaz. Dünyayı değiştirmek ve onu kendine göre bir hale getirmekle ilgili belirsiz bir kavrama bile sahip değilsindir. Sen sadece efendisi olduğun kendi hayatını yaşıyorsun. Bütün yoğunluğuyla ve olabildiğince tam yaşamaya çalışıyorsun, çünkü hayat çok kısadır ve bir sonraki an o kadar belirsizdir ki her dakikayı sonmuş gibi almalıyız.

Bu fikir -bunun son dakika olması- seni dönüştürecektir. O zaman kıskanmaya, o zaman öfkelenmeye gerek yoktur. Yaşamın son dakikasında kim öfkeli, kıskanç, üzgün ve mutsuz olmak ister? Hayatın son anında doğal olarak hayatla ilgili bütün hınçlar ve bütün şikâyetler yok olur. Her an son daki-kaymış gibi görüldüğünde -görülmesi gerektiği gibi, çünkü bir sonraki an belirsizdir- kendini değiştiriyorsun ve senin değişimin bulaşıcı olacaktır. Senin böyle bir şeye hiç niyet etmemiş olmana rağmen, bütün dünyayı değiştirebilir.

Benim saldırgan olmadan dünyayı değiştirme yöntemim budur.

Bunun dışında şu ana kadar bütün yenilikçiler, devrimciler, kurtarıcılar sertti, saldırgandı. Seni kurtarmaya yöneldiler. Sana asla kurtarılmak isteyip istemediğini sormadılar; sen hakkında karar vermeleri gereken bir şeydin. Onlara bu yetkiyi kim verdi? Senin iznini bile almadılar. Ve eğer onların istediği gibi değişmiyorsan, seni ebediyen karanlık ve kasvetli bir cehenneme atmaya hazırlar!

Elbette eğer istekliysen -ruhsal bir intihar gerçekleştirmeye ve sadece bu insanların gölgesi olmaya istekliysen- sana cennette hayal edebileceğin ödüllerin hepsini sunuyorlar. Hindular dünyayı değiştirmeye çalıştı, Hıristiyanlar dünyayı değiştirmeye çalıştı; bütün dinler bunu yapıyor. Komünizm, sosyalizm, faşizm, hepsi bunu yapıyor.

Benim insanlarım tamamen farklı, dünyada yeni bir kavram olmak zorunda. Kimsenin hayatına karışmayan ve buna rağmen bütün dünyayı dönüştüren. Gerçek sihir budur. Asla niyet etmezsin, asla dayatmazsın, asla karışmazsın, asla kimseyi çiğnemezsin. Asla yargıda bulunmazsın: “Sen hatalısın ve ben seni düzelteceğim.” Asla ilgilenmezsin; bu onların işi, onların hayatı. Eğer biri onu yok etmek istiyorsa, bunu yapma hakkına sahiptir. Eğer biri aptalca yaşamak istiyorsa, bunu yapma hakkına kesinlikle sahiptir. Bu onun hayatıdır. Onu nasıl geçirdiği, onu nasıl yaşadığı veya adeta ölü kaldığı,beşikten mezara nasıl uyuduğu; bu da onun yaşamıdır ve o bu yaşamın efendisidir. Bu yüzden benim insanlarım kimsenin yaşamına karışmamalıdır.

Ben dünyayı değiştirme konusunda tamamen farklı bir yaklaşıma sahibim: Sen sadece kendini değiştirirsin. Sen keyiflenirken ve dans ederken, yanında birinin daha seninle birlikte dans etmeye başladığını göreceksin, çünkü hepimiz aynı potansiyele sahip aynı insan bilinciyiz. Kimse yabancı değil. Farklı diller konuşabiliriz ama tek bir dili anlarız. Dolayısıyla mutlu olduğunda, gülümsediğinde, gülümsemeyen diğer kişi birden yüzüne bir gülümseme yerleştiğini hisseder. Sen bir yabancı olabilirsin ama o insana gülümsedin, o insana el salladın. O bilmeden, sen niyet etmeden, o insanı değiştirdin.

Lao Tzu, Chuang Tzu, Lieh Tzu gibi büyük ustalar buna “eylemsiz eylem” adını verdi. Hiçbir eylemde bulunmamana rağmen bir şey meydana geliyor. Olaylar kendi başına meydana geldiğinde bir güzelliğe sahiptir, çünkü özünde özgürlük vardır. Eğer o insan el salladıysa, eğer o insan gülümsediyse... bunu yapmasını sen istemedin, sana bakmamakta tamamen özgürdü. Fakat iki yürek arasında bir eşzamanlılık vardır.

Bu eşzamanlılık sırrını bildiğimden, tamamen yeni bir devrim öneriyorum. Kendini değiştirdiğinde, o değişim içinde dünyanın bir parçasını değiştirdin. Sen dünyanın bir parça-sısın. Eğer sendeki değişim seni zenginleştiren, seni keyifli yapan, mutlu eden, seni bir şarkıya dönüştüren bir şeyse, başkalarının seninle birlikte dans etmeye, seninle birlikte şarkı söylemeye, seninle birlikte çiçek açmaya direnmesi zordur. Tek bir birey, dönüşüm kelimesini bile kullanmadan bütün dünyayı dönüştürebilir.

Ben yolculuğa tek başıma çıktım. Benimle gelmesi için kimsenin kapısını çalmadım ama tuhaf bir şekilde insanlar gelmeye başladı ve kervan giderek büyüdü. Kendileri geldiler. Benimle birlikte yaşamaları kendi kararlarıydı; eğer gitmek istiyorlarsa sorun yok. Her zamanki gibi özgürler.

Biz dünyanın insanlık tarihinin yeni bir aşamasına geçiş sürecini zaten başlattık. Saldırgan değiliz; dünyayı değiştirmeye çalışmıyoruz. Dünyayla ilgilenmiyoruz bile; sadece hayatı yaşıyoruz, hayatın tadını çıkarıyoruz, tek kelimeyle benciliz! Buna rağmen, binlerce yıldır gerçekleşmeyen şey bizimle mümkün. Fakat bu eylemsiz eylem; niyet edilmemiş, dayatılmamış bir dönüşüm olacak. Kendi kendine yayılmış ve derinde her yürek aynı dili konuştuğu için insanların ne olduğunu anladığı bir dönüşüm olacak.

Bir dilenciye yardım etmek için ne yapabilirim? Ona bir dolar vereyim ya da vermeyeyim, hep dilenci kalacak.

Dilenci sorun değildir. Sorun dilenci olsaydı, yanından geçen herkes aynı şeyi hissederdi. Sorun dilenci olsaydı, dilenciler uzun zaman önce ortadan kalmış olurdu. Sorun senin içindedir; onu yüreğin hisseder. Bunu anlamaya çalış.

Yürek ne zaman sevgiyi hissetse, zihin derhal araya girer. Zihin derhal müdahale eder, “Ona bir şey ver ya da verme, hep dilenci kalacak” der. Onun dilenci kalıp kalmaması senin sorumluluğun değil. Eğer yüreğin bir şey yapmak gerektiğini hissediyorsa, onu yap! Uzak durmaya çalışma. Zihin durumdan sakınmaya çalışır. Zihin “Ne olacak? Dilenci kalacak, o yüzden bir şey yapmaya gerek yok” der. Sevginin akabileceği bir fırsatı kaçırdın. Eğer dilenci, dilenci olmaya karar vermiş-se, sen bir şey yapamazsın. Ona para verebilirsin ve o parayı atabilir. Bu onun karar vereceği bir şey.

Zihin çok akıllıdır.

O zaman soruyu soran şöyle diyor:

Neden dilenci var?

Çünkü insan yüreğinde sevgi yok. Fakat yine soruyu soranın zihni araya giriyor:

Zengin, fakirden almadı mı? Dilencinin, zenginin ondan çaldığı şeyi geri alması gerekmez mi?

Şimdi dilenciyi ve hissettiğin acıyı unutuyorsun. Şimdi bütün olay politik, ekonomik bir hal alıyor. Sorun artık yürek değil zihinle ilgili. Zihin dilenciyi yarattı! Dilenciyi yaratan zihnin kurnazlığı, hesapçılığıdır. Kurnaz, çok hesapçı insanlar var; onlar zengin oldu. Masum insanlar var, hesapçı olmayan, kurnaz olmayan; onlar yoksul oldu.

Toplumu değiştirebilirsin; Sovyet Rusya’da değiştirdiler ve hiçbir fark olmadı. Eski sınıflar ortadan kalktı -zengin ve fakir- ama yeni bir sınıf doğdu, yöneten ve yönetilen. Kurnazlar yöneten oldu, masum yönetilen oldu. Önceleri masum yoksul olurdu, kurnaz zengin olurdu. Ne yapabilirsin?

Zihinle yürek arasındaki bölünme ortadan kalkmadıkça, insanlık zihinle değil yürekle yaşamaya başlamadıkça, sınıflar kalacak. İsimler değişecek, mutsuzluk devam edecek.

Soru çok yerinde, çok anlamlı ve önemli. “Bir dilenciye ne yapabilirim?” Dilenci sorun değildir. Sorun sen ve yüreğindir. Bir şey yap, ne yapabiliyorsan ve sorumluluğu zenginlerin üzerine atmaya çalışma. Sorumluluğu tarihin üzerine atmaya çalışma. Sorumluluğu ekonomik yapının üzerine atmaya çalışma, çünkü bu ikinci derecede önemlidir. Eğer insanlık kurnaz ve hesapçı olmaya devam ediyorsa, bu durum tekrar tekrar yinelenecektir.

Bunun için ne yapabilirsin? Sen bütünün küçük bir par-çasısın. Ne yaparsan yap durumu değiştirmeyecek ama seni değiştirecek. Bir şey vermen dilenciyi değiştirmeyebilir ama davranışın kendisi, elindekini paylaşman seni değiştirecek. Bu önemlidir. Ve eğer bu devam ederse -kalbin devrimi-, hisseden insanlar, başka bir insana kendi içinde bir sonuç olarak bakan insanlar -eğer bu artmaya devam ederse-, bir gün yoksullar ortadan kaybolacak, yoksulluk yok olacak ve yeni bir sömürü sınıfıyla yer değiştirmeyecek.

Şimdiye kadar bütün devrimler başarısız oldu, çünkü devrimciler yoksulluğun asıl nedenini göremedi. Onlar yalnız yüzeysel nedenlere bakıyor. Hemen, “Bazı insanlar onu sömürdü, bu nedenle yoksulluk var” diyorlar. Fakat neden bazı insanlar sömürebiliyordu? Neden göremediler? Neden hiçbir şey kazanmadıklarını ve bu insanın her şeyi kaybettiğini göremediler. Onlar servet biriktirebilir ama her yerde yaşamı öldürüyorlar. Servetleri kandan başka bir şey değil. Bunu neden göremiyorlar? Kurnaz zihin bunun için de açıklamalar yarattı.

Kurnaz zihin, “İnsanlar karmaları yüzünden yoksul. Geçmiş hayatlarında yanlış bir şey yaptılar, bu yüzden acı çekiyorlar. Ben zenginim çünkü iyi şeyler yaptım, dolayısıyla da bunun meyvelerini topluyorum” der. Bu da zihindir. İngiliz Milli Kütüphanesi’nde oturan Marx da bir zihindir. Onun zihni yoksulluğun asıl nedenini düşünür ve sömüren insanlar olduğunu hisseder. Ancak bu insanlar her zaman var olacak. Kurnazlık tamamen ortadan kalkmadıkça, toplum yapısını değiştirmek söz konusu değildir. Mesele, insan kişiliğinin bütün yapısını değiştirmektir.

Ne yapabilirsin? Değiştirebilirsin, zenginleri dışarı atabilirsin; arka kapıdan geri geleceklerdir. Onlar kurnazdı. Aslında zenginleri dışarı atanlar da çok kurnazdır; aksi takdirde birini dışarı atamazlar. Zenginler arka kapıdan içeri giremeyebilir ama kendilerine devrimci, komünist, sosyalist diyen insanlar tahtta oturacak ve o zaman onlar sömürmeye başlayacak. Zenginden daha zengin olduklarını kendilerine kanıtladıkları için onlar daha tehlikeli bir biçimde sömürecekler. Toplum daha da kurnaz insanların elinde olacak.

Hatırla, olur da bir gün başka devrimciler doğarsa -insanlar yine sömürü olduğunu, şimdi sömürünün yeni bir biçim aldığını hissetmeye başlayacağı için bu mecburen olacaktır- yeniden bir devrim gerçekleşecektir. Eski devrimcileri kim dışarı atacak? Artık daha da kurnaz insanlara ihtiyaç duyulacak. Belli bir sistemi devirmek istediğinde ve sistemin kendisi için kullandığı araçların aynısını kullandığında sadece isimler değişecek, bayraklar değişecek, toplum aynı kalacaktır.

Bu kadar saçmalık yeter. Dilenci sorun değildir; sorun sensin. Kurnaz olma, akıllı olma. Bunun onun karması olduğunu söylemeye çalışma; karma hakkında hiçbir şey bilmiyorsun. Karma bazı açıklanamayan şeyleri açıklamaya, acı veren bazı şeyleri açıklamaya yarayan bir varsayımdan başka bir şey değildir. Bir kez varsayımı kabul ettiğinde, yükten kurtulursun. O zaman sen zengin kalabilirsin ve yoksul, yoksul kalabilir, sorun yoktur. Varsayım tampon vazifesi görür.

Bu nedenle Hindistan’da yoksulluk bu kadar yerleşti ve insanlar bu konuda bu kadar duyarsız hale geldi. Onlara destek olan belli bir teorileri var. Tıpkı senin arabanda yoldaki engebeler hissedilmesin diye darbe emicilerin olması gibi;darbe emiciler bu karma varsayımını emmeye devam ediyor. Büyük bir darbe emicidir. Sürekli yoksullukla karşılaşıyorsun ama bir darbe emici, karma teorisi var. Ne yapabilirsin? Seninle hiç ilgisi yok. Sen geçmişteki erdemlerin ve iyi hareketlerin sayesinde zenginliğinin tadını çıkarıyorsun, bu adam kötü hareketleri yüzünden acı çekiyor.

Hindistan’da Caynacılığın Terapanth mezhebi vardır. Onlar bu teoriye aşırı inananlardır. “Müdahale etmeyin, Çünkü geçmiş karmalarının acısını çekiyor. Müdahale etmeyin. Ona hiçbir şey vermeyin, çünkü bu müdahale olacaktır; daha kısa bir süre acı çekmiş olabilirdi ama siz süreci geciktiriyorsunuz. Acı çekmek zorunda” derler. Örneğin, yoksul bir insanın birkaç yıl rahat yaşamasına yetecek kadarını verebilirsin ama birkaç yıl sonra ıstırap yeniden başlayacaktır. Ona bu hayatta rahat yaşamasına yetecek kadarını verebilirsin ama yine gelecek yaşamda acı çekmeye başlayacaktır. Nerede durdurduysan, tam o noktadan yeniden ıstırap başlayacak. Dolayısıyla Terapanth’a inananlar, “Müdahale etmeyin. Biri yolun kenarında ölüyor bile olsa, siz ilgisiz kalarak yolunuza gidin” der. Bunun merhamet olduğunu söylerler; müdahale ederek kişinin karma sürecini geciktiriyorsundur. Ne muhteşem bir şok emici! Hindistan’da insanlar kesinlikle duyarsız oldu. Böyle kurnazca teoriler onları koruyor.

Batı’da yeni bir hipotez buldular: Zenginler insanları sömürdüğü için, zenginleri yok et. Şuna bir bak. Yoksul bir insana baktığında, yüreğinde sevgi yükselmeye başlıyor. Anında bu yoksulun zenginler yüzünden yoksul olduğunu söylüyorsun. Sevgiyi nefrete dönüştürdün! Şimdi zengine karşı nefret doğuyor. Nasıl bir oyun oynuyorsun? Şimdi, “Zengini yok et! Ondan her şeyi geri al, onlar suçlu” diyorsun. Şimdi dilenci unutuldu; kalp artık sevgiyle dolu değil. Tersine nefretle dolu... ve nefret içinde dilencilerin var olduğu bir toplum yarattı! Şimdi yine içinde nefret faaliyette. Sınıfların değişebileceği, isimlerin değişebileceği ama yöneten ve yönetilenin, sömürülen ve sömürenin, baskıcıların ve baskı görenlerin olacağı bir toplum yaratacaksın. Büyük fark yaratmayacak; aynı kalacak. Efendiler olacak ve köleler olacak.

Mümkün olan tek devrim, yüreğin devrimidir. Bir dilenci gördüğünde, duyarlılığını koru. Dilenciyle arana bir şok emicinin girmesine izin verme. Duyarlı kal. Bu zordur, çünkü ağlamaya başlayacaksın. Bu zordur, çünkü çok ama çok rahatsız edicidir. Paylaşabildiğin her şeyi paylaş. Ve onun dilenciliğe devam edip etmeyeceği seni endişelendirmesin. Sen elinden gelen her şeyi yaptın. Bu seni değiştirecek. Bu sana kalbe daha yakın ve zihinden daha uzak yeni bir varlık verecek. Bu senin içsel dönüşümündür ve tek yolu budur.

Bireyler bu şekilde değişmeyi sürdürürse bir gün insanların sömüremeyecek kadar duyarlı olduğu, baskılayamayacak kadar uyanık ve farkında olduğu, insanların yoksulluğu ve köleliği düşünemeyecek kadar sevgi dolu olduğu bir toplum doğabilir.

Yürekten gelen bir şey yap, teorilerin kurbanı olma. Soruyu soran devam ediyor:

Zıt kutba ilerlememiz gerektiğini söyledin; hem bilimi hem dindarlığı, hem aklı hem mantıksızlığı, hem Batı’yı hem Doğu’yu, hem teknolojiyi hem ruhsallığı tercih etmeliyiz. Hem politikayı hem meditasyonu tercih edebilir miyim? Dünyayı değiştirirken aynı zamanda kendimi de değiştirmeyi seçebilir miyim? Aynı anda hem devrimci hem sannyasin olabilir miyim?

Evet, insanın kutupları kabul etmek zorunda olduğunu tekrar tekrar söyledim. Ancak meditasyon bir kutup değildir. Meditasyon kutupların kabul edilmesidir ve o kabul yoluyla kişi kutupların ötesine geçer. Dolayısıyla meditasyonun karşıtı yoktur.

Anlamaya çalış. Karanlık odanda oturuyorsun. Karanlık ışığın tersi mi yoksa sadece ışığın yokluğu mudur? Eğer ışığın tersiyse, o zaman kendine ait bir varlığa sahiptir. Karanlık bir varlığa sahip midir? Kendine göre gerçek midir, yoksa sadece ışığın yokluğu mudur? Kendi başına bir gerçekliğe sahipse, o zaman bir mum yaktığında direnecektir. Mumu söndürmeye çalışacaktır. Kendi varoluşu için mücadele edecek, direnecektir. Fakat hiçbir direnç göstermez. Asla mücadele etmez, küçük bir mumu hiçbir zaman söndüremez. Karanlık büyük, mum küçüktür ama mum bu büyük karanlık tarafından engellenemez. Karanlık o evde yüzyıllardır hüküm sürmüş olabilir ama küçücük bir mum getirdiğinde “Yüzlerce yıldır buradayım ve var gücümle savaşacağım” diyemez. Ortadan kaybolur.

Karanlığın olumlu bir gerçekliği yoktur; sadece ışığın yokluğudur, dolayısıyla ışığı getirdiğinde ortadan kaybolur. Aslında hiç dışarı çıkmaz ve asla içeri girmez, çünkü bunu yapamaz. Karanlık, ışığın yokluğundan başka bir şey değildir. Işık varsa orada değildir; ışık yoksa oradadır. Yokluktur.

Meditasyon içsel ışıktır. Tersi yoktur, sadece yokluk.

Hayatın tamamı, sen onu yaşarken -dünyevi yaşam; güç, saygınlık, ego, hırs ve açgözlülüğün yaşamı- meditasyonun yokluğudur. Politika budur.

Politika çok büyük bir kelimedir. Sadece sözüm ona politikacıları içermez, dünyevi insanların hepsini içerir; çünkü hırslı her insan politikacıdır, bir yere ulaşmaya çabalayan her insan politikacıdır. Rekabetin olduğu her yerde politika vardır. Aynı sınıfta ders gören ve birbirine sınıf arkadaşı diyen otuz öğrenci aslında sınıf düşmanlarıdır, çünkü hepsi rekabet ediyor, arkadaş değiller. Hepsi diğerlerini geride bırakmaya çalışıyor. Hepsi altın madalya almaya, birinci gelmeye çalışıyor. Hırs oradadır; bunlar zaten politikacıdır. Rekabet ve mücadelenin olduğu yerde politika vardır. Dolayısıyla sıradan hayatın tamamı politika odaklıdır.

Meditasyon ışık gibidir; meditasyon geldiğinde politika ortadan kaybolur. Bu nedenle hem meditasyon yapıp hem politik olamazsın; bu imkânsızdır. Sen imkânsızı istiyorsun. Meditasyon kutupsallığın bir ucu değildir; her tür çatışmanın, her tür hırsın ve her tür ego tribinin yokluğudur.

Sana çok ünlü bir Sufi hikâyesi anlatayım. Olay şöyle:

Bir Sufi, “Açgözlülük, zorunluluk ve imkânsızlık arasındaki ilişkiyi fark etmedikçe kimse insanı anlayamaz” der.

“Bu anlayamayacağım bir bilmece” der müridi.

Sufi, “Doğrudan deneyimle ulaşabileceğin şeyi asla bilmecelerle anlamaya çalışma” der.

Müridi yakında giysilerin satıldığı bir pazara götürür. “Bana en güzel giysinizi gösterin” der dükkân sahibine, “çünkü fazlaca para harcama isteği var içimde.”

En güzel elbise çıkarılır ve oldukça yüksek bir fiyat söylenir. “Tam istediğim gibi bir şey” der Sufi “ama yakasının etrafında pullar ve bir parça kürk süsleme olması hoşuma giderdi.”

“En kolayı” der giysi satıcısı, “dükkânımın atölyesinde tam böyle bir giysi var.” Birkaç dakikalığına gözden kaybolur ve aynı giysiye kürk ve pullar eklemiş olarak geri döner.

“Bu ne kadar?” diye sorar Sufi.

“Birincinin yirmi katı” der dükkân sahibi.

“Mükemmel” der Sufi. “ikisini de alıyorum.”

Şimdi, bu bir imkânsızlıktır, çünkü elbise aynı! Sufi açgözlülüğün kendi içinde belli bir imkânsızlık taşıdığını gösteriyordu; imkânsızlık açgözlülüğe özgüdür.

Fazla açgözlü olma, çünkü aynı anda hem politikacı hem de meditasyon yapan biri olmak en büyük açgözlülüktür. Bu mümkün olan en büyük açgözlülüktür. Hırslı ve gerilimsiz olmak istiyorsun; mücadele etmeyi, sert olmayı, açgözlü olmayı ve buna rağmen huzurlu ve gevşemiş olmayı istiyorsun. Eğer bu mümkün olsaydı, sannyasa ihtiyaç olmazdı, o zaman meditasyona gerek olmazdı.

İkisine birden sahip olamazsın. Bir kez meditasyon yapmaya başladığında, politika ortadan kaybolmaya başlar. Politikanın yok olmasıyla bütün etkileri de ortadan kaybolur. Gergin hal, endişe, kaygı, keder, şiddet, açgözlülük, hepsi ortadan kaybolur. Bunlar politik bir zihnin yan ürünleridir.

Karar vermek zorunda kalacaksın: Ya politikacı olabilir ya da meditasyon yapabilirsin. İkisini birden yapamazsın, çünkü meditasyon geldiğinde karanlık kaybolur. Bu dünya, senin dünyan, meditasyonun yokluğudur. Meditasyon geldiğinde, bu dünya karanlık gibi tamamen yok olur.

Bu nedenle bilenler bu dünyanın gerçek değil hayali olduğunu söyler durur. Karanlık gibi hayali: Oradayken gerçek gibi görünür ama bir kez ışığı içeri getirdiğinde, aniden gerçek olmadığını, asılsız olduğunu fark edersin. Sadece karanlığın içine, ne kadar gerçek olduğuna, ne kadar gerçek göründüğüne bak. Her tarafını kuşatıyor. Sadece bu da değil; korkuyorsun. Asılsız olan korku yaratıyor. Seni öldürebilir ve orada bile değil! Işık getir. Karanlığın dışarı çıktığını görüp görmediğine bakmak için kapıya birini koy. Kimse karanlığın dışarı çıktığını görmez ve kimse karanlığın içeri girdiğini de görmez; varmış gibi görünür ama yoktur. Sözde arzu, hırs, politika dünyası sadece var gibi görünür ama yoktur. Meditasyon yaptığında bütün bu saçmalığa, yok olan bütün bu kâbusa gülmeye başlarsın.

Fakat lütfen bu imkânsız işi yapmaya çalışma. Eğer çabalarsan, büyük çatışma içinde olacaksın; bölünmüş bir kişilik olacaksın. “Hem politikayı hem meditasyonu seçebilir miyim? Aynı anda dünyayı değiştirmeyi ve kendimi değiştirmeyi seçebilir miyim?” Mümkün değil. Aslında dünya sensin. Kendini değiştirdiğinde dünyayı da değiştirmeye başladın demektir ve bunun başka bir yolu yoktur. Başkalarını değiştirmeye başlarsan, kendini değiştiremeyeceksin ve kendini değiştiremeyen başka kimseyi değiştiremez. Sadece politikacıların yaptığı gibi harika bir iş yaptığına inanmaya devam eder.

Senin sözde devrimcilerinin hepsi hasta insanlar, gergin insanlar, deli insanlar -akıl hastası- ama onların akıl hastalığı öyledir ki kendi başlarına kalırlarsa tamamen delirecekleri için deliliklerini bir meşguliyet içine sokarlar. Toplumu değiştirmeye, toplumu düzeltmeye, şunu yapmaya, bunu yapmaya başlarlar... bütün dünyayı değiştirmeye. Delilikleri bundaki akılsızlığı göremeyecek düzeydedir. Kendini değiştirmedin; başkasını nasıl değiştirebilirsin?

Evden başla. Önce kendini değiştir, önce kendi içine ışığı getir, o zaman yapabilirsin. Aslında o zaman başkalarını değiştirme kudretine sahip olacağını söylemek doğru değil. Aslında bir kez kendini değiştirdiğinde sınırsız bir enerji kaynağı olursun ve o enerji başkalarını kendiliğinden değiştirir. Sen gidip çok çalışarak insanları değiştirmek için kahramanlık yapmazsın, hayır, öyle bir şey değil. Sen sadece kendi içinde kalırsın ama o enerji, onun saflığı, onun masumiyeti, onun rayihası dalgalar halinde yayılmaya devam eder. Dünyanın bütün kıyılarına ulaşır. Senin tarafından hiçbir çaba olmadan,çabasız bir devrim başlar. Devrim çabasız olduğunda güzeldir. Çaba olduğunda şiddet içerir, o zaman fikirlerini başka birisine dayatıyorsundur.

Stalin devrimci olduğu için milyonlarca insanı öldürdü. Toplumu değiştirmek istedi ve herhangi bir şekilde engel oluşturan herkesin öldürülmesi ve onun yolundan kaldırılması gerekiyordu. Bazen öyle olur ki sana yardım etmeye çalışanlar sana rağmen bile yardım etmeye başlar. Senin değiştirilmek isteyip istemediğine aldırmazlar. Seni değiştirme düşüncesine sahiptirler ve seni sana rağmen değiştireceklerdir. Bu tip bir devrim şiddet içerecek, kanlı olacaktır.

Devrim sert olamaz, kanlı olamaz, çünkü devrim sevgi ve yüreğin devrimidir. Gerçek bir devrimci asla birini değiştirmek için bir yere gitmez. Kendi içinde kök salmıştır; değiştirilmek isteyen insanlar ona gelir. Uzak ülkelerden gelirler. Ona gelirler. Rayiha gözle görünmeyen yollardan, bilinmeyen yollarla onlara ulaşır; dolayısıyla kendini değiştirmek isteyen gelir ve bir devrimci arar. Gerçek devrimci kendi içinde kalır, hazır bekler. Serin bir su birikintisi gibi; susuzluk çeken arayacaktır; göl seni aramaz. Göl senin peşinden koşmayacak. Ve göl susuzluk çektiğin için seni boğmayacak; dinlemezsen ve içmezsen, göl seni boğmayacak.

Stalin dünya kadar insan öldürdü. Devrimciler gericiler kadar ve bazen daha da sert oldu.

Lütfen imkânsızı yapmaya çalışma. Sadece kendini değiştir. Aslında bu da öyle bir imkânsızlıktır ki eğer bu yaşamda kendini değiştirebilirsen, minnettarlık duyabilirsin. “Yeterince, yeterinden de fazlası oldu” diyebilirsin. Başkaları için endişelenme. Onlar da insan, onların da aklı var, onların da ruhu var. Değişmek istiyorlarsa, kimse engellemiyor. Serin bir göl gibi kal. Susadıklarında gelecekler. Sırf serinliğin davet olacak;suyunun saflığı cazip gelecek.

“Aynı anda devrimci ve sannyasin olabilir miyim?” Hayır. Sannyasin olduğunda sen bir devrimci değil devrimsin. Devrimci olmaya ihtiyacın yok; eğer bir sannyasin isen sen bir devrimsin. Söylediğim şeyi anlamaya çalış. O zaman insanları değiştirmeye gitmezsin, hiçbir yerde devrim yaratmaya gitmezsin. Bunu planlamazsın; yaşarsın. Devrim yaşamının ta kendisidir. Baktığın her yerde, dokunduğun her şeyde bir devrim olacaktır. Devrim tıpkı nefes almak gibi, kendiliğinden olacaktır.

Başka bir Sufi hikâyesi anlatmak istiyorum:

Tanınmış bir Sufi’ye sorulur: “Görünmezlik nedir?” Sufi cevap verir: “Bunu bir gösteri imkânı ortaya çıktığında cevaplayacağım.” Sufiler fazla konuşmaz. Olayları yaratırlar. Dolayısıyla Sufi, “Fırsat çıktığında, size bir tanıtım yapacağım” der.

Bir süre sonra, Sufi ve soruyu soran kişi askerler tarafından durdurulur ve askerler, “Bu ülkenin kralı emirlerine uymadıklarını ve halkın düşüncesinin huzuruna katkıda bulunmayan şeyler söylediklerini söylediği için bütün dervişleri tutuklama emri aldık. Bütün Sufileri hapse atacağız” der.

Gerçek bir dindarın, bir devrimin olduğu her yerde, politikacılar çok korkar, çünkü onun mevcudiyeti bile onları delirtir. Mevcudiyeti bile karmaşa yaratmaya yeter. Mevcudiyeti bile düzensizlik, eski toplumun yıkımı için yeterlidir. Onun varlığı bile yeni bir dünya için yeterlidir. O bir araç haline gelir. Kendisi yoktur, egosu söz konusu olduğunda tamamen namevcuttur, ilahinin bir aracı haline gelir. Yöneticiler, kurnaz insanlar dindar insanlardan her zaman korkmuştur, çünkü dindar insandan daha büyük bir tehlike olamaz. Devrimcilerden korkmazlar, çünkü onların stratejileri aynıdır. Devrimcilerden korkmazlar, çünkü onlar aynı dili kullanır, terminolojileri aynıdır. Onlar aynı insanlardır; farklı değildirler.

Herhangi bir hükümet binasına git ve politikacıları izle. İktidardaki politikacıların hepsi ve iktidarda olmayan politikacıların hepsi aynı insanlardır. İktidardakiler gerici gibi görünür, çünkü güce kavuşmuşlardır ve şimdi onu korumak isterler. Şimdi onu ellerinde tutmak isterler, bu nedenle birlik gibi görünürler. İktidarda olmayanlar devrimden bahseder, çünkü onlar iktidardakileri kovmak ister. Bir kez kendileri iktidara geldiklerinde, onlar da gerici olacaklar ve daha önce iktidarda olup uzaklaştırılmış olanlar devrimcilere dönüşecek.

Başarılı bir devrimci, ölü bir devrimcidir ve iktidardan düşmüş bir yönetici, devrimci olur. İnsanları kandırmaya devam ederler. İster iktidardakileri seç, ister iktidarda olmayanları, farklı insanları seçmiyorsun. Farklı etiketlere sahipler ama aralarında bir parça fark yok.

Dindar biri gerçek bir tehlikedir. Varlığının ta kendisi tehlikelidir, çünkü yeni dünyalar getirir.

Askerler Sufi ve müridinin etrafını çevirir ve Sufilerin peşinde olduklarını, kral böyle emir verdiği için bütün Sufi-leri hapse atacaklarını söyler. Kral Sufilerin, dervişlerin hoş karşılanmayan şeyler söylediklerini ve “halkın huzuru için iyi olmayan” düşünce kalıpları yarattıklarını söyler.

Sufi askerlere, “Öyleyse yapmalısınız, çünkü görevinizi yapmalısınız” der.

“Fakat siz Sufi değil misiniz?” diye sorar askerler.

“Bizi sınayın” der Sufi.

Subay bir Sufi kitabı çıkarır. “Bu nedir?” der.

Sufi ilk sayfaya bakar ve “Siz daha önce yapmadığınız için önünüzde yakacağım bir şey” der. Kitabı ateşe verir ve askerler hoşnut bir şekilde uzaklaşır.

Sufi’nin yoldaşı sorar: “O hareketin amacı neydi?”

“Bizi görünmez yapmak” der Sufi. “Çünkü dünya insanı için görünmezlik benzerlik göstermeni beklediği bir şey veya biri gibi görünmek demektir. Farklı görünürsen, hakiki doğan ona görünmez olur.”

Dindar bir insan devrim hayatı yaşar ama görünmezdir, çünkü görünür olmak inceliksiz olmak, görünür olmak merdivenin en alt basamağına inmektir. Dindar biri, bir sannyasin kendi içinde bir devrim yapar ve görünmez kalır. Ve o görünmez enerji kaynağı mucizeler yaratmaya devam eder.

Lütfen, eğer sannyasin isen devrimci olmaya gerek yoktur. Sen zaten bir devrimsin. Devrim diyorum, çünkü bir devrimci zaten ölüdür, bir devrimci zaten sabit fikirlere sahiptir; bir devrimci zaten bir zihne sahiptir. Devrim diyorum; bu bir süreçtir. Sannyasin sabit fikirlere sahip değildir; anı yaşar. Sabit fikirlerin değil anın gerçekliğine karşılık verir.

Sadece izle. Komünistle konuş, dinlemediğini göreceksin. Başını sallıyor olabilir ama dinlemiyor. Katolik’le konuş, dinlemiyordun Hindu’yla konuş, dinlemiyordur. Sen konuşurken cevabını hazırlıyordur; eski, geçmiş, sabit fikirlerinden çıkan cevaplar. Yüzünde bir donukluk ve duyarsızlık olduğunu bile görebilirsin.

Bir çocukla konuş: Dinler, dikkatle dinler. Eğer dinliyorsa, dikkatle dinler. Dinlemiyorsa, o zaman kesinlikle orada değildir ama tamdır. Bir çocukla konuştuğunda saf ve yeni yanıtı göreceksin.Bir sannyasin çocuk gibidir, masumdur. Fikirleriyle yaşamaz,hiçbir ideolojinin kölesi değildir. Bilinçle yaşar, farkındalıkla yaşar. Burada şimdi hareket eder! Dünleri yoktur ve yarınları da yoktur, sadece bugünü vardır.

İsa çarmıha gerilirken yanında bir hırsız vardır ve ona “Biz suçluyuz. Çarmıha geriliyoruz, bu tamam; bunu anlayabiliriz. Sen masum görünüyorsun. Fakat seninle birlikte çarmıha gerildiğim için mutluyum. Çok mutluyum. Hiç iyi bir şey yapmadım” der.

Hırsız bir şeyi tamamen unutuyordu. İsa doğduğunda, ebeveynleri ülkeden kaçıyordu, çünkü kral belli bir dönemde doğan bütün çocukların topluca öldürülmesini emretmişti. Kral büyücülerinden bir devrimin doğacağını ve tehlike olacağını öğrenmişti. Peşinen engellemek, önlemler almak daha iyidir. Bu nedenle toplu katliam emretmişti. İsa’nın ebeveynleri kaçıyordu.

Bir gece birkaç hırsız ve haydut tarafından kuşatıldılar -bu hırsız o gruptan biriydi- ve onları soyacak ve öldüreceklerdi. Fakat bu hırsız çocuk İsa’ya baktı; çocuk o kadar güzel ve o kadar masum, o kadar saftı ki, saflığın kendisiymiş gibi... ve bir parlaklık etrafını çevreliyordu. Bu adam diğer hırsızları durdurdu ve “Bırakın gitsinler. Şu çocuğa bakın” dedi. Hepsi çocuğa baktılar ve hepsi hipnoza girmişti. Yapmak istedikleri şeyi yapamadılar... ve onların bıraktılar.

İsa’yı kurtaran hırsız buydu ama onun aynı insan olduğunu fark etmemişti. İsa’ya “Ne yaptığımı bilmiyorum, çünkü asla iyi bir iş yapmadım. Benden daha büyük bir suçlu bulamazsın. Bütün hayatım günahla doluydu: soygun, cinayet ve aklına gelebilecek her şey. Fakat mutluyum. Bu kadar masum bir insanın yanında öldüğüm için Tanrı’ya minnettarım” dedi.

İsa, “Sırf bu minnettarlığın yüzünden, bugün benimle birlikte Tanrı’nın krallığında olacaksın” dedi.

Şimdi, o cümleden sonra, Hıristiyan teologlar sürekli onun “bugün”le neyi kastettiğini tartışıyor. Basitçe şimdiyi kastediyordu. Dindar bir insanın dünleri, yarınları yoktur, sadece bugünü vardır. Bu an her şeydir. Hırsıza, “Bugün benimle birlikte Tanrı’nın krallığında olacaksın” dediğinde, aslında, “Bak! Zaten oradasın. Tam şu anda, minnettarlığın, saflığın ve masumiyetin farkına varman sayesinde -tövben sayesinde-geçmiş yok oldu. Tanrı’nın krallığındayız” diyordu.

Dindar bir insan geçmiş ideolojiler, fikirler, katı kavramlar, felsefelerle yaşamaz. Bu anı yaşar. Bilincinden karşılık verir. Daima taze bir bahar gibidir, daima yenidir, geçmiş tarafından bozulmamıştır.

Dolayısıyla eğer bir sannyasin isen, sen bir devrimsin. Bir devrim bütün devrimcilerden daha büyüktür. Devrimciler bir yerde durmuş olanlardır. Nehir donmuştur, artık akmaz. Bir sannyasin her zaman akar. Nehir asla durmaz; akar da akar. Bir sannyasin bir akıştır.

5-Ne Yapabilirim?

Eğer insanlık uykuda kalırsa, eğer insanlık bilinçsiz ve hipnotize bir halde kalırsa, o zaman politikacı da iktidarda kalabilir ve rahip seni sömürmeye devam edebilir. Eğer insanlık uyanırsa, bu rahip ve politikacılara ihtiyaç olmayacaktır. Hiçbir ülkeye, hiçbir devlete ihtiyaç olmayacaktır ve hiçbir kiliseye, hiçbir Vatikan’a, hiçbir papaya gerek olmayacaktır. ihtiyaç ortadan kalkacaktır. Tamamen farklı nitelikte bir insan bilinci olacaktır.

Niteliğin doğması gerekir. insan bilincinin evriminde bu yeni bilince, insanı politikadan ve dinden kurtaran bu yeni bilince fazlasıyla ihtiyaç duyulan, ümitsizce ihtiyaç duyulan bir noktaya geldik.

Dünyanın daha iyi bir yer olması için ne yapabilirim? Olaylara bakınca politik eylem dünyadaki adaletsizliğe karşı mücadele etmenin tek yolu gibi görünüyor. Senin dönüşüm hayalin politik eylemi dışlar mı?

Ben hayata her şeyiyle âşığım. Benim aşkım hiçbir şeyi dışlamaz; her şeyi içerir. Evet, politik eylem de bunun içindedir. Bu dahil edilecek en kötü şeydir ama bunun için bir şey yapamam! Fakat benim yaşam hayalime dahil olan her şey bir farkla dahil edilir.

Geçmişte insan hayatı her yönüyle farkındalığı olmadan yaşadı. Farkındalığı olmadan sevdi ve bunda başarısız oldu; sevgi sadece mutsuzluk getirdi, başka bir şey değil. Geçmişte her türlü şeyi yaptı ama her şey bir cehenneme dönüştü. Politik eylem de durum aynısıydı.

Her devrim, karşı devrime dönüşür. Bunun nasıl olduğunu, bunun her şeyden önce neden olduğunu -adaletsizliğe karşı her devrimin, her mücadelenin sonunda neden kendi içinde adaletsizliğe dönüştüğünü, karşı devrime dönüştüğünü- anlamamızın zamanı geldi.

Yirminci yüzyılda bu tekrar tekrar oldu. Çok uzak bir geçmişten bahsetmiyorum. Rusya’da oldu, Çin’de oldu. Biz aynı şekilde iş görmeyi sürdürürsek olmaya da devam edecek. Farkında olmamak bundan fazlasını getiremez.

Güçsüzken adaletsizliğe karşı mücadele etmek kolaydır. Güçlü olduğun anda adaletsizlikle ilgili her şeyi unutursun. O zaman bastırılmış hükmetme arzuları kendini gösterir. O zaman bilinçaltın devreye girer ve daha önce mücadele verdiğin düşmanların yaptıklarının aynısını yapmaya başlarsın. Bunun için hayatını tehlikeye atmıştın!

Lord Acton gücün yozlaştırdığını söyler. Bu ancak bir açıdan doğrudur, başka bir açıdan kesinlikle yanlıştır. Olayların yüzeyine bakarsan doğrudur: Güç kesinlikle yozlaştırır; güç sahibi olan herkes yozlaşır. Gerçeklere dayanarak bu doğrudur ama hadisenin derinine indiğinde doğru değildir.

Güç yozlaştırmaz: Güce çekilen yozlaşmış insanlardır. İktidarda olmadıkları sürece yapamayacakları şeyleri yapmak isteyen, insanlardır. Bu insanlar iktidara geldikleri anda bastırılmış zihinleri her şeyiyle kendini gösterir. Artık onları engelleyecek, köstekleyecek hiçbir şey yoktur; artık güce sahiptirler. Güç onları bozmaz, sadece yozlaşmalarını yüzeye çıkarır.

Yozlaşma tohum olarak oradaydı; şimdi filizlendi. Güç sadece filizlenmesi için doğru mevsimi yarattı; güç zehirli yozlaşma ve adaletsizlik çiçeklerinin varlıklarının içinde büyümesi için bahar mevsimidir.

Güç yozlaşmanın nedeni değil, onun dışavurumu için bir fırsattır. Bu nedenle temelde, özünde Lord Acton’ın yanıldığını söylüyorum.

Kim politikaya ilgi duyar? Evet, güzel sloganlarla insanlar politikaya girer ama o insanlara ne olur? Joseph Stalin çarın adaletsizliğine karşı savaşıyordu. Ne oldu? Kendisi dünyanın tanıdığı, Korkunç Ivan’dan da kötü en büyük çar oldu! Hitler sosyalizmden bahsederdi. Partisine Nasyonal Sosyalist Partisi adını vermişti. İktidara geldiğinde sosyalizme ne oldu? Hepsi ortadan kayboldu.

Aynısı Hindistan’da da oldu. Mahatma Gandhi ve takipçileri şiddetsizlik, sevgi, barış, asırlardır el üstünde tutulan bütün büyük değerlerden bahsediyorlardı. İktidar geldiğinde Gandhi kaçtı. Mahatma Gandhi kaçtı, çünkü gücü eline alırsa artık mahatma, ermiş olmayacağını fark etti. Ve iktidara gelen takipçileri başka her yerde olduğu gibi her şeyiyle yozlaşmayı gösterdi; ve iktidara gelmeden önce bunların hepsi iyi insanlardı, insanların büyük hizmetkârlarıydı. Çok fazla fedakârlık etmişlerdi. Hiçbir şekilde kötü insanlar değillerdi; mümkün olan her şekilde iyi insanlardı. Fakat iyi insanlar bile kötü insanlar haline gelir; bu anlaşılması gereken temel bir şeydir.

Ben insanların hayatı bütünlüğü içinde yaşamasını isterim ama mutlak bir koşulla, kesin bir koşulla ve o koşul far-kındalıktır, meditasyondur. Önce bilinçaltını bütün zehirli tohumlardan temizlemek için, yozlaşacak hiçbir şey kalmasın diye ve senin içinde gücün doğuracağı hiçbir şey olmasın diye derinlemesine meditasyona gir. Ondan sonra ne istiyorsan yap.

Ressam olmak istiyorsan, ressam ol. Resminde bir fark olacaktır; Picasso’nunki gibi olmayacaktır. Picasso’nun tabloları delilere özgüdür; Picasso delidir! Aslında resim yapması engellenseydi, akıl hastanesinde olurdu. Tabloları vasıtasıyla duygusal boşalma yaşıyor, deliliğini tuvale aktarıyor ve ondan kurtuluyor. Evet, daha iyi hissediyor. Bu bir bakıma kusmak gibidir; kustuktan sonra daha iyi hissedersin ama ya senin kusmuğuna bakanlara ne denir? Dünya o kadar aptaldır ki Picasso kusarsa, insanlar “Ne muhteşem bir tablo. Daha önce böylesi görülmedi, benzersiz bir şey!” der.

Vincent Van Gogh gerçekten delirdi, hastaneye kaldırılması gerekti ve o zaman intihar etti. Otuz yedisinden büyük değildi. Şimdi, bu insan ne tür tablolar yapıyordu? Kesinlikle yaratıcılığa, beceriye sahipti ama sanat ve beceri bir delinin, intihara eğilimli birinin elindeydi. Tablolarına baktığında huzursuz, rahatsız oluyorsun. Odanda bir Picasso tablosu bulundur, kâbuslar görürsün!

Meditasyon yapan biri ressam olabilir ama o zaman ondan tamamen farklı bir şey ortaya çıkacaktır; öteki dünyadan bir şey, çünkü onu olmaya muktedir olacaktır. Dansçı olabilir; dansı yepyeni bir niteliğe sahip olacak, ilahinin dışarı vurulmasına olanak verecektir. Müzisyen olabilir... veya politik eyleme girebilir ama onu politik eylemi meditasyona kök salmış olacaktır. Dolayısıyla bundan doğan bir Joseph Stalin veya Adolf Hitler ya da Mao Zedong korkusu olmayacaktır; bu imkânsız olacaktır.

Ben kimseye belli bir yöne gitmesini söylemem; insanlarımı tamamen özgür bırakırım. Ben sadece onlara meditasyon öğretirim. Onlara daha uyanık, daha farkında olmayı öğretirim ve sonrası onlara aittir. Doğal potansiyelleri neyse, onu bulacaklardır ama bu farkındalıkla olacaktır. O zaman tehlike yoktur.

Ben politik eyleme karşı değilim; hiçbir şeye karşı değilim. Ben yaşamı olumsuzlayıcı değilim; ben hayatı olumlarım, ben hayatla mutlak aşk içindeyim. Elbette yeryüzünde milyonlarca insan varken, şu ya da bu politika olacaktır. Politika öylece ortadan kalkamaz. Bunu yapmak polisi, postaneyi, demiryolunu yok etmek gibi bir şey olacaktır; karmaşa yaratır. Ben anarşist değilim ve karmaşadan yana da değilim. Ben dünyanın daha güzel, daha uyumlu, kaostan ziyade bir kozmos olmasını istiyorum.

Bazen kaosu övüyorum, sadece kokuşmuş olanı yok etmek amacıyla. Yıkıcılığı da överim, yalnızca yaratmak amacıyla. Evet, bazen çok olumsuzum -âdetlere, kurallara, geleneklere karşıyım- sadece yeni hayaller, yeni dünyalar yaratmakta özgür olman için, geçmişe hapsolup kalman gerekmesin diye, bir geleceğe ve bir bugüne sahip olabilesin diye. Fakat ben yıkıcı değilim. Bütün çabam yaratıcı olmana yardım etmektir.

insanlarımdan birkaçının politik eyleme gireceği kesin ama onları ancak temel bir şartı yerine getirdikleri takdirde destekleyeceğim: daha uyanık, daha farkında oldukları zaman, içsel varlıkları ışıkla dolduğu zaman. O zaman ne istiyorsan yap, dünyaya zarar getiremezsin. iyi bir şey, güzel bir şey getireceksin; dünyaya bir kutsama olacaksın. Bu farkındalık olmadan, yaptığın iyi bir şey bile zararlı bir şeye dönüşecektir.

Kalkütalı Rahibe Teresa Nobel Ödülü aldı. Şimdi bu tümüyle aptalca bir şey! Nobel Komitesi daha önce bu kadar aptalca bir şey yapmamıştı ama yüzeyde güzel görünüyor. Bütün dünyada övüldü, harika bir şey yapmışlardı.

J. Krishnamurti Nobel Ödülü almadı ve gerçekten dünya barışının temelini atan o ender insanlardan, birkaç Buddha’dan biridir. Rahibe Teresa dünya barışı için Nobel Ödülü aldı! Şimdi, onun dünya barışı için ne yaptığını anlamıyorum. George Gurdjieff Nobel Ödülü almadı ve insanların içsel esasını dönüştürmek için var gücüyle çalışıyordu; Raman Maharshi Nobel Ödülü almadı. Çünkü onların çalışması görünmezdir; onların çalışması insanlara daha yüksek bilinç getirmekle ilgilidir. insanlara götürdüğün ekmek görünür, insanlara götürdüğün giysiler görünür, insanlara götürdüğün ilaç görünür. insanlara dindarlık getirdiğinde, bu kesinlikle görünmezdir.

Rahibe Teresa sadece yüzeyde iyi bir şey yapıyordu; Kal-kütalı yoksullara, hastalara, yaşlılara, öksüzlere, dullara, cüzamlılara, sakatlara, körlere hizmet ediyordu. iyi bir şey yaptığı çok açıktı! Fakat temelde yaptığı şey bu insanları teselli etmekti. Yoksula, köre, cüzamlılara, öksüzlere teselli vermek devrim karşıtı bir harekettir. Onları teselli etmek var olan topluma göre ayarlanmış, statükoya uyumlu kalmalarına yardım etmek demektir. Onun yaptığı şey devrime karşıdır. Fakat hükümetler mutludur, zenginler mutludur, güçlüler mutludur, çünkü Rahibe Teresa gerçekte körlere ve yoksullara hizmet etmiyor. Çıkarlara hizmet ediyor; rahip ve politikacılara, iktidarlara hizmet ediyor; onların iktidarda kalmasına yardım ediyor. Eskinin devam edebileceği bir ortam yaratıyor.

Sözde dindar bir ülke olduğu ve teselli eden pek çok insan bulunduğu için Hindistan’da güçlüye, zengine, servet sahibine karşı devrim asla gerçekleşmedi. Yüz binlerce Hindu rahibi insanları avutuyor; onlara neden yoksul olduklarını, neden kör olduklarını, neden sakat olduklarını açıklıyor: geçmiş karmaları yüzünden! Geçmiş yaşamlarında kötü bir şey yaptılar, bu yüzden sıkıntı çekiyorlar. “Sessizce sıkıntı çekin, tepki vermeyin” diye öğretiyor bu rahipler gidip insanlara, “çünkü eğer tepki verirseniz, yine bir şey yaparsanız, gelecek hayatınızda da sıkıntı çekeceksiniz. Bu fırsatı kaçırmayın, bırakın hesaplar kapansın. Bu sefer iyi davranın!” Elbette devrimci olmak iyi bir şey değil. itaatkâr ol -bu iyidir- asi olma. itaatsizlik kötüdür, günahtır. Hıristiyanlar buna ilk günah der.

Adem’le Havva’nın günahı neydi? Tanrı’ya itaatsizlik etmişlerdi. Bunda fazla bir günah varmış gibi görünmüyor. Bilgi ağacının meyvesini yemek günah değildir. Neden buna ilk günah deniyor? Buna ilk günah deniyor, çünkü itaatsizlik ettiler. itaatsizlik etmek rahiplerin gözünde en büyük günahtır.

Hindistan’da on bin yıldan beri bu rahip ve keşişler insanlara “iktidardaki sisteme itaat edin. Baş kaldırmayın; aksi takdirde gelecekte sıkıntı çekeceksiniz” diyor. Bu yüzden hiç devrim olmadı ve bu keşiş ve rahiplere methiyeler düzülüyor.

Şimdi Hıristiyan misyonerler bütün dünyada aynı şeyi yapıyor: yoksula, sakatlara hizmet etmek. Bu yoksul insanlara “Sessizce acı çekin, bu Tanrı’nın sizin için yarattığı bir sınav olabilir. Bu ateşten geçmek zorundasınız, ancak o zaman saf altın olacaksınız” diyorlar. Hıristiyan misyonerler karşı devrimcidir.

Bu yoksul insanlara neden hizmet ediyorlar? Açgözlülük yüzünden. Cennete gitmek istiyorlar ve cennete gitmenin tek yolu hizmet etmektir. Bazen sakat, kör, yoksul kimse olmasa ne olacağını merak ediyorum. Hıristiyan misyonerlere ne olacak? Cennete nasıl ulaşacaklar? Merdiven yok olacak! Gemiyi kaçıracaklar, öteki kıyıya gitme imkânı kalmayacak. Bu Hıristiyan misyonerler yoksulluğun devam etmesini isterdi, bu yoksulların dünya üzerinde kalmasını isterdi. Ne kadar çok yoksul olursa, hizmet etmek için o kadar fırsat olur ve elbette daha çok insan cennete gidebilir.

Rahibe Teresa’ya Nobel Ödülü vermek, karşı devrimci eylemlere Nobel Ödülü vermektir.

Fakat bu hep böyle oluyor: Sen bir biçimde eskiyi, ölüyü onaylayan, toplumun olduğu gibi kalmasına yardım eden insanları övüyorsun.

Benim işim görünmezdir. Aslında ben sana dolaylı yoldan mümkün olan en büyük devrimi öğretiyorum. Sana başkaldırıyı öğretiyorum ve bu başkaldırı çok boyutludur. Gittiğin her yerde bu isyan etkisini gösterecektir. Şiire girersen, isyankâr şiirler yazacaksın. Müziğe girersen, yeni bir müzik türü yaratacaksın. Dans edersen, dansının farklı bir havası olacak. Ve politikaya girersen, politik çalışmanın bütün çehresini değiştireceksin.

Ben politik faaliyete karşı değilim ama şimdiye kadar olduğu biçim tamamen anlamsızdır. Bu nedenle yüzeyde politik bir faaliyete girdiğimi hiç kimse göremez, dünyevi bir faaliyete katıldığımı hiç kimse göremez. Ben insanlara sessiz oturmayı, düşüncelerini izlemeyi, zihinlerinden çıkmayı öğretiyorum. Aptal devrimci benim politik çalışmaya karşı olduğumu, gerici olduğumu düşünecek. Durum bunun tam tersidir. Aptallığı yüzünden -devrimden bahsetmesine rağmen- yaptığı şey gerici olacaktır. Toplumu geriye çekecektir.

Ben politik, sosyal denebilecek hiçbir şey yapmıyorum: Ben sosyal reform veya politik faaliyetten yana değilim. En azından dışarıdan gerçeklerden kaçan biri gibi görünüyorum ve insanların da kaçmasına yardım ediyorum. Evet, insanların kendine kaçmasına yardım ediyorum.

Her tür akılsız faaliyetten kaç. Önce zekânı geliştir. İçinde büyük bir keyfin yükselmesine izin ver. Daha dikkatli ol, o kadar ki varlığında karanlık tek bir köşe bile kalmasın. Bilinçaltının bilince dönüşmesine izin ver.

Sonra ne istiyorsan yap. O zaman cehenneme gitmek istiyorsan, hayır dualarımla git, çünkü cehennemi de dönüştürebileceksin.

Meditasyon yapanlar cennete gider diye bir şey yoktur, hayır: Nereye giderlerse gitsinler cennettedirler ve yaptıkları her şey ilahidir. Fakat bu yaklaşım çok yeni olduğu için anlaşılması zaman alacaktır.

Bir asiyle devrimci arasındaki fark nedir?

Asiyle devrimci arasında sadece niceliksel bir fark yoktur, niteliksel bir fark da vardır. Devrimci politik dünyanın parçasıdır. Yaklaşımı politikaya dayanır. Onun anlayışına göre sosyal yapıyı değiştirme insanı değiştirmeye yetecektir.

Asi, ruhsal bir olgudur. Onun yaklaşımı kesinlikle bireyseldir. Eğer toplumu değiştirmek istiyorsak, bireyi değiştirmek zorunda olduğumuz görüşündedir. Toplumun kendi başına varlığı yoktur; sadece bir kelimedir, “kalabalık” gibi; ama onu bulmaya gittiğinde hiçbir yerde bulamayacaksın. Birisiyle karşılaştığında, bir bireyle karşılaşacaksın. Toplum yalnızca kolektif bir isim, sadece bir isimdir; gerçeklik değildir, varlığı yoktur. Birey bir ruha sahiptir; evrim, değişim, dönüşüm olasılığına sahiptir. Bu nedenle fark büyüktür.

Asi dinin esasıdır. Dünyaya bilinç değişimi getirir ve eğer bilinç değişirse, toplum yapısı da onu izlemeye mecburdur. Ancak tersi doğru değildir ve bu bütün devrimlerle kanıtlanmıştır, çünkü hepsi başarısız oldu.

Hiçbir devrim insanı değiştirmeyi başaramadı; fakat insan bu gerçeğin farkında değilmiş gibi görünüyor. Hâlâ devrim yönünden, toplumu değiştirmek yönünden, hükümeti değiştirmek yönünden, bürokrasiyi değiştirmek yönünden, kanunları değiştirmek yönünden, politik sistemleri değiştirmek yönünden düşünüyor. Feodalizm, kapitalizm, komünizm, sosyalizm, faşizm, kendince hepsi devrimciydi. Hepsi başarısız oldu ve tümüyle başarısızlığa uğradı, çünkü insan aynı kaldı.

Bir Buddha, bir Zarathustra, bir İsa; bu insanlar asidir. Onlar bireye inanır. Onlar da başaramadı ama onların başarısızlığı devrimcinin başarısızlığından tamamen farklı. Devrimciler metodolojilerini birçok ülkede, pek çok şekilde denedi ve başarısız oldu. Fakat Buddha denenmediği için başarıya ulaşamadı. Bir İsa Yahudiler onu çarmıha gerdiği ve Hıristiyanlar gömdüğü için başarıya ulaşamadı. Denenmedi; şans verilmedi. Asi hâlâ denenmemiş bir boyuttur.

Benim insanlarım devrimci değil asi olmak zorundadır. Devrimci son derece dünyevi bir yerküreye aittir. Asi ve onun isyankârlığı kutsaldır. Devrimci tek başına duramaz; bir kalabalığa, politik bir partiye, bir hükümete ihtiyacı vardır. Güce ihtiyacı vardır ve güç bozar ve mutlak güç mutlaka bozar.

Gücü ele geçirmeyi başarmış devrimcilerin hepsi güçle yozlaştı. Gücü ve kurumlarını değiştiremediler; güç onları ve zihinlerini değiştirdi ve onları yozlaştırdı. Sadece isimler farklılaştı, toplum aynı kaldı.

İnsanın bilinci yüz yıllardan beri gelişmedi. Ancak arada bir biri gelişir ama milyonlarca insanın arasında bir kişinin gelişmesi kural değil istisnadır. Ve bu kişi tek başına olduğu için kalabalık ona katlanamaz. Bir tür aşağılama olur; mevcudiyeti aşağılayıcı olur, çünkü o gözlerini açar, sana potansiyelini ve geleceğini fark ettirir. Ve bu senin egonu incitir, çünkü sen etrafında daha güzel bir dünya yaratmak adına gelişmek, daha bilinçli olmak, daha sevgi dolu olmak, daha coşkulu olmak, daha yaratıcı olmak, daha sessiz olmak için hiçbir şey yapmadın.

Dünyaya katkıda bulunmadın, varlığın burada bir kutsama değil bir lanet oldu. Öfkeni, şiddetini, kıskançlığını, rekabet-çiliğini, güç tutkunu katıyorsun. Dünyayı savaş alanına çeviriyorsun; sen kan dökücüsün ve başkalarını da kan dökücü yapıyorsun. İnsanlığı, insanlığından yoksun bırakıyorsun. İnsanın, insanlığın aşağısına, hatta bazen hayvanların da aşağısına düşmesine yardım ediyorsun.

Bu nedenle bir Buddha, bir Kabir veya bir Chuang Tzu seni incitiyor, çünkü onlar gelişti ve sen orada öylece duruyorsun. Baharlar gelip geçiyor, senin içinde hiçbir şey çiçek açmıyor; kuşlar gelip üzerinde yuva yapmıyor ve etrafından şarkılarını söylemiyor. Sen ruhsal olarak aşağılık duygusuna kapılmaya-sın diye bir İsa’yı çarmıha germek, bir Sokrates’i zehirlemek -onları ortadan kaldırmak- daha iyidir.

Dünya sadece birkaç asi tanıdı.

Fakat şimdi zamanı geldi: Eğer insanlık çok sayıda asi -asi bir ruh- ortaya çıkarmaktan aciz olduğunu gösterirse, o zaman yeryüzündeki günlerimiz sayılıdır. O zaman bu yüzyıl mezarlığımız olabilir. O noktaya çok yaklaşıyoruz.

Bilincimizi değiştirmek, dünyada daha fazla meditatif enerji yaratmak, daha çok sevgi yaratmak zorundayız. Eski insanı ve onun çirkinliğini, onun çürümüş ideolojilerini, aptal ayrımcılıklarını, ahmakça hurafelerini yok etmek ve yeni gözlere, yeni değerlere sahip yeni bir insan, geçmişten bir kopma yaratmak zorundayız; asiliğin anlamı budur.

Şu üç kelime anlamana yardım edecek...

Reform, değiştirme demektir. Eski kalır, sen ona yeni bir biçim, yeni bir şekil verirsin, eski bir binanın yenilenmesi gibi. Başlangıçtaki yapısı kalır; badanalarsın, temizlersin, birkaç pencere, birkaç yeni kapı yaparsın.

Devrim reformdan daha derine iner. Eski kalır ama temel yapısında bile daha fazla değişiklik ortaya konur; sadece rengini değiştirerek, birkaç pencere ve kapı açarak değil, belki yeni katlar yaparak, gökyüzüne doğru daha çok yükselterek. Fakat eski yıkılmaz, yeninin arkasında saklı kalır; aslında yeninin temeli olarak kalır. Devrim, eskiyle bir devamlılıktır.

İsyan süreksizliktir. Reform değildir, devrim değildir; kendini eski her şeyden tamamen koparmaktır. Eski dinler, eski politik ideolojiler, eski insan; eski ne varsa kendini ondan koparırsın. Yeniden, en baştan başlarsın. İnsanlığı hayata yeniden başlamaya hazırlamadıkça - bir diriliş, eskinin ölümü ve yeninin doğumu.

Buddha’nın doğduğu gün, annesinin öldüğünü hatırlamak çok önemlidir; o rahimden dışarı çıkarken, annesi varoluşu terk ediyordu. Belki bu tarihe geçmişti, çünkü Buddha annesinin kız kardeşi tarafından büyütülmüştü; annesini hiç görmedi. Ve şimdi Budizm’de ne zaman bir Buddha doğsa, annesinin hemen ölmesi, annesinin hayatta kalamaması geleneksel bir fikir haline gelmiştir. Ben bunu sembolik ve çok önemli bir gösterge olarak görüyorum. Anlamı bir asinin doğumu ve eskinin ölümüdür.

Devrimci eskiyi değiştirmeye çalışır; asi sadece eskinin dışına çıkar, tıpkı yılanın eski derisini bırakması gibi ve asla geriye bakmaz. Biz dünya üzerinde böyle asi insanlar yaratmadıkça, insanın geleceği yok. Eski insan, insanlığı nihai sona getirdi. Eski zihin, eski ideolojiler, eski dinler, hepsi bu küresel intihar durumunu meydana getirmek için birleşti. Ancak yeni bir insan, insanlığı ve bu gezegeni, bu gezegendeki güzel yaşamı kurtarabilir.

Ben isyanı öğretirim, devrimi değil. Bana göre isyankârlık dindar insanın temel özelliğidir. İsyankârlık, mutlak saflığı içinde ruhsallıktır.

Devrim günleri bitti. Fransız devrimi başarısız oldu, Rus devrimi başarısız oldu, Çin devrimi başarısız oldu. Hindistan’da Gandhi devriminin başarısız olduğunu gördük; Gandhi’nin gözü önünde başarısızlığa uğradı. Gandhi hayatı boyunca pasif direnişi öğretti ve ülke gözünün önünde bölündü; milyonlarca insan öldürüldü, diri diri yakıldı; milyonlarca kadın tecavüze uğradı. Gandhi de vurularak öldürüldü. Şiddete başvurmayan bir ermiş için garip bir son.

Kendi de bütün öğretilerini unuttu. Devrimi güvence altına alınmadan önce Amerikalı düşünür Louis Fischer Gandhi’ye “Hindistan bağımsız bir ülke olduğunda cephaneyi, orduları ve silahları ne yapacaksınız?” diye sordu.

Gandhi, “Bütün cephaneyi okyanusa atacağım ve bütün orduları tarlalara ve bahçelere çalışmaya göndereceğim” dedi.

Louis Fischer sordu: “Fakat unuttunuz mu? Biri ülkenizi istila edebilir.”

Gandhi, “Onu buyur edeceğiz. Biri bizi fethederse, onu misafir gibi kabul edeceğiz ve ona ‘Sen de burada yaşayabilirsin, aynı bizim yaşadığımız gibi. Savaşmaya gerek yok’ diyeceğiz” dedi.

Fakat kendi felsefesini tamamen unuttu: Devrim bu şekilde başarısız olur. Bunlar hakkında konuşmak çok güzeldir ama güç eline geçtiğinde. Başta Gandhi hükümette bir görev kabul etmedi. Bunun nedeni korkuydu, çünkü bütün dünyaya ne cevap verecekti? Hani cephaneyi okyanusa atacaktı? Orduları tarlalara çalışmaya gönderecekti hani? Hayatı boyunca uğruna mücadele ettiği sorumluluktan kaçtı, başına büyük dert açacağını görmüştü; kendi felsefesiyle çelişmek zorunda kalacaktı.

Fakat hükümet kendisi tarafından seçilmiş müritlerinden oluşuyordu. Aksine onlara orduları yok etmelerini söylemedi. Pakistan Hindistan’a saldırdığında, Hint hükümetine “Şimdi sınırlara gidin ve istilacıları misafir olarak buyur edin” demedi. Onun yerine Pakistan’ı bombalayacak ilk üç uçağı kutsadı. O üç uçak Yeni Delhi’de kaldığı villanın üzerinde uçtu ve Gandhi onları kutsamak için dışarı çıktı. Onun kutsamalarıy-la birkaç gün öncesine kadar kız ve erkek kardeşlerimiz olan, Hindistan’ın kendi insanlarını yok etmeye gittiler. Utanmadan, çelişkiyi hiçbir şekilde görmeden...

Rus devrimi Lenin’in gözünün önünde başarısız oldu. Karl Marx’a dayanarak “Devrim geldiğinde evliliği ortadan kaldıracağız, çünkü evlilik özel mülkün parçasıdır; özel mülk kalmadığında, evlilik de kalmayacak. İnsanlar sevgili olabilir, birlikte yaşayabilir; çocuklar toplum tarafından gözetilecek” diye vaaz ediyordu.

Fakat devrim başarıya ulaştığında, sorunun büyüklüğünü gördü: bu kadar çocuğun bakımını üstlenmek... bu çocuklara kim bakacak? Evliliği ortadan kaldırmak... ilk kez toplumunun aileye dayandığını gördü. Aile temel birimdir; aile olmadan toplumun yok olacaktır. Ve bu tehlikeli de olacak; bir proleterya diktatörlüğü yaratmak tehlikeliydi, çünkü eğer aile sorumlulukları olmazsa insanlar daha bağımsız hale gelecekti.

Mantığı görebilirsin. Eğer insanlar bir karının, yaşlı bir babanın, yaşlı bir annenin, çocukların sorumluluğunu taşıyorsa, öyle ağır bir yükleri olur ki isyan edemezler. Hükümete karşı çıkamazlar, bir sürü sorumlulukları vardır. Fakat eğer sorumlulukları olmazsa, eğer yaşlılara hükümet tarafından bakılırsa -devrimden önce söz verdikleri gibi- eğer çocuklara hükümet tarafından bakılırsa ve insanlar birbirini sevdiği sürece birlikte yaşayabilirse, bu onların kişisel meselesi olduğu ve hükümeti ilgilendirmediği için evlilik için izne ihtiyaç duymazsa ve boşanmaya gerek duymazsa.

Fakat iktidar Komünist Parti’nin eline geçtiğinde ve Lenin başa geldiğinde, her şey değişti. Güç bir kez eline geçince, insanlar farklı düşünmeye başlar. Şimdi düşünce insanları sorumluluklardan bu kadar bağımsız hale getirmenin tehlikeli olduğuydu; fazla bireyselleşecekler. O yüzden bırak ailenin yükünü alsınlar. Yaşlı bir anne, yaşlı bir baba, hasta bir eş veya çocuklar ve onların eğitimiyle esir kalacaklar. O zaman herhangi bir meselede hükümete baş kaldırmaya vakitleri veya cesaretleri olmayacak.

Aile, toplumun bin yıldır insanı köle tutmak için kullandığı en büyük tuzaklardan biridir. Lenin aileyi ortadan kaldırmayı tamamen unuttu.

Devrimlerin nasıl başarısız olduğunu görmek çok ilginç. Devrimcilerin elinde başarısız oldu, çünkü iktidar bir kez ellerine geçtiğinde, farklı biçimlerde düşünmeye başlıyorlar. O zaman güce çok bağımlı hale geliyorlar. O zaman bu gücü sonsuza dek ellerinde tutmak ve insanları esir tutmak için her çabayı gösteriyorlar.

Geleceğin başka devrime ihtiyacı yok. Geleceğin henüz denenmemiş başka bir deneyime ihtiyacı var. Binlerce yıldan beri asiler olmasına rağmen, tek başlarına, bireysel kaldılar. Belki onlar için zaman uygun değildi. Fakat şu anda sadece zamanı gelmekle kalmadı. eğer acele etmezsen, zamanın sonu geldi.

Gelecek birkaç on yılda ya insan ortadan kalkacak ya da dünya üzerinde yeni bir vizyona sahip yeni bir insan ortaya çıkacak. O bir asi olacak.

Aydınlanma, kişi artık insanın karşı karşıya kaldığı açlık, yoksulluk, kötü yaşam koşulları, kendi kabiliyet ve becerilerini geliştirmesi için çok az olanak gibi sorunlarla ilgilenmeyecek anlamına mı geliyor?

Aslında sen kendi sorunlarına son vermeden, dünyanın sorunlarını anlamak için doğru bakış açısına sahip olamazsın. Kendi evin, kendi içsel varlığın öyle bir dağınıklık içinde ki büyük problemleri anlamanı sağlayacak bir bakış açısına nasıl sahip olabilirsin? Kendini bile anlamadın; buradan başla, çünkü diğer başlangıçların hepsi yanlış olacaktır.

Son derece karışık bir zihin yapısında olan insanlar başkalarına yardım etmeye başlar ve çözümler önermeye başlar. Bu insanlar dünyada çözümlediğinden daha fazla sorun yarattı. Bunlar gerçek fitne tacirleridir: politikacılar, ekonomistler, sözde kamu görevlileri, misyonerler. Bunlar gerçek fesat tacirleridir; henüz kendi içsel bilinçlerini çözümlemediler ve herkesle karşılaşmaya ve başka herkesin sorununu çözmeye hazırlar. Aslında bu yolla kendi gerçekliklerinden kaçıyorlar: Onunla karşılaşmak istemiyorlar. Başka bir yerde başka biriyle meşgul kalmak istiyorlar; bu onlara iyi bir meşguliyet, iyi bir avuntu sağlıyor.

Hatırla: Dünyanın problemi sensin, SEN problemsin ve sen çözülmedikçe, yaptığın her şey işleri daha da karmaşıklaştı-racak. Önce kendi evini düzene sok, orada bir kozmos yarat; orada kaos var.

Eski bir Hint masalı vardır; çok eski bir hikâye ama çok önemli.

Büyük fakat aptal bir kral yerin ayağını acıttığından şikâyet eder ve ayağını korumak için bütün krallığın sığır derisiyle kaplanmasını emreder. Saray soytarısı buna kahkahalarla güler. Soytarı bilge bir adamdır. “Kralın fikri tam anlamıyla saçma” der.

Kral öfkelenir ve soytarıya, “Bana daha iyi bir seçenek göster, yoksa öleceksin” der.

“Efendim, ayağınızı kaplamak için sığır derisinden küçük tabanlar kesin” der soytarı. Ve ayakkabı böyle doğar.

Bütün dünyayı sığır derisiyle kaplamaya gerek yok; sadece kendi ayağını kaplamak bütün dünyayı kaplar. Bilgeliğin başlangıcı budur.

Evet, sorunlar var, kabul ediyorum. Büyük problemler var. Hayat bir cehennem. Mutsuzluk var, yoksulluk var, şiddet var, her türlü delilik her yerde, bu doğru ama ben hâlâ problemin bireyin ruhundan kaynaklandığında ısrar ediyorum. Sorun orada, çünkü bireyler kaos içinde. Genel kaos birleşik bir olgudan başka bir şey değildir: Hepimiz karmaşamızı onun içine akıttık.

Dünya bir ilişkiden başka bir şey değildir; birbirimizle ilişkiliyiz. Ben nevrotiğim, sen nevrotiksin: O zaman ilişki de çok ama çok nevrotik bir hal alır; ikiye değil üçe, beşe katlanır. Ve herkes nevrotik olduğu için dünya da nevrotiktir. Adolf Hitler birdenbire ortaya çıkmadı, onu biz yarattık. Vietnam birdenbire ortaya çıkmadı, biz yarattık. Dışarı çıkan bizim cerahatimizdir; durumu kötüleştiren bizim kaosumuzdur. Başlangıcın seninle olması şarttır: Sen dünyanın problemisin. Bu nedenle kendi içsel dünyanın gerçekliğinden kaçma; bu ilk şeydir.

Soruyorsun: “Aydınlanma kişinin artık insanlığın karşılaştığı problemlerle ilgilenmemesi mi demektir?”

Hayır, aslında insan ancak o zaman gerçekten ilgilenir. Fakat bu ilgi tamamen farklı olacaktır: Temel nedenine bakacaksın. Şu anki halinle, ilgilendiğinde belirtilerle ilgileniyorsun. Bir Buddha veya bir İsa ilgilendiğinde, kaynakla ilgilenir. Kabul etmeyebilirsin, çünkü kaynağı göremeyebilirsin, sadece belirtiyi görürsün. O ilgilenir ama şimdi kaynağın nerede olduğunu bilir ve o kaynağı değiştirmek için elinden geleni yapar.

Yoksulluk kaynak değildir, açgözlülük kaynaktır. Yoksulluk sonuçtur. Sen yoksullukla mücadele etmeye devam ediyorsun; hiçbir şey değişmeyecek. Açgözlülük kaynaktır; açgözlülüğün kökünden sökülüp atılması gerekir. Savaş sorun değildir, bireysel saldırganlık sorundur; savaş sadece bütündür. Sen protesto yürüyüşleri yapmaya devam edersin ama savaş durmayacak. Bu önemli değil -sen protesto yürüyüşü yap, her şeyi yap-eğlencenin tadını çıkarabilirsin. Eğlenceyi seven birkaç kişi vardır; onları her protesto yürüyüşünde bulabilirsin. Onları her yerde protesto ederken göreceksin; bütün dünyada baş kaldırıyorlar, her şeyi protesto ediyorlar. Eğlenceli; insanlar bundan zevk alıyor.

Çocukluğumda ben de çok zevk alırdım. Her kafilenin içinde vardım ve kasabanın yaşlıları bile endişe etmeye başlamıştı. “Her yerdesin. İster komünist kafilesi olsun ister sosyalist veya antikomünist... sen oradasın” derlerdi. “Eğlenceyi seviyorum. Politik felsefeyle ilgilenmiyorum. Sadece bağırmak çok eğlenceli; bu deneyimden zevk alıyorum” derdim. Zevk alabilirsin; bu fazla bir fark yaratmaz, savaş devam eder. Bu protestoculara baktığında çoğunun çok saldırgan insanlar olduğunu göreceksin. Kavga etmeye hazırlar: Güce sahip olsalar, atom bombasına sahip olsalar, barış yaratmak için atom bombasını atacaklar. Bütün politikacıların söylediği budur; barışı getirmek için savaştıklarını söylerler.

Sorun savaş değildir ve Bertrand Russell’ların faydası olmayacaktır. Sorun bireylerin içindeki saldırganlıktır. İnsanlar kendi içlerinde huzurlu değil; bu nedenle savaş olmak zorunda, aksi takdirde insanlar delirecek. İnsanın sinir yükünü boşaltması için her on yılda bir büyük bir savaşa ihtiyaç vardır. Birinci dünya savaşında psikologların ender, tuhaf bir olayı fark ettiklerini öğrendiğinde şaşıracaksın. Savaş devam ettiği sürece deliren insanların oranı neredeyse sıfıra inmiş. İntiharlar bitmiş, cinayetler işlenmemiş ve insanlar delirmekten bile vazgeçmiş. Bu tuhaftı; savaşla ne ilgisi vardı? Belki katiller savaşa gittiği için cinayet işlenmiyordur ama intihar edenlere ne oldu? Belki onlar da orduya katılmıştır ama o zaman delirenlere ne oldu? Delirmeyi bile bıraktılar mı? Ve sonra ikinci dünya savaşında da aynı şey olmuş, daha da büyük bir oranda; o zaman ilişki, bağlantı kurulmuş.

İnsanlık belirgin bir miktarda sinir, delilik biriktirip duruyor. Her on yılda bir bu sinirin dışarı çıkması gerekiyor. Bu yüzden savaş olduğunda -savaş insanlığın hep birlikte delirdiği zaman demektir- o zaman özel olarak delirmeye gerek kalmıyor. Ne anlamı var? Herkes deli, bu yüzden şahsen delirmeye çalışmanın anlamı yok. Bir ulus diğerini katlederken ve bunca intihar ve cinayet varken, bu işleri kendi başına yapmanın ne anlamı var? Sadece televizyona bakıp keyfini çıkarabilirsin, gazetelerde okurken heyecan duyabilirsin.

Sorun savaş değildir, sorun bireyin nevrozudur.

Aydınlanmış bir insan olayların derindeki nedenlerine bakar. Buddha, İsa, Krishna, onlar kaynağa bakıyor ve sana şunu söylemeye çalışıyor: Kaynağı değiştir; esaslı bir dönüşüm gerekiyor; sıradan yenilikler bu işi görmez. Fakat o zaman anlamayabilirsin, çünkü ben buradayım, meditasyondan bahsedip duruyorum ve sen ilişkiyi, meditasyonun nasıl savaşla ilişkili olduğunu göremiyorsun. Ben ilişkiyi görüyorum. Sen görmüyorsun.

Benim anlayışım budur: İnsanlığın sadece yüzde biri medi-tatif olsa, savaşlar biter ve bunun başka yolu yoktur. Bu miktarda meditatif enerjinin açığa çıkması gerekir. Eğer insanlığın yüzde biri -yüz kişiden biri demek- meditatif olursa, olaylar tamamen farklı bir düzene girecektir. Açgözlülük daha az olacaktır; haliyle yoksulluk daha az olacaktır. Yoksulluğun nedeni yokluk değildir; insanlar biriktirdiği için yokluk vardır, çünkü insanlar açgözlüdür. Eğer şu anda yaşarsak, yeterince vardır, yeryüzü bize yetecek kadarına sahiptir. Fakat biz ileriyi planlarız, biriktiririz; o zaman sorun başlar.

Kuşların biriktirdiğini düşün... o zaman birkaç kuş zengin olacak, birkaçı da yoksul olacak; o zaman Amerikalı kuşlar en zenginler olacak ve bütün dünya sıkıntı çekecek. Fakat kuşlar biriktirmez, bu yüzden yoksulluk yoktur. Hiç fakir bir kuş gördün mü? Ormandaki hayvanlar; kimse yoksul değildir, kimse zengin değildir. Aslında şişman kuşlar ve sıska kuşlar bile görmezsin. Bütün kargalar neredeyse aynıdır; hangisinin hangisi olduğunu bile ayırt edemezsin. Neden? Keyfini çıkarırlar, biriktirmezler.

Şişmanlık bile vücudunun içinde biriktiriyorsun demektir; bu cimri bir zihindir. Cimriler kabız olur; kendi atıklarını bile atamazlar. Biriktirirler; dışkılamayı bile kontrol ederler, işe yaramaz şeyleri bile biriktirirler. Biriktirmek bir alışkanlıktır.

Anda yaşamak, şimdide yaşamak, sevgiyle yaşamak, dostlukla yaşamak, özen göstermek. o zaman dünya tamamen farklı olacaktır. Birey değişmek zorundadır, çünkü dünya bireysel ruhun yansıtılması hadisesinden başka bir şey değildir.

Hayır, aydınlanmış kişi ilgilenecektir -ancak böyle bir insan ilgilenecektir- ama ilgi farklı bir boyutta olacaktır. Bunu anlamayabilirsin bile. İnsanlar bana gelir ve “Sen ne yapıyorsun? Yoksulluk var, kötülük var ve sen meditasyon öğretmeye devam ediyorsun. Bırak şunu. Yoksulluk için bir şey yap” der. Fakat fakirliğe karşı doğrudan bir şey yapılamaz. Ancak insanların andan zevk alabilmesi için meditatif enerjinin açığa çıkarılması gerekir. O zaman yoksulluk olmaz. Komünizm yoksulluğu ortadan kaldırmayacak; hiçbir yerde kaldırmadı. Yeni yoksulluk biçimleri yarattı; daha büyük ve daha tehlikelilerini: Şimdi Rus çok DAHA yoksul, çünkü ruhunu da kaybetti. Artık gerçekten bir birey de değil; dua etme ve meditasyon yapma özgürlüğü bile yok.

Bunun faydası olmayacak, bu yok ediyor. İyi niyetli fakat başarısız reformcular vardır, onlardan sakın.

Şöyle diyorsun: “Kişinin kendi kabiliyetlerini, becerilerini geliştirmesi için biraz olanak olmayacak mı?” Aslında bunları geliştirmeye gerek olmayacak; onlar kendiliğinden gelişmeye başlayacak. Bir insan meditasyon yaptığında gelişmeye başlar. Eğer ressamsa, büyük bir ressam olacaktır. Eğer şairse, ruhundan birden muazzam bir şiir doğacaktır. Eğer şarkıcıysa, ilk kez yüreğindeki arzuya yakın bir şarkı söyleyecektir. Hayır, hiçbir çabaya gerek yoktur. Sessiz olduğunda, varlığına kök saldığında, merkezlendiğinde yeteneklerin kendiliğinden faaliyete geçer. Yazgının istediği şekilde faaliyet göstermeye başlarsın. Hazırlıksız olursun. Sen kendi işini yapmaya başlarsın ve karşılığını verip vermediğine, seni daha saygın yapıp yapmadığına aldırmazsın. Seni mutlu eder ve bu kadarı yeter. Seni muazzam keyiflendirir ve bu kadarı yeter de artar bile.

Meditasyon enerjilerini açığa çıkarır; o zaman başka bir ihtiyaç yoktur. Aydınlanmaya, en yükseğe ulaşan bir insan - daha fazla ne olabilir? Bir Tanrı olarak faaliyet gösterir. Tamamen gelişmiş bir varlıktır. Nihai gelişmeye ulaşmıştır; artık hiçbir şeye gerek yoktur. Her anı yaratıcı, her hareketi yaratıcı, hayatı lütuftur.

Fakat dolambaçlı yoldan gitmeyi seven insanlar vardır: Önce bütün dünyayı değiştirmek isterler; sonra kendilerine geleceklerdir. Fakat sana söyleyeyim, bu kadar uzaklaşırsan asla kendine gelemeyeceksin.Duyduğuma göre... Yaşlı bir adam Delhi’nin kenarında oturuyormuş ve genç bir adam da arabayla yanından geçiyormuş. Adam durmuş ve yaşlı adama, “Delhi ne kadar uzakta?” diye sormuş. “Gittiğin yönde devam edersen, çok ama çok uzak. Bütün dünyayı dolaşmak zorunda kalacaksın, çünkü Delhi’yi iki dakika önce geride bıraktın” demiş yaşlı adam.

Geri dönersen, çok uzak olmaz, söz konusu edilen sadece birkaç dakikadır. Eğer bütün dünyayı değiştireceksen ve sonra da kendini değiştireceğini düşünüyorsan, bunu asla yapamayacaksın; eve asla dönemeyeceksin. Olduğun yerden başla. Sen bu kirli dünyanın parçasısın. Kendini değiştirerek dünyayı değiştiriyorsun.

Sen nesin? Bu çirkin dünyanın bir parçası. Neden komşuyu değiştirmeye çalışıyorsun? O bundan hoşlanmayabilir, bunu istemeyebilir, ilgilenmeyebilir. Dünyanın büyük bir değişime ihtiyaç duyduğunu fark ettiysen, o zaman kendine en yakın dünya sensin: Oradan başla.

Fakat son derece felsefi insanlar vardır. Derin derin düşünür ve dolambaçlı yollardan giderler.

Leo Rosten’in güzel kitabı The Joys of Yiddish’i (Yiddiş Eğlenceleri) okuyorum. Büyük bir Yahudi filozoftan, Bay Sokoloff’dan bahsediyor; düzenli olarak Second Avenue’de belli bir restoranda yemek yer, her öğüne tavuk çorbasıyla başlarmış. Bir gece Bay Sokoloff garsonu çağırır ve “Buraya gel ve bu çorbayı tat” der.

“Yirmi yıl sonra” diye karşı çıkar garson, “harika tavuk çorbamızın kusursuzluğunu mu sorguluyorsunuz?”

“Buraya gel ve tadına bak” diye tekrarlar Bay Sokoloff.

“Tamam, tamam” diyerek kabul eder garson, “tadacağım ama kaşık nerede?”

“Aha!” diye bağırır Bay Sokoloff.

Sadece “Kaşığım yok” demek istemiştir. Şimdi, öyle dolambaçlı bir yoldan gidiyor ki; “Bu çorbayı tat.”

Yolu dolandırma, bu kadar felsefi olma. Kaşığın yoksa, basitçe kaşığa ihtiyacın olduğunu söyle. Kaşık yeterli olacaktır.

Bir insanın ihtiyacı olan tek şey bir kaşık meditasyondur.

Dinle politikanın zıt boyutlar olduğunu, gerçekten dindar bir insanın politikayla ilgilenemeyeceğini ve bir politikacının asla hem politikaya devam edip hem dindar olamayacağını söylediğini duydum. Eğer bu doğruysa, daha iyi bir dünya için hiçbir şans yok mu?

Bunu söyledim ve tekrar ediyorum: Gerçekten dindar bir insan politikayla ilgilenemez. Ve politikacı, politikacı olmaya devam ederken dini bir deneyimi, bilinmeyene kaçışın zevkini yaşayamaz. Fakat asla daha iyi bir dünya için umut olmadığını söylemedim.

Bu doğru, politikacı dindar olamaz; bunun tek nedeni politikanın, bütün politikaların, bunun gibi politikaların güç politikası olmasıdır. Güç istemidir. Kişi hükmetmek ister, kişi sahip olmak ister, kişi insanların yaşamında belirleyici unsur olmak ister. Bunlar egonun özellikleridir. Açıkçası böyle bir insan dindar olamaz, çünkü gerçek din esasında egosuzluk deneyimidir.

Dinde güç istemine yer yoktur. Aslında, dinde isteme bile yer yoktur. Güç istemi çok uzaktır; var olma istemi bile yoktur. Kişi varoluşun elinde, derin bir bırakma hali içindedir. Bu bırakma benim din dediğim şeydir. Bu yüzden dinle politikanın zıt boyutlar olduğunu söyledim.

Fakat endişelenme; bu insanlık için umut olmadığı, gelecek için umut olmadığı anlamına gelmez.

Ben her şeye rağmen umut taşıyan bir insanım. Umutsuz olmak benim için imkânsızdır. Ve umut olduğunda, her zaman bir yol bulabilirsin.

Bir atasözü şöyle der: “Arzunun olduğu yerde bir yol vardır.” Bunun doğru olduğunu düşünmüyorum. Her yerde arzu var ve yol yok. Aptalın biri bu atasözünü yapmış olsa gerek. Fakat umudun olduğu yerde daima bir yol vardır.

Atasözünü değiştirmek isterdim. Hiçbir şeyi değiştirme hakkına sahip değilim ama sadece deliyim, elimde değil. Kelimelerin anlamlarını değiştirip duruyorum, çünkü hiçbir kelimenin son anlamına sahip olmadığını hissediyorum. Bütün anlamlar bilinen anlamlar. Eğer başka biri o kelimeye bir anlam verebiliyorsa, neden ben de bir anlam veremeyeyim? Kelimeler kendi başına sesten ibarettir. Bir kelime senin ifade etmek istediğin şeyi ifade eder; sana bağlıdır. Bu nedenle bu eski atasözünü değiştirmek istiyorum.

Beni anlayan insanlar için, arzu zehirdir, çünkü arzu en sonunda politikaya götürür. Arzu “Bir yerde, bir şey, birisi olmak istiyorum” demektir. Ben sana arzu-suzluğu öğretiyorum; benim bırakma için anlamım budur. Arzu yapışır, arzu kendi yolunu dayatmaya çalışır; varoluşun onu takip etmesini ister.

Arzu-suzluk dediğimde, sana kendi yolunu zorlamamanı söylüyorum. Bırak doğa kendi seyrini izlesin. Sen bir bulut ol sadece. Rüzgâr estiğinde bulut hiçbir direnç göstermeden, surat asmadan ilerler: “Ben güneye gitmek istiyordum, neler oluyor? Kuzeye gidiyorum, bundan nefret ederim! Güneye yönelmiştim, güneyi hayal ediyordum ve bu rüzgâr her şeyi mahvetti.”

Hayır, bulut rüzgârla birlikte ilerler. Çatışma yoktur, direnç yoktur. Rüzgâr ve bulut iki değildir. Eğer rüzgâr birden hareketini değiştirirse -kuzeye giderken doğuya veya batıya ilerlemeye başlarsa-, bulut soru sormaz: “Bu istikrarsız. Kuzeye gidiyoruz; güneye gittiğime bakmayıp kabul etmiştim. Sırf seninle olmak için hedefimi feda etmiştim. Şimdi bu kadarı da fazla! Bir şekilde kuzeye gitme fikrini kendime kabul ettirmeyi başarmıştım. Sen delirmiş gibisin! Doğuya veya batıya ilerlemeye başladın, bu istikrarsız. Bu dostça değil, sevgililer böyle yapmaz.

“Bu bir boşanmadır. Hep takipçi olamam, sen nereye gidersen ben de oraya gitmek zorunda değilim. Kılıbık bir koca değilim. Sen cehenneme gitmek istiyorsan, git! Ben gelmiyorum.”

Hayır, rüzgâr istikrarsız olsa bile soru yoktur. Bulutun isteği yoktur; bu nedenle de çatışma, soru, şüphe de yoktur. Rüzgârın yolu varoluşun yolu olarak kabul edilir, varoluşun istediği budur. Bulut büyük bir bırakma hali içindedir, kendine ait bir isteği yoktur. Bulut politikacı değildir ve olamaz.

Dindar bir tek nedenle politikayla ilgilenemez, ulaşacağı bir yer yoktur; oraya zaten varmıştır. Politikacının ulaşmaya çalıştığı ve asla ulaşamadığı -olayların doğası gereği ulaşamaz- yerdedir.

Dindar zaten oradadır. O oraya ulaşmadı; daima, her zaman, başından beri orada olduğunu keşfetti; hiçbir zaman başka bir yerde değildi. İlerlemek istese bile, bu imkânsızdır. Ancak bulunduğu yerde olabilir, başka hiçbir yere ilerleyemez.

Nasıl kendinden, kendi varlığından ileri gidebilirsin? Ve hiçbir şey bundan daha yüksek, hiçbir şey daha huzurlu değildir.

Gerek de yoktur.

Bu nedenle dindar politikayla ilgilenemez, çünkü politikacının yolu akışa ters, akıntıya karşıdır. Politikacı herkesin üstüne çıkmaya çalışıyor; bedelinin ne olduğu, hangi kötü aracı kullanmak zorunda olduğu önemli değildir. Tek mesele onun önemli biri olma kararlılığıdır; o sayfaları kimsenin okumamasına rağmen adını tarihin sayfalarına yazdırmak zorundadır.

Tarih uzadıkça -ve her gün uzamaya devam ediyor- büyük isimler de giderek küçülür. Haliyle çok önemli olanlar dipnotlara sıkışır. Bir zamanlar bütün dünyaya hâkimdiler.

Cengiz Han gelmiş geçmiş en büyük imparatorlardan biriydi. Asya’nın bir ucundan Avrupa’nın bir ucuna hükmediyordu; iki kıtada denetimi altındaydı. Ona “Büyük Han” denirdi. Fakat şimdi dünya tarihine baktığında, adından bir dipnotta bahsedildiğini göreceksin. Tarih er ya da geç daha da uzayacak. Önce dipnotlara girecek, sonra dipnotlardan da silinmeye başlayacaksın. Tarih kitaplarına adını yazdırmak adını kuma yazmak gibidir.

Öğretmenlerimden biri, bir tarih öğretmeni, tekrar tekrar -ve bu neredeyse herkese söylenmiştir- “Adınızı tarihin sayfalarına yazın. Adınızı altın harflerle yazın. Burada olduğunuza dair iz bırakın” derdi.

Onun dersine girdiğim ilk gün... elbette ilk gün öğretmenin en iyi halidir. Etkilemek için elinden geleni yapar, çünkü ilk etki sonuna kadar gider. Dolayısıyla doruğundaydı; konuşmuyor, gürlüyordu. “Tarihe adınızı bırakmalısınız, adınız altın harflerle yazılmalı. Burada olduğunuzu gösteren bir iz bırakmalısınız” dediğinde dayanamadım.

Ayağa kalktım ve “Çok yüksek sesle bağırıyorsun” dedim, “burada yalnızca kırk öğrenci var. Bu sınıfın duvarlarına, masa ve sandalyelerine izini mi bırakmaya çalışıyorsun? Sanki on bin kişilik bir toplantıda konuşuyormuşsun gibi gürlüyorsun! Birkaç şey sorabilir miyim?

“Birincisi, hiç altın harflerle yazılmış bir tarih kitabı görmedim. Dolayısıyla bugüne kadar yaşamış olanların hiçbiri adını altın harflerle yazdırmayı başaramadı. Özellikle benim için altın harflerle bir kitap yazılacağını mı ileri sürüyorsun? Altın harflerle yazılsa bile, ben burada olmadığım için görmeyeceğim; o zaman adımın o kitaba yazılıp yazılmamasının ne önemi var?

“Aslına bakılırsa, bu dünyaya geldiğimde adım yoktu. Bana isim verildi; isim rasgele seçilir, benim değildir. Bu nedenle tarih kitabına yazılıp yazılmaması önemli değildir.

“İkinci olarak, ‘Burada bulunduğunuzu kanıtlamak için burada izinizi bırakın’ diyorsun. Tıpkı bir köpek gibi konuşuyorsun.”

“Ne!?” dedi.

“Evet” dedim, “çünkü köpekler gittikleri her yere iz bırakır. Bacaklarını kaldırıp oraya işaret bırakırlar. Ben bunu söylerken sadece biyolojik bir hadiseden bahsediyorum. Bilimcilere köpeklerin bunu neden yaptığını sorabilirsin. Köpek izini bırakır: ‘Buraya geldim ve burası benim bölgem.’ Çiş altındır, köpek tarih yazıyor.”

Fakat bütün politikacılar bunu yapıyor, işiyor ve altın izler bıraktıklarını zannediyorlar. Evet, çiş sarımtıraktır ama altın olduğunu söyleyemem, abartmış olurum. İz bıraktığında köpeğin yaptığı tek şey varoluşa “Burası benim bölgem -kokuyor!” açıklamasını yapmaktır.

Öğretmene, “Bütün tarih kokuyor ve politikacılarının hepsi kokuyor. Lütfen gürlemeyi ve bize saçmalık anlatmayı bırak. Devam et, geçmişteki aptalların hikâyelerini anlatmaya başla ve lütfen o listeye dahil olmadığımız için bizi bağışla” dedim.

Politikacı çok büyük aşağılık kompleksi içindedir. Kalbinin derinliklerinde bir hiç olduğunu bilir ve dünyaya büyük ve güçlü olduğunu kanıtlamak ister. Bütün insanlık soyunun başında yer almak ister. Fakat sorun insanlığın her şeyin daireler çizerek hareket ettiği genel evrensel kanuna uyma-sıdır. Dünya güneşin etrafında döner, ay dünyanın etrafında döner, güneş henüz keşfetmeyi başaramadığımız daha büyük bir güneşin etrafında dönüyor. Fakat her şey daireler çizerek ilerler ve bu insanlık için de geçerlidir.

Bir dairenin içinde duruyoruz ve daire şeklinde ilerliyoruz, dolayısıyla senin önünde daima biri vardır. Sorun budur, bundan kurtulamazsın; biri daima önündedir. Evet, biri de senin gerindedir; bu birazcık memnuniyet verir. Fakat önündeki insan bu memnuniyeti derhal yok eder! O insanı bacağından geri çekmeye ve onun önüne geçmeye çalışıyorsun. O şekilde çekilmemek için elinden geleni yapacak, seni elinden geldiğince sert bir şekilde tekmeleyecektir. Fakat başarılı olsan bile.

Başarısız olursan, başarısız olursun; ama eğer başarırsan, o zaman da başarısız olursun, sorun budur, çünkü yine önünde başka birinin olduğunu görürsün. Bu bir daire olduğu için bunu hep yaşayacaksın.

Başaracaksın, başaracaksın, başaracaksın, bir gün bir zaman arkanda olan birinin şimdi önünde olduğunu göreceksin. En büyük başarısızlık budur. Birisi başkan, başbakan olduğunda, bunu anlar: “Tanrım! Önümdeki adam ben yolculuğa başladığımda arkamda olan adam.” Ve bunu Amerika’da her dört yılda bir, Hindistan’da beş yılda bir görebilirsin - başkan geçen seferki dönüşte arkasında olan adamın oyu için yalvarıyor. Şimdi ondan oy istemesi ve yalvarması gerekiyor; şimdi başkanlığı, başbakanlığı o adamın oyuna bağlı; şimdi o adam önde.

Liderlerin kendi takipçilerinin takipçileri olduğunu tekrar tekrar söylüyorum. Bu çok garip bir oyundur. Sen birinciymiş gibi davranmak zorundasın ve buna rağmen sıradaki son insanın senin orada tutma veya başka biriyle değiştirme gücüne sahip olduğunu biliyorsun.

Politikacının hayatı sürekli mücadele ve sürekli ıstırapla geçen bir yaşamdır. O mücadelelerin ötesine geçmeye çok uğraşır ama politikada kaldığı sürece bu mümkün değildir. Bütün bu ıstıraplar, mutsuzluklar onun politik oyununun parçası ve paketidir.

Bir eğitim bakanı beni görmeye gelirdi. Çok zengin, çok eğitimli bir adamdı. Eğitim bakanı olmadan önce bir üniversitenin rektör yardımcısıydı. Rektör yardımcısıyken beni bir konferansta dinlemiş ve arkadaşım olmuştu. Sırf başkentin ve politikacıların dünyasından uzakta bir-iki gün gevşemek için arada bir beni görmeye gelirdi.

Bana tekrar tekrar sorardı: “İnsanlara meditasyon yöntemleri, huzurlu ve sessiz olmayı öğretiyorsun. Söylediğin şeyin doğru olduğunu, sessiz ve sakin olmadıkça keyifli olmayı bekleyemeyeceğini anlayabiliyorum. Mutluluğun gerçekleşmesi için zemin yaratmak zorundasın. Fakat bunların hiçbirini benimle asla konuşmuyorsun.”

“Seninle ancak politikayı bıraktığında konuşurum” dedim, “çünkü senin politikanla benim öğretilerim birlikte seni daha da mutsuz kılacaktır. Sen yeterince mutsuzsun. Aynı zamanda huzurlu olmaya, birkaç aylığına bile olsa sessiz olmaya, her gün yarım saatliğine bile olsa meditasyon yapmaya çalışırsan hiç olmadığın kadar mutsuz olacaksın, çünkü bunu başaramazsın. Hayatın içinde barındırdıklarının bu kadar olduğunu kabul etmek senin için daha iyi: ıstırap, mutsuzluk, uykusuzluk ve sürekli karmaşa.

“Bir bakıma yaşamın bu kadar olması daha iyi. Eğer hayatın bundan fazlası olduğunu fark edersen ve onu elde etmeye çalışmaya başlarsan, ıstırabını gereksiz yere çoğaltacaksın. Sen huzurlu olamazsın, meditasyon yapamazsın, sessiz oturamazsın. Ve bu çok acı verici bir yenilgi olacaktır; Hindistan gibi ülkenin bakanı olan büyük, başarılı bir politikacı -dünyadaki büyük, en büyük demokrasi; ve sen en önemli görevlerden birine sahipsin: eğitim- bu kadar başarılı bir insan bir an bile sessiz kalamaz. Bu çok rahatsız edici olacaktır.”

Fakat beni dinlemedi. Meditasyon yapmaya ve kitaplarımı okumaya başladı. Ve söylediğim gibi oldu; tam bir sinir krizi. Bana getirildi. “Bu ikisinin birlikte olamayacağını sana söylemiştim. Aynı anda doğuyla batıyı idare etmeye çalışıyorsun; bir bacağın doğuya gidiyor, bir bacağın batıya gidiyor, ikiye ayrılacaksın. Bu çok basit bir şey: Politikanın içindeysen, sadece politikanın içinde ol. O zaman senin için meditasyon, din diye bir şey olmaz” dedim.

Politikacı politikayı sürdürürken dindar olamaz. Koşulu hatırla.

Dindar insan öyle fantastik bir yolculuktadır ki bir ülkenin başkanı veya başbakanı, bir kral ya da kraliçe olmayı ne yapsın? Bu kral ve kraliçelerin ne değeri var? Aslında dünyada sadece beş kral vardır: dördü iskambil kâğıtlarında ve biri de İngiltere’de. Ve benzer değere sahipler, daha fazla değil. Altıncı kral olmak ister misin?

Politikacılar yüzyıllardan beri cehennemde yaşıyor; bunun tek nedeni bu cehennem vasıtasıyla bir gün en yüksek güç ve pozisyona ulaşacaklarını düşünmeleridir. İyi de en yüksek güç ve pozisyonla ne yapacaksın?

Bir gün bu eğitim bakanının arabasında oturuyorduk; öylesine geziyorduk ve bir köpek arabayı kovalamaya başladı. Şoföre “Biraz yavaşla. Zavallı köpek bu kadar ofluyor pufluyor, biraz yavaşla. İzin verelim arabayı yakalasın ve ne olduğunu görelim” dedim.

“Ne olacak?” dedi politikacı.

“Göreceksin” dedim, “politikacıya olanın tamamen aynısı.”

Şoför arabayı yavaşlattı. Köpek bize yaklaştı ve aptal aptal baktı, çünkü şimdi ne olacak?

Eğitim bakanına, “Senin pozisyonun bu. Şimdi ne olacak? Arabayı kovalarken çok daha mutluydu. En azından yapacak bir şey vardı, büyük bir mücadele. Fakat arabaya yetişince bozum oldu, çünkü mücadele ortadan kalktı. Etrafına bakıyor: Çok aptal olmalı, aksi takdirde neden ona bakıyorsun? Arabayı neden kovaladığını, yakalarsa ne yapacağını hiç düşünmemişti. Şoför koltuğunda otursa bile ne yapacak?” dedim.

Beyaz Saray ve Kremlin’de büyük iktidar sahibi büyük politikacılar; bir arabanın içinde oturup etrafa bakan, “Sonu bu mu?” diye düşünerek aptallık ettiğini hisseden köpekler sadece. Gidecek başka bir yer yok. Kendi çabalarınla bir hapishaneye sıkışıp kaldın.

Politikacı dindar olamaz çünkü gerçek din anlayış, farkın-dalık, sessizlik, uyum ve varoluşla birlikte derin bir gevşeme, her şeyle nasılsa öyle barışık olma hissi demektir. Başka biri olma arzusu yok, başka bir yerde olma arzusu yok, yarın arzusu yok. Her şey bu anda doyurucudur. Politikacı bunu sağlayamaz. Bu durumda, bu en yüksek varlık halinde olan dindar için sırf görgüsü yüzünden böyle söylemese bile politikacılar aptal insanlardır.

Ben görgü kuralları olan bir insan değilim, usul bilmem. Ben kazmaya kazma derim, çünkü kazmadır. Kazmayı aslı nasılsa öyle yaptım. Eski bir atasözü, kazma kazmadır, der. Bu hiçbir önem taşımıyor. Elbette kazma kazmadır, ne olmuş? Bu kazmayla ilgili hiçbir şey göstermiyor. Ben de bunların hepsi aptal diyorum.

Fakat insanlık için hâlâ umut var. Umut dindarların politikacı olması veya dindar insanların politikaya ilgi duymaya başlaması değildir. Dindar insanlar bütün bu politik aptallığa karşı isyankâr olabilir, olmalıdır. Umut vardır. Dindar insan kendi mutluluğuyla yetinmemeli ve bu aptalların günahsız insanlığa kötülük etmesine izin vermemelidir.

Bana göre bu sadece merhamettir: bütün insanlık tarihine baş kaldırmak.

Dindar insan isyan etmelidir. Geçmişte bunu yapmadı. Bu yüzden geçmişte dinin gelişmemiş olduğunu söylüyorum. Doğacak gerçek dindarla karşılaştırıldığında geçmişteki en büyük dini şahsiyetler bile pigmelere benzeyecek, çünkü gerçek din esasen isyandır: bütün hurafeye karşı isyan, bütün aptallığa karşı isyan, insan zihnine sürekli dayatılan saçmalığa karşı isyan.

Dindar asi bir ateştir; onun sözleri yakıcı sözler olacaktır. Onun sessizliği mezarlık sessizliği olmayacaktır. Onun sessizliği buluşan ve sevgisini anlatacak kelime bulamayan iki sevgilinin sessizliği olacaktır. Aşkları söyleyecek söz bulamazlar.

Sevgililer çok konuşmaya başladığı anda aşkın bittiğini anlayabilirsin. Konuşma başlamıştır; çatışma çok uzak değildir. Konuşma başlangıçtır, yakında tartışma olacaktır. Konuşma anlaşmazlık dışında nereye götürebilir? Fakat gerçekten âşıkken ve yeni bir enerjiyle titreşirken iki sevgili şaşırıp kalır, söz bulamaz. “Seni seviyorum” demek bile zor görünür. Bu kadar sessiz ve sessizlikte bu kadar büyüyen, sessizlikte bu kadar canlı olan bir şeye kelimeleri sokmak her nedense kutsal bir şeye saygısızlık gibi görünür.

Dindar insan sessizdir ama bu bir mezarlığın sessizliği değildir, bir ölünün sessizliği değildir. Gerçekten yaşayan, tamamen yaşayan, yoğun bir şekilde yaşayan birinin sessizliğidir.

Bu yoğun canlılık onun isyanı olacaktır.

Ben otuz yıldır ne yapıyorum? Her türlü saçmalıkla mücadele ediyorum. Bir ödül var mıydı, bütün bu mücadeleden bir karşılık bekliyor muydum? Hayır, karşılık için değildi, sadece benim canlılığım kendini bu şekilde ortaya koyuyordu. Hedefe odaklı değildi, motivasyon yoktu; sadece kendim oluyordum. Bu mücadeleyi her şeyiyle sevdim. Aslında benimle anlaşmazlığa düşen insanlar çok şaşkındı; çünkü bu onlar için bir ıstırap, benim içinse zevkti! Bundan nasıl keyif aldığımı anlayamadılar.

Her taraftan düşmanlarla kuşatılmıştım. Yalnız, tek başıma milyonlarca insanın içinde ve onlara karşı ilerliyor, onların inançlarına zarar veren şeyler söylüyordum.

Hatta bir şankaraçarya bana sordu: “Bundan ne elde edeceksin? Sadece bir sürü düşman kazanıyorsun. Politikacılar sana düşman, her tür dindar sana düşman. Zenginler sana düşman, yoksullar sana düşman, kapitalistler sana düşman, komünistler sana düşman. Bu tuhaf; Müslümanlar, Hindular, Caynalar, Budistler, Parsiler, Sihler, Hıristiyanlar, hepsi sana düşman.”

“Bir kitap yazacağım” dedim ona. “insanları Etkileme ve Düşman Edinme Sanatı. Tam bu kitaba göre bir deneyim” dedim ona.

“Hiçbir zaman ciddi değilsin. Sadece endişe ediyordum” dedi. Genç bir adamdı, şankaraçarya olarak yeni vazifelen-dirilmişti; beni şankaraçarya olmadan öncesinden tanıyordu. Gerçekten endişeleniyordu. “Bundan herkesi düşman etmek dışında bir şey kazanabileceğini sanmıyorum; yine de keyif alıyor görünüyorsun!” dedi.

Olay Yeni Delhi yakınında bir yerde, büyük bir Hindu dünya konferansının yapıldığı Faridabad’da oldu. Bu şankaraçarya bana “Tehlike var” dedi. Hâlâ bana karşı dostça davranıyordu ve “Herkesin önünde senin tarafında olamam ama yüreğimin derinliklerinde sahiciliğini, samimiyetini hissediyorum” dedi. “Bunu seyirciye söyleyemem, çünkü o kadar cesaretim yok. Fakat seni uyarmak istiyorum çünkü bir komplodan bahsediliyor. İnsanlar, ‘Bugün bu adama bir şey yapılması lazım, çünkü bütün inançlarımıza, bütün mirasımıza, bütün kurumlarımıza saldırıyor. Kimsenin ona verecek cevabı yokmuş gibi görünüyor, kimsenin savunması yokmuş gibi görünüyor’ diyor. Bu yüzden ancak aptalların düşüneceği şekilde ‘Bu adamı neden öldürmüyoruz, neden yok etmiyoruz?’ diye düşünüyorlar. Dolayısıyla bugünkü toplantı ölümcül olabilir, bu insanlar sana zarar vermek istiyor.”

“Endişelenme. Her an ölümcüldür çünkü ölüm her an gelebilir. Ayrıca bu harika: Elli bin kişinin önünde ölmekten ben de keyif alacağım!” dedim.

“Sen iflah olmazsın. Ben sadece sana dostluk ediyorum ve bir şeyler döndüğünden eminim” dedi.

“Sen eminsen, sana güveniyorum. Gerçekleşmesi için elimden geleni yapacağım” dedim. Gerçekten o akşam konferansa en az yüz bin kişi gelmiş olmalıydı. Sabah konferansında sadece elli bin vardı; sayı ikiye katlanmıştı, çünkü bir şeyler olacağı dedikodusu her yerde dolaşıyor, bir şeyler fokur fokur kaynıyordu. Bu dedikodu akşam toplantısına daha çok insan gelmesini sağlamıştı.

Konuşmaya başladığımda üç kişinin, kuvvetli adamların geldiğini ve hemen arkamda durduklarını görebiliyordum. Profesyonel suçlulara benziyorlardı. Belki bu olay için kiralanmışlardı. Konuşmaya başlamadan önce, “Arkamda duran bu üç adamla ilgili bir şey söylemek istiyorum” dedim. Sahnede derin bir sessizlik vardı. Hepsi tanınmış Hindu rahipleri, üç şankaraçarya, önemli politikacılar; en az elli kişi vardı. Delhi yakın olduğu için önemli politikacılar hazırdı; ayrıca böyle bir

toplantıyı kaçırmazlar. Yüz bin kişi sahnede görünmek bile

yeter!

Bu üç suçlu önce onlarla ilgili konuşacağımı beklemiyordu. Ayrıca onları nasıl bilmiştim? “Bu üç kişi beni öldürmek için burada” dedim, “dolayısıyla hepiniz uyanık olmak zorundasınız; en azından onların sabırlı olması gerekiyor. Sorun yok, beni öldürebilirler ama önce söylemek istediğim şeyi bitireyim. Beni lafın ortasında öldürmeleri sizin zararınıza olur; size söyleyeceğim şeyi kaçırmış olursunuz.

“Size bir şey sormak istiyorum: Söylemek zorunda olduğum her şeyi söylememi istiyor musunuz? İstiyorsanız, lütfen elinizi kaldırın. İstemiyorsanız, o zaman yarım konuşmanın ne anlamı var? Yarım hakikat yalandan daha kötüdür. O zaman sessiz kalmayı ve bu üç kişinin beni öldürmesini beklemeyi tercih ederim.”

“Seni dinlemek istiyoruz ve kim sana saldırabilirmiş göreceğiz” bağırışları arasında yüz bin el havaya kalktı. Yüzlerce kişi o üçünü engellemek için arkama geçti. Şaşıracaksın; her zaman konuştuğum gibi konuştum, konuları mümkün olduğunca sert anlattım. Mucize hâlâ bu insanların inançlarına ters konuşuyor olmamdı! Fakat insan bir yerde, derinlerde masumiyetini korur. Sadece o noktaya ulaşmanın, yüreğine dokunmanın sırrını bilmek zorundasın.

Bütün o şankaraçaryalar ve politikacılar yavaş yavaş sahneyi terk etmeye başladı. Konuşmak için sadece yirmi dakikam vardı_ ama durumu ve bütün olayın geri teptiğini gören başkan gitmişti, diğer idareciler gitmişti. Fakat insanlar o üç kişinin gitmesine izin vermedi, onları tutuyorlardı. Bütün toplantı benim toplantım oldu. Yaklaşık iki buçuk saat konuştum,çünkü konuşacak başka kimse yoktu ve kimse bana durmamı falan söylemedi. Başkan kayıptı; hepsi kaçmıştı çünkü hepsi komploya dahildi. Ve o üç kişi ayaklarıma kapandı ve “Bizi kurtar. Eğer gidersen, bu insanlar burada bizi öldürür” dediler.

Kalabalığa “Onları bırakın, çünkü hiçbir şey yapmadılar; dahası onlar profesyonel, bana karşı kişisel bir şeyleri yok. Para almış olabilirler ve ben buna karşı değilim” dedim. “Para aldınız mı? Yahut henüz almadınız mı?” diye sordum onlara.

Bunlar normal zamanda göremeyeceğiniz gerçekleri görebileceğiniz anlardır. Yalan söyleyemediler. Bunlar profesyonel suçlulardı, katildiler. Daha önce cinayetle suçlanmışlardı, birçok sefer hapse girmişlerdi ama yalan söyleyemediler. Sadece benim hakikatimi gördüklerinde, bir eşzamanlılık vardı. İçlerinde bir yere dokunulmuştu. “Yarısı verildi, yarısını seni öldürdükten sonra vermeyi vaat ettiler” dediler.

“Öyleyse” dedim, “yarısını kaybedeceksiniz. Beni öldürüp yarısını alabilirsiniz.”

“Seni öldürmek istemiyoruz. Kim olduğun konusunda en ufak fikrimiz yoktu. Seni dinleyince, seni öldürmeye çalışan o insanları öldürmek istedik” dediler.

İnsanlara, “Bu basit, masum insanları rahat bırakın, onları rahatsız etmeyin. Ben buradan çıkmadan gitmelerini istiyorum, çünkü bilmiyorum_ burası çok kalabalık ve siz çok kızgın görünüyorsunuz” dedim.

Konferans üç gün sürecekti ve bu ilk günüydü, o yüzden “Konferans devam edecek. Artık bu benim konferansım. Her hazırlık var, bu yüzden üç gün devam edeceğiz” dedim. Üç gün devam ettik. Şaşıracaksın, o üç adam her gün dinlemeye geliyor, gözlerinde yaşlarla önümde oturuyorlardı.

Faridabad’dan ayrılırken beni uğurlamaya gelenler arasında bu üç kişi de vardı. “Bütün hayatımızı değiştirdin. Hep politikacıların ve rahiplerin elinde kukla olduk. Biz suçlu değiliz; bu insanlar bizi suçlu yaptı, suç işlememiz için bize para ödüyorlar. Yakalandığımızda bizi kurtarmaya çalışıyorlar; bize bütün yasal desteği, yargıçlar için gereken bütün rüşveti veriyorlar. Bizi kurtarmak için her şeyi yapıyorlar, çünkü politik kariyerleri için, dini kariyerleri için suçlulara ihtiyaçları var” dediler.

“Evet, bir rahip dindar biri değildir, dini bir kariyere sahiptir. Bir profesyoneldir” dedim.

Otuz yıldır darbelerim mümkün olduğunca sert. Birkaç şey fark ettim: Geçmişte insanlığın yaşadığı koşullanma ne kadar belirgin olursa olsun hepsi çözülebilir. Sadece sahici birkaç dindara ihtiyacımız var; rahipler değil, profesyoneller değil, deneyimlemiş insanlar. Onlar gecenin karanlığında ışıldayan fenerler olacak.

Onlar politikacı olmayacaklar ama dünyanın politik yapısını tamamen yok edebilirler ve gereken de budur. Politikayla ilgilenmeyecekler ama politikacıların yüzyıllardır sömürdüğü insanlıkla kesinlikle ilgilenecekler. iktidarı ele geçirmeyecekler, sadece bu parazitleri yok edecek ve iktidarın herkesin yanında olmasına izin verecekler.

Aslında iktidar herkese dağıtılmalıdır. Merkezde olmamalıdır; iktidarın merkezileştirilmesine gerek yoktur. Merkezileş-tirilmiş iktidar bozulmaya mahkûmdur. iktidar dağıtıldığında herkes kendi yöntemine göre yetki sahibidir.

Politikacılara ne gerek var?

“Politikacı” denen şeyin yeryüzünden silinmesi gerekir. Bu umuttur. Ben şimdi ve sadece şimdi bunun mümkün olduğunu biliyorum. Daha önce iki nedenden mümkün değildi: Birincisi sahici dindar insanlar yoktu ve ikincisi politikacı henüz elinden geleni ardına koymamıştı. Şimdi ikisi de oldu. Samimi, sahici din senin içinde doğuyor. Politikacı sabrının sonuna geldi. En kötüsünü yaptı, artık daha fazla bir şey yapamaz. Nükleer savaş getirmekten başka, dünyayı yok etmekten başka ne yapabilir?

Politikacı ve nükleer silahları bütün insanlığı yok etmeden önce, birkaç sahici dindar her yürekte bir ateş, bütün politik oyunun bittiği bir ateş yakmak zorundadır. Politika oyunu bittiğinde, politikacı da yok olacaktır. Bu sadece umuttur.

Üçüncü dünya savaşı büyük bir umuttur, çünkü politikacının gerçek rengini ortaya çıkaracaktır.

Şimdiye kadar savaşlar, büyük savaşlar oldu -birinci dünya savaşı, ikinci dünya savaşı ve binlerce başka savaş- ama bunlar tam değildi. Biri kazanacaktı, biri yenilecekti. Üçüncü dünya savaşı tam bir dünya savaşı olacak: Kimse kazanmayacak, kimse yenilmeyecek. Hepsi bitecek.

Artık bu savaşta en yüksek düzey, aptallıkta en yüksek düzeydir. iki tarafın da işi bitecekse savaşmanın ne anlamı var? Bütün mesele kazanabilme ihtimalindi, kazanma olasılığın vardı. En kötüsü sen kaybedebilirsin ama diğeri kazanacaktır; birisi galip gelecektir.

Üçüncü dünya savaşında kimse galip gelmeyecek, çünkü kimse o savaştan sağ çıkmayacak. Ne demokrasi ne komünizm, ne Amerika ne Rusya; kimse hayatta kalmayacak, o zaman ne anlamı var? Fakat politikacı öyle bir hale geldi ki geriye dönemez. Devam etmek zorunda; bunun sonunda bütün gezegenin, bu güzel gezegenin nihai yıkım halinde sonunu getireceğini gayet iyi biliyor.

Evrende milyonlarca gezegen var ama dünya belki de en güzelidir. Bütün o gezegenler yeşillikten yoksun, çiçeksiz, kuşsuz, hayvansız, insansızdır; şiirsiz, müziksiz, danssız, kut-lamasızdır. O gezegenler ölüdür; dünya çok canlıdır.Bu sadece insanlığın geleceği meselesi değil. Aynı zamanda varoluşun en değerli gezegeninden yoksun kalması meselesidir. Bu sadece gezegenle ilgili değil, bu küçük dünyayla sınırlı değil, varoluşsal bir meseledir. Sınırsız evrenin tamamı için sorundur, çünkü bütün bu evrende bu küçük gezegen bir bilinç vahası haline geldi. Ve daha başka olasılıklar var; bunların bırakılmaması gerekir.

Bu nedenle umut var diyorum ama umut dindar insanın isyanındadır.

Bana binlerce kez soruldu: “Din, meditasyon öğretmeye devam ediyorsun, sorun yok; ama neden dini isyanla karıştırıyorsun? Bu sorun yaratır.”

Hindistan’ın başbakanlarından biri, Lalbahadur Shastri, çok iyi bir insan, bir politikacının olabileceği kadar iyiydi. O kadar çok politikacı tanıdım ki bütün o suçluların içinde en iyisiydi diyebilirim. “Biraz daha az samimi ve biraz daha fazla diplomatik olsaydın, ülkenin en büyük mahatması olabilirdin. Fakat sen bunun daha çok kişiyi sana düşman edeceğine aldırmadan çıplak hakikati söyleyip duruyorsun. Biraz daha diplomatik olamaz mısın?” dedi.

“Bana diplomatik olmamı mı söylüyorsun?” dedim. “Bu ikiyüzlü olmak demektir; bir şeyi bilmek ama başka bir şey söylemek, başka bir şey yapmaktır. Ben aynı kalacağım. Gerekirse dindarlıktan vazgeçebilirim ama isyankârlıktan vaz-geçemem, çünkü bana göre dinin esas ruhu budur. Dinle ilgili olduğu düşünülen başka her şeyi bırakabilirim ama isyandan vazgeçemem; ruhu budur.”

Artık yeterince insana sahip olduğuma kanaat getirdiğim gün bütün zamanımı -geriye ne kalıyorsa-, varoluşun izin verdiği kadar bütün enerjimi küçük, yoğun bir gruba verebilmek için kitlelerle bağlantımı tümüyle kopardım. Milyonlarca dindar insana ihtiyaç yok. ihtiyaç birkaç seçilmiş kişidir.

Eğer insanlarımın içinde ateş yakabilirsem, işimi yaptım demektir. O zaman insanlarımın her biri benim onlara yaptığımın aynısını yapmaya muktedir olacak. Bütün dünyayı yeni bir insanlıkla ve yeni bir gündoğumuyla tutuşturabilir, ışıldatabiliriz.

Ne zaman yeni bir insan hayalinden bahsettiğini duysam, elimde olmadan etrafındaki birkaç cesur insanın bunu deneyimlemek için yaşayacağını düşünmeden edemiyorum. Fakat daha çok insanlığın bütünüyle böyle bir hayaldeki düşünce yapısını görmesine ve yaşamasına yüz yıl varmış gibi geliyor. Bu doğru mu?

Doğru. Keşke yüz yıl içinde gerçekleşse, o bile çabuk olur. Fakat soru tamamen başka bir yönden önemli. Mesele hayalin gerçekleşmesi, yeni bir insanın, yeni bir insanlığın gelmesi değil; günü gelince bu kendiliğinden olacaktır. Daha önemli olan bunu gözünde canlandırabilmektir.

Dünyada meydana gelen her harika şey, başlangıçta bir fikirdi. Bazen gerçeğe dönüşmesi yüz yıl sürdü ama bir hayale, geleceğe yönelik bir içgörüye sahip olmanın keyfi çok büyüktür. Kokuşmuş bir dünyanın yok olması ve yeni, diri bir insanlığın onun yerini alması olasılığını görebildiğin için sevinmelisin.

Yalnızca hayal en azından seni değiştirecek, varlığını geçmişten geleceğe kaydıracak. Bir bakıma henüz gelmemiş olan, yeni insanı yaşamaya başlayacaksın. Yeni insanı küçük durumlarda yaşamaya başlayacaksın ve bu yaşamın her anı bir kutsama olacak. Ve sen şahsen bildikçe, yeninin patlaması ve eskinin yok olmasıyla kendi içinde değişiyor, bir devrimden geçiyorsun.

Seninle ilgileniyorum. Yüz yıl sonra ne olacağı kimin umurunda? Bir şey mutlaka olacak ama bu bizi ilgilendirmez. Ben yeni insanı anlattığımda, olasılığı fark etmen için gerçekten senden bahsediyorum, çünkü o farkındalık seni değiştirecek. Gelecekle ilgilenmiyorum; sadece içinde bulunduğumuz anla ilgileniyorum.

Gelecek sonsuza kadar devam edecek ama eğer senin zihnin geçmiş süprüntülerden temizlenebilirse ve eğer uzakta doğan güneşi görebilirsen... Güneşle ilgilenmiyorum; senin hayalinle, görme kapasitenle, anlayışınla, bu olasılığa ilişkin umudunla ilgileniyorum. O umut senin içinde bir tohum olacak.

Yeni insan gelmesi gerektiği zaman gelecek. Ancak yeni hayal tam şu anda gelebilir. Yeni hayalle belli belirsiz bir şekilde henüz gelmemiş insanla, hâlâ rahimde olan insanlıkla ortak olursun. Bir eşzamanlılık, belli bir ilişki yaşamaya başlarsın. Geçmişteki köklerin yok olmaya başlar ve köklerini gelecekte büyütmeye başlarsın.

Benim ilgilendiğim esasen sensin. Ne geçmişle ilgiliyim ne gelecekle. Kurtulabilesin diye geçmişten bahsediyorum; kendini ona açık tutabilesin diye gelecekten bahsediyorum. Fakat asıl üstünde durduğum sensin.

Yazar Hakkında

Osho’nun öğretileri, bireysel anlam arayışından bugün toplumun yüzleştiği en önemli sosyal ve siyasi sorunlara kadar her şeyi ele alarak kategorilendirmeye karşı geliyor. Sadece kitaplarla kalmıyor, aynı zamanda 35 yılı aşkın bir süredir tüm dünyada uluslararası dinleyicilerle yaptığı doğaçlama konuşmalarının sesli ve görsel kayıtları hazırlanıyor. Osho, Londra’da Sunday Times tarafından “20. Yüzyılın 1000 Yaratıcı İnsani” arasında gösterildi ve Amerikalı yazar Tom Robbins tarafından, “İsa’dan beri en tehlikeli insan” olarak nitelendirildi.

Kendi çalışması hakkında Osho, yeni bir insanlık türünün doğumu için gerekli koşulların hazırlanmasına yardımcı olduğunu söylüyor. Bu yeni insanı “Zorba Buda” olarak tanımlıyor; hem Yunanlı Zorba’nın dünyevi zevklerinin tadını çıkarabilecek hem de bir Gautam Buda’nın sessiz dinginliğine sahip olabilecek. Osho’nun çalışmalarındaki tüm yönleri bir ip gibi işlemek, Doğu’nun ebedi bilgeliğini, Batı bilim ve teknolojisinin en yüksek potansiyeliyle buluşturan bir vizyondur.

Osho aynı zamanda, modern yaşamın hızlandırılmış temposunu anlayan meditasyona farklı yaklaşımı ve içsel dönüşüm bilimine yaptığı evrimsel katkılarıyla ünlüdür. Onun eşsiz “Aktif Meditas-yonları,” öncelikle beden ve zihinde biriken stresin serbest bırakılması için tasarlanmıştır, böylece düşünceden muaf, rahatlamış bir meditasyon halini deneyimlemek çok daha kolaydır. Yazarın iki otobiyografi çalışması mevcuttur:

Autobiography

Glimpses of a Golden Childhood

Osho Uluslararası Meditasyon Merkezi

OSHO Uluslararası Meditasyon Merkezi, tatiller için harika bir alan ve insanların daha uyanık, rahatlamış ve mutlu bir şekilde sürdürebileceği yeni bir yaşam tarzını kişisel olarak deneyimleye-bilecekleri bir yerdir. Hindistan, Pune’de, Mumbai şehrinin 160 km. güneydoğusunda yer alan merkez, her yıl tüm dünyada en az 100 ülkeden gelen binlerce ziyaretçiye, çeşitli programlar sunar. İlk olarak Maharaja’lar ve zengin İngiliz kolonileri için yazlık bir bölge olarak planlanan Pune, şimdi pek çok üniversiteye ve yüksek teknoloji endüstrisine ev sahipliği yapan modern bir şehirdir. Meditasyon Merkezi, Koregaon Park olarak bilinen bir banliyöde 17 hektarlık alana yayılmıştır. Kampus, yeni “Guesthouse” ile sayısız misafire ev sahipliği yapmaktadır, aynı zamanda çevrede, birkaç gün ya da aylarca kalabileceğiniz pek çok otel ve özel daireler mevcuttur.

Meditasyon Merkezi programları, Osho’nın, hem günlük yaşama yaratıcı bir şekilde katılım gösterebilecek hem de sessizlik ve medi-tasyon ile rahatlayabilecek yeni bir insan türü vizyonuna dayanmaktadır.

Programların çoğu modern, havalandırmalı tesislerde yapılmakta ve yaratıcı sanatlardan holistik tedavilere, kişisel dönüşüm ve terapilerden ezoterik bilimlere, spor ve eğlenceye “Zen” yaklaşımından ilişki sorunlarına ve erkek ve kadınlar için önemli yaşam değişimlerine kadar her şeyi kapsayan bireysel seanslar, kurslar ve çalışmalar içermektedir. Bireysel seanslar ve grup çalışmaları, tam gün meditas-yon programı ile birlikte yıl boyunca verilmektedir.

Merkez alanı içindeki cafe ve restoranlarda, hem Hint mutfağı, hem de uluslararası lezzetler sunulmakta, tüm yemekler, merkezin kendi çiftliğinde yetiştirilen organik sebzelerle hazırlanmaktadır. Kampusun kendine ait güvenli, filtre edilmiş özel su kaynağı mevcuttur.

www.osho.com/resort