Metis Bilimkurgu

Eric Frank Russell–> ...Ve Sonra Hiç Kalmadı

Ursula K. Le Guin –> Balıkçıl Gözü

Robert Sheckley –> Mevki Uygarlığı

Robert A. Heinlein –> İkiz Yıldız

Harry Harrison –> Paslanmaz Çelik Sıçan

Ursula K. Le Guin –> Rocannon'un Dünyası

Robert A. Heinlein –> Kaybolan Miras

Poul Anderson –> İki Dünya Savaşıyor

F. Pohl & C.M. Kornbluth –> Uzay Tacirleri

Müfit Özdeş –> Son Tiryaki

Robert A. Heinlein –> Kızıl Gezegen

Harry Harrison –> Yer Açın! Yer Açın!

Ursula K. LeGuin –> Dünyaya Orman Denir

Alexei Panshin –> Ergenlik Ayini

Harry Harrison –> Paslanmaz Çelik Sıçanın İntikamı

Kurt Vonnegut Jr. –> Otomatik Piyano

Philip K. Dick –> Gökteki Göz

Jack Vance –> En Son Kale

Ursula K. Le Guin –> Mülksüzler

F. Pohl & C.M. Kornbluth –> Hukuk Gladyatörü

Robert A. Heinlein –> Uzay Elbisemle Yolculuğa Hazırım

Philip K. Dick –> Vulcan'ın Çekici

David Brin –> Postacı

C.M. Kornbluth –> Teşkilat

Frederik Pohl –> Pısırıklar Çağı

Thomas M. Disch –> Kobaylar Kampı

John Brunner –> Şok Dalgası Süvarisi

Brian Aldiss –> Yıldız Gemisi

Philip K. Dick –> Yüksek Şatodaki Adam

Roger Zelazny –> Bu Ölümsüz

Samuel Delany –> Triton

Ursula K. Le Guin –> Affetmenin Dört Yolu

"İyi Bilimkurgu

İyi Edebiyattır"

Metis Yayınları

İpek Sokak No. 9, 80060 Beyoğlu, İstanbul

Bilimkurgu: 31

Metis Edebiyat Dizisi

Triton

Samuel Delany

Özgün adı: Triton, 1976

© 1976, Samuel R. Delany

© 1997, Metis Yayınları

Yazarla, Baror lnternational, Inc.,

Armonk, New York, ABD aracılığıyla yapılan

anlaşmayla yayımlanmıştır.

Birinci Basım: Aralık 2000

Yayın Yönetmeni: Bülent Somay

Yayıma Hazırlayan: Tuna Erdem

Kapak Tasarımı: Emine Bora

Kapak Resmi:

Deniz Bilgin'in illüstrasyonu üzerine çeşitleme

Dizgi ve Baskı Öncesi Hazırlık: Sedat Ateş

Kapak ve İç Baskı: Yaylacık Matbaası.

Cilt: Sistem Mücellithanesi

ISBN 975-342-289-X

Samuel Delany

Triton

Çeviren: Metin Çetin

METİS YAYINLARI

SAMUEL R. DELANY

1942'de doğdu. Disch, Norman Spinrad, Le Guin ve Harlan Ellison gibi isimlerle birlikte BK "Yeni Dalga" akımının öncülerinden biri sayılır, ancak kariyeri bu yazarlarınkinden oldukça farklı bir yol izlemiştir. Delany varlıklı bir siyah ailenin iyi eğitim gören oğlu olarak hem beyaz hem de siyah çevrelerde daima "öteki" konumunda olmuştur. Daha erken yaştan itibaren biseksüel olduğunu ortaya koyması, romanlarında farklı cinsel tercihlerin (yalnızca eşcinselliğin değil sado-mazoşizmin, transeksüelliğin ve transvestitliğin) savunusunu yapması, Delany'yi kendi kuşağından yazarlar arasında farklı bir konuma yerleştirir. İlk romanı The Jewels of Aptor (Aptor Mücevherleri) 1962'de yayımlandı. 1966'da yayımlanan Babel 17 ve 1967'de yayımlanan The Einstein lntersection (Einstein Kesişimi, İthaki, 2000) yazara ününü sağlayan romanlar oldu.

1975 tarihli Dhalgren ve 1976 tarihli Triton Delany'nin BK dünyasında önde gelen bir yer edinmesini sağlamıştır. Delany halen Edebiyat Eleştirisi dersleri vermekte ve bu alanda bir dizi kuramsal kitap yayımlamaktadır.

Isaac Asimov,

Jean Mark Gawron

ve

Howard, Barbara,

David, Danny, Jeremy

ve Juliet Wise

için,

İÇİNDEKİLER

1. Triton'da Sorun, veya Der Satz

2. Çözülebilir Oyunlar

3. Kangurulardan Sakınmak

4. La Geste D'Helstrom

5. Dış Moğolistan'da Mutlu Günler

6. Nesnel Bilgi

7. Tiresias Düşüyor, veya Triton'da Sorun

Ek A: Triton Gazetesi'nden

Ek B: Ashima Slade ve Harbin-Y Dersleri

Toplumsal beden, fiziksel bedenin algılanış biçimini tutsak eder. Bedenin fiziksel deneyimi, kendisinin bilinmesini sağlayan toplumsal kategoriler tarafından sürekli değiştirilerek, topluma ait belirli bir bakışı devam ettirir. Bedensel deneyimin iki türü arasında, her birinin diğerine ait kategorileri takviye edebilmesi için sürekli bir anlam alışverişi vardır. Bu etkileşimin bir sonucu olarak, bedenin kendisi çok sınırlı bir ifade aracıdır... Yararlı olabilmesi için, sembollerin yapısal analizinin, rol yapısı ile ilgili bir hipotezle bir şekilde ilişkilendirilmesi gerekir. Buradan hareketle, tartışma iki ayrı aşamaya ulaşacaktır. Birincisi, tüm deneyim düzeyleriyle bir uyuma ulaşma dürtüsü, bedenin kullanılmasının diğer ifade araçlarıyla eşgüdümlü olabilmesi için, bu araçlar arasında bir yakınlaşmaya neden olur. İkincisi, toplumsal sistemden kaynaklanan kontrol mekanizmaları, bedenin bir ifade aracı olarak kullanımına sınırlamalar getirir.

Mary Douglas / Doğal Semboller

Triton

İkircikli Bir Heterotopya

1

TRITON'DA SORUN,

VEYA

DER SATZ

Kişi, dilini ne bir başkasının öğrendiği şekilde öğrenebilir, ne de, bir bakıma, yaşadığı sürece öğrenmesi sona erer.

Williard Van Orman Quine / Sözcük ve Nesne

ERKEKLER KO-OPUNDA (Yılan Yuvası) yaşamaya başlayalı altı ay olmuştu. Şu ana kadar her şey yolunda gitmişti. Dolayısıyla saat dörtte, hegemonya lobisinden salınarak çıkıp Işıklı Plaza'nın kalabalığı arasına adım attığı anda (Plaza'nın çevresindeki ışıklar ikinci yılN'in on beşinci ay-ötesinin otuz yedinci gününü gösteriyordu — hem Arz hem de Mars, ve hatta tüm o siyasi safsatalar ne derse desin buradaki resmi evrakların pek çoğunda da, bu 2112 yılı Bahar'ında herhangi bir gün demekti) eve yürümeye karar verdi.

Bir yandan da şöyle düşünüyordu: Ben makul derecede mutlu biriyim.

Duyusal kalkan (yukarı baktı: — Şehir kadar büyüktü) pembe, turuncu ve altın renkli girdaplar oluşturuyordu. Sanki dev bir pasta bıçağı tarafından düzgünce kesilmiş gibi yusyuvarlak görünen Neptün, akıl almaz turkuaz renkler saçarak doğmaktaydı. Hoş bir manzara mıydı? Evet. On bin arkadaşının arasında, güçlendirilmiş yerçekimli bir ortamda yürüyüşe çıkmıştı. Ya Tethys? (Hayır, Satürn'ün o minik ayı değil — yüz yirmi beş yıldır şehre adını veren bir araştırma istasyonu.) Diğer yerlerle karşılaştırıldığında, ki kendisi de birkaç farklı yerde yaşamıştı, pek büyük sayılmazdı.

Birden merak etti: Yoksa sadece, mutluluk verecek derecede makul biri miyim?

Gülümsedi ve kalabalığı yararak ilerledi.

Böylece kendisini etraftakilerden ne kadar farklılaştırdığını merak etti.

Bunu anlamak için (kaldırımdan aşağı adımını attı) herkese bakamam ki.

O zaman beş kişi? işte: epeyce düzgün görünüşlü, altmış yaşlarında —eğer gençleştirme tedavisi görmüşse biraz daha yaşlı olabilir—yüksek topuklu, mavi çizmelerle caddede yürüyen şu kadın; mavi dudakları, ve göğüslerinin üzerinde de mavi halkalar var.

Genç bir erkek (on dön, on beş yaşlarında) kalabalıktan sıyrılarak kadının yanına geldi, mavi tırnaklı eliyle kadının mavi tırnaklı elini tuttu ve (mavi mavi) sırıttı.

Kadın da, geleni tanıdığını belirten bakışlarla, mavi kirpiklerini kırparak ona gülümsedi.

Gerçekten mi? Bir erkekte göğüs halkaları? (Hem de çok genç bir erkekte.) Sadece estetik bakımdan: bu tür halkaların az veya çok, göğüsleri a) öne doğru dikleştirmesi, b) şişirip büyütmesi beklenmez mi? Ama onunkiler öyle değildi.

Kadının mavi topuklu ayaklarının ikisi de kaldırımdaydı. Erkeğinkilerin ise her ikisi de caddedeydi. Rengarenk kalabalığa doğru ilerlediler.

Ve bu ikiliden sadece birine bakmaya niyetlenmiş olmasına rağmen ikisine birden baktı.

İşte: ulaşım istasyonundaki gişenin yanında, üzerinde kestane renkli bir önlük bulunan uzun boylu adam, etrafındaki pek çok kadının arasında sıkışıp kalmıştı. Kafasının üzerinde asılı duran bir çeşit kafes vardı. Yakınlaştıkça ellerinin etrafındaki kafesler de belli oluyordu: tellerin arasından üzerindeki boya lekelerini görebilirdiniz; boya tırnaklarına da bulaşmıştı; parmaklarındaki eklemler oldukça kaba görünüyordu. Önemli bir mevkii sahibi olan, ve belki de tesisatçılık ya da marangozluk gibi bayağı hobilere ayırabileceği kadar çok zamanı ve kredisi olan bir yönetici.

Marangozluk?

Kamburunu çıkararak yana çekildi. Ağaç ve zaman israfından başka bir şey değil.

Bu kalabalıkta bakabileceği başka kim vardı?

Kirli ayaklarını sürüyerek minik adımlarla ilerleyen on, on beş —yaklaşık iki düzine kadar— çocuk, mırıltılar çıkararak üzerine doğru geliyordu. İnsanlar geri çekildi. Benim derdim, diye düşündü, kirli olmaları ya da üzerlerindeki paçavralar değil, ama şu mahzun halleri... Yedi yıl önce kendisi de Zerdüşt Işığının Yoksul Çocukları ve Değişen Gizli İsim toplantılarına katılmış, ilk üç ders sonunda Doksan Yedi Söylenebilen mantradan ilkini öğrenmişti: mimimomomizolalilamialomu— elamironoriminos... Aradan bu kadar zaman geçtikten sonra on üçüncü ve on yedinci hecelerden o kadar da emin değildi. Ama neredeyse tamamını hatırlıyordu. Ve ne zaman Yoksul Çocuklar geçse kendini, her seferinde tekrar ettiği bu tekerlemeyi ses ve hecelerin oluşturduğu o belirsiz gürültünün arasından seçmeye çalışırken buluyordu. Hepsi de değişik hece zincirleri (bazılarını baştan sona söylemek bir saatten fazla sürüyordu) mırıldanmakta olan bir düzineden fazla çocuğun arasından birini seçmeyi bekleyemezdiniz. Halka açık bir yerde en temel söylenebilir tekerlemeyi mırıldanan bir çocuğun ne değeri olabilirdi ki zaten? (Akademi'deki Toplu İlahiler Korosu'na katılabilmek için bu tekerlemelerden on yedi kadarını bilmek gerekiyordu.) Gene de dinledi.

Titrer gibi hızla açılıp kapanan dudakları ve sımsıkı yumulmuş gözleriyle Tekerlemeciler, ellerindeki plastik kapları hızla sallayarak dileniyorlardı — ama gerçekten de kapları o kadar hızlı sallıyorlardı ki, içlerine bir, şey koyabilmek imkansızdı. Çocuklar geçerken kaplardan birinde çok eski bir anahtar, bir diğerinde ise bir, Protyyn (kabı yırtılmış) ile beş franklık bir jeton olduğunu fark etti. ("Ben çalındığını bildirene kadar bunu kullan, yoksa fatura çok pahalı olur," diye alaycı bir tavsiyede bulundu biri.) Grubun ortağındakilerden bazılarının yüzüne toprağa bulanmış paçavralar bağlanmıştı. Aşınmış uçları, traşsız çenelere çarpıp duruyordu. Elinde sarı renkli, çatlak bir kap bulunan bir kadın. (neredeyse sevimliydi, ama saçları öylesine birbirine yapışmıştı ki, pul pul kabarmış olan kafa derisini görmek mümkündü) sendeleyerek kenara geldi, gözlerini açtı ve doğruca kendisine bakmaya başladı.

Kadına gülümsedi.

Gözler gene kapandı, başını iyice omuzlarının arasına çekti ve yanında durmakta olan birini dürterek elindeki kabı ve yerini ona verdi, ve sımsıkı yumulmuş gözleriyle ayaklarını sürüyerek yürümeye devam etti: derken (evet, bu kadın bugün inceleyeceği dördüncü kişiydi) çekingen hareketlerle kalabalığa daldı ve aralarında kayboldu.

İleride insanlar gülüyordu.

Oraya baktı.

Şu yönetici, kalabalıktan ayrı bir yerde durmuş, kafesli ellerini sallayarak iyilikle etrafındakilere sesleniyordu: "Görmüyor musunuz?" Yüksek ve hiddetli bir sesle konuşuyordu. "Görmüyor musunuz? Baksanıza! istesem bile size hiçbir şey veremem! Bu haldeyken ellerimi cüzdanıma atıp içinden bir şey çıkaramam. Baksanıza!"

Yönetici, hem aklı hem de vücudu sakatlayan, az bilinen fakat bir o kadar da şiddet dolu bir tarikatın üyesi olduğu izlenimini vermeyi umuyordu — ta ki dilencilerden biri gözlerini açıp da aldatılanın inanç değil görenek olduğunu anlayana dek. Gözlerini kırpan (sadece yeni üyelerin gözleri bağlıydı, bu onların, İlahi Rehber'in o gıpta edilen dış görünüşünü görmelerini engelliyordu) elindeki kâseyi bırakarak, az önceki kadının yaptığı gibi aralarında kaybolması gerekiyordu.

Adam söylevine devam etti, Yoksul Çocuklar da ayaklarını sürüyerek mırıldanmaya.

Tekerlemeciler bu tür saygısızlıkları görmezden gelir, insanların gözüne girmeye çalışır ve bununla iftihar ederlerdi. Yedi yıl önceki toplantılarda kendisine bu talimatlar verilmişti.

Gene de, şakayı biraz tatsız buldu.

Tekerlemeciler, kendilerine ne kadar gülünürse gülünsün, ciddiyetlerini bozmuyorlardı. (Yedi yıl önce kendisi de ciddiydi. Ama aynı zamanda da tembeldi ve öyle sanıyordu ki bu yüzden bugün bir tekerlemeci değil, bir ısmarlama bilgisayar meta-mantığı tasarımcısıydı.) Adam da muhtemelen bir yönetici değildi zaten, daha çok tuhaf bir zanaatkara, bu tür bayağı hobilere ayıracak pek vakti ve kredisi olmayan yöneticiler için çalışan birine benziyordu. Yöneticiler, ne kadar iyi kalpli olurlarsa olsunlar, caddelerde dolanıp dini nutuklar çekmezlerdi.

Ama kalabalık Yoksul Çocuklar'ın etrafını çevirdi. Onlara sataşan adam vaz mı geçmişti, yoksa başarılı mı olmuştu? Ayak sesleri, konuşmalar ve geçen insanların gürültülü kahkahaları ilahinin hafif uğultusuna karışıyor ve onu bastırıyordu.

Şimdi de şeye baktı... neye?

Beşte dört? Bu dördü, makul ve mutlu biri için iyi seçimler değildi. Peki beşinci kim olmalıydı?

Ulaşım istasyonundaki gişenin yanında, kaleydoskop gibi sık sık değişen renklere bezenmiş altı ego yükseltici (hepsinin de üzerinde "TOPLUMDAKİ YERİNİZİ BİLİN" diye yazıyordu) kabini vardı.

Ben mi? diye düşündü. Evet, tabii. Ben.

Eğlenceli olacağa benziyordu.

Kabinlere doğru yürümeye başladı, biri omuzuna çarptı; sonra gişeden kırk kişi çıktı ve hepsi de onunla en yakın kabin arasından yürümeye karar verdiler. Beni alıkoymalarına izin vermeyeceğim, diye düşündü. Fikrimi değiştirmiyorum: ve aynı sertlikle o da bir başkasının omuzuna çarparak karşılık verdi.

Sonunda, kabinlerden birini kaba bir hareketle tuttu. Kalın perde (gümüş rengi, mor ve sarı) sallanmaya başladı. Perdeyi çekerek içeri girdi.

On iki yıl önce bir kamu kanalı büyük gürültüler koparmıştı; çünkü hükümet, kendisinden kredi alan ve hükümet kimlik kartına sahip olan her vatandaş hakkında, her biri ortalama on saat süren video kayıtlarından ya da başka yöntemlerle kaydedilmiş bilgilerden oluşan bir arşiv oluşturmuştu.

On bir yıl önce bir başka kamu kanalı ise, bu bilgilerin yüzde doksan dokuz nokta dokuz ve daha pek çok dokuzluk bir kısmının a) hiçbir zaman insan gözüyle kontrol edilmediğine (bu bilgiler makinalar tarafından alınıp kaydediliyor ve kataloglanıyordu), b) tamamiyle zararsız bilgiler olduğuna, ve c) hükümet güvenliğine en küçük bir zarar bile gelmeden kolaylıkla halka açıklanabileceğine işaret etmişti.

On yıl önce her vatandaşın, hükümetin kendisi hakkında toplamış olduğu bilgileri gözden geçirme hakkı olduğunu öngören bir yasa kabul edilmişti. Bir başka kamu kanalı ise, hükümetin artık vatandaşlar hakkında bu tür bilgiler toplamaya bir son vermesi gerektiğini söyleyerek yine büyük tartışmalar koparmıştı; ancak bu tür sistemler, bir kez kuruldu mu, çok kararlı bir biçimde başka sistemlerle bütünleşir: bu sisteme bağlı işler oluşur, yerler, binalar ayrılır, revize edilmesi çok zor, tamamen ortadan kaldırılması ise daha da zor olan bu türden çok kararlı bir sistemin nasıl daha etkin bir hale gelebileceği konusunda araştırmalar yapılır.

Sekiz yıl önce, adı sanı anılmamış biri, Hükümet İstihbarat Kayıt Projesi'ne küçük bir miktar da olsa mali (ve ümit ediliyordu ki biraz daha fazla miktarda da psikolojik) destek sağlamak amacıyla bu ego-yükseltici kabin fikrini ortaya attı. Makineye iki franklık bir jeton at (önceleri yarım franktı, ama bir yıl kadar önce jetonlar yine değer kaybetmişti), hükümet kimlik kartını yerleştir ve otuza kırklık bir ekranda, hükümetin istihbarat dosyalarından gelişigüzel seçilmiş üç dakikalık bir konuşma kaydını da içeren kendi videonu izle. Ekranın yanındaki (bu kabinde, biri garip bir biçimde ekranın üzerine kırmızı şurup dökmüştü; şurubun bir kısmı başparmakla yayılmış, bir kısmı da tırnakla kazınmaya çalışılmıştı) açıklama levhasında şunlar açıklanıyordu: "Yüzde doksan dokuz nokta dokuz ve daha pek çok dokuz ihtimalle izlemek üzere olduklarınızı daha önce hiç kimse izlemedi. Veya," diye devam ediyordu neşeli açıklamalar, "bir başka deyişle, bugün bu kabinden çıkar çıkmaz beklenmedik bir kalp krizi geçirme olasılığınız, bu gizli bilgilerin sizinkilerden başka herhangi bir insanın gözleri tarafından izlenme olasılığından daha yüksek. Kartınızı ve jetonunuzu geri almayı unutmayın. Teşekkürler."

Kendisi de haftalarca kamu kanallarında çalışmıştı (kopya araştırmacısı olarak, bu sırada akşamları da meta-mantık kurslarına devam ediyordu) ve sekiz yıl önce, bu kabin müessesesi onaya çıktığında dehşete düşmüştü. Bu sanki (böyle düşünüyordu, bunu başkalarına da defalarca söylemiş ve defalarca onların kahkahalarıyla karşılaşmıştı) Arz'daki İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanların daha savaş bitmeden önce Daschau ya da Auschwitz'i para kazandıracak birer turistik merkez haline dönüştürmeye karar vermeleri gibi bir şeydi. (Hiç Arz'a gitmemişti. Ama giden birkaç kişiyle tanışmıştı.) Ama bunu büyütmemişti, bu aynı dünyayı paylaşabilmek için eğlenceye indirgenmesi gereken sinir bozukluklarından biriydi. İki yıldır, kabinleri teoride gülünç bulmasına rağmen sessizce protesto etmiş ve hiçbirine girmemişti. Nihayetinde tanıdığı hiç kimsenin bu kabinlere girmemiş olduğunu anlayana kadar da bu protestosunu sürdürmüştü: üzerinde insanların yaşadığı bütün Dış Uydular'da bulunan ve bu kabinleri ziyaret eden milyonlarca insanı sıradan, düşüncesiz, siyasi sorumluluktan uzak ve sıkıcı buluyorlardı, bu da, sadece bu kabinleri hiç kullanmayanların önyargıları nedeniyle de olsa değişik bir tip olarak nitelenmelerini can sıkıcı bir biçimde kolaylaştırmıştı. Bir tip olmaktan nefret ediyordu. ("Sevgili genç adam," demişti Lawrence, "herkes bir tiptir. Sosyal zekanın gerçek göstergesi, belli bir baskı altında kaldığımızda, davranışlarımızı, belli bir tipte insan olarak bizden beklenilen davranış biçimine göre ne kadar sıradışı yapabildiğimizdir.") Böylece, nihayet (beş yıl önce? Hayır, altı) kabinlerden birine girmiş, çeyrek franklık jetonunu (evet, o zamanlar çeyrek frank idi) ve kartını yerleştirmiş, ve üç dakika boyunca, bir ulaşım platformunun üzerinde durup, zaman zaman koltuğunun altındaki mavi tarife broşürünü çıkararak ulaşım gelmeden önce bir göz atabileceği kadar vakti olup olmadığını tartıştığı sırada alınmış görüntüsünü izlemişti, bu arada da, anlaşıldığına göre kendisinin üçüncü kredi derecesine yükseltilmesi üzerine telefonda sürüp giden bir tartışmadan kaydedilen sesi, küskünlükle ısrar arasında gidip geliyordu.

Eğlenmişti.

Ve, gariptir ki, güveni de tazelenmişti.

("Aslında," demişti Lawrence'a, "işin gerçeği ben bu kabinlere girdim, birkaç kez. Arada bir, başka herkesin yaptığı şeylerin tersini yapmaktan ancak gurur duyarım." Buna karşılık Lawrence —yetmiş dört yaşındaydı, homoseksüeldi ve gençlik tedavisi görmemişti— vlet tablasına bakarak şöyle mırıldanmıştı: "Bu da bir tip.")

Gevşek bağlanmış olan bir ipten ibaret kemerinin üzerindeki keseden kartını çıkardı, iki franklık jetonunu buldu ve, başparmağıyla jetonu atıp kartı da yerine yerleştirdi.

Ekranın en üstünde boydan boya ismi yazıyordu:

BRON HELSTROM

Ve onun altında da yirmi iki rakamlı hükümet kimlik numarası.

Ekran şöyle bir titredi, aslında bunu yapmaması gerekiyordu.

Sağ yarısını kaplayan bir karaltı hızla yukarı doğru çıktı, birinin (o muydu?) açmaya başladığı bir kapı görüntüsünün üzerinde bir süre dondu ve sonra karaltı (simsiyah bir hat; yukarıda, ortadaki tek çizgi) tekrar hızla hareket ederek ekran üzerinde boydan boya kaydı; bu da video kasetinin bir şekilde senkronizasyonunu kaybettiği anlamına geliyordu. (Bu ko-optaki kamu kanalı izleyicilerinden birinin daha başına geldiğinde, "Maalesef teknik sorunlardan dolayı..." şeklinde başlayan, eski usul, 1980'lerin bilgisayarlarını andırır bir ibare belirmişti.)

Hoparlörden yükselen bir çatırtı (öyle sanıyordu ki — emin olması için hiçbir neden bulunmamasına rağmen— İstihbarat kayıt bankasının bir yerlerinde beş yüz mikro-parçalık bir video kaseti kırılıyordu) ekranı renkli konfetilere bezemişti. Hoparlörden gelen ses, saçma bir şekilde, aynı anda hem kıkırdıyor, hem de homurdanıyordu.

Bozuldu mu?

Kart yuvasına bir baktı: kartımı nasıl çıkaracağım? diye düşündü, bir parça telaşlı. Beş franklık jetonumla alttan kaldırıp çıkarmaya mı çalışsam? Tırnağıyla bunu başaramadı. Belki de hata kayıt bankasında değil de bu kabindedir...?

Kapıldığı kararsızlıkla kabinin arka duvarına dayandı ve kendini bu kez de ekranda uçuşan noktalara kaptırdı. Birden eğildi ve gözünü kart yuvasına dayadı. Alüminyum ağzın bir santim kadar ötesinde kartın ucu sinirli bir dil gibi titreyerek, vırıltılar çıkaran bir saate doğru gidip geliyordu.

Tekrar arkasına yaslandı.

Üç dakika sonra ekran grileşti, hoparlörden gelen cızırtı kesildi.

Kart metal yuvasından dışarı fırladı (evet, tıpkı üzeri yazılı bir dil gibi, bir köşesinde de resmi vardı). Kartı alırken, bilezikler kalın bileklerini daha da ağırlaştırmıştı, ki bu bilezikler daha ince bir bilekte şıngırdarlardı (Lawrence, "Kalın bilezikler burada pek de çekici bulunmuyor," demiş ve iç çekmişti. Bron ise, nihayetinde, gülümsemişti), hareketsiz ekranda kendi görüntüsüne bakıyordu.

Yüzü (omuzuna şurup dökülmüştü), açık renk kıvırcık saçlarının altında çok endişeli görünüyordu. Bir kaşı (yirmi beş yaşından beri sürekli uzuyordu ve kesmek zorunda kalıyordu) çatılmıştı: diğerini ise on yedi yaşındayken aldırarak yerine derinin içine yerleştirilen altın bir yay koydurmuştu. Aslında bunu da aldırabilirdi, ancak Mars'ta Bellona'nın Goebels bölgesinde geçirdiği (kabul etmek istediğinden bile) daha vahşi delikanlılığının bu yadigarı hala hoşuna gidiyordu. Şu altın yay mı? Her ne kadar vahşi de olsa, bu o zamanlarda bile küçük, geçici bir hevesti. Bugün Triton'da hiç kimse ne bunun anlamını biliyor, ne de umursuyordu. Açıkçası, bugün uygar Marslıların çoğu için de durum aynıydı.

Tasarım kiralama evine yaptırdığı ve üzerinde pirinç tokalar ve çiviler bulunan deri yakası, geçen yılın modasının nostaljik bir yansımasıydı. Göğsünü kaplayan renkli ve sıradışı fileli dokuma ise, itibarını kurtarmaya yetecek kadar orijinal bir şey taşımak için gösterdiği çabanın bir işareti olsa da, bu yılın modasından çok uzak değildi.

Kartını tekrar kesesinin içine koymak üzereyken bir şıngırtı duyuldu: makina iki franlık jetonunu geri vermişti ve bu da o kabinin oraya konulma nedenini tekrar vurguluyordu: Hükümet umursuyordu.

Jetonu aldı (makine bozuk olduğu için, ko-op bilgisayarına bakana kadar, iki frankın çalışma kredisinden düşülüp düşülmediğini bilemezdi) ve perdeyi açtı. Düşündü:

Aslında inceleyeceğim son kişiyi daha bulmadım. Ben...

Tabii ki Işıklı Plaza artık neredeyse bomboştu. Sadece ana meydandan şu ya da bu caddeye doğru yürüyen bir avuç kişi kalmıştı. Aslında, inceleyecek son kişiyi seçebileceği bir kalabalık yoktu.

Bron Helstrom yüzünün gerisinde bir yerlerde kaşlarını çattı. Mutsuzca köşeye kadar yürürken, renkli noktaların solarak şurup lekeli görüntüsüne dönüşümünü zihninde canlandırmaya çalıştı. Duyusal kalkan ("Aslında o bizi gecenin gerçeklerinden koruyor"; yine Lawrence) havada akarak arkasındaki ışın-gökyüzünü görülebilir ışığa dönüştürdü.

Neptün (turistler için hazırlanan çok sayıda poster ile az sayıda banknot ve mikro-fiş broşürde de anlatıldığı gibi), dönüşüm ölçeğinde bile bu kadar yoğun bir turkuaz olmazdı, ama bu renk, gökyüzünde çok güzel bir görüntü oluşturuyordu.

Gece?

Neriad? Neptün'ün bu diğer ayı, Triton'dan bakıldığında asla bir yıldızdan daha büyük görünmezdi. Bir keresinde eski, parlak resimleri olan bir kitapta "...Neriad'ın gerçekte sosis şeklinde bir yörüngesi vardır..." diye okumuştu. Bu küçük ayın aşırı oval bir yörüngeye sahip olduğunu biliyordu, ama sosisin ne olduğunu da hep merak etmişti.

Pembe kaldırıma bakarak gülümsedi. (O çatık kaş, içinde bir yerlerde hala duruyordu, kasları böylece kalabalıkla ilgili endişelerini dışa vurmuştu; kalabalık yoktu...) Köşeden dönerek yasaksız bölgeye doğru yöneldi.

Doğruca evine çıkan yol bu değildi, ama zaman zaman, onun gibilerin yapmayacağı şeylerden biri de bu olduğu için, u-1 bölgesindeki evine gitmeden önce yolundan birkaç blok saparak dolaşırdı.

Kuruluş yıllarında, her Dış Uydu şehri, hiçbir kanunun geçerli olmadığı bir bölge oluşturmuştu, çünkü, bu fikrin savunucusu Marslı sosyoloğun da söylediği gibi, pek çok şehirde ihtiyaçlar bu tür bölgeleri zaten yaratmaktaydı. Bu bölgeler, şehirlerin psikolojik, siyasi ve ekonomik ekolojilerinde oldukça karmaşık bir işlevler bütününe sahipti. Arz'la bağlarını hâlâ koparamamış birkaç tutucu düşünürün korktuğu sorunlar yaşanmamıştı: resmi kanun ile resmi kanunsuzluk arasında kalan alan, yasaksız bölgede bazı çarpıcı ve sabit gayri resmi kanunların oluşmasına neden olmuştu. Ufak tefek suçluların buralara çekilmeye pek niyeti yoktu: yaptırım görevlileri de herkes gibi u-1 bölgesine girebiliyordu; ve u-1'de tutuklama yöntemleri üzerinde, silah kullanımında ya da teknolojik dayak konusunda hiçbir kanuni kısıtlama yoktu. Büyük suçlar işlemiş ve suçları —bölgenin sözleşmeye bağlanmış özgürlüğünü kullanarak— kâğıt üzerinde kalmış olanlar ise burayı uygun buluyorlardı, çünkü burada, caddelerde hayat güvenli sayılırdı ve küçük suçların sayısı oldukça düşüktü. Bugün artık şu bir gerçekti: "Yasaksız bölgenin pek çok yeri istatistiki olarak şehrin diğer yerlerine göre daha güvenliydi." Buna verilecek gerçekçi cevap da şuydu: "Ama her yeri değil."

Yine de, u-1 caddelerine hâkim olan kesin ve değişik bir duygu vardı. Burada yaşamayı seçenler —ki pek çok kişi seçmişti— için bunun nedeni, muhtemelen bu duyguyu sevmeleriydi.

Peki ya sadece burada yürümeyi seçenler? (Bron, sokağın diğer ucu boyunca uzanan gri duvarda kemerli üst geçidi gördü) — ya sadece arada sırada, kanun ve düzenin hâkim olduğu dünyadaki gereksiz resmiyetin kimliklerini tehdit ettiğini düşündükleri anlarda burada yürümeyi seçenler...? Belki de Lawrence haklıydı: Onlar da değişik birer tipti.

Duvarın sağındaki kemer boş ve yüksekti. Sokağın koordinatlarını gösteren rakamlar ve harfler, çerçevelerinin içinde parlıyordu. Kırk veya elli kat yukarıda, düzensiz biçimde dağılmış pencereler görülüyordu. Kendisiyle aynı hizada ise, birinin duvara yazdığı, bir başkasının da üzerini boyayarak kapattığı bir slogan göze çarpıyordu. Gene de üstten, altta yedi... sekiz... on kelimelik bir şey yazdığı belli oluyordu: ve yedinci kelime de, muhtemelen ARZ idi.

Soldaki duvar ise savaş afişleri ile kaplanmıştı. "TRİTON UYDU İTTİFAKININ YANINDA!" en sık rastlanan afişti. Fazla hırpalanmamış olan üç tanesinde ise şu ifade vardı: "ARZ'DA UMURSAMAMIZ GEREKEN NE VAR!?!" Ve bir başkası: "TRİTON'U YÜCELTİN VE DIŞARIDA TUTUN!" Yakında, kendilerini bu tür afişleri sökmekle yükümlü sayanlar tarafından sökülürdü herhalde, çünkü aralarda göze çarpan yırtılmış afişler bu işe meraklı insanların olduğunu gösteriyordu.

Üst geçit, her iki yanda bulunan çok zayıf, yeşil ışıklar tarafından aydınlatılıyordu. Bron içeri girdi. U-1 bölgesinden korkanlar, istatistikler burada şiddet olaylarına rastlanmadığını gösterdiği için, kapalı yerde kalma korkularını bahane olarak ön plana çıkarıyorlardı.

Yere yansıyan yeşil gölgesi titredi.

Sandaletlerinin altındaki asfalt zemin gıcırdadı.

Geçidin ucunda bir hava akımı birden gözlerini yaktı ve kâğıt parçalarını (afişlerden kopan parçalar) havada uçuşturdu.

Giderek hafifleyen esintinin içinden kısık gözlerle dışarı çıktığında neredeyse hava kararmıştı. Duyusal kalkan burada, şehrin bu en eski bölgesinde maskelenmişti. Yüksek noktalardaki ışık çiftleri siyah tavanı daha da siyahlaştırıyordu. Yılan gibi kıvrılarak giden izler, bir lamba direğine ait kaidenin yakınında birbirine yaklaşarak öbekler oluşturduktan sonra helezoni hareketlerle gölgelerin arasına karıştı.

Birkaç yüz metre ötede bir kamyon homurdadı. Üç kişi, omuz omuza, bir üst geçitten geçtiler. Bron metal levhalarla kaplı yaya-yoluna döndü. Demiryolu kenarında ötede beride yanan birkaç kor gözüne çarptı. Düşündü: Burada her şey olabilir ve endişem sadece çok az şeyin olacağını temin ediyor.

Arkasından gelen ayak seslerini, ancak bunlara daha sert ve daha tekdüze bir başkası da katılınca fark edebildi.

Arkasına baktı — çünkü u-1'de daha şüpheci olmanız gerekiyordu.

Koyu renk pantolon ve bot giymiş, gözlerinde ve tırnaklarında altın renkli boyalar olan ve üzerinde de göğsünü örtmeyen bir pelerin bulunan bir kadın, hızlı adımlarla arkasından geliyordu. Yaklaşık yirmi metre kala kadın kendisine el salladı ve daha da hızlandı.

Kadının arkasında, kaldırım lambalarından gelen ışık çemberinin içinde sert adımlarla yaklaşan bir insan azmanı vardı.

Pis görünüşlüydü.

Kaslı kollarından biri ile kısa ve kalın bacaklarından biri arasında uzanan kürk parçaları dışında çıplaktı; boynunda asılı olan zincirler sallanarak kürklerle kaplı çökük göğsüne çarpıyordu. Saçları kirden keçe gibi olduğu için, mavi mi yoksa yeşile mi boyanmış olduklarını söylemek zordu.

Kadın neredeyse on metre kadar yaklaşmıştı ki adam — arkasında olduğunu fark etmemiş miydi?— ona yetişti, omuzundan yakalayarak geri döndürdü ve suratına bir tokat indirdi. Kadın elleriyle yüzünü kapadı, sendeleyerek demiryoluna doğru yürüdü, ve daha ziyade hemen kulağını sıyırıp geçen ikinci tokattan kurtulmak için, yere koyduğu ellerinden destek alarak dizlerinin üzerine çöktü.

Kadını bacaklarının arasına alan adam böğürmeye başladı, "O adamı rahat bırak," her birinde siyah, metal yüzükler olan üç kalın parmağıyla Bron'u dürtüyordu. "Duyuyor musun? O adamı rahat bırak, kadın! Tamam, dostum," adam, tepesine bindiği sarışın kadından gözlerini ayırmamasına rağmen belli ki Bron'u kastediyordu, "artık seni rahatsız etmeyecek."

Bron, "Ama zaten etmiyordu ki," dedi.

Keçe gibi saçların kapladığı kafası sallandı. Öfkeyle Bron'a baktı: yüzünün sol tarafı burnundan itibaren yaralı, şişmiş ve pis görünüyordu; öyle ki Bron bir çukurun içinde parıldayan şeyin göz mü yoksa açık kalmış bir yara mı olduğunu anlayamadı. Ağır ağır kafasını salladı. "Tamam, dostum, ben üzerime düşeni yaptım. Artık kendi başınasın..." Adam birden döndü ve paslı metal levhaların üzerindeki ışık çemberleri boyunca, çıplak ayaklarıyla sesli adımlar atarak uzaklaştı.

Kadın çenesini ovuşturarak kaldırıma oturdu.

Bron düşündü: U-1'de ilişkiler daha sık yaşanır. (Adam çılgın, püriten bir tarikata mı mensuptu?)

Kadın kaşlarını çatıp Bron'a baktı; sonra gözlerini sımsıkı yumarak kafasını çevirdi.

Bron sordu: "Çok afedersin, ama sen fahişe misin?"

Kadın sert bir ifadeyle tekrar ona baktı, bir şeyler söylemeye başladı, sonra vazgeçerek başka bir şey söyleyecekti ki sonunda kararını verip, "Aman Tanrım," diyebildi.

Bron, Hıristiyanlık yine mi revaçta acaba? diye düşündü ve sordu: "Neyse, sen nasılsın?"

Kadın kafasını salladı, ve Bron bunun illa ki olumsuz bir cevap anlamına gelmesi gerekmediğine karar verdi. (Tıpkı biraz önce kullandığı nidanın da illa ki bir Hıristiyanlık ifadesi olmadığına karar verdiği gibi.) Kadın elini uzattı.

Bir süre kadının eline baktı (kendisininkiler kadar büyük bir eldi, belirgin hatları vardı, altın renkli tırnakların etrafındaki deri, bir zanaatkârınki kadar kabaydı): kadın ayağa kalkmasına yardım etmesini istedi.

Elinden tutup kaldırdığı kadın sendeleyerek doğrulurken, Bron onun oldukça iri yapılı ve biraz da tuhaf olduğunu fark etti. Bu yapıdaki insanların çoğu —kendisi gibi— kaslarını geliştirerek onları daha diri ve sert yapardı —kendisinin de yaptığı gibi— ama bu kadın, —düşük yerçekimli Ambar'lardan ya da orta yerçekimli Barınak'lardan gelen insanların çoğu gibi— bunu fazla önemsememişti.

Kadın güldü.

Bron gözlerini kadının kalçalarından ayırıp yüzüne baktığında onun da kendisine baktığını gördü . Hâlâ gülüyordu. İçinde bir şeylerin çekildiğini hissetti, kadın ona gülüyordu. Ama tekerlemeciler geçerken gördüğü zanaatkâr gibi değil. Daha ziyade sanki kadına bir fıkra anlatmış ve fıkra da onun çok hoşuna gitmiş gibi bir gülüştü bu. Ne olduğunu merak ederek sordu:

"Canın yanıyor mu?"

Kadın, samimi bir sesle "Evet," diyerek kafasını salladı ve gülmeye devam etti.

"Ben senin bir fahişe olabileceğini düşündüm," dedi Bron. "Her ne kadar burada..." bununla Dış Uyduları kastediyordu, "pek sık rastlanmasa da burada..." bununla da u-1'i kastediyordu, "biraz daha yaygın."

Kadın gülmeyi keserek iç çekti. "Hayır, ben aslında tarihle uğraşıyorum." Gözlerini kırptı.

Bron düşündü: Sorumu hoş karşılamadı. Ve: Keşke tekrar gülse. Ve de: Gülmeyi kesmesine neden olacak ne yaptım ki?

Kadın sordu: "Peki senin fahişelikle bir al^un var mı?"

"Yo, hiç de..." Kaşlarını çattı. "Şey, sanırım... ama almaktan mı yoksa... satmaktan mı bahsediyorsun?"

"Herhangi birini yapıyor musun?"

"Ben? Ah, ben..." Bu kez o güldü. "Şey, aslında, yıllar önce, bilirsin, ben... çok gençken... mm, satıyordum..." Derken ağzından kaçırdı: "Ama bu Bellona'daydı. Ben Mars'ta büyüdüm ve..." Gülmesi ciddi ve mahcup bir ifadeye dönüştü; "Şimdi meta-mantıkla uğraşıyorum..." Burada (yani u-1'de) yaşıyormuş gibi davranıyorum, diye düşündü üzüntüyle; dışarıda yaşadığını belli etmemeye çalışıyordu. Ama neden buna önem versindi ki? Sordu: "Ama neden buna önem veresin ki?"

"Meta-mantık," dedi kadın ve onu bu sıkıntıdan kurtardı. "Ashima Slade mi okuyorsun?" Bu, yirmi beş yıl kadar önce (on dokuz gibi gülünç denebilecek kadar erken bir yaşta) konuyla ilgili matematiksel temelleri içeren iki çok kalın cilt kitap yazmış olan, Lux Üniversitesi'nde görevli bir matematikçi ve filozoftu.

Bron güldü. "Hayır. Korkarım o beni biraz aşıyor." Bir keresinde ofis kütüphanesinde Summa Metalogiae'nin ikinci cildine gerçekten de göz atmıştı (birinci cildi bir başkası ödünç almıştı); kullanılan işaretler şu anda kullanılmakta olanlara göre farklı ve biraz daha karmaşıktı (ve biraz daha da biçimsiz); kitap hayat ve dil üzerine yoğun ve biraz da şairane düşüncelerle doluydu, ve bunların bir kısmı da yanlıştı. "Ben işin tamamiyle uygulamaya yönelik kısmıyla uğraşıyorum."

"Oh, anlıyorum," dedi kadın.

"Ben hiçbir işin tarihiyle pek ilgilenmiyorum aslında." Kadının çok az kişi tarafından bilinen Ashima Slade ismini nereden duyduğunu merale etti. "Dikkatimi şu ana ve buraya vermeye çalışıyorum. Sen hiç..."

"Üzgünüm," dedi kadın. Sadece kibarlık yapmaya çalışıyordum." Bron kadının neden olumsuz cevap verdiğini merak ederken, kadın tekrar güldü. "Kafası karışmış biri için çok açık sözlüsün."

Düşündü: Kafam karışmış falan değil. "Mümkünse, her zaman açık sözlü olmayı tercih ederim."

Birbirlerine gülümsediler. (Kadın kendi kafasının kesinlikle karışık olmadığını düşünüyor... ) Gülüşünden ise hoşlanıyordu zaten.

"Sen burada ne yapıyorsun?" Kadının yeni ses tonundan anlaşıldığına göre o da hoşlanıyordu. "Burada biz bağımsızlarla yaşamıyorsun...?"

"Sadece eve kestirmeden gidiyordum." (Kadının tek kaşı soru sorar bir ifadeyle kalktı.) "Peki sen ne yapıyordun? Yani, o adam ne yapıyordu...?"

"Oh..." Yüzünü buruşturarak kafasını salladı. "Onların heyecan anlayışı da bu. Ya da ahlak. Ya da her neyse."

"Kim 'Onlar'?"

"Sessiz Canavarların Şahlanan Düzeni. Bir başka neo-Thomist tarikat."

"Ya!"

"Yaklaşık altı hafta kadar önce türediler. Eğer böyle devam ederse ben de şehrin diğer tarafına taşınabilirim. Şey, sanırım..." Omuzlarını silkti, "onların da kendilerine göre nedenleri var." Parmak uçlarıyla, boydan boya gerdiği çenesine dokundu.

"Amaçları ne?"

"Anlamsız iletişime bir son vermek. Yoksa anlamlı mıydı? Hep karıştırıyorum. Önceleri çoğu, kendine hasar vermeyi esas alan, çok katı kurallı bir çile tarikatının mensuplarıydı... gözüne dikkat ettin mi? Bazı şamanlar kendilerini acı verici ve uzun işkencelerle öldürmeyi başardıklarında dağıldılar. Sözlü iletişimi tamamiyle terk etmişlerdi, ve önde gelen bayan gurulardan ikisi —ve bir de erkek guru— herkesin gözü önünde kendilerini yakmıştı. Çok korkunçtu."

"Evet," dedi, kadınla aynı şeyleri hissettiğini belirten şekilde hafifçe ürpermek üzereyken. Ama kadın ürpermedi.

O da ürpermedi.

"Görünüşe göre hayatta kalan eski üyelerden bazıları —o zamanlar kendilerine bir isim bile vermiyorlardı, sadece, sanırım oldukça uzun ve sıradan sayılarla çağırıyorlardı birbirlerini— aşağı yukarı aynı ilkeler etrafında tekrar bir araya gelmişler, ama sanırım bu kez biraz daha esnek bir yorumları olduğu söylenebilir: Sessiz Canavarların Düzeni..." Başını salladı. "Artık konuşuyor olmalarını, çok ince bir ironi saymamızı bekliyorlar. Beni ilk kez rahatsız ediyorlar. Bunlar başbelası, gelecek sefer ben de onların başına bela olabilirim!"

"Tahmin edebiliyorum," dedi, memnuniyetsizlik içinde, konuşmayı çekebileceği yeni bir konu arayarak.

Bulamadı ve sessizce çabalamaya devam etti.

Kadın tekrar imdadına yetişti: "Gel, benimle yürü," dedi ve gülümsedi, başıyla işaret ederek.

Rahatlamış bir şekilde başını sallayarak o da kadına gülümsedi ve geldi.

Saniyeler sonra kadın döndü (sık sık gördüğü ama asla üzerinde düşünmediği dönüşlerden biriydi) ve tekrar ona baktı.

"Farkında mısın? Burada, Tethys'te yeni bir insanla tanışmak daima yeni bir şehre girmek gibidir..." Bunu daha önce de söylemişti.

Her iki yanında (siyah tavanın örttüğü) gri duvarlar bulunan dar yolda kadın, söylediklerini düşünerek ona baktı.

"Bu en azından benim için hep böyle olmuştur. Yeni bir dost, ve istisnasız hepsinin de, daha önce hiç bulunmadığım bir caddede ya bir randevuları ya da bir dostları olur. Bu da şehri — canlandırır."

Kadının bu seferki gülüşü hafif alaycıydı. "Senin gibi birine şehirdeki her yerin canlı geleceğini sanırdım," ve daha da dar bir sokağa saptı.

Duvarda parlayan ve caddenin koordinatlarını gösteren kırmızı (u-1 için) rakamlara bakarak kadını takip etti. Sonra, Ama neden onu takip ediyorum, düşüncesi kafasındaki her şeyin önüne geçti. Bunu dağıtmak için, o da kadını yakalayarak önüne geçti.

Bron'un o ana kadar fark edememiş olduğu genç bir adam üst geçidin hemen berisinde birden sırtını onlara döndü, diz çöktü, sonra, saçlarını ve kollarını oraya buraya savurarak zıpladı; derken, ellerinden sonra ayakları da —yıpranmış paçaları ile püsküllü ayakkabılarının arasından kırmızı çorapları göze çarpıyordu— havada savruldu: bakır rengi saçları yerleri süpürüyordu. Sonra tekrar doğruldu. Sonra bir ters takla daha attı. Sonra bir tane daha. Sonra hızla etrafında dönerek zıpladı ve hafifçe diz çökerek kollarını açtı. Yırtık pantolonlu ve gömleksiz, dağılarak yüzünü örten (Bron'un kadını elinden kurtardığı o insan azmanınınkilerden çok daha temiz) saçları omuzlarına dökülmüş, nefes nefese gülümsedi.

Ve kadın, yine, gülümsüyordu. "Hadi, onu takip edelim!"

"Pekâlâ, madem..." Hâlâ kadını neden takip ettiğini merak ediyordu.

Ama kadın elini tuttu! Bir ünlem halinde bunu düşündü. Ve şunu da: Bu, bugün olanlar içinde bir ünlemi hakedecek ilk şey! Bunu düşünmüş olmam da (diye düşündü) ikincisi! — ki bu düşünce keyfini kaçırmıştı, ama keyifsizliği sadece, kadın bu kez elini iyice kavrayıp onu bir köşeden döndürene kadar sürdü: Küçük meydanda bir çöp bidonundan yükselen alevler koyu renk saçlı bir kızın gitarını aydınlatıyordu; kız döndü, gitarı yavaş hareketlerle, acemice çalıyordu. Derken müzik (bu arada önlerinde giden akrobat da son bir ters takla daha attı ve sendeleyerek doğruldu, güldü) hızlandı.

Bir adam şarkı söylemeye başladı.

Bron ona doğru baktı ve siyah duvardaki afişi —daha doğrusu duvara yapılmış resmi— gördü.

Üzerinde yarı-çıplak bir binici olan kanatlı bir hayvan çırpınan dalların arasından yukarı yükseliyordu; üzerindekinin yüzünde kendinden geçmiş bir ifade vardı, bronz eldivenlerin örttüğü kolları bükülmüştü. Zincirden yapılmış olan dizginler gevşek kalarak sola düşmüş, hayvan ise ters tarafa doğru dönmüştü.

Birisi elinde bir fenerle çakılların üzerinde işaret veriyor, fenerden çıkan ışık, binicinin bir sustalı bıçak bağlanmış olan bacağını aydınlatıyordu. Hayvanın iyice sıkılmış olan dizginleri boynunu dışarı çevirmiş, bacaklarından birinin bükülmesine neden olacak biçimde de gerilmişti.

Bir düzine kadar insan ateşin yanında duruyordu. Bir kadın, bir sandığın üzerine oturmuş, bebeğini emziriyordu: yanan bidondan yükselen sıcak hava nedeniyle kadının şalı uçarak yere düştü.

Bron havada uçuşan ipi gördü... Yaklaşık on metreye kadar takip edebildi, bu da demekti ki ip, on bir metre veya belki de otuz beş metre kadar üzerlerinde, karanlığa gizlenmiş bir yere bağlı olabilirdi. (İpin havadaki sallanma frekansına bakılırsa on iki metreden az değildi.) Biri ipten aşağı, yavaşça kayıyordu: ayak parmaklarındaki yüzüklerden altın zincirler sarkıyordu. Her bir zincirin ucunda, ateşin yaydığı ışıkta dönen küçük aynalar vardı (duvardaki resmin üzerine ateşten noktalar yansıyordu); ip baldırlarından, belinden, başının üzerinde tuttuğu ellerinden kaydı ve kadın kızıllığın tam ortasına doğru alçalırken topluluğa baktı. Durduğunda —bu duvar resmindeki binici miydi? Şu uzun, bronz eldivenler, o deri etek...?— en yüksekteki kafa, en alçaktaki aynanın yarım metre kadar altındaydı.

İnsanlardan bazıları görünmeyen şarkıcının söylediği şarkıyla sağa sola sallanıyordu.

Şarkının sözlerinden bir bölümünü anlamıştı ki, tam o sırada: "Bak!" diye fısıldadı, kadını kendisine çekerek. "Şu sana vuran adam değil mi?"

Arkadaşı, işaret ettiği yöne doğru ciddi bir ifadeyle baktı (omuzları gri renkli kısa pelerinin altında oynadı), sonra tekrar Bron'a baktı (omuzlar durdu) ve fısıldadı: "Kadın ışığa doğru sallandığında tekrar bak..."

"Kadın" kelimesini kullanmasını dil sürçmesi sayarak üzerinde durmadı, bu sırada kolları ve bacakları kürkle örtülü olan, kirli saçlı, yaralı gözlü, kas yığını yaratık sağa sola sallanan diğerlerinin arasından ilerledi: Bron, yaratığın göğsünü kaplayan kılların arasından, beceriksizce gerçekleştirilmiş bir göğüs alma operasyonundan kalmış olması muhtemel yara izlerini gördü. Önlerindeki birinin yana çekilmesiyle titreyen bir gölge göründü: belli ki aynı canavar tarikatından olan bu çıplak ve pis vücut, bir kadındı — ya da göğsünde yaralar olan bir hadım. Diğer saldırgan goril ise bunların ikisi de değildi.

Şarkı devam ediyordu.

Şimdi nasıl olur da (Bron baktığı belli olmasın diye başını başka yöne çevirdi) bu kadını diğeriyle karıştırmış olabilirim ki? (Başkaları da şarkıya katıldılar. Ve daha başkaları da.) Çıplak kadının yüzü daha genişti, kirlerin kapladığı saçı ise mavi değil kahverengiydi; boynunda da sadece bir tane, paslı bir zincir vardı.

Onun söylediği şarkı (diğer başka pek çoklarının söylediklerinin arasında) güzeldi.

Sesler çatlaktı; yedi kadarı, kısık, güvensiz ve uyumsuz bir sesle, ısrarla söylemeye devam ediyordu. Ama söyledikleri şarkıya gelince o başka hikâyeydi.

Bron elinin sıkıldığını hissetti.

Şarkı yükselmeye, kendisini de aşmaya, sırasını bekleyen bir sonraki notanın uygun biçimde çıkarılacağı bir akort oluşturmaya başladı. Sırtı ve beli ürperdi. Nefes verdi, nefes aldı, sözleri yakalamaya çalışıyordu, ama sadece "...tüm akik ve güvercin kanı hışırdıyor..." kısmını yakalıyor, sonra bir bölümünü kaçırarak, ilk kez duyduğu başka pek çok sözün yanında derin anlamı olan bir başkasını yakalıyordu: "...çatırdayan, buz tutmuş bir motor gibi sev..."

İpteki kadın herkesi bastırarak yüksek perdeden bir şarkıya başladı.

Bron'un her yanını bir ürperti sardı, göz kapakları titredi.

Akrobat da, bacaklarını iyice açmış, omuzlarını ve saçlarını geriye atmış, başını kaldırmış —kızıl renkli seyrek sakalları çenesinin altından fırlamıştı— şarkıya eşlik ediyordu.

Sesler birbirine karıştı, yükseldi.

Kulaklarıyla dili kabartma tozuna bulanmış gibiydi.

Kafa derisi zevkle sızlıyordu.

Çöp bidonunun içinde bir şey patladı. Kırmızı kıvılcımlar kenardan taşarak çakılların üzerine yayıldı. Mavi-beyaz kıvılcımlar, bir-iki hatta üç-dört metre yukarı fışkırıyordu.

Bron geri çekildi.

"Hayır, seyret," dedi kadın, onu öne doğru çekerek. Sesi, sanki kubbelerin altında yankılanıyormuş gibi geliyordu. Bron şaşkınlıkla kafasını kaldırdı.

Kıvılcımların yüksekliği yedi-sekiz metreyi aşıyordu!

Artık ipin üzerindeki kadının omuzuna değiyorlardı. Kadının şarkı söylediğini duydu: "...nokta yedi, bir, sekiz, iki, sekiz, bir, dört..." Derken kadın durdu, güldü, bir eliyle kıvılcımları uzaklaştırmaya çalıştı. Bron, bir an (dini bir geri sayım yapıyormuşçasına) kadının duvardaki resminin kopup havada çırpınarak, parlak direği kutsal karanlığa doğru uçuracağını sandı.

Gitarist, enstrümanının üzerine eğildi, sol eliyle gitarına vurarak tempo tutuyor, sağ eliyle de hiddetli hareketlerle havayı dövüyordu. Etraftakiler el çırpmaya başlamıştı.

O da ellerini kaldırıp çırptı — hafifçe, ancak bu bile bütün vücudunu sallamaya yetti, tekrar çırptı, hareketleri sert ve ritimden yoksundu. Tekrar çırptı — şarkı bitmiş miydi? Artık sadece ipteki kadının hafif sesle söylediği ilahi duyuluyordu, sesi ölçülüydü, ve gözleri de Bron'unkilere kilitlenmişti: "...beş, dokuz... iki... altı... bir... yedi... beş..." Bron tekrar el çırptı, tek başına; bir yanağından yaşlar süzüldüğünü fark etti. (Kıvılcımlar kayboldu.) Elleri iki yanına düştü, hafifçe sallandı, gevşedi.

Kırmızı saçlı akrobat bir ters takla daha atacakmış gibi yaptı, ancak bu kez zıplamadan durdu, gülümsedi ve tekrar doğruldu. Bu Bron'un midesini ağzına getirmişti. Eğer akrobat taklasını tamamlasaydı (sessizlikle birlikte bebek ağzını kadının memesinden çekti, etrafına bakındı, gözlerini kırptı, derken tekrar memeye dönerek emmeye başladı) kusacağını fark etti Bron; ve tamamlamadığı taklası bile, her nasılsa, inanılmaz doğru görünüyordu.

Bron yutkundu, bir adım attı, kendine gelmeye çalışıyordu: meydanın her yanına parçalar dağılmış gibiydi.

Çok hızlı nefes alıp veriyordu.

İnanılmaz derecede oksijen almış olmalıyım! Bilerek nefesini yavaşlattı.

Vücudu hâlâ titriyordu. Neyse, her şey çok heyecan vericiydi. Heyecan verici ve... güzel — mide bulandıracak kadar güzel! Gülümsedi, arkadaşı aklına geldi, onu aradı...

İçinden dumanlar yükselen bidonun etrafındaki insanların yanına gitmiş, oradan kendisine gülümsüyordu.

O da kadına gülümsedi, başını salladı, biraz şaşkın, biraz afallamıştı.

"Teşekkür..." Öksürdü, tekrar başını salladı. "Teşekkür ederim..." söylenebilecek tek şey buydu. "Lütfen... teşekkür ederim..."

O zaman farkına vardı ki hepsi de —gitar çalan kız, ipteki kadın, hâlâ nefes nefese olan akrobat, sandığın üzerinde oturan bebekli kadın, göğsünde ve gözünde yaralar olan kirli saçlı kadın, sönmüş bidonun etrafında bulunan diğer onlarca insan (bidondan ince bir şerit halinde yükselen isli duman ipin yanında ikinci bir düşey çizgi oluşturuyordu)— ona bakıyorlardı.

Kendisini buraya getiren kadın önce diğerlerine, sonra tekrar Bron'a baktı. "Ben teşekkür ederim!" Her iki elini de önüne doğru kaldırdı, başıyla onu işaret etti ve alkışlamaya başladı.

Diğerleri de aynısını yaptı. Yarısı eğilerek kendisini selamladı, düzensiz bir biçimde; bazıları tekrar selamladı.

Bron, hâlâ gülümseyerek, "Hey, bir dakika..." dedi.

Olumsuz bir his egemenlik kurmak için çabaladı.

Kadın öne doğru gelirken Bron da bu hisse karşı savaştı ve, o an için, kazandı. Kafası karışmış bir şekilde elini kadına uzattı.

Kadın onun eline baktı, biraz şaşırmıştı, sonra "Oh..." dedi, ve avucunu (ortasına küçük bir metal daire tutturulmuştu) açıklayıcı bir tavırla ona uzattı; çünkü o belki de olan biteni anlamıyordu, biraz daha ciddi bir ifade takındı, sonra tekrar, ama bu kez değişik bir tonda "Oh..." dedi, ve diğer eliyle elini tuttu; acemice, ama yine de bu hiç yoktan iyiydi. "Bu bir tiyatro topluluğu," dedi kadın. Çok özel izleyiciler için mikro-tiyatro yapmak üzere Hükümet Sanat Ödeneği alıyoruz..."

Kadının arkasında biri lambayı aldı (yayılan ışık duvar resminin üzerinde dalgalandı) ve kapattı. Ayak parmaklarından aynalar sarkan kadın tekrar ipe tırmanarak karanlığa daldı.

"Umarım sen de bizim kadar hoşlanmışsındır." Gri pelerinin örttüğü omuzlar bir kez daha hafif bir kahkahayla oynadı. "Gerçekten de sen son zamanlarda bizi en çok takdir eden seyircimiz oldun." Etrafına baktı. "Sanırım bunda hepimiz hemfikiriz..."

"Kesinlikle öyle," diye bağırdı, çöp bidonunun önünde çömelmiş olan bir adam. Bidonu kenarından tutarak hızla salladı. Bidon açıldı. Akrobat da diğer ucundan tutarak bir şeyleri çekti ve —tangır!-tungur!— bidon katlandı ve iki kişi birer yanından tutarak bunu uzak bir yere taşıdılar.

İpe tırmanan kadın gözden kaybolmuştu: ipin ucu sert hareketlerle yukarı, daha yukarı, karanlığa çıktı—

"Umarım haplar bir sorun yaratmamıştır..."

—ve gözden kayboldu.

Kadın tekrar ortasında metal halka olan avucunu uzattı. "Bunlar deriden emilerek vücuda giren, duyuları harekete geçirici ilaçlar sadece. Ayrıca kendi alerji testini de yapıyor, yani eğer..."

"Oh, benim için sorun değil," diye karşı çıktı. "Selüzin, buna alışkın sayılırım. Yani, şeyi biliyorum..."

Kadın sözünü kesti: "Etkisi sadece saniyeler sürer. Seyircinin kullandığımız estetik parametrelere daha iyi ulaşmasını sağlar şey yaparken..." Bakışlarında soru vardı, "...çalışırken?"

Sorunun ne olduğundan emin olmamasına rağmen başını sallayarak cevap verdi. Kıllı, yaralı kadın duvar resmini tutan direklerden birini yakaladı ve direği çekip gevşek kalan bezi savurarak katlamaya başladı.

"Gerçekten..." dedi Bron. "Bu... harikaydı! Yani, sanırım bugüne kadar hiç..." ancak bunlar söylemeye niyetlendiği şeyler olmadığı için yarıda kesti.

Duvar resminin arkasında yırtılıp üzerlerine başkaları yapıştırılmış pek çok afiş vardı. Bezin tamamı katlandığında şu afiş ortaya çıktı: "Bakın onların Ay'larına ne yaptı! Bize de—" Gerisi yırtılmıştı: —bize de aynısını yapmalarını istemiyoruz! diye gerisini aklından tamamladı. Bunu bir yerde görmüştü, ama nerede olduğunu hatırlayamaması onu sinirlendirdi. Hiç sevmediğin halde sözleri kafanın içinde yankılanıp duran bir şarkının sözleri gibi diye düşündü.

Kadın elini çekti, tekrar başını salladı, döndü ve meydanın diğer tarafına doğru yürüyerek ipin ucuna bakmak üzere durdu.

Bron ona seslenmeye çalıştı, ama öksürdü (kadın dönüp ona baktı) ve sözünü tamamladı: "—senin adın ne?"

Kadın, "Arkadaşlarım bana Diken der," dedi; bu sırada oradaki adamlardan biri gelerek elini kadının omuzuna attı ve kulağına onu güldüren bir şeyler söyledi.

Yüzündeki ifadelerin çeşitliliği, hafif bir şüphe ile neşe arasında değişiyor, diye düşündü.

"Birkaç gün daha bu civarlarda olacağız." (Adam kadından ayrılmış, yürüyordu.) "Bu arada, oyunumuzun müziğini gitaristimiz Charo yazdı..."

Enstrümanının yanındaki kostüm bavulu ile meşgul olan koyu renk saçlı kız durdu, Bron'a gülümsedi ve bavulun fermuarını çekerek kapadı.

"Dekoru ve kostümleri Dian hazırladı..."

Bu, anlaşılan, katladığı duvar resmini sırtında taşıyan kıllı kadındı: köşeden dönüp bir sokağa sapmadan önce başını çevirerek Bron'a grotesk ve tek gözlü bir gülüş fırlattı.

"Özel efektlerimizin hepsi cambazımız Windy tarafından hazırlandı, ama sanırım o şu anda bir sonraki durağımızda işe koyuldu bile. Duyduğun ilk şarkıyı söyleyen solo ses Jon-Teshumi tarafından kaydedildi."

Kadınlardan biri elindeki bir cihazı kaldırdı, Bron bunun bir ses kayıt cihazı olduğunu fark etti.

"Yapımı da menajerimiz Hatti koordine etti."

"Bu da benim," dedi elinde kayıt cihazını tutan kadın, ve hızlı adımlarla diğerlerinin ardından gitti.

"Ve tüm yapımın—" Şimdi köşeden, gitarist (Charo?) konuşuyordu, "—kurgusu, senaryosu, yapımı ve yönetimi Diken'e ait." Gitarist gülümsedi.

Diken güldü — "Tekrar teşekkürler," dedi ve bir kolunu gitaristin omuzuna atarak beraber köşeden döndüler.

"Harikaydı!" diye bağırdı arkalarından, "gerçekten de—" Boş meydana baktı, afişlerle kaplı duvara ve diğer caddelere. Hangi yoldan gelmişti? Bir süredir bastırmaya çalıştığı olumsuzluk hissi birden kabardı. "Hayır!" diye bağırmak yerine alçak tavanlı geçide yöneldi ve koşarak geçidin sonundaki sokağa çıktı.

Otuz metre kadar önünde, ayaklarını sürüyerek yürüyen siluet bir köşeden diğerine doğru ilerlerken ona baktı —bu göz, bu zincirler, bu çökmüş göğüs, yüksekteki koordinat ışıklarının kırmızıya boyadığı bu kıllı omuzlar: bu kez gördüğü kesinlikle o gorilvari adamdı— ve kayboldu.

Köşede, Bron arkasından baktı ama onu göremedi. Sessiz Canavarlar da, diye birden merak etti, acaba bu bilmecenin bir parçası mıydı? Her nedense, bu olasılık onu dehşete düşürdü. Onu bulana kadar u-1'de dolaşmış mıydı? Ya da tarikatın bir başka üyesi? Ya da oyuncuların? Ama eğer ilk karşılaşmaları teatral bir giriş ise, aldığı cevapların da aynı ölçüde teatral olmadığını nereden bilebilirdi ki? Anlamsız iletişim? Anlamlı...? Hangisini söylemişti?

Döndü, derin bir nefes aldı ve hızla sola yürümeye başladı — şüphesiz yanlış yöne gidiyordu. Bildiği o metal kaplı kaldırıma gelene kadar geçide girdiği noktadan üç giriş daha geçti.

Ve tüm bu süre içinde aklından neler geçmekteydi?

Mimimomomizolalilamialomuelamironoriminos.... On üçüncü ve on yedinci heceler de "mu" ve "ro" idi! Hafızasının çeperlerini aşındırarak içeri girip tekrar eski yerlerini kapmayı başarmışlardı; emindi.

Nedeni kısa süre etkili olan o ilaç mıydı? Ya da tiyatro oyunundaki o uzun ve şiddetli seslerden biri mi? Ya da sadece şans mı? Garip düşüncelere dalmış, ağır ağır yürürken, o tekerlemeyi tekrar aklından geçirdi. Memnuniyet ile memnuniyetsizlik arasında gidip geliyor, Diken'in gülüşü de, bu geçişi etkileyen bir şey ya da bizzat geçişin kendisi olarak kulağında yankılanıyordu.

Tekerleme tekrar aklından geçti.

Derken Bron kaşlarını çattı.

Üçüncü hece... peki ya dokuzuncu? On üçüncü ve on yedinci hecelerin kesin olarak doğruluğundan emin olduğu bir sırada, yıllardır tekrarlamadığı bir başkası aklına geldi: Öğretmen, katılmış olduğu son Yoksul Çocuklar toplantısında, onun sırasının yanında durmuş, bu iki heceyi telaffuz edişini tekrar ve tekrar ve tekrar ve tekrar ve tekrar düzeltmiş ve en sonunda, "Hâlâ doğru söyleyemiyorsun," diyerek bir sonraki çömeze geçmişti. Bütün sınıf tekerlemeyi defalarca hep bir ağızdan söylemişti: üçüncü ve dokuzuncu hecelerdeki ünlüleri tam olarak söyleyemediğini duyabilecek durumdaydı. Sonunda, kucağına bakmış, tekerlemeyi baştan sona hızla ve yalan yanlış okumuş ve bir sonraki toplantıya da gelmemişti. Aldığı hazzı, bu yeni duyguyu (Dikenin gülümseyen yüzü bir an zihninde belirip kayboldu) gölgeleyen, her nasılsa küçük meydanda bastırmaya çalıştığı olumsuzluk hissinin (haykıramadığı "Hayır!"ın) bir parçası olan gerçek şuydu: On üçüncü ya da on yedinci ya da üçüncü ya da dokuzuncu hecelerin bir önemi yoktu, aslında o, tekerlemeyi hiç öğrenmemişti.

Sahip olduğu tek şey (bir kez daha heceler zihninde uçuşmaya başladı) yaşamının ezici çoğunluğu gibi, yetinebileceklerinden ibaretti.

Bu gerçeği fark etmesiyle birlikte (ilaç sayesinde değil, içinde bulunduğu durum yüzündendi bu farkındalık) görüşünü bulandırmaya başlayan, gözyaşı artıklarının akmasına — hayır, kadını güldüren bu değildi...?— kafası karışmış halde gözlerini kırpıştırarak engel oldu.

2

ÇÖZÜLEBİLİR OYUNLAR

Böyle bir söylemin merkezinde ölüm olağanüstüdür ve bize kendi durumumuzu göstermeye başlar.

Robin Blasér / Dışarının Pratiği

BRONZ KELEPÇELER, vahşi bir hayvanın pençeleri gibi, Lawrence'ın kırışık başparmağının altında şaklayarak kapandı. Lawrence genişliği bir metreyi bulan çantayı açtı.

"Söylemeye çalıştığım," dedi Bron, üzerinde fildişi ve ceviz kakmalar bulunan çantanın ahşap gövdesi ortak-odanın çuha kaplı masasına hızla inerken, "böyle bir şeyden hoşlanıp hoşlanmadığını bilmen nasıl beklenebilir ki...?" Tablanın üzerinde şöyle bir göz gezdirdi: ahşap kenarların içinde, üç boyutlu bir manzara görülüyordu; solda dağlar, sağda okyanus. Ortadaki orman ise, kah tekerlek izleriyle kaplı dar bir yol, kah kıvrılarak akan bir nehir tarafından ortadan ikiye ayrılmıştı. Daha sarp kayalıkların ardında, eski bir taş ocağı boyunca çöl, bir dil gibi dışarı çıkıyordu. Aralıktan giren küçük dalgalar, cam gibi parlayan taşların arasından içeri sokuluyor, kıyının yakınlarında köpürerek kayboluyordu. Kıvrılarak sahile vuran köpükler kumsal boyunca, bir ileri bir geri oynuyordu. "Anlıyor musun?" diye ısrar etti Bron. "Yani, ne demek istediğimi kavradın mı?" Nehrin gümüş renkli suları, dağları ardında bırakarak, cam kırıkları kadar parlak, küçük bir şelaleden aşağı dökülüyordu. Daha koyu yeşil bir gölge, ormanı baştan başa dolaştı: küçük ağaçların tepelerini yalayan, küçük bir esinti. "Bir adam vardı, anlıyor musun, kadının dediğine göre adı Sessiz Canavarlar olan bir tarikattan, tabii eğer böyle bir tarikat varsa. Ama tüm olup bitenleri hesaba katınca, herhangi birinin gerçek olduğunu nasıl söyleyebiliriz ki? Aldıkları ödenek ne kadardı bilmiyorum... ve belki bu 'ödenek' konusu da 'tiyatronun' bir parçasıydı."

"Şey, ismi, bana kesinlikle tanıdık geliyor—"

"Öyle mi?" diye sordu Bron, ortak-odanın sessizliğini bozarak. "Diken mi?"

"Çok tanıdık." Lawrence yıldız küpünü kurdu: pirinçten yapılma ayakların üzerine istiflenmiş altıya altı plastik karelerden oluşan bir küptü bu ve ana tablanın sağında, üzerinde şeytana, efsanelere, büyüye ve yıldızlara ilişkin bütün savaşların yapıldığı saydam bir oyun alanı oluşturuyordu. "Sen böyle şeyleri takip etmezsin. Bense ederim. Hatta sanırım Sessiz Canavarlar hakkında bile bir şeyler duymuştum — ismi sadece uzun bir sayıdan ibaret olan tuhaf bir tarikatın bir kolu muydu?"

"Kadın da bunun gibi bir şeyler zırvalamıştı."

"Hangi vesileyle duyduğumu hatırlamıyorum —bunlar gerçekten ilgilendiğim konular değil— bu yüzden şu senin canavarların gerçek olduğuna yemin edemem. Ama Diken, kesinlikle gerçek. Onun yapımlarından birini izlemeyi her zaman istemişimdir. Sana gıpta ediyorum aslında — İşte: Hepsi yerli yerinde. Kartları yan çekmeceden çıkarabilir misin lütfen? "

Bron vlet çantasının yan tarafına bakındı ve dar, uzun bir çekmeceyi çekerek açtı. İşlenmiş deriden zar kutusunu aldı; içinde oynayan beş zarın sesi duyuldu. Zarları çıkardı; üçü, üzerinde beyaz noktalar olan siyah zarlardı, saydam olan dördüncüsünün üzerinde karo işaretleri vardı, ve beşincisi de, küp değil, yedi yüzü boş (bu boş yüzler oyunda genelde tehlikesizdi, ama yanlış bir zamanda atarsanız felakete yol açabilirdi), diğer yüzlerinde de, siyah ve altın renkli on üç yabancı takımyıldız bulunan on iki yüzlü bir zardı.

Bron zar kutusunu koydu ve parmaklarını kalın pakete uzattı. Mavi renkli, ipek bir bezi çekerek çıkarttı. Peçetenin köşesinde şu altın renkli işleme vardı: 

— oldukça zor olan ve bundan da zor bir puanlama sistemiyle yürüyen bir modülüstü bu, (Lawrence henüz bunu ona öğretmemişti; sadece [ işaretinin [N, M ve A gibi değişik arazi türlerine ait] stratejik saldırı açılarının bir ölçümünü gösterdiğini ve küçüklerin büyüklerden daha fazla puan getirdiğini biliyordu.) Mavi köşeyi geriye çekince iki kart masaya düştü. Kartları aldı —bunlar Kaya Büyücüsü ve Çocuk İmparatoriçe'ydi— desteye ilave etti. "Lawrence, mesele şu ki, o adam tiyatrocularla birlikte olmasa bile —ne de olsa tarikat üyelerinden birinin onlardan olduğu kesin— yani bu da bir mizansen değilse tabii. Sanki, birden, hiçbir şeye güvenemez olmuştum..."

Lawrence çantanın diğer tarafındaki çekmeceyi açtı ve üzeri aynalarla kaplı bir avuç dolusu küçük, saydam bölmeyi çıkardı (bazılarının üzerinde aynı yabancı takımyıldızlar vardı, bazılarında ise bunlar farklıydı), hepsini tablanın yanında üst üste dizdi, sonra oyunun diğer parçalarını çıkarmak için elini tekrar çantaya attı: oyma piyade heykelcikleri, süvariler, model ordugahlar; ve aynı çekmeceden, minik caddeleri, meydanları ve mağazalarıyla iki de minyatür şehir çıkardı: bunlardan birini dağların arasındaki yerine koydu, diğerini de kumsalın yanına kurdu. "Bu meseleyi neden bu kadar kurcaladığını anlamıyorum—" Lawrence bir kırmızı bir de yeşil piyade alarak sandalyesinde ardına yaslandı, elindekileri arkasına koydu— "bana sorarsan sen —anlattıklarından öyle anlaşılıyor— normalde sıkıcı geçecek bir günde estetik bir şölen yaşamışsın, hepsi bu." (Bron o sırada, yetmiş dört yaşında biri ya fiziksel gençleştirme tedavileri görmeli ya da ko-opun ortak-odasında çırılçıplak durmamalı diye düşünüyordu — bu düşünceyi de bastırmaya karar verdi: istediği gibi giyinmek ya da giyinmemek Lawrence'ın hakkıydı. Bazı olumsuz düşünceleri bastırmak bu denli kolayken, diğerlerinin —son çeyrek saatini sözünü etmekten kaçınmaya adadığı şu tiyatrocu kadın Diken hakkında oluşup duran düşüncelerinin— dallanıp budaklanmasını neden engelleyemediğini merak ederken buldu kendini. Lawrence şöyle dedi: "Eğer benim tavsiyemi sorarsan, ki sormuyorsun, sana artık bunları düşünmekten vazgeç derim. Eğer yorumlarım seni rahatsız etmiyorsa, ki bence etmiyor, çünkü diğer tüm yorumlarıma rağmen hâlâ benimle konuşuyorsun ve hâlâ çekip gitmedin—" Lawrence dağların üzerinde yumruklarını birleştirdi— "bunları düşünmekten vazgeçemediğine göre bu durumdan çıkarılabilecek tek mantıki sonuç işin içinde daha fazla bir şeyler olduğudur, en azından senin için. Seç—"

Bron, Lawrence'ın sol yumruğuna vurdu. Yumruk (Bron düşündü: Belki de tek sebep Lawrence'ın benim dostum olmasıdır) döndü, açıldı: kırmızı bir piyade.

"Bu sensin," dedi Lawrence.

Bron parçayı aldı, bavulun diğer tarafına bakındı ve kırmızı parçaları, yeşil kadife çekmecelerinden çıkarmaya başladı. Canavar adı verilen parçayı başparmağı ile işaret parmağı arasında tutarak durdu, parçaya baktı: bu minyatür insan azmanı, metal pençeleri ve plastik gözleriyle, pek de sessiz değildi: bazı gambitler sırasında zar kutusunun durduğu çekmecenin yanındaki hoparlörden, ona saldıranların korkunç bağırtılarıyla birlikte bu yaratığın ulumaları da duyuluyordu. Bron parçayı parmakları arasında döndürdü, gülümsüyor, düşünüyor ve Lawrence'a "evet"ten başka ne söyleyebileceğini merak ediyordu.

Lawrence, onları izlemek üzere masanın yanına gelmiş olan, on yaşındaki çıplak çocuğa "Freddie," diye seslendi (çocuğun saçları kazınmıştı; gözleri mavi ve iriydi; parmaklarında çok sayıda parlak taşlı yüzük vardı, bir parmağında üç, dört, beş tane. İşaret ve orta parmaklarını emiyordu; ağzının bir köşesinden akan tükürükler parlıyordu), "neye bakıyorsun?

"Şuna," dedi Freddie; parmaklarını ağzından çıkarmadan kafasıyla tablayı işaret etti.

"Neden siz karışık cinsiyet ko-opuna gitmiyorsunuz? Belki orada başka çocuklar ve sizinle ilgilenebilecek başka insanlar vardır!"

"Flossie burayı seviyor," dedi Freddie. Yanakları tekrar yavaşça atmaya başladı, o sırada Flossie (bir buçuk kafa —o da kazınmıştı— kadar daha uzundu, gözleri aynı derecede geniş ve maviydi) gelip tam Freddie'nin arkasında durmuştu.

Flossie seyrediyordu.

Freddie seyrediyordu.

Sonra Flossie, parlak yüzüklerle kaplı eliyle Freddie'ninkini ağzından çekti. "Bunu yapma."

Freddie'nin eli göbeğini kaşıyabilecek kadar aşağıya indi ve sonra tekrar geri geldi: üzerlerinde neredeyse bir düzine yüzük olan iki ıslak parmak tekrar ağzına girdi.

Altı ay önce, kendi odasının da bulunduğu koridorun sonundaki yan yana iki odada kalan bu ikisinin sevgili olduklarını varsaymıştı; sonra, esasında kardeş olduklarına karar verdi. Dedikoduyla karışık doğruları bulup çıkarma yeteneği sayesinde Lawrence nihayet gerçeği ortaya çıkarmıştı. Yirmi üç yaşında olan Flossie, Freddie'nin babasıydı ve aynı zamanda akli dengesi de ciddi biçimde bozuktu. Tethys'te zihin özürlüler için çok iyi bir eğitim ve tıp enstitüsü olduğundan, on yaşındaki oğlunu da alarak Callisto-Port'taki bir komünden buraya gelmişti. (Yüzüklerdeki işlenmemiş kıymetli taşlar oveonik, billursu hafıza üniteleriydi ve bunlar, Flossie'nin nörolojik yetersizliklerini tamamiyle ortadan kaldırmasalar da, belli bir yarar sağlıyorlardı; Flossie değişik durumlar için değişik yüzükler takıyordu. Bron, Flossie'nin oğluyla sık sık ortadan kaybolduğunu fark etmişti. Anne kimdi, neredeydi, kimsenin buna pek aldırdığı yok gibiydi. Flossie çocukluğundan beri Freddie'yi ko-opla komün arasında gide gele büyütmüştü. ("Ve oldukça da zeki biri," yorumunu yapmıştı Lawrence, "gerçi parmaklarını emdiği için sosyal sorunlar yaşadığını sanıyorum.") İsimleri Lawrence'ın fikriydi (Bron bir açıklama istediğinde Lawrence bunları, "Onları da seni de aşan gizemli edebi göndermeler," şeklinde açıklamıştı) ve bu isimler kendileri tarafından kullanılmaya başlandığında kodlanmıştı. Pekâlâ, o zaman gerçek isimleri neydi?, diye sormuştu biri. Yirmi iki rakamlı kimlik numaraları haricinde hiç kimse (diye açıkladılar), onlara özellikle hoşlarına gidecek bir isim bulmak için uğraşma zahmetine katlanmamıştı. ("Ve bu da," demişti Lawrence, "arasında yaşadığımız dünyacıkların ne kadar dar olduklarını gösterir sadece.")

"Bakın, eğer siz ikiniz seyretmek istiyorsanız," dedi Lawrence, "şuraya gidin ve oturun. Bu kadar yakında dikilmeniz ve omuzlarımıza eğilmeniz sinirlerimi bozuyor."

Flossie parlak taşlarla kaplı elini Freddie'nin omzuna koydu: gittiler, oturdular ve seyrettiler.

Bron tekrar tablaya bakarak, neye "evet" cevabını vermek üzere olduğunu hatırlamaya çalıştı.

"Hayır—!"

"Ben burada şu Yılan Kuyusu'nu zamanında yetiştirebilmek için canımı dişime takmış çalışırken siz ikiniz burada öylece donmuş, oturuyorsunuz!" Sam, balkon parmaklıklarının ardından ters, siyah ama bir o kadar da neşeli bir bakış attı. "Eh! Ne yapabilirsiniz ki? Kim kazanıyor?" Geniş, siyah elleriyle trabzanlara vurarak dar, demir basamaklardan aşağı indi. Trabzanlardan çıkan sesler ortak-odanın her yanında yankılanıyordu.

Okuma köşelerinde, müzik dinleme kabinlerinde ya da tartışma köşelerinde oturan yarım düzine kadar kişi kafalarını kaldırarak gülümsedi. Üçü seslenerek selam verdi.

"Hey, merhaba!" Sam diğerlerine de başını sallayarak karşılık verdi ve ortadaki sütunun etrafında şöyle bir döndü. Sürekli çıplak tuttuğu (kendini beğenmişliğinden, diye düşünüyordu Bron) iri ve muhteşem bir vücudu vardı. "En son bıraktığımdan beri nasıl gidiyor bakalım?" Gelip masanın bir köşesinde durdu ve siyah yumruklarını dar, siyah kalçalarına koyarak oyun tablasına dizilmiş parçalara baktı.

Bron, Sam'den nefret ediyordu.

En azından, ko-opta, arada sırada da olsa arkadaşı olduğunu düşündüğü üç kişi içinde kendisini en çok sinirlendiren Sam'di.

"İşi epey ilerletti," dedi Lawrence. "Bence Bron vlet oyununda oldukça yetenekli. Son oyununuzdan sonra ona yetişmen için biraz uğraşman gerekecek."

"Ben hâlâ bu oyunda Lawrence'la boy ölçüşemem." Bron bir keresinde Sam'i neden sevmediğini ciddi biçimde düşünmüştü. Sam yakışıklıydı, açık sözlüydü, herkesle iyi geçinirdi (Bron dahil), hem de işi nedeniyle on beş günün on birinde burada olmamasına rağmen. Ya tüm bu yaygaralar ve sırt sıvazlamalar neyin nesiydi? Sadece sıradan, sinir bozucu bir tip olduğuna karar vermişti Bron; ama siniri biraz da yatışır gibi olmuştu çünkü nihayetinde Sam herkesle iyi geçinmeye çalışan, sıradan bir yılışıktı (ve üstelik, Bron'a da iyi davranıyordu).

Bir buçuk ay kadar sonra —Sam bu kadar uzun sürelerle dışarıda olduğu için bunu idrak etmesi biraz yavaş olmuştu— Bron, Sam'in o kadar da sıradan olmadığını fark etmeye başladı. Bütün o şen şakraklığın ardında şaşırtıcı bir zekâ vardı. Bron, zaman zaman şunu fark etmişti ki, Sam çok çeşitli konularda pek çok kesin bilgiye sahipti ve bu, her yeni örnekte, hissettirmeden, biraz daha hayret verici bir hal alıyordu. Sonra bir keresinde Bron, işindeki çetrefilli meta-mantık programlarından birinden şikâyet ederken, Sam oldukça sessiz, oldukça parlak bir öneride bulunmuştu. Şey, hayır — diye kendine bir hatırlatmada bulundu Bron; parlak değildi. Ama oldukça zekiceydi. Bron sormuştu: Sam bir zamanlar meta-mantıkla uğraşmış mıydı? Sam cevaplamıştı: Hayır, ama Bron'un uğraştığını biliyordu, bu yüzden birkaç hafta önce konuyla ilgili birkaç kaset almıştı, birkaç da kitap; ve Genel Danışma bilgisayarında programlanmış bir metin bulmuş ve bunun birkaç tablosunda göz gezdirmişti. Hepsi bu. Bron bundan hoşlanmamıştı. Ama nihayetinde, Sam sadece, Tethys ile Titan'daki veya Iapetus'taki Lux şehirleri veya Callisto Port arasında, ya da hatta Bellona'nın, Port Luna'nın ve Rio'nun şehir merkezlerindeki daha ucuz bölgelerde bulunan pejmürde otel ve yurtlar arasında mekik dokuyarak çalışan, iyi görünüşlü, cana yakın ve zeki bir satıcı/danışmandı. Bron bir keresinde Sam'e ne iş yaptığını sormuştu, Sam ise, başını sallayarak ve üzgün bir gülümsemeyle şu cevabı vermişti: "Gerçekten çok düşük kaliteli bazı malların yol açtığı sorunları gideriyorum." Bron, Sam'in de diğer herkes gibi sistem tarafından sindirilmiş olduğuna karar vermişti. Bron buna benzer bir şeyi Lawrence'a da söylediğinde Lawrence ona "sistem tarafından sindirilmiş" tabirinin Sam'e kesinlikle uymadığını anlatmıştı: Sam, Dış Uydu Kordiplomatiği ile Dış Uydu İstihbarat Birimi arasındaki Siyasi İrtibat Dairesi'nin başındaki kişiydi; ve her ikisinin de ayrıcalıklarına (ve eğitimine) sahipti: Güneş Sistemi içinde, üzerinde İnsanların yaşadığı her siyasi dominyonda, hükümet tarafından sağlanmış yasal dokunulmazlığı vardı. Sistem tarafından "sindirilmiş" olmak bir yana, Sam seçimle elde edilen pozisyonlar da dahil bir insanın sahip olabileceği bütün güce sahipti. Gerçekten de seçilmiş yetkililerin pek çoğundan çok daha fazla yetkisi vardı; bir keresinde de bu açıkça kanıtlanmıştı: modası geçmiş bir bölgeleme çalışması ile ilgili bazı düzenlemeler bir yıldan fazla bir zamandır bu ve yakınındaki diğer üç ko-opun başına dert olmuştu (bazıları, nüfusun yedide üçünün yaşamakta olduğu karışık cinsiyet ko-oplarına daha makul şekilde davranıldığından yakınıyor, diğerleri de bunun doğru olmadığını ileri sürüyordu), ve yeni bir kanal için yapılan kablo döşeme çalışmaları bu bölgeleme konusunu tekrar gündeme getirmişti. Yine tahliye tehdidi mi? Ancak Sam, söylendiğine göre, bir büroya gitmiş, üç dosyayı görmek istemiş ve oradakilere dosyalardan birinin içindekilerden yarısını atmaları talimatını vermiş ve. böylece de bölgeleme düzenlemelerinin tartışılan kısımları yok olmuştu. Lawrence'ın dediği gibi, "Biz olsak bir yıl boyunca dilekçelerle, ihtarnamelerle, duruşmalarla ve şu bölgeleme kurallarının —onlar da yasadışıydı zaten— düzeltilebilmesi için gerekli tüm o işlemlerle uğraşmak zorunda kalırdık." Bron bundan da hoşlanmamıştı. Ama ne kadar neşeli, yakışıklı, zeki ve güçlü olursa olsun, Sam hâlâ belirsiz bir ko-opta yaşıyordu (cinsel tercihler açısından belirsiz bir bölgede: köşede gay erkeklerin ko-opu vardı; üç blok ötede ise bir hetero ko-opu; evet, ve nüfusun sadece beşte ikisinden biraz fazlası karışık ko-oplarda yaşıyordu, erkek/kadın/hetero/gay, bunun bir cadde ötesinde bunlardan üçünün özenle dizildiği bir ko-op ve onun arkasında da heteroseksüel kadınların ko-opu vardı). Eğer Sam'in güçlü bir cinsel kimliği olsaydı, hetero ya da gay, onu kabul etmek için can atacak pek çok ko-op olurdu. Sam'in sadece erkeklerin bulunduğu belirsiz bir bölgede yaşamayı seçmiş olmasının anlamı belki de, cana yakınlığının, zekasının, gücünün ardında, neyrotik bir kişiliği olmasıydı; geçmişinde bir dizi parçalanmış komünal teşebbüsler ve başarısız cinselleşmeler olmalıydı — yaşamak için böyle bir yeri tercih eden otuzlu yaşlarındaki erkeklerin çoğu gibi. Bu yanılgı bir ay daha sürdü. Hayır, Sam'in bu kadar uzun sürelerle başka yerlerde olmasının nedenlerinden biri (diye açıklamıştı Sam bir gece), Lux'te (Iapetus üzerindeki), aynı adı taşıyan iki uydu şehirden daha büyük olanında, beş erkek, sekiz kadın ve dokuz çocuktan oluşan ve giderek genişleyen bir aile komününe (nüfusun diğer beşte birlik kısmı) dahil olmasıydı.

Sam orada bir hafta, Triton'da üç gün ve başka yerlerde de dört gün geçirirdi, iki haftası bu şekilde bölünmüştü. Bu konuda, Bron (hepsi, Bron, Sam ve Lawrence ortak-odanın sohbet köşelerinden birinde içiyorlardı) Sam'i (biraz da sarhoştu) sıkıştırmıştı: "O halde ne diye ayda altı gününü bizim gibi morukların, nevrotiklerin, zihinsel özürlülerin ve duygusuzların arasında geçiriyorsun? Böylelikle kendini daha üstün mü hissediyorsun? Biz sana ne kadar harika olduğunu mu hatırlatıyoruz?" ortak-odada bulunan diğer pek çok kişi onlara bakmıştı; ikisi, Bron bundan emindi, ısrarla bakmıyordu.) Sam, tamamiyle ifadesiz bir yüzle cevap verdi, "Tek cinsiyetli belirsiz bölgelerde insanlar daha az politik düşünüyor. İşte, günün yirmi dokuz saati Dış Uydu/İç Dünyalar çatışmasının tam ortasındayım. Sizin bu tırnak içinde normal ko-oplarda, hetero, gay, karışık ya da tek olsun, bütün gün savaştan bahsediliyor ve bir an olsun bile huzur bulmak imkansız." "Yani," diye karşı çıktı Bron, "biz burada, Yılan Yuvası'nda, kendi içimize o kadar kapanmışız ki evrenin geri kalanında ne olup bittiği ile ilgilenmiyoruz mu demek istiyorsun?" "Böyle mi düşünüyorsun?" diye sordu Sam ve Bron'u yumuşattı: "Ben hep burada çok iyi bir grup olduğumuzu düşünmüşümdür." Ve sonra, çok akıllı bir davranışla, Sam bu tartışmayı — ki Bron bile bunun giderek saçma bir hal aldığını kabul etmek zorunda kalmıştı— daha fazla uzamadan noktaladı. Ve iki saat sonra Sam —zeka pırıltıları saçmaktan, gönülleri fethetmekten, kendini sevdirmekten ya da Bron'u rahatsız edebilecek başka herhangi bir şeyi yapmaktan uzak bir tavırla— başını gülerek Bron'un kapısından içeri uzattı ve şöyle dedi: "Lawrence'ın ortak-odaya getirdiği şeyi gördün mü?" (Bron gerçekten de görmüştü bunu.) "Patlamadan ya da havalanıp uçmadan falan önce aşağı inip bir baksan iyi edersin!" Sam tekrar güldü ve başka bir yere gitti. ortak-odaya geri dönerken Bron, yolda, biraz da bundan rahatsızlık duyarak, Sam'den hiç hoşlanmamasının nedenlerinden birinin, Lawrence'ın onu Evren'in insanlığa bir armağanı olarak görmesi olup olmadığını merak etti. (Ben gerçekten de ayda bir kör kütük sarhoş olup beni elde etmeye çalışan yetmiş dört yaşındaki bir homoseksüeli kıskanıyor muyum? diye sordu kendine ortak-odanın kapısında. Hayır, iki haftada bir, üç gün Sam'le arkadaşlık etmek bu fikri ciddiye almaktan daha kolaydı.)

Lawrence'ın yeşil çuha kaplı masaya serdiği şey vlet oyunuydu.

Sam şöyle dedi: "Sen bu oyunu koordinat kareleriyle mi oynuyorsun—" Ve bir kaşını çatarak Bron'a baktı— "yoksa artık bunu aştın mı?"

Bron cevap verdi: "Şey, pek emin değilim—"

Ama Lawrence kart çekmecesindeki düğmelerden birini aldı. Oyun tablasındaki arazi üstüne düşen ışık noktaları otuz üçe otuz üçlük bir kare oluşturuyordu. "Bron birkaç oyun daha kareleri kullanabilir sanıyorum—" ileri düzey oyuncular (Lawrence bunu iki hafta önce Sam'in en son katıldığı oyun sırasında açıklamıştı) koordinat karelerini yalnızca son puanlama için kullanırdı, kimin tam olarak hangi bölgeyi aldığına karar verebilmek amacıyla. Ancak, yeni başlayan oyuncular oyun sırasında bu kareleri tüm o önemli Θ'lara karar verebilmek için yararlı buluyorlardı. Bron bu oyunda kareleri kullanmamayı önermeye niyetlenmişti. Ama işte oradalardı; şehirler yerleştirilmiş, ordugâhlar kurulmuştu. Plastik Deniz Yılanı da, denize konmuş, sallanıp duruyordu. Canavar, ininden kötü bakışlar fırlatıyordu; Lawrence'ın askerleri nehir kıyısı boyunca dizilmişlerdi, çiftçileri tarlalarındaydı, asiller hatların gerisinde, büyücüler ise mağaralarındaydı.

Bron şöyle dedi: "Sam, bu kez neden sen oynamıyorsun? Ben son iki haftadır alıştırma yapıyorum..."

"Hayır," dedi Sam. "İzlemek istiyorum. Lawrence bana anlattığından beri hamlelerin yarısını da unuttum zaten. Haydi." Düşünceli bir tavırla geriye doğru bir adım attı ve oyun tablasını Bron'un baktığı yönden görebilmek için o tarafa geçti.

"Bron yeni tanıştığı bir arkadaşı için üzülüyor, yüzü o nedenle biraz asık."

"Hiç de değil." Düşünceli halinin asık yüzlülük olarak nitelendirilmesi Bron'u kızdırmıştı. "O kadın bana hiç dostane gelmedi." Desteyi alıp karıştırmaya başladı, bir yandan da düşünüyordu: Eğer bu kahrolası zenci bütün oyun boyunca tepemde dikilip beni izleyecekse — Ve dönüp bakmamaya karar verdi.

Bron'un dağıttığı el iyiydi. Dikkatlice kağıtları düzenlemeye başladı.

Lawrence oyunu başlatmak için zarı çölün üzerinde yuvarladı, beş-asil geldi, Hokkabaz ile Şair'i açtı, mücevher üçlüsünü attı ve kargo gemilerinden ikisini limandan açık sulara çıkarttı.

Bron zarları attığında ona iki altı, bir de karo üçlüsü geldi, on iki yüzlü zarın üzerinde üç gözlü Yildrith görünüyordu. Lawrence'ın açtığı ele Fırtına yedilisi, sekizlisi ve dokuzlusuyla karşılık verdi, üzerinde Yildrith'in sırıtan suratı bulunan aynalı minik paravanı yerleştirdi, öndeki kargo gemisinin dört kare ilerisinde, Lawrence'ın asil altılısına karşılık avam yedilisini sürdü, Şafak Uşağı'nı attı ve Lawrence'ın mücevher üçlüsünü Alev Asıyla aldı; kendi karavanı nehirden yukarı çıkarak K'hiri Vadisi'ndeki dağ geçidine yöneldi, ve burada bir yeşil Cadı olduğu için de o noktada kazanılan bütün puanlar ikiye katlandı.

Oyunun başlamasından yirmi dakika sonra, kırmızı Kurye aynalı iki paravan arasında kapana kısılmıştı (Zamtyl'in boynuzlu kafası ve çok-dilli Arkrol ile birlikte ileri-geri, sonsuzluğa yansıyordu); kızıl Kahraman yardım etmeye çalışıyor, ama saydam bir paravan tarafından engelleniyordu. Zarın üzerinde bir karo ikilisi, siyah ikiler ve beşler arasında parlıyordu; ve Lawrence deklare ettiğinden bir nokta ötedeydi, bu da yıldızlar arası savaş anlamına geliyordu.

Dikkatlerini daha önemli kararların verildiği üç-boyutlu oyun tablasına çevirdiklerinde (orada geçerli olan yedi işaretin her birinde bir tanrının ciddi ifadesi görülüyordu) Bron, Sam arkasındayken orada oturup öfkelenmenin aptalca olduğuna karar verdi. Döndü, bir şeyler söylemek için—

Sam arkasında değildi.

Bron etrafına bakındı.

Sam, Freddie ve Flossie'yle birlikte okuma köşelerinden birine oturmuş, bazı mikrofiş kartları düzenliyordu. Bron nefretle dişlerini sıktı ve Lawrence'a dönerek, "Gerçekten..." —tam o sırada ortak-odadaki ışıkların gücü birden azalarak dörtte birine düştü. (Lawrence'ın kırışık çenesi, parmak uçları ve yerleştirmek üzere olduğu yeşil Büyücü, vlet tablasının ışıkları üstünde parlıyordu.) Yukarıdan gelen bir gürültü giderek yükseliyordu.

Işıklar bir kez titredi, ve sonra tamamen söndü. Herkes yukarı baktı. Bron pek çok adamın ayağa kalktığını duydu. Oda kadar karanlık olan kubbe şeklindeki tepe penceresinde bir ışık şimşek gibi çaktı.

Şimdi Sam de ayağa kalkmıştı. Odadaki ışıklar hâlâ sönüktü ve okuma köşelerindeki ışıklar hep birden aynı anda titriyordu.

"Şu dünyanın işine bakın ki—" dedi Bron'un yan odasında kalan (ve altı aydır orada olmasına rağmen Bron'un hâlâ adını bilmediği) biri.

"Biz dünyada değiliz," dedi Lawrence, kendisi için bile sert bir sesle.

Odanın ışıkları tekrar yandığında Bron, tepe penceresinin hâlâ karanlık olduğunu korku, heyecan ve beklentiyle (neyin beklentisi olduğunu bilmiyordu) fark etti. Dışarıda, duyusal kalkan devre dışı kalmıştı!

"Biliyor musunuz," dedi Sam neşeyle —ve odadaki diğerlerinin de duyabileceği kadar yüksek bir sesle— "siz burada böyle oturup savaş oyunları oynarken dışarıda gerçekten de bir savaş oluyor, ve Triton da bu savaşa girmenin eşiğinde." Neşesi kaybolmuştu, okuma köşesinden çıkıp ortak-odadaki herkese dönerek konuşmaya başladı: "Kaygılanacak bir şey yok. Ancak bazı esaslı ve barışçıl savunma önlemleri almalıyız. Karartma, enerjinin esas güç unsurlarımıza yöneltilebilmesi için yapılan bir kesimiydi. Gökyüzünde gördüğünüz o şimşeğe benzer ışıklar da, alçak uçuş yapan keşif araçlarının arkalarında bir iz olarak bıraktığı iyonlaşmış buhardı..."

"Bizim mi yoksa onların keşif araçları mı?" diye sordu biri.

Birkaç kişi güldü, ama çok değil.

"İkisi de olabilir," dedi Sam. "Buradaki ışıkların titremesi, yerel acil durum enerjimizin devreye girmek üzere olduğunu gösteriyor, henüz girmedi, çünkü jeneratörlerin ısınması biraz zaman alıyor. Sanırım..." Sam yukarı baktı— "duyusal kalkan bütün şehirde üç ya da dört dakika daha devre dışı kalacak. Eğer aranızda dışarı çıkıp da Tethys'ten gökyüzünün gerçekte nasıl göründüğünü görmek isteyen varsa işte size fırsat. Muhtemelen dışarıda pek fazla insan yoktur—"

Bron da dahil olmak üzere herkes (köşedeki üç kişi dışında) ayağa kalktı ve sürü halinde çift kanatlı kapılara doğru yöneldi. Bron çevrelerinde giderek yükselen seslerin arasında geriye dönüp baktı. Köşedeki üç kişi de fikrini değiştirmiş, dışarı geliyordu.

Karanlık çatıya çıktıklarında, Bron bir kalabalığın hemen yan binadaki çatıyı çoktan doldurmuş olduğunu gördü. Yolun karşısındaki çatı da aynıydı. Geriye dönüp baktığında arkalarındaki çatının da servis kapısı açıldı ve onlarca kadın dışarı çıktı, başları geride, gözleri yukarıdaydı.

Bron'un yanı başında duran biri şöyle dedi: "Tanrım, yıldızların varlığını unutmuşum!"

Etraftaki herkes geceyi seyrediyordu:

Gözle görülür biçimde küresel, benekli, soluk ve duyusal kalkanın üzerindeki turkuaz çizgilerin verdiği fantastik görüntüye oranla çok daha yavan olan Neptün, epey yüksekteydi. Oldukça alçak ve Sirius'a göre belki de onlarca defa daha parlak olan Güneş'in büyüklüğü, vlet zarlarının konduğu kabın dibi kadar ancak vardı. (Kızıl alev rengindeki merkezi çok küçük olmasına rağmen, duyusal kalkan üzerinde bu, bütün gökyüzüne nabız gibi atan dalgalar yayan, pembemsi bir parıltı olarak görünürdü.) Tethys'in üzerindeki atmosfer yalnızca yedi yüz elli metre kalınlıktaydı; yüksek oranda iyonlaşmış soğuk bir plazma alanı, kalkanın hemen altında atmosferi birden kesiyordu; kalkan devre dışı olduğundan yıldızlar, doğasında hava bulunmayan bir ayda olduğu gibi buz parlaklığındaydı.

Saman Yolu'nun her yana saçılmış yıldızları karanlıkta bir toz bulutu gibi görünüyordu. (Kalkan üzerinde bu, üzerinde yeşil noktalar olan gri bir kuşaktı.)

Gökyüzü daha küçük görünüyor, diye düşündü Bron. Güvenli ve yakın görünüyor —tıpkı u-1'in çatılı bölümü gibi— evet, küçük noktalar halinde görünen bir yıldız burada, bir güneş orada. Ama, bu ışıkların milyonlarca kilometre-milyonlarca ışıkyılı uzaktan geldiğini bilmesine rağmen, sanki bir kilometreden bile daha kısa bir mesafedelermiş gibi görünüyorlardı. Kalkanın araya giren pastel renkli puslu ışıkları ise, bir kilometreden bile daha yakından gelmesine rağmen, gerçek bir sonsuzluk hissi veriyordu.

Kafalarının üzerinde bir ışık daha çaktı: İlk parlamadan sonra, erimiş bir gökkuşağı gibi renkleri dağılarak karanlığa karıştı.

"O kadar alçaktan uçuyorlar ki—" Bu Sam'di, çatının kenarına yakın bir yerden sesleniyordu— "iyon atıkları kalkanın bir bölümünde gelişigüzel boşalmaya neden oluyor: bu gördüğünüz gerçekte devriye araçlarının ardında bıraktığı bir iz değil, sadece bir yanılsama; aşağısında bir—"

Biri çığlık attı.

Ve Bron birden başının döndüğünü hissetti; bir sonraki kalp atışı kafasının içinde yankılandı, bir çekiç darbesi kadar acı vermişti. Derken, tabanlarında hissettiği ani bir darbeyle midesi altüst oldu — hayır, kusmadı. Ama sendeledi. Ve dizi yere düşmüş olan birine çarptı. Bir yerlerde bir şeyler parçalandı. Derken şiddeti giderek artan bir ışık belirdi. Kulaklarının zonklaması durdu. Gözlerini kaplayan kırmızı tabaka yavaşça dağıldı. Ve ayağa kalkarak (dizinin üzerine mi düşmüştü, bundan bile emin değildi) güçlükle nefes almaya çalıştı.

Yukarı baktı. Kalkanın pastel akşam renkleri, harika bir mavi Neptün'le çevrili olarak tekrar belirmişti. Çatısında (ve etraftaki diğer çatılarda) bulunan insanlar yere düşmüştü. Herkes ayağa kalkması için birbirine yardım ediyordu. Kendi elini de, geriye döndüğünde, biri tutmuştu; çekerek onu ayağa kaldırdı.

"...tekrar içeri girin! Herkes tekrar içeri girsin!" (Hâlâ Sam; ama sesindeki kendinden emin ton kaybolmuştu. Otoritesi, hafif, elektrikli bir korkuyla titriyordu.) "Artık her şey kontrol altında. Ama şimdi içeri girin—"

Hızla koridordan aşağı yönelerek, binanın içinde döne döne aşağı inmeye başladılar; bu sırada hararetli tartışmalar sürüp gidiyordu:

"...yerçekimini kestiler..."

"Hayır, bunu yapamazlar..."

"...eğer güç kesilirse! Birkaç saniye için bile olsa, bütün atmosfer bir balon gibi şişer ve bütün basıncımızı kaybederiz..."

"Bu imkânsız. Yerçekimini kesemezler..."

Ortak-odaya geri döndüklerinde, tepe penceresinin camlarından birinin basınç nedeniyle (eğer gerçekten şehrin yerçekimi birkaç saniye için aksadıysa) parçalandığını gördüler. Yerde hiç cam parçası yoktu (belli ki pencere "patlama emniyetliydi") ama cam tuzla buz olmuş, mozaik gibi küçük parçalara ayrılmıştı.

Sandalyeler baş aşağı olmuştu .

Bir okuyucu yere düşmüş, dosya çekmeceleri açılmış, mikrofış kartları turuncu halının üzerine saçılmıştı.

Yıldız küpü yerinden gevşeyerek sarkmış, üzerindeki tanrı-yüzlü figürler oyun tablasının üzerindeki devrilmiş gemilerin ve yere yuvarlanmış askerlerin üzerine düşmüştü.

Sam, çevrelerinde dikilmekte olanlara şöyle sesleniyordu: "—hayır, bu Triton'ın Dış Uydular ile İç Dünyalar arasındaki savaşa gireceği anlamına gelmiyor. Ancak bu olasılık bir yıldır açıkça görülüyordu. İbrenin şu veya bu yöne doğru kaydığından şüpheliyim — en azından ben kaymadığını düşünüyorum. Belki bu olay, olasılığın sizin kafalarınızda biraz daha belirginleşmesini sağlamıştır, o kadar. Bakın, şöyle sandalyelere geçin—"

"Şimdi şu yerçekimi meselesini bir kere daha açıklayabilir misin," dedi Freddie, biraz sinirli. Yerde bağdaş kurmuş, parlak yüzüklerle kaplı ellerinden birini babasının dizine koymuştu. (Flossie onun arkasındaki sandalyede oturuyordu, her iki eli de, çıplak kucağında parıldıyordu): "Yalnız çok yavaş anlat, tamam mı? Ve çok açık. Ve çok basit." Freddie yukarı baktı, sonra da etraftakilere. "Şimdi nasıl anlatman gerektiğini anladın mı?"

Bir başkası şöyle dedi: "Sam, bu çok korkunç. Yani, eğer on beş ya da yirmi saniye için kesilmişse, bu şehirdeki herkes ölebilirdi dernektir!"

Sam derin bir nefes aldı, dirseklerini dizlerine koyarak öne eğildi ve hayali bir sorunun her iki yanına da değindi. "Pekâlâ. Hâlâ anlamayanlarınız için bir daha baştan tekrar edeceğim. Şu eski görecelik modelinizi düşünün. Düz bir hatta hareket eden bir parçacığın hızı ışık hızına yaklaştıkça, hacmi hareketin olduğu yönde düşer, zamana bağlı süreçleri gözlemciye göre yavaşlar, kütlesi ve çekim kuvveti de artar. Şimdi ivmenin bir eğri çizdiğini düşünün. Bütün bu söylenenler geçerliliğini korur, ancak Fitzgerald'ın büzülme kuramında ortaya attığı oranda değil; ivmenin çok sıkışık bir eğride, sözgelimi bir elektron çekirdeği kadar dar bir eğride olduğunu düşünün. Görecelik hâlâ geçerli midir? Geçerlidir. Ve eğrinin daha da sıkıştığını, örneğin çapının, parçacığın kendi çapından daha da dar olduğunu düşünün — esasında parçacığın 'büküldüğünü' söylerken kastettiğimiz şey de budur. Görecelik modeli hâlâ geçerlidir: yalnız artık parçacığın yüzeyi, merkezinden daha yüksek bir yoğunluğa, kütleye ve çekim kuvvetine sahiptir — böylece parçacığın bir nötrino bulutunun içinde uçup gitmesini engelleyen, görecelik modeline uygun bir çeşit yüzey gerilimi yaratılmış olur. Şimdi bazı akıl almaz teknolojik dalavereler sonunda, çok yüksek frekanslı depolarize manyetizma, üst üste bindirilmiş manyetik dalgalar ve ardışık polarite/parite ivmesi kullanarak, belli bazı yüksek yoğunluklu kristalize katı maddelerdeki bütün yüklü nükleonların —ki teoride bunlar sadece protonlardan oluşur ama gerçekte birkaç nötron da içerdiği görülmüştür— iç içe geçen yörüngelerinin çapını, hâlâ ışık hızına yakın hızlarda hareket etmelerine rağmen, bir rodyum yüz üç atomu çekirdeğinin çapı —ki bazı nedenlerden dolayı, bu çalışmada standard ölçü birimi olarak alınmıştır— boyutuna çıkarmasını sağlayabiliyoruz—"

"Daha önce, Sam, bir daire çizmediklerini," dedi bir başkası, "ama kontrolden çıkmış bir topaç gibi salındıklarını söylemiştin."

"Evet," dedi Sam. "Sonuçta meydana gelen çekimsel alanın tek yönlülüğü de bu salınımdan kaynaklanıyor işte. Şimdi son açıklamamı anlayamayanlar için açıklamaya çalışıyorum. Aslında bu bir salınım bile değil, karmaşık bir dikey gradyen dalga hareketi — burada hatırlanması gereken şey şu ki, parçacık, bükülme, yörünge, salınım ve dalga gibi tüm bu terimler, hâlâ en iyi anlaşılabilen ve en kolay uygulanabilen, tamamiyle matematiksel bir soyutlamalar kümesinin oldukça fizikselleştirilmiş metaforlarıdır sadece. Her neyse, yaklaşık olarak şehrin altına yerleştirilmiş bulunan bir miktar üç-katmanlı ve kristalize iridyum/osmiyum tabakasının tüm parçacıkları, bir rodyum yüz üç çekirdeğinin bir nokta yedi yüz yirmi yedi katı kadar büyüklükteki bir yörüngede çılgınca dönerler. Manyetik rezonans, kristallerin kendi üzerlerine çökmesine engel olur. Sonuçta ortaya çıkan kütle ve oluşan çekim kuvveti yüz milyonlarca kez katlanır—"

"—tek bir yönde, salınım nedeniyle," dedi Flossie yavaşça.

"Bu çok doğru, Floss." (Freddie gözle görülür biçimde rahatladı, elini babasının dizinden çekti — ve parıldayan iki parmağını ağzına götürdü.) "Bunun sonucu olarak da üzerlerinde bulunan her şey aşağı doğru çekiliyor. Bu Triton'ın doğal yerçekimiyle birleştiğinde Tethys caddelerinde Arz normalinin, yani manyetik Güney Kutbu'nda deniz seviyesinde görülen yerçekiminin nokta dokuz yüz altmış ikisi kadarlık bir çekim oluşturuyor."

"Yani Arz'daki yerçekimi normal güçlendirilmiş Tetyhs çekimine göre bir nokta sıfır üç dokuz beş kat daha mı fazla demek istiyorsun?" dedi odanın arkalarından biri.

Sam'in siyah kaşları bir gülümsemeyle kırıştı. "Bir nokta sıfır üç dokuz beş sıfır bir... aşağı yukarı." Gözlerini grubun üzerinde gezdirdi. "Soğuk-plazma atmosfer kapanı da benzer manyetik dalaverelerle çalışır, her ne kadar yerçekimiyle bir ilgisi olmasa da. Burada tüm o bir milyon iki yüz bin kristal tabakayla ilgili olarak unutulmaması gereken, her bir onlu grubun kendine ait acil durum enerjisi olduğu."

"Öyleyse hepsi birden aynı anda duramaz," dedi Lawrence. "Birkaç saniye için bile olsa. Demek istediğin bu mu?"

"Bunu söylüyorum." Sam çenesini simsiyah parmaklarına dayayarak çatık kaşlarla kendisini dinleyen topluluğa doğru baktı. "Benim şüphelendiğim şeyin olması daha muhtemel: manyetik rezonansın içinde eşzamanlı bir harmonik yüksek salınım oluşturuldu—"

"Kim oluşturdu?" diye sordu biri.

Sam çenesini parmaklarından bir karış kadar yukarı kaldırdı. "—manyetik rezonansın içinde oluşturuldu ve bu da çekim alanında —hatırlayın, parçacıkların dönüşünü kontrol eden manyetik alan saniyede milyarlarca defa yön değiştirir— şu sonucu doğurur: tüm salınımlar aynı anda tek bir yöne doğru salındı. Bir saniye için değil, belki de saniyenin yüz binde biri kadar bir süre için, belki de daha kısa. Evet, atmosferimizde ani bir şişlik oluştu. Ama basınçta en ufak bir azalma bile olduğundan şüpheliyim; ve saniyeler içinde de her şey eskiye döndü. Evet, bu büyük bir şoktu, ama gerçekten ciddi bir şey olduğunu sanmıyorum—"

"Bu neydi—!"

Balkona doğru döndüler.

"Ne oldu! Ben pek—" Alfred (on yedi yaşındaydı; Bron'un odasının tam karşısındaki odadaydı ve Bron'un ko-opta zaman zaman arkadaş gözüyle baktığı kişilerden biriydi) trabzanlarda çıplak vaziyette duruyordu. Burnundan kanlı bir baloncuk çıkıyordu. Kan boynundan aşağı süzülerek kemikli göğsüne doğru akıyordu. Kan içinde kalmış olan eliyle göğsündeki kanların bir kısmını daha sildi. "Odamdaydım, ve sonra... Dışarı çıkmaya korktum! Hiçbir şey duymadım. İlk anda bazı çığlıklar o kadar. Nedir...?" İnce bir sızıntı halindeki kan önce beline, oradan da cinsel organının kıllarına doğru aktı, burada üç nefes kaldıktan sonra bacaklarına doğru süzüldü. "Acaba herkes...?" Korku dolu yeşil gözleriyle ortak-odada toplanmış olanlara baktı.

Her nasılsa, bundan yirmi dakika sonra, vlet tablasının üzerindeki parçalar yeniden düzenlenmişti; bazıları odadaki okuma köşelerine geri dönmüş, ve başka pek çokları da (Sam de bunlar arasındaydı) Alfred'i, kendisine tıbbi bir teşhis koyup gerekli bilgileri vermesi için ko-optan şehir danışma bilgisayarına bağlantıyı sağlayan konsol odasına götürmüştü. Derken biri, şaşkınlık içinde, şehir çapında bir kilitlenme olduğu için bütün tıbbi programların yedi ila on dakikalık bir kesintiye uğradığını haber verdi! "Sanırım pek çok insan ayak bileğini filan burkmuş..." şeklinde müphem bir yorumda bulundu biri. Bron aşağıya inip kendi bakmaya karar verdi. Aşağıda, bir odada bulunan kalabalığın arasına karıştı. İki omuz arasından yanıp sönmekte olan şu yazıyı okuyabiliyordu: "...önce üç dakikalık bir gecikme olacaktır..." İşte bu can sıkıcıydı. Ama burnunun kanaması ve korkmuş olması dışında Alfred iyi görünüyordu. Bron oradayken gecikme uyarısı yerini her zamanki şu yazıya bıraktı: "Muayeneniz bir dakika içinde başlayacaktır. Lütfen birkaç basit soruya yanıtlarınızı hazırlayınız." Böylece Alfred bir parmağıyla üst dudağını bastırırken konsola oturdu ve Bron ile birlikte başka pek çokları da ortak-odalarına geri döndüler.

Yıldızlar savaşını yediye bir kaybetti.

"Sen," dedi Lawrence sandalyesinde arkasına yaslanırken, "deminden beri ne düşünüyorsun öyle?"

Bron uzanarak ters dönmüş olan kızıl Katil'ini aldı ve nehrin üç kare kadar doğusuna geçmeye hazırlanan karavanı tehdit etmek için Lawrence'ın Düşes'ini şelalenin kıyısındaki kareye getirdi. Parça hâlâ avucundayken (kıvrımlarını ve köşelerini hissedebiliyordu) kartlarını aldı ve tükenmiş olan puanlarını gözden geçirdi. "Şu kadın." Mümkün olan sadece tek bir el vardı ve en son deklarasyonundan üç tane gerideydi.

Lawrence güldü, geriye yaslandı ve kendi kartlarını kemikli dizinin üzerinde açtı. "Yani sen şimdi bana, bu kadar heyecanın ortasında bir kadını düşündüğünü mü söylüyorsun? Eğer sen o türdensen bu ko-opta ne işin var? Sizin gibi libidolarına esir olmuş seks düşkünü azgın yaratıklar için oluşturulmuş pek çok yer var. Pek çoğu öyle, aslında. Neden buraya gelip, sahip olduğun o iğrenç idinle çilekeş hayatlarımızı mahvetmek istiyorsun?"

"Seni daha ilk gördüğümde," dedi Bron,"üst kat koridorunda, kör kütük sarhoş bir halde üzerime atlayıp hemen orada seni becermemi istemiştin."

"Bunu çok iyi hatırlıyorum," dedi Lawrence, düşünceli bir tavırla başını sallayarak. "Bir dahaki sefere sarhoş olduğumda yine aynı şeyi yapabilirim: Bu yaşlı korsanda hala hayat var — ancak buradaki mesele şu ki, (gayet diplomatik bir ifadeyle) erkekleri çekici bulmadığını söyleyerek beni reddettiğinde, ben seni hemen defterden silmedim, yemek bölgesinde karşılaştığımızda terslemedim. Hatta, hatırladığım kadarıyla ertesi sabah sana selam bile verdim, ve sen iş için çıktığında, kanal devrelerini onaracak olan tamircileri beklemek için gönüllü oldum."

"Ne demek istiyorsun, Lawrence?" Bron tekrar kartlarına baktı. Hayatı boyunca pek çok kez insanlar kendisine, arkadaş olmak için Bron'un onlara değil, kendilerinin Bron'a yaklaştıklarını hatırlatmıştı. Bu da demekti ki yıllar içinde erkek arkadaşlarının büyük çoğunluğu homoseksüeller olmuştu ve şu anda yaşanan da oldukça aşina olduğu bir durumdu. "Esas libidosuna teslim olan sensin. Kabul ediyorum, en iyi ilişkilerim kadınlarla yaşadıklarım değildi — ama yine de ne türden olursa olsun seks benim için hiçbir zaman temel sorun olmadı. Ama bu yüzden ben buraya taşındım: kadınlardan ve seksten uzak durmak için."

"Ah, sahi mi! Alfred gece yarısından sonra kız arkadaşlarını buraya getiriyor ve gün ağarmadan da onları gönderiyor — bu düzüşme olabilir, ama bu seks değil. Her neyse, bunun kimseyi rahatsız ettiği yok, ama her şeyi anladığı gün, kendisini mahvedebilir."

"Beni rahatsız etmediği kesin," dedi Bron. "Yoksa sen de küçük erkek arkadaşlarını böyle getirip götürüyorsun—"

"Bu senin hüsnükuruntun! Bu senin hüsnükuruntun!" Lawrence hafifçe gözlerini kapadı ve çenesini kaldırdı. "Ah, bu kesinlikle senin hüsnükuruntun."

"Gayet iyi hatırlıyorum," dedi Bron, "o gece koridorda 'hayır' dediğimde bana kulampara düşmanı dedin ve eğer erkeklerle yatmaktan hoşlanmıyorsam tamamı erkek olan bu ko-opta ne işim olduğunu sordun—"

Lawrence'ın gözleri açıldı, çenesi aşağı indi. "—ve bunun üzerine sen de bana iki cadde ötede geceyi geçirebileceğim bir gay —biliyorsun, politik açıdan, zaman zaman bu çok iğrenç bir kelime olmuştur, ta ki yetmişlerde o aptal halk kanalı dizileri bunu doğa dışı ilan edene kadar— ko-opu olduğunu çok nazik bir dille bildirmiştin. Piç kurusu!"

"Seni düzmem için ısrar edip duruyordun."

"Ve sen de bana hiç kimseyle yatmak istemediğini söyleyip duruyordun; bu arada da bu tip bir komünde —bu ürkütücü ve tuhaf istatistiği her nereden bulduğunu asla bilemeyeceğimden eminim— yüzde yirmiden fazla oranda gay olmasını bekleyemeyeceğimi bir öğretmen edasıyla açıklamaya girişmiş ve sonra da, kadınlara olan o anki ilgisizliğin nedeniyle prensipte bir homoseksüel sayılabileceğini anlatmaya çalışmıştın—"

"Tam bu noktada sen de prensipte homoseksüel olanlara katlanamadığını söylemiştin. Lawrence, söylemeye çalıştığın şey ne?"

"Ve hâlâ da katlanamıyorum. Anlatmaya çalıştığım sadece—" Lawrence gözlerini tekrar oyun tablasına çevirdi. Norhia dağlarında, bir süreden beri, Bron'un lehine çevirebileceğini umduğu bazı gelişmeler olmaktaydı, eğer Lawrence, Egoth ve Dartor'un şeffaf paravanlarını oranın dışında tutsaydı: Lawrence'ın gözleri Norhia dağlarının üzerindeydi— "şu ki, o gece daha sonra, beni aşırı uyarmış olan alkolün etkisinden kurtularak, çok asil bir davranışla öylece beni içine atıp sonra da çekip gittiğin yatağımda dönüp dururken sana karşı duymuş olduğum hisler, senin şu kadına karşı olan ve ısrarla tasvir etmekten kaçındığın hislerinle aşağı yukarı aynıydı."

"Sızdığını sanmıştım—" Bron'un gözleri oyun tablasından Lawrence'ın gözlerine doğru kaydı. "Efendim?"

"Diyorum ki sonra beni düşünceli bir davranışla yatağıma bırakmıştın — yani koridorda öylece yerde de bırakabilirdin; sızmak mı? Hah! Sen o kadın hakkında ne hissediyorsan ben de senin hakkında onları hissetmiştim. Senden nefret etmiş, kalpsiz, duyarsız, bencil ve kuş beyinli olduğunu, ama aynı zamanda da neredeyse o ana kadar gördüğüm en güzel, en çarpıcı, en gizemli ve en harika yaratık olduğunu düşünmüştüm."

"Evet çünkü benimle...?" Bron kaşlarını çattı. "Benim de onunla şey... yapmak istediğimi mi söylüyorsun?"

"Ben sadece tepkiler arasındaki benzerliği belirtiyorum. Kendi tepkilerimin seninkiler için geçerli bir model oluşturabileceğini söyleyecek kadar haddimi aşmam — her ne kadar bundan emin olsam da."

Bron'un çatık bakışları minyatür dağlara, minicik ağaçlara ve küçük dalgaların parlak, vahşi kumları kucakladığı kıyıya doğru yöneldi. Saniyeler sonra konuştu: "Bana hayatımın en harika tecrübelerinden birini yaşattı. Başlangıçta sadece beni bu tecrübeye doğru yönlendireceğini sanmıştım, ama sonra baktım ki her şeyi tasarlayan, yaratan, üreten ve yöneten de oydu... Elimi tuttu, anlıyor musun, elimi tuttu ve beni sürükledi—"

Lawrence iç geçirdi. "Oysa sen kollarını benim zayıf ve kötürüm omuzlarıma attığında—"

Bron tekrar başını kaldırdı, kaşları hala çatıktı. "Eğer bu akşam hepimiz ölseydik, Lawrence, ben kesinlikle bu sabahki Bron'la aynı adam olarak ölmeyecektim."

"Tüm bu olanlarla ilgili başlangıçtaki yorumlarından çıkan sonuç da buydu zaten — hani şu güzel yaratığın ne kadar soğuk, insanlıktan uzak, kalpsiz ve güvenilmez olduğunu ima ettiğin yorumların. Ben sadece hatırlatmaya çalışıyordum." Lawrence bir kere daha iç çekti. "Ve sanıyorum ben, o gece, seni sevdim, her ne kadar sen—"

Bron'un çatık ifadesinde bu kez biraz da öfke vardı: "Hey, yapma—"

Lawrence'ın buruşuk yüzü (çilli yüzünü at nalı biçiminde çevreleyen beyaz çalılığın altında) alaycı bir ifadeyle ekşidi. "Ne demezsin. Yine hayırsızın tekiyle tutkulu ve platonik bir ilişkinin tam ortasına daldım."

Gözlerinin önünde kadının yüzü olduğu halde Bron şöyle dedi: "Lawrence, bak, ben seni arkadaşım olarak görüyorum. Gerçekten. Ama..." Lawrence'ın yüzü geri geldi, ekşilik hâlâ duruyordu. "Ama bak, ben on yedisinde değilim. Otuz yedi yaşındayım. Sana daha önce de söyledim, ben deneylerimi çocukken yaptım, hem de pek çok deney. Ve bu deneylerin sonuçlarına bağlı kalmaktan çok memnunum." Deneylerin sonuçları, ki o "tuhaf" istatistiklere göre nüfusun yüzde sekseni de bunları doğruluyordu, Bron'un her iki cinsiyetle de işlevlerini görebileceğini gösteriyordu; ama yalnızca duygulardan uzak, zihinselleştirilmiş fantaziler söz konusu iken erkeklerle seks onun gerçek yaşamının bir parçası olabilirdi. Ve en son yaşadığı duygulardan uzak zihinselleştirme Zerdüşt Işığının Yoksul Çocukları ve Değişen Gizli İsim Tapınağı'nda katıldığı toplantıydı; duygulardan arınma pek de ona göre bir şey değildi. "Senden hoşlanıyorum. Arkadaşım olarak kalmanı istiyorum. Ben çocuk değilim ve bunları daha önce de yaşadım."

"Sen sadece alçak değil aynı zamanda küstah bir alçaksın. Benim yaşım otuz yedi değil. Yetmiş üçten fazla. Ben de bunları daha önce yaşadım. Muhtemelen de senin yaşadığından daha fazla." Lawrence tekrar eğilip oyun tablasına bakarak düşünmeye başladı; bu sırada da Bron, geçmiş (ki bu hem seks hem de din ile ilgili tecrübelerini kapsıyordu) diye düşündüğü zaman dilimiyle şimdi (bu da... işte tüm bunları kapsıyordu) diye düşündüğü zaman dilimi arasında yaşlı insanları, metamorfoza uğratarak, kendisinden üç ya da dört kat daha yaşlı yaratıklardan, sadece iki yıl ya da daha az yaşlı yaratıklara dönüştüren olguyu (tekrar) düşünüyordu. Lawrence şöyle dedi: "Sanıyorum sıra sende. Ayrıca endişelenme, arkadaşın olarak kalmaya niyetliyim."

"Sence ben ne yapmalıyım, Lawrence?"

"Ne yapman gerektiğini düşünüyorsan onu. Oyun oynamayı deneyebilirsin — merhaba, Sam!" dedi, masaya yaklaşan Sam'e. "Neden ikiniz bana karşı oynamıyorsunuz. Bron u-1'deki tiyatrocu bir kadına abayı yaktı ve oraya dönüp kadını bulacak cesareti de yok, ama benim için hava hoş. Haydi Sam, otur da biraz ona yardım et."

Öfkeli bir protestonun eşiğinde, Bron bu güçlü, neşeli ve harika kişi için kanepede yer açtı — acaba kalkıp orayı terk etse miydi? Ama Sam kendisine oyun stratejisiyle ilgili bir şeyler sordu ve açıkladığında da iltifat dolu bir ıslık çaldı. En azından Bron bunun bir iltifat olduğunu düşünüyordu.

Oynadılar. Oyunun gidişatı değişti. Tabii skor da. Oyuna o akşamlık ara verdiklerinde (başlangıç seviyesindeki oyuncular, demişti Lawrence, ilk altı ay oyunu sonuna dek oynamayı akıllarından bile geçirmemelidir), Bron ve Sam birbirlerinin omuzlarına vurup gülerek birbirlerini kutladılar, sonra Lawrence'a dönerek onu da kutladılar, ve tabii, ertesi akşam tekrar bir araya gelip bıraktıkları yerden devam etmeyi kararlaştırdılar.

Bron koridorda odasına doğru yürürken, Sam'in yardımıyla da olsa yaşlı korsana yaşattığı hezimetin akşamı keyifli kılmaya yettiğini düşündü ve içini bir sıcaklık kapladı.

Tam kapısına geldiğinde durarak karşı kapıya baktı ve birden yüzü asıldı.

Sam'e Alfred'in nasıl olduğunu bile sormamıştı. Şimdi kapıyı çalıp öğrense miydi? Alfred'le yapmış olduğu az sayıdaki kişisel konuşmaya benzer şeylerden biri birden aklına geldi: aslında bir keresinde Alfred, Bron'u neredeyse sadece dokuz-on üç yaş arasındaki paralı (ve de koyu renk giyinen) gençlere hizmet veren bir restorana (Flossie tavsiye etmişti, ona tavsiye eden de yine bir arkadaşının ısrarlı tavsiyelerine uyan Freddie'ydi) götürmüştü. (Daha küçük olanlar sadece kürklere sarılmıştı!) Yaşları Alfred'inkine bile zar zor erişen bir avuç genç vardı sadece ve hepsi de mekâna açık bir iyi niyet ve bariz bir nostaljiyle, küçümseyerek bakıyorlardı. Orada bulunan tek yetişkin Bron'du. Yemek boyunca Bron konudan konuya atlayarak sürekli bir şeylerden bahsederken Alfred de masaya doğru eğilip fısıldıyordu, "Ama ben ilişki istemiyorum! Arkadaşlık istemiyorum! Ben seks istiyorum — bazen. Yılan Yuvası'nda yaptığım da bu. Artık peşimi bırak!" Cinsel kimlikleri belirsiz iki çocuk, ellerini yemek sonrasında içtikleri kahvenin fincanı etrafında koruyucu bir şekilde kilitleyerek, küçük, tüysüz, esmer yüzlerini çevirmek suretiyle gülmelerini pek süslü yakalarının ardına gizlemeye çalıştılar. Ama Bron hâlâ Alfred'i arkadaşı olarak görüyordu, çünkü Alfred, diğer bütün arkadaşları gibi, şunu yapabilir mi ya da bunu ödünç verebilir mi, ya da bu kuponu şu reklamcıya postalayabilir mi, ya da bir başkasının gönderdiği filan konuyla ilgili şu protesto mektubunu atabilir mi, eve giderken bir uğrayıp şunu veya bunu alabilir mi, ya da şunu nereye atmalı gibi şeyleri sormak için ona gelmişti ve hâlâ da geliyordu, ve evet, eğer istiyorsan senin olabilir. Zaman zaman kızdığı, tartıştığı olsa da Bron bu isteklere uyuyordu (öncelikle huzuru bozmamak için, diyordu kendine), ve şunu görmüştü ki bu uysallığın nedeni ilişkiye —dostluğa diye düzeltti kendini— (çünkü o on yedi değil, otuz yedi yaşındaydı) değer vermesiydi. Sanıyorum, diye düşündü Bron, koridorda dururken, onu anlıyorum, bu da bununla ilgili bir şey. Onu Lawrence'ı anladığımdan kesinlikle daha iyi anlıyorum. Ya da Sam'i. (Ya da şu kadını...? Yüzü tekrar gözünün önüne geldi, hoş bir kahkahayla birlikte.) Tekrar kendi kapısına doğru döndü.

Alfred'in kapısını çalmak? Eğer Alfred iyi değilse, Bron bu haliyle görünmek istemeyeceğini bilecek kadar iyi tanımıştı kendisini. Ve eğer iyiyse de, rahatsız edilmek istemezdi. (Eğer iyiyse, diye düşündü Bron, muhtemelen uyuyordur. Eğer benim de kendimi iyi hissettiğim anlar bu zavallı çoçuğunkiler kadar az olsaydı ben de böyle bir anımda bunu yapardım.) Bron kendi kapısını iterek açtı ve loş bir odaya girdi; içeride oval bir yatak (açılarak üç kişilik olabiliyordu: Alfred'in bu tür şeyleri sır olarak tutmasına karşılık, ko-op kurallarında kendi odanızda yaptığınız sürece istediğiniz kadar kişiyle seks partisi düzenlemenizi yasaklayan herhangi bir şey yoktu), bir okuyucu, bir mikrofiş dosya dolabı, bir televizyon ekranı ve altında da yetmiş altı kamu kanalı ve kendine ait de üç özel kanal için iki uzaktan kumanda, iki pencere (biri binanın arkasındaki sokağa bakan gerçek bir pencere, diğeri de değişken görüntüler yansıtan holografik bir saydamdı ve ikisi de mavi perdelerle örtülüydü), elbise dolapları, duvarda lavabo ve tuvalet çekmeceleri, mavi halının üzerinde de oraya buraya atılmış plastik yakalar ve kontrol panelindeki düğmenin açılmasıyla birlikte balon gibi kabaran şişme sandalyeler vardı.

Bu tıpkı Alfred'inki, Lawrence'ınki, Sam'inki, aslında bir dünya ve üç ay üzerinde yaşayan başka pek çoklarınınki gibi, rahat bir odaydı; tıpkı on binlerce çarpı on binlerce diğer oda gibi.

Sabah saat dört yirmi yedide, Bron birden uyandı, nedenini merak ediyordu. Karanlıkta geçen beş dakikanın ardından bir fikir aklına geldi — ne var ki kendisini uykudan uyandıran fikrin bu olup olmadığından emin değildi. Kalktı, koridora çıktı ve aşağıya inerek konsol odasına gitti.

Ekranda en son kullanan kişiden kalma iki liste duruyordu. (Genellikle bunlar Freddie ya da Flossie'nin evden öğrenim kurslarıyla ilgili şeyler olurdu.) Bron gözlerini dalgın bakışlarla sağdaki liste üzerinde gezdirmeye başladı: yarım düzine kadar maddeyi inceledikten sonra Mars'ın geçmiş başkanlarının listesini okumakta olduğunu fark etti. Gözleri Brian Sanders'a takıldı, bu Mars'ın (yirmi dört erkeğe karşılık) iki kadın başkanından ikincisiydi. Brian Sanders, bu kışkırtıcı ve hırçın yaşlı kız, Bellona'da erkek fahişeliği yasal hale getirmişti; ayrıca söylenenlere bakılırsa, Arz kültürünün yarattığı pek çok şeyle birlikte savaşla ilgili tüm nesnelere de ısrarla "insanoğlanının eseri" şeklinde ithafta bulunarak Arz'daki (elbette konuşmaları buraya televizyonla ulaştırılıyordu) ve Mars'taki pek çok dilde "insanoğlunun eseri" teriminin yok edilmesini tek başına gerçekleştirmişti.

Soldaki liste (buradaki eşit sayıda erkek ve kadın ismi gelişigüzel sıralanmıştı) —isimlerin yedi gruba ayrılmasından anlaşıldığı kadarıyla— Dış Uydular Federasyonu'nun değişik hükümet kurullarında görev alanların isimleriydi. Evet, son listede, şu anda, yani Savaş Birliği zamanında iş başında olanların isimleri vardı: bunları tüm halk kanallarında görmek mümkündü. (Burada erkek ve kadın isimlerinin, elbette fazla bir önemi yoktu. İsteyen istediği ismi —Freddie ya da Flossie gibi— alabilirdi, özellikle de ikinci, üçüncü ya da dördüncü kuşak yurttaşlar arasında bu yaygındı.) Bron hangi siyasi iddia ya da tartışmayı sona erdirmek için bu programın açılmış olduğunu merak etse de, daha oturmadan programı kapattı; altında bir tıp programı vardı ama bu Alfred'inki değildi.

Bron Genel Danışma programına girdi.

Arama için "Diken: Oyuncu (meslek)" yazdığında bütün referansların taranması ve Genel Danışma kayıtlarına ulaşılması için bir on dakika geçmesini bekliyordu — böyle biri hakkında bilgiler nasıl dosyalanırdı? Ekran bir saniye kadar titredi ve sonra bilgiler geldi:

"Diken — yapımcı, yönetmen, oyun yazarı, oyuncu ve vardiya usulü çalışan personelden kurulu bir tiyatro komününün yöneticisi olan Gene Trimbell'in çalışma hayatında kullandığı takma ad. Bkz. Onayla? : : biyografi. : : eleştiri : : tanımlayıcı : : kamu kayıtları"

Bron kaşlarını çattı. Kadının biyografisiyle kesinlikle ilgilenmiyordu. Yine de Biyografi seçeneğine bastı.

"İstek üzerine biyografi gizli tutulmaktadır."

Bunu görünce gülümsedi.

Neye benzediğini biliyordu.

"Tanımlama"ya gerek yoktu.

Eleştiri seçeneğine bastı ve ekran şu yazıyla doldu: "Diken, bu onyılın başlarında ortaya çıkan ve pek çoğu Iapetus'un Lux şehrindeki Çember ile bağlantılı olan genç oyun yazarı/yönetmen/yapımcıların en etkileyicisi olduğu üzerinde herkesin görüş birliğine vardığı Gene Trimbell'ın çalışma hayatındaki adıdır. Çalışma hayatının daha ilk yıllarında yapımcılığını üstlendiği Britannicus, Büyük Siyah Tanrı, Vatzlav ve A.C./D. C. gibi klasiklerle, ve hem yapımcılığını hem de içindeki doksan sekiz rolün tamamını kendi üstlendiği Les Paravents isimli video kasetle büyük yankı uyandırdı. Henüz yirmili yaşlarının başındayken, George Otuola'nın artık efsaneleşmiş olan (ve hâlâ tartışılan) Eridani (bkz.) isimli yirmi dokuz saatlik opera dizisini, üç yüzden fazla oyuncuyu, dansçıyı, şarkıcıyı, iki kartalı, bir deveyi ve başroldeki yüzlerce metrelik alevli gayzeri koordine ederek yönetti. Geleneksel formlardaki yönetmenlik çalışmaları hırslı ve anıtsal nitelikler taşıma eğilimindeyse de, kendi yaratıcılığını ortaya koyduğu eserlerin en büyük özelliği yoğun ve cesur olmalarıdır. Günümüzde daha çok, üç yıl önce kendisinin kurduğu gezgin toplulukla yapmış olduğu mikro-tiyatro çalışmaları ile tanınmaktadır. Kısa, eliptik ve yoğunluklu çalışmaları sık sık yirminci yüzyıl bestecisi Webern'in müziğiyle karşılaştırılmaktadır. Başka bir yerde bir başka eleştiri şöyle diyordu: 'Eserleri bir yerde başlamıyor ve bitmiyor; daha ziyade, müziğin, hareketin, sözün, ışığın, hapların, dansın ve dekorun uyumlu birlikteliği sayesinde bildik nesneleri, duyguları ve eylemleri, genellikle bir saniye ya da daha kısa bir süre için göz kamaştırıcı, gerçeküstü bir ışıltıya doğru itiyor.' Tiyatro konusunda yazmış olduğu makaleler (bunlar Birincil Sahneler adı altında bir araya toplanmış ve her bir makalenin başlığını oluşturan ve Lacan'ın şimdilerde üne kavuşmuş olan epigrafının oldukça tüketici bir dizi okuması olarak yansıtılmıştı: 'Anlatım, gerçekte, hiçbir mizansenin onsuz mümkün olamayacağı bir yorumla dramayı ikiye katlar. Diyelim ki eylem gerçekte izleyiciler tarafından görülememektedir —ayrıca diyalog da açıkça ve dramatik gerekliler nedeniyle seyirci için taşıyabileceği herhangi bir anlamdan da yoksundur: — başka bir deyişle, her sahnedeki anlatımın, oyunculardan birinin performansı sırasında sahip olduğu bakış açısına düşüreceği belli belirsiz ışık olmaksızın, dramadan hiçbir şey anlaşılamamakta, görülememekte ve duyulamamaktadır?'), pek çok insanda onun düşüncelere önem veren bir sanatçı olduğu izlenimini uyandırmaktadır; ancak o son zamanlarda şöhretinin en önemli kısmını, eserlerindeki duygu gücüne borçludur. Böyle olsa da, pek çok genç oyuncu ve oyun yazarı (pek çoğu onun oyunlarından herhangi birini ya da bir bölümünü görmediklerini kabul etmektedir) Sahneler'i bir manifesto olarak almaktadır ve onun günümüzün yaşayan drama sanatı üzerindeki etkisi, Maria Irene Fornes, Antonin Artaud, Malina veya Colton gibilerinin yaptığı etkiyle karşılaştırılmaktadır. Buna rağmen, arada formel bir tiyatro sahnesiyle sınırlansa da topluluğu hâlâ küçük, performansları seyirciyle iç içe kalmıştır. Eserleri tüm Dış Uydular'da sahnelenmiş ve daha bir dakika önce bu topluluğun varlığından bile haberi olmayan ve tesadüfen oradan geçen pek çok kişiyi hayranlık içinde bırakmıştır."

Ekranın alt köşesindeki indekste daha pek çok eleştiri yazısı yer almaktaydı. Rasgele seçtiği üç yazıyı daha okudu ve dördüncüsünün ortasında konsolu kapattı.

Odanın kapısını çekti — ama tamamiyle kapanmamıştı. Kaşlarını çatarak döndü ve incelemeye başladı. Kapının üstündeki lento bir-iki milimetre kadar yerinden oynamıştı, Akşamki çekim "sarsıntısı" mı? Kapının artık tamamiyle açılmış çatlaklarından odanın içindeki konsola doğru baktı. Genel Danışma'ya bu nasıl sorulabilirdi?

Koridorda yalın ayak, sessizce yürüdü. Birden yorulmuştu

Çıplak bir halde yatağına tırmanırken şunları düşünüyordu: Sanatçılar...? Eh, pek o kadar da kötü bir meslek sayılmazdı. Özellikle başarılıysalar. Saplantı geliştirmek için bula bula ünlü birisini bulmuş olması da tam ona göre bir işti doğrusu; her ne kadar, Lawrence'ın aksine, kadının adını hiç duymamış olsa da. Sıkıntılar içinde, o kadını bir daha görüp görmeyeceğini merak ederek uykuya daldı.

3

KANGURULARDAN SAKINMAK

Önermeleri savunan filozoflar bunların gerekli olduğunu, çünkü gerçeğin cümleler değil, ancak önermeler yoluyla bilinebileceğini söylemişlerdir. Bu görüşü paylaşmayan birinin verebileceği en iyi cevap, önermecilere cümlelerin gerçekliğini onların terimleriyle açıklamaktır: anlamı gerçek önermeler olan cümlelerin kendileri de gerçektir. Burada anlaşılabilirlikle ilgili herhangi bir sorun, filozofun kendi hatası olacaktır.

Williard Van Orman Quine / Mantık Felsefesi

AUDRI, Bron'un hoşlandığı patron, ellerini kapının her iki yanındaki pervazlara koymuş, her Audri-vari açıda durarak (Bron'un hiç de hoşlanmadığı bir ifadeyle); "Bu Miriamne— Bron, onunla bir şeyler yap," dedi ve gitti.

Bir dakika kadar önce Audri'nin arkasında duran genç kadın (Miriamne?) esmer, kıvırcık saçlı, zeki görünüşlü ve somurtkandı.

"Selam." Bron gülümsedi ve düşündü: Onunla bir ilişki yaşayacağım. Gayet uygun, rahat, kesin bir fikirdi — büyük bir rahatlama: Bu, kaba ellerinde altın renkli tırnakları olan o çılgın sarışın yaratığı aklından söküp atardı. Onu düşünerek uykuya dalmış ve yine onu düşünerek uyanmıştı. Hatta işe giderken u-1'den geçmeyi bile düşünmüştü (ama sonunda, olmaz, diye karar vermişti).

Kapı eşiğinde duran Miriamne'in üzerinde, Diken'in de giydiği, güvercin grisi kısa pelerinin aynısı vardı. Tıpkı Diken gibi göğüsleri çıplaktı ve daha da önemlisi Bron'a on yedi yıl önce doldurmuş olduğu bir iş başvuru formunu hatırlatıyordu: "Performansınızın birlikteyken en üst noktaya çıkacağına inandığınız ve tercih ettiğiniz fiziksel tipi tanımlayınız." Hiç düşünmeden verdiği cevap: "Kısa, esmer, küçük kemikli, iri kalçalı." Ve kısa, esmer, küçük kemikli ve ancak bir saç telinin kalınlığı kadar çekingen olan Miriamne, sağ kulağının on beş santim kadar solunda ve beş santim kadar yukarısında bir yere bakıyordu.

Kaşına mı? Hayır...

Bron oturduğu sandalyeden kalktı, hâlâ gülümsüyordu. Yatakta sonsuza dek sabır gösterebileceği (eğer sabıra ihtiyacı varsa) türde bir kadındı, çünkü birlikteyken performansınızdan emin olduğunuz birine karşı sabırlı olmak daha kolaydı: Profesyonel anlamda kendine olan güveninin geri geldiğini hissederek memnun oldu. Umarım, diye düşündü, güzel, dostane bir karma ko-opta yaşıyordur da konuşacak konu sıkıntısı çekmez (cinselleştirmeyle ilgili konuşmalar en güçlü olduğu nokta değildi). Zaman zaman bunu kabul eden kadınlara epeyce düşkün olmuştu. Ve yüzündeki ifadede Bron'a onu hiçbir zaman fazla önemsemeyeceğini güvence altına alan bir şeyler vardı. Daha ne isteyebilirdi ki? Bedenini ödüllendirecek, zihnine meydan okuyacak ve duygularını hiçbir şekilde kısıtlamayacaktı. Ona doğru yaklaştı, —kendisini kadınla şu anda bakmakta olduğu her neyse onun arasına yerleştirerek— masasının kenarına oturdu ve sordu: "Seninle tam olarak ne yapmamı istedikleri konusunda herhangi bir fikrin var mı?" iki hafta, diye karar verdi, en az —hiç olmazsa zihnimi meşgul eder. Üç ya da dört ay bile sürebilir —en fazla. Kim bilir, belki sonunda birbirlerinden hoşlanabilirlerdi bile.

"Sanırım beni çalıştırmanı," dedi ve duvardaki panoyu baştan başa kaplamış olan notları görünce yüzü asıldı.

Bron sordu: "Senin tam olarak mesleğin ne?"

Bunu o sabah daha önce de defalarca söylemiş bir ifadeyle (hâlâ panoya bakıyordu), iç çekti ve "Sibralog," dedi.

Hâlâ gülümseyerek, ama sesi de şaşkınlıktan bir parça titreyerek sordu: "Sibralog mu...?" Kadının hâlâ ona bakmadığını görünce tekrar sordu: "Eğer senin alanın sibraloji ise, Tanrı aşkına neden seni meta-mantık bölümüne gönderdiler?"

"Sanırım—" Bakışları onunkileri yakaladı— "sanırım aralarında en azından bir harf ortak olduğu için. Tüm o savaş afişlerinin de bize sürekli hatırlattığı gibi biz Arz'da değiliz. Güneş Sistemi'ndeki en son büyük ayın üzerindeyiz, tarihin en pahalı ve bedeli en ağır savaşının dışında kalmayı başarabilmiş —şu ana kadar tabii— tek ayın. Ve dün geceden sonra, bunun ne kadar daha böyle sürebileceği de merak konusu! Dış ve iç ekonomik pazarlarımız o kadar kısıtlandı ki bir yıldan bu yana ekonomik bir krizin eşiğinde yaşıyoruz, ve bu eşiğin de yanlış tarafındayız. Bir mevkii sahibi olan herkes histeri nöbetinde, diğer herkes ise uyuduğunu farzediyor: Son altı ay içinde herhangi bir şeyin olması gerektiği şekilde işlediğini gördün mü? Herhangi bir şeyin? Yani, dün geceden sonra—"

Ah, diye düşündü, u-1'de yaşıyor. Ama bu pek sorun değil, hatta işleri daha da ilginç kılabilir...Ve gözlerinin önüne, güvercin grisi omuzları sarsan o sarışın kahkaha geldi.

"Evet, dün akşamki şu mesele. Oldukça korkutucuydu, değil mi? Benim kaldığım ko-optakilerden biri İstihbarat İrtibat Dairesi'nden. Olaydan sonra bir kısmımıza bütün olan biteni açıkladı. Ama ben kimsenin ikna olduğunu sanmıyorum." (Bu kendisinin de bir parça siyasi bilinç taşıdığını göstermeye yeterdi. Ve şimdi de kadının egosuna yönelik bir şeyler...?) "Gerçekten, Audri'nin kimi bulursa onu çalıştırdığını biliyorum, özellikle de burada, ama senin aldığın eğitimi almış birini bu bölüme göndermenin anlamı ne?" Kalkarak masanın köşesini dolaştı, iletişim cihazından yay biçimindeki teli çekerek aldı, ve kırmızı boncuğu kulağına, mavi olanı da dudaklarına koydu. "Personel...?" dedi, oldukça ters bir tonda; Miriamne ona baktı. "Ben Bron Helstrom—" bunu yirmi iki haneli kimlik numarasının ilk on rakamı izledi; işle ilgili konular için buraya kadarı yeterliydi. "Bir yere not et lütfen; tekrar etmek zorunda kalmak istemiyorum. Siz buraya, meta- mantık bölümüne birini gönderdiniz, Miriamne — ona kendi numarasını sormayacağım: siz bakın. Bugün yeterince rahatsızlık çekti zaten." Sonra, biraz boş gözlerle de olsa artık kendisine bakmakta olan Miriamne'ye döndü. "Kendisi bir sibralojisyen ve hangi kuş beyinlinin hangi akla hizmetle onu buraya gönderdiğini ikimiz de anlayabilmiş veya takdir etmiş değiliz—"

"Personel'den kiminle konuşmak istiyorsunuz?" diye sordu ses, anlaşılır biçimde imtihan eder bir tonda.

"Yapın." (Miriamne bu konuşmanın sadece Bron'un söylediği kısmını duyabiliyordu.) "Tüm bu saçmalıklar oldu çünkü eminim bir hafta ya da daha uzun bir süredir bütün sorumluluk alanları karıştı ve birbirine girdi. Ve ben —yani meta-mantık Bölümü'nden Bron Helstrom—" Bir kere daha kimlik numarasını saydı: "...Artık sanırım kim olduğumu anladınız ve şikâyetin nereden geldiğini de biliyorsunuz — bütün o karmaşanın içinde kaybolmaya niyetim yok. Tutup bu kadını ne eğitiminden ne de yeteneklerinden tam olarak yararlanamayacağımız halde meta-mantık Bölümü'ne gönderiyorsunuz. Üstelik ilk defa da olmuyor; bu altıncı. Bu çok saçma, herkes için zaman kaybı ve herkesi işinden alıkoyuyor. O zaman kimin bileceğine siz karar verin ve onlara da gidip siz söyleyin—" Karşıdakinin sertçe nefes aldığını ve sonra da telefonun kapandığını duydu— "ve eğer biri bu şikâyetlerin nereden geldiğini bilmek isterse — işte, bu kez iyi dinleyin." Artık kapanmış olan kırmızı mikrofona bir kere daha adını ve kimlik numarasını söyledi. "Şimdi, bir daha birini eğitimini almadığı bir işi yapması için bir yere göndererek hayatını tatsızlaştırmadan önce bunu bir düşün, kuş beyinli. Güle güle." Kapattı, düşünüyordu. "Kuş beyinli", telefon kapandığı içindi. Ama yine de biraz ileri gittiğine karar verdi. Miriamne'ye baktı (gülümsemesinin ardında kavgacı bir hayalet oynaşıyordu): "Evet, sanıyorum derdimizi anlatabildik, ama yine de pek işe yarayacağını sanmam." Umursamaz bir tavırla başını çevirdi.

Aynı hayalet, kadının gülümsemesinden de geçti. Bir parmağıyla boynunu ovmaya başladı. Tırnakları kısa ve krom renkliydi. Dudakları kalın ve kahverengiydi. "Ben bir sibraloğum," dedi. "Bildiğim kadarıyla sibralojisyen diye bir meslek yok."

Bron güldü. "Ah. Tamam, sana karşı dürüst olacağım. Daha önce hiç 'sibralog' diye bir şey duymamıştım."

"Ben meta-mantık duydum mu...?"

Bron gülerken içindeki hayalet birden gerçek oldu. "Bak," dedi. "Ya ben sana meta-mantıkla ilgili bir şeyler anlatırım ve sen yarından itibaren fazla yararlı olmasa da en azından sıkıcı olmayan bir şeyler yapmaya başlarsın." Ellerini yukarı çevirdi. "Ya da birer kahve içip biraz..." Omuzlarını silkti "başka şeylerden bahsedebiliriz. Yani ben bu oradan oraya koşuşturup birilerini beklediğin sabahların ne kadar yorucu olduğunu çok iyi bilirim. Buralara gelmeden önce ben de kendi payıma düşen sıkıntıları çektim."

Kadının gülümsemesi kısa bir kahkahaya (ama o asık suratlı hayalet hâlâ duruyordu) dönüştü. "Bence hem kahve içelim hem de sen meta-mantık anlat."

Bron kafasını salladı. "Tamam. Ben kahve getireyim—" diyerek ayağa kalktı.

"Şuraya oturabilir miyim—?"

"Tabii. Rahatına bak. Kahveni nasıl—?"

"Sade," dedi sandalyesinde otururken, "tıpkı annem gibi," ve tekrar güldü. Bu sırada Bron dizinin hemen yanındaki çekmeceye uzanarak düğmelere bastı. Bir plastik fincan dışarı doğru çıktı ve dizine vurarak yandı. "Babam hep böyle derdi. " Ellerini dizlerinin üzerine koydu. "Annem Arzlıydı, daha doğrusu Kenyalı; ben de o zamandan beri bunu unutmaya çalışıyorum."

Bron da ona gülümsedi, bu sırada bir fincan kahveyi masanın üzerine koydu ve diğerini almak için tekrar eğilirken şöyle düşündü: Tipik bir u-1'li... Sürekli nereli olduklarından, aile kökenlerinin nerelere uzandığından bahsederler. Kendi anne-babası iri yarı, sarışın, azimli (yıllarca Mars'ta bilgisayar operatörü olarak çalışmışlardı, Arz'da aldıkları eğitim, daha Mars'a göç etmelerinden önce çağ dışı kalmış olsa da, onlara tasarım alanında parlak bir kariyer vaadediyordu) ve biraz da asık suratlıydılar. Buraya geldiklerinde kırklı yaşlarının ortalarındaydılar; en son çocukları da beş yaşındaydı. (Kendisinin en son çocuk olduğundan neredeyse emindi.) Bu nedenle mi, diye tekrar merak etti, asık suratlı görünen kadınlardan hoşlanıyordu? Onun anne-babası, ne acıdır ki başka pek çok anne-baba gibi, çalışan insanlara olan ihtiyacı giderek azalan yeni bir dünyada çalışan iki insandı. On beş yaşından beri onlarla birlikte yaşamıyor, yirmi yaşından beri onları görmüyor, nadiren (genellikle de bir başkası kendi ailesinden bahsederken) düşünüyor ve onlar hakkında (u-1 dışındaki bölgelerde geçerli olan evrensel nezaket kuralı gereğince, ki varlığını anladığında bunun güven verici olduğunu düşünmüştü) asla konuşmuyordu.

Bron ikinci fincanı Miriamne'ye uzattı. "Pekâlâ. Meta-mantık..." tekrar masanın arkasına mı...? Hayır, böyle önde kendini göstermesi daha iyiydi, etki açısından. "İnsanlar—" Kırışık ince kumaşların üzerinde ardına yaslandı— "gerçek bir problemi çözmeye çalışırlarken katı ve formel bir mantık yerine, yine formel mantık kurallarının üretim parametreleri olarak geçerli olabileceği —Perşembe tatillerinde— bir çeşit meta-mantık kullanırlar. Eskisini bilirsin: Eğer bir buçuk tavuk bir buçuk günde bir buçuk yumurta verirse...?" Bir kaşını (gerçek olanı) kaldırdı ve kadının kahvesini yudumlamasını bekledi: Kadının elinde sıktığı plastik fincan iyice buruşarak minicik kaldı. Kafasını kaldırdı.

"Soru şu: Bu durumda bir tavuk bir günde kaç yumurta verir?"

"Bir mi?" diye sordu.

"—bu insanların yüzlerce yıldır fazla düşünmeden akıllarına ilk gelen cevap olarak verdikleri tırnak içinde mantıklı cevap. Ne var ki, biraz düşününce, gerçekte cevabın üçte iki yumurta olması gerektiğini anlarsın— "

Miriamne kaşlarını çattı. "Sibraloji söz/düşünce simge bileşenleri ile ilgilidir — ben bir donanım mühendisiyim: Mantıktan pek anlamam, meta veya başka türlü. Onun için yavaş git."

"Eğer bir buçuk tavuk bir buçuk günde bir buçuk yumurta veriyorsa, o zaman üç tavuk yine bir buçuk günde üç yumurta verir değil mi? Bu yüzden bir tavuk bir buçuk günde bir yumurta verir. Bu durumda da bir tavuk—"

"Üçte iki yumurta verir—" Kadın kafasını sallayarak kahvesini yudumladı. Elindeki fincan biraz daha küçüldü— "bir günde."

"İşte meta-mantık da," diye açıkladı Bron (düşünüyordu: zeki ve somurtkan kadınlarda bu bakışlar, eğer aynı zamanda da gülümsüyorlarsa, düşündüğümüzden de daha ileri gideceğiz anlamına gelir), "ilk aşamada neden 'bir' cevabının 'mantıklı' olduğunu sorduğumuz noktada başlar. Bugüne kadar yazılmış olan her formel mantık metninin başlangıç ilkesini bilir misin, 'P'nin doğru olduğunu reddetmek, P'nin yanlış olduğunu doğrulamaktır'?"

"Tac Mahal'in beyaz olduğunu reddetmek gibisinden bir şeyleri hayal meyal hatırlıyorum—" Miriamne'nin fincanı parlak tırnakları arasında buruşuk bir plastik parçasına dönüşmüştü— "onun beyaz olmadığını olumlamaktır... bu fikir bana, sezgisel olarak hiç doğru gelmemiştir."

"Bu konuda iyi nedenlerin var." Bron da kendi kahvesini yudumladı ve plastiğin çıtırtısını duydu. "Burada 'beyaz' kelimesinin önemi, herhangi bir kelimenin önemi gibi, bir olasılıklar dizisidir. Tıpkı rengin kendisi gibi bu önem de fark ettirmeden, bir tarafta griden siyaha, bir diğerinde pembeden kırmızıya doğru giderek tüm renk yelpazesini kaplayacak biçimde ve hatta renkle hiç ilgisi olmayan şeylere doğru bile kayar, ve bu böylece sürer. 'Tac Mahal'in beyaz olduğunu reddetmek onun beyaz olmadığını olumlamaktır,' diyen bir mantık bilimci aslında şunu söylemektedir: 'Eğer merkezine beyaz demekte herkesin hemfikir olduğu önem alanı dizisinin bir kısmının etrafına bir sınır çizersem, ve eğer daha sonra da bu yapay sınırın içinde kalan her şeye 'beyaz' ve dışında kalan her şeye de 'beyaz değil' ('beyaz olmayan' anlamında — gerçekte orada olduğunu söylediğimiz şeyi bozulmaya uğratmaya başladığımıza dikkat et—) demeye başlarsak, bu durumda bu önem alanının toplam dizisi içindeki her nokta bu sınırın içinde ya da dışında olmak zorundadır — ki bu da çok riskli bir düşüncedir; çünkü eğer bu sınır bir taş, bir duvar ya da tek bir dalga atımı gibi gerçek evrende var olan bir şeyse, onun da altında, sanki ne o tarafta ne de bu tarafta olan bir şey daha olmalı. Bu da risklidir, çünkü eğer Tac Mahal haki grotte ile kahverengi granitlere tutturulmuş beyaz fayanslardan yapılmış ise, seni Tac Mahal'in haki ve kahverengi ve beyaz olduğunu söylemekten ve hem haki hem de kahverenginin 'beyaz olmayan' olarak belirlediğimiz önem alanına girdiğini ileri sürmekten alıkoyacak hiçbir şey olamaz—"

"Bir dakika: Tac Mahal'in bir bölümü beyaz, Tac Mahal'in bir bölümü kahverengi ve Tac Mahal'in bir bölümü—"

"Çözüm bundan da basit. Görüyor musun, tıpkı 'beyaz' gibi 'Tac Mahal' de bir önem dizisine sahip; bu önem dizisi, bir tarafta içinden geçtiğin zaman rahatlıkla 'Şu anda Tac Mahal'deyim' diyebileceğin kapılardan diğer tarafta da duvardaki her bir fayansa ve hatta aralarındaki grotteye kadar uzanır; ve böylece, Tac Mahal'in kapısından geçtiğinde de, duvardaki fayansların arasındaki renksiz alçılara tırnağını değdirdiğinde de aynı rahatlıkla 'Tac Mahal'e dokundum' diyebilirsin. Ama bu arada, Tac Mahal'in zemininin de, çoğunun Tac Mahal zemini olmadığı halde 'Hindistan yüzeyleri' önem alanına doğru (aynı olana dek) kaydığını gözden kaçırma. Tabii fayanslar arasındaki grotte de, Vriamin Grotte'ye — bir kısmı Tac Mahal'e gelen bir kısmı ise tamamiyle farklı binalara giden ve otuz mil güneydeki Vriamin Kil yataklarından gelen grotteye— kaymış oluyor. Dil dış yüzeylerde değil parametrelerdedir. Önem alanlarının oluşturduğu bölgeler, üç boyutlu bir spektrumdaki renk bulutları gibi birbirlerine doğru kayar ve karışır. Bir kutudaki sert köşeli tuğlalar gibi birbirlerine uymazlar. 'Mantıksal' sınırlamaları bu kadar riskli yapan şey şudur ki, bir formel mantık bilimcinin bir önem alanı bölgesinin sınırlandırılabileceğini varsayması, sana bu sınırların nereye ve nasıl çizileceğini söyleme imkanı vermez, ve bir kere çizildikten sonra da pek yararlı olmaz. Bu varsayım ayrıca iki insanın aynı bölgenin etrafına sınır çizdiklerinden emin olmalarını da mümkün kılmaz. Birbirlerinin içine geçmiş yumuşak sınırlı bulutlara sert köşeli tuğlalarmış gibi davranmak, eğer gerçek bir ev inşa etme konusunda gerçek bir tartışma istiyorsan pek bir yarar sağlamaz. Sıradan, gayri resmi, müphem bir dil bütün bu sorunların üstesinden gelebilir, ancak formel mantık bilimciyi hayranlık ve... heyecan içinde bırakan bir gösteri, şatafat ve şıklıkla." Bron bir kez daha masasının üzerine oturdu: "Bir önem alanının oluşturduğu bir bölgeyi gözünün önüne getir — çoğu zaman bunu yapmak zordur, çünkü bulduğumuz en basit model bile bunu yedi koordinatla (her bir duyu organımız için bir koordinat) simgelemek zorundadır: ve şu anda kullanmakta olduğumuz model de, bazıları kesirli —bu gerçekten de kesirli üslerle çalışmaktan daha zor değildir— ve sonuçta ortaya çıkan çift kutuplu koordinatlar arasındaki tanımlanamaz çizgiler araklında henüz tutarlı bir köprü kuramadığımız bazı önem kesintilerini (sözlük anlamı ile çağrışımsal anlam ya da metanimik ile metaforik arasındaki kaymalar gibi) çok iyi simgeledikleri için pek çoğu da kutupsal olan yirmi bir koordinat kullanmaktadır. Bunların üstesinden gelmek için bir parça felaket teorisi gerekiyor —bu arada felaket teorisinin yirminci yüzyılda yine aynı yüzyılda yaşamış olan René Thom adında bir topolojist tarafından keşfedildiğini ve sanıldığı kadar çok olmasa da günümüzde de neo-Thomistler tarafından sürdürüldüğünü..."

Dilin parametal modelini anlatabilmek için, "anlamların" önem alanını dolduran renkli bulutlar ve kelimelerin de, cümle içinde bir araya getirildiklerinde kendi anlam bulutları içinde çeşitli spesifik bölgelere sürüklenen, ancak serbest bırakıldıklarında, büyük ölçüde kendi bulutlu dizileri içinde başladıkları yere geri dönen balonlar tarafından simgelendiği o hayal ürünü analojiyi kullandı. Bu analojiyi ofis kütüphanesinde karıştırdığı bir kitapta mı görmüştü —belki de Slade'nin Summa adlı eserinin ikinci cildindeki o tuhaf pasajlardan biri?— yoksa bu eğitim kursundan hatırladığı bir şey miydi emin değildi. Muhtemelen her ikisi de doğruydu.

"Sanırım aslında seni anladım," dedi Miriamne bir noktada. "Yalnız biraz önce Evren'deki şeylerden bahsettin. Pekâlâ: bu önem uzayı gerçek uzayın neresinde? Ve gerçek uzayda şu yedi ila yirmi bir boyutlu, sınırları belirsiz anlam bulutları neden yapılmış?"

Bron gülümsedi. "Şunu unutmamalısın ki tüm bu tasavvurlar, n-boyutlu olanlar bile, ne-var sorusuna verilecek cevabın ne-yapar sorusuna verilecek cevabı tamamlamayı nasıl başardığını anlatabilmek için kullanılan soyut modellerdir sadece. Bu durumda, ne var sorusuna verilecek cevap, tüm kozmosa dağılmış olan nesneler ve enerjiler tarafından bozulmaya uğratılmış olan pek çok dalga sınırları ile bir arayüz oluşturan insan beynindeki mikro-devrelerin oldukça karmaşık bir organik matrisidir. Ne yapar sorusuna verilecek cevap da, bu durumda, beynin dilleri öğrenmesine, bu dillerde argümanlar üretebilmesine ve bu argümanları hem formel hem de meta-mantık düzeyinde çözümleyebilmesine yardım etmek içindir. Eğer bazı balonlar arasında, bunların tümünü aşırı metaforik kaymalar üzerinden yönlendirecek olan bazı sözdizim vektörlerini devreye sokarsam: Uzay, beyin devreleri arasındadır, ve bulutlar da, kelimeler kulak zarından geçtikten sonra onlarla aynı öze sahiptir, tıpkı bu kahve fincanına ait görüntünün, gözün retina tabakasından geçtikten sonra, veya bir parça Prottyn'in, tat alma dokularından geçtikten sonra aynı öze sahip olduğu gibi; bu öz, balonları bir arada tutan vektörlerle, ya da onları öğrenme sürecinde yerleştirildikleri yerde tutan geri dönüş kuvvetleri ile aynıdır: bir dizi yönlendirilmiş elektrokimyasal dalga sınırları."

Miriamne gülümsedi: "Ve ben hâlâ seni anladığımı sanıyorum."

"Güzel. O zaman şu ana kadar yapmış olduğun bütün tasavvurları bir kenara bırak, çünkü her şeyden önce, spektral olarak ilişkilendirilmiş anlam dizileriyle dolu, yedi ila yirmi bir boyutlu uzaya ait bir yönlendirilmiş dalga sınır haritasını, onu —en hafif deyimiyle— aşırı basitleştirmeden tasavvur edebilmenin bir yolu yoktur. İkinci neden ise, 'P'yi olumlamak P olmayanı reddetmektir' önermesiyle her şeye baştan başlayacağız ve tamamiyle yepyeni bir merdiveni tırmanmaya girişeceğiz. Hazır mısın?"

"Pekâlâ, başla bakalım," dedi Miriamne. "Hemen arkandayım."

"Tamam: meta-mantığın iki amacı, bir) problemin limitlerini ortadan kaldırmak, ve iki) önem uzayında problemi oluşturan elemanlar arasındaki geçişlerin ve kaymaların bir keşfini yapmak. Eski Bool terimleriyle (birkaç hafta önce halk kanalında bu konuyla ilgili programı izledin mi?) söyleyecek olursak, buna Diskur Evreni'nin kesin bir haritasını çizmek de diyebiliriz. Diyelim ki Çiftçi Jones'un buz-tarlaları ile ilgili bir argüman ya da tartışma oluşturuyoruz; çözümün Çiftçi Jones'un arazisinin bir bölümü ile ifade edileceğini ve problemi oluşturan elemanlardan çoğunun zaten arazide olan veya araziye getirilebilecek şeyler olduğunu biliyoruz. Çiftçi Jones'a ait arazinin Eski Cravesse'nin güneyinde kalan bölümünün tamamına 'P' demeye karar verirsek, bu durumda, arazide problemi nelerin ve nasıl etkilediğine —yani, onunla iç içe geçtiğine— bağlı olarak, Eski Cravesse'nin kuzeyinde kalan arazinin tamamına da 'P-değil' adını vermememiz için hiçbir neden olamaz. Veya, aslında, probleme bağlı olarak, tamamiyle farklı bir bölümleme de yapabiliriz. Şimdi hatırla, formel mantıkta 'P-değil', (eğer P, Çiftçi Jones'un güneydeki arazileri ise) sadece kuzeyde kalan arazileri değil aynı zamanda, Tac Mahal'den başka, çerçevelenmiş daire problemini, Satürn'ün iç halkasını ve kederi de içeren 'P-olmayan' şeklinde ifade edilmesi gerekir. Ancak problemle ilgili olarak bildiklerimizi göz önüne alacak olursak, tüm bunların gerçek bir çözüme kavuşmalarını beklemek biraz aptalcadır. Bunları göz önüne almamak ise, problemin çeşitli sözcüklerini birleştiren çeşitli sözdizim vektörlerinin etrafındaki önem uzayının incelenmesi sonucu onaya çıkan meta-mantıksal bir sınırsızlaştırmadır. Bu da demektir ki P ve P-değile ait sınırları kaldırılmış alan, mantıksal olarak değilse de, meta-mantıksal olarak geçerlidir. Başka bir deyişle: Tac Mahal'in beyaz olduğunu anlamlı bir şekilde reddetmek, Tac Mahal'in başka bir renkte, ya da çeşitli renklerin bir karışımı olduğunu kesin olarak olumlamak olmasa da, kesin olarak önermektir, ve bundan daha kuvvetli olarak da şunu önermektir ki, Tac Mahal Brian Sanders'tır, özgürlüktür, ölümdür, büyüktür, küçüktür, pi sayısıdır, tekrarlayan ondalık sayılardır, veya Halley Kuyrukluyıldızı'dır. Bu tür önermeler önem uzayını bir arada tutmakta, ve düzenini sağlamaktadır. Bu tür önermeler gerçek problemleri çözen şeylerdir. Şimdi bir an için tekrar teknik terimleri kullanarak n-boyutlu kâbusumuza geri dönüyoruz..." Bu noktada Bron, "P"nin ve "P-değil"in meta-mantıksal iç içe geçmelerinin çeşitli topolojik simgeleri etrafından dolaşarak bu ikisinin temsil edildiği kim bilir hangi n-uzaylı hacimden bahsetmeye başladı: "...P-değil P'nin küçük bir kısmıyla kesişebilir, veya bir simidin içinden geçerek her iki tarafa da uzanan bir parmak gibi bir şekil de meydana getirebilir. P'yi ortadan bölerek ikiye —gerçekte, sonucun her iki yanda birer ve ortada da bir parça meydana getirdiğini düşünürsek üçe— ayıran bir şekil de olabilir. Elimizde çok yararlı bir P/P-değil ilişkisi vardır ve bu noktada, uzay ne olursa olsun, P- değilin P tarafından tamamiyle kapsandığını, sınırsız sayıda noktada ona teğet olduğunu ve onu sınırsız sayıda noktaya böldüğünü söyleyebiliriz; ve bu o kadar yaygındır ki, bunun için özel bir isim vardır: buna P-değil P'yi parçalar deriz. Bir buçuk tavuk sorusunda hemen 'bir' diyerek yanlış cevap verilmesine neden olan meta-mantıksal ilişki budur." Bron derin bir nefes aldı ve gözlerini, bülten panosunda, duvarda ve masa konsollarında, dosya çekmecelerinde, raflarda ve okuyucularda durarak, küçücük oda boyunca gezdirdiğini fark etti. "Biz burada, yani bu bölümde, çok karmaşık bazı problemler için programları, bunların yazıya dökülmüş özetlerini ve problemlere verilecek yanıtlar —genellikle problemler milyonlarca eleman ve milyonlarca işlem içerir— için spesifıkasyonları alır ve bir-uzaylı, iki-uzaylı, veya on yedi-uzaylı problem/yanıtın ait olduğu bir haritayı çizebilmek için hızlı bir değerlendirme yapar; sonra da bunları oluşturan P'ler, Q'lar, R'ler ve S'ler için uygun bir topolojik iç içe geçme önerir ve böylece, bilgisayara girildiğinde bütün problemi daha kolay halledilebilir bir boyut ve şekle sokabilen, tam istediğimiz gibi bir meta-mantık elde ederiz; ancak biz sonuçlarımızı doğrudan bilgisayar odasına göndermiyoruz; önce 70-E adını verdiğimiz ve vardığımız sonuçları elden geçirerek başka bir forma dönüştüren bir başka bölüme aktarıyoruz, onlar da bunları gizli ve bizim burada fazla kafamızı yormamıza gerek olmayan esrarlı işlemlere tabi tutuldukları Howie'nin Stüdyosu (her ne kadar Howie sanırım yedi yıldan fazladır bizimle olmasa da) adı verilen bir başka bölüme gönderiyorlar. Ne yapar sorusuna geri dönecek olursak..." ve bu monolog yavaşça bir kere daha bir tartışmaya dönüştü, ve kadının, konuyla ilgili pek çok teknik ayrıntıya ("...eğer n koordinatlı bir uzayla ilgili tutarlı bir sorun-haritası oluşturmayı başaramazsak, bu haritalamanın 3-uzay üzerinde Ψl, Ψ2, Ψ3 ... Ψn ile simgelenen çapraz-ürün matrisleri aracılığıyla meydana getirilecek bir çapraz-indeksi, n+1, n+2, n+3 ... n+r koordinatlı bir uzayda bir yaklaşma elde edilebilir mi diye sıkça önermelerde bulunabilir. Bu da oldukça iyidir, çünkü belirli bir harita için tüm yapılması gereken hacim olarak

almaktır, böylece size kalan sadece, bunun çevirisini, yer değiştirme ile ilgili olmayan i, j ve k matrislerinin spesifik ürünlerine bakarak regresif ivme olarak modelleyebileceğimiz belirli meta-mantıksal yönlerini çıkarsamak...") daha önceki uygulamalardan aşina olduğunu keşfetti. Büyük boşluklarla (teknik açıklamaların doldurmaya çalıştığı tutarsızlıklarla) dolu kolay analojileri doğru yerlerine hemen oturtabiliyordu. Bron, kadının iş beklentisi ile, Sam'in etrafında dolandığından şüphe etmeye başlamıştı. Söylediği onca uzun ve kafa karıştırıcı şeye rağmen en başından beri kendisini büyük bir dikkatle dinlemişti. Yine böyle uzun cümlelerden birinin ortasında birden aklına şu fikir geldi: Gerçek uzayda bir yerlerde gerçek Tac Mahal vardı. Onu hiç görmemişti: hiç Arz'a gitmemişti. Onu ve yağmuru ve kalkansız gün ışığını... mevcut siyasi durum böyle devam ettiği sürece belki hiçbir zaman da göremeyecekti. Sonra bu rahatsız edici (ama neden rahatsız edici olduğunu kendisi de bilmiyordu) düşüncenin yerini alan başka bir şey geldi aklına: Eğer bu kadınla gerçekten bir ilişki başlatmaya niyetliysem belki biraz fazla... Gözleri tekrar Miriamne'ninkileri buldu. Son söylediklerini, her ne idiyse, anlayıp anlamadığını belirtmesini ya da bu merdivenlerin başından manzaranın biraz baş döndürdüğünü (kendisi hep böyle düşünmüştü), ya da söyledikleriyle ilgili bir soru sormasını ya da nihayet dikkati dağıldığı için bir kısmını kaçırdığını söyleyip, tekrarını rica etmesini bekliyordu.

Ama o, kahve fincanını elinde buruşturdu, etrafta bir çöp kutusu aradı ve bulamayınca da Bron'un tüm ay boyunca köşeye attığı fincanlarla oluşturduğu zarafetten uzak yığının üzerine fırlattı ve şöyle dedi: "Biliyor musun, sanıyorum bugün u-1'de bir arkadaşımla tanışmışsın. Bir tiyatro topluluğunu yönetiyor... adı Diken."

Bunun ardından, kalbinin hızla çarpmaya başladığını hissetti. (Tac Mahal parçalanarak bir fayans, grotte ve granit yığınına dönüştü...) Gülümsemesini bozmamayı başararak, kısık bir sesle şöyle diyebildi: "Ah, yani tanıyor musun...? Ne büyük bir tesadüf!" Çarpıntı o kadar şiddetlendi ki kulaklarını acıtmaya başlamıştı —"...Diken?"— ve sonra azaldı.

Sonraki altı saatten fazla süre boyunca, mantıksal, meta-fiziksel ya da rastlantısal süreçler sonucunda, Miriamne'nin, giriş katındaki odaları Diken'in topluluğuna tahsis eden u-1 ko-opunda (Üç Ateş) oturduğunu, bir hafta kadar önce Diken'le arkadaş olduklarını; dün gece Diken'in kendisine, büyük ihtimalle Işıklı Plaza'daki büyük bilgisayar merkezinde çalışan biri için bir performans yaptıklarını anlattığını —hayır, Diken ismini bilmiyordu, ama meta-mantıkla uğraşıyor ve metal bir kaş takıyordu— öğrendi. Tüm bu süre boyunca Bron çekmecesinden silinebilir yazı tahtaları çıkardı, bazılarını sildi, başka çekmecelere koydu, sonra bunları yanlış çekmecelere yerleştirmiş olduğunu fark etti, gülümsemeye devam etti. Kadına Gündüz Yıldızı projesi (bu konuda, yarısına geldiğinde söyledikleri pek de tutarlı olmadığı için Miriamne'nin muhtemelen anlamadığını düşündüğü ama buna rağmen bitirdiğinde aslında sandığından da fazla bir kısmını anladığını fark ettiği bir de açıklama yaptı) hakkında bilgi verdi; ve işe alındığında ona, kendi konusu dışında kalan bir alanda çalışacağının ama içinde bulundukları ekonomik koşullar göz önüne alındığında insanın elindekilerle yetinmesi gerektiğinin neredeyse kesin bir dille anlatıldığını öğrendi. Miriamne kendisini meta-mantık bölümünde deneyeceklerini öğrendiğinde, altın renkli kaşı olan o uzun boylu sarışına rastlayıp rastlamayacağını merak etmişti. Evet bunun, asistanı olarak çalışacağı masanın ardındaki o adam olduğunu fark ettiğinde şaşırmıştı. Evet, Tethys küçük bir şehirdi. Tüm bunların ortasında yemek vakti geldi. Bron kadına kafetaryanın yerini tarif etti ve kendisi ofisinde kalıp plastiğe sarılmış bir şeyler atıştırmaya karar vererek kadını oraya gönderdi. O gittikten beş dakika sonra kadınla bir ilişki başlatmaya karar vermiş olduğunu hatırladı. Eğer amacı buysa kadını öğle yemeğine tek başına göndermek pek de akıllıca değildi, bu yüzden hemen o da arkasından yukarı çıktı.

Kafeteryanın çift kanatlı kapısının hemen ardında, yeşil, boncuklu pelerinleri ve gümüş renkli başörtüleri içinde, Yedi Yaşlı Kız Kardeşler (hiç değilse dördü kadındı) oturuyordu. Bir yıl kadar önce çalışmak üzere hegemonyaya gelmişlerdi ve söylentiler onları hegemonyada birkaç aylığına bir efsane haline getirmişti. Hepsi de, üç veya dört yaşındayken katıldıkları bir tarikatın hayatta kalan son temsilcileriydiler ve son seksen küsur yıl içinde okur-yazarlıktan, bedensel gençleştirmeden ve matematiksel yetenekler edinmekten uzak durmuşlardı. (Bron, tarikatın ne yaptığından pek emin değildi.) Ancak, birkaç yıl önce, jeton devalüasyonunun ve artan kredi ihtiyacının yarattığı gereklilikler nedeniyle tarikat politikasında bir değişiklik oldu. Seksenlerindeki bu yedi kardeş, ko-op bilgisayarlarından herhangi birinde mevcut olan Genel Danışma alıştırmalarını ve talimatlarını kullanarak bir buçuk yıl içinde sadece temel okuma-yazma ve matematik işlemleri öğrenmekle kalmayıp pek çok para-matematik tasarım tekniği konusunda da uzman olmuşlardı: iş için başvurmuşlar, yapılan yeterlik sınavlarını geçmişler ve işe alınmışlardı. Tarikatları hala kendilerinden olmayanlarla bir arada yemek yemelerini yasaklıyordu; ama belirli bir sosyal nezaket gereği her yemek saatinde gelip duvar dibinde durur, gülümser, başlarını sallar ve yemeğe gelen iş arkadaşlarıyla birbirlerine tuhaf şakalar yaparlardı.

Bron, kardeşlerden kendisine en yakın olana başıyla selam verdi ve kalabalık salonda gözleriyle aranmaya başladı. Bir grup insan (evet, bunda da şaşılacak bir şey yoktu) altı ay önce hegemonyanın Tethys kanadından sorumlu müdürlüğe yükselen (daha fazla yeterlik sınavı, daha olağanüstü skorlar) yirmi yaşındaki ikiz kız kardeşler tabii ki Tristan ve Iseult'un etrafına toplanmıştı. Çıplak olan Tristan ayakta durarak sol ayağını sağ ayağının tırnaklarıyla kaşıyor ve her şeyle çok ilgili görünüyordu. Yüzünden ayaklarına kadar kızıl renkli, yarı şeffaf giysilere bürünmüş olan Iseult ise gruptaki herkesle birden hararetli bir şekilde sohbet ediyordu. Üç ay sonra kızlar bu yorucu idari görevden aflarını istemişlerdi. İşin, başka ilgi alanlarına zaman ayırmalarına izin vermediğini söylüyorlardı. Şimdi ise, kredi tekniği analisti olarak eski işlerine geri dönmüşlerdi. Ama, söylentilere bakılırsa, dörde katlanmış olan kredileri aynı kalmıştı.

Bron, kalabalık salonun solundaki vejetaryen tezgâhından sağdaki özel diyet kuyruğuna doğru baktığında, sıkıntıyla, yüz bininci defa, o rahatsızlık ve yabancılık hissini yeniden yaşadı: en az kendisi kadar makul ve mutlu olan bu insanların pek çoğu, kendisinin de bir kez yaşamayı denediği, ama dayanılmaz derecede sıkıcı ve sinir bozucu bulduğu karma— cinsiyet ko-oplarında yaşıyordu. Pek çoğu —aynı pek çok olması gerekmese de— seksin açık olduğu ve özendirildiği ve ortaklaşa yaşamın diğer bütün yönleriyle iç içe olduğu ko-oplarda yaşıyordu... bu, teoride güzeldi, ama pratikte bu ko-opların en sıkıcı ve sinir bozucu yanı da buydu. (Philip —ki şu anda salonun diğer ucunda durmuş, bileğiyle sakallarını sıvazlayarak, Bron'un, aralarından kadınlar ve erkekler gelip geçtiği için (içlerinden biri çıplak olmasına rağmen) cinsiyetlerini bile seçemediği üç küçük programcıyla konuşuyordu— onun gibi çok az kişi (beşte birden biraz az) kompleks aile komünlerinde yaşıyordu.) Philip, Bron'un kesinlikle sevmediği patrondu.

Miriamne neredeydi sahi?

Dış Uydular'daki ilk yılında, Lux'te yaşadığı dönemlerde Bron, fiziksel bir işi, elleriyle, bedeniyle çalışmayı sevebileceğini düşünmüştü — ne de olsa Mars'ta fiziksel bir işte çalışıyordu. Eğitim almış, çalışmış ve testlere girmişti; ve büyük bir hafif-metal yemekhanesinde (Güneş'ten uzaklaşıldıkça ağır-metaller de o oranda azalıyordu) işe başlamıştı. İşten nefret ediyordu; insanlar ise onu kesinlikle hüsrana uğratmıştı. Daha sonra bir Protyyn geri-dönüşüm kombinasında üç haftalık bir eğitim programına katılmıştı — ancak her şey o kadar tatsızdı ki Satürn aylarını terk edip Neptün aylarına yerleşmeye karar verdi. (Jüpiter Güneş'in diğer tarafındaydı ve o yıl Ganymede'ye göç etmek isteyenleri vazgeçiriyorlardı.) Sonunda halk kanalındaki işe girmişti.

Yine de, bu dört yerden herhangi birindeki kafetaryaların yakınlarında dikilip gelen gidenler izlendiğinde, etraftaki konuşmalara kulak kabartıldığında, gündelik kaygılarının simgeleri incelendiğinde, ikisinin Iapetus'ta ve bunun ise Triton'da olması dışında aralarında bir fark görebilmek çok zordu.

Miriamne, elinde tepsisiyle vejetaryen sırasından geliyordu.

Sağa sola gelip giden işçilerin arasından ona doğru yürümeye başladı.

"Merhaba," dedi Miriamne. "Fikrini mi değiştirdin?" Sonra Bron'un omuzunun üzerinden ileriye baktı.

Bron da baktı.

Philip, Tristan gibi yalınayak, antiseptik beyazı bir tulum içinde onlara doğru yürüdü. Göğsünde pirinç klipslerle tutturulmuş, kırmızı renkli, plastik bir V harfi vardı.

"Oh, hey, Phil..." Bron döndü. "Bu Miriamne, Audri'nin bu sabah bana getirdiği yeni asistan. Philip benim diğer patronum, dolayısıyla senin de patronun sayılır... yoksa siz daha önce tanışmış mıydınız?"

"Tanıştık," dedi Philip. "Sana daha önce de söylediğim gibi, eğer Bron sana kötü davranırsa... Bunu şimdi tekrar söylüyorum, çünkü insanların arkasından konuşmaktan hoşlanmam —vur ona—" Philip ayağını kaldırdı ve Bron'un baldırına doğru yavaşça salladı (Philip'in topukları inanılmaz biçimde kıllıydı) —"tam buraya. Bron bu yıl bir ara dizini burktu—" bu doğruydu— "ve doğru şekilde tedavi ettirdiğini sanmıyorum. Bu yüzden canı çok yanmış olmalı."

Bron güldü. "Philip gerçekten çok komiktir." Hayır, Philip'ten hiç hoşlanmıyordu.

Miriamne şöyle dedi: "Birileri konuşurken duydum, şurda duran iki kız birkaç ay öncesine kadar tüm bu operasyonun başındaymış...?"

"Evet," dedi Philip. "Ve işler o zaman şimdikine göre çok daha iyi yürüyordu. Tabii, tüm bunların sebebi savaşın yarattığı baskı da olabilir."

Miriamne ikizlerin etrafından hâlâ ayrılmamış olan gruba baktı, hafif bir gülümsemeyle başını salladı. "On yıl sonra ne yapacaklarını merak ediyorum."

"Ben işte kalacaklarından bile emin değilim," dedi Philip. "Böyleleri asla kalmaz. Eğer kalırlarsa, yirmi beş yaşına varmadan bir aile kurarlar. Eğer aile olmazsa bir din. Ailelerden söz açılmışken, çocuklarımızdan bazıları aşağıda ve beni bekliyorlar. İzin verir misiniz?" Philip uzaklaştı. Sırtında, pirinç klipslerle tutturulmuş, kırmızı renkli, plastik bir N vardı.

Bron, Philip'in ardından kaşlarını çatarak şöyle dedi: "Haydi, ben gidip yiyecek bir şeyler alayım, sen de gidip bir kabin bul."

Salonun her yerinde kabinler vardı: yemek ve okumak, yemek ve konuşmak, yemek ve sessiz meditasyon için, istediğinizi yapabilmek için özel kabinler — eğer bunlardan birini seçmişse o zaman Bron, elinin küçük bir hareketiyle kadına niyetini belli edecekti.

Ama o, konuşma kabinlerinden birini seçmişti.

Böylece, yemek saatinin geri kalanı boyunca (ne yapmakta olduğunu işe dönme zamanına iki dakika kala ancak fark etmişti), kadına Diken, tiyatro komünü, sonra yine Diken hakkında sorular sordu — bu aslında, diye düşündü asansörle meta-mantık Bölümü'nün olduğu kata inerlerken, işleri yoluna sokmanın doğru yolu değil. Ama günün geri kalanı onundu.

Günün geri kalanı da aynı şekilde geçti, ta ki Miriamne, on dakika erken çıkıp çıkamayacağını sorup, ne de olsa o gün yapacak fazla bir şey olmadığını, gerçekten çalışmaya başladığında bu zamanı telafi edeceğini söyleyene dek; Bron da elbette çıkabileceğini söyledi; kadın, ko-opuna kadar yürüyeceğinden bahsetti ve Bron, nihayetinde onunla bir ilişki başlatmaya çalıştığını hatırlayarak, kendisinin de onunla yürümesinin bir sakıncası olup olmadığını sordu, ve hayır, yolundan çok sapmış olmayacaktı, sık sık u-1'den dolaşarak giderdi: kadın kaşlarını çattı, biraz somurtarak, öneriyi kabul etti. On beş dakika sonra, Işıklı Plaza'nın köşesinden dönüp ıssız sokakta alt geçide doğru yürümeye başladıklarında, Bron onunla bir ilişki başlatmaya çalıştığını bir kez daha hatırladı ve elini gri pelerinin örttüğü omuzuna koydu: belki de niyetlerini açıkça belli etmesi gereken an buydu—

Miriamne şöyle dedi: "Bak, birine eğitimini almadığı ve hatta pek ilgi bile duymadığı bir işi öğretmek zorunda kalmanın senin üzerinde büyük bir baskı yarattığını biliyorum; ama ben de, her yarım saatte bir, kafanı toparlamayı başarabildiğin anlarda, bana asıldığını hissediyorum."

"Ben mi?" Bron biraz daha sokuldu ve gülümsedi. "Neden böyle düşünüyorsun ki?"

"Sanırım açıklamam gerekiyor," dedi. "Benim yaşadığım ko-opta sadece kadınlar var."

Diken'in gülüşü tekrar gözünün önüne geldi, ikinci kez hızla çarpmaya başlayan kalp atışlarına karışıyordu. "Oh, hey..." Elini çekti. "Hey, üzgünüm — eşcinsel ko-opu mu?"

"Ko-op değil, ben öyleyim."

"Oh." Bron bir nefes aldı, kalbi göğsündeki kanı ve havayı hâlâ sıkıştırıyordu. "Hey, gerçekten, ben... yani, bilmiyordum."

"Elbette," dedi. "Bu nedenle bir şeyler söylemem gerektiğini düşündüm. Yani, şu anda erkeklere hiçbir şekil, biçim veya formda ilgi duymuyorum. Anlıyor musun?"

"Ah, tabii, elbette."

"Ve sonradan seni baştan çıkarmaya çalıştığım için bana bağırmanı da istemiyorum. Ben sadece, beraber çalışmak zorunda olduğum ve az çok sevimli biriyle iyi geçinmeye çalışıyorum. Hepsi bu."

"Gerçekten," dedi Bron. "Anlıyorum. Tek-cinsiyetli, belirsiz ko-oplarda yaşayanların çoğu erkeklere ya da kadınlara pek ilgi duymuyorlar. Bilirim. Ben de onlardan birinde yaşıyorum."

"Anladın." Gülümsedi. "Eğer Plaza'ya hemen dönmek ve ulaşıma yetişmek istiyorsan—?"

"Hayır. Gerçekten, ben eve bu yoldan yürürüm... çoğu zaman. Diken'e de böyle rastladım dün."

Miriamne omuzlarını silkti, yürümeye devam etti ve kemere yaklaşırlarken aralarındaki mesafe açıldı. Derken birden fark etti, bu somurtkanlık değildi: Onun aklı da en az benimki kadar meşgul. Ama neyle? diye merak eni. Kendi aklını meşgul eden ise, bir buzdağı kadar ezici ve bir kuyrukluyıldız kadar parlak olan Diken'in yüzüydü. Hayır (gözleriyle bir adım ötesindeki Miriamne'yi dikkatlice süzdü), Diken'in sadece arkadaşı olduğunu söyledi: Tıpkı ben ve Lawrence gibi, diye düşündü. Derken birden şu soru: Acaba o da Diken hakkında, Lawrence'ın kendisi hakkında hissettiğini söylediği şeyleri mi...? Gözleri hemen ötesindeki gri pelerinli omuzları biraz daha dikkatli inceledi. Onu öldüreceğim! diye düşündü. Onu meta-mantığın adını bile duyduğuna pişman edeceğim! Miriamne, sarhoş, ko-op koridorunda sendeleyerek, Diken'i tutmaya çalışıyor, sonra onun kolları arasında, koridorda yere yığılıp kalıyordu... Şöyle düşündü: Onu— Miriamne arkasına baktı. "Gene dalgın görünüyorsun."

"Ha?" dedi Bron. "Ah, sanırım öyleyim." Gülümsedi: Onu öldüreceğim. Onu öyle yavaş ve hissettirmeden öldüreceğim ki yıllarca, sürekli ve inanılmaz ve hayret verici acılar çekecek ve bunun kaynağını asla anlayamayacak.

Ama Miriamne, kendi aklını meşgul eden düşüncelerle dolu kafasını başka bir yöne çevirdi.

Kemerli yolun dışında, asfalt boyunca kağıtlar uçuşuyor, çok sayıda el ilanı havada dönüp duruyordu.

Bir tanesi gelip Miriamne'nin baldırına yapıştı. Ayağını sallayarak ondan kurtulmaya çalıştı, başaramadı, ve nihayet eğilerek eliyle aldı. Yeşil ışıktan geçerlerken, kağıdı inceledi. Yolun bir çeyreğini geçmişlerdi ki, acı bir gülümsemeyle kağıdı Bron'a uzattı.

Miriamne'ye bakmamak için Bron kağıdı okudu:

ŞEHRİNİZDE BUNLAR OLUYOR!!!

Kağıdın büyük bölümü iri, italik harflerle yazılmış bu başlıkla kaplıydı.

Altındaki daha küçük harfler de şöyle diyordu:

"İşte sizin hükümetinizin bilmenizi istemediği On Üç Şey."

Bunun da altında numaralanmış paragraflardan oluşan bir liste vardı:

"1) Geçen gece tüm Tethys Barınağı üzerinde terör havası estiren yerçekimi kesintisi şehri sarsan ilk şok değildi. Dış halkanın yanındaki yasaksız bölgede bulunan Para-med Hastane Koğuşlarının C ve D kanatlarını da içeren üç-katmanlı bir alan, yerçekiminin iki buçuk dakika boyunca tamamiyle kesilmesi sonucu sarsıldı, bu da alan nispeten küçük olduğu için atmosfer basıncında sadece yarım librelik bir düşüşe neden olmasına rağmen, u-1'in mücver bölgelerinde en yüksek gücü tam olarak ölçülemeyen, ancak başladıktan beş nokta kırk beş saniye sonraki hızı saatte yüz otuz mile düştüğü belirlenen bir fırtına yarattı! Hasarın miktarı hâlâ açıklanmadı. Yirmi dokuz kişinin öldüğü biliniyor — aralarında Para-med'in C Blok'unda kalan yedi "siyasi" hastadan dördü de (mahpuslar? mahkûmlar?) bulunuyor. Bu konuyu daha da ayrıntılı olarak ele alabilirdik, ama daha sıralanması gereken pek çok şey var. Örneğin:

2) İrtibat Dairesi'nden bir kopyasını ele geçirdiğimiz, Diplomasi Dairesi ile İstihbarat arasında yapılmış, üzeri 4:00 P.A. damgalı bir yazışmanın bir bölümünde şöyle denilmektedir: '... Bu geceki kriz kısa sürecek. Pek çok yurttaş farkına bile varmayacak—'"

"Afedersiniz," dedi kısık bir ses. "Onu bana verseniz iyi olur bayım."

Bron yeşil ışıkta yukarı baktı.

Miriamne de durmuştu.

"Kendiniz verseniz daha iyi olur... bayım." Adam iriyarıydı. Kırlaşmış kıllar (ve minicik bir göğüs ucu) göğsünü örten siyah fileden dışarı fırlıyordu. Siyah bir bere, siyah pantolon ve yassı, kıllı parmaklarını gösteren önü açık ayakkabılar giyiyordu. (Bron, ayakkabıların geniş, nasırlı topukları saran arka kısmının da açık olduğunu biliyordu.) Adamın bir elinde keten bir çuval vardı (aynı kolu siyah bir yenle örtülüydü), ve diğerinde de (üzeri kadranlar, düğmeler, küçük kutular ve yüzgece benzeyen çıkıntılarla kaplı parlak, siyah, uzun eldivenler dışında bu eli çıplaktı) buruşmuş el ilanlarını tutuyordu. "U-1'de birileri bunlardan on beş bin tane kadar basmış ve her geçide bir yığın bırakmış. Bu yüzden bütün g-kızların gidip birer çevre koruyucusu olması gerekiyor!" Kollarını kavuşturmuş, bir omuzuyla yeşil fayanslara dayanmakta olan Miriamne'ye baktı. Bakışlarındaki somurtkan, düşünceli ifade gitmiş, onun yerine sessiz ama açık bir düşmanlık gelmişti. "Yani bu tür serserilerin caddelerde dolanmasına izin veremeyiz." Gözleri tekrar Bron'unkileri buldu. "Hadi, bırak da bu kız görevini yapsın ve şunu alsın..." Bron'un yüzüne tereddütlü bir ifade geldi. "Bak, eğer derdin okumaksa cebine koy ve yanında götür. Kendi odanda bunlardan istediğin kadar bulundurmana kimse karışmaz — ama kamuya ait bütün yerlerden bunları temizlememiz gerekiyor. Bak, okuyup okumaman umurumda değil. Sadece ortak-odalarda orta yerde bırakma, hepsi bu... burası lanet olası bir polis devleti değil. Nerede yaşıyoruz sanıyorsun, Arz'da mı? Ben Arzlıyım. Buraya gelip kuvvetlere katılmadan önce Pittsburgh'da gözetmen-kız olarak —aslında orada gözetmen-erkek deniyordu— çalışıyordum. Pittsburgh'da sırf bu yüzden adamı yeniden topluma kazandırma işlemine tabi tutarlar." Miriamne'nin dayanmakta olduğu fayanslı duvara doğru başını salladı. Birisi pigment kırmızısı harflerle (yeşil renkli ışık şeritleri altında çekicilikten tamamiyle uzak görünüyorlardı) boydan boya şöyle yazmıştı:

AYAKLARINIZI SIKICA BASIN!

UN UFAK OLACAK DEĞİL!

Yazının altındaki beceriksizce çizilmiş oklar yeri gösteriyordu.

(Birisi sloganın hemen yanına siyah tebeşirle şunları çiziktirmişti: "eğer yerçekimini kesmeyi sürdürürlerse bu biraz zor olacak!" Bir sürü siyah ok da, pigmentle renklendirilmiş son ünleme işaret ediyordu.)

"İnan bana, Pittsburgh'da böyle yapıyorlar." (On beş yıl önce, Tethys'teki Gözetim görevlilerinin tamamı kadındı; bu yüzden de onlara "g-kızlar" denirdi. Son yüz elli yıldaki göçler ve değişen standartlarla birlikte artık kuvvetin neredeyse üçte biri erkeklerden oluşuyordu. Ancak isimleri aynı kalmıştı, ve Gözetim Dairesi Şefi Phyllis Freddy'nin, bir keresinde bir halk kanalında yayınlanan kültürel bir programda, güleryüzlü spikere açıklayarak hiçbir zaman soğuk olmaktan öteye gidememiş fıkradaki son espriyi iyice buza çevirdiği gibi: "Bakın bir g-kız, g-kızdır, erkek ya da kadın olması umurumda bile değil!") "İnan bana ne dediğimi biliyorum. Şimdi onu ya cebine koy ya da bana ver, tamam mı?"

Bron tekrar (her şeyi sessizlik içinde izleyen) Miriamne'ye baktı, sonra da ilanı verdi.

O da çuvaldaki diğerlerine katıldı.

"Teşekkürler." Siyahlar içindeki görevli torbadaki kâğıtları eliyle aşağıya bastırdı. "Yani, buraya, aylara gelip bir kız olarak işe başlıyorsunuz, çünkü nasıl yapacağınızı bildiğiniz, eğitimini aldığınız bir iş — ve inanın bana, burada her şey Pittsburgh'dakinden daha kolay... ya da Nangking'dekinden. Biliyorum, çünkü ikisinde de çalıştım —yani, işi kabul ediyorsunuz, çünkü kız olmak istiyorsunuz—" Bron'un yanına geldi, eğildi ve yerde uçuşmakta olan kâğıtlardan bir avuç daha aldı —"ve sonunda ne oluyor? Çöpçülük yapıyorsunuz!"

Miriamne tekrar yürümeye başladı, kolları hâlâ göğsünde kavuşturulmuştu. Bron da yürüdü.

Uçuşan kâğıt (ve kâğıtlar buruşuyor, kırışıyordu) alt geçitte yankılanıyordu.

Demiryolu kenarındaki karanlık yolda Miriamne sola döndü.

Sağda, birbirine karışan parlak renkler Bron'un gözüne ilişti:

Epey aşağıdaki kumlu bir duvarın kenarında bir ego yükseltici duruyordu. Bir terslik vardı.

"Afedersiniz," diye bağırdı Bron. "Biraz bekleyebilir misiniz? "

Ona doğru yürüdü.

Birisi ekranını boyayla —muhtemelen alt geçit duvarlarındaki "un ufak" sloganının yazıldığı aynı boyayla— kapatmıştı. Normal olarak eriyen renklerin arasından hangisinin kabin hangisinin boya olduğunu anlamak zordu: Bron'un emin olmasını sağlayan tek şey girişin üstündeki, kırmızı lekeler halinde etrafa sıçramış olan yazıydı (sadece "sizin" ve "toplum" kelimesinin de yarısı okunuyordu).

Bir uçtan çekilerek gevşetilmiş olan kanvası geriye itti

İçinde yol yol kırmızı çizgiler vardı. Dini bir tarikatın mensubu acaba kendini kesip biçmek için bu kabini mi seçmişti?

Bu sadece basit bir saldırıydı.

Ekran oyulmuştu; kırmızı da kan olamayacak kadar parlaktı. Jeton deliği çiğnenmiş bir Protyyn ya da daha da beter bir şeyle kapatılmıştı. Kart girişinin yanları zorlanarak genişletilmişti.

"Sanırım," dedi Bron, düşünceli bir ifadeyle, "dün geceki olaylar insanların bu tip şeylere olan kızgınlığını biraz daha artırdı..."

Miriamne, omuzunun ta arkasında bir yerlerden, "Bu alet dört aydır böyle. Daha yeni mi fark ediyorsun?" Ve sonra devam etti. "Bak, kabalaşmak istemiyorum. Ama bugün birkaç dakika erken gitmek istememin nedenlerinden biri ko-optaki bir arkadaşıma o çıkmadan uğramak niyetinde olmamdı — bu benim için çok önemli." Gülümsedi. "Gönül meselesi diyebilirsin, istersen... Eğer kusura bakmazsan, ben devam ediyorum—"

"Hayır—" dedi Bron, dönerek "Yani, kusura bakmam. Ama ben—"

Miriamne çoktan yürümeye başlamıştı.

Bron yetişti. "Yani ben de gelip Diken'e bir bakabilirim. Ona şeyi... yani tiyatro oyunlarını ne kadar beğendiğimi söylemek istiyorum — tabii eğer performans için başka bir yere gitmedilerse..."

"Hayır," dedi Miriamne. "Bu gece değil. Ama proya yapıyor olabilirler." Kollarını göğsünden indirdi ve krom-tırnaklı parmaklarından birini krom renkli kemerine geçirdi. "Söylediği bazı şeylerden anladığıma göre seni gördüğüne memnun olursa hiç şaşırmam." Hızla yürüyerek (bazen sessizce hemen yanında, bazen sessizce hemen arkasında) kadını takip eden Bron, bunları duyunca sevinçten havalara uçtu.

Tepedeki bir duvara tutturulmuş sodyum ışık-tüplerinin (pek çoğunun dibindeki son birkaç santim tamamiyle paslanmıştı) yer yer şeritler halinde aydınlattığı karanlık caddeler, dar sokaklara açılıyordu. Bron'un hemen üzerindeki çerçevelerinde parıldayan koordinat rakamları ve harfleri, tam olarak nerede olduğunuzu anlayabilmeniz için bir hesap makinesi gerektirecek kadar çok alt ve üst yazılarla doluydu.

Aralarında belki de elli santim mesafe bulunan iki duvar arasında, her adımda çınlayan metal merdivenlerden çıkarak, zifiri karanlık, soğuk, nemli ve tavanı Bron'un saçlarını sıyıran (pis olduğunu biliyordu) bir tünele geldiler.

"Bu taraftan," dedi Miriamne, karanlık duvarların arasında. "Seni biraz ürkütücü bir kestirme yoldan götürdüğümü biliyorum, ama acelem var."

"Bu taraftan" gitti. O sırada dönüşte köşeye çarptığı omuzunu ovarken, ileride Miriamne'nin yanından gelen turuncu bir ışığın, kadının geniş kalçalı siluetini yansıttığını gördü.

"Burası," diyerek, merkezinde yerden tavana kadar tek bir ışık direği olan yuvarlak bir odayı gösterdi. "Burası Üç Ateş'in ziyaretçi odası. Biraz boş olduğunu biliyorum—" Üzerinde mavi plastikten uyku pedleri olan duvara dayanmış ranzalar, birkaç yer minderi, üzerinde kitaplar olan alçak raflar. (Ne kadar tuhaf, diye düşündü. Ne kadar u-1 işi.) Yatağın hemen yanında bir okuyucu vardı, ama kütüphane veya dosya dolabına benzer hiçbir şey yoktu. (Tabii bu da, diye geçirdi içinden, tam u-1 işi. Kitaplar da, eminim hepsi şiir kitabıdır.) "Buraya fazla ziyaretçi gelmez," diye açıkladı Miriamne. "Ben gidip Diken'i aşağıya göndereyim — dönmezsem kusura bakma ama gerçekten arkadaşımı yakalamak istiyorum... Hala buradaysa. Diken burada değilse biri gelip sana haber verir. Yarın işte görüşürüz." Başını salladı.

"Teşekkürler." Bron ranzanın alt yatağına oturup, "arkadaşının" kesinlikle Diken olmadığını daha yeni anladığı Miriamne'nin arkasından başını salladı. Menteşeleri gıcırdayan turuncu renkli plastik kapı, pırlantalarla süslü kemerinin, onun hemen altındaki geniş kalçalarının ve üstündeki çıplak teninin ardından kapandı. Alt geçide girdiklerinden beri Bron'un gülümsemesinden eksik olmayan düşmanlık dolu bulanık bakışlar kayboldu.

Nefesini bıraktı, hava dolu uyku pedine tekrar oturdu ve artık yüzünden silinmiş olan bakışları tekrar düşündü: Bu kaçık lezbiyeni ofisimde tutamam. Onunla aynı ko-opta yaşadığını bile bilmenin beni ne hale getirdiğine bir baksana! Bron da (çoğu insan gibi) kıskançlığı mantıksız bir duygu olarak görürdü. Ama aynı zamanda da gerçek bir duyguydu. Ve o da bunu, hissettiği zaman saygı gösterecek kadar seyrek hissederdi. Audri'den (veya Philip'ten? Hayır, Audri'den) onun başka bir bölüme alınmasını isteyeceğim... Her şeyi çabuk kavrıyor, beyni olan herhangi birini şu Gündüz Yıldızı-eksi saçmalığını bir hale yola sokmak için kullanabilirim. Ama sorun bu değil, diye karar verdi. Bir transfer. Evet. Hemen—

"Selam!" dedi, tanıdık bir ses, tam yukarıdan.

Başını kaldırdı. Tavana yerleştirilmiş bir hoparlör vardı. "Oh... selam?"

"Hemen geliyorum—"

"Acele etmene gerek yok—", ama duyduğu menteşe gıcırtılarıyla birlikte parlak turuncu kapı donuk turuncu duvarın içine doğru girip durunca başını indirdi.

"Oh..."

"Merhaba!" Odaya girdi. "Bu ne sürpriz." Kırmızı, bol pantolonun paçaları, çıplak topuklarına çarpıyordu. Belinden gelerek göğsünü (burada da pirinç klipslerin tuttuğu kırmızı renkli plastik bir R harfi vardı... nedeni konusunda Bron'un hiçbir fikri yoktu) çaprazlama geçen siyah askılar omuzlarına kadar çıkıyordu. Ellerini kalçalarına koyarak durdu, üzerindeki altın renkli boyası çıkmış olan tırnakları şimdi bir parça kirli ve sevimli görünüyordu; dudakları rujsuz ve çarpıcıydı. "Miriamne burada olduğunu söyleyince şaşkınlıktan neredeyse düşüp bayılacaktım — bütün geceyi, daha elime bile almadan bize göre olmadığına kalıbımı basacağım kırk altı mikro-senaryoya göz atarak geçirmeye hazırlamıştım kendimi. İnsanlar bize sürekli dakikalık tiyatro yerine dakikalık zırvalıklar veriyor... ne demek istediğimi anlıyor musun? Bu yüzden nihayetinde oyunlarımızın çoğunu kendimiz yaratıyoruz. Ama her zaman ne olur ne olmaz diye kendiliklerinden bize gönderilen malzemeyi de dikkate almam gerektiğini hissediyorum. Benim hatam, ödeneği çıkartanlara enerjimin bir kısmını bu iş için ayıracağımı söylemek oldu. Bazı haftalar bu tür şeylere diğerlerinden daha az zaman ayırmak istiyorsun. Bu da onlardan biri." Bron'un yanına, yatağa oturdu. "Bütün öğleden sonra prodüksiyonuna yarın başlayacağımız yeni bir oyunun provasını yaptık. Daha yarım saat önce bitirdik—" ve elini şefkatle Bron'un bacağına koydu; küçük parmağı ile yüzük parmağı ve orta parmağı ile de işaret parmağı bir arada duruyor, bunların ortasında bir V oluşuyordu; bu da Arz'da ve Ay'da, Mars'ta, Io'da, Europa'da, Ganymede'de, Callisto'da, Iapetus'ta, Galileo'da, Neriad'da, Triton'da, ko-opta ve komünde, parkta, barda, halk yürüyüşünde ve özel suarede, erkekler, kadınlar ve genetik mühendisliğinin işlemlerinden geçmiş diğer üstün hayvan türleri için aynı şeyi söylemenin toplumsal kabul görmüş yoluydu: Cinsel olarak ilgileniyorum.

"Odama gelmek ister misin?" diye sordu.

Aynı günde üçüncü kez kalbi hızla çarpmaya başlamıştı. "Mmm..." dedi. "Yani... Evet. Yani, eğer sen... tabii. Evet. Lütfen..."

Diken dizlerini birbirine vurdu.

Bron neredeyse elini tutacaktı.

"Hadi, gidelim." Ayağa kalktı, gülümsüyordu. "Odayı akrobatımız Windy ile paylaşıyorum. Bir de Charo ile — o da gitaristimiz. Onların varlığı seni rahatsız etmez, belki. Ama beni eder — ben biraz tuhafımdır. Onlardan ortak-odadakilerin sert bakışlarına birkaç saat katlanma cesaretini göstermelerini istedim. Bu tek-cinsiyetli, belirsiz-tercih ko-oplarında yaşamak tıpkı bir buzdağının tepesinde yaşamak gibidir!"

"Evet," dedi, turuncu kapıdan geçerek, salonlarda, merdivenlerden inerken, koridorlarda ilerlerken, onu takip etti. "Ben de onlardan birinde yaşıyorum."

"Demek istediğim," dedi bir odanın kapısının önünde durup ona bakarak, "Üç Ateş'in hepimizi böyle alması çok güzel — topluluğumuzda her eğilimden erkekler ve kadınlar var. Ama ah şu zihinsel ürperti!" Ve sonra: "Sen de mi böyle bir yerde yaşıyorsun? Güzel!" Baş parmağını kapının üzerindeki yuvarlak kimlik plakasına yerleştirdi (bu da en az ziyaretçi odasındaki kitaplar kadar u-1'e özgü bir şeydi). "Yani—" dedi, ona başka bir konuya geçmek üzere olduğunu kibarca hatırlatan bir tonda— "eğer Windy ve Charo odada oturup okusalar, bence bu o kadar da kötü olmaz. Ama onlar sürekli prova yapıyor. Her ikisi de. Bu da benim dikkatimi dağıtıyor."

Kapı açıldı.

İçeri girdi.

Bron takip etti.

Yatak üç kişilikti ve dağınıktı.

"Gerçekten, Miriamne onun patronu olduğunu söylediğinde..."

Güldü, çok memnun olmuştu. "Benim hakkımda ne söyledi?"

Bron'a baktı; diliyle yanağını hafifçe şişirerek, düşündü: "Çok çaba sarfettiğini." Yatağın ucunda arkasını döndü, kırmızı pantolonunu tutan askılardan birini çıkardı. "Ben de bunu bir tavsiye olarak aldım."

Ona doğru yaklaşırken bir an korkunç bir şey olabilir mi şimdi diye meraklandı.

Olmadı.

Seviştiler.

Ardından, mahmur bir edayla artık okumalarına dönmesi gerektiğini söylediyse de, olaylar öyle bir biçimde gelişti ki tekrar seviştiler — ve tüm bunların ardından, kendisini de çok şaşırtan bir şekilde, Bron kendini tutamayarak ağlamaya başladı. Gözünde hâlâ yaşlar olduğu halde, gülüp geçiştirmeye çalıştı, ama sonra duygularını açabildiği için duyduğu gurur ağır bastı — bu duygular her ne halt olursa olsun... Tüm bunlardan etkilendiği besbelli olan Diken, Bron'un başını dizlerine bastırdı, ve sordu, "Ne oldu? Canım, canım, sorun nedir?"

Hâlâ gülerek, hâlâ ağlayarak, cevap verdi: "Bilmiyorum. Gerçekten bilmiyorum. Bu bana pek sık olmaz. Gerçekten." Bu ona daha önce tam iki kere olmuştu; ikisi de yirmi yaşındayken, ikisi de, kendisinden en az on beş yaş daha büyük, kısa, esmer, küçük kemikli, geniş kalçalı kadınlarla birlikteyken.

Tekrar seviştiler.

"Biliyor musun," dedi sonunda, Bron'un kollarında gerinirken, "Sen gerçekten çok sevimlisin. Nereden—" ve bir kolu yatağın kenarından yana doğru düştü— "öğrendin bunu yapmayı?"

Bron yüzükoyun dönerek (ağlama nöbetinden kurtulmuştu) gülümsedi: "Sana söylemiştim aslında, gerçekten. Ama belki de unutmuşsundur."

"Mmmm?" Ona baktı.

"Ve belki de sen bunu bana karşı kullanacak bir tipsindir," dedi, söylediğine bir an bile inanmayarak. Bu sağlıklı Dış Uydular, Arz'dan gelen her türlü kokuşmuşluğu hemencecik kabul ediyordu; bunun da küçük bir dünyadaki yaşamlarında asla bulamadıkları bir tür heyecan sağladığından şüphe ediyordu Bron.

"Tatlım—" ona doğru yuvarlandı— "herkes bir tiptir."

Bir kaşını kaldırarak, Bron, Diken'in boynundaki bağların arasındaki boşluğa baktı. "On sekiz yaşımdan beri... şey, daha doğrusu on sekiz yaşından — mmm, yaklaşık yirmi üç yaşına kadar cinsel hizmetlerim, Bellona'da adı Beden Kuyusu —şaka yapmıyorum— olan bir yerde satın alınabiliyordu."

"Kim tarafından?" Kafasını doğrultarak. "Kadınlar mı?"

"Evet. Kadınlar... Oh, bu çok iyi, namuslu, yüksek vergi getiren, hükümet tarafından onaylanmış bir işti."

"Vergiler," dedi. "Evet, dünyalarda bu tür şeyler olduğunu duymuştum—" Birden bir kolunu Bron'un omuzuna attı. "Nasıldı? Yani, bir kafesin içinde oturup genişletilmiş göz bebekleri, gümüş kirpikleri ve yüzlerinde peçeleri ile dolanarak sizi inceleyen yaratıklar tarafından seçilmeyi mi bekliyordun?"

"Pek değil." Bron güldü. "Yani bizde de birkaç tane peçe takımı vardı. Ama onlar artık daha çok eski filmlerde ve Annie-şovlarda kaldı. Gerçi tamamiyle de değil — benim altın kirpiklerim bazılarını gerçekten tahrik ederdi. Ama o zamanlar, bunun ne anlama geldiğini bilirlerdi."

"Ne anlama geliyor?"

"Pek hoş bir şey değil. Haydi. Biraz sarılıp yatalım."

Sarıldı. "Bir dünyada yaşamak bana hep çok romantik gelmiştir. Ben Ganymede buz tarlalarında büyüdüm. Seninle karşılaştırıldığımda aslında ahmak bir taşralı sayılırım. Çok kötü müydü — yani bir fahişe olmak, vergiler ödemek ve diğer şeyler?"

"Hayır... Cinsel bakımdan, ne olursa olsun, birkaç A-yetmiş dokuz formundan sonra gerçekte kim olduğunu anlıyorsun."

"Paranı bastıran her kadınla birlikte olmak zorunda mıydın?"

Bu fikrin onu tahrik ettiğinden şüphelenmeye başlamıştı ve bu noktada daha önce pek çok kadına anlattığı ve (gerçekte) birkaç fantaziyi içeren erotik bir monolog başlatmayı düşündü: pek çok kadın tarafından bir odaya kilitlenerek hırpalanıyor, farkında olmadan cezbedildiği bu odada, çürükler içinde, yorgun ve bitkin bırakılıyordu; bu tip fantazilerin genellikle yeni bir sevişme başlatması beklenirdi. Ama onun bu merakı Bron'u düşündürmeye başlamıştı. "Son tahlilde evet. Ama Kuyu, müşterileri için vardı, bu yüzden de işe aldıkları erkekler konusunda çok etkin çalışıyorlardı. Böyle bir işe ilk kez başvurduğun zaman... yani bir sürü performans formları dolduruyor, bir sürü tepki testlerinden geçiyor ve diğer bütün gerekli şeyleri yapıyorsun. Yani, bir kadını, onu görünce şeyini bile kaldıramayacak —kadının isteğinin bu olduğunu varsayarsak— bir erkeğe göndermek işe yaramaz; ve müşterilerin bir kısmı da gerçekten şeylerimizi kaldıramıyordu."

"Yani eğer isterseniz çekici kadınlarla yatmayı seçebiliyordunuz—"

Kadının dalga geçip geçmediğini merak ederek başını salladı. "Eğer sadece gündüz videolarındaki aşk sahnelerindeki seks düşkünü genç kızları izleyerek tahrik olabilen biriysen, bu işe başvurmanın anlamı yok. İşe girdiğim sırada, fiziksel kusurları olan her türlü kadınla yatıyordum. Her nedense bir yara izi ya da kesik bir kol veya bacak beni her zaman heyecanlandırır; bu da beni oldukça yararlı kılıyordu. Ve kendimden büyük kadınlar, ve koyu renk ten, ve büyük kalçalar; ikinci seviye sadizm denilen şey için de kullanılıyordum."

"Aman Tanrım," dedi. "O da ne? Hayır, anlatma! Kadın fahişeler de aynı lüks muameleyi görüyorlar mıydı, performans formları falan?"

"Mars'ta kadınların fahişelik yapması yasaktır — şey, ama tabii ortalıkta bir sürü vardı. Belki de sayıları erkek fahişelerinki kadardı. Ama g-kızlar, ee... g-erkekler tarafından hiç rahat bırakılmadıkları için, eğer herhangi bir ev erkek evlerinden biri kadar büyürse orası hemen baskına uğruyor, dağıtılıyor ve kapatılıyordu. Dolayısıyla oralarda da aynı organizasyon düzeyini gösterebilmek mümkün değildi. Ama benim, aralıksız çalıştığım her altı ay için —ki bu toplam üç buçuk yıl içinde iki kere oldu— özel kredi muafiyetlerim ve hükümet borçlarıyla ilgili özel tercih notlarım vardı. Bu tür bir işte sık sık tatil fırsatı bulabiliyorsun." Elini Diken'in boynuna koydu ve ovmaya başladı. "Şimdi Arz'da çoğu yerde kadınların fahişelik yapmasına hükümet izin veriyor, erkek fahişeliği ise yasadışı. Ve en ilginci de şu: Beden Kuyusu ve Goebels'deki diğer evlerin yarısını işleten kodamanlar Arz'a giderek, oradaki çeşitli şehirlerde kadınların fahişelik yapabileceği evler kurdular; Mars'taki erkek evlerinde uyguladıkları tekniklerin aynılarını kullanarak — fahişelerin işe alınması, performans çizelgelerinin çıkarılması ve tercihleri. Görünen o ki voliyi vurmuşlar! Arz'ın en eski mesleği, aynı zamanda kalitesiz şekilde sunulan hizmetiymiş, onlar gelene kadar — en azından Mars'ta söylenen bu. Arz'daki değişik yerlerde, serbest ve yasadışı olarak bu işi yapan birkaç erkekle beraber çalıştım." Şöyle bir iç çekti. "Oldukça tuhaf hikayeler anlatmışlardı."

"Dünyalar oldukça tuhaf yerler olmalı." O da iç çekti. Bazen onlarla savaşta olmamızın tek nedeni aslında bu değil mi diye merak ediyorum."

"Ya da savaşa girmek üzere olmamızın. Triton olarak, en azından."

Diken'in başı yukarı çıktı. Saçları Bron'un parmak uçlarına değiyordu. "Büyük kalçalı ve kesik kollu, kısa, esmer kadınlar—" Bron'a baktı. "Bir gün benim gibi iri kemikli, sıska bir sarışında ne bulduğunu bana söylemelisin."

"Bunlar karşılıklı olarak birbirini dışlayan değil kapsayan alanlar. Ve aynı zamanda bir parça da..." Burnunu kadının omuzuna sürterek biraz önce sorduğu şeyi kendisi de merak etmeye başladı; bu tür çetrefilli işlere alışık olan aklına sadece ensest ve hatta narsisizm gibi genelleştirilmiş cevaplar geliyor, bunların reddi, (ilginç biçimde) şu anda değişmiş görünen diğer zevklerinin temelinde yatan nedeni oluşturuyordu.

"Elbette," dedi Diken, "bütün bunlar oldukça tuhaf görünüyor, fahişelik yapman falan." Tekrar ona baktı. "Ailen ne dedi bu işe?"

Omuzlarını silkti, şimdi tehlikeli bir alana girmişti, ama Bron her zaman seks konularında dürüstlüğün iyi bir şey olduğunu düşünürdü: "Bu konuyu onlarla hiç konuşmadım, gerçekten. Her ikisi de yasalara saygılı bilgisayar operatörleriydi — siz buradakiler için hafif işçilerdi. Hemen her konuda surat asarlardı ve bu da sanırım onlar için surat asılacak bir başka konu olurdu."

"Benim ebeveynlerim," dedi esneyerek, "dokuzu da Ganymede'de buz çiftçiliği yapıyorlar. Şehir yok onlar için. İyi insanlardır. Ama bir sonraki metan erimesinden ötesini göremezler. Eğer Miriamne ya da senin gibi bilgisayar işine girseydim mutlu olurlardı. Ama tiyatro, korkarım onları biraz aşıyor. Bu onaylamadıklarından değil, aslında, sadece..." Başını salladı.

"Benimkiler ise —ve onlar sadece iki kişiydi— karşı çıkmadı. Sadece bu konuyu konuşmadık. Hepsi bu. Ama sonra, başka şeyleri de pek konuşmadık."

Diken hâlâ başını sallıyordu. "Buz kızakları, aletlerin şu parçası, bu parçası üzerindeki vakum keçelerini kontrol ederler, dünyaya hep kutuplu bir at gözlüğüyle bakarlar — güvenilir, iyi insanlar. Ama... bilmiyorum: sınırlılar."

Bron başını salladı, konuşmayı sürdürmekten çok bitirmek için. Bu u-1'liler, sürekli kendi geçmişlerinden söz ederler, ve daha da kötüsü, sizi de söz etmeye zorlarlardı. (Örnek sahne: Buz çiftçisi Ana, geçmişi şüpheli genç Arzlıya, veya Baba, aynı derecede şüpheli Marslı gence, şöyle diyor: "Biz senin geçmişte ne yaptığınla değil, şu an ne yaptığınla ilgileniriz, ve onu bile yaptığın zaman unuturuz.") Şehrin yasaksız bölgesinde bu felsefe —mantık sınırları içinde— geçerliliğini koruyor gibiydi. Ama o zaman da, eğer bazı şeyler orada daha farklı olmayacaksa, u-1 niye vardı ki? "işte görüyorsun," dedi Bron, "el değmemiş, billursu, vahşi bir doğada büyümek bana romantik geliyor. New Omoinoia'da gösterilen her buz-dizisini görmeye giderdim; ve bunları bir yıl kadar sonra halk kanalında tekrar gösterdiklerinde, aşağıda bir sürü müşteri beni beklediği halde, Bo Ninepins'in yerleşimcileri bir metan erimesinden daha nasıl kurtaracağını görmek için beklerdim."

"Ha!" Kendini yatağa attı. "Sahi mi? Benim ailem de beklerdi. Bayılırlardı onlara! Sen belki de çiftliğimizin bir bölümünü görmüşsündür — buz-dizisi şirketleri güneydeki arazilerimizi mekan çekimleri için sık sık kullanırlardı. G-city'de, altı yüz millik bir alan içinde, üstünde bir buz-dizisinde görünmesi gerektiği şekilde görünebilecek yerler olan tek çiftlik bizimkiydi. Belki de çekim şirketinin etrafında dolanmak beni tiyatroya teşvik eden ilk şeydi — kim bilir? Her neyse, on iki yaşımdan beri ayda bir Diamond Palace'ta gizlenmek zorunda kalmışızdır, bir sürü kişi. Tıpkı bir dini toplantıya gider gibi, yemin ederim. Sonra da gecenin birine kadar oturup içer, filmde çalışanların bu seferki hatalarını çekiştirirlerdi. Ve bir sonraki çekim için bir ay sonra tekrar orada olurduk — bu yüzden de benim ailemin tiyatrodan anladığı şu: yaşlı, bilge, yalnız Lizzie Ninepins yerleşimcileri erimeden kurtarır, ya da genç erkek Pick-Ax Pete, beş karısı ve dört kocasıyla birlikte bir metan yatağından servet elde etmeye çalışır..." Güldü. "Çiftlik, en azından güney kısmı, her ne kadar asla vakumla aranızda bir siperlik olmadan göremeseniz de, büyümek için çok güzel bir yerdi. Eğer bir buz-dizisi yönetsem, ailem üne kavuştuğumu düşünürdü! Hükümet destekli mikro-tiyatro kimin umurunda! Sanıyorum için için böyle bir işe kalkışmayı istiyorum üstelik isim günümden beri... Ben doğmadan önce bir buz erimesi sırasında ölen ve hiç tanımadığım annelerimden birinin adını seçtim." Diken güldü. "Şimdi bahse girerim ki bunu bir sürü dizide görmüşsündür! Ben kesinlikle gördüm." (Bron gülümsedi. Uydularda çocuklara doğdukları zaman sadece bir ön isim verilirdi — hemen hemen yarısına da, genetik ebeveynlerinden birisinin son ismi, hükümetin verdiği seri numaraları resmi kimlik için yeterliydi. Sonra, ileriki yaş günlerinden birinde, ünlü birinin, ya da saygı duydukları bir yetişkinin, iş arkadaşlarının ya da öğretmenlerinin ilk ismini kendilerine son isim olarak seçerlerdi. İsim yaşı, Satürn aylarında on iki, Jüpiter aylarında on dörttü; burada Triton'da kaç olduğundan emin değildi, ama her ikisinden de daha erken olduğunu sanıyordu. An'da ise son isimler büyük oranda babadan geçerdi. Mars'ta anneden ya da babadan geçebilirdi. Babasının son ismi Helstrom idi, eğer, ki bunun pek de mümkün olmadığını şu ana kadar anlamış bulunuyordu, orada bir aileye katılmış olsaydı, ilk oğlunun —ilk— ismi Helstrom olacaktı.) Diken tekrar güldü, bu kez sesini Bron'un koltuk altıyla bastırmaya çalıştı. Sonra başı yukarı çıktı. "Miriamne senin hakkında aslında ne dedi biliyor musun?"

Bron yan döndü. "Çok çaba sarfettiğimi söylemedi mi?"

"Birinci sınıf bir serseri olduğunu ama çok çaba sarfettiğini söyledi. Şu berbat hikâyeyi de anlattı, yani senin nasıl—" Durdu. Gözleri açıldı. "Aman Tanrım! Unutmuşum... sen onun patronusun — o senin değil. Bundan önce çalıştığı son iş, bir sibralog üretim tesisinde üretim ustabaşılığı idi... Tüh, gördün mü bak!" Başını salladı. "Ben hiçbir büroda çalışmadım, ve... unuttum."

Bron gülümsedi. "Anlattığı korkunç hikâye neydi?"

"Tam buradan çıkmak üzereyken, onu etkileyip yatağa atabilmek için, personel bölümünde görevli birinin hayatını tatsızlaştırdığın konusunda bir şeyler kaçırdı ağzından."

Bron güldü. "Sanırım foyamı meydana çıkarmış!"

"Eğer yapmaya çalıştığın buysa, bunu ona karşı kullanmamalısın."

"Oh, kullanmam." Tekrar burnunu Diken'e sürttü. "Fahişelerin önüne gelen herkesle yatan, altın kalpli kişiler olduklarını bilirsin?"

"Ama altın çok soğuk, ağır bir metal olabilir." Başını Bron'un omuzu üstünde çevirdi. "Sence fahişelik yapmak yararlı mıydı?"

Diken'e sarılarak omuzlarını silkti. "Sanırım insanı yatakta kendinden daha emin yapıyor —daha iyi değilse de— daha rahat bir sevgili oluyorsun."

"Sende," dedi tavana bakarak, "itiraf edeyim, insanı ateşlendirme konusunda büyük bir hayranlık duyduğum özel bir yetenek var. "

"Öte yandan, bunun cinselleştirmenin bir parçası olarak ilişkiye bir yararı olup olmayacağını merak ediyorum. Belki de o günlerde çok fazla seks yaptığımdan, bunun için merdivenlerden aşağıya inip müşteri locasına adım atmak dışında bir çaba harcamam gerekmiyor ve bu sayede faturalarımı ödemem için gerekenden de fazla kazanabiliyordum — sanırım gerçek dünyada tekniğinle olduğu kadar seninle de ilgilendiklerini —ve senden de onlarla ilgilenmeni beklediklerini— anladığında buna uyum sağlamak gerekiyor. Belki ben hiç sağlayamadım. Uzun süreli cinselleştirmeler benim iyi olduğum bir konu değil... hayır!" Aşağıya, Diken'in tepesine baktı. "Hiç de böyle hissetmiyorum! İnanmadığımız halde sürekli klişe laflar etmemiz sence komik değil mi? Hayır. Bunun hiçbir şekilde bana acı verdiğini düşünmüyorum. Bazıları hoştu. Bazıları tatsızdı. Ve hepsi de uzun zaman önceydi. Ama gerçekten çok şey öğrendim, kendim hakkında, insanlar hakkında. Belki de hiçbir zaman, çocukluğumda bile, ilişkilere fazla bir eğilimim olmadı; fahişeliğe başlamamın ilk nedeni de buydu zaten. Ama şurası kesin ki bu sayede pek çok Marslıya, diyelim ki pek çok müşterime göre, çok değişik tipteki insanlara karşı çok daha hoşgörülü oldum. Orada öğrendiklerim — nasıl derler— cinsel veya dini konulara aykırı, düzeltilebilir bir anlaşma yapmanın mümkün olmadığı Uydular'a göç ettiğimde buraya uyum sağlayabilmemi —bunu ne kadar becerememiş olursam olayım— sağlayan tek şeydi belki de..."

"Bu doğru," dedi, Diken dalgın. "Evlilik Mars'ta da yasal. Her nedense, bu konuyu Arz açısından düşünürüz sadece." Düşünceli bir tavırla başını salladı. "İlişkilerin senin güçlü yanın olmadığı konusunda söylediklerin doğru olsa da, klişe olmasına rağmen diğer söylediğin şey de anlamlı. Pekala, herhangi bir yaşam tarzı bugün seni gerçekte neye hazırlıyor? Kesinlikle bilmiyorum tiyatrodaki yaşam—"

Kapı birden açılarak duvara çarptı.

Bron hızla dirseklerinin üzerine kalktığında, kızıl tüylü baldırlarından aşınmış kelepçeler sarkan iki çıplak ayağın havada sallandığını gördü. Akrobat (Windy?) ellerinin üzerinde yürüyordu. Salonda, birisi gitar çalıyordu.

Bron kapıyı çalma konusunda bir şeyler söyleyecekti ki, ayağında kalın pençeli ayakkabılar, üzerinde ise yerlerde sürünen, pullarla süslü, yırtık pırtık bir şal olan küçük bir kız (altı ya da yedi yaşında olmalı) koşarak içeri girdi, ağlayarak kendini Diken'in kollarına bıraktı; Diken küçük bir çığlık attı, "Oh, aman Tanrım...! " dedi, ve Bron'u şaşırtan bir şekilde (artık yatağın kenarında oturuyordu, iki ayağı da ılık plastik köpüğün üzerindeydi) ağlamaya başladı ve kirli-parmaklı yaratığa sarıldı.

"Hey, merak ediyorum acaba sen—" Bu, kapıda duran, diken saçlı, göğüsleri alınmış, yarı kör bir kadının sesiydi. Şaşkınlığı yaralı yüzünden okunuyordu. "Oh, özür dilerim!" O geri çıkarken —biri bir merdiven, diğeri de bir alet çantası taşıyan— iki kadın daha içeri girdi.

"Bakın," dedi elinde çanta olan. Çantayı sertçe yere koydu ve aşırı sivri uçlu çizmesiyle çantanın kapağını tutan kolları itti. "Bu işi hemen halletmek zorundayız. Gerçekten. Üzgünüm." Kapak sertçe açıldı.

"Hey, ne—" dedi Bron (artık duvarın kenarında ayakta duruyordu) omuzunun yanında sallanan topuklara bakarak— "Yani bu da o kahrolası mikro-tiyatro gösterilerinizden biri mi? Çünkü eğer öyleyse..."

"Dostum," dedi kafa (dizlerinin hizasındaydı, üzerinden bir şelale gibi dökülen kızıl saçlar, iyice aralanmış, dolgun ellerinin arasından yeri süpürüyordu), "eğer hepsi gay ya da hepsi hetero değilse, asla bir kadın ko-opunda yaşama. Buna değmez, ne demek istediğimi anlıyor musun?" Saçlar, bir kulağını açıkta bırakacak şekilde yana düştü. "Yani, gerçekten!" Eller yer değiştirdi, ayaklar sallandı.

Şimdi merdivenin en üstünde oturmakta olan küçük kız burnunu çekti.

Odaya en son giren iki kadın, duvara siyah boyalı kalemlerle işaretler çiziyorlardı.

Diken, yatağın kenarında, kırmızı tulum pantolonunu giyiyor, ayakta durarak dönüyor (arkasında, aynı pirinç klipslerle tutturulmuş, en az önündeki R kadar esrarengiz olan kırmızı bir Z vardı) ve siyah askılıklarını omuzlarından geçiriyordu. Geriye döndü ve, gözlerindeki yaşları daha fazla saklayamayarak, Bron'a doğru geldi. "Bütün bunlardan dolayı çok üzgünüm, gerçekten, ben... Ama ben her şeyi insan biçiminde görmeye meraklıyımdır!"

Kadınlardan biri küçük bir kızağı duvara çarptı. Darbenin etkisiyle duvardan kopan parçalar yere düştü. Merdivenin tepesindeki küçük kız yeniden bağırarak ağlamaya başladı.

Diken de öyle: "Oh, devam edin! Lütfen, devam edin! Gerçekten!" Kızın arkasında durmuş, bir eliyle hareketler yapıyordu. Yaşlar akıyordu, bir yanağından üç, diğerinden ise tek çizgi halinde. Sonra aniden Windy'nin ayağına vurdu. "Oh, somurtmayı bırak da ayağa kalk!"

Akrobatın ayakları hızlıca sallandı, şiddetle yere vurdu ve yeniden denge buldu. Dizlerinin oralardan gelen oldukça egzotik ve özel bir küfür yağmuru, Goebels'te birlikte çalıştığı bir Arzlının simasını inanılmaz bir açıklıkla Bron'un gözlerinin önüne getirdi: Eğer Windy bir süre yasadışı bir erkek fahişe olarak Arz'da bulunmadıysa bile, bulunan erkeklerle çok zaman geçirdiği kesindi!

Ama Diken, Bron'u kolundan tutmuş onu kapıya doğru itiyordu; gitarist (Charo?) kapıda, enstrümanını göğsüne bastırmış, başını düşünceli bir tavırla eğmişti; boynundan çok yukarılara çıkmış sol eli akorlara basıyor; sağ elinin baş ve işaret parmakları arasındaki kaslar, tırnakları koridora yayılan notaları vurdukça inip kalkıyordu.

"Saat sekize kadar—!" Diken odadakilere dönerek seslendi, gözündeki yaşları koluyla silmeye çalışırken sendeleyerek Bron'a çarptı, "Söz veriyorum! Gerçekten! Saat sekize kadar kendimi toparlayacağım!"

Çekiç hızla duvara vurdu.

Diken gitaristi iterek ilerledi— "Hayır, oradan değil—" Bron, bunun Diken'e değil, kendisine söylendiğini fark etti. Büyük bir gürültüyle burnunu çekti —Buradan!— tekrar Bron'un koluna yapıştı ve onu salona doğru sürükledi.

Bron, Sam'i zarif bir biçimde taklit etmiş (bu eğilimine ayda bir boyun eğerdi) ve o gün işe hiçbir şey giymeden gitmişti. Yine de, yıkanma, ya da bu olmazsa, Diken'in kemikli sırtına başını koyarak yirmi dakika daha uyuma şansını bulabilse çok memnun olacaktı. Ama bir köşeden dönerek onu tamamiyle karanlık bir koridorda takip etti ve ona çarptı; Diken dönerek kendisine baktı. Kollarıyla onu sardı. Yanakları, hâlâ ıslak, kendininkilere sürttü. "Bunun iyi bir konukseverlik örneği olmadığını biliyorum. Biraz burada durup birbirimize sarılabilir miyiz? Bu sadece topluluğumuz burada misafir olduğu için — üstelik de ücretsiz misafirler; katlanmak zorundayız."

Öfkeyle rıza arasında gidip gelen bir sesle bir şeyler homurdandı; ve kadına sarıldı, kadın da ona sarıldı; göğsüne batan plastik harf dışında, kendini çok daha rahat hissetti.

Zaman zaman insanlar geçiyordu.

Beşinciden sonra, Diken ayrıldı. "Hadi dışarı çıkıp biraz yürüyelim. Kendimi kötü hissediyorum."

Tekrar homurdandı, elini tuttu, sıktı, ve (kadının birbirine sürten paçalarından çıkan sesler arasında) koridor boyunca yürüdüler. "Sana şeyi soracaktım," dedi Bron, bu ilk defa o an aklına gelmişti. "Bütün 'izleyicilerinle' yatıyor musun — bir çeşit bis gibi?"

"Çoğuyla bile yatmam. Neden?"

"Şey, ben... sadece, seninle biraz zorlanıyorum, bazen, neyin tiyatro neyin gerçek olduğu konusunda."

"Öyle mi?" diye sordu, sesinde biraz şaşkınlık vardı, biraz da merak. Sonra da güldü. "Ama tiyatro tamamiyle gerçekliktir. Ve bütün gerçeklik de... tiyatro!"

Bron tekrar homurdandı, ama kızdığı, bu basmakalıp ironik sözler değildi. Bir dakikalık sessiz bir yürüyüşten sonra, sordu: "Ne zaman dışarı çıkacağız?"

"Dışarıdayız."

"Ha?" Duvarlara (donuk, kapısız, kahverengi) baktı; tavana baktı; tavan yoktu. Duvarlar yükseliyor, yükseliyor ve belirsiz bir karanlığın içinde kayboluyordu. Gözlerini yere indirdi, ileride, cadde koordinatlarının ışıklı, kırmızı harfleri parlıyordu. "Oh."

"Senden hoşlandım," dedi Diken sonunda; Bron'un biraz önce sorduğu soruya cevap olarak; "İlk olarak görünüşünden. Sonra, şey... eserimize verdiğin tepkiden. Yani, oyunun iyi olduğunu biliyoruz. Bunu şu ana kadar belki de ondan fazla kişiye yaptık, hepsi de beğendiler. Ama senin verdiğin tepki çok açık ve... Dian'ın —bu bizim set tasarımcımız— daha sonra bu konuda konuştuğumuzda söylediği gibi 'zengindi'.

"Sonradan hakkımda mı konuştunuz?"

"Oh, her performansı sonradan tartışırız. Bu bizim, izleyicilerin hiç görmediği sahne arkası çalışmamızın (bir bakıma) bir parçasıdır. Ancak, bundan bir sonraki izleyicinin yararlandığını düşünüyoruz. Yani, bizim temelde yaptığımız, insanları nazikçe sözsel ve uzaysal yönelimlerini kaybettikleri —ben yönelimlerini kaybetmek diyorum: kastettiğim, elbette, günlük hayatın sunabileceğinden çok daha büyük bir düzeni yaşamak için bir özgürleştirme— tek bir ana götürmek. Çözülmekte olan, sözsel, uzaysal ve spiritüel bir an. Bu, hayatın her uydu şehrinde, mecburen, olması gerektiği kadar içine kapalı olan bir dünyada çok gerekli. Özellikle de—" yüksek, boş duvarlara doğru baktı— "u-1 sektörü kadar dışa kapalı bir yerde. Sanat yoluyla da olsa bir çıkış yolu bulma isteği, belki de, buz-tarlalarından aldığım mirasın tekrar yüzeye çıkmasındandır. Evet, çocukluğum şişme kulübeler arasında, plastik koridorları, ya da bundan çok daha sıkıcı olan buz-yolları arşınlayarak geçti. Ama yine de, o koridorlar ve kulübeler şeffaftı. Ve Üzerlerinde de—" bir nefes aldı— "gökyüzü vardı!"

Geçen geceden, Bron hayal kırıklığı yaratan yıldızları hatırlıyordu.

"Her neyse, ne diyordum: Oyunun sürdüğü tüm o bir dakika kırk dokuz saniye boyunca kaç kişinin, uyarıcı haplara rağmen, o özgürlük anına karşı koymak için direndiğini bilsen şaşarsın! Sen direnmedin, kendini oyuna bıraktın. Bu hoşuma gitti. Hepimizin gitti — ve sonra, tabii, senin kişiliğinde, biraz patavatsızlığın yanında, çekici bir taraf da var. Çoğu insan, eğer tiyatroyu yakından ve ciddi biçimde takip etmiyorsa, adımı bile hatırlamaz — zaten çoğuna söylemek zahmetine de katlanmam; sorsalar bile... Miriamne yanında seni getirdiği zaman ne kadar şaşırdığımı tahmin bile edemezsin."

Daha geniş ve işlek bir caddeye vardılar; uzak tarafta dizi dizi kamyonlar kıvrılarak uzuyordu, kırmızı, parlak iki ışık, bir trafik levhasının yanındaki demir yolunu işaret ediyordu.

"Sen gerçekten de tüm topluluktan sorumlu musun?" diye sordu. "Yazıyorsun, yapımı üstleniyorsun, oynuyorsun, yönetiyorsun... her şeyi?"

"Kostümleri bile diktiğim oluyor."

"Oh." Duyduğu rahatsızlık, gün içinde yaşadığı diğer rahatsızlıkları eşeleyerek aranmasına neden oldu. En rahatlıkla ulaşabildiği şuydu: "Biliyor musun, buraya gelene kadar, Miriamne ile aranızda bir şey olduğunu sanmıştım. Yani, cinsel açıdan."

"Neden?"

"Sanıyorum kuruyordum." Güldü. "Ben Büyük Sınır'ın diğer tarafında, tamamı erkeklerden oluşan belirsiz tercihli bir ko-opta kalıyorum. Orada bir arkadaşım var; bu tamamiyle çatlak, yetmiş dört yaşındaki gençleştirilmemiş şahsiyet, ne zaman sarhoş olsa, benim şu yorgun, solgun benliğime beyhude saldırılarda bulunur; sonra ben onu reddettiğim zâman da bir bakıma eğlenir. Sanıyorum bu ona bir tür mazoşistik teselli veriyor. Aslında, oldukça mükemmel bir insandır... Gerçekten, neden hemen şimdi bana gitmiyoruz, ihtiyar Lawrence'ı sarhoş ederim, o da uzun ve renkli kariyerinden maceralar anlatarak seni eğlendirir. Sen belki de —yani tiyatroyu ve diğer şeyleri düşünürsek— ondan hoşlanacak bir tipsin."

"Hepimiz öyleyiz—" diye başladı söze. "Ama bunu daha önce de söyledim. Ondan illa da hoşlanacağımı sanmıyorum. Politik eşcinsellere karşı çok az sempati beslerim."

Bron güldü. "Lawrence'la ilk tanıştığımda o da bana böyle demişti." Sonra kaşlarını çattı. "Neden ona politik eşcinsel dedin?"

"Yani eğer, bir) bu durumdan memnun değilse ve, iki) şefkatini kendisiyle ilgilenmeyen insanlara yöneltmekte ısrar ediyorsa, neden bu konuda bir şeyler yapmadığını merak ediyorum. Yani artık sadece gençleştirme tedavilerinin değil, aynı zamanda refiksasyon tedavilerinin de mümkün olduğu bir çağda yaşıyoruz. Cinselliğini kendisiyle ilgilenebilecek başka bir kişi veya şey üzerinde sabitleyebilir. Ve broşürlerde sürekli dedikleri gibi, ne kadar yaşlı olursanız, bu tedaviler o kadar çok işe yarıyor."

"Ah, tabii," dedi Bron. "Ama sanırım Lawrence sadece bir şeyi kanıtlamaya çalışıyor."

"Ona politik dememin nedeni de bu zaten. Ve ona fazla bir sempati de beslemiyorum. Cinsellikte bir şeyleri kanıtlamaya çalışmak sadece zaman kaybıdır. Özellikle yetmiş dört yaşındaysan... Ve şu refiksasyon tedavileri de oldukça etkili. Biliyorum. Ben de gördüm."

Bron kaşlarını çatarak omuzunun üzerinden kadına baktı. "Önceleri gay idin de bıraktın mı?"

"Hayır. Bir zamanlar, ruhen ve bedenen bana çok düşkün olan harika bir kadın vardı ve beni çok istiyordu — 'eski okul oyuncusu' derdi kendine. Aslında birkaç buz-dizisi de yönetmişliği vardı, bazı iyi diziler de dahil. Her neyse, refiksasyon yaptırdım, sadece beş dakika sürüyor ve bütün tedavi boyunca uyuyorsun. Beraberken mutluyduk, bittiğinde ise, beni tekrar uzun, kıvırcık saçlı, çıkık elmacık kemikli sarışınlardan hoşlandığım günlerime döndüren bir refiksasyon daha yaptırdım—" Göz ucuyla Bron'a baktı. "Yemin ederim. Önyargıları nedeniyle —ve başka bir neden olmaksızın (senin şu arkadaşın Lawrence Arzlı gibi geldi bana)— cinselleştirmelerle ilgilenen ve bunlardan yararlanmayan biri aptaldır."

"Sen sabit fikirlisin!"

Omuzlarını silkti. "Sadece haklı olduğum zamanlar. Eğer istersen sen de sabit fikirli olabilirsin. Senin tecrübende birisinin—" gözlerini kırparak baktı— "refiksasyonlar hakkında benden de fazla şey bilmesini beklerdim!"

"Yani çalışan bir erkek olduğum yıllardan mı bahsediyorsun? Yani, tabii, çocuklardan bazıları kullandı bu yöntemi, ama ben hiç kullanmadım." Bron omuzlarını silkti. "Hiç gerekmedi. Erkeklerle seks yapmaktan özellikle hoşlanmıyorum. Ama, yaptığım zamanlar, o kadar da zor değildi. Bu yüzden her zaman, yapmam gerekirse yapabileceğimi düşündüm."

"Ah," dedi Diken, işaret parmağını kaldırarak. "Ama refiksasyon bir performans değil bir arzu meselesidir. Ve kendisi de az buçuk bir performansçı olan biri olarak seni temin ederim, arzu tamamiyle farklı bir şeydir. Hayır—" Bir kez daha başını salladı— "Gerçekten şu senin Bay Lawrence'tan hoşlanacağımı sanmıyorum."

"Belki onun da kendine göre nedenleri vardı... belki şu anda yaşamakta olduğu yerde bulunmasının nedeni de budur— Sen biraz soğuk ve yabani bir tipsin," dedi birden. "Her şeyi en başından beri bildiğini sanıyorsun."

Diken güldü. "Bana on dakika içinde üç kere tip diyen kim? Sen de bazı şeyleri bildiğine karar vermiş gibisin."

Bron tekrar homurdandı: "Lawrence da sürekli herkesin bir tip olduğunu söyler durur."

"Bu anlaşılabilir," dedi Diken, alaycı bir düşüncelilikle (Yoksa bu düşünceli bir alaycılık mıydı?) "yani ikimizin de yanılıyor olması ihtimali. Ama ben şüpheliyim." Sonra, birden: "Karanlık Yüzük aşkına...!" Bu, bir zamanlar bütün Dış Uydular sakinlerinin konuşmalarında rastlayabileceğini düşünmesine rağmen, o güne kadar sadece buz-dizilerinde duyduğu bir ünlemdi: miras alınmış bir gelenek mi yoksa özenti bir ifade mi olduğunu da bilmiyordu. "Sekize beş dakika var!" Bron'un elini bırakarak kendi alnını tuttu. (Yukarıda, karanlığın içinde, zayıf, sarı ışıklı rakamları ve kıvrımlı kolları olan bir saat görünüyordu.) "Ne yapacağımı biliyor muyum...? Evet!" Yüzünü dönerek, irice açılmış, nabız gibi atan gözlerle Bron'a baktı, yanaklarını avuçlarının arasında sıkıştırdı. "Koşmalıyım! Topluluktakiler beni bekliyor. Seninle olmak çok güzeldi, gerçekten. Hoşça kal!" Döndü. Ve koştu. Kırmızı pantolonunun paçaları birbirine çarparken, karanlığa karıştı.

Bron, çıplak ve şaşkın, her şeyin, ama her şeyin olabileceği bu boş ve yasaksız caddede kalakaldı.

Bir süre daha öylece durup, kendisine bakarak, yukarıdaki saate bakarak veya kızın koştuğu yönde karanlığa bakarak olan biteni anlamaya çalıştı.

Demiryolunun diğer tarafından, ayaklarını sürüyerek, iki tekerlemeci o yöne geliyordu. Biri gözlerini sıkıca kapamış, başını öne eğmiş, elindeki mavi plastik kabı sallıyordu. Kadın, diğerini, kendisinden çok daha yaşlı bir erkekti bu, elinden tutarak ona yol gösteriyordu: adamın gözleri bir bezle bağlanmıştı.

Tekdüze ve titrek çıkan sesleri, bazen birlikte bazen ayrı ayrı, alçalıp yükseliyordu. Kadınınki, söylenebilir ve söylenemez sesleri de içeren oldukça uzun bir tekerlemeydi. Adamınki ise hep aynı tonda, sürekli nefes alınarak söyleniyordu... Bron iyice emin olmadan önce bunu beş kere baştan sona dinlemek zorunda kaldı: ve o ana kadar, ikisi neredeyse karşı sokağa ulaşmışlardı; kadının sesi de zaman zaman duyulmasını engelliyordu, kah üçüncü hecede, kah yedincide:

"Mimimomomizolalilamialomuelamironoriminos..."

Alfred'in el tırnakları (ve ayak tırnakları) uzun ve kirliydi. Alfred'in saçı da kirliydi. Oturduğu sohbet sandalyesinde öne doğru eğildi, siyah askılıklarına tutturulmuş olan kırmızı renkli plastik bir K (Bunların anlamı...? Bron merak ediyordu: Bunların anlamını dünyada, hatta ilci dünya ve yirmi dünyacıkta anlayamayacağım) kemikli göğsünde sallanıyordu. "Bilmiyorum, gerçekten bilmiyorum." Alfred başını salladı, sesi alçak, nefes nefese ve ciddiydi. "Bilmiyorum..." Alfred'in kemikli kalçaları için fazla geniş olan —ama Alfred'in muhtemelen müdavimi olduğu yerlerde işin can alıcı noktası da buydu belki de— kırmızı bikini altını askılıklar tutuyordu. "Bir haftada iki, üç, dört kadın götürüyorum ve iyi de oluyor. Sonra, ertesi gece — azgınlıktan kudurmuş oluyorum ve mükemmel bir kadın buluyorum. Ama buraya dönüyoruz ve... kuş ötmüyor! Ne yapsam kaldıramıyorum! Ve bu bir süre, üç, dört, beş hafta devam ediyor ve kendi kendime bile bir şey yapamıyorum, anlıyor musun? Ve ben hâlâ kadınları götürüyorum ve onlar bana yardımcı olmak için çok çabalıyorlar! Bu da her şeyi daha da kötü yapıyor. Sonra, nihayet, kendimi toparlayıp kaldırmayı başardığımda ve başka bir kadını kafalayıp buraya getirdiğimde... ne zaman birini çok istesen ve kıvamına getirsen bu hep oluyor —tam işe başlıyorsun ve— Pöh!" Alfred neredeyse yere kapanmıştı, sonra kalkarak tekrar sandalyeye oturdu. Kafasını salladı. "Üç saniye, dört saniye... belki on! Eğer şansım varsa!" Yeşil gözlerini kırparak Bron'a baktı. "Sonra, sonraki iki üç seferde de, aleti hiç olmazsa iki üç dakika dik tutabilmem için tüm bunları bir hafta boyunca tekrar yaşamak zorunda kalıyorum. İşte bu yüzden burada yaşıyorum, anlıyor musun? Bir kadını getiriyorum, ve eğer çarşafa dolanırsam, 'Geldiğiniz için teşekkürler bayan. Zamanınızı aldığım için üzgünüm. Sonra görüşürüz,' deyip buradan gönderebilirim! Ama şu kadınlarla erkeklerin bir arada yaşayıp sürekli birbirleriyle düzüştükleri karma ko-oplarda, — buraya gelmeden önce bu tip altı ko-opta yaşamayı denemiştim ve bazılarında çok güzel kadınlar vardı... üf!— bir iki kereden fazla çuvallarsan bil ki bunu seninle konuşmak isteyeceklerdir! Sonra biraz daha konuşman gerekir. Bilmen gereken bir başka şey de, o hafta çuvallayan bütün kadın ve erkeklerle tanışmak zorunda kalacağındır — ben çuvalladığımda, konuşmak istemem. Uyumak isterim! Eğer her çuvalladığımda bunu bir kadınla konuşursam işemeye vaktim kalmaz! Bu da ayrı bir sorun — sen hiç beceremediğin bir kadın öylece yatıp sana bakarken işemeyi denedin mi? Yani, bakıyor olmasa bile!" Alfred bir kere daha öne doğru eğildi, dizlerine dayandı ve başını salladı. "Neredeyse tamamiyle bırakıyordum. İşemeyi yani." Yeşil gözler tekrar yukarı çıktı. "Hey. Işıklı Plaza'daki dükkânlardan birine bir merhem siparişi verdim — hani şu dergi satan dükkânlar var ya—" Alfred biraz daha eğilerek sokuldu, sesinde birden gizlilik taşıyan bir ton belirdi. "Bilgisayardan kontrol ettim ve bana kullanmanın hiçbir zararı olmayacağını söyledi... Ödemesi geldi bile. Ama söylediklerine göre fazla talep olmadığı için stoklarında o merhemden bulundurmuyorlarmış. Yarın gelecekmiş — ama yarın da şu mesleki yetenek sınavlarına girmem gerekiyor. Sosyal işçim buna mecbur olduğumu söylüyor. Sen benim için alırsın, Bron. Dükkân güneydoğu köşesinde — ama büyük olan değil. Küçük olan, soldan ikinci kapı." Alfred sustu, gözlerini kırptı. "Alırsın değil mi, Bron?.. Olur mu?"

"Olur." Bron başını salladı, gülümsedi ve üzerinde bir ağırlık hissetti.

Alfred buraya küçük bir aydan göç edip gelmişti (Uranüs'ün bir ayı, ama Uranüs'e göre küçük değildi, çünkü beş Uranüs ayından hiçbirinin çapı 900 kilometreyi geçmiyordu); on dört yaşında bir yetimdi o zamanlar, ve geçmişinden bahsetmekten de hoşlanmıyordu. (Bron bu kadarını bile Lawrence'tan öğrenmişti.) Bron sonradan, Uydu Federasyonu içinde bile olsa, on dört yaşında göç etmenin yirmi dört yaşında göç etmeye oranla on yıl daha fazla cesaret gerektirdiğini anlamıştı. Zaten üç yıl önce durum o kadar gergindi ki sadece Ganymede ve Triton hem Arz'dan hem de Mars'tan göçmenler kabul ediyordu. Triton sadece Mars'tan gelenleri kabul ediyordu. "Alfred, hiç gay olabileceğini düşündün mü?" diye sordu çünkü bir şeyler söylemesi gerektiğini hissediyordu. "Yani, duygusal olarak." (istediği iyiliği kopartmış olan Alfred, bırakılsa bir saat hiç konuşmadan öylece oturabilirdi.) Ayrıca, Diken'le konuşmasından bazı parçalar da sürekli kafasında yankılanıyordu. "Benim böyle sorunlarım olsa hemen bir refiksasyon kliniğine başvururdum. Aletini erkeklere göre ayarlat ve nasıl olacak bir bak bakalım."

"Hayır," dedi Alfred, başını sallayarak. "Hayır..." Ama her iki hayır ve kafa sallama da olumsuz bir tavırdan çok umutsuzluk yansıtıyordu. "Hayır. Yani, bunu yaptım, bir kere, biliyor musun? Yani, sosyal işçim de aynı şeyi söyledi. Ayarladılar. u-1'deki bir klinikte. Altı aylığına denedim."

"Ve?"

"Berbattı. Yani, tamam, erkekler beni azdırıyordu. Ama bir kere deliğe soktuktan sonra gerisi aynı —yukarı, aşağı, ileri, geri ve, Ne o, hemen boşaldın mı yoksa? — üstelik yan etkileri de biraz daha fazla — yani, eğer onlar içine girer ve sen de üç saniyede boşalırsan, sonra canın yanmaya başlıyor, anlıyor musun? Bu durumda çıkarmalarını istemen gerekiyor, ama onlar devam etmek istiyorlar, hiç kimse de bundan zevk almıyor!"

"Mmmmm," dedi Bron, çünkü başka bir şey düşünemiyordu.

"Sonunda kliniğe geri gittim ve hey lütfen şunu eski haline döndürebilir misiniz? diye sordum. En azından hoşlanmaktan hoşlandığım şeyden hoşlanayım, anlıyor musun? — çuvallasam da çuvallamasam da. Yani—" Alfred arkasına yaslandı— "bunlar çok yaygın sorunlarmış. Pek öyle ender görülen şeyler falan değil." Alfred kaşlarını çattı. "Yani bu tür sorunlar yaşayan ilk kişi ben değilim — yani çaresinin bulunabileceklerini umardım." Biraz daha arkasına yaslandı. "Senin hiç bu tür sorunların oldu mu?"

"Şey..." diyerek düşündü Bron. İlk üç (önemli) cinsel tecrübesinden ikisinin (hepsi de on dördüncü yaş gününden bir önceki ay içindeydi), eğer anlamı biraz genişletilirse, prematüre orgazmlar içerdiği söylenebilirdi; aslında bu orgazmlar onu şaşırtmıştı. Ama o zamandan beri hiç... Onun şu anda yaşadığı sorunlar (eğer bunlara sorun denebilirse) diğer yöne sapmışlardı: ve bunlar bile otuz yaşından beri hemen hemen her yıl ortaya çıkan (ama Tanrı'ya şükür fazla sancılı olmayan) bir prostat enfeksiyonunu haber verme eğilimindeydi. "Eğer iki gecede bir bu işi yaparsan," diye ileri sürdü Bron, "her seferinde mükemmel olmasını bekleyemezsin." Günde iki, üç, çoğunlukla da dört kere yaptığı ilk profesyonellik yıllarında, sekiz yüz veya daha fazla (ilk hesapladığında bu rakam kendisini de afallatmıştı) kadını düzmüştü; en az on kere yumuşaklar tarafından saldırıya uğramıştı; ama o zamandan bu yana bu tür vakaların sıklığı büyük ölçüde azalmıştı. Alfred'in sorunlarını kavrayabilmesinin tek yolu, anlattıklarının, temelde, aseksüel olduğu anlamına geldiğini varsaymaktı. Alfred, yüksek sesli müzik çalan, loş ışıklı buluşma yerlerinde dolanmaktan, kadınların kendisini kesmesinden, kendisiyle muhabbet kurmalarından (hatta belki de muhabbeti kendisi kuruyordu. Bron —kendi tercihlerinden ziyade— kendine ait en sıradan deneyimlerini başkalarına yansıtma eğiliminde olduğunu biliyordu) ve hatta onları bu sıra dışı adrese ("Yalnızca erkeklerin bulunduğu bir ko-op...? Ve bunun bir gay ko-opu olmadığını söylüyorsun öyle mi?") getirmekten hoşlanıyordu. Belki de Alfred, küçük dükkânlara, tükenmiş merhemlerin siparişini vermekten bile hoşlanıyordu. Ancak Alfred'in seksten hoşlanması pek mümkün değildi (Bron buna ikna olmuştu). "Biraz zaman tanı," dedi Bron. "Ve, şey... ben senin yaşındayken..." Ama Alfred on yedi yaşındaydı. Ve Bron, on yedi yaşındaki hiç kimsenin (özellikle de Alfred gibi kendi yaşıtlarından tamamiyle uzakta yaşamayı seçmiş hiçbir on yediliğin) yaşının kendisine hatırlatılmasını istemeyeceğini anlayacak kadar politik davranmasını bilen bir otuz yedilikti. Bu yüzden, yine politik davranarak, şöyle dedi: "Biliyor musun, geçen akşam, kalkan devreden çıktığında burnun kanadığı zaman, neredeyse kapını çalıp bir merhaba diyecektim, ama sonradan senin—"

"Keşke gelseydin," dedi Alfred. "Ah, dostum, keşke gelseydin! Yapayalnızdım, yanımda kız yoktu, hiç kimse — birden öleceğimi düşündüm; kulaklarım neredeyse patlayacaktı, burnum kanamaya başladı, diğer odalarda eşyaların yere düştüğünü duyabiliyordum — kahrolası yerçekimini kestiler!" Alfred bir nefes aldı. "Beni toparladılar, bilirsin, şu herkese ne yapması gerektiğini ve her şeyin nedenini anlatan zenci. Ama gecenin geri kalanında bir türlü uyuyamadım. Birinin beni görmeye gelmiş olmasını isterdim. Gerçekten isterdim." Alfred'in yeşil gözleri tekrar Bron'unkileri buldu. "Benim için o merhemi alacaksın değil mi, ha?" Gözlerinde eski şüphe, eski güvensizlik vardı. "Tamam... Güzel." Sonra Alfred ayağa kalktı, döndü (siyah askılıklarının sivilceli kürek kemiklerinin arasında çapraz yaptığı yerde, kırmızı, plastik bir Q vardı. Bron düşündü: Q?) ve yürüdü.

Anlayış? Yalnızca biraz suçluluk hissederek, Bron kendi kendine sordu: Nerede? Cevap alamadı. Ben buna dostluk diyorum, ama o bundan daha basit. Beni kullanıyor ve ben de buna izin veriyorum. Tanrı biliyor ya, ben o bir saatimi Lawrence'ta ya da o büyük zencinin şirketinde geçirmeyi tercih ederim. Yine de... Bu sadece işi bitmiş iki heteroseksüel erkek arasında bir bağ mı? O performans yönünden bir tıkanıklık yaşıyor (ve bununla birlikte yaşadığı psikolojik tıkanıklar, bana bir Lawrence'ın, bir Miriamne'nin eğilim ve isteklerinden daha az şey ifade ediyor!) — Peki ya ben nerede tıkanıklık yaşıyorum...?

Her neyse, Bron Sam'in ya da Lawrence'ın, elinde vlet oyunu olsun veya olmasın, aşağıya, ortak-odaya gelmesini diledi.

Ertesi gün işe giderken üzerine bir şeyler giydi.

Pek çok şey.

Hepsi de siyah.

Gündüz Yıldızı-eksi projesi ile ilgili dosyayı incelemeyi bitirdi, kapattı, en alt çekmecedeki yerine koydu ve bir onay raporu yazmadan önce dosyanın en az bir hafta daha orada beklemesi gerekeceğine karar verdi. Miriamne açık kapının pervazına hafifçe vurduğunda, modüler bağlamın, üç yönden hangisinden tarafa çalıştığını hayatı boyunca anlayamadığı çok-durumlu değerlendirme programlarına bakıyordu. "Seninle bir dakika konuşabilir miyim?"

Bron arkasına yaslandı, kendisini saran pelerini çekti. "Elbette."

Tam kapının eşiğinde durdu, rahatsız görünüyordu, ilan tahtasına baktı, masanın köşesine baktı. "Audri başka bir bölüme alınmamı istediğini söyledi."

Bron, siyah bir: eldiven içindeki işaret parmağıyla maskesini burnunun üstüne kaldırdı; biraz kaymıştı, bu okumak için iyiydi, ama otururken ayakta duran biriyle konuşmak için değil. Eldivenli avuçlarını, masasını doldurmuş olan yazı kâğıtlarına koyduğunda, tekrar kaydı; bu da demekti ki bu konuşmayı —göğsünün üst kısımlarında (veya boğazının alt kısımlarında) bir rahatsızlık hissetti ve yutkunarak bunu giderdi— kadının sadece, ve kendisini kısıtlayan bir biçimde, göz bebeklerini kaldırabildiği en son nokta olan burnuna kadarki kısmını görerek gerçekleştirecekti. "Evet, doğru. Biraz düşündükten sonra, senin eğitimini (sibraloji veya her neyse) almış birinin... bu şekilde zamanını harcamasının aptalca olacağına karar verdim... tabii, benim zamanımı da."

"Mmmm," dedi. "Ve ben de düşündüm ki, ne yapacağını bilmeyen biri için her şeyi biraz fazla çabuk kavrıyordum."

"Oh," dedi, "gerçekten, sorun bu değil—"

"Korkarım sorun şu ki ben artık işsizim."

"Mmmm?" diye sordu, kadının ne demek istediğinden emin değildi. "Şey, kaygılanmamalısın. Sana bir yer bulurlar — belki bir-iki gün alabilir. Ama senin alanına daha yakın bir bölüm olma ihtimali var."

Miriamne başını salladı. "Buraya gelene kadar beş bölüm dolaştım zaten. Her seferinde de başka bölüme alındım. Personel görevlisi bu sabah bana, buz gibi bir sesle, onların — kimse bu 'onlar'— bana verebilecekleri kendi alanımla ilgili bir iş olmadığını ve zaten şu ana kadar ilgili üç alanda ve yetenek testlerinde yüksek puan aldığım iki bölümde daha —onlardan biri de bu bölümdü— denendiğimi ve bu yüzden artık beni 'işe yerleştirilemez' kategorisine sokacaklarını söyledi."

"Oh, şey, bu biraz saçma. Yani, bunun gibi bir şirkette, senin gibi biri... ama o zaman, bu son birkaç ay boyunca sürekli karışıklıklar yaşandı demektir—" Masanın altında botlarını birleştirdi, eldivenlerini ise biraz daha ayırdı. "Diğer bölümler seni niye gönderdi?"

"Kendilerine göre sebepleri vardı." Masanın köşesine, sonra diğer köşesine, sonra da yüzüne baktı.

Bron başını eğdi (artık kadının yüzünü hiç göremiyordu), eldivenli parmaklarını kaldırdı, birbirine geçirdi, çenesini üzeri kumaş örtülü eklemlerine koydu —maskenin alt ucundan sarkan koyu renkli kumaş dudaklarına kadar çıkmıştı— "Şey, benim de kendime göre sebeplerim var."

Kadın tekrar, "Mmmm," dedi, bu kez farklı bir tonda; ve esmer parmaklarından birini ofis konsolunun köşesine koydu ve elini, konsolun krom çivisini bir tür eksen alarak döndürmeye başladı — onun bu sinirliliği Bron'un da sinirini bozuyordu.

Onu göndermek zorundaydım, diye düşündü. (Kendi elleri de, sinirle, tekrar masanın üzerine çıkmıştı.) Her gün, sekize sekizlik bu odada, önemli eğilimlerinden küçük tiklerine kadar her şeyiyle, ne kadar mantıksız olursa olsun, beni bu derece rahatsız eden biriyle çalışmam beklenemez.

Kadın konuştu: "Bunun dün olan saçmalıklarla bir ilgisi olup olmadığını merak ediyorum."

Bron soran bir ifadeyle bir kaşını kaldırdı. Ama tabii yüzünü tamamiyle kapatan maske nedeniyle kadın bunu göremedi. "Ne demek istiyorsun?"

"Şey, bütün gün ellerini hep oturduğun masanın üzerinde tutup, parmaklarını da şu eski sosyal kabul pozisyonunda birleştirdin — şimdiki gibi..."

Aşağıya baktı. "Oh..." Ellerini yazı kâğıtlarının üzerinde kapattı, gençlik yıllarındaki mesleğinden kalma talihsiz alışkanlıklarından biriydi bu; bazen farkında bile olmadan yapıyordu.

"—ve ben de buna o kadar önem vermiyordum. Fark edeceğini düşünmüştüm. Gerçekten öyle olduğunu düşündüğüm de oldu. Ama sonra, eve giderken yolun yarısına gelene kadar konuyu açıklığa kavuşturmadık. Ve ben de Diken'e o şeyleri zırvaladım — geri döndüğümde bana, sana söylediğini söyledi, özür dilercesine. Sanırım tiyatrocular sır tutmayı pek beceremiyorlar." Eli yana düştü. "Ben sadece şaka yapıyordum."

Bron güldü, öne eğildi. Üzerindeki tunik sırtında toplanmıştı. Pelerinin kıvrımları yerde sürünüyordu.

"Ben de öyle. Bunu ciddiye almadığını umarım — ben almadım."

Kadının gülümsemesi biraz endişeliydi. "Şey... sadece bir sorayım dedim."

"Sorduğuna sevindim. Bunların böyle saçma bir laf yüzünden olduğunu düşünsen kendimi berbat hissederdim. Gerçekten, ben —neydi o?— '...şey yapmaya çalışan bir serseri...' ama, gerçekten, ben bir canavar değilim. Eğer kendini daha iyi hissetmeni sağlayacaksa söyleyeyim, ben senin bu bölümden alınmam tüm bunlar olmadan önce istedim." Kadın için üzülmüştü, ama sonra birden, duyduğu bu rahatsızlık onu sinirlendirdi. "Bak, kendine karşı dürüst ol. Ben, biliyorsun, dün bütün gün seni etkilemeye çalışıp durdum — yani, ilgilenmediğini fark etmedim. Ama ben böyle biriyim işte. Seni çok çekici buluyorum. Bu durumda, ben böyle devam ettiğim sürece, sen de benimle çalışmak için pek o kadar can atmayacaktın sonuçta—"

"Yani sen," dedi, Bron kadının yüzünü görmediği halde kaşlarını çattığından emindi, "seninle cinsel olarak ilgilenmediğim için mi beni başka bir bölüme aldırdığını söylüyorsun...? Dürüst olayım. Bunu fark etmemiştim doğrusu!"

"Oh, hayır...!" Maskenin içinde, yüzünün giderek nemlendiğini hissetti. "Ben sadece senin belki de — gerçekten böyle düşünmüyorsun, değil mi? Çünkü eğer öyleyse, yanılıyorsun! Çok yanılıyorsun!"

"Audri bu sabah beni koridorda durdurana kadar tek düşündüğüm, anlattığın kadarıyla meta-mantık'ın epey ilginç bir konu olduğuydu. Ve bölümde çalışmayı da sabırsızlıkla bekliyordum."

"Şey, teşekkür ederim—" Ardına iyice yaslanmadan, esmer, zarif boynundan yukarısını göremiyordu. "Buna memnun oldum, yani en azından—"

"Sonuçta diyeceğim şu: Fikrini değiştirip beni göndermekten vazgeçme ihtimalin var mı?"

İçinde kabaran bir rahatsızlık ve öfke dalgası bütün anlayışını alıp götürdü. Eldivenli ellerini masadan alıp kalçalarına koydu, sonra da indirdi ve böylece çift kat yapılmış büyük yenleri bileklerine kadar düştü. Bunu yapmalı mıydı? Kendisini bu şekilde sindirmesine izin vermeli miydi? "Hayır." Derin bir nefes aldı, bıraktı. "Korkarım yapamam." Kafasını, kadının çenesini görebileceği kadar kaldırdı; çene biraz tuhaf bir biçimde oynuyordu. "Bir bölüm bu şekilde yönetilmez. İş konusunda üzgünüm, ama— şey, bu noktada söyleyeceğim her şey sadece saçmalık olur. Benim sebeplerimin pek çok konuyla ilgisi var, ve şu anda sen bu bölümde olmadığın için de, bu konular seni pek ilgilendirmez. Gündüz Yıldızı Projesi'ni tekrar uygulamaya koymamız gerekiyor, ve evet, seni burada kullanabilirdim. Ama bu dosyaları tekrar gözden geçirmeyi bitireli daha on dakika bile olmadı, ve pek çok nedenden dolayı, ilgilenmem gereken en az onun kadar önemli başka pek çok proje olduğu için, bunu şu anda yapmak istemiyorum. Neden çok basit ve çok açık: Şu anda yapmam gereken işler için sana ihtiyacım yok." Bir nefes daha aldı ve bu kez, açıklamasının kendisini biraz rahatlattığını görerek şaşırdı. "Aslında beni görmeye gelmene sevindim. Çünkü bunun kişisel bir nedene dayandığını düşünmeni istemem." Tekrar ona, şu anda görebildiği kadarına bile, bakmak zorunda kalmamayı umarak, şöyle dedi: "Belki bir gün senin ko-opunda tekrar karşılaşırız; hatta belki de bir gün bir şeyler içip bunları konuşarak güleriz."

"Dürüst olmam gerektiğini söyledin", ses omuzlarının üzerinden bir yerlerden geliyordu. "Açıkçası, umarım seni ve bu aptal sirkten bir başkasını, uzunca bir süre tekrar görmek zorunda kalmam. Ve bu da, korkarım, tamamiyle kişisel!"

Bron'un çenesi kilitlendi. Maskesi, kadının geniş, krom-kayışlı kalçalarından yukarısını göremeyeceği şekilde düştü: kalçalar döndü (sertçe, kızgınlıkla değil, yavaşça, ve sanki sadece kalçalar yorgun görünebilirmiş gibi, yorgunca), kapıya yöneldi ve koridora çıktı.

Yanakları ısınmıştı. Duyduğu rahatsızlığa daha da sinirlenerek gözlerini kırptı. Onunla konuştuğu süre boyunca, tam olarak neden gitmesini istediğini hatırlamaya çalıştı. Ama o, bunun kendisine olan ilgisine karşılık vermemesinden kaynaklandığı yönündeki o inanılmaz iddiayı uyduruvermişti! Bu kararı dün —ve, evet, o saçma ve aşağılayıcı serseri lafını Diken kendisine söylemeden önce— vermişti. Ve bir karar verdiği zaman, bunu uygulardı. Bu sabah, siyahlara bürünmüş bir şekilde ofise geldiğinde de, kararını Audri'ye bildirmişti.

Audri şöyle demişti: "Oh, şey... pekâlâ."

Sonra kendi odasına, işe gitmişti ve dakikalar öncesine kadar da kendisini oldukça iyi hissediyordu... Bu mantıklı bir karardı. Ama yine de, ne yaparsa yapsın, bu kararı doğuran mantığı, veya meta-mantığı, yeniden kuramıyordu.

Düşündü: Eğer geçerli bir sonuca ulaşırsan, buna ulaşmak için kullandığın bütün iş notlarını ve karalamaları biriktirmezsin. Bunlar zaten varılan kararın ortadan kaldırması gereken şeylerdir! (Eline bir parça kâğıt alarak buruşturdu, siyah eldivenlerin tuttuğu, üzerinde bir grafik bulunan gri köşesine bakarak buna tekrar ihtiyacı olacağını fark etti.) O benden hoşlanmıyor, ben de ondan. Böyle bir atmosferde çalışamazsın. Bu çok mantıklı!

Grafik kâğıdını koydu, bir eldivenini çıkardı ve plastik bir grafik cetveliyle başparmağının tırnağını temizlemeye başladı. Daha gençken, o yıllarda yaptığı mesleğine ilk başladığı dönemlerde, sürekli tırnaklarını yerdi, ama artık bu alışkanlığından kurtulmuştu. Ama bütün tırnaklarının eni boyundan daha fazlaydı ve bu da hâlâ epeyce tuhaf görünüyordu. Ellerini beğenmiyordu ve kullandığı bazı ilaçlar sayesinde onlara bakmamayı başarabiliyordu. Neyse, en azından bugün, tırnakları düzgün, cilalı ve makul uzunluktaydı.

Sonuç olarak yeterince düzgün görünüyorlardı.

Eldiveni tekrar geçirdi, pelerini sol omuzuna attı, sonra sağa; nihayet iki eli de kullanmaya uygun, maskesini düzeltti.

Yanakları hâlâ sıcaktı. Her ikisinde de, biliyordu, benekli, kırmızı lekeler henüz kaybolmaya başlamıştı.

Kafeteryada sadece-yemek-yeme kabininde oturmuş, neredeyse tamamiyle açılmış olan bir kahve bardağının kıvrımlarını yolarken başını kaldırdığında, elinde tepsisiyle gelen Audri'yi gördü. "Merhaba," dedi ve kendisine doğru yaklaştı. "Ah...!" Yarısı maskeyle örtülü (temiz ve gözü olan bir gümüş yumurta kadar parlak) kafasını oturdukları yerin yastıklı sırtlığına koydu. "Ne gündü ama!"

Bron kaşlarını çattı.

"Evet, bence de!" Audri'nin boynunun sol yanı, omzu, bir göğsü, daha aşağıda (şu anda masanın üzerinde duran) bir kalçası, ikinci bir deri gibi üzerine yapışan bir plastikle kaplıydı ve bu, Audri'den daha az köşeli bir vücuda sahip birinde çok daha zarif dururdu.

Bron ayağa kalktı, kafasındaki örtüyü aldı, ahşap (bu mikrografik bir inceleme yapılmadığı sürece asla gerçek ahşaptan ayırt edilemeyecek olan yapay bir hücresel fiberdi) masanın üzerine koydu ve birer basketbol topunu andıran gözlerin tamamlayıcı desenleri biçimindeki bütün o koyu örtüler, şekilli göz çukurları, siyah pullar deryasına baktı. "Bu sabahki transfer için üzgünüm. Umarım sana da bana çıkardığı kadar sorun çıkarmamıştır."

Audri omuzlarını silkti. "Evet... şey, bilirsin— Böyle bir konuda fikrini değiştirecek bir tip olmadığını ona söyledim. Bu daha önce de oldu." Derin bir nefes aldı, uzun, koyu renkli ve üzerinde fındıklar olan bir şeyi aldı ve onaylamaz bir ifadeyle elindekine baktı. "Yine de hafifletici sebepler olabileceğini söyleyerek seninle konuşmak istedi. Ona hiç zahmet etmemesi gerektiğini mümkün olduğunca kibar bir dille anlatmaya çalıştım, ama sonunda, kesinlikle hayır demeyi de başaramadım. Onun adına üzülmüştüm, biliyor musun? Bütün hegemonyada oradan oraya gönderilip durdu ve bu da onun hatası değil. Sadece buranın genel karışıklığından kaynaklanıyor."

Bron tekrar kaşlarını çattı. "Bunun onun son şansı olacağını bilmiyordum. Tamamiyle işsiz kalabileceği aklıma bile gelmemişti."

Audri de kaşlarını çattı. "Bu yüzden onu sana getirdiğimde, onunla bir şeyler yapabilecek misin bir bak, demiştim."

"Oh, evet, şey..." Audri kız hakkında ondan özel bir istekte mi bulunmuştu? Bron kaşlarını çattı. Böyle bir şeyi kesinlikle hatırlamıyordu.

Audri derin bir nefes aldı. "Seninle konuşmasını bitirene kadar yeşil pusulayı tuttum—"

Bron gözlerini buruş buruş olmuş kahve fincanından kaldırdı. "Yani bu son değil miydi?" Kaşları biraz daha çatıldı. "Ben bu konunun artık tamamiyle kapandığını düşünüyordum... Bunu bilseydim belki o zaman..." Hayır, gerçekten de yalan söylemiyordu. Pusulanın gönderilmemiş olduğunu bilmiyordu. "Bana söylemesi gerekirdi."

"Şey—" Audri fındıklı şeyden bir ısırık aldı— "artık gönderildi. Ayrıca şu ana kadar dünyalarla aramızdaki durumla ilgili her şey o kadar karışık ki hâlâ burada olabilmemize bile şaşıyorum. Hesaplarımız bütün aylara dağılmış durumda— Luna'ya bile. Ve ne olacak oralarda? Herkes yakında pek çok kişinin işsiz kalacağını biliyor, kimlerin kalacağını ise kimse bilmiyor. Senin ve benim bile altı ay sonra ne yapıyor olacağımızı kim bilebilir ki..." Bilmiş bir tavırla başını salladı. Ve sonra şöyle dedi: "Merak etme, seni tehdit etmiyorum."

"Hayır, ettiğini düşünmemiştim." Gülümsedi. "Sen tehdit eden bir tip değilsin."

"Doğru," dedi Audri. "Değilim."

"Hey," dedi Philip, başında dikilmiş, "Gündüz Yıldızı ile ilgili ne zaman biraz çalışma göreceğiz, ha? Audri dün sana bir asistan gönderdi ve sen onu bugün geri gönderdin. Biraz kıpırda—"

"Hey, yapma—!" dedi Bron.

Philip'in tepsisi Audri'ninkinin yanına gürültüyle kondu. "Merak etme, yanına oturmayı istemiyorum bile." Bugün ayağında bir tayt, göğsü çıplak (çok kıllı), ve omuzunda küçük, gri bir pelerin olan Philip, Audri'nin yanındaki koltuğa çöktü. "Ne gün oldu ama—! Acele et ve bekle; bekle çünkü benim acelem var." Kıvırcık sakallarla kaplı suratını astı. "Sorun neydi? "

"Bak," dedi Bron iriyarı küçük Philip'e, "sen ne zaman benim kullanabileceğim bir asistan bulacaksın? Bunun konusu... neydi o? Kriyojeni miydi, öyle bir şey." Bron Philip'ten gerçekten hoşlanmıyordu.

"Haydi, yapma. Bu şey için eğitimli bir asistana ihtiyacın yok—" Philip (en az göğsü kadar kıllı) ellerini tepsisinin her iki yanında yumruk yapmıştı. "Ne düşünüyorum biliyor musun—?" Aşağıya baktı, düşündü, topak olmuş bir şeyi parmaklarıyla aldı ve dağılmadan ağzına atabilmek için tepsiye doğru eğildi— "Sanırım sevicilerden hoşlanmıyor." Ağzındakini çiğneyerek Audri'ye baktı ve başını salladı; bu arada gürültüyle, birbiri ardına parmaklarını yalıyordu. "Biliyor musun?"

"Ne demek istiyorsun?" diye sordu Bron. "Ben Audri'yi severim ve o..." Sonra gülünç olduğunu hissetti. Kasıtlı bir tatsızlıkla, istemediği halde onu tatsız bir şey söylemeye zorlamıştı ve (şüphesiz) bu cana yakın bakışlarla da puan topluyordu. Bron Audri'ye baktı (onu gerçekten seviyordu); bir kahve fincanının ağız kısmını çevirerek açmaya çalışıyordu.

"Senin gibi dostlarla..." dedi Philip ve bilmiş bir tavırla başını salladı. "Bak, burada şu anda hiçbirimizin yapacak bir işi yok. Her yerde baştan sona bir karışıklık var." Philip'in sol memesi çok büyüktü. Etrafına sade bir halka geçirilmişti. Kıl delikleri alınmıştı. O göğsünün etrafındaki etleri, sağdakinin etrafında bulunan ederine göre daha gevşekti. Periyodik olarak, Philip'in komününde, yani Halka'da, ne zaman yeni bir çocuk beklense, göğüs biraz daha genişlerdi (her öğle yemeğinde üç hap: iki küçük ve bir de büyük kırmızı hap) ve Philip haftada iki üç gün emzirme izni alırdı. Bron geçen Egemenlik Günü'nde orada düzenlenen eğlencelere katılmıştı. "Bak," dedi Philip, kalın parmaklarının birini bırakıp diğerini emerken (boyu Bron'un omuzuna ancak geliyordu), "ben çok açık sözlüyümdür— bunu biliyorsun. Düşünüyorsam, söylerim. Eğer söylersem, bunu sana karşı kullanmadığımı bilirsin — kullandığımı söylemediğim sürece."

"Şey, ben de oldukça açık sözlüyümdür." Bron eldivenli başparmağını, tepsisindeki son ezilmiş mercimeğin üzerinde dikkatlice gezdirdi, başparmağını ağzına götürdü ve dikkatlice çıkardı. "En azından duygularım hakkında. Ben—"

Üzerinde gümüş renkli, büyük elmas şekilleri olan mavi bir çorap giymiş küçük programcılardan biri, "Merhaba, Bron—" dedi, sonra süregiden bir "tartışma" olduğunu anlayınca, elmas gözlü başını eğerek hızla uzaklaştı.

"Ondan hoşlanmadım," dedi Bron. "O da benden hoşlanmadı. Bu şartlar altında da çalışamam."

"Tabii, tabii..." Philip ağzına biraz daha yiyecek tıktı. "Buradaki duygusal atmosfer tüm bu savaş korkusundan etkileniyor ve bu şartlar altında herhangi birinin çalışabilmesi bile beni şaşırtıyor."

"Bron da senin en iyi işçilerinden biridir." Audri elindeki fındıklı, uzun şeyden bir ısırık daha aldı. "Bu yüzden, onu rahat bırak Phil." (Audri'ye olan sevgisinin bir çeşit platonik aşka yaklaştığı zamanlar oluyordu.)

"Pes ediyorum, pes ediyorum. Hey, yeni yerine geçeli artık altı ay oldu. Alışabildin mi?"

"Her şey yolunda," dedi Bron. "Sorun yok."

"Kendini en rahat hissedeceğin yerin orası olacağını düşünmüştüm." Philip'in her zaman fark ettirmeden başlattığı dertleşmelerden birinde, onlarla birlikte kaldığı günlerde Bron'a Yılan Yuvası'ndan bahseden Philip'ti. "Orada senin için her şeyin daha kolay olacağını hissetmiştim. Öyle olduğuna sevindim. Şu Gündüz Yıldızı işini bir kenara bırakırsak —hayır, onu unutmadım—" Phil kalın, kıllı, ıslak işaret parmağını salladı— "işinle ilgili kesinlikle hiçbir şikayetim yok. Merak etme, sana bir asistan bulacağız. Bunu şu bizim gay-erkeğimiz ve normal veya hetero süper-kadınımız Audri'ye söyledim... Ne cevap verdiğini sana söyleyeyim: 'Şey, o benden hoşlanıyor!'" Philip güldü. "Sana birini bulacağız, hem de uygun eğitimli birini. Böyleleriyle sen iyi ilişki kurarsın, gay erkeklerden söz açılmışken..." Philip yutkundu, kıllı kolunun ucundaki eli, masanın altına gitti, el ileri geri oynadı ve daha kuru bir şekilde çıktı. "Marny — onu benim komünümden hatırlıyor musun, Marny? Ufak tefek, esmer—?" Diğer eli de yukarı kalktı ve ikisi beraber güzel bir kadın vücudunun şeklini aldı. (Bron onu Egemenlik Günü partisinden çok iyi hatırlıyordu.) Philip Audri'yi dürttü, Bron'a göz kırptı. "Hani şu buz-mühendisi olan — kahrolası bir buz-dizisinden çıkmış kadar soğuk yüzleri aşağıdan yukarıya süzüp duran! Son iki çocuğunun babası bendim. Her neyse, şimdi bir çocuğu daha olacak. Ve kimden olduğunu asla tahmin edemezsin — Danny!" Audri'ye döndü, sonra da Bron'a. "Danny'yi hatırlıyor musun?.." Philip kaşlarını çattı. (Bron, Danny'yi hatırlamıştı, pek de hoşlanmayarak.) Philip'in kaşları eski haline döndü. "Her neyse, bu şu ana kadarki ikinci çocuğu sadece — ve bu komündeki ilk çocuğu." Philip'in yumruğu masaya düşerek gevşedi — tıpkı saçılmış bir patates çuvalı gibi. "Çocukların gay erkekler için ne kadar önemli olabileceğini biliyor musun — yani çoğu zaman asla çocuk sahibi olmayacaklarını düşünürler. Artık çocuklar umurumda değil. Burada altı çocuğum var ve— Tanrım, bütün Güneş Sistemi'nde çocuklarım olmalı. Bir bakalım, üç tane Io'da, bir tane Ganymede'de, hatta bir tane de Luna'da ve birkaç tane de Neriad'da..." Birden kaşlarını çattı. "Senin çocukların var mı, Bron? Yani, Audri'ninkileri biliyorum."

'Birkaç tane," dedi Bron. Mars'ta bir kadın kendisine ondan hamile kalmak istediğini söylemişti. Hatta buraya göç ettiği ilk yıl, içinde Bron'un hatırladığından çok daha büyük bir memeyi emen, çenesi gamzeli bir bebek resmi bulunan bir mektup bile gelmişti. Tuhaftır, resimden etkilenmemişti. "Arz'da," diye ekledi Bron nihayet. Gebelik Mars'ta gerçekleşmiş, ama mektup Arz'dan gelmişti.

"Mmmm," dedi Philip, çok uzak geçmişte kalmış şeylerden bahsedilmesi karşısında yasaksız bölgedeki tarikatçıların duyduğu rahatsızlıkla. "Benim herhangi bir dünyada hiç çocuğum yok — her neyse: Danny'ye emzirme konusunda yardım edip edemeyeceğini sordum." (Bron, Yasaksız Bölge'de oturanların, geldikleri ailelerle beraber yaşamaya devam ettiklerini hatırladı. Yasaklı Bölge'dekiler ise sahip oldukları ailelerle yaşamaya devam ediyorlardı. İkinci durum buradaki koşullara ne kadar uygun olursa olsun, Bron'un her iki yönteme de itirazları vardı.) "—yani çünkü Marny bu işi nöbetleşe yapabileceği birini arıyor. Her neyse, Danny bana ne dedi biliyor musun? Söylediğini biliyor musun? Şeklinin bozulmasından endişe ediyormuş!" Philip başını salladı ve tekrar etti: "Şeklinin bozulmasından endişe ediyormuş! Yani, bunun benim için ne demek olduğunu anlarsınız." Eli yukarı çıkarak gevşek olan göğsünün etrafında imalı bir kıvrım oluşturdu; kendisine bakarken uzun kirpikli göz kapakları alçaldı. "İki küçük beyaz daha—"

"—ve bir de büyük kırmızı." Audri güldü. "Pekâlâ, hepinize tebrikler."

"Şekli!" Philip başını salladı, şefkatle gülümsedi. "Yani Danny benim kahrolası komünümün bir parçası ve onu seviyorum. Gerçekten seviyorum — ama, bazen, neden bilemiyorum."

Bron maskesini tekrar takmaya karar verdi, ama Philip masanın kendisinden taraftaki köşesinde bulunan kırmızı düğmeye bastı birden.

Philip'in tepsisi, üzerindeki yiyecek artıklarıyla birlikte, sallandı, titredi, parçalandı ve aşağıdaki ızgaranın içinde kayboldu. Vuuuuş! Onun bu vuuuuş etmesi sürerken, Philip ellerini ızgaranın üstünde birbirine sürttü, önce dış taraflarını, sonra avuç içlerini ve tatmin olmuş bir ifadeyle ayağa kalktı. Vuuuuş kesildi. "Bakın, buraya geldiğimde hassas bir konu hakkındaki konuşmanızı kestiğimi anladım, ama kesmem gerektiğini düşündüm ve şansımı denedim. O kadını postalayarak Audri'yi oldukça üzdüğünü biliyorsun." Audri'ye şöyle dedi: "Gündüz Yıldızı Eksi ile ilgili olarak Gündüz Yıldızı Artı grubuna şimdilik neden meta-mantıksal indirime gitmeyeceğimizi açıklamam gerektiğinde neler söyleyeceğimiz konusunda seninle konuşmak istiyorum. Ve bu da yakında olacak." Bron'a döndü: "Bu da Audri'nin sıkıştığında işlerin bir kısmını sana yıkması için geçerli bir neden, anlıyor musun? Her şey açık ve dürüst. Ve sen— Beni deli etmek için bir fırsat mı istiyorsun? Gündüz Yıldızı'nı bir ay içinde bir hale yola koy! Üç haftadır insanlara bunu üç ay içinde hazırlamamızın mümkün olmadığını söylüyorum. Daha kısa zamanda bitir de, dört bölüme karşı da mahcup et beni. İkinizle de görüşürüz." Masadan kalktı ve ağır adımlarla (ne uzun ne geniş, sadece kalındı; bu haliyle Philip hâlâ her yerde hantal bir izlenim veriyordu) kafeteryanın diğer ucuna doğru yürüdü.

Bron Audri'ye baktı. Kafasının sağ tarafında görünen saçı, yeşil, altın, mor ve turuncunun oluşturduğu bir renk cümbüşüydü. Yüzünün görünen yarısı donuk, asık ve düşünceliydi.

"Hey," dedi Bron, "bu seni bu kadar rahatsız etti mi, yani benim...?"

"Oh," dedi Audri. "Şey, evet", bunlar birbirleriyle konuşurlarken sık sık kullandıkları kelimelerdi, bazen bir anlamları olurdu, bazen de olmazdı.

"Şey, eğer sen—" Fikir dolaylı olarak geldi, bir süre aklının etrafında dolaştı, her an içeri girecekmiş ya da dışarı doğru düşüp bir Çin vazosu misali kırılacakmış gibi durdu; sonra birden hiç de saçma görünmedi: "Hey, sen dün daha sonra Miriamne'yi gördün mü? Yani işten sonra onunla buluştun mu?"

Arkada bir yerlere bakmakta olan Audri'nin gözleri tekrar Bron'unkilere geldi: "Hayır. Neden? Personel Bölümü dün bana göndermeden önce onu hiç görmemiştim."

"Oh, çünkü bir an için ben..." Bron kaşlarını çattı; birden örtülü ve pullu başlığı alarak kafasına geçirdi. Fikirle birlikte, Miriamne'nin gönderilmesine tam olarak ne zaman (u-1'e çıkan gri, kanyonvari sokakta!) ve neden (Miriamne ve Diken arasındaki şu hayali ve asılsız ilişki!) karar verdiğini birden hatırladı. Şimdi bu karar gülünç, zalim (ve Audri'den gerçekten hoşlanıyordu) ve bencil geliyordu. Eğer elinde olsa, onu göndermekten vazgeçerdi. Ama şu yeşil pusula— "Zaten onun da hâlâ..." Kafasındaki koyu renkli başlık sesini boğuyordu.

"Mmmmm?" dedi Audri, bir yudum alarak; Bron'un ağzındaki baloncuk gürültüyle şişti ve tamamiyle yok oldu. Eğer bu fikir bir dünya ise, onunla birlikte gelen ve etrafında bir uydu gibi dolaşan fikir de şuydu: Miriamne, Diken'in arkadaşıydı. Bütün bu olanların doğru veya yanlış biçimde ona aktarılacağı kesin gibiydi. O ne düşünecekti? "Audri?" diye sordu.

"Evet?"

"Ben nasıl biriyim? Yani benim hakkımda ne düşünüyorsun? Beni bir başkasına anlatacak olsan ne söylerdin?"

"Dürüstçe mi?"

Başını salladı.

"İyi niyetli ve duygusal açıdan tembel, belki de bazılarının hoşlanmayacağı kadar bencil; senin tüm bunların çok sıradan —veya özel, bu nasıl baktığına bağlı— bir bileşimi olduğunu söylerdim. Ama senin işin konusunda da müthiş bir yeteneğin var. Belki de gerisi sadece önemsiz bazı kişilik kusurlarıdır."

"Benim bir serseri olduğumu da söyler miydin?.. Ama belki şey bir serseri — her neyse. Sadece serseri."

Audri güldü. "Oh, belki Perşembe tatillerinde —veya ayın her ikinci Salı günü— bazen kokuşmuş beynimden buna benzer fikirler geçtiği oluyor—"

"Evet." Bron başını salladı. "Biliyor musun, üç günde üçüncü defa biri bana bunu söylüyor."

"Serseri mi?" Audri rengarenk olan kaşını kaldırdı (ve gümüş renkli olanı indirdi). "Şey, ben o söyleyenlerden biri değilim kesinlikle—"

"Yani Philip mi, bugün bir ara, o...?"

Şimdi Audri'nin iki kaşı birden inmişti. "Hayır, bebeğim. Sen söyledin — şimdi."

"Oh," dedi Bron. "Şey, evet."

Ofisine döndüğünde Bron oturdu, uzun uzun düşündü ve köşedeki yığına, buruşturulmuş yeni kahve fincanları ekledi.

Anlamıyorlar, diye düşündü; sonra bunu bir daha düşündü. Philip ve Audri ve Sam ve Miriamne ve Lawrence — hatta Danny bile (hatırlamıştı) ve Marny (onu da bir parça sevgiyle hatırlamıştı) anlamıyordu. Ve belki de en az anlayan da Alfred'di — ama bir başka açıdan bakıldığında, belki de en iyi Alfred anlıyordu; yani Alfred onu —Bron'u— kesinlikle anlamıyordu, ama kendi tecrübesi sayesinde, seni anlayacak kimsenin olmaması duygusunu çok iyi anlıyordu; ve —Bron kendini kırbaçlama yöntemini kendi üzerinde de uygulayabilirdi— bir bakıma Alfred'in kendine özgü düşünmezliği belki de Bron'unkine oldukça yakındı. Evet, Alfred tecrübeleri sayesinde anlıyordu; bu tecrübeyi, kendisinden başka herhangi bir insan için bir kızgınlık noktası olarak gördüğü yönünde hiçbir açık belirti olmasa bile. Ve Alfred'in (Bron hâlâ düşünüyordu, işten çıkalı beş dakika olmuş, kollarının ve pelerinin hışırtıları içinde lobiyi geçmiş Plaza'ya doğru yürüyordu) kendi psikolojik durumları hakkında hiç kimseye herhangi bir —körükleyici, yatıştırıcı, lanetleyici veya yararlı— yorumda bulunmayı reddetmesi bir çeşit saygıyı, veya en azından bundan ayırt edilemeyecek bir duyguyu simgelemiyor muydu? Alfred sadece neyle karşı karşıya olduğunuzu bildiğinizi varsayardı (ama nihayet, bunun tersini düşünmeleri için bir nedenleri olmadığı sürece herkes de aynı şeyi varsaymıyor muydu zaten?)...

Miriamne!

Ve Alfred'in süzgün, genç yüzü birden gözünün önünden kayboldu. Bron onunla bir ilişki başlatmak istemişti! Tam onun tipiydi. Ve şimdi Bron'un kendisine karşı yaptığı karmaşık karşı-casusluk girişimi kadına işini kaybettirmişti. Kendi tepkileri ona, kullandığı katı, sabit perimetreler kadar esnek parametreler de kullanması gerektiğini söylüyordu.

Miriamne!

Elbette o da anlamıyordu.

Zavallı Miriamne!

Başına gelenlerin ardındaki nedeni ve nasılı nereden bilebilirdi ki?

Yaralanmış olmanın yarasıyla, düşündü: Bana yardım edin. İnsanlarla dolu olan Plaza'ya doğru yöneldi. Gözlerinin çıkabildiği en üst nokta, en az u-1'in çatısı kadar karanlık bir şerit halinde bütün duyusal kalkanı boydan boya kesiyordu. Siyahlar içinde, hareketli meydanda ilerlemeye başladı, düşünüyordu: Biri bana yardım etsin...

Tıpkı Alfred gibi (diye düşündü), odasında yapayalnız, burun kanaması çoktan teşhis edilmiş, Sam ve diğerleri gitmiş, umutsuzca, artık felaketin de etkisi azaldığına göre, birinin, herhangi birinin uğrayıp merhaba demesini dileyen Alfred gibi.

Bron çenesini sıktı.

Maske daha da aşağıya kaydı, böylelikle —fikir ani bir acı gibi zalimce saplandı ve onunla birlikte, pelerinini omuzuna atarak hızla yürümeye başladı— biri gözlerine bakmaya çalışırsa, tahrik edici, düşmanca veya umursamaz bir tavırla, bunu anlayamayacaktı, zira en kısalar hariç şu anda kalabalıktaki hiç kimsenin kafası görünmüyordu.

Ama yardıma bu kadar çok ihtiyaç duyuyorsanız (birisi omuzuna sürterek geçti, sendeleyerek bir başkasının omuzuna çarptı; Bron sertçe dişlerini sıktı) ve hâlâ bulamadıysanız, bu ihtiyacı aklınızdan çıkarmanın tek yolu bir başkasına yardım etmektir: bunu anladığında, ki bu benzer fikirlere kapıldığı ender anlardan biriydi, Plaza yolunu yarılamıştı.

Gözlerini kırparak durdu: arka arkaya iki kişi sol omuzuna çarptı; biri sağ tarafında sendeledi. Kendisi sendelediğinde, dengesini bulmaya çalışırken bir başkası ona çarptı ve şöyle dedi: "Hey, dikkat et, tamam mı? Nerede olduğunu sanıyorsun?"

Ve yarı örtülü karanlıkta o hâlâ duruyordu, hâlâ gözlerini kırpıyordu.

Bir başkası sendeleyerek ona çarptı.

Ve bir başkası.

Yeşil pusula çoktan yerine ulaşmıştı. Miriamne için yapabileceği hiçbir şey yoktu.

Beş dakika sonra, güneydoğu köşesindeki küçük seks dükkânını buldu ve pelerinine iyice sarınarak, ödemesi önceden yapılmış olan merhemi sordu. İşte! Ahlaki sorumluluk duygusu, büyük bir ağırlığın altında ezilen ruhundan (ve pelerininin sayısız gizli ceplerinden birine koyduğu boru biçimindeki paketten) kayıp gidiyordu; tekrar (artık neredeyse boşalmış olan) Işıklı Plaza'ya çıktı.

Bundan on dakika sonra, kalbi yavaşça atarak yeşil ışıklı altgeçide girdi ve tebeşirle, boyayla sağa sola çiziktirilmiş öğütlerin ve afişlerin arasından, bunlara aldırmadan yürüdü.

Yukarıda, karanlığın içinde loş bir yerde, kıvrımlı, eski bir kol altıyı, diğeri de yediyi gösteriyordu. (Ondalık saatler, diye düşündü. Tuhaf.) Rayları, ızgaralı yolu geçti. Bir yaya üst geçidinin yüksek ayaklarını geçti. Yukarıdaki raylara vuran ışık, aşağıda ağa benzer bir gölge oluşturuyordu.

Sonra birden —ani bir kararla— hışırdayan giysilerini etrafına dolayarak yukarı yöneldi.

Bron en tepeye çıkmıştı.

Arkasında, karşı raylarda durmuş, karanlığı izliyorlardı; bu karanlık, ya üç metre ötedeki bir duvar ya da pek çok ışık yılı uzaktaki yıldızlan görünmez kılan simsiyah bir geceydi.

Kadını sarı, uzun saçlarından, yüksek omuzlarından (şimdi pelerin yoktu), sırtında kalçalarını örten eteğine kadar uzanan kıvrımlarından tanıdı: bir başka dünyadaki bir tepenin sonbahardaki görüntüsünü resmeden bir kartpostal gibi, kahverengi, kırmızı ve turuncunun iç içe geçtiği bir manzara.

Bron yolun yarısına geldiğinde yavaşladı. Ardında uçuşan pelerinler, örtüler, kolluklar ve manşetler eldivenlerinin ve botlarının etrafına dolandı.

Diğeri—?

Keçe gibi saçlarında maviden (veya yeşilden?) bazı izler vardı.

Kalın kollarından ve bodur baldırlarından birine dolanmış olan kürk şeritler dışında adam hala çıplaktı.

Hâlâ çok pisti.

Bron üç metre kadar ötede durdu, maskesinin (altgeçitte bir yerlerde nihayet düşmeyeceği bir şekilde takmayı başarmıştı) içinde kaşlarını çattı, aralarındaki sessiz konuşmayı merak ediyordu.

Kadın birden arkasına baktı.

Adam da. Yaralı ve şişkin bedeninde çukur bir nokta (bu kadar yakından bile görüp göremediğinden emin değildi) parlıyordu.

"Bron...?" dedi kadın, yüzünü tamamen ona dönerek. Sonra: "Maskenin içindeki sen misin...? Tethys ne kadar küçük! Fred ve—" (Fred de döndü, tam ortasında bir çukur bulunan kaslı, pis göğsünden zincir kolyeler sarkıyordu) "—ben de tam senden söz ediyorduk, inanabiliyor musun?"

Fred'in siyah yüzüklü pis parmaklarında görünen tırnaklar yenmişti. Nasıl, diye düşündü Bron, bu kadar pis elleri olan biri tırnaklarını yiyebilir ki — buna cevaben Fred bir elini kaldırdı ve dalgın bir tavırla tırnaklarını kemirmeye başladı, görünebilen, kanlı gözünü kırpıyordu.

"Fred bana bir süre Mars'ta yaşadığından söz ediyordu. Ve Arz'da da. Hatta bir süre Luna'da bile yaşadığını söyledin, değil mi?" (Fred, gür kaşlarının altından ve siyah parmaklarının üzerinden Bron'a bakarak, kemirmeye devam etti.) "Fred, Goebels'i bildiğini söylüyordu — Bellona'daki kırmızı— ışıklı bölgenin isminin bu olduğunu söylemiştin, değil mi Fred? Fred bana, senin şu altın renkli kaşının ne anlama geldiğini söylüyordu: Bu gerçekten inanılmaz! —Şey... sadece bu şehir değil evren de çok küçük!"

Fred kemiriyordu. Fred gözünü kırpıyordu.

Ve Bron düşünüyordu: İnsanların vücutlarına yaptıkları... Nasıl bu iri kaslar bilinçli olarak klinikte büyütülmüşlerse, pis kolların ve kalçaların üzerindeki benek benek kirler, kesikler, yara izleri ve çıbanlar da aynı şekilde bilinçli bir umursamazlığın ürünüydü.

Ve hiç kimsenin o büyüklükte cinsel organları olamazdı, hastalık veya (cerrahi) müdahale olmadan.

Diken şöyle dedi: "...bu gerçekten garip, burada durup senden bahsediyoruz ve birden sen çıkıp geliyorsun, tam arkamızdan—" Derken Fred, hâlâ kemirerek, öne doğru adım attı (maskenin ardında, Bron ürktü), Diken'in önüne geçti ve yaya yolunda yürümeye başladı: ayaklarından hafif sesler, zincirlerinden şıngırtılar yükseliyordu.

Bron şöyle dedi: "Arkadaşın pek konuşkan değil."

"Tarikatı yüzünden," dedi Diken. "Bana Canavarlar'ın son zamanlarda bazı sorunlar yaşadığını söylüyordu. Daha kısa bir süre önce, dağılan eski bir tarikatın reformlar geçirmesi sonucu bu tarikat kuruldu, biliyorsun, ama şimdi görünüşe göre tekrar dağılmak üzereler. Dian —onu hatırlıyor musun, bizim toplulukta— Canavarlar'ın bir üyesiydi. Geçen ay onlardan ayrıldı. Belki önyargılıyım, ama ben onun bizimle daha mutlu olduğuna inanıyorum. Tüm sorun, sanırım zavallı Fred'in, ya da ona bakarsan Canavarlardan herhangi birinin, belki de anlamlı —yoksa anlamsız mı? Bu bana defalarca anlatıldı ama hâlâ karıştırıyorum— her neyse, bulacağı bir konuşma açıldığında, dini inançları gereği, bunu durdurmak —veya bu olmazsa konuşmaya taraf olmayı reddetmek— zorunda olmaları. Bunun bir dini konsey toplantısında genel kararlar alınmasını ne kadar zorlaştırdığını tahmin edebilirsin. Biraz yürüyelim mi?" Elini uzattı, sonra kaşlarını çattı. "Yoksa beni görmeye geldiğini düşünmekle kendime fazla mı güvenmiş oluyorum?"

"Ben... seni görmeye geldim."

"Şey, teşekkür ederim." Eli, Bron'unkini kavradı. "O halde gel."

Rayların yanından yürüdüler.

Bron sordu: "Fred de tiyatro oyununuzun bir parçası mıydı? Bütün o açılış numaralarıyla beni dondurduğunuzda..." bu buz çiftçilerinin konuştuğu argodan, buz dizileri yoluyla genel kullanıma geçmiş bir deyimdi: ama, bir an sonra, onun nereden geldiğini hatırlayınca, biraz yapmacık bir tabir olduğunu anladı ve sözlerini geri alabilmeyi diledi.

"Ah...!" Bron'a gülümsedi. "Kim tiyatronun nerede bitip hayatın nerede başladığını bilebilir ki—"

"Yapma," dedi kabaca, kendi tereddüdü, onun ince bir alaycılık taşıyan bu sözleriyle kaybolmuştu.

Diken, "Fred?" dedi. Omuzlarını silkti. "O akşamüstünden önce, onu hayatımda hiç görmemiştim."

"Öyleyse neden onunla burada konuşuyordun?"

"Şey, çünkü..." Onu birkaç merdiven aşağı indirdi. "oradaydı. Yani, oyunun o en hassas anında çeneme bir kere vurduğu için, bunun resmi bir tanışmanın yerine geçebileceğini düşündüm. Anlaşılan, oyunlarımızın bazılarını daha önceden gözlemlemiş — bana onları da beğendiğini söyledi. Bunu tarikatının kendisine yüklediği misyonla nasıl bağdaştırabildiğini keşfetmeye çalışıyordum. Bu da, tabii, konuyu Hayvan politikalarına, oradan da onun hayat hikâyesine getirdi... bilirsin, laf lafı açar. Dian'ın anlattıklarından tarikatla ilgili bazı şeyler biliyordum, bu sayede bazı akıllı yorumlar yapabildim; bu da doğal olarak onun bana ısınmasını sağladı; konuşmaya başladık. Senin de tahmin edebileceğin gibi, kendilerini bu tür şeylere adamış kişiler, sosyal açıdan pek de aranılan kişiler değildir. Sanırım medeni konuşmaları özlüyor. Ben onu gerçekten zeki buldum. Fred'in durumuyla ilgili metafizik sorun şu ki, bir konuşma için, en az iki kişi gerekiyor, aşağı yukarı. Şimdi," bu sırada yere ulaştılar, "iki insan hararetli, belagatli veya ikisinin arası bir şekilde konuşuyor olabilir. Ama herhangi bir noktada, biri için anlamlı olan bir diğeri için boşa gevezelikten öteye gitmeyebilir. Veya durum tam tersi olabilir. Veya iki durum birbiriyle çakışabilir. Ve bütün bunlar herhangi bir beş dakika içinde meydana gelebilir."

"Zavallı Fred," dedi Bron, kuru bir sesle. (Dar bir sokağa saptılar. Kırmızı sokak levhasının minyatür harfleri, noktaları ve çizgileri kendisine bakan Diken'in gözbebeklerinden geçti.) "Neyse, bütün gösterinin bir parçası olmadığına sevindim."

"Ve ben de, dedikleri gibi, sevinmene sevindim. Ona topluluğa katılmak isteyip istemeyeceğini sormayı düşünüyordum. Onun renkli bir kişi olduğunu kabul etmelisin. Ve performansı da, seni seçtiğimde, oyuna kesin bir je ne sais quoi kattı. Eğer tarikatı gerçekten dağılırsa, bu derece bağlılığın yok olması çok yazık olacak! Teatral iletişim konusundaki tutumunun ne olduğunu öğrenebilmeyi isterdim — bunu anlamlı buluyor mu bulmuyor mu? Ne zaman Fred —veya Dian— bu konudan bahsetse, meseleyi inanılmaz derecede soyutlaştırıyorlar. Belki de tarikattan çıkmasını beklesem daha iyi olacak, işe ihtiyacı olduğu her halinden belli." Bron elini çekmek üzereydi, ama birden Diken ona gülümsedi. "Bu arada, buraya gelerek şahsın ve şahsiyetin hakkındaki soyut hayallerimi, somut varlığınla dağıtmanın asıl nedeni nedir?"

Şöyle demek istedi:

Sana, şu çatlak lezbiyen ne derse desin, işini kaybetmesinden sorumlu olmadığımı söylemek için geldim — benim nasıl bir serseri olduğumu düşünürse düşünsün! "Senin hakkında bilgi edinmeye geldim, kim ve ne olduğun hakkında."

Diken, çatık kaşlarının altından güldü. "Maskeler, örtüler, pelerinlerle adeta kefen gibi sarmanlamış halde mi? Çok romantik!" Daha da dar bir sokağa saptılar — aslında içeri girmiş olduklarını fark etti Bron. "Bir dakika—" Ko-op odasının kapısı önünde —Bron kapıyı tanımıştı— durdu "bu arayışında sana yardımcı olabilecek ne bulabilirim bir bakalım. Bir dakikada gelirim", içeri girdi ve kapı kapandı.

Sonraki altı dakika boyunca Bron, çekmecelerin çekildiğini, dolap kapaklarının açılıp kapandığını, bir şeyin ters çevrildiğini, bir erkek sesinin (Windy?) sert bir sesle homurdandığını, bir gitarın tıngırdadığını, aynı adamın güldüğünü, başka çekmeceleri, sonra Diken'in kıkırdayarak şöyle dediğini (bu onu kapıdan uzaklaştırdı, sonra kapıya dokundu, sonra eldivenli parmaklarını tekrar çekti, hâlâ oynuyorlardı) duydu; "Haydi yapma, haydi! Kes şunu! Kes şunu dedim — içeriye girişimi mahvetme...!" Sonra sadece nefes alışverişlerinin duyulduğu bir sessizlik.

Kapı açıldı; dışarı çıktı; kapı tekrar kapandı.

Beyaz eldivenler giymişti.

Beyaz botlar giymişti.

Uzun eteği ve yüksek-boyunlu ceketi de beyazdı. Bembeyaz kolluklar bileklerine kadar iniyordu. Uzanarak omuzlarını örten pelerini çekti. Fildişinden daha beyaz kıvrımları yerleri süpürüyordu.

Başında ise kafasını tamamiyle örten bir maske vardı: gözlerinden beyaz peçeler sarkıyordu; maske beyaz pullarla parlayan bir buz küresiydi adeta. Tepesinden yükselen bembeyaz tüyler, albino bir tavuskuşundan alınmış gibiydi.

"Artık—" Yüzündeki peçe nefesiyle titredi— "dürüstlük ve kandırmacanın labirentlerinde dolaşıp, değişken yüzeylerimizin farklılaşmasını ve parıltısını ayrıntılarıyla inceleyerek, varlığımızın hayali merkezlerini arayabiliriz—" Kapıya döndü ve seslendi:

"Merak etmeyin. Performans için zamanında dönerim."

Bir kızın boğuk sesi: "Dönsen iyi edersin!"

Beyaz maske Bron'a döndü, mırıldandı, "—pes doğrusu...!" Yatıştırıcı bir nefesle beyaz peçeler yatıştı. "Şimdi, ışıkta ve ışığın yokluğunda kanıtlandığı kadarıyla, birbirimizi şaşırtma arayışımız—" Eldivenli parmakları, beyaz bir eşarbın örttüğü boynundan aşağı doğru inerek Bron'unkilere uzandı.

Bron parmakları tuttu.

Bir kez daha yüksek, çatısız bir caddeye dönüşen koridorda yürüdüler.

"Eee? Benim hakkımda ne bilmek istiyorsun?"

"Ben..."

Saniyeler sonra, Diken konuştu: "Devam et. Nasıl istersen öyle."

Saniyeler geçti, Bron konuştu: "Ben... yaşadığım dünyada mutlu değilim."

"Bu dünya—" Beyaz eldivenli elini önlerindeki karanlıkta hareket ettirdi— "bir dünya değil, bir ay, değil mi?"

"Fark etmez. Onlar... onlar aslında her şeyi çok kolaylaştırıyor — bütün yapman gereken ne istediğini bilmek: yirmi-birinci-yüzyıl-tarzı felsefi baskıya hayır; yirminci-yüzyıl-tarzı cinsel baskıya hayır; on dokuzuncu-yüzyıl-tarzı ekonomik baskıya hayır. On sekizinci-yüzyıl tarzı—"

"Felsefi baskı on sekizinci yüzyılda vardı ve cinsel baskı da yirmi birinci yüzyılda. Ve ekonomik baskıdan da bütün yüzyıllar nasibini almıştı—"

"Ama biz kendi dünyamızdan bahsediyoruz. Bu dünyadan. Mümkün olan en iyisi—"

"Burada yaşayan yığınla insan, bıraktım en iyi olmayı, en iyinin yakınına bile gelemediğine bizi ikna etmek için sürüyle tebeşir, boya, kopya kâğıdı ve siyasi enerji harcıyor. Bron, süregiden bir savaş var—"

"Ve biz bu savaşın içinde değiliz — henüz. Diken, benim yaşadığım yerde pek çok insan var —ve orada gökyüzü farklı bir renkte— sözünü ettiğin insanlar, herkesin kendi işiyle ilgilenmesi durumunda o dünyaya biraz daha yaklaşacağımıza samimiyetle inanıyorlar."

Elini tutan el gevşedi. "Ben u-1 bölümünde yaşıyorum. Sen yaşamıyorsun. Şimdi bunu tartışmayalım." El yeniden sıkıca kavradı.

"Ve ben de aynı iki yerden bahsediyorum. Eğer gay isen, bir gay kooperatifi bulursun; eğer hetero isen, her şeyin içtenlik ve toplum bilinci olduğu erkek/kadın kooperatiflerinden birini bulursun kendine; ve bunların arasındaki her türlü kombinasyon da mümkün—"

"Ben hep burada insanları ayırdığımız kategorileri kırk ya da elli temel cinsiyet olarak düşünmüşümdür; bunları da kabaca dokuz grupta toplamak mümkün, dört homofılik—"

"Ne?"

"Yani sen hiç on yaşındayken Genel Danışma'dan Seks seçeneğine basmadın mı? O zaman muhtemelen bunu yapmayan tek on yaşındaki çocuk sendin. —Oh, ama sen Mars'ta büyüdün... Homofılik, kimle düzüşmekten hoşlandığına bakmaksızın esas olarak kendi cinsiyetinden olanlarla yaşamayı ve arkadaşlık etmeyi tercih ettiğin anlamına gelir. Diğer beşi de heterofiliktir." (Elbette, Bron bu terimleri biliyordu; elbette seks seçeneğine basmıştı; doğrusu, bütün bu teori ona ilk anda zekice geldiyse de sonradan tamamiyle yapay bulmuştu.) "Yani kırk-elli cinsiyet ve bunun iki katı kadar da din olduğunda, bunları nasıl düzenlersen düzenle, gülebilmenin biraz daha kolay olduğu yerlere sahip olmak zorundasın. Ama yaşamak için de güzel bir yer, en azından bu seviyede."

"Tabii. Eğer on sekiz yaşında oğlanları duvara kelepçeleyip meme uçlarına kor gibi sıcak iğneler geçirmek istiyorsan...

"Kor gibi sıcak olmaları daha iyi." Titreyen peçenin arasından, sesi tasvir edilemeyecek kadar anlaşılmaz ve gizemli bir gülüş yansıttı. "Yoksa enfeksiyon kapabilir!"

"Buz gibi soğuk da olabilirlerdi! Mesele şu ki, işten çıkınca, bu tür şeylerden hoşlanan on sekizlik oğlanların doluştuğu bir yere istediğin zaman uğrayabilirsin —kor gibi sıcak iğneler ikinci katta, buz gibi soğuklar üçüncü— bunların hepsi, senin, onların ve köpeğinin —eğer seni uçurmak için gerekliyse— karşılıklı işbirliği, yarar ve saygı ortamında buluşabileceğiniz bir karşılıklı çıkar birliği içinde bir araya gelmişlerdir."

"Köpekler de birinci katta mı?"

"Ve burada, senin biriminde bir tane var, benimkinde de bir tane var, ve belki de tüm şehirde düzinelerce var. Ve eğer o hafta on sekizlik oğlanların miktarından veya kalitesinden memnun kalmazsan, tercihlerini değiştirtmek için bir randevu ayarlayabilirsin. Bu arada da, kendi vücudunu çekici bulmuyorsan gençleştirtebilir, yeşile veya açık mora boyatabilir, şurasını şişinip burasını inceltebilirsin—" Bir başka kavşak onları bir başka yüksek yaya yoluna çıkardı. "Bütün bunlardan artık sana gına gelmişse, dinle teselli bulabilir ve bedenini gerektiği şekilde çürümeye terk edebilirsin; bu arada sen de, bir yerlerde, bundan sıkıldığında seni kendine getirmek için biraz çorba ve bir kadeh içkiyle bekleyen bir teşhis bilgisayarı bulabileceğinden emin olarak, İlahi Şeyler senin için her ne ise onlar üzerinde yoğunlaşabilirsin. Ofisteki patronlarımdan birinin bir aile komünü var... Dış-Halka'da."

"Kulağa çok zarif geliyor... Sen İç-Halka'da mı dedin yoksa Dış-Halka'da mı?" çünkü Halka (aslında bir halka değil, şehrin dış bölgeleri boyunca uzanan, midye kabuğu biçiminde bir endosikloid idi), Tethys'in komünal komplekslerinin en yoğun olduğu yerdi. (Tethys'in yönetici aileleri, seçildiklerinde, geleneksel olarak Halka'daki Londra Noktası'na taşınırlardı.) Yaklaşık doksan yıldır şehirle birlikte büyüyen saygıdeğer komün dizileri Halka'nın dış merkezlerindeydi — içinde, yani bir veya iki şehir birimi barındıran ama dış bölgelere olan yakınlıkları sayesinde yine de şık olmayı başarabilmiş biçimsiz komşularda değil.

"Dış."

"Süper-zarif!"

"Üstelik senin şu slogan yazan, el ilanı dağıtan asilere pabuç bırakacak bir tip de değil. Benim ko-opumda, hükümetin içinde ve senin de yanlış bulacağından emin olduğum tarafta olan biri var: o belki de asileri Philip'ten daha fazla düşünüyor." Rayların üzerinde, sağ taraflarında, karanlığın içinden gelen bir ulaşım sesi uzaktan duyuldu. "Geçen Egemenlik Günü'nde Philip'te büyük bir parti vardı—"

"Ne kadar yurtsever bir hareket!"

"Onun bütün iş arkadaşları ve komünündeki diğerlerinin bütün iş arkadaşları oradaydı. Bir görmeliydin—"

"Birkaç kez Halka'daki dostlarımla bir araya geldiğim oldu — orası benim sadece bir ya da birkaç sokak ötemde. Çok şaşırmıştım doğrusu."

"Onun komünü on üç kişi—"

"Tam bir cadı kazanı!"

"—çocuklar hariç. Kadınlardan ikisi ve erkeklerden üçü — bunlardan biri de Danny adında iğrenç bir kulampara.— kesinlikle en üst kredi derecesine sahipler."

"On üçünün birden olmamasına şaşırdım."

"Philip benden üç derece daha yukarıda ve sürekli ailedeki diğerlerinin onun nasıl bir asalak olduğunu düşündüklerinden bahseder. En azından iki düzine odaları var; bunların yarısı, kıvrılarak yükselen merdivenleri, parlak kalkanın altında şehir kulelerine bakan şeffaf batı duvarları, gerçek gökyüzündeki gerçek yıldızlara ve ötedeki buz-kayalarına bakan şeffaf doğu duvarlarıyla büyük, dairesel odalar—"

"Bir zamanlar evim dediğim yer gibi—"

"Çift katlı rekreasyon odaları, bahçe odaları, yüzme havuzları—"

"Havuzları mı dedin, yani çoğul...?"

"Benim hatırladığım üç tane. Birinde bir üstteki havuzdan dökülen bir şelale bile var. Çocukları çok iyi eğitimli ve çok gürbüz — üçüncü bir çocuğun da Philip'ten olduğu o kadar belli ki, onu sadece bunun için orada tutuyorlar sanıyorum. Ve ortalıkta içen, yüzen, yiyen bir sürü insan birbirlerine, 'Tüm bunları hazırlatmak için bir yemek ustası tuttunuz mu?' diye soruyorlar ve komünün, üzerinde çok sayıda mücevher ve az sayıda giysi olan balık eti bir hanımefendisi de, 'Oh, hayır, Dış-Halka'da biz bunu yapmayız,' diyor, ve o hayret verici gülümsemesiyle; 'Bunu oradakiler yapar...' diyerek İç-Halka'ya doğru başını sallıyor. Ve yedi-sekiz yaşındaki çocuklar gülüşerek oynarken çırılçıplak bir doğulu onlara göz kulak oluyor ve biri, 'Oh, sen onların bakıcısı mısın?' diye soruyor ve o da, o büyük, doğulu gülümsemesiyle: 'Hayır, ben onun babalarından biriyim,' diyor, ve bu da, sanırım, adama iki kez baktığında çok belirgin hale geliyor, en az Philip kadar, ve onun çalışma konusu da yıldızlararası çekim-bilim..."

"Diğer üst dereceli kişi mi?"

"Doğru tahmin. Ve sadece kabalık olsun diye, komündeki bir başka kadına, sana İdari Bölüm'de Gözetim Komiseri olarak tanıtılan birine, kendisinin de en üst kredi derecesine sahip olup olmadığını soruyorsun—"

"En üstün iki altı, sanırım—"

"Ve o da şöyle diyor: 'Hayır, ben en üstün iki altıyım, senin kredi derecen ne—'"

"Senin kredi derecen ne?"

"Ben asla üstten on beşinci dereceden yukarı çıkmadım ve çıkmak için bir neden de göremiyorum. Ve sonra bana onunla yüzmeye gitmek isteyip istemeyeceğimi soruyor. Isıtılmış havuz yukarıda; ve eğer biraz serinlemek istersek hemen burada da suya atabiliriz kendimizi. Ya müzisyenler, kiralandı mı? Hayır, bunlar müzik, aşçılık ve otomotiv fiziği konularında müthiş yaratıcı olan en büyük iki kızları. Sonra, yanında kendisine 'Anne' diyen iki çocukla —tabii ki biri Philip'ten— bir başka güzel kadına rastlıyorsun ve beraber kumda oynarken 'Sen de komünden misin?' diye soruyorsun, kadın gülüyor ve, 'Oh, hayır. Birkaç yıl öncesine kadar öyleydim, ama ayrıldım. Şu anda Neriad'da yaşıyorum. Ama parti için buraya geldik. Bunu kaçıramazdım! Çocuklar burada her zaman çok mutluydular!' diyor. Her şey o kadar sağlıklı ve uyumlu ve yararlı ve zarif ki kusmak istiyorsun — aslında ben de öyle yaptım, çok sert bir içkiden onuncu kadehi devirdikten sonra; işin kötüsü de sonradan yerine yenisinin konulamayacağını anladığım tuhaf görünümlü bir sanat eserinin üzerine. Elbette bir de Philip var, omuzunda bir çocuk, o sarkık sol memesi ve kadınlarından biri olan Alice'le, onun da omuzlarında bir çocuk —bu o dövmeli zenci— gülümsüyor, ve başımı tutarak, 'Al şu hapı. Bir dakika sonra kendini daha iyi hissedeceksin. İnan bana. Oh, sakın merak etme! Tek sen değilsin,' diyor. Ama bir dakika sonra sen tek olmak istiyorsun — bir şekilde... bir yolla... bir biçimde... Dövmeler? Çocukken benim de dövmelerim vardı. Onları da çıkarttırdım. Hem de zor yoldan. Sona doğru sanırım havuza düştüm, beş kadar kişi beni çıkardılar ve sanırım ben çok kızdım — sarhoş olduğumu söylememe gerek yok. Rezil bir şey yapmam lazım: orada Marny adında gerçekten çok hoş bir kadın vardı ve ona beş frank karşılığında oradaki herkesle nasıl düzüşebileceğimi anlatmaya başladım; sadece beş frank ve buradaki herhangi birine cenneti gösterebilirim—"

"Tabii ki, o büyük gülümsemesiyle Danny denen tip de orada ve şöyle diyor: 'Hey, ben bu işi yapıyorum, zaman zaman. Beş frank mıydı? Ben kabul ediyorum!' Sadece ona baktım, anlıyor musun ve şöyle dedim: 'Sen, değil, göt oğlanı. Kadınlarınızdan birine ne dersin?' Yani sadece başımdan savmaya çalışıyordum, bir şekilde. Sanki ondan eski otuz üçlüklerden birini çalmasını istemişim de plağın çizik olduğunu fark etmiş gibi endişeli bir ifadeyle bana ne dese beğenirsin? 'Şey, kadınlarımızdan birinin şu anda bununla ilgileneceğini pek sanmıyorum — belki Joan hariç. Eğer biraz beklersen, ben bir gidip sorayım', dışarıda o inanılmaz buz manzarasına sahip inanılmaz merdivenlerden birine doğru seğirtiyor. Elbette o ana kadar Philip çoktan dönmüş ve ben bu kadınlara yatakta iyi olduğumu söylemeye çalışıyorum. İyiyim de zaten. Profesyonel kalite — ben bir profesyoneldim. Oysa sizin burada tek bir profesyonel bile yok! Yani, aslında iyi iş yapabilirdim. Neredeyse en az benim kadar sarhoş olan Philip diyor ki, 'Evet, ben de fahişelik yaptım — Marny ve ben, gençliğimizde otostopla dolaşırken ikimiz de yaptık. O Arz'a, ben ise Luna'ya ilk gittiğimizde birkaç ay bu işteydik. Yasa dışı türden işlerdi, sanırım. Gerçi Arz'da neyin yasa dışı olduğunu hep karıştırmışımdır. Bu iş vücut için harika. Ama zihinsel açıdan zorlayıcı.' Bunun tenis oynayıp filenin diğer tarafındakiyle asla konuşmamaya benzediğini söyledi! Yani, buna inanabiliyor musun? Philip gibi birinin bunu yaptığına? Eğer o kadar sarhoş olmasaydım, muhtemelen çok şaşırırdım. Her neyse, sanırım bunun aynı dünyayı paylaşmak zorunda kalacağım ve belki de zaman zaman güleceğim dertlerden biri daha olduğunu anladım. Ne kadar çok kusmuş olursam olayım." Yol onları hafif bir kavşaktan dolaştırdı. "Bu olaydan sonra, oradan ayrılmak zorunda kaldım. Hiçbir mantık veya meta-mantık orada kalmamı sağlayamazdı. Her şey mükemmeldi, güzeldi, tek bir çatlak veya pürüz yoktu. Vurduğun her darbe emiliyor ve yapıya uyum gösteriyordu. Halka'dan yürüyerek dönerken —Philip bana Joan'ı beklemek isteyip istemediğimi sormuş ve ben hayır deyince bana bir hap daha vermişti; işe yarıyorlar— hâlâ ağlamak istiyordum."

"Neden?"

"Çok güzel, eksiksiz, uyumlu, mutluluk saçan bir şeydi — o ailenin bir üyesi olmak için sol taşağımı bile feda ederdim — hatta her ikisini de— yani, orada bir kız ya da erkek çocuk olmak için. Büyümek için ne harika bir yerdi, ne yaparsan yap, ne olursan ol sevileceğinden eminsin ve orada sana tüm o bilgi ve kendine güven verilirken sen sadece ne istediğine karar veriyorsun. Ama bu insanların, ister komünde ister ko-opta olsunlar ısrarla söyledikleri bir yalan var ki, son tahlilde tümünden nefret etmeme yol açıyorlar; Audri gibi (diğer patronum) en sevdiklerimden bile: Herhangi biri de bunlara sahip olabilir, bunların bir parçası olabilir, buradan saçılan sıcaklıkla ısınabilir ve bu sıcaklığı yayan elementin kendisiyle bir olabilir —oh, belki adresi Londra Noktası'na sadece birkaç adımlık bir yerde olan biri bunlara sahip olamaz, ama bir yerlerde... bir şekilde, sizi bekliyor... eğer bir aile komününde olmazsa, o zaman senin tiyatro topluluğun gibi bir iş komününde, eğer bir komünde olmazsa o zaman bir... şey, heterofilik ko-opta; eğer bir heterofilik ko-opta olmazsa o zaman bir homofilik ko-opta. Bir yerlerde, senin sektöründe veya benimkinde, bu birimde veya şunda, bekliyor: haz, cemaat, takdir — yapman gereken tek şey türünü, ne kadarını ve ne derece istediğini bilmek. Hepsi bu." O sabah yasaksız bölgedeki ko-opuna döndüğünde neredeyse ağlıyordu. Şimdi de neredeyse ağlayacaktı. "Peki ya bilmeyenlerimize ne olacak? Sorunları olan ve bu sorunları neden yaşadığını bilmeyenlerimize ne olacak? İstemeye devam eden yönleri bile, körele körele, dile getirilebilir mantıkla bağ kuramaz hale gelenler ne olacak? Ne istediğine karar ver ve gidip onu al? iyi de, ya sadece ne istemediğini bilenlerimiz ne yapacak? Miriamne denen arkadaşını sevmediğimi biliyorum! Onunla çalışmak istemediğimi biliyorum. Onu bu sabah işten attırdım. Tüm bunlar nasıl oldu hiç bilmiyorum. Ve bilmek de istemiyorum. Ama pişman değilim, bir parça bile! Belki oldum —bir an için— ama bilmiyorum. Ve bilmek de istemiyorum."

"Ah ha!" dedi Diken. "Sanırım sonunda sadede gelebildik — en azından bir parça."

Sert gözlerle kadının beyaz maskesine baktı. "Neden?"

"Bütün ses tonun değişti. Duruşun değişti. Masken olsa da, kafanı ileriye çıkardığını ve omuzlarını geriye attığını görmek mümkün — tiyatroda, duygu değişimlerinin bedene nasıl yansıdığını iyi bilmek gerekir."

"Ama benim tiyatroyla ilgim yok. Ben meta-mantıkla uğraşıyorum. Ya bedenin duygularla ilgili neler söyleyebileceğini bilmeyenlerimiz ne olacak? Ya da kuyruklu yıldızların yolları ile ilgili? Benim bildiğim terimler kullan!"

"Peki, meta-mantıkla uğraşan ben değilim ama öyle anlaşılıyor ki sen, bir çözüme yaklaştığın anda 'Benim sorunum tanımı gereği çözümsüz. Bu bir çözüm olabilirdi ama sorunum çözümsüzlükle tanımlandığına göre buna çözümü uygulayamam' diyen bir tür mantık sistemi kullanıyorsun. Yani, gerçekten, eğer sen... Hayır. Bir dakika. Her şeyi senin terimlerinle söylememi mi istiyorsun? Pekâlâ, acı çekiyorsun, bir nedenle. Evet, benim gibi insanlar oturup bu acının büyük bölümünü kendi kendine yarattığını ayrıntılarıyla açıklayabilir. Korkarım, daha iyi olduğun anlarda, bunu sen de yapabilirsin—"

"Senin terimlerinle, onlar benim daha iyi olduğum anlar. Benim terimlerimle ise, en kötü olduğum anlar — çünkü bunlar acının en umutsuz göründüğü anlar. Diğer zamanlarda, ne kadar sahte olursa olsun, en azından her şeyin daha iyi olacağına dair bir umut besleyebiliyorum."

"Senin terimlerinle de, o zaman, acı çekiyorsun. Ve—" Derin bir nefes aldı— "zaman zaman —yani Miriamne'nin bu işi ne kadar çok istediğini biliyorum; o belki de senden ve benden çok daha düşük bir kredi derecesine sahip— diğer insanlara da acı çektiriyorsun."

Bir süre konuşmadan, ayaklarını sürüyerek yürüdüler.

"Daha önce fahişeliğin bana zarar verip vermediğini sormuştun. Düşünüyorum da, arkadaşın Miriamne, onu işten attırmamın sebebinin ona asıldığım zaman bana ilgi göstermemesi olduğunu düşündü. Belki de fahişeliğin bana verdiği zararlardan biri de budur. Görüyorsun ya, bu tür bir işte, defalarca ve defalarca ve defalarca yaşadığın en alçaltıcı şey insanların —kadınlar kadar sana para ödeyen erkeklere de hizmet vermen gerekiyordu— yaptığın her şeyde, sırf satıyorsun diye, bir çeşit cinsel neden aramalarıdır. Bu işin içindeysen, bununla yaşamayı öğrenirsin. Ama bu onlarla senin arandaki farktır — yapılan şakaların, verilen bahşişlerin, uzak tutulduğun işlerin ardında hep bu vardır. Ve bunun yapmış olduğun hiçbir gerçek şeyin hiçbir gerçek nedeniyle hiçbir ilgisi yoktur. Arkadaşın Windy'ye sor, o sana ne demek istediğimi söyler: buraya geldiğimde, uydulardaki cinsel özgürlükle ilgili pek çok şey duymuştum — bu iki dünyanın altın efsanesidir. Mars'tan ayrıldığımda, bana defalarca yapılmış olan şeyi, yaşadığım sürece, bir başka insana asla yapmayacağıma dair kendi kendime söz verdim. Şey, belki fahişelik beni aşırı duyarlı biri yaptı, ama Miriamne ciddi ciddi bunu bana söylediğinde, bu sabah —yani bana ilgi duymadığı için onu kovdurduğumu— şey, bu benim kanımı dondurdu! Bu sizin burada çok sık rastladığınız bir şey değil, ve evet, bu benim hayatımda bir gelişmeyi simgeliyor. Ama bir kez oldu mu, bu hiçbir şeyi daha sevimli kılmıyor. Hiçbir şart altında bunu birine yapamam. Bana yapılmasından da hoşlanacağım bir şey değil... Şu ana kadar olup bitenlere baktığımda, Miriamne'den hoşlanmadığım kadar onun için üzüldüğümü de görüyorum. Ama eğer, o bunu bir başkasına yapabilecek bir tip ise... yani, bana yapabilecek biriyse, bu durumda onun için üzülmeme gerek var mı merak ediyorum... Anlıyor musun?"

"Bir düzeyde bakıldığında," dedi Diken, ses tonu, en az önceki, tasarlanmış gülümsemesi kadar anlaşılmaz bir ciddiyet ifadesi yansıtıyordu, "söylediğin her şey çok anlamlı geliyor. Bir başka ve çok daha derin bir düzeyde ise, tek bir kelime anlamıyorum. Doğrusu, daha önce senin gibi biriyle tanıştığımı hiç sanmıyorum; az insan da tanımadım üstelik. Her şeyi aktarışın, Philip'ten Miriamne'ye — onun erkekleri? bunun kadınları? Aslında ikincisini gerçekten söylemedin bile; merak ediyorum bu önemli mi? — bunlar tamamiyle farklı bir dünyanın görüntüleri sanki!"

"Ben farklı bir dünyadanım — sizin savaştığınız bir dünyadan. Ve evet, orada işler biraz farklıdır."

"Savaşmadığımızı bütün kalbimle umduğum bir dünya."

"Pekâlâ, henüz savaşmadığımız bir dünya. Güzelliklere tutunamayışımı, Marslılara özgü kafa karışıklığının bir başka örneği olarak mı görüyorsun?"

"Bence senin kafandaki karışıklık başka insanlara acı veriyor."

Maskenin ardında kaşlarını çattı. "Öyleyse benim gibi insanların kökünü kurutmalı!"

Diken'in maskeli gözleri parladı. "Bu iyi bir çözüm olurdu; ben böylelerini baştan beri hesaptan düştüğümüzü sanıyordum."

Konuşmadan, kaşlarını çatmaya devam etti.

Birkaç adım daha attıktan sonra Diken şöyle dedi: "Eee, artık benim hakkımda her şeyi bildiğine göre bu değerli bilgilerle ne yapacaksın?"

"Hı? Oh, sürekli kendimden bahsettiğimi mi ima ediyorsun? Eh ne de olsa burası yasaksız bölge öyle değil mi?"

"Ben buna astlarından şikâyet edip patronunu övmek derdim, ama boşver."

"Ama ben gerçekten senin hakkında her şeyi biliyorum," dedi. "En azından, pek çok şeyi — Ganymedeli dokuz buz-çiftçisinin çocuğusun; belki de Philip'in güruhundakiler kadar sağlıklı ve iyi yetiştirildin—"

"Oh, bazı bakımlardan daha bile sağlıklı. Ve eminim, diğer bakımlardan da çok daha nevrotik— benim terimlerimle."

"—ve şu anda da bir tiyatro yapımcısı olarak, bir servet olmasa da en azından bir hükümet ödeneği kazandığın büyük şehrin bu yasaksız, hareketli bölgesinde romantik bir hayat yaşıyorsun. Bilinecek başka ne var?"

Beyaz, tüylü kafadan tek seslik bir kahkaha, neredeyse bir havlama çıktı (Bron bunu alabildiğine çirkin buldu): bunu bir dizi akıcı kahkaha izledi. "Şey, benim hakkımda bildiğin en azından bir şey daha var."

"Ne?"

"Oldukça hoşgörülü bir dinleyici olduğum. Söylesene, sence ne sebeple olursa olsun, Goebels'te yaşamış olanlar belli bir kişilik tipine mi sahip oluyorlar? Soruyorum çünkü, kabul etmeliyim ki zaman zaman Fred'inkiyle senin kişiliğin arasında benzerlikler görüyorum. Oh, çok belirgin bir şey yok, ama hayata genel yaklaşımlarınız açısından."

"Bunun bir iltifat olduğunu hiç sanmıyorum."

"Oh, elbette! Fred hakkında da her şeyi biliyor olmalısın... Yani, ben bunun fahişelikle herhangi bir ilgisi olduğunu sanmıyorum. O fahişe değildi. Ayrıca ikinizin de Windy ile en ufak bir benzerliğiniz yok. Oysa o fahişeydi — ama işte, senin de dediğin gibi, Arz söz konusu olunca işler değişiyor."

"Hiç anlamıyorsun." Bron derin bir nefes aldı. "Bana yardım et. Beni al. Beni bütünle."

"Önce senin hakkında bir şeyler öğrenmem gerekir." Bakışları tamamiyle beyaz saten ve pullarla örtülüydü. "Ve senin aksine ben, daha öğrenmeye başlamadığımı bile düşünmeyecek kadar lütufkârım."

"Bahse girerim oturup —nasıl demiştin hani?— kendime bu kadar acıyı nasıl çektirebildiğimi ayrıntılarıyla açıklayabilirsin."

"Ne düşündüğümle ilgili tahminlerin o kadar muazzam ki duygulanmamak elde değil." Hâlâ Bron'un elini tutarak ilerledi. Birden dönüp fısıldadı: "Bırak sana yardım edeyim! Bırak seni alayım! Bırak seni bütünleyeyim!"

"Hı?"

Eldiven içindeki işaret parmaklarından birini dudaklarının önündeki peçeye doğru kaldırdı. "Benimle gel. Yakından izle. Ne yaparsam yap. Aynen. Ama sakın konuşma!"

"Sen ne...?"

Ama tekrar şşşt yaptı, elini bıraktı ve dalgalanan beyaz giysileriyle önlerindeki merdivenlerden aşağı hızla inmeye başladı.

Dalgalanan siyah giysileriyle Bron onu izledi.

Sönmek üzere olan bir ateşin korlarıyla kaplı bir yerden geçtiler ve aynı anda, omuzların ancak geçebileceği genişlikteki duvarların arasında bulunan kötü tamir edilmiş bir merdivene doğru hızla ilerlediler.

En tepeye geldiklerinde Diken durdu.

Bron da arkasında durdu. Bir pul, sağ göz çukurunun kenarına çarparak görüşünü kızıl parıltılara boyuyordu.

Diken'in beyaz tüyleri ile saten başlığı da titrek bir alev kırmızısına dönmüş, yanmayan koordinat işretlerinin yayabileceği ışıktan daha parlak olmuştu.

Sokak girişinin ötesinde, bir avuç insan —aralarında Bron'un geçen gece Diken'in odasında gördüğü küçük kız ve bir göğsü alınmış, iri yarı Dian da vardı— omuzlarının üzerinde, cızırtılar içinde kıvılcımlar saçan kızıl fenerler taşıyordu. Windy, bir kemirgenin egzersiz çemberine benzer büyük ve tuhaf bir aletin üzerinde, bileklerine ve topuklarına ziller bağlanmış olduğu halde, baş aşağı, baş yukarı, baş aşağı, baş yukarı, dönüp duruyordu: Göbek deliğinin etrafına kırmızı, mavi ve sarı halkalar halinde, göğüs uçlarına ve dizlerine kadar genişleyen bir hedef çizilmişti. Gitar başladı. Sanki bu bir işaretmiş gibi, iki adam kocaman bir halıyı yerde yuvarlayarak açmaya başladılar — bir başka duvar resmi: eski model kostümleri, çığırtkanları ve çengileriyle bu, geçmişte kalan panayırları anlatıyordu.

Sözsel yönelimsizlik, diye düşündü, gerçeküstü şarkı sözlerini dinlerken: melodi en alt düzeydeydi, bu seferki ritmikti, şarkıdan çok bir ilahiye benziyordu.

Bu geceki (Bron yoğun, ısrarlı ritmle birlikte el çırpanlara bir baktı) izleyiciler kimdi?

"Al şunu!" diye fısıldadı Diken, duvara dayanmış bir sırığı aldı, bir başkasını Bron'un eldivenlerine sıkıştırdı, kendisininkini yüksekten taşıyarak, karnavala katılmak üzere, (kendisine yer açmak için geri çekilen) fener taşıyıcılarının oluşturduğu halkanın ortasına fırladı ve sırığı başının üzerinde sallamaya başladı.

Bron da onun arkasından fırladı, kendi sırığını sallayarak.

Gözucuyla, Windy'nin çemberi bırakıp ortalıkta dolanan fener taşıyıcılarına doğru (el ve ayak tırnakları ışıkla birlikte renk değiştiriyordu) ağır ağır takla atmaya başladığını gördü.

Diken'in elindeki sırığın üst ucu mavi kıvılcımlar saçarak patladı. Bron yukarı baktı: kendi sırığından altın renkli kıvılcımlar çıtırdayarak etrafa saçılıyordu.

Sonra, kıvılcımların ötesinde, trapez yayının yukarıdan üzerlerine doğru gelmekte olduğunu gördü. (Buradaki tavanın yüksekliği neydi ki?) İki kişi vardı trapezde. Birisi, şimdi üzerinde sıradan bir sokak giysisi olan, Bron son gördüğünde ise ayak parmaklarında aynalar bulunan kadındı. Diğeri daha genç ve daha uzundu, koyu renk saçları vardı (sırıklarının ucuna iki metre kadar yaklaştılar ve sonra aşağı yakarı sallanmaya başladılar); karanlıkta yükselerek yaklaştığında görünüşünün, Arz'ın Okyanusya bölgesinden olanlara benzediğini şaşırarak gördü.

...ve sallanarak geri geldi, pantolon askıları ve saçları kamçı gibi sallanıyordu. Şarkının tonu ve rengi değişti.

İlk anda şarkının çoksesli müziğe dönüştüğünü düşündü.

Yukarıda iki kadın sallanıyordu.

Müzik tamamiyle rahatsız edici bir gürültü halini almıştı.

Diken, kolları havada uçuşmakta olan giysisinin içinde, sırığını iyice yukarı kaldırıp geniş bir daire çizerek çevirdi (Bron da kendi sırığını kaldırdı, çevirdi; başındaki maskenin içinde terliyordu), ve sonra birden hızla yere fırlattı (Bron'unki ise bir müddet sonra onu izledi). Birdenbire, şarkıcılar sessizliğe büründü.

Trapezin yayı, ileri geri sallanarak alçaldı, yavaşladı.

Bron'un solundaki biri bir şarkıya başladı. Sağındaki bir başkası değişik bir tondan onu izledi, ileride de bir üçüncü. Diğerleri onlara eklendi; koro büyüdü, uyumlu ve minör bir tonda, sanki yabancı bir okyanusun suları Bron'un kulaklarına çarparak hışırdıyordu. Derken birden majörlere yükseldi — bu Bron'un nefesini tutmasına neden oldu.

Trapezin salınışı iyice yavaşlamış ama tam olarak durmamıştı. Uzun boylu genç kadın iplerden birini iki eliyle birden yakalamış, hayret dolu gözlerle aşağı bakıyordu.

Koro sustu. Fenerler yerde parıldadı, kırmızı, mavi, altın ve kırmızı...

Genç kadın şöyle dedi: "Oh... oh, bu çok— Oh, teşekkürler!"

Trapezdeki diğer kadın şöyle dedi: "Asıl biz teşekkür ederiz." Elindeki ipi bıraktı, ayaklarını çapraz yapmak suretiyle dengesini sağlayarak, alkışlamaya başladı.

Topluluğun geri kalanı da.

Diken çıkarmış olduğu maskesini bir kolunun altına sıkıştırarak diz çöktü, beyaz tüyler, farklı zamanlamalarla diz çöken diğer oyuncuların arasında eğildi. Bron da kendi maskesini çıkararak, sıkılgan bir tavırla eğildi. Teni, ve kulaklarının ardıyla burun kemiği boyunca biriken nem soğudu.

"Bu harikaydı!" dedi genç kadın, aşağıya bakarak. "Siz bir tür tiyatro topluluğu musunuz?"

"Bir komün," diye açıkladı trapezdeki diğer kadın. "Belli izleyiciler için mikro-tiyatro yapmak üzere hükümetten ödenek alıyoruz. Şey, umarım senin için bir mahzuru yoktur — bazı haplar kullandık— selüzin?"

"Ah, tabii ki yok!" dedi genç kadın, arkasına ve sonra tekrar aşağıya bakarak. "Gerçekten... bu çok—"

"Sen de öyle!" dedi erkeklerden biri, fenerleri toplarken.

Herkes güldü.

Bir şey Bron'un topuğuna çarptı. Aşağıya baktı. Üç kişi duvar resmini yuvarlayarak topluyorlardı. Bron resmin üzerinden atladı. Çığırtkanlar, çengiler ve eğlence gezintileri kanvas yığınının içinde kayboldu.

"...şarkıyı yazan gitaristimiz Charo idi..." (kutusuna koyduğu gitarının parıltısı Bron'un gözüne takılırken, Charo trapezdekilere sırıttı.) "...dekoru ve duvar resimlerini Dian ve Hatti hazırladılar, cambazımız Windy'nin de yardımıyla. Bu oyunun, tasarımı, yapımı ve yönetimi de, topluluğumuzun yöneticisi Diken'e ait" —Diken başıyla onayladı, el salladı ve Windy'ye çemberi sökmesi için yardıma gitti— "... bir de konuk oyuncularımız var; Tyre, Millicent, Bron ve Joey — hepsi de bir zamanlar izleyicimizdi."

"Oh...! " dedi genç kadın ve aşağıya, Bron'a ve işaret edilen diğerlerine baktı.

Bron etrafına bakındı, şaşırmıştı, neden sonra trapezdekilere gülümsemeyi akıl edebildi.

"İzleyicimiz olduğun için tekrar teşekkürler. Verdiğin duyarlı tepkileri gerçekten takdirle karşıladık. Bu bizim Triton'daki son performansımızdı. Yakında, hükümetle olan anlaşmamız gereği başka yerlere gidiyoruz. Sekiz haftadan beri Triton'dayız, bu süre içinde on eseri —bunlardan üçü daha önce hiç oynanmamıştı— iki yüz yirmi beş kere sahneledik; bunları yaklaşık üç yüz kişi izledi—" Bron'un yere atmış olduğu sırığı biri aldı, götürdü— "Tekrar teşekkürler."

"Oh, ben teşekkür ederim!" diye bağırdı uzun boylu, genç kadın. "Ben teşekkür ederim...!" Trapezler gıcırtılar içinde sıçrayarak karanlıkta yukarı doğru yükselmeye ve bir makaraya gürültüyle sarılmaya başladı. "Hepinize teşekkürler! Yani, bu şeyin üzerine oturmamı söylediğinizde, tahmin bile edemezdim, birden böyle... Oh, bu gerçekten harikaydı!" Kafalar, eller ve dizler, ondalık saatten ötelere, karanlıkta loş ve uzak bir yere doğru gözden kayboldu.

Diken, yüz maskesi hâlâ kolunun altında, küçük kızı şimdi kucağında tutmakta olan kadınla konuşuyordu. Üçü de yüksek sesle gülüyorlardı.

Diken gülmeye devam ederek Bron'a döndü.

Bron, sırf bir şeyler yapmış olmak için, eldivenlerinden birini çıkararak maskesiyle birlikte bir kolunun altına sıkıştırdı. Söyleyecek bir şeyler bulmaya çalışıyordu ve bulamamanın verdiği kızgınlık da çoktan başlangıçtaki zevkini alıp götürmeye başlamıştı.

"Harikaydın! Ben hep oyunlarımda mümkün olduğu kadar çok yeni kişi kullanmak isterim. Bu tür şeylerde, onların konsantrasyonları ve kendiliğindenlikleri, hiçbir dikkatli provanın veremeyeceği şeyler katar oyuna. Oh, ne kadar harika!" Birden Bron'un elini alarak baktı (o sabah siyahlara bürünmeye karar verdiğinde cilalamış olduğu tırnakları, Windy'ninkiler gibi rengârenkti): "Erkeklerde böyle renklere gerçekten bayılıyorum! Her fırsat bulduğumda Windy'ye de böyle yapmasını söylerim." Başını indirerek Bron'un maskesine baktı, sonra da kendisininkine. "Bütün bunların tek kötü yanı, boynunu kırmadığın sürece yerden bir buçuk metreden daha yüksekte olan hiçbir şeyi görememen!"

"Bu son performans hikâyesi de ne?"

"Bu doğru. Bir dahaki durak—" Gözleri yukarıya, karanlığa çevrildi— "Neriad, sanıyorum. Ve ondan sonra da—" Omuzlarını silkti.

Bron bunu kenetlenmiş ellerinde hissetti. "Bana niye söylemedin?"

"Şey— sen benim hakkımda bir şeyler öğrenmekle o kadar meşguldün ki fırsat olmadı." Birkaç kesik kahkaha gülen yüzünden dışarıya taştı. "Ayrıca, ben de performans için seni buraya zamanında getirebilmenin bir yolunu bulmakla çok meşguldüm, gerçekten başka hiçbir şey düşündüğüm yoktu. Hoşuna gitti mi?"

"Evet."

"Bir de hoşlanmasaydın ne derdin kim bilir! Duyan da kendi idamına nezaret etmeye rıza gösterdiğini sanır." Bu anda boyalı kollar, rengârenk tırnaklar, kendisini sımsıkı sardı. Uzun, kızıl saçlar saten tuniğinin üzerine düştü, altından kalın bir ses gürledi: "Haydi, tatlım, gidip unutulmaz bir gece yaşayalım!"

Diken omuzlarını oynatarak Windy'ye uzaklaşmasını işaret etti (Bron sımsıkı kilitlediği dişlerini açtı) ve şöyle dedi: "Seninle yeterince unutulmaz gece geçirdim zaten. Kes şunu, tamam mı?"

Boynuna sürtünen kafa doğruldu, kızıl saçları geriye attı (Bron onu ilk kez ayaklarının üzerinde iki saniyeden fazla görüyordu: iyi-huylu, çiçekbozuğu, seyrek sakallı) ve Bron'a sırıttı: "Seni kıskandırmaya çalışıyorum."

Başarıyorsun, demedi Bron: "Bak, bu hiç önemli değil. Yani, belki de arkadaşların oyuncular arasında bir parti veri— yordur—" Bir şekilde, rengârenk tırnaklı bir el Bron'un boynuna dolandı, diğeri hâlâ Diken'in omuzundaydı:

Windy aralarında duruyordu. "Bakın, ben sizi yalnız bırakayım. Ko-opta, ortak-odada istediğimiz saate kadar parti yapabileceğimizi söylediler." Kırmızı kafasını salladı. "Kadınlar bizim oradan gitmemizi nasıl da istiyorlar!"

İki el de aynı anda kalktı ve indi. Bron düşündü: Bu kurnazlık.

"Orada görüşürüz—"

"Biz odayı kullanmayız bütün şey—"

"Tatlım," dedi Windy, "kullansanız bile, başka pek çok odadan davet aldım." Ve Windy dönerek egzersiz çemberinden geriye kalanları taşıması için birine yardım etmeye gitti.

Diken'in diğer eli Bron'un elini tuttu; Bron ele baktı, parmaklardan biri çıplak ve renkli tırnaklı, üçü eldivenliydi (iki beyaz bir siyah). "Gel,"dedi Diken, yumuşak bir sesle. "Bırak seni alayım..."

Daha sonra, ilk üç karşılaşmayı gözden geçirdiğinde, bu Bron'un en net hatırladığı ve hafızasında, en büyük hayal kırıklığı yaratan karşılaşmaydı. Ne var ki, neden hayal kırıklığına uğradığını tam olarak asla anlayamamıştı.

Ko-opa doğru yola koyuldular, Diken kolunu Bron'un omuzuna attı, ikisinin de pelerinleri hışırdıyordu; caddelerde yürürken ona doğru eğilerek, şöyle dedi: "Biliyor musun, senin patronun hakkında söylediklerini düşünüyorum bir süredir. Ve diğer şeyleri de—" (Bron, bunları düşünecek zamanı nasıl bulduğunu merak ediyordu:) "Bütün performans boyunca, aslında. Bir türlü aklımdan çıkaramıyordum. Senin aklını karıştıran şeyler bana çok açık geliyordu. Senin B'den A'ya gittiğini varsaydığın oklar bende o kadar açık biçimde A'dan B'ye gidiyordu ki nerdeyse kendi algılama biçimime olan güvenimi kaybedecektim — Evren'i değil, ama Evren'in içinde atıfta bulunduğun şeyi algılama biçimimden. Sen iktidar ile korunmayı birbirine karıştırıyormuşsun gibi geldi bana: Eğer bir insan grubu yaratmak istiyorsan, bir komüne katıl. Eğer birileri tarafından korunmak istiyorsan, bir ko-opa git. Eğer ikisini birden istiyorsan, zamanını ikisi arasında paylaştırmana engel olan hiçbir şey yok. Aileyi, hayranlık duyulacak ama zor bir ekonomik taahhütten ziyade, seni reddeden ve gıpta ettiğin bir ekonomik hak olarak görüyor gibisin. Tıpkı Mars'taki gibi bizde de, hem kadınlar hem de erkekler için, doğurganlığı normalde kapalı bir sistem haline getiren bir antikor doğum kontrolü vardır. Doğum haplarını yüzlerce klinikten ücretsiz olarak temin edebilirsin—"

"Evet," dedi, şaşırtıcı olmak için. "Bir keresinde almıştım — ücretsiz."

Ve uyduların tipik bir özelliği olarak, kadın en ufak bir şaşkınlık belirtisi göstermedi. Oysa, şu anda şaşırtıcı şeylere sıkça rastlanılan u-1 bölgesinde değil miydiler?

"Aile konusunda vermen gereken yalnızca iki karar var," diye devam etti. "İsim gününe yakın bir zamanda, kazara mı yoksa planlı bir şekilde mi çocuk sahibi olmak istediğine karar vermelisin; ve eğer planlı olacaksa —yüzde doksan dokuzdan da fazla bir çoğunluk böyle yapıyor— iğneni olursun. Ondan sonra, çocukları gerçekten istediğine karar vermelisin: ve ikiniz gider hapları alırsınız."

"Tüm bunları biliyorum—" dedi Bron; bu sırada Diken, Bron'un omuzunu sıktı— bunu konuşmasını durdurmak için yaptığını anladı Bron. "Bu," diye tamamladı sözünü, "en azından Bellona'da da aynı."

"Evet, evet. Ama ben senin nerede yoldan çıktığını anlayabilecek miyim diye her şeyi tekrar baştan alıyorum. Hal böyleyken, nüfusun yüzde yirmisinden daha azı çocuk yapmayı tercih ediyor." (Bu oran Bellona'da aynı değildi; ama sonuçta Mars bir dünyaydı, ay değil.) "Kapalı atmosferli bir şehirde, bu oran hoşgörebileceğimizin altında. Uydularda, çocuklarla ekonomik statü arasında Arz'da var olan o ünlü bağı koparmaya çalışıyoruz —eğitim, bakım ve sosyal teşvik— böylelikle başka hiçbir statüye sahip olmadığın, her zaman çocuklarla olduğun o korkunç durumu ortadan kaldırabiliriz. Cinsel becerilerin bir yana, cinselliği neyle karıştırdığın konusunda en ufak bir fikrim bile yok. Bir taraftan, hikayeni mükemmel bir tutarlılıkla anlatıyorsun — yalnız ben Dış değil de İç Halka aile komünlerindeki partilerde bulundum. Aile-dışı ko-oplardaki partilerde de bulundum, oralarda da, kırk ya da elli yetişkinin içinde her zaman iki ya da üç tek-ebeveynli aile bulunurdu. Dini nedenlerle sokakta yaşayan yeniyetmelerin oluşturduğu aile komünlerinin de partilerinde bulundum. Hepsi de aynı temel eğitimi almıştı, temel gıda ve korunma ihtiyaçları karşılanıyordu; bunlar için hangi ko-opta kredi almak istesen geri çevrilmezsin..."

Bron ne dediğini merak etmeye her yeltendiğinde onu kendine çekerek bu minvalde devam etti, ta ki Bron dinlemeyi kesip sadece hissetmeye çalışmaya başlayana kadar. Bu arada da çoktan parti yerine gelmişlerdi. Bron'un orada hissettiği ilk şeylerden biri (çok iyi biri olduğuna karar verdiği Windy ve gecenin sonunda topluluktaki en iyi kişi olarak görmeye başladığı Dian —Diken'in alınganlığından eser taşımadığı gibi, ondan daha müşfik ve en az onun kadar da çabuk kavrayışlıydı— bunun birkaç ince örneğine işaret etmişlerdi) ko-opta yaşayan kadınlarla ertesi sabah oradan ayrılacak olan topluluktakiler arasındaki belli belirsiz düşmanlıktı. "Yine de sanıyorum," dedi Dian, en az Philip'inkiler kadar kıllı kollarını onları aratmayan dizlerine dayayarak, "bir avuç gezgin oyuncunun kilere demir atıp sabah akşam gürültü yapmaları, başımıza gelecek belalara ilişkin söylentilerin dolaştığı bugünlerde herkesin sabrını zorlar..." ve başıyla duvardaki mütevazı bir TRİTON ARTIK İTTİFAKLA BERABER afişine işaret etti.

Son oyunda dondurulan diğer "izleyicilerden" bazılarıyla konuştu — topluluğun gösterisini izleyen ve sonra da pek çok üyesiyle arkadaş olan bir dolu insanla. Evet, performans onları da Bron'u şaşırttığı kadar şaşırtmıştı. Bu tartışmadan sonra başını kaldırdığında Miriamne'nin de odada olduğunu gördü. On dakika boyunca oradan ayrılabilmenin bir yolunu umutsuzca aradı, ama bunu fark ettirmeden yapabilmek için bir çare bulamadı. Derken bir şekilde ikisinin de katıldıkları bir sohbet grubunda ona iş durumunun ne olduğunu sorması kendisini hem şaşırttı hem de biraz utandırdı. Miriamne de, oldukça dostane bir tavırla, Tethys'ten fazla uzak olmayan bir buz tarlasında ulaşım teknisyeni olarak çalışacağını söyledi. Sibralojiyle ilgisi yoktu, ama en azından ellerini çalıştırabilecekti. Bron bunu duyunca rahatladığını ifade etti, hâlâ içinin derinliklerinde bir şeyler kaldığını hissediyordu, gün ışığına çıkmamış, reddedilmiş bir şeyler.

Başka bir yöne dönerek, yirminci-yüzyıl-öncesi tiyatro eserlerini yirmi ikinci yüzyıl izleyicisi için sahnelemenin muazzam zorlukları üzerine yoğun, zor anlaşılır bir tartışmayı dinlemeye koyuldu:

"Uzunlukları yüzünden mi yani?"

"O da var. Ancak, öncelikle, peripiteanın değişmez bir şekilde cinsel kıskançlığı eksen olarak almasından kaynaklanıyor; çağdaş izleyicinin bunu anlayabilmesi çok zor."

"Bu çok saçma," dedi Bron. "Ben kıskanırım —oh, belki özellikle cinsellik nedeniyle değil. Senin—" sevgi dolu bir ifadeyle kendisine yaslanmış olan Diken'e döndü, "Senin, Windy ve şu anda gitar çalan şu kadınla aranda bir şeyler olduğunu biliyorum. Yani, yatağı gördüm—"

"İçinde uyudun bile," dedi Diken, hâlâ yaslanarak.

"Böyle bir şey yüzünden kıskançlık duymak çok saçma olurdu; ama ilgi söz konusu olduğunda, bir şeyler yaşadığım insanlara karşı olabildiğince sahipleniciyimdir... sanırım."

"Bunu fark ettik zaten," dedi gitar çalan kadın; yüzünde Bron'u rahatsız eden alaycı (Diken'inkini hatırlatan) bir gülümseme vardı çünkü, Bron o ana kadar, Diken'in diğer elini Charo'nun tutmakta olduğunu fark etmemişti. Ve odada başka bir yerlerde Windy gülüyordu.

Diken baştan beri ona şaşırtıcı boyutlarda ilgi göstermişti; kendisini rahat (odaya adım attıklarından beri bir kez bile aralarındaki fiziksel temas kopmuş muydu...?), güvende ve aynı zamanda da Diken'in varlığından neredeyse bihaber hissetmesini sağlayan, sessiz ve değişmez bir ilgiydi bu. (Üçü bu konuyu muhtemelen önceki gece tartışmışlar ve Bron'un "o tip" olduğuna karar vermişlerdi; bu da, rahatlatıcı güvenlik duygusunun yüzeyini kırmadıysa da, bir tedirginlik çivisini bu duygunun da altına, derinlere çakmıştı.) Bu toplantıdan hoşlanmaması için açık bir neden olmasını diledi. Ama bu, Philip'in evindekine benzer partilerde gördüğün, bir kızakla kırıp parçalamak isteyeceğin türden plastik iyi niyetli küstah topluluklardan biri değildi. Yasak-hattının bu tarafındaki partiler çok daha samimi, resmiyetten uzak ve rahat olurdu. Yapabileceğin hiçbir şey yoktu.

Sonraki yarım saat boyunca ona (ancak gözucuyla baktığında görebiliyordu, ama kolunun altında sıcaklığını hissedebiliyordu) topluluktaki hayatını bırakıp kendisiyle şeye — neye?— gelmesini teklif edebilmek için kafasında planlar kurup durdu. Onun için bir şeyler yapmak istiyordu. Sonunda, odaya geri döndüklerinde onunla bir dizi okşama, hareket, pozisyon içinde bir tür cinsel kadans, bir tür artan yoğunluk yaşama fikrine razı oldu — ve hiç kimsenin onunla konuşmadığı boş bir anında ağzını kulaklarına iyice yaklaştırdı: "Gel... seni alayım."

"Ne?" diye mırıldandı Diken.

"Benimle gel. Yakından izle. Ne yaparsam yap..." ve onu salona çıkardı.

Sevişme muhteşemdi — ne var ki listenin daha yarısına gelmeden Diken durmasını rica etti. "Bu harika," diye fısıldadı. "Olağanüstü. Ama beni öldüreceksin!" O anda, hayal gücünü bir kenara bırakmış olduğunu fark etti. Dakikalar sonra, kendisi de tükenmişti. Birbirlerine sarılmış, nefes nefese kalmış bedenlerini kollarıyla sararak yatarken, Bron uykuyu bekledi... her nefeste biraz daha yaklaştı, (tıpkı o boşlukta sallanarak karanlığa doğru yükselen trapez gibi) bir parça sarsılarak.

Yine de hayal kırıklığından kurtulamıyordu. Her ikisi de fiziksel olarak kesinlikle tatmin olmuştu. Sadece senaryosunu tamamlayamadığı için miydi? Hepsi temelde estetik, aptal bir hata, atlanmış bir işaret, berbat edilmiş bir giriş, belki de izleyicilerden bir tekinin bile fark edemeyeceği önemsiz bir dekor hatası yüzünden miydi? Ama izleyici sadece bir taneydi — ve giderek daha fazla onun işine ait terimlerle, kendi dilinin ilk kez onun ağzından tattığı kelimelerle konuşmasına rağmen, onu giderek daha az net görmeye başlamasına neden olacak ne yapmıştı Diken?

Bir nefes daha aldı ve derin bir uykuya daldı, metan buzu kadar hareketsizdi — ve iki saat sonra uyandı, içi kıpır kıpırdı, inanılmaz biçimde, gitmek için can atıyordu (üstünü değiştirmek için eve gitmesi gerekiyordu; yatakta da çıkarmadığı bu giysilerle iki gün arka arkaya işe gidemezdi), o eldivenlerini giyerken, maskesini takarken, pelerinini omuzlarına atarken Diken bunun o kadar da önemli olmadığını söyledi, çünkü önce kendisi hazırlanmak istiyordu.

Ama Bron kapıya gelmiş, yolculuk için Diken'e İyi Yolculuklar diliyordu. Ve Diken hâlâ yatakta, o yumuşak gülüşüyle gülüyor, o da Bron'a İyi Şanslar diliyordu.

Bron sessiz, yasaksız caddelerde hızla ilerlemeye başladı.

Saldırıya uğramış olan yükseltme kabininin yırtık, plastik zemininin üzerinde (neden tekrar buna bakmak için durmuştu ki? Hâlâ emin değildi) kâğıt parçaları vardı. Alt taraflarında ne olduğunu bilerek (baskı arkasına geçmişti) bir tanesini aldı, perdeyi bıraktı ve el ilanını gizli ceplerinden birine tıkıştırdı (burada, eldiveninin altında, bütün gece boyunca Alfred için taşıdığı paketi hissetti) ve üzeri kargacık burgacık yazılarla dolu yeşil fayanslı geçide girdi, ve yeşil cadde (yasaklı bölgeye ait) koordinatlarının altında, pembe, yasaklı kaldırımlara çıktı.

Yüksek çatıların arasında lacivert duyusal kalkan, ötede beride gümüş rengi parıltılar saçıyordu. Ayrılırken ne söylediklerini hatırlamaya çalıştı ve gariptir ki anıları hayal meyaldi — o anda performanstan birbirlerine sarılarak uyudukları son ana kadar diğer her şeyi ne kadar net hatırladığını fark etti.

Diken gidiyordu. Bugün. O halde bunu düşünüp durmak saçmaydı.

Ancak o gece olan her şey, uyandırdığı güvenlik hissinin, rahatlamanın ve o neredeyse dayanılmaz zevkin yanı sıra, yarattığı hayal kırıklığının da hâlâ öylece duruyor olmasına rağmen, o kadar net biçimde gözünün önüne geliyordu ki, her görüntüde boğazına bir şeyler düğümleniyordu. (Genellikle sadece kokular aklında bu kadar canlı kalırdı.) Işıklı Plaza'daki tüm gece açık olan Ulaşım İstasyonu'na giderken, üç kez caddede kımıldamadan durdu. Ve dön kez, oturmuş, pencereden, şafak sökmeden önce, Tethys gökyüzünde parıldayan ve arkada maviye karışan (tıpkı Neriad'a giden ve sonra devam eden bir uçuş gibi) yıldızları izlerken, gözünde yaşlar birikti.

"...seni bu saatte rahatsız ettim, ama şu şeyini aklımdayken hemen vermek istedim, anlıyor musun? Hani belki... neyse, aldın işte." Kapıdaki geniş bir yarıktan ten rengi bir kurdela göründü. Onun üzerinde karmakarışık saçlar ve tek bir yeşil, kırmızı rimelli göz. En altta, çeşitli benekler, şekiller ve buruşukluklardan sonra, kalın damarlar ve ayak tırnakları göründü. "Pekâlâ." Kapı klik diye kapandı.

Bron sessiz koridorda döndü, eldivenlerini çıkararak kendi odasına doğru yürüdü —bir an kendi renkli, iyi bakımlı tırnaklarına baktı— maskesini çıkardı ve omuzuyla kapıyı açarak içeri girdi.

4

LA GESTE D'HELSTROM

Sanırım felsefi düşünen bir sivrisinek, hayal edilebilecek en eşitlikçi, özgür ve demokratik toplum olduğu için sivrisinek toplumunun harika bir toplum, en azından iyi bir toplum olduğunu iddia edebilir.

Karl Popper / Nesnel Bilgi

ÜÇ SAAT daha süren uykudan sonra melankoli kayboldu.

Enerjisi (ve canlılığı) iş boyunca da, saat üçe kadar (öğle yemeğini atlamıştı) sürdü; bir kez daha Gündüz Yıldızı projesinin ön hazırlıkları ile ilgili ayrıntıları gözden geçiriyordu ki, aklına geldi: P, (T'yi ortadan ikiye bölerken, R ve S'nin parçalarıyla birlikte) P-değil'in yarısından daha azıyla da kesişmeliydi; ayrıca yarısından fazlasını çevrelemeli, yediden az (bu zaten açıktı) ve kırk dörtten fazla olmayan (işte baş belası buydu!) noktada ona teğet geçmeliydi. Bu bir sonuca ulaşıyordu.

Büyük bir memnuniyet içinde, bu bulgusuyla birlikte Audri'nin ofisine gitti.

"Harika," dedi Audri, oturduğu masada başını kaldırarak. "Ödül olarak iki haftalık bir tatil kazandın."

Bron, "Mmmmm?" dedi.

Audri arkasına yaslandı ve ellerini başının arkasına koydu. "İki haftalığına gidiyorsun dedim. Yarından itibaren."

"Ben anla—" Birden dün Audri'nin "tehditle" ilgili söylediği bir şey aklına geldi: "Hey, bana bak! O kız başka bir iş buldu. Yani, onu daha sonra gördüm ben ve gayet iyi durumda!"

Audri kaşlarını çattı. "Hangi kızdan— Oh, gözünü seveyim Bron! Yine zırvalamaya başlama lütfen." Ellerini masanın üzerine koydu. "Bugün hiç çekemem. Hegemonyanın her yanında insanlar işten çıkarılıyor. Eğer yemeğe gelseydin, duyardın!"

"Şey, canım yemek istemedi," diye karşı çıktı elinde olmadan. "Çalışmak istedim. Ben böyle—"

Gözlerini hafifçe kapayarak onu susturdu. "Bak." Açtı. "Ya yüzde sekizlik bir kredi indirimiyle iki haftalık tatile çıkarsın—"

"Yüzde sekiz mi!"

"—ya da işi bırakırsın. Yarım düzine insan bıraktı. Ayrıca ben de on gün izne ayrılmak zorunda kaldım. Ve çocuklarla ne yapacağımı bilmiyorum."

Bron, Audri'den hoşlanmasına rağmen onun üç çocuğundan hoşlanmıyordu. Zaman zaman ofise geldiklerinde onları büyümüş de küçülmüş, küstah ve inatçı bulmuştu. Onlarla birlikte bir gay, kadın ko-opunda, (bir komün değildi— oda, yemek ve işle ilgili düzenlemeler daha dostçaydı) Bron'un kendi bodur, tombul binasından bir birim ötedeki mütevazı bir spiral kulede yaşıyordu. Hem Philip'in o çok cinsiyetli Dış-Halka yerleşimindeki cilalı fiyakasından, hem de u-1 sektöründeki evlerin ısrarlı ucuz tuhaflıklarından uzak, Tethys'te ziyaret ettiği en rahat evdi. Her üç ziyareti de, aslında ona garip bir rahatlık ve garip bir sıkıntı vermişti — bunların iki ayrı tepki olduğunu anlaması için üç ziyaret geçmesi gerekmişti.

Bron sonraki karşı çıkışını bastırdı (ve unuttu).

"Şu anda henüz histeriye kapılmamız için bir neden yok, sanırım," dedi Audri. "Bu seferlik sadece yüzde sekiz. Ve sadece iki hafta. Bütün herkesin başka bir şeyler yapıyor olmasına rağmen her şeyin tam kapasiteyle çalışır görünmesini istiyorlar."

"Bu ne biçim bir mantık — veya meta-mantık?"

"Benim bu işte üç diplomam var ve bir başkasına giden yolun da tam yarısındayım — bu da seninkinin üç katı — ama benim bile en ufak bir fikrim yok." Audri avuçlarını masanın köşesine koydu. "Bak. Hemen buradan git. Eğer Gündüz Yıldızı ile ilgili bir şeyler yaparsan bunları benim ya da Philip'in kapısının altından at. Ama bizi rahatsız etme. Tamam mı? Ve yarın da işe gelme."

Merakla, (öyle olmasını istemese de biraz hırçın bir sesle) şöyle dedi: "Tamam..." ve ofisine geri döndü.

Yılan Yuvası'na dönene kadar enerjisi kalmamıştı. Ortak— odada bir sohbet kabininde tek başına oturarak, o sabah yükseltici—kabininde yerden aldığı el ilanını tekrar okudu:

"ŞEHRİNİZDE BUNLAR OLUYOR!!!"

Ama, her siyasi rezilliği okuyup özümsedikçe şehirde olmayan başka şeyleri de düşündü: küçük mikro-tiyatro topluluğunun performansları ve artık burada oturmayan yönetmeni gibi. Nasıl olduğunu tarif etmeye bile kalkışmayacağı bir biçimde, tüm bunlar siyasi rezillikleri daha da beter hale getiriyordu.

"Kaldığımız yerden devam etmek ister misin?" Sam çantayı masanın üzerine koydu ve oturdu. "Lawrence bütün parçaların en son nerede olduklarını hatırladığını söyledi, on dakika içinde aşağı inip düzeltmeleri yapacakmış." Sam başparmağıyla pirinç kelepçeleri kaldırarak tablayı açtı.

Bron şöyle dedi: "Sam, hükümet için çalışmayı Triton'daki bu şaşırtıcı siyasi durumla nasıl bağdaştırabiliyorsun?"

Sam bir kaşını kaldırdı.

Aralarında mini-dalgalar sahile vuruyor, mini-esintiler uçuşuyor, mini-ağaçlar eğiliyor ve mini-yağmurlar şıpırdayarak mini-kayalardan aşağı süzülüyordu.

"Yani, sen o şeyde— neydi orası? İrtibat Bölümü mü? Siyasi bağlılık bir perimetre değildir Sam; bir parametredir. Hiç merak etmiyor musun? Hiç şüphe etmiyor musun?"

"Ne mene bir metafizik kriz yaşadın da bütün endişelerin körüklendi böyle?"

"Şimdi benden bahsetmiyoruz. Sana bir soru sordum." Cevapla yüz yüze gelmemek için Bron tablanın yan çekmecesini açtı, yıldız küpünün saydam plakalarını çıkardı ve onları pirinç ayaklıklarının üzerine yerleştirdi. Başını kaldırdığında, Sam, koyu elleriyle kartları karıştırmayı yarıda kesmiş, ciddi gözlerle kendisine bakıyordu. Sam'in koyu pembe avuç içinde kıvırdığı Beyaz Papaz'ın bir köşesi görünüyordu.

"Evet." Beyaz Papaz düştü. "Şüphe ediyorum." Bunu takiben elli kartı ikiye bölüp karıştırdı. "Sık sık." Bir an için, Sam'in yüzünün gerisinden küçük bir kahkahanın titrek sesi geldi; Sam'in yüzü tekrar kartlara döndü. Desteyi ikiye bölüp tekrar karıştırdı.

"Haydi. Neden şüpheleniyorsun?"

"Senin gibi birinin böyle bir soruyu art niyetsiz sorabileceğinden şüpheleniyorum."

Bron, gemiler, savaşçılar, atlılar, çobanlar ve avcılarla dolu, içi kadife kaplı diğer yan çekmeceyi çekerek açtı. "Art niyet diye bir şey yoktur. Soruyu aklıma getiren ne olursa olsun, benim aklıma gelmiş olması benim sorum olmasına yeter. Geçerliliği sabittir." Aolyon'un boynuzlu başını gösteren (yanakları fırtınalarla şişmiş) paravanı aldı ve onu suların üzerindeki minik üssüne yerleştirdi — bunu yapar yapmaz sular karardı; dalgaların arasındaki yeşil çukurlar ve köpüklü tepeler denizin küçük girintisinde dolaştı.

Sam elindeki desteyi bıraktı, kontrol çekmecesine uzandı ve bir tarama düğmesini çevirdi. Yandaki hoparlörden bir cızırtı ve sert bir rüzgara eşlik eden bir çatırtı duyuldu, ufalanmış bir kayadan geliyormuş gibi çıkan bir ses bir şeyler geveledi. "Bu bayağı bir fırtına... içinde hiç deniz canavarı var mıydı? Hatırlamıyorum—"

"Neden şüpheleniyorsun?" Bron kendi kızıl Canavar'ını aldı ve aşağıdaki uçurumun etrafında dolanarak giden dar geçide doğru alçalan kayalık çıkıntıya yerleştirdi.

"Pekâlâ." Sam arkasına yaslanarak Bron'un minik parçaları yerleştirmesini izlemeye koyuldu. "Geçen akşamdan beri endişe duyduğum şeylerden biri hepimizin bu oyunu—"

"—yer çekiminin kesildiği gece oynamış olmamız." Bron düşündü: Diken'le tanıştığım günün gecesi. Yeşil parçaları aldı ve bunları nehrin, kayalığın ve yolun kıyısına yerleştirdi.

"Bölüm'de hepimiz o gece bir şeyler olacağını biliyorduk. Kesinti sürpriz değildi. Sanırım bunu zaten sizler de anladınız, şaşırmamıştım... Ama bize sadece birkaç kişinin seyretmeye çıkacağını söylediler."

Bron başını kaldırdı: Sam koyu renkli başparmağı ile işaret parmağı arasında saydam bir zar çeviriyordu.

"Her şeyi rakamlara döktüler — istatistikler, trendler, eğilimler, bir de 'histeri indeksi' adı verilen çok garip bir tahmin modülü; hepsi de normalde kimsenin gökyüzünü görmeye çıkmayacağını söylüyordu... Bilebildikleri kadarıyla Tethys nüfusunun yüzde seksen altısı, kesinti başladıktan sonra bir dakika on saniye içinde, şu veya bu şekilde, dışarıdaydı."

"Bunda şüphelenilecek ne var?"

"Yanıldılar." Sam garip bir ifade takındı. "Hükümetimizin çok da ahlaki bir kurum olduğunu düşünmek gibi bir yanılgı içinde olduğumu sanmıyorum. Her ne kadar geçmişteki pek çok hükümete göre daha ahlaki olsa da. Hatta senin okuduğun o saçmalıklardaki suçlamaların da—" Başıyla, turuncu kilimin üzerine düşmüş olan el ilanını işaret etti; her nasılsa köşede masanın ayağı ilanın üzerine çıkmıştı (ya da ilan ayağın altına girmişti)— "çok abartılı olduğunu düşünmüyorum. Bunlar hakkında söylenebilecek en kötü şey bağlamdışı oldukları. Söylenebilecek en iyi şey de, onlara taşıdıkları anlamı veren siyasi bağlamın birer simgesi oldukları. Ama şu ana kadar —bu belki de biraz naif olduğumuzdan bizi bu kadar şaşırtıyor— hükümetin yanılabileceğini hiç düşünmemiştim... gerçekler ve rakamlar, tahminler ve öngörüler konusunda. Şimdiye kadar, insanların, olayların ve yerlerin belli bir noktada belli bir şekilde kesişeceğini söyleyen bir uyarı yazısı geldiğinde, kesişirlerdi. Son tebligatta nüfusun yüzde ikisinden daha azının dışarı çıkacağını söylüyordu. Korkudan çıkamayacaklardı. Yüzde seksenden fazlası dışarıdaydı. Bu da yüzde doksan beşten daha büyük bir hata demektir. Bunun çok önemli bir konuda yapılmış bir hata olmadığını söyleyebilirsin. Ama savaşın eşiğindeyken, herhangi bir konuda yapılan yüzde doksan beşlik bir hata senin tarafına duyulan güveni pek de artırmaz. İşte bu yüzden şüphedeyim."

"Sam, Arz Luna'da çok büyük bir siyasi vahşet uyguladı ve Jüpiter ile Satürn'ün büyük küçük bütün aylarında tam ekonomik egemenlik kurabilmek için de Mars ile işbirliği yaptı. Neriad bizim tarafımızda olduğunu açıkladı; Triton da tüm bu karmaşanın tam eşiğinde, insanlık tarihinin bu en anlamsız ve yıkıcı çatışmalarından birine atlamak için bekliyor — zaten pek çok biçimde kana ve pisliğe bulanmış durumdayız: çekim kesintisinin olduğu gece bunun en göz alıcı gösterisiydi olsa olsa — herhangi birimizin, senin bile, bunun yarattığı hasarı diğerleriyle karşılaştırabileceğinden şüpheliyim..."

"Şey," dedi Sam, seyrek kaşlarından biri düşmüş, dolgun dudaklarının bir kenarı kalkmıştı, "kimse asker kullanmışa benzemiyordu", ve ifadesi alaycı, sessiz bir kahkahaya dönüştü.

"Belki senin de en iyi arkadaşlarının bir kısmı Yahudi," dedi Bron. Nasıl iki yüzyıl önce (Bron'un bir zamanlar arada bir ziyaret ettiği u-1'de yaşayan yaşlı bir kadın anlatmıştı) "kanun ve düzen" değersiz görülüyorduysa, bugün de askerler hakkındaki klişe değersiz görülüyordu. "Yani bu işin içinde düğmeler, casuslar, sabotaj var ve sadece siviller öldürülüyor —ekonomik tavizler yüzünden işsiz kalanlar ya da çekim kesintisi nedeniyle çatıdan düşenler hariç— çünkü hepsi bu."

"Biliyor musun—" Sam tekrar öne eğildi, kızıl karavanı, parçaları birbiri ardına koyarak ormandaki geçidin üzerine yerleştirdi— "buraya taşınmamın nedenlerinden biri günde altı saat siyasi soruşturmalarla uğraşmak zorunda kalmayacak olmamdı."

Bron son kargo gemisini de çekmeceden çıkardı ve fırtınanın hemen yakınına yerleştirdi — gemi hemen batıp çıkmaya başladı. "Öyle mi? Hükümet sana bu tip bir ko-opta yüzde doksan dokuz nokta dokuz dokuz dokuz ihtimalle siyasi olmayan tipler bulacağını mı söyledi? Şey, belki de ben birey dedikleri o tuhaf ve açıklanamaz nokta sıfır sıfır sıfır sıfır sıfır birlik kişiyim—"

"Hayır. Sen de bizler gibi bir tipsin."

"—ya da belki de hükümet sadece—" Bron ellerini açtı ve omuzlarını silkti— "yanılıyordur...?" Sinir bozucu olmak istiyordu.

Ama görünüşe göre Sam'in sinirleri artık bozulmuyordu.

Yüksek sesle güldü. "Belki—" ve paravanları yerleştirmeye başladı.

"Merhaba, Alfred." Odanın ortasından Lawrence'ın yüksek ve neşeli sesi geldi.

Bron ve Sam başlarını kaldırdı.

Ortak-odanın diğer ucunda, Alfred hızla balkon merdivenlerine yöneldi.

"Sana 'Merhaba,' dedim, Alfred," diye tekrarladı (belli ki oyuna katılmak üzere gelen) Lawrence. Kırışık yumruklarından biri kâğıt kadar beyaz kalçasının üzerindeydi.

Alfred, merdivenlerin hemen başında, bir eli trabzanda, geriye döndü. Siyah askılıklarında, önde ve arkada, büyük ve sarkık, kırmızı harfler asılıydı. "Eeee..." dedi. "Oh... Eeee..." Başını hafifçe eğdi, sonra yukarı fırladı, kürek kemiklerinin arasında kızıl bir "Q" harfi vardı.

Lawrence yanlarına geldi. "İşin kötü yanı bu onun ilerleme göstermiş hali. Her gün tekrarlıyorum, yaklaşık— ne kadar oldu? Dört ay mı? Eğer bir şeyi iki kere söylersen, yüksek sesle ve tane tane, artık sana bakıyor. Hatta duruyor. Hatta bazen biraz homurdanıyor bile. Ve genel davranış sendromu artık dilsiz bir dehşet değil. İlk otuz seferinde, saydım, sadece hızla burnunun dikine koşuyordu. Bu hızla, sanırım, şey, belki iki yüz elli yıl sonra, kabul edilebilir insan hayvan —dikkatinizi çekerim, seçkin değil, sadece kabul edilebilir— seviyesine gelebilir." Lawrence masaya yaklaşarak tablaya baktı. "Gençleştirme tedavileriyle bile fazla yaşayamaz. Mmm... Bakıyorum savaştasınız."

Bron ardına yaslandı. "Neden onu kendi haline bırakmıyorsun... rahat bırak."

Lawrence kaşlarını çattı ve ona yer açmak için ileri kayan Sam'in yanına oturdu. "Sam ve ben, sizin gibi iki ayaklı sosyal afetin bulup bulabileceği en iyi arkadaşlarız. Bu arada, ne zaman inadından vazgeçip beni düzeceksin?"

"Bu sıcak kalpli, dostça tavırlarınla aynı teklifi zaman zaman Alfred'e de yapıyor musun?"

"Tanrı göstermesin!" Lawrence bir düğmeyi çevirdi, tablanın üzerinde bir koordinat karesi titredi. "Bu en azından üç yüz yıl sonra olacak iş. O kadar yaşayamayabilirim!" Bron'un bunu o kadar komik bulmamasına rağmen Sam kahkahayla güldü. Lawrence çenesinin altındaki kırışıklıkları çekiştirdi, sonra uzanarak iki Kraliçenin yerlerini düzeltti. "Sanırım bunlar aslında buradaydı. Bunun dışında iyi idare etmişsiniz. Tamam yeter— Uzak dur benden! Uzak dur!" Bu hâlâ gülmekte olan Sam'e söylenmişti. "Artık ikiniz bana karşı oynuyorsunuz — bu şekilde sokularak avantaj kazanabileceğinizi düşünmeyin." Bron, kendini Diken'in politik homoseksüellerle ilgili yorumunu düşünürken buldu... Sam koltuğunu değiştirdi.

Lawrence desteyi aldı ve dağıttı. "Alfred o kızları gizlice odasına getirmeye devam edeceğine —niye gizlice getirir, onu da asla anlayamayacağım— sosyal hizmet danışmanının onu son iki aydır gönderdiği o aptal bilgisayar kursundan vazgeçse —yani, kursu sevmiyor ve bitirmeyecek— ve Arz'a, veya bunun yasal olduğu bir yere gidip fahişelik yapsa daha iyi olacak." Lawrence bilgiç bir tavırla Bron'u işaret ederek başını salladı. "Belki de bunu kabul gören bir biçimde yapmaya ihtiyacı vardır, sence de öyle değil mi?"

Bron bilgisayar kursunu ilk kez duyuyordu, bu da onu kızdırmıştı. Öte yandan, Lawrence'ın Alfred hakkında bilmediği bazı şeyler vardı (eğer Lawrence Alfred'in profesyonel olarak çalışabileceğini düşünüyorsa), ve bu da onu memnun etti. Memnuniyetle çatışan kızgınlık anlamsız biçimde homurdanmasına neden oldu.

"Biliyor musunuz," dedi Sam, kartları yelpaze gibi dizerken, "sen ukala bir pezevenksin, Lawrence."

Bu da Bron'un memnuniyetini artırdı.

"Sanırım Mars bu işin onun ihtiyaç duyacağı biçimiyle yasal olduğu tek yer," diye devam etti, duymazdan gelerek. "Ve tabii savaş yüzünden Mars'a ya da Arz'a ya da başka bir yere gidemez."

Bron ortak ellerine baktı, uzandı ve kartlardan ikisini ters çevirdi.

Sam şöyle dedi: "Lawrence, benim Arz'a resmi bir gezi yapmam gerekiyor, yarın yola çıkıyorum. Sen de gelmek ister misin? Hükümet ödüyor: Benimle aynı kabini paylaşacaksın.

"Tanrım!" diye karşı çıktı Lawrence. "Yani, çok küçük bir dünyada çok küçük bir okyanusun yolumuza çıkıvermesi umuduyla doğruca Güneş'in ortasına düşerken seninle beşe beşlik bir yere mi tıkılacağım? Hayır, sağol! Duvara tırmanırım daha iyi!"

Sam omuzlarını silkti ve Bron'a baktı. "Ya sen Bron, sen gelmek istiyor musun?"

"Seninle değil." Bron işini düşünüyordu, aslında — ta ki, iki hafta boyunca işi olmayacağını içinde bir sızıyla hatırlayana dek. Bütün bu pis, bunaltıcı aydan uzağa bir yolculuk mu? Onu aklından çıkarmanın daha iyi bir yolu olabilir mi? "Alfred'i her zaman götürebilirsin." Sam'in tekrar sormasını diledi.

"Ha!" dedi Sam, mizahsız. "Bırakalım Lawrence onunla iki yüz elli yıl daha uğraşsın. Hayır... bu tecrübe çocuk için iyi olabilirdi, ama bu gezide yanımda götürebileceğim kişi sayısı sınırlı. Bunun için biraz vitrini olan, en azından bir parça girişken olabilen ve gerektiğinde kendilerini eğlendirebilen kişilere ihtiyacım var. Siz ikiniz evet; Alfred, korkarım—" Sam başını salladı.

"Sen neden gitmiyorsun, Bron?" diye sordu Lawrence.

"Peki ya sen?" diye Bron da ona sordu, sesine girişken bir hava vermeye çalıştı; tonunda belli belirsiz bir ciddiyet vardı.

"Ben mi? Bu vücutla aynı deliğe tıkılıp kalarak mı?" Lawrence dikkatle oyun tablasına baktı. "Burada, ortak-odada yan gelip yatarken kendimi kontrol etmeye çalışmak yeterince kötü zaten. Hayır; korkarım artık mazoşizme ilgi duymuyorum."

"Şey, hatırlatırım—" Sam üç kartı ayırdı, anlaşılan ilk deklarasyonuna karar vermişti— "bu vücutla doğmuş değilim."

"Hayır, onunla sen git, Bron," dedi Lawrence. "Ben Güneş Sistemi'nde fır dönmek için biraz fazla yaşlıyım. Hele böyle belalı bir zamanda."

"Eğer ben gidersem senin aptal oyununu kim oynayacak?"

"Lawrence Alfred'e öğretebilir," dedi Sam.

"Tanrı göstermesin... Benim Alfred'e vlet öğretme şansım Sam'in onu Arz'a götürme şansıyla eşit. Sanırım ikimizin de itirazlarının nedeni aynı."

"Yarın sabah yola çıkıyoruz," dedi Sam. "On iki gün sonra dönmüş olacağız. İşe dönmeden önce boş kalacağın hâlâ bir iki günün olacak—"

"Sen nereden—?"

"Hey!" dedi Lawrence. "Tablayı yere atmana gerek yok!" Bron'un ters çevirdiği iki parçayı yerlerine koymaya başladı.

Sam, hâlâ kartlara bakarak, o alaycı gülüşünü takındı, "Bazen hükümet haklı çıkabiliyor." Bakışı birden yukarı çıktı. "Geliyor musun?"

"Oh, pekâlâ." Bron uzandı ve Sam'in gözünden kaçırdığı yüksek Alevlerdeki dört-kartlı elini açtı; bu da, hiç değilse oyunun ilk saatinde onlara önemli bir avantaj sağladı — sonra Lawrence, tüm tanrıları ve yıldızsal güçleri ustaca kullanarak alışılageldiği biçimde tekrar öne geçti.

Sanki biri duyusal kalkanı birden kapatmış gibiydi.

Solda, girintili çıkıntılı metan şekiller, binlerce buz-dizisinden alınmış gibi duran nefes kesici bir manzara sunuyordu.

Sağda ise, Triton'ın yüzde doksan altısını Güneş Sistemi'nin en sıkıcı manzaralarından biri yapan kum yığınları göz alabildiğine uzanıyordu.

İkisinin arasında, açık olan taşıyıcı tünelinde hızla ilerlediler. Londra Noktası arkalarında gözden kayboldu. Parlak yıldızlar karanlığı deliyordu.

Koltuğunda oturmuş, tepelerindeki iki kıvrımlı, plastik kanopinin (biri içinde bulundukları vagonun sabit kanopisi, diğeri de üstlerinde saatte yüz yetmiş beş kilometre hızla geriye akan tünel) altında, Bron sola döndü (Sam de orada oturuyordu), buz-çiftçilerini düşündü ve sordu: "Neden beni götürmeye karar verdiğini hâlâ merak ediyorum."

"Beni rahat bırakman için," dedi Sam nezaketle. "Belki bu sayede pozisyonuma meydan okuyan siyasi bir tartışma geliştirebilirsin. Ama şu andaki tartışman o kadar olgunluktan uzak ki bir şey söyleyemiyorum, sadece nazik sesler çıkarıyorum — bu seslerin çoğu sana fikir beyanı gibi gelse de işin aslı bu. Böylelikle hükümetin sadece küçük bir parçasını yakından görme ve ne yaptıklarına bakma şansın olacak. Hükümet genellikle haklıdır. Benim tecrübeme göre bu 'genellikle' yüzde doksan dokuz ve noktadan sonra da bir sürü dokuz anlamına gelir. Bilmiyorum: belki gerçeğin bir parçasını görmek korkularını gemler ve çeneni kapatır. Ya da çığlık çığlığa bağırtabilir de. Bağır veya sessiz ol, her iki durumda da daha bilgilenmiş olacaksın. Şahsen ben, her iki durumda da, seninle ilgili olarak rahatlayacağım."

"Ama sen o eğitimli fikirlerinle benim hangi yöne gideceğimi kolaylıkla görebilirsin, değil mi?"

"Bu senin eğitimsiz fikrin."

Bron, Sam'in omuzlarının kilometrelerce ötesinde, buz-kayalıkların birbiri ardına gözden kayboluşunu izledi. "Ve beni götürürsen hükümet gerçekten buna ses çıkarmaz mı? Tut ki çok gizli bazı bilgilere ulaştım?"

"Artık böyle bir kategori bile yok," dedi Sam. "Bulabileceğin en sınırlı bilgi Gizli kategorisindedir, ama onu da herhangi bir ego yükseltici kabinde bulabilirsin."

Bron kaşlarını çattı. "İnsanlar kabinlere saldırıyor," dedi, düşünceli. "Hükümet sana bunu söyledi mi?"

"Sorsaydım muhtemelen söylerlerdi."

Kırık cam, yırtılmış kauçuk, eğrilmiş krom slipte şekli bozulmuş kendi yüzü: imge, onu şaşırtmaya yetecek yoğunlukta geri döndü: "Sam, gerçekten— neden hükümet benim gibi birinin böyle bir geziye katılmasını istiyor?"

"Seni onlar istemiyor. Ben istiyorum. Onlar sadece benim seni götürmeme izin veriyor."

"Ama—"

"Diyelim ki gerçekten bazı bilgilere ulaştın — gerçi neye ulaşabileceğin hakkında en ufak bir fikrim yok. Bu bilgiyle ne yapabilirsin ki? Tethys caddelerinde etlerini yolup yaralarını deşerek çığlık çığlığa koşacak mısın? Ben buna meraklı bir tarikatın halihazırda var olduğundan eminim. Biz, sosyologların, siyasi akışkanlığı düşük dedikleri bir toplumda yaşıyoruz. Ve sanırım daha önce de söyledim: tek cinsiyetli, belirsiz cinsel tercih ko-oplarında yaşayanların siyasi akışkanlıkları da özellikle düşük."

"Başka bir deyişle, özel kategorimi ve genel psikolojik tipimi göz önüne aldıklarında güvenli olduğuma karar verdiler."

"Eğer meseleyi böyle görmek istiyorsan. Yine de, bunu kendine haksızlık etmeden de ifade edebilirsin: Artık bu çağda, vatandaşlarımızın ezici çoğunluğunun fazlasıyla aptalca bir şey yapmayacaklarına güveniyoruz."

"Ama her iki kelime kümesi de aynı durumu modelliyor," dedi Bron. "meta-mantık, hatırladın mı? Hey, biliyor musun, devasa bir bilgisayar hegemonyasında saygıdeğer bir meta-mantıkçı olmak üzere Mars'tan ayrılıp Tirton'a gelmeden önce ben, Bellona Goebels'in genelevlerinde erkek bir fahişeydim. Ama sonra o kâğıtları aldım, görüyor musun... Hem fahişeliğin hem de evliliğin yasadışı olduğu böyle bir yerde hükümetin bu konuda ne düşünüyor?"

Sam dizlerine kadar gelen yumuşak pençeli çizmelerini boş koltukların arasındaki açıklığa uzattı. "Ben Triton'a gelmeden önce, Iapetus Lux'te, o zamanki genç ve olgunlaşmamış halimle düşünebildiğim kadarıyla, onlar bütün o civarı istila etmiş olan iki-metre-küsur boyundaki Wallunda ve Katanga göçmenlerinin peşinden koştukları halde, soluk yüzlü, sarışın, mavi gözlü garson kızlara ilgi duyan yine soluk yüzlü, sarışın, mavi gözlü (ve ileri derecede miyop) bir garson kızdım; çok yüksek ve çok yararsız bir IQ'ya sahiptim ve çok iç karartıcı, salaş bir meyhanede çalışıyordum. Ama sonra şu ameliyatı oldum, anlıyor musun—?"

Bron şaşırmamış görünmeye çalışıyordu.

Sam bir kaşını kaldırdı, hafifçe başını salladı.

"Bu sence tatmin edici bir geçiş oldu mu?" Cinsiyet değiştirmeler oldukça yaygındı, ama (Bron bir halk kanalında böyle bir açıklama duyduğunu hatırlıyordu) operasyonun "başarısının" bir kısmı vücudun kabul etmemesi nedeniyle gölgelenebileceğinden, bu ameliyatı geçiren birine rastlamak pek sık görülen bir şey değildi.

Sam yüzünü karartıp dudaklarını bükerek yan yan baktı. "Çok. Tabii o zamanlar daha çok gençtim. Ve insanın zevkleri tamamiyle olmasa da bir parça değişiyor. Hâlâ, eskiden yaşadığım yeri ziyaret ederim..." (Bron düşündü: Aile babası, güçlü, büyük, siyah, yakışıklı Sam...?) "Mesele şu: hükümet," diye devam etti Sam, oldukça makul bir ses tonuyla (onu dinlerken Bron, kendini, güven verici bas tonun arkasında daha hafif armoniler ararken buldu), "benim sıradan sayılabilecek cinsel geçmişimle veya nadir sayılabilecek seninkiyle pek ilgilenmiyor. Ve sen de bana fahişelik günlerinden bahsetmiştin. İlk duyduğumda şaşırdığımı kabul ediyorum. Ama şok değeri tekrarla birlikte düşüyor."

"Bana söylememiştin," dedi Bron, asık bir suratla.

Sam diğer kaşını kaldırdı. "İyi de... hiç sormadın."

Bron birden, artık daha fazla konuşmak istemediğini hissetti. Nedeninden emin değildi. Ama Sam, Bron'un bu mahzun sessizliklerinden memnun bir erkek (kadın? Hayır, "erkek". Ne olursa olsun halk kanallarının tavsiyesi buydu) olarak koltuğunda arkasına yaslandı ve pencereden dışarı baktı.

Yeşil buz, gri kaya ve yıldızlardan oluşan, loş, parlak araziye doğru hızlandılar.

Belki bir kilometre ötede Bron, Uzay Limanı sandığı, ama Sam'in öyle olmadığını söylediği bir şey gördü. Bir dakika sonra Sam, öyle olduğunu söylediği bir şey gösterdi.

"Nerede?" Bron göremiyordu.

"İşte orada. Şu iki zımbırtının arasından bir köşesini görebilirsin."

"Ben hâlâ senin nereye—" tam bu sırada kapalı bir tünele girdiler; vagonun içinde ışıklar yandı. Alçalan zeminle birlikte motorun uğultusu Bron'un düşüncelerini deldi. Yavaşladılar. Durdular. Sonra yeşil, pastel koridorlar ve zengin döşenmiş bekleme salonları, bir içki alırken insanlarla tanıştırılmak —Sam'in diğer yol arkadaşları—, görünmez yollar boyunca araçlarla ilerlemek, görünmeyen asansörlerde yukarıya çıkarılmak —ilk sarsıntıyla birlikte insanların yerdeki geometrik şekilli halıya bakarak gülmeleri— ve renkli, küçük ışıklar ve bu işlerde tecrübeli oldukları anlaşılan insanlar tarafından doğru kapıya yönlendirilmek. (Etrafta servis görevlisine benzer hiç kimse yoktu, ama Bron bunun bir "standart turistik" gezi mi yoksa "resmi" seyahat mi olduğundan emin değildi. Heyecanla kendisini dinleyen birilerine yine heyecanla on iki yıl önce Dış Uydular'a göçü sırasındaki yolculuğundan bahsediyor ve, "...size söyleyeyim, tamamiyle farklı bir olaydı. Yani, üç binimiz birden başından sonuna dek gırtlağımıza kadar haplara gömülmüştük; hem bu içkinin içinde ne var sahi—" derken fark etti ki, gülmesinin tam ortasında, altı ay... yok altı hafta sonra, büyük ihtimalle şu nazik George'u ve Angela'yı ve Aroun'u ve Enid'i ve Hotai'yi bir daha düşünmeyecekti. Yani, sözde bu siyasi bir görevdi: ama hiç kimse siyasetten bahsetmemişti bile. Sam'e görevin ne olduğunu dahi sormadım! Bu, diye merak etti başka bir koridorda yürürlerken (grubun bir bölümü koridorun bir kenarındaki yürüyen bantta gidiyordu; diğerleri bantın yanında sohbet edip gülüşerek hızla yürüyordu) acaba Sam'in siyasi akışkanlığı düşük demekle kastettiği şey miydi?

Halıyla kaplı zemininde lüks ve rahat koltuklar olan daha zengin döşenmiş, daha büyük mobil odalardan birinde, daha fazla içki, daha fazla müzik, daha fazla sohbet vardı...

"Her şey harika Sam!" diye bağırdı biri. "Ama ne zaman gemiye bineceğiz?"

Başkaları üzerine yapıştırılmış olan karmaşık bir saate bakmak için ayak bileklerini kaldırdı: "Sanırım son iki dakika kırk saniyedir gemideyiz," bunun üzerine gruptan bir Oooo! ve biraz daha kahkaha yükseldi.

"On yedi dakika içinde kalkacağız." Sam trabzanları kıvrılarak uzayan merdivenlerden aşağıya indi. "Bu benim kabinim. Hangi kanepeye istiyorsanız oturabilirsiniz."

Daha sonraki on dakikada, Bron'un yanındaki kanepede oturan sarışın, mavi gözlü kadının Sam'in aile komününden olduğunu ve "Haplar? Haplar, herkes?" diyerek ortalıkta dolaşan ve gülümseyip başını sallayan yolcuların boynuna eliyle hafifçe vuran bronz tenli tombul kızın da onların kızı olduğunu öğrendi.

"Yani gerçekten hap almadan dayanabilir misin?" diye sordu biri.

"Şey, Sam bizim kalkışı izlememizi istiyor," dedi sarışın kadın, kanepesinde sırtüstü yatıp konuşanı görmek için etrafına bakınarak. "Ama ben size almanızı öneririm — aksi halde biraz rahatsızlık verici olabilir."

"Ben de bu yüzden sordum zaten," dedi diğer konuşan.

Tombul kız Bron'un kanepesine geldiğinde, Bron hiç düşünmeden gülümsedi ve başını salladı. "Hayır, teşekkür ederim..." Ama kızın eli yine de boynuna vurdu; sonra birden elini çekti; üzgün görünüyordu:

"Oh, çok üzgünüm— Siz 'Hayır' dediniz—!"

"Mmm... önemli değil," diye mırıldandı Bron.

"Şey... belki de pek fazla gelmemiştir—" ve hızla başka bir kanepeye yöneldi.

Kabinin içinde bir zil sesi çınladı. Gösterişli eşyalardan pek çoğu —aydınlatma elemanları, duvar heykelleri, raflar, işlemeli masalar— duvarlardaki, yerdeki veya tavandaki yerlerine doğru girdi. Artık daha resmi görünen kabinde yolcuların tümü de aynı yöne baksınlar diye kanepelerin pek çoğu sağa sola döndü. Önlerindeki duvar uğuldayarak açıldı. Koridor şimdi, yıldızlı gecede, birkaç kemerle parçalara ayrılan ve altında birkaç bina tepesinin göründüğü duvar boyutlu bir pencereye dönüşmüştü.

Tavandan aşağı bir ekran indi; üzerinde sayısız rakamlar, grafikler ve koordinat kareleri vardı.

Uzay gemisi kazalarının tamamının kalkıştan sonraki ilk üç saniye içinde meydana geldiğini ve bu kazalardan canlı kurtulma oranının yüzde sıfır olduğunu hatırladı Bron — bu da belki de kalkış haplarından yeterince almadığı anlamına geliyordu.

"Ben bu gezileri hep heyecan verici bulmuşumdur—" dedi biri, "nereye veya kaçıncı kez gidersem gideyim. Nedeni hakkında hiçbir fikrim yok..."

Mavi rakamların (ekranda giderek daha da fazlalaşıyorlardı) yolculukla ilgili son kontrol rakamları olduğunu biliyordu. Kırmızı rakamlar ise (ve mavi rakamların hepsi kırmızıya dönüşüyordu) bu rakamların onaylandığı ve kalkış bilgisayarına yüklendiği anlamına geliyordu.

"Artık geri dönüş yok," dedi biri, ciddi bir sesle.

"Umarım yüzme havuzunun kapağı sıkıca kapalıdır," dedi bir başkası (herkes gülüştü.) "Zamanından önce yüzmekten nefret ederim."

Bron yastığa dayandı. Sağında —ve epeyce uzaklarda— bir şey gürültüyle çalışmaya başladı; sonra da solunda —ve çok daha yakınında— bir başkası. Ekranda artık bütünüyle kırmızı rakamların arasında sadece iki mavi rakam vardı: bunlar da tuhaf bir biçimde titriyordu; Bron kırılmış olduklarından şüphelendi.

Birisi şöyle dedi: "Bu mavi rakamların doğru olduğunu hiç sanmıyorum..."

Bir başkası: "Sam, sana söyledim, bir hükümet kabini ayarlamalıydın. Hükümet asla yanılmaz."

İnsanlar tekrar gülüştü.

Derken binaların tepeleri ve kemerler gözden kayboldu. Ve yıldızlar hareket etmeye başladı.

Kabin yalpaladı.

"Aman aman!" dedi biri.

İnsanlar tekrar güldü.

Derken birden, şaşırtıcı bir biçimde "aşağısı" ayaklarının yanında bir yere sabitlenirlerdi. Bron koltuğunda kaydığını hissetti. Yıldızlar panoromik pencerede hızla yana doğru kaymaya başladı; bir an sonra bunlar yerini Tethys'in arazilerine bıraktı, o kadar hızlı hareket ediyorlardı ki Bron on metre mi yoksa on— işte! Her yanı ağ gibi saran ışıklar ve ışıklar hızla geçip gitti: Tethys'in kendisi. Herkes yine bir Oooooo çekti.

En az on kilometre yukarıdaydılar.

Şimdi yıldızlar. Şimdi aşağıdaki manzara... ama daha yavaş hareket ediyordu — en az kırk. Noktalarla dolu ufuk tekrar geçtiğinde, Bron nasıl bir eğri çizdiklerini kavrayabildi. Derken kabin büyük bir şiddetle geriye doğru... veya daha doğrusu, "aşağı" doğru sarsıldı ve zeminin altında sabit bir hal aldı.

Ekran, üzerindeki iki kırık, mavi rakam hâlâ titrerken (diğer tüm ışıklar artık sönmüştü) tavandaki yerine girdi.

Nedeni hap mıydı — yoksa pek çok hap içinden herhangi birini çok az veya bir başkasını çok fazla mı almıştı?.. bir süre daha kanepesinde kalarak çember biçimindeki yıldızlara baktı. Eski Arzlılar bu mavi beyaz noktalar üzerinde şekiller bulmaya çalışmışlardı. Bron da Diken'in yüzünü çizmeye çalıştı, ama ne yıldızlar ne de hafızası pek sabit kalamıyordu.

En sonunda uyandığında, insanlar çoktan etrafta yürümeye başlamışlardı. Merdivenlerin sonundaki üst katta yüzme havuzunun kapağı açılmıştı. Birkaç kişi havuza girmişti bile. Lambalar, bar, duvar heykelleri tekrar dışarı çıkmıştı; ve kabinin serbest-düşme bölümüne inen bir merdiven de açılmıştı: onun hemen "altında" en az onun kadar büyük, "gerçek" (yani sadece hızlanırken) çekimli bir sütun. ("Konukların bir kattan diğerine içecek taşımamaları rica olunur" diyordu merdivenin yanında duran bir masadaki levha; masanın plastik halkalarına dört veya beş yarım dolu içki bardağı bırakılmıştı bile.) Havuzdaki turunu tamamladıktan sonra Bron, halı kaplı merdivenlerden tekrar aşağı indi, bu kez elinde bir içki vardı; bu sırada yukarı çıkmakta olan üç kişi saçma bir şeye histerik kahkahalarla gülüyorlardı.

Hızlanma kanepesinin üzerinde birbiri içine geçmiş sayısız dolaplar, bölmeler ve,yarıklar varmış meğerse; cüce denilebilecek kadar kısa, sıska, kızıl saçlı bir geveze bunları kendisine göstermekten büyük bir zevk duyuyordu. Bu bir yataktı elbette; şuradaki kolu çek ve ses geçirmez —yani neredeyse ses geçirmez— bir balon bütün yeri kapatarak özel hayatını koruma altına alıyor. Şuradaki düğmeyle bunu ışık geçirmez veya saydam da yapabilirsin. Ve bu da, doksan saatlik yolculuk süresince zaman farkından fazla etkilenmemen için uyku programını tekrar düzenleyebileceğin bir saat — gerçi böyle eğlenceli bir yolculukta bunu pek kimse kullanmaz ama. Bu da senin okuyucun ama dosya çekmecesindeki seçkiler —bu sözümü unutma— muazzam sıkıcı olacaktır. Ben olsam hiç bakmazdım bile, tabii iyice bir gülmek istiyorsan o başka. (Gerçi ben bir keresinde yirminci yüzyıl bilimkurgu kitapları bulmuştum — hiç okudun mu? Harika şeyler!) Şu uyku pedini yarıya kadar kıvırdığında yıkanmak için bir yer bulacaksın; bu yarısı da büyük tuvaletin için. Ve şunun altında da —bir saniye; evet işte!— bagajın.

Bron eşyalarını, Sam'in tavsiyesi üzerine, küçük, plastik bir çantaya koymuştu. Sam yanına fazla eşya alma demişti, hepsi gayri resmi şeyler olsun. Ama kabin içinde dolaşırken, konuklardan biri veya birkaçı kişisel bir etki yaratmak için etrafta dolanırken onların bagaj bölmelerine şöyle bir göz attığında, en azından üç kişinin, kanepelerinden taşacak kadar çok sayıda torba, paket ve çanta getirmiş olduğunu gördü. Bu ilk anda bir endişe duymasına neden oldu. Ama saatler geçtikçe, kimsenin giyinmek gibi bir niyeti olmadığını gördü.

"Aşağıda" loş aydınlatılmış serbest-düşme odasında pencereden yıldızlara bakarak epeyce zaman geçirdi.

Yolculuğun ikinci gününde Sam, merdivenden aşağı kendisine "Hey," diye bağırdı. "Biraz yukarı gelsene. Bunu görmelisin."

Bron içinde yüzdüğü dinlenme hamağını açtı, merdivenden yukarı tırmandı ve kendini çekerek ağırlıklı odaya ayak bastı — insanın önce başının, sonra omuzlarının, sonra kollarının ve göğsünün ağırlaştığını hissetmesi biraz tuhaf bir tecrübeydi (biraz yüzme havuzundan çıkmaya benziyordu, ama çok da farklıydı: bu yolculukta ikisini birkaç kere karşılaştırmıştı) — ve havuzun yanına geldi.

"Haydi, şuna bir bak." Sam bir eliyle içki doldururken diğeriyle de Bron'u omuzundan itiyordu. "Haydi."

Havuzun hemen yanında, duvar masalarından birinde, kısa boylu, kırmızı kafalı sıska oturuyordu; karşısında da, siyah saçları gelişigüzel tokalanmış, en az onun kadar ufak tefek, doğulu görünüşlü bir kadın oturuyordu. Aralarında da bir vlet tablası vardı. Bu Lawrence'ınkinin sadece dörtte biri kadardı. (Seyahatler için tasarlanmış, küçük bir tabla?) Tablanın yüzeyi, tabaka haline getirilmiş üç-boyutlu bir fotoğraftan ibaretti, Lawrence'ın tablası gibi hareketli resimler yansıtan bir holograf yoktu üzerinde. Parçalar dikkatlice yontulup boyanmamış, her şey kırmızı ve yeşil plastik markörlere işaretlenmişti. Yıldızsal küpün duracağı ayrı bir yer yoktu. Ama Bron, tanrıların yerleşimine baktığında, yeşillerin (kırmızıkafanın tarafı) rahatça kazanacağı şiddetli bir yıldız savaşının izlerini görebiliyordu.

Beş el çoktan açılmıştı.

Kadın zarı attı ve biraz şaşırtıcı bir biçimde (hamle tamamlandığında Bron bunun aynı zamanda da zekice olduğunu gördü), yeşil tarafın karavanı demirhaneyi geçerken Muhafızlar'ını sağdan getirip üç yansıtıcı paravanın muazzam biçimde çoğalttığı kızıl Büyücü'nün etki alanından uzaklaştırmayı başardı.

Kırmızıkafa zarı yuvarladı, bir alçak Alev attı, paravanaları tablanın köşelerine doğru tek bir hamlede dağıttı (bu hareket diğer izleyicilerle birlikte Bron'un da kaşlarını çatmasına neden oldu) ve yıldız tablasında bir matrisi yeniden düzenlemeye başladı. Bu çok zekice! diye düşündü Bron. Kadın buna, güçlerinin bir kısmını Gerçek Arzdan çekerek karşılık vermek zorundaydı, bu da en güçlü parçalarının bir kısmını korumasız bırakacaktı.

Oyun tablasının köşesi, masa ve kadının yanağı havuzdan gelen yansımalarla titredi.

Sam dirseğiyle Bron'u dürttü ve sırıttı. "Belki de ikimiz onlara karşı çiftler halinde oynayabiliriz diye düşünüyordum, sen ve ben. Ama sanırım ikimize biraz hafif gelirler."

Kadın savaşı üç hamlede kazandı.

Bir süre sonra gerçekten çiftler halinde bir oyun oynadılar — ve yirmi dakikada tablanın başından ayrıldılar. Sam, "Evet, kaybetmiş olabiliriz, ama eminim bir şeyler öğrendik! Lawrence döndüğümüzde kendine dikkat etse iyi olacak, ha Bron?" derken, Bron gülümseyerek, başını sallayarak (yukarıdaki mozaik tavanın her titremesinde Diken'in hatırası Bron'u deli ediyordu) çekimsiz odaya geri döndü ve bu aptal oyunu hiç kimseyle, hiçbir dünyada, veya dünyalar arasında, hiçbir birliğin içinde veya dışında bir daha asla oynamamaya karar verdi!

Diken'i unutmak için yüz milyonlarca kilometre uzağa gidiyordu: kendisini kanepe ağına bağladı ve bu düşüncenin içinde yüzmeye başladı. Kararan odanın yanında yıldızlar akıyordu.

"Bundan biraz denemek ister misin?"

"Oh, hayır, ben bu yolculuklarda asla yiyemiyorum... Nedeni hakkında hiçbir fikrim yok..."

"Biliyor musun, başka bir şey tadı —yosun veya denizotu veya onun gibi şeyler— vermeye çalışmadıkları sürece benim bu sentetik yiyeceklerle hiçbir sorunum yok."

"Sanıyorum bu uçuşlarda yiyeceklerin bu kadar berbat olmasının nedeni kendimizi öldürene kadar içmemizi bekliyor olmaları."

"Sam'i daha önce hiç içen bir adam olarak düşünmüş müydün? Tanrım, yoksa bunu saklıyor mu!"

"Ama bu siyasi bir görev uçuşu. Belki de çok büyük bir baskı altındadır."

"Oraya vardıktan sonra ne yapmamız gerekiyor?"

"Oh, merak etme. Hükümet kendisini koruyabilir — biz yavaşlıyor muyuz?"

"Sanırım."

"İyi de bir ışığın ya da başka bir şeyin yukarı kata çıkmamız konusunda bizi uyarması gerekmez mi? Bu kabinin paramparça olmaması bir mucize. Hiçbir şey gerektiği gibi çalışmıyor!"

"Ama savaş sırasındayız."

Doksan saat boyunca Bron bu tür konuşmaların eşiğine gelmiş, bu konuşmalara katılmış veya kulak misafiri olmuştu. Uyarı ışıkları yandığında çekimsiz odadaydı. "Sanırım bu yukarı çıkmamız gerektiği anlamına geliyor." Etrafında, insanlar loca ağlarını çözüyorlardı. "Bir saat içinde Arz-inişi'ni gerçekleştireceğiz."

"Neden ışıklar biz Kemer'den saptığımız zaman yanmadı?" diye sordu biri.

"Sanırım sadece belli bir miktarın üzerinde hızlanacağımız veya yavaşlayacağımız zaman yanıyorlar."

"Oh."

Duvar iniş için gelerek pencerenin üzerinde kapandı (tekrar aşağı inen ekranın üzerinde iki mavi rakam hâlâ titriyordu), herkesin söylediğine göre, atmosferik inişlerde bu âdettendi.

Kanepesinde oradan oraya savruluyor, aşağı yukarı zıplıyordu; öyle ki bu, eğer o hapların tam desteğini almasaydı çok rahatsız edici olabilirdi. Ama dünyaya inişler sertlikleriyle nam salmışlardı zaten.

Tekerlekler üzerinde ilerlemeye başladıklarında, hâlâ havada, veya bu durumda gemide, olup olmadıklarına dair ciddiye alınmayacak birkaç espri yapıldı.

Sonra pencere duvarı tekrar açıldı: bu kez arkasında cam yoktu. Ve yolculardan bazıları gözle görülür biçimde rahatlamış, giderek daha yüksek sesle gülmeye ve konuşmaya başlamışlardı: bazıları da (bunlara Bron da dahildi) açıklanamayacak bir biçimde, daha sessizleşmişlerdi; bir başka yeşil, pastel koridora çıktılar. (Bron Tac Mahal'i merak ediyordu, ama nihayet bu bir siyasi görev gezisiydi.)

"Bu yolculukta hiç manzara görecek miyiz?"

"Pek sanmam. Hükümet aylılar için manzaranın yararlı olduğuna inanmıyor."

"Ah! Ama hangi hükümet?"

Sonraki birkaç gün boyunca, pahalı restoranlara gitmelerine, mekanik taşıyıcılarla karanlık, sonsuz tünellerde uzun yolculuklar yapmalarına ve hatta pek çok senfonik konsere gitmelerine ve kendilerinden başka pek kimsenin ziyaret etmediği anlaşılan bir müzede (bu özel bir koleksiyondu; çok aşağıda bir yerlerden, yürüyen merdivenlerle yukarı çıkmışlar ve akşam olunca da ayrı merdivenlerle tek kişilik lüks odalarına geri dönmüşlerdi) bir öğleden sonra geçirmelerine rağmen, Bron'un içinden bir ses hâlâ Arz uzay-limanı kompleksinden çıkmadıklarını söylüyordu. Gökyüzünü hiç görmemişlerdi. Ve, konser izleyicileri (onlar için sürekli ayrı bir bölüm temin ediliyordu) veya diğer restoran müşterileri (onların masaları her zaman ayrı bir yerde bulunuyordu) dışında hiç başka insan görmemişlerdi — her ne kadar, ufak tefek kırmızıkafanın büyük bir zevkle açıkladığı gibi, mekanik ulaşım aracında geçirdikleri zamanı alıp bunu saatte en fazla yüzelli km hızla çarpsan bile, varış noktalarından iki bin km bile uzakta olabilecekleri anlaşılırdı — bu bir ay için çok büyük bir mesafeydi, ama Arz'da oldukları düşünülürse o kadar da uzak değildi.

Lüks içinde, hoşça ve tamamiyle sorunsuz biçimde zaman geçirmişlerdi — aslında tek sorun, ne kadar sorunsuz zaman geçirdiklerini düşünecek zaman bulabildiği anlarda çıkıyordu.

Bir sabah (en azından Bron sabah olduğunu düşünmüştü), uyuyakaldığı için kendisi gibi geç kahvaltı yapmak zorunda kalan birini bulabilir mi diye merak ederek odasından çıkmış, aynalı, yüksek bir tavanın altında ve pek çok gür bitkinin arasında dolandığı bir sırada, Sam endişeli bir ifadeyle hızla kendisine doğru geldi.

Kalın gövdeli bir ağacın yanında bir süreden beri beklemekte oldukları anlaşılan kırmızı-siyah üniformalı iki yabancı da ona doğru geliyordu. Kadın Bron'u omuzundan yakaladı. Erkek şöyle dedi. "Sen bir aylısın, değil mi? Gel bakalım!"

Ve yarım metre ötede, yüzünde dehşet ve şaşkınlık dolu bir ifadeyle, Sam olduğu yerde donakaldı.

5

DIŞ MOĞOLİSTAN'DA MUTLU GÜNLER

Şunu söyleyebiliriz ki, bu deneylerde, "=" işareti, "ile karıştırılmaktadır" ifadesinin yerine kullanılabilir.

G. Spencer Brown / Form Yasaları

KONUŞMAYA BAŞLADI: "Ben bir aylıyım. Ama sizin aradığınız aylı olduğumdan—" Ama onu, yapay ormana doğru kabaca sürüklediler.

Kapının gri boyasının altında paslı metal görünüyordu: kilidin tuhaf mekanizmasında aslında bir anahtar deliği vardı; parlak kırmızı harflerle ÇIKIŞ yazıyordu.

Kapıyı iterek beton bir merdiven boşluğuna çıktılar. Bir kere direnmeye kalkıştıysa da itilerek bunun karşılığını aldı; hızla onu yukarı çıkardılar. Duvarlar, basamaklar ve trabzanlar, ne Mars'taki gençlik ne de Tritondaki olgunluk günlerinde görmediği kadar kir, pas içindeydi. Her uçuşta daha da iyi anlıyordu ki, yaşlı bir gezegendi... çok, ama çok yaşlı bir gezegen.

Çok sayıda insan (onları gördüğü son on beş saniye içinde en fazla üç çeşit giyim tarzı olduğuna karar verdi) hızla yanlarından yürüyüp geçerken, onu nefes nefese, dar bir yan yola çıkardılar; geçenlerden sadece biri dönüp baktı.

Binaların düzensiz tepelerinin (daha önce hiç düzensiz bina tepesi görmemişti) üzerinde hava, tıpkı pis görünüşlü bir duyusal kalkan gibi, gri-pembe taneliydi (bu gökyüzü müydü? İçinde atmosferle...?). Ilık, berbat bir koku (aynı zamanda da hayret uyandıran) caddeye yayılıyordu. Onu bir araca doğru iterek götürürlerken, şaşırtıcı bir esintiyle birlikte (bu onun metrelerce ötedeki bir vantilatör pervanesinin üflediği yapay rüzgarlar dışında hissettiği ilk esintiydi) çok sayıda nahoş koku da birbirine karışıyordu.

"Gir şuraya!"

Aracın kapısını açtılar ve onu iterek bir koltuğa oturttular; koltuğun sökük dikişinden "gökyüzü" renginde bir bez parçası fırtlamıştı. Üniformalı iki yabancı (bir tür g-kızdı bunlar), onu bir an, içinde giderek yükselen sesle (Kaçabilirim! Şu anda kaçabilirim...!) baş başa bırakarak azametli adımlarla diğer tarafa yürüdüler; ama her şeye duyduğu yabancılık (ve bir hata yapıldığına dair inancı) onun elini kolunu bağladı: sonra onlar da içeri girdi; kapılar çarpılarak kapandı: araç dümdüz ilerledi ve ani duruş kalkışlarla, Arz'a iniş dışında hissettiği en kuvvetli sarsıntılar içinde bir yer altı tünelinde, sıkışık trafikte yol almaya başladı.

On dakika sonra onu araçtan dışarı sertçe çektiler ("Pekala! Karşı koymaya çalışmayacağım! Geliyorum! Geli—" bir kez daha çektiler ve yüksek binaların arasından geçirerek o seksen, yüz seksen veya sekiz yüz yıllık (Bellona'daki mevcut en eski bina yüz on yaşındaydı; Tethys'teki ise yetmiş beşi geçmezdi) binaya soktular. Bu kez dışarıda gökyüzü olup olmadığını fark etmemişti bile.

Kirli, pirinç bir kapısı olan bir asansör onları üç kat yukarı çıkardı (daha az önce otelde en az sekiz katı yürüyerek çıktıkları için bu ona çok aptalca gelmişti): onu iterek bir koridordan geçirip (sandalı ayağından çıkınca çıplak dizinin üstüne düştü; üzerinde sadece şort ve ince bir v-shirt vardı), boyaları kalkmış, alçı duvarlı, beton zeminli bir odaya getirdiler. Kapı arkasından kapandı; ayakta durup dizini ovalarken (evet, bu geçen yıl burktuğu diziydi), kapı kollarının, kilitlerin ve sürgülerin gürültülerini duydu. Pencere, zıplasa bile (dizi incindiği için bunu yapmadı) dışarısını göremeyeceği kadar yüksekteydi. Metal kapının donuk, gri bir rengi vardı, üzerinde de geniş çizikler ve ayak izleri... bir tekme mesafesinde! Oda aşağı yukarı iki metreye iki buçuk metre büyüklükteydi.

Hiç mobilya yoktu.

Orada neredeyse beş saat kaldı.

Her an daha da acıkıp daha da susayarak; en sonunda tuvalete gitmesi gerekti. Kapının yanında, beton zeminin üzerinde, köşede, yeşil, metal bir oluk vardı. İdrarını bunun içine yaptı ve diğeri gelse nereye yapacağını merak etti.

Kilitler gürültüyle dönüp kapı itilerek açıldığında tuvaletin karşı köşesinde oturuyordu. Kırmızı-siyah üniformalı iki muhafız içeri girip onu sertçe çekerek ayağa diktiler ve duvara dayadılar, bu sırada üzerinde üç temel giyim tarzından en az rahat görüneni olan iriyarı, kel bir adam içeri girdi ve şöyle dedi: "Pekala, bu insanlar hakkında ne biliyorsun?"

Bron muhafızları kastettiğini sandı.

"Ay-laklar heyeti!"

"...hiçbir şey—?" dedi Bron, meraklı bir sesle.

"Konuş, yoksa biz seni konuşturmasını biliriz — eğer bunu yaparsak beyninin ilgili kısımlarının bir daha hiçbir işe yaramayacağından emin olabilirsin: sargı bezi yüzünden — tabii bunu söylerken, seninle işimiz bittikten sonra hayatının geri kalanını geçirmen için seni göndereceğimiz yerde beynini tekrar kullanma şansı bulabileceğini varsayıyorum."

Bron birden korkmuş ve kızmıştı. "Ne... Ne bilmek istiyorsunuz?"

"Bildiğin her şeyi. En başından başla."

"Ben... ben sadece bunun bir tür... bir tür siyasi görevi olan bir heyet olduğunu biliyorum. Bundan başka gerçekten hiçbir şey bilmiyorum. Sam... Sam benim de... maiyetinden biri olarak gelmemi istedi."

"Bu komik," dedi muhafızlardan biri, özel olarak birine hitap etmeden. "Aylılar onları yalnız bırakır bırakmaz hemen duvarın köşesine geçiyorlar. Marslılar ve Arzlılar ise ortada duruyorlar. Nedenini hep merak etmişimdir."

İriyarı adam şüpheli gözlerle bakarak mırıldandı, "Kahretsin..." ve birden muhafızlardan biri Bron'un böğrüne sert bir yumruk indirdi; çıktıklarında duvarın dibine çökmüş, güçlükle nefes alıyor, gözünde kıvılcımlar uçuşuyordu.

Kapı çarpılarak kapandı.

Kilitler şangırdadı.

İki muhafız da kadındı.

Üç saat sonra kilitler tekrar şangırdadı.

İki muhafız içeri girerken Bron (odada uzun süre arandıktan sonra, nihayet, oturmayı uygun gördüğü duvarın ortasındaki noktadan) güçlükle ayağa kalktı. (Bu sefer muhafızların ikisi de erkekti.) Daha küçük bir cüssesi ve daha fazla saçı olan bir başka adam içeri girdi ve Bron'a aynı soruları sordu — kelimesi kelimesine aynı, Bron bunu, kendi cevaplarını biraz farklı kelimelerle dile getirdiğini anladığı (ve biraz da endişelendiği) anda fark etti. Sonunda, adam yan cebinden, üzerinde uzun, sivri dişleri olan, saate benzer bir şey çıkardı. Sonra yaklaştı ve elindekini Bron'un omuzuna sapladı — Bron acıyla kıvrandı; ama muhafızlar kendisini tutmakta olduğu için fazla kıpırdayamadı.

"Kıpırdanma!" dedi adam. "Canını yakması gerekiyor." Açıklama da emir kadar gülünç olsa da Bron itaat etmeye çalıştığını fark etti.

Adam elindeki aleti çıkardı ve ona baktı. "İşe bak. Gerçeği söylüyor. Haydi."

Bron v-shirtinin üzerindeki iki kan lekesine baktı. İçinde, göğsüne doğru bir sızıntı hissetti.

"Bu komik," dedi muhafızlardan biri, özel olarak birine hitap etmeden. "Aylılar onları yalnız bırakır bırakmaz hemen duvarın köşesine geçiyorlar. Marslılar ve Arzlılar ise ortada duruyorlar." Bron, başına gelen tüm bu saçmalıklar bardağını taşıran son damla olarak gördüğü bu yoruma itiraz etmek için döndüğünde, diğer muhafız böğrüne sen bir yumruk indirdi: duvarın dibine çöktü; güçlükle nefes alıyor, gözünde kıvılcımlar uçuşuyordu.

Adam kapıyı açtı, dışarı çıktı; muhafızlar da onu izledi. Kendisine vuran, bir eli kapının köşesinde, durdu ve kaşlarını çatarak Bron'un zaman, korku ve bağırsaklarındaki ağrının ortak baskısıyla, köşedeki oluğun üzerine bırakmak zorunda kaldığı yığına baktı.

"Aman tanrım..." Tekrar Bron'a baktı. "Siz aylılar gerçekten birer hayvansınız, değil mi?" Kafasını sallayarak, kapıyı ardından hızla çarpıp çıktı.

Kırk dakika sonra aynı muhafız geri geldi, yalnızdı. Bron'un omuzları dikleşti. Geriye giderek alçı duvara yaslandı.

Muhafız yanına geldi, Bron'u kolundan tuttu ve çekerek ayağa kaldırdı. "Koridorun sonunda bir arkadaşın seni bekliyor. Artık bitti, evlat." Bron, Philip'in bıyıksız ve biraz daha doğulu görünümlüsü olduğunu fark ettiği muhafızdan bir kafa boyu daha uzundu.

"Şimdi ne...?" diye başladı Bron.

"Üzgünüm, her dışarı çıkışımızda sizi bu şekilde dövmemiz gerekiyor. Bu rutin bir görev — dışarı güvenli çıkabilmek için, anlıyor musun? Ama sonuçta, bizim senin tam ortasında bulunduğunu düşündüğümüz olaylarla bir bağlantın olsaydı bile..." Kafasını sallayarak kıkırdadı. "Sana söyleyeyim! Burada sadece iki muhafız vardı. Ödüm bokuma karışıyordu." Bron'u bir kere daha çekti, sonunda Bron duvardan uzaklaştı. "Mars'ta bir süre fuhuş işindeydin, değil mi?" Nihayet yürümeyi başarabildiğinde muhafız Bron'u sıkıca tutuyordu. "Ben de— daha çok gençken, aklım başımda değilken." Tekrar kafasını salladı. "Onlara söyledim, bizim gibi beden— işçileri onların senin bulaştığını sandıkları işleri yapacak tipler değildir. Rapor bize ilk ulaştığında seninle vakit kaybetmemelerini söyledim onlara. Ama ben bir Marslıyım. Arz'da hiç kimse Marslıları dinlemez. Mars'ta da, hiç kimse Arzlıları dinlemez. İnsan neden aynı saflarda savaştığımızı merak ediyor, değil mi?" Oluğun yanındaki dışkılara baktı. Gerçekten, hepiniz hayvansınız. Tek yapman gereken kahrolası talimatları okumaktı; hepsi şunun içinde yazılı işte. Mars'ta bu şekilde davranmadığına eminim. Oradan tutup çekiyorsun... ama sonuçta, belki de aylılar bizim burada alışık olduğumuz nezakete alışık değillerdir, ha?" Koridora çıktılar. Muhafızın sesi dostçaydı, Bron'u sıkı tutuyordu. "Neyse, ben o kahrolası yere daha kötü pislemiştim. Ve o kahrolası duvarlara. Ve o kahrolası tavana." Yüzünü buruşturdu. "Ve o kahrolası tavan da bok gibi yüksek." Bron'u başka bir kapıdan geçirerek, içinde bir sürü masa, bir sürü sandalye ve oturan, ayakta duran, dolanan, bazıları kırmızı-siyah giyinmiş, bazıları giyinmemiş kadın ve erkeklerin olduğu geniş, tuhaf bir ofise getirdi.

Sam sandalyelerden birinden doğrularak ayağa kalktı. Yüzü, Bron'un onu en son gördüğü on üç saat önceki ifadesinden daha yeni kurtuluyor gibiydi.

"İşte orada," dedi muhafız: ve başka bir muhafıza: "Larry, şu zenci kağıtlarını imzalasın da bunu çıkaralım, ha?"

Sam imza atmak için masaya eğilirken, Bron başına şimdi ne geleceğini sormak için doğru anı beklemeye başladı. Sam'in nezaretinde serbest bırakıldığı Bron'un kafasına dank ettiğinde, o ve Sam koridorun yarısına gelmişlerdi. Rahatlama vardı, bir yerlerde, evet. Ondan da önce, korku duygusu çıkmış olduğu uyuşuk yüksekliklerden inerek endişeye, en sonunda da, dışarı çıkmaya çalışan yüzlerce soruya engel olan, dilinin gerisindeki zehirli bir şeye dönüştü. Bron'un beyninde yüzlerce kırık, mavi ışık titriyordu.

Duvarları fayanslarla kaplı lobinin cam kapısını iterken, Sam nihayet sordu: "İyi misin?"

Dışarıda, taş basamakların üzerinde, Bron derin bir nefes aldı. "Bana ne yaptıklarını biliyor musun! Sam, bana ne yaptıklarını—"

"Hayır, bilmiyorum," dedi Sam, yumuşak bir sesle. "Bilmek istemiyorum. Ve eğer benim hayatıma veya kendi özgürlüğüne değer veriyorsan, orada neler olduğunu ne bana, ne de başkasına anlatmayacaksın; bu savaş devam ettiği sürece. Ya da buna kısaca asla diyelim."

Korku —en azından bir kısmı— yok oldu ve öfkeye dönüştü. Ama hala korku vardı. Sonunda, olabildiğince zehirli bir dille, aklındakini ifade etti (basamakların en altına geldiklerinde köşeye doğru döndüler): "Sanırım hükümet bir kez daha yanıldı."

Sam ona baktı: "Bizim hükümetimiz haklıydı. Onlarınki yanıldı." Köşede, Sam durdu, ona baktı. "Hayır, bunu öngörmemiştik, üzgünüm."

Dört bir yönü çevreleyen parlak karanlıkta ışıklar titriyordu.

Bron caddenin ıslak olduğunu fark etti. Hapsedildiği süre boyunca Arz'ın çeşitli bölgelerinde hala zaman zaman görüldüğü söylenen yağmurlardan biri mi yağmıştı?

Birden yaşadığı haksızlığın en inanılmaz yönü bu gibi geldi ona. Güçsüzlüğü, açlığı, susuzluğu, korkusu ve öfkesinin arasından ağlamak üzere olduğunu hissetti.

Yağmur..!

Sam, bir eli Bron'un omuzunda, ona iyice sokularak şöyle dedi: "Bak, ayrıntılarını bilmesem de senin için zor olduğunu biliyorum. Seni tutuklamalarıyla ilgili kırk beş tane neden sıraladılar ve bunlardan herhangi biri için —eğer doğruluğu kanıtlansaydı— şimdiye çoktan ölmüş olabilirdin: basit, hızlı, tamamiyle yasadışı ve sorgusuz-sualsiz. Seni bu kırk beş olayın her birinden nasıl kurtarabileceğimi ve bu arada da eğer herhangi biri gerçekten meydana geldiyse bunu nasıl gizleyebileceğimi bulabilmek için bizim yetkililer ile onlarınkiler arasında mekik dokumak zorunda kaldım. Ya da bu suçlamaların sana nasıl isnat edilebileceğine dair bir şeyler öğrenmek için. Benim bu konuları bilmem gerekmiyor. Ve eğer bunları öğrenirsem, burada hiçbir işe yaramam ve bütün gezi de başarısızlıkla sonuçlanır. Bu yüzden sana ne yaptıkları veya ne söyledikleriyle ilgili hiçbir şey bilmek istemiyorum. Bunlar sana hiçbir şey ifade etmese de, bana bir şeyler ifade edebilir — bu durumda da hepimiz havlu atıp evimize dönmek zorunda kalırız — tabii izin verirlerse. O andan itibaren de, benim hayatım, senin hayatın, beraberimizdekilerin hayatları ve daha pek çok insanın hayatı çok büyük bir tehlikeye girer. Anlıyor musun?"

"Sam," dedi Bron, bir şeyler söylemesi gerektiği için, "söylediğim her şeyi bir... bir tür yalan detektörüyle kontrol ettiler!" Bunu yaşadığı zorbalıkların en büyüğü mü yoksa en küçüğü olduğu için mi seçtiğini bilmiyordu. Hafızasında, bütün o saatleri tekrar düşünerek diğerlerinin ne olduklarını bulmaya çalıştı. Boğazı tahriş olmuştu. Bir şey kaçmış olmalıydı, öksürdü.

Sam gözlerini kapadı, bir nefes aldı ve dağınık saçlı kafasını biraz daha yaklaştırdı. "Bron, beni günde yaklaşık beş kez kontrol ediyorlar, bu sadece bir rutin. Bak—" Sam gözlerini açtı— "tüm bunları unutmaya çalışalım, tamam mı? Senin için ne kadar kötü olursa olsun, benim için ne kadar kötü olursa olsun, şu andan itibaren, unutalım gitsin." Sam yutkundu. "Bir yerlere gidelim, gruptan ayrılalım, sen ve ben. Oraya vardığımızda Linda'yı ararım. Belki Debby ile birlikte bize katılır. Belki de katılmaz. Diğerleriyle beraber olacağız diye bir zorunluluk yok zaten. Onları sonra buluruz."

Bron birden Sam'in bileğini tuttu. "Ya şu anda bizi dinliyorlarsa...! "

"Dinliyorlarsa, şu ana kadar onların zaten bilmediği hiçbir şey söylemediğimizi biliyorum. Bırakalım böyle kalsın... Lütfen!"

"Sam..." Bron tekrar yutkundu. "Ben... ben tuvalete gitmek zorundayım. Açım. Çok fazla yürüyemem, çünkü sağ böğrüm hala acıyor... dizim, hani geçen sefer burktuğum yeri hatırlıyor musun... Ama söylememem lazım... ve omuzumda da bir ağrı var..."

Sam kaşlarını çattı. Sonra bu, yerini tarif edilemez bir ifadeye bıraktı. Sam yumuşak bir sesle, "Aman Tanrım—" dedi.

İlkini bir sokakta bir kapı eşiğinde (tıpkı bir hayvan gibi, diye düşündü Bron, yarı-karanlıkta çömelmiş, atık bir kağıt parçasıyla silinirken. Ama görünüşe göre şehrin bu kesiminde hiçbir umumi tesis yoktu) hallettiler; ikincisinin çaresine de, kirli, boyasız duvarlarıyla Bron'a itile kakıla sürüklendiği merdiven boşluğunu hatırlatan, daracık bir yerde baktılar. Yedikleri yemek ne olduğu anlaşılmayan, yağlı bir şeydi ve Sam turist fişlerini çıkardığında, kasadaki adam, Bron'un bela anlamına geldiğinden emin olduğu gözlerle baktı; ama fişler kabul edildi.

Dışarıda birkaç blok yürüdüler (Bron kendini biraz daha iyi hissettiğini söylemişti), sonra metal merdivenlerden çıkarak Bron'un binalar arasında bir tavan olduğunu sandığı bir yere geldiler, ama sonradan bunun, çok eski, raylı bir toplu ulaşım aracı için destek olduğu anlaşıldı.

Üzerlerindeki gri-siyah gökyüzünde, parlak, beyaz bir disk vardı; Sam'in açıklamasına göre bu dolunaydı.

Bron büyülenmişti.

Önce yağmur.

Şimdi de dolunay. Ve yağmur...? Ne hikayeydi ama! Eski binadan ılık (yoksa soğuk muydu?) Arz yağmurlarına çıkmak. Ve sonra üzerlerindeki ay...

Ulaşım aracına bindiler, bir süre gittiler ve pek çok istasyonda araç değiştirdiler; bu istasyonlar o kadar pisti ki, parlak ışıklarla aydınlatılmış olanlar, isli camlarından yansıyan mor ışıklar dışında hiçbir sodyum elementi görünmeyenlere göre daha iç karartıcıydı. Arz hakkındaki izlenimi birden değişmiş (gezinin bir ayağında, tavandan sarkan askılara tutunarak, bir sürü Arzlıyla bir yere tıkılmak zorunda kalmışlardı), buranın neredeyse kimsenin yaşamadığı bir gezegen olduğunu düşünürken, gri/yeşil/mavi/kahverengi giyimli kalabalıklardan ibaret bir yer olarak görmeye başlamıştı Arz'ı. Bron bitkindi. En son derli toplu düşüncesi, giderek her yanına yayılan yorgunluk hissi içinde, üç temel giyim tarzından, birisinin kadınlar, diğerinin erkekler ve üçüncüsünün de gençler ve/veya, yine çoğu erkek olmak üzere, fiziksel bir işte çalışan herkes için olduğunu fark ederek bunu fazla keyfi bulup artık bu zorlayıcı, sıkıcı dünyanın diğer yönlerini daha fazla düşünmemeye karar vermesiydi. Her fırsat bulduğunda gözlerini kapadı. Bir kere ayakta, üç kere de otururken, uyudu. Derken başka bir büyük ve kalabalık lobiye geldiler. Sam yine bir gişede bilet alıyordu. Şimdi nereye gittiklerini sordu.

Bir uçağa.

Bunun uzay uçuşundan çok daha korku verici bir süreç olduğu ortaya çıktı — belki çok daha küçük olduğu, belki de bulunabilen tek uyuşturucu alkol olduğu için.

Yine de, oval pencereden hemen aşağıdaki neredeyse sabit bulut tabakasına, sisli maviliğin üstünde kestane renkli bir leke gibi görünen şafağa bakarak tekrar uyudu. Sam onu iteleyerek yirmi kadar kişi alan gürültülü bir kara aracına bindirene dek de tam olarak kendine gelemedi: şoförü saymazsan araçta onlardan başka yolcu yoktu.

Sonsuz bir ufka uzanıyormuş gibi görünen çimen ve kayalarla kaplı bir arazinin ortasındaki bir kulübenin yanında indiler. Kilometrelerce ötede, dünyanın ucunda kabaran gri dalgalar görünüyordu... dağlar? Evet, tepelerindeki beyazlıklar da kar olmalı! Kulübe dışında, kayalar ve çimenler ve otlar, düzensiz beyaz lekelerle kaplı bir gökyüzünün altında sonsuza dek uzanıyordu.

"Biliyor musun," dedi Sam, "buraya her gelişimde—" (Otobüs sarsılarak hareket etti, çakıllardan kurtulup —gıcırtılar tıslamaya dönüştü— asfalta çıktı ve uçsuz bucaksız arazide, önce alçalan, sonra giderek daralıp yükselen ve tekrar alçalan bir yolda gürültüyle ilerlemeye başladı.) "—buranın bir milyon yıldır değişmediğini düşünürüm. Sonra etrafıma bakınıp altı ay veya bir yıl önceki gelişime göre her şeyin değişmiş olduğunu görürüm. Bu yol geçen geldiğimde yoktu, biliyorum..." Sivri uçlu çimenler hafif rüzgarda kulübenin ahşap gövdesini dövüyor, tekerlek izlerinin uçlarında eğiliyordu. "Ve şurada gördüğün büyük, kabarık çamlar—" (Bron ilk anda bunların çok daha yakındaki çalılıklar olduğunu sanmıştı ama, otobüsten indiklerinden beri etrafına bakınırken gözünü her kırpışında perspektif düzelmişti.) "Buraya bakan kişinin bana söylediğine göre tarihsel olarak bu ağaçlar bu bölgeye aitmiş —bunlara Şafak Kızılormanları deniyor— ama buraya daha geçen yıl getirilmişler."

Bron yavaşça kaldırdığı gözlerini kısarak uçsuz bucaksız gökyüzüne baktı. "Şimdi... sabah mı?"

"Hayır, akşam. *'

"Neredeyiz?"

"Moğolistan'da. Bu bölümüne Dış Moğolistan denilirdi. Ama İç Moğolistan'ın neresi olduğunu bilmediğin sürece bunun pek bir önemi yok, değil mi?" Sam ellerini uzun, deri yeleğinin ceplerinden çıkardı, derin bir nefes aldı, bu sırada yeleğin altındaki altın renkli file gerildi. "Sanırım nereden geldiğini bilmediğin sürece nerede olduğunun pek bir önemi yok."

"Biz nereden geldik?"

Kaşlarını indirerek gülümsedi Sam. "Tethys'ten. Triton'daki."

Bron elini yakasından içeri soktu ve kan lekelerinin altından omuzunu ovdu. "Yorgunum, Sam." Fazla kan lekesi yoktu.

"Haydi içeri gir," dedi Sam.

Kulübede, üzeri çiziklerle dolu ahşap bir masaya oturdular ve kendilerine çentikli, pirinç kaplarda tuzlu, kahverengi, acı bir çorba sunuldu.

Bunu (çentikli, pirinç bir kaptan) sunan tuzlu, kahverengi, acı adam, yırtık ve aşınmış bir gömlek giyiyordu, gömleğin her yerine lekeler bulaşmıştı — bu kandı! Bir hayvan kesme veya et doğrama ayininden mi? Rahatı kaçmış bir şekilde, ılık kabı iki eliyle tutarak, Bron biraz daha çorba içti.

"Oradaki arkeolojik kazılar bini. Şehir merkezi şu tarafta." Tuzlu, kahverengi işaret parmağı, üst camı eksik bir pencereden, dışarıda bir yeri belli belirsiz gösterdi. "Orada kalacak yerler bulabilirsiniz." Kazılar, merkez ve kalacak yer arasındaki açı Bron'a bir derecenin bir dakikasından bile daha az göründü; bu da şöyle çözümlendi: "Şu yoldan biraz yürüyün—" aynı yönü işaret ederek— "sizi üçüne de götürecektir. Burada yapacak fazla bir şey yok, ama belki biliyorsunuzdur; siz de bu yüzden geldiniz — en azından sizin gibi turist tiplerin çoğunun bana söylediği bu."

Dışarıda, yolun sırtı boyunca yürüdüler.

"Burada çok az şey var," dedi Sam mutlu bir sesle, "ama yine de çok gürültülü!"

Etraflarındaki çimenler uğuldadı. Aralarında bir haşere vızıldadı. Esinti hızla kendilerine çarparak davul gibi sesler çıkardı ve yarı-karanlıkta çelik gibi mavi görünen bir kağıt- kanatlılar sürüsü sessizce dizlerinin dibinde uçtuktan sonra, hızla kanatlarını çırparak çayıra doğru uzaklaştı — çocukluğunda gördüğü bir resimden, gençliğinde ziyaret ettiği bir müzeden bunların kelebek olduklarını fark etti. Burada da şehirdeki kadar çok (ve garip) kokular vardı. Pek çoğu, değişik, hafif çürüme çeşitleriydi sanki — bu dünyanın daha yoğun nüfusa sahip bölgelerinde görüldüğünü öğrenmiş olduğu hızlı yanmadan ziyade, yavaş yanma sonucu ortaya çıkan ürünler.

Her nereye gidiyorlarsa uzakta olmalıydı; çünkü her tarafları açıklıktı ve Bron yakınlarda bir şey göremiyordu. (Hala ölesiye yorgundu.) Ancak arazide vadiler, kayalıklar ve tepecikler vardı, ama bunların hiçbirini, daha önce hiç böyle bir yerde yürümediği için, üstüne çıkana, altına girene veya yanından geçene kadar fark etmiyordu.

Yolun ortasına doğru iki kişi geliyordu. Örgülü saçlarından üzeri kabuk bağlamış botlarına kadar bunlar, Bron'un Fred'den sonra o güne dek gördüğü en pis kişilerdi.

Bir tanesi, orta parmağıyla, burnuna kondurduğu gözlüğe benzer bir şeyin altından gözlerini ovarak kazmaya devam ediyordu. (Ancak kir, siyah veya gri değil, bir çeşit kahverengimsiydi.) Diğeri, kafasında geriye doğru kaymış kenarlı (!) bir şapka giyiyordu. Bron onun, çok ciddi bir ses tonuyla, "Gerçekten çok komikti," dediğini duydu. "Ben sadece fırça ve reçine ile çalışacağımızı düşünüyordum. Öyle duymuştum."

"Korkarım—" kadın kaşlarını çattı ve kazdı— "bu o tür bir kazı değil." (Bron gözlükleri fark etti.) "Çukurun içinde kaybolana kadar kürek sallayacaksın—" (Gözlükler daha insanoğlu aya ayak basmadan tarihe karışmamış mıydı? Arz'da bir yerlerde insanlar hâlâ gözlük takıyordu...!) "—kazma sallamadığın zamanlarda."

"Fırçalanacak kadar narin bir şey bulsak bile Brian gene de bizi kışkışlardı."

"Oh, Brian muhtemelen nasıl yapılacağını gösterirdi. Bizim ulaştığımız tabakada, hiç kimse o kadar ince iş yapmıyordu."

Kazıcılar geçti.

Bron, Sam'in ardında yavaş adımlarla ilerleyerek (yorgunluk dizlerine ulaşmıştı) üzerinde bitkiler çıkmış olan bir kaya çıkıntısının üzerinde yükseldi: bir buçuk metre aşağıda inşaat sahasına benzer bir yer yola kadar uzanıyordu. Çizgili payandalar sarı plastik tabanların üzerine oturtulmuştu, veya pisliğin içine sokulmuştu.

Bazılarında kameralar vardı. Bazılarında el arabaları. Çoğunlukla üzerleri çıplak olan pek çok kişi, kazıklarla dikkatlice desteklenmiş hendeklerin arasında dolaşarak duvarları inceliyordu. Gökyüzünde bir yerlerde bütün o grilik yarılmış, ince mavi tabakaların görünmesine neden oluyor ve hardal rengi bir ışık geçtiği yerleri yıkayarak aşağıya iniyordu.

Sam halatlara gelince durdu. Bron da onun yanında.

Elinde kutu taşıyan bir kadın yanlarına yaklaştı. Bron içine baktı — kadın durdu, sırıttı ve kutuyu uzatarak içindekileri Bron'a gösterdi: kafatasları ve kafatası parçaları sağa sola bakıyordu. İşaretlenmiş bant parçaları oraya buraya tıkıştırılmıştı.

"Hepsi de," dedi kadın, bir sır verircesine, kafasıyla sağını işaret ederek, "şuradaki bölgeden, içinden veya hemen altından, M-3 Yerleşimi... eğer yerleşim idiyse. Orasıyla ilgili olarak, Brian yanıldı, hem de tam üç kez, kendi de kabul ediyor." Kutuyu şöyle bir tarttı. "Sizinle belki yarın burada görüşürüz. Artık herkes paydos ediyor." Arkasını döndüğünde, birçok kazıcının halatlardan geçerek Sam'in ve Bron'un olduğu tarafa geldiklerini gördü.

"Dostum," dedi biri, "eğer o seramik parçası hakkında benimle dalga geçmeyi bırakmazsan, kafanı kırarım senin!"

Günün bu geç saatinde çıkan şaşırtıcı güneşin parlaklığında kazıcılar ağır adımlarla uzaklaştılar, bu sırada Bron, gene Tac Mahal'in görüntülerini aklından geçiriyordu.

Tümseklerden birinin üstünde, çıplak sırtı onlara dönük olan bir kadın, bir sandığın üstüne oturmuş gitar çalıyordu. Rüzgârla sallanan çimenlerin hışırtısı ile seslerin arasındaki boşluklarda, müzik kulaklarına kadar geliyordu; yavaş ve ustaca, yedili akor ile eski yedili arasında gidip geliyordu. Müzik ne kadar tuhaf geliyorsa, şarkı söyleyen ses de o kadar tanıdık geliyordu.

Bron kaşlarını çattı.

Bir şeyler söylemeye başladı. Ama bu zaten Sam'e hiçbir şey ifade etmeyecekti. Çok yorgun olduğu için, karar vermesi tam bir dakika sürdü: ama birden bir ayağını halatların üzerinden aşırdı, taşlı zeminde karşıya doğru hızla ilerledi, neredeyse bir başka kazıcı grubuyla çarpışıyordu: Biri elini omuzuna koydu ve tozlu bıyıklarıyla gülümseyerek şöyle dedi: "Haydi... eğer o tarafa geçeceksen —ki bunu hiç yapmamalısın aslında— bari tebeşirle çizilmiş hattın şu tarafından yürü!"

"Üzgünüm—" Bron yumuşak zeminde hızla ilerledi; sandalları kirlenmişti. Tümseğin yanına geldi.

Beyaz ve altın renkli gökyüzünün altında, hayallere dalmış bir şekilde, parmaklarına bakarak, küçük göğüslü Charo şarkı söylüyordu:

Tüm şehir farkı söylüyor, sirenler korosu gibi.

Bir çılgın ateşe vermeye kalkmış güneşi.

TV'de papaz bağırıyor, "Haydi siz de gelin!"

King Kong'un korkuttuğu küçük bir kız gibiyim.

Ama Annem istiyor ki, sabaha kadar içelim...

Charo gözlerini gitarın tellerinden alıp gelene doğru baktı. Bron'un çatık kaşlarına karşılık o da kaşlarını çattı; birden başını kaldırdı, güldü, başıyla bir işaret yaptı ve çalmaya devam etti.

Bron'un arkasından bir erkek sesi geldi: "Sen misin?"

Bron döndü.

"Sensin!" Çalışmaktan toz içinde kalmış, seyrek sakallı Windy tümseğin üstüne geldi; bacağından içinde bir şeyler olan bir kova sarkıyordu, diğer kolunu da denge kurabilmek için açmıştı. "Sen ne halt ediyorsun burada?"

"Ben... ben sadece buradan geçiyordum. Ve ben... Siz ne...?"

"Seni en son iki yüz elli milyon kilometre ötedeki kahrolası bir ayda görmüştüm. Bir de buradan geçiyordum diyor!"

"Siz hepiniz ne yapıyorsunuz?" diye sordu Bron. "Arz'da?"

"Her zamanki gibi. Küçük veya özel izleyiciler için mikro-tiyatro. Hükümet ödeneği. Sadece kontratımız gerektirdiği için geldik buraya."

Bron etrafına bakındı. "Bu da onun...?"

"Ha? Oh, Tanrım, hayır! Topluluktan bazılarımız kazılara yardım etmek için gönüllü olmaya karar verdik. Bazı çok heyecan verici şeyler çıkıyor ortaya." Windy güldü. "Bugünün en büyük bulgusu, inanır mısın, çok eski dönemlere ait bir kazı aletleri takımı. Anlaşılan çok eskiden başkaları da burayı kazmaya çalışıyordu."

Bron'un arkasında, Charo'nun ritmi canlandı, hızlandı.

Windy devam etti: "Brian bir şeyler bulabildiler mi yoksa vazgeçerek bırakıp gittiler mi onu anlamaya çalışıyordu — tabii bir de ne kadar zaman önce olduğunu."

Charo söylüyordu:

Parlamento'ya da gittim, hem de okudum okulları;

Hapse de girdim, ve öğrendim Altın Kural'ı;

Islahevine atıldım — o kutsanmış duvarlardı bana zindan.

Ve tek bildiğim şu ki blues tutmuş dünyayı hayalarından.

"Ama siz burada ne yapıyorsunuz?" diye tekrar sordu Bron. Çünkü birden her şey fazla mantıksız gelmişti. Aklının köşesinde bir yerlerden tüm bunların, Sam'in tasarladığı gizli ve esrarlı bir plan olduğu geçiyordu; bu da büyüklüğünü ve kapsamını —idam veya hapis tehdidiyle— asla bilemeyeceği bütünün küçük bir parçasıydı.

"Çok entel bir program, aslında. Çok klasik: Jackson Maclow'un Asimetriler eserinden bir oyun dizisi. Adam yüzlerce şey yazmış. Biz hepsinden örnekler ve bir de son yedi bölümü sergiliyoruz. Altmışlar —tabii bin dokuz yüz altmışlar— buralarda çok gözde. Aslını soracak olursan, açıkçası, biz daha çağdaş şeylerden yanayız. Ama—" Windy etrafına bakındı— "gerçekten, bütün sistemdeki en muhafazakar seyirci bu gezegende olmalı. İnanılmaz!"

Charo söylüyordu:

Gezdim tüm buralarda Tundraları, dağları;

Paris'e gittim, yaptım Fransızların yaptığını.

Boston'da da bulundum, tanınır yüksek binalarından.

Ve her yerde gördüm ki blues tutmuş dünyayı hayalarından.

"O... o burada mı, yani Diken?" diye sordu Bron, bu çok aptalca ama aynı zamanda da müthiş önemli bir soruydu. "Yani burada?" kazıyı kastederek, ama aslında kastettiği kesinlikle bu değildi: onu görmemişti.

"Kazı bölgesinde mi? Oh, dün birkaç saatliğine buralarda oyalandı. Ama şu Maclow oyunları tam baş belası, dostum. Ayrıca, sanırım yine o izleyiciyi çılgına çeviren özel oyunlarından biri üzerinde çalışıyor — yerlilere bu tür işlerimizi de göstermeliyiz." Windy elindekini yere bıraktı. "Belki bu tek kişilik bir numara olur." Bron gülümsedi. "Ve sen hakkını doldurdun, korkarım. Ama eğer birkaç saat daha buralardaysan, belki de akşamki Maclow oyunlarımızdan birine yetişebilirsin. Yoldan geçen herkese açık. Bilirsin—" Windy tekrar etrafına bakındı, kovasını aldı.— Brian bir milyon yıl önce — sanırım bir milyondu— tüm buraların çöl olduğunu söylüyor. Düşünsene, sadece kum!"

Onlar papazın sözlerindedir, veya kurtlar sofrasında,

Mutlaka görürsünüz ekabir konuşmalarında;

Ya da tuvaletlere girdiğinizde okursunuz duvarlardan:

Ve nereye baksanız blues tutmuş dünyayı hayalarından.

Tempo yine değişti, yavaşlayarak az önceki o ağır melodiye dönüştü:

Yanlış ne, doğru ne, sanki hiç fark etmiyor.

Herkes herkese düşman, ezmeye çalışıyor.

Bazen merak ediyorum ben neyim.

Sanki bir hologramda yaşıyor gibiyim.

Ama Annem istiyor ki, sabaha kadar içelim...

Müzik sustu, Charo ayağa kalktı, yan yan yürüyerek Bron'a doğru geldi. Gitarını hemen boynunun yanında tutuyordu. "Boston'un neresi olduğu hakkında bir fikrin var mı?"

"Artık Boston diye bir yer olduğunu hiç sanmıyorum," dedi Windy. "Bir keresinde bu lanet gezegende otostop yaparken birinin 'Bir zamanlar Boston'un bulunduğu yere çok yakınız,' dediğini hatırlıyorum. En azından Boston dediğini sanıyorum." Windy omuzlarını silkti. "Hey, bak. Gitmemiz lazım. Daha sahneleyecek bir oyunumuz var—" Küçük bir dans adımı attı, kırmızı saçlar ve kova sallandı; bir esinti ve saçlar uçuştu, kova sarsıldı. "Birkaç şarkı söyle, bir-iki takla at: her zaman mutlu ve neşeli." Başını eğdi, sırıttı. Bir elinde gitarını sallayan Charo, koluna girdi. Yürüyerek uzaklaştılar.

Bron, merak içinde, halatlara döndü. O tırmanırken Sam sordu:

"Tanıdıkların mı?"

"Evet. Ben..." Bir an için Bron topluluğun neden burada olduğu konusunda bir fikri var mı diye Sam'e sormayı düşündü. Bu aptalca, komik ve dünyalı g-kızlarla —veya burada her ne isim veriliyorsa onlarla— karşılaşmasının paranoyak bir yansıması olurdu.

"Sen onlarla konuşurken ben de Brian diye biriyle lafladım. Bana buraların bir milyon yıl önce mağaralar, taş ocakları ve kanyonlarla kaplı olduğunu söyledi. Bu şaşırtıcı değil mı?

Bron bir nefes aldı. "Burada... Boston ne tarafta, Sam?"

"Boston?"

Sakin adımlarla yürüyen kazıcıların arasından Bron Sam'le birlikte aşağıya yöneldi.

"Bir bakalım. Boston— dünyayı gözümün önüne bir getireyim... evet, sanırım şu—" Sam ölçüsüz olduğu besbelli bir açıyla yeri gösterdi— "yönde— belki bir iki veya üç bin mil uzaktadır... eğer hâlâ Boston diye bir yer varsa."

Şehir de karşılarına kazı kadar ani bir şekilde çıktı.

Dik yamaçlardaki kayaların içine yapılmış küçük bir ev vardı; onun etrafını dolaştıklarında yolun her iki tarafında da evler olduğunu gördüler. Bir başka köşeden döndüler. Fıskiyeli bir havuzun yakınında bir yerde cadde uzayıp gidiyordu.

Ve basamaklar.

"Biraz tırmanacağız... Ama manzara buna değer. İki kişilik bir odayı paylaşıyoruz — ellerinde tek bu vardı."

"Tamam. Ama sanırım ben oraya varır varmaz biraz kestireceğim. Şehirde görmek istediğim bir şey var."

"Güzel. Uyandığında çıkıp bir şeyler yeriz." Tırmandıktan, döndükten ve tekrar tırmandıktan sonra ahşap bir kapıdan içeri girdiler (beyaz alçı bir duvarın içinde); kapının üzerinde boyayla yapılmış yeşil çiçekler, hemen yanındaki ahşap bir saksıda da gerçek, mavi çiçekler vardı.

Kulübede yemek servisi yapan adamın kız kardeşi olması muhtemel bir kadın, onları tahta merdivenlerden çıkararak bir odaya getirdi. Mavi örtülü bir yatağın hemen ayak ucunda, Sam'inkinin yanında Bron'un sarı plastik bagaj torbası duruyordu.

Onu buraya koyduğunu gerçekten hiç hatırlamıyordu.

Birden, yarı-uyur bir vaziyette, hatırladı ve topluluğun nerelerde olduğunu araştırmak için Sam'in yardımına başvurup vuramayacağını ve bunu yemekten önce mi yoksa sonra mı yapması gerektiğini merak etti.

Sonra uyandı, çenesinin altında yumuşak bir şey vardı. Başını kaldırdı — mavi bir battaniyenin suni ipek kenarına baktı, beyaz-altın bir ışık gözüne giriyordu. Gözlerini ona doğru çevirdi ama parlaklığı karşısında hemen sımsıkı yumdu.

Gözlerini kırparak üzerindeki örtüleri bir kenara attı ve ayağa kalktı. Odanın iki yana iyice açılmış panjurlarının dışında, hâlâ gözünde yanıp sönen ışıltıların ardında, yamaç boyunca kırmızı-kiremitli çatılar uzanıyordu. Ufukta, iki dağın arasında bir güneş huzmesi parlıyordu.

Günbatımı mı?

Akşamüzeri geç saatte buraya vardıklarını hatırladı. Ağrılarının azaldığına bakılırsa, üç saat kadar deliksiz bir uyku çekmiş olmalıydı.

Sam yatağın diğer tarafında, darmadağınık olmuş örtülerin arasında sere serpe yatıyordu; çıplak ayakları yatağın ucundan dışarı taşıyordu, çıplak kolu bir yana düşmüştü, ağzı apaçık, gürültüyle nefes alıyordu.

"Sam...?" dedi Bron, yumuşak bir sesle. "Sam... eğer yemek yiyeceksek kalksan iyi olur. Sam—"

Sam, "Hı—" dedi ve birden dirseğinin üzerine kalkarak, yarı kapalı gözlerle bakmaya başladı.

"Güneş batıyor... Ne kadar uyuduğumu bilmiyorum, ama sen akşam yemeği yemek istediğini söylemiştin, ben de..."

"Saat sabahın beşi!" dedi Sam ve dönüp tekrar başını eliyle kabarttığı yastığa gömdü.

"Oh." Bron tekrar pencereden dışarı baktı.

Güneşin etrafındaki haleden gelen huzme giderek yükseliyordu.

"...Oh," dedi yine, odada sağa sola bakındı, sonra tekrar yatağa girdi ve yanında hareketsiz yatan bedenin üzerindeki örtülerden bir kısmını kendi üstüne çekti.

Uzandı ama hiç uykusu yoktu, kalkıp üzerine güneş doğmakta olan şehri tek başına keşfetmeye mi gitse diye merak ediyordu.

Ve bu merakıyla uyuyakaldı.

"Şuraya girelim!"

Geç bir kahvaltı yapmak için on beş dakikadır bir yer arıyorlardı.

"Pekâlâ," dedi Sam, şaşırmıştı.

Ama Bron çoktan ahşap kapıyı açmaya başlamıştı bile. Güneş pencerenin uzun camları üzerinde parlak ışıklar saçıyordu. Sam de onun arkasından içeri girdi.

Bron ilk anda, yemek yiyen diğer onlarca kişi arasında tiyatrocu oldukları için bu kadar renkli göründüklerini düşündü. Ama o (gümüş rengi şortu, siyah gömleği ve kırmızı eldivenleriyle) ve Sam de (yüksek botları ve kısa, mavi ehramıyla) en az oyuncular kadar dikkat çekiciydi. Diğer herkes (üç temel tarzdan) topuklara kadar inen (temel olarak) donuk renkli pantolonlar ve bileklere kadar inen donuk renkli gömlekler giyiyordu... bazıları bunları kıvırmış olsa da. Yine de, herkes çok canlı, hatta dostane görünüyordu. Arkeolojik kazı bölgesinde çalışan işçilerdi çoğu.

Diken, ellerini boynunun arkasına koyarak arkasına yaslanmış gülüyordu. Pirinç klipslerle tutturulmuş olan kırmızı bir Z'yi tutan siyah askılar çıplak omuzlarında çapraz oluyordu. Çevresinden. soyutlanmış da oba, hemen tanınıyordu: bu, u-1 caddelerindeki koordinat işaretlerinden alınmış kırmızı plastik bir harfti,

Bron seslendi: "Merhaba..."

Diken döndü. "Selam!" Ve o yumuşak kahkaha. "Biri dün ortalıklarda dolandığını söyledi. Ne yapıyorsun? Sırf bana ulaşmak için sınır çatışmalarına ve savaşlara meydan okuyup, Triton'dan buraya kadar peşimden mi geldin? Haydi, oturun da —sen ve yakışıklı arkadaşın— bir şeyler yiyin."

Genç bir kadın (yolda gözlerini ovarken gördüğü gözlüklü kadındı bu, şimdi yüzü ve elleri çok daha temizdi, ama üzerindeki giysiler hâlâ kirliydi) tozlu tırnaklarını kalın, beyaz porselen üzerinde köprü yaparak çay fincanını iki eliyle birden tuttu ve çenesini parmaklarına dayamış olan Charo'ya şöyle dedi: "Bence sizlerin savaşa rağmen gelip böyle bizimle birlikte olabilmeniz harika. Bu berbat bir savaş! Kesinlikle berbat!"

"Eh, en azından—" (sesi duyunca Bron bir an için bunun Windy olduğunu sandı ama bu, bıyıklı, kulaklarında ve parmaklarında çok sayıda yüzük olan bir Arzlıydı) "—en azından hiç kimse askerlerle savaşmıyor."

"Otur," diyerek Sam önündeki Bron'u zorladı. Kimsenin onlara yer açmaması üzerine bankta oturanlara en nazik gülüşüyle: "Biraz açılıp oturmamıza izin verir misiniz?"

Üç kişi şaşırmış gibi sertçe başlarını çevirdiler. Tereddütlü gözlerle birbirlerine baktılar — biri gülümsemeye bile çalıştı ve sonunda yana doğru kaydılar: ikisi sandalyelerini çekti. Bu acaba, diye merak etti, kendini beğenmiş barbarlar olduğumuzu düşünmelerinin ve bizim de onların aşırı nazik ve dar kafalı olduklarını düşünmemizin temelindeki neden mi? Bron bankın bir köşesine oturup yabancı bir dünyada kendini çok yabancı hissederken, Sam bir yerlerden bir sandalye bulup üzerine çöktü ve arkasına yaslandı.

"Bu sabah da kazı yapacak mısınız?" diye sordu biri Diken'e.

Ve o da: "Ha!" Bu gülüşünün sert tarafıydı. Sandalyesinin ön ayaklarını sertçe çarparak yere koydu. "Belki bir-iki gün içinde. Ama toplulukla ilgili organizasyonlar bu aralar çok zaman alıyor."

"Diğerlerimizin gidip kazı yapabilmesi için onun çalışması gerek," dedi kıllı Dian, masanın bir yerlerinden.

Kız, Charo'ya şöyle diyordu: "...yani hiç vergi olmadan mı? Bu bana imkansız görünüyor."

Charo çenesini yumruğunun üzerinde döndürdü: "Şey, bizler verginin, en yakınınızda yaşayan en büyük dolandırıcıların aldığı haraçtan başka bir şey olmadığını düşünecek şekilde yetiştirildik. Bize dönüp, pekala, parayı ordu, yollar gibi işinize yarayacak şeyler için kullanacağız deseler bile bize göre . bu sadece yüceltilmiş bir koruma parasıdır. Kendi mülkümde yaşayabilmem için sana para ödemem gerekiyor, ödemezsem beni toplumsal olarak rehabilite ediyorsun. Üzgünüm ama almayayım, teşekkürler. Bu parayı kapımın önüne bir yol yaptırmak için harcasan veya toplumsal rehabilitasyon programını finanse etmek için kullansan bile, bu yine de haraçtır..."

"Bir dakika," dedi Diken, öne doğru eğilip iki dirseğini de masaya koyarak. "Şimdi durun bir dakika— biz bu savaşı askerlere karşı vermiyoruz: oyuncuları ve arkeologları kullanmaya başlamak için hiçbir neden yok." Charo'ya doğru yaslandı. "Biz sadece sizin burada sahip olduğunuzdan çok daha yoğun, çok daha bilgisayarlara bağlı bir sisteme sahibiz. Tüm sosyal hizmetlerimiz, örneğin, bir tür abonelik esasına göre yürütülür ki, siz bunu Arz'da uygulayamazsınız. Hatta Mars'ta da—"

"Ama sizin abonelikleriniz de bir bakıma bizim vergiler gibi—"

"Hayır, değil," dedi Charo. "Birincisi, bunlar yasal. İkincisi de, bunların hepsi yararlanılan hizmetler karşılığı alınan ücretlerdir. Yararlanmadığınız hizmetler için para ödemezsiniz."

"Çocuk sahibi aileler nüfusunuzun beşte birinden azını oluşturuyor," dedi bıyıklı ve yüzüklü adam, "aynı zamanda da, nüfusunuzun beşte birinden biraz fazlası devlet yardımıyla geçiniyor..." Sonra başını salladı ve sadece m'lerden oluşan o kadar garip ve bilgiççe bir ses çıkardı ki, Bron, adamın kulaklarındaki ve parmaklarındaki renkli taşlara bakarak, onun zeka özürlü olup olmadığını merak etti.

"Şey, öncelikle," dedi Sam, masanın aşağısında bir yerlerden, "bu beşte birler arasında çok az bir kesişme var — yüzde birden daha az. İkincisi, temel gıda, temel barınma ve sınırlı ulaşım konularında kredi otomatik olduğu için —eğer çalışma krediniz yoksa, jetonlarınız bu masrafları otomatik olarak devlete fatura eder— sizin buradaki çeşitli sosyal hizmetlerinizin en büyük harcamalarını oluşturan müfettişler, mülakatçılar, ofis organizatörleri ve yöneticiler gibi büyük sosyal hizmet organizasyonlarını desteklemeyiz." (Bron Sam'in o sonsuz nezaketinin bile biraz sivrilmeye başladığını fark etti.) "Bizim etkili ve verimli sistemimizin kişi başına maliyeti, sizin en ucuz, milli, verimsiz ve tamamiyle yetersiz sisteminizin maliyetinin onda biridir. Devlet yardımıyla geçinen birinin barınma ve gıda harcamaları için bizim yaptığımız tüm masraf, yiyecek giderleri ve kira kadardır; bunun kayıtları da, çalışanların işten kazandıkları kredilerle yaptıkları harcamaların kaydını tutan aynı bilgisayar tarafından tutulmaktadır. Aslında Uydular'da, devlet yardımıyla geçinen birinin gıda ve barınma giderlerini karşılamak, çalışıp kredi kazanan herhangi birinin gıda ve barınma harcamalarından çok az daha ucuza mal olmaktadır, çünkü kayıt tutma işlemleri biraz daha az karmaşıktır. Burada, tüm o gizli masraflarla birlikte, maliyet üç ila on kat daha fazladır. Ayrıca, devlet yardımları konusunda bizde Luna'dakine veya iki egemen dünyadakine göre daha yüksek bir rotasyon vardır. Bizim refahımız, müreffeh doğan, müreffeh yaşayan, müreffeh ölen ve kendilerinden sonraki müreffeh neslin yarısını kendi içinden çıkaran tek bir toplumsal sınıfla sınırlı değildir. Pratikte, herkes hayatının belli bir döneminde bu şekilde yaşar. Refah içinde yaşayan insanlarımız da diğer insanlarla aynı ko-oplarda yaşar, ekonomik gettolarda değil. Pratikte bu süre içinde hiç kimse çocuk sahibi olmaz. Tüm bunlar öylesine değişik bir toplumsal değere sahiptir, toplumumuzun dokusuna öylesine değişik biçimde işler ve temelde öylesine farklı bir süreçtir ki, aslında buna sizin buradakiyle aynı ismi veremezsiniz."

"Oh, verebilirim." Adam mücevherli kulaklarından birini parmakladı. "Bir keresinde Galileo'da bir ay geçirdim ve o şekilde yaşadım!" Ama güldü, bu da dünyalılara özgü ısrarlı cehaleti yüzünden tatsızlaşan konunun kapanmasına yetti.

Bron'un göremediği bir başka Arzlı daha güldü:

"Değişik türlerde vergi. Değişik türlerde refah: iki ekonomi arasında belirginleşen farkın simgeleri ve bizi bugünkü duruma getiren ekonomik çıkmazın nedeni — gazetelerde ne diyorlardı buna? Tarihin en sıcak soğuk savaşı... Sonunda vazgeçip buna tam bir savaş diyene kadar."

"Bu berbat bir savaş," dedi kız tekrar. "Berbat. Yine de tüm bunlara rağmen sizin böyle gelip bizimle beraber olabilmeniz harika. Bence tiyatronuzu bize göstermeniz harika, yani MacLow, Hanson, Kaprov, McDowell, bunların hepsi Arz'dan. Bugün onların eserlerini kim sahneliyor? Ve bence burada kazılarda bize yardım etmeniz de harika."

Bron nereden yemek alabileceğini merak etti.

Anlaşılan Sam öğrenmişti, çünkü odanın diğer tarafından, elinde iki tepsiyle sırıtarak geldi ve tepsilerden birini Bron'un önüne birini de kendi önüne koydu.

Bron bir fincanı alarak çay olduğunu sandığı şeyden bir yudum aldı: çorbaydı. Kahvaltının geri kalanı da tadı et ile kek arasında bir şeye benzeyen küçük parçalardan ibaretti... bir tür Arzlı Protyyn'i. Bir ısırık daha aldı ve şöyle dedi: "Afedersin, ama—?"

Diken döndü.

"...Yani, toplulukla çok meşgul olduğunun farkındayım, ama eğer birkaç dakikan varsa, seninle belki özel olarak... Yani bir yürüyüşe çıkabiliriz. Ya da başka bir şey. Eğer zamanın varsa."

Diken izliyordu, yüz kaslarının derinliklerinden okunamaz bir şey yukarılara çıktı. Sonunda şöyle dedi: "Pekâlâ."

Bron nefes almayı hatırlayabildi.

Ve tekrar tepsisine döndü. "Güzel," dedi, bu biraz komik kaçmıştı. Bunun üzerine, "Teşekkürler," dedi, ama bu da pek doğru değildi. Bunun üzerine tekrar, "Güzel," dedi. Üçünü de söylerken gülümsüyordu.

Kahvaltının geri kalanında bir an önce bitmesi için bir sabırsızlık hâkimdi; tamamiyle savaşla ilgili konuşmalar, Arzlıların onu içine tıktıkları hücre gibi dört yanını sarıyordu... ama bundan ona bahsedemem!

Düşünce aklına saplandı, ani ve şok edici.

Sam bunu kesinlikle hiç kimseye anlatmamam gerektiğini söyledi!

Elbette bu Diken'i de kapsıyor... özellikle onu, zira buraya hükümetin davetiyle gelmişti. Bu andan sonraki düşünceleri çok daha yabancı ve uzaktı. Öyleyse ona anlatacak, onunla konuşacak, desteğini isteyecek, anlayışını bekleyecek ve fikrini soracak başka ne vardı ki?

Bu onu tanıdığından beri başına gelen en önemli şeydi ve Sam'in çılgınlık derecesindeki paranoyası bu olayı konuşulabilirlik sınırlarının dışına çıkarmıştı.

Ahşap sandalyelerin ve bankların ayakları tahta döşemeleri sıyırdı; kazıcılar gitmek üzere kalktı. Bron eşiğe kadar Diken'i izledi, ne diyeceğini bilemiyordu.

Sam hâlâ içeride, hâlâ konuşuyor, hâlâ yiyor, hâlâ açıklamalar yapıyordu — tıpkı ko-optaki gibi.

Kapı arkalarından kapandı. Bron şöyle dedi:

"Bu tesadüfe inanamıyorum: sana bu şekilde rastlamak! Şu anda ne kadarlar? Arz'da üç milyar insan var? Yani seninle Tethys'te tanışıp sonra da Güneş Sistemi'nin diğer tarafında, şeye bir gezi sırasında— neredeyiz biz? Moğolistan! Sana böyle rastlamak... bu şekilde! Bu milyarda bir ihtimal olmalı!"

Diken derin bir nefes aldı, odanın diğer ucundaki pencereden, evlerin arkasında yükselen dağlara, gündüzleri, gecenin yıldızlarla dolu tavanından sonsuz kere daha yüksek olan, bulut lekeleriyle kaplı gökyüzüne baktı.

"Yani," dedi Bron, "milyon kere milyarda bir de olabilir! Hatta milyar kere milyarda bir!"

Diken eşiğin merdivenlerinden inmeye başlarken, ona baktı. "Bak, sen matematikçi sayılırsın." Hafifçe alnını kırıştırarak hafifçe gülümsedi. "Savaş zamanında, bir aylının Arz'da resmi olarak gidebileceği on kadar —hayır, aslında, dokuz— yer var — tabii eğer kışkırtıcı el ilanlarında sürekli sözü edilen ama kanallarda hiç duymadığımız şu saçma siyasi görevlerden birinde değilsen. Bu dokuz yerin hepsi de en az bunun kadar ücra bölgelerde, herhangi bir büyük yerleşim biriminden en az beş yüz mil uzakta. Topluluğumuz savaşan —veya Triton gibi neredeyse savaşan— dünyalar arasındaki tüm kültürel bağlantıların kopmaması için uygulanan değişim programının bir parçası: Gitmemizi önerdikleri ilk yer Drake Geçidi'nin güney kısmında küçük, şirin bir köydü — yıllık ortalama ısısı eksi on yedi derece olan bir yer. Açıkçası, belirtilen yerlerden üçünden fazlasının Arz yılının herhangi bir zamanında yaşanabilir olduğundan şüpheliyim. Dokuz yerden hiçbirinin nüfusu bin beş yüzü geçmiyor. Ve bin beş yüz kişilik bir kasabada, oraya gelen iki yabancının altı saat içinde birbirlerinin varlıklarından haberdar olmamaları çok zor! İkimizin de aynı anda Arz'da olduğu ve ikimizin de huy ve kişiliklerimizin kendimize özgü olduğu gerçeğini göz önüne alırsak, bence bu durumda birbirimize rastlama olasılığımız— kaç? Yüzde elli? Belki biraz daha fazla?"

Şöyle demek istedi: Ama ben o siyasi görev gezilerinden birindeyim! Ve hapse atıldım, sorgulandım, dövüldüm, kötü muamele gördüm—

"Sen burada ne yapıyorsun sahi?" diye sordu Diken.

"Oh, ben..." Sam'in uyarılarını hatırlayınca kafasının karışıklığı arttı. "Şey, ben buraya... Sam'le geldim." Başka kazıcılar da basamaklardan aşağı indi.

"Sam buraya niye geldi?"

"Şey, o... ben..." Sakladığından bile emin olmadığı ve açığa çıktığında dünyaları ve ayları, kendilerine felaketler getiren, kozmik bir tilt oyununa sürükleyecek sırların baskısı altındaydı. "Şey, Sam bir tür..." Sam hakkında, sözü yasaklanmış konuya getirmeyecek ne söyleyebilirdi? Sam bir arkadaşım? Cinsiyet değiştirmiş bir kadın? Dış Uydu İstihbarat Bölümü'nde bir irtibat görevlisi—

"—hükümetle mi çalışıyor?" diye sordu Diken. "Şey, o halde, bu konuyu daha fazla kurcalamayacağım! Bu dünyada ne zaman bir soru sorsan —herhangi bir şey hakkında— her zaman burnunun dibinde sana, kibarca, sorduğun şeyi bilmemenin, gerçekten, senin için daha iyi olacağını söyleyen biri bulunur. Brian'ın işinde bile narin, küçük aylıların kafalarını kirletmemesi beklenen yönler oluyor. Üstelik anlayabildiğim kadarıyla bu tehlikeli sır, tüm buraların, bir milyon yıl önce, bir iç denizin kıyısında olmasından ibaret. Ben ilk tahminimi daha çok seviyorum — yani beni Güneş Sistemi'nin diğer ucuna kadar takip ettin çünkü bensizliğe dayanamıyorsun. Bu bilgi toplamak için buraya gönderilmiş olan bir resmi ajan olduğunu düşünmekten çok daha iyi. En iyisi de, tabii, bunun gerçekten bir tesadüf olması. Ben öyle kabul edeceğim."

Bron yanında yürüyordu, hayali verilerle kafası şişmiş, gülümsüyordu ve mutsuzdu. "Neyse, milyarda bir de birde milyar da olasılık olsa karşılaşmamıza sevindim."

Diken başını salladı. "Sanırım ben de. Tanıdık bir yüz görmek gerçekten güzel. Ne zamandır buradasın?"

"Burada mı? Sadece dün geceden beri. Arz'da ise, sanırım birkaç gündür... Burası... şey, çok da dost canlısı bir yer değil."

Omuzlarını büzdü. "Fark ettin mi? Hepsi de çok çaba harcıyor gibiler. Yani, dost canlısı olmak için. Ama bunu nasıl yapacaklarını bilemiyorlar sanki." Derin bir nefes aldı. "Veya belki de tek sorun bizim geldiğimiz yerde daha değişik dostluk belirtilerine alışmış olmamızdır. Sence böyle de olabilir mi?" Ama Diken, Bron'un kastettiğinden daha farklı bir konudan bahsediyordu: siyah ve kırmızı üniformalar, eşyasız hücreler, sivri uçları olan küçük alet...

"Belki de," dedi.

"Biz iki gündür buradayız. Bir-iki gün içinde Mars'a gitmek için yola çıkacağız. Orada da sana rastlar mıyım, dersin?"

"Ben..." Kaşlarını çattı, "Mars'a gideceğimizi sanmıyorum.

"Oh. Sen aslında Bellonalısın değil mi?"

Başını salladı.

"Ne kötü. Bir akşam bize etrafı gezdirebilirdin — Mars'ta da gidebileceğimiz bölgeler en az buradakiler kadar sapa yerlerde olsa da. Belki de Bellona'nın yedi birliğinde ya da benzer yerlerde bize izin vermeyecekler."

"Mars'ta gerçekten bildiğim tek yer Bellona," dedi. "Küçükken oradan dışarı en fazla on-on beş kere çıkmışımdır."

Diken teselli edici mırıltılar çıkardı.

"Ama Mars, Arz'a göre çok daha dostane bir yerdir. En azından ben ayrıldığımda öyleydi."

"Bu anlaşılabilir. Yani, hükümet Arz'dakine daha yakın olsa da, hayatın yapısı, günlük hayatın, Uydular'daki hayata daha çok benziyordur sanırım. Orada kadın eliyle yapılmış şeylerin oranı ve tipi aylardakine daha yakın olmalı." Güldü. "Her arkanı dönüşünde insanlarla arana giren arazinin büyüklüğünü düşünecek olursan —arkadaşını tekrar arayıp bulmak için küçük bir macerayı göze alman gerekiyor, bu arada— sanırım burada insanların diğerleriyle nasıl ilişki kuracaklarını bilememeleri anlaşılabilir. Tabii, Arz hepimizin geldiği yer. Bunu unutma. Bunu unutma, derim hep kendi kendime. Bunu unutma. Birkaç kez, geldiğim yerde, Arzlılarla tanıştım, birkaçıyla da epey bir dostluk kurdum, özellikle de savaştan önce: bana hep bir parça garip gelmişlerdir. Ama ben bunu, garip ve bilinmedik bir yerde yaşamalarına bağlardım. Sanırım, burada bulunduğum iki gün içinde keşfettiğim en tuhaf şey, hepsinin de daha önce tanıdığım Arzlılara çok benziyor olmaları! Bir meseleyi ele alır, sonra da her nasılsa ona asla dokunmazlar. Bir şey söylerler, ama kullandıkları kelimeler asla düşüncelerini sarmalamaz. Ne demek istediğimi anlıyor musun? "

Uygun m'leri kullanarak mırıldandı.

Diken güldü. "Sanırım bu gezegenlerarası anlayış ve iyi niyeti artırmak için iyi bir yol değil, ne dersin? Belki her şey buradaki gibi denizden, karadan ve havadan çıksa düşünmene hiç gerek kalmaz. Açık bir gökyüzü altında yaşamayı nasıl buldun? Kendini evine dönmüş hissediyor musun sonunda, ırkının tohumlarının atıldığı eski topraklara?"

"Sanırım biraz endişeliyim." Bir köşeden döndüler. "Sen ne zaman gidiyorsun?"

Derin bir nefes aldı. Bu çok rahatlamış, gevşemiş bir nefesti: Bron da aldı. Tüm bu küçük kokular, diye düşündü, eğer bunları seviyorsan, muhtemelen açık bir gökyüzü altında yaşamayı da sevmişsindir. Sevmiyorsan, sevemezsin. Konunun bundan da karmaşık olduğundan şüphe etti.

"Mars'a yolculuğumuz," diye açıkladı, "bir bakıma açık tarihli. Yeri geldiğinde, oradakiler çok daha açık görüşlü, özellikle kültürel alışveriş gibi konularda. Ve, raporlara bakılırsa, izleyicinin de çok daha geniş kapsamlı zevkleri var. İtiraf edeyim, sabırsızlanıyorum."

"Keşke ben de gidiyor olsaydım," dedi.

Başka bir köşeden daha döndüler.

Diken şöyle dedi: "Kaldığımız yer burası." Bu alçak, geniş ve özensizce beyaza boyanmış bir binaydı. "Halkın Kültürel Kooperatifi. Çoğunluğu kazıcılara ait, ama en üst katta dört odamız var."

"Siz de hep başkalarının kilerine veya çatısına sıkışıp kalıyorsunuz." Konser salonlarının, ulaşım kompartımanlarının hatıraları, kirli bir beton zeminde paslı bir oluk, ne vlete ne de başka bir oyuna benzeyen tablaların üzerindeki kristal parçalar. "Ben hala bu tesadüfü aklımdan çıkaramıyorum, ne kadar büyük veya küçük olursa olsun, bu— biraz içeri gelebilir miyim?" Diken, sarı boyalı, ve çerçevesi açıkça yamuk olan ahşap kapıda durmuştu.

Gülümsedi. "Gerçekten, bu sabah yapacak çok işim var. Öğle yemeğinden hemen sonra yeni eserimiz için planlanan birbirine geçmeli bölümlerin provasını yapmalıyım. Bu bizim en iddialı oyunlarımızdan biri ama en az dört saniyesi hala daha tam oturmadı."

"Görebilmeyi çok isterdim!"

Tekrar gülümsedi. "Dün gece MacLow dizisinin son oyununu yakalayamamış olman çok kötü. Herkese açıktı. Bunu senin için oynamak güzel olurdu, ama gerçekten yerel halk için elimizden geleni yapmamız az veya çok burada bulunmamızın şartlarından biri olarak algılanıyor. MacLowlar dışında, kazıdakilerden bile hiç kimseyi izleyiciler arasına kabul etmedik. Her şeyi buranın yerlisi insanlar için yapmaya çalışıyoruz."

Kulübedeki adam ve misafirhanedeki kadın haricinde Bron burada hiç yerli gördüğünü sanmıyordu. "Şey, sanırım bu..." Omuzlarını silkti, gülümsedi ve kendini umutsuz hissetti.

Diken elini uzattı. "O zaman hoşça kal. Seni göremezsem de—"

"Seni bir daha görebilir miyim?" dedi birden, elini iki eliyle birden tutarak. "Yani... belki bu gece. Performansınızdan sonra. Bir yere gideriz. Bir şeyler... yaparız! Güzel bir şeyler. Lütfen. Ben... Ben bunu çok istiyorum!"

Diken ona baktı.

Hissettiği umutsuzluk inatçı ve saldırgandı. Kadının elini yavaşça bıraktı, sonra daha da sert sıktı. Diken'in yüzünün gerisinde bir yerlerde bir hareket oldu.

Bu ona duyduğu acıma mıydı?

Kendini mi tartıyordu?

Tartacak neyi vardı ki!

Söyleyecek bir şeyler mi düşünüyordu?

Neden sadece "evet" demiyordu?

"Pekâlâ," dedi Diken. "Evet. Bu gece seninle çıkacağım. Son performansımızdan sonra."

Neredeyse elini bıraktı. Neden sadece—

"Bu senin için de," diye sordu, o hafif, tanıdık gülümsemesiyle, "uygun mu?"

Bron başını salladı, ansızın merak etmişti: Nereye gideceklerdi? Kendi kaldığı misafirhaneye mi? Onun kaldığı yere mi? Hayır — onu bir yerlere götürmeliydi. Yakın bir yere. Ama bildiği yerlerden yüz milyon kilometre uzaktaydı.

"Burada buluşalım," dedi Diken. "Dokuzda. Sence nasıl? Eğer doğru hatırlıyorsam, bu günbatımından yarım saat kadar sonra olmalı."

"Evet," dedi.

"Ve bir yerlere gideriz."

Başını salladı.

"Güzel." Elini çekti, tekrar ona baktı, tereddütle: "O zaman dokuzda görüşürüz?" Kapıyı iterek açtı. "Seninle burada buluşuruz."

"Gerçekten çok iyisin..." diyebildi.

"Hiç de değil," dedi. "Eğlenceli olacak", ve kapıyı kapadı.

Dar kaldırıma oturdu, bir terslik var, diye düşünüyordu.

Sam'i yeniden bulmak pek de macera olmadı. Ama bulana kadar geçen bir saat on beş dakika içinde köyün planını yapan kişinin kesinlikle deli olduğuna karar verdi. Üstelik su katılmamış delilerin yapabileceği başka işler varken ve Audri'nin de zaman zaman kendisine takıldığı gibi, meta-mantık da bunlardan biriyken, şehir-planlama asla bu tür bir iş değildi:

Bir yaşam birimi vardı —Halkın Kooperatifi— ve orada, solunda, bir çeşit çarşı vardı; onun köşesinden dönüldüğünde de küçük bir lokanta. Her şey güzel. Küçük caddelerde dolaşırken, küçük dükkânlardan oluşan bir yer daha buldu: Peki onun köşesinden dönüldüğünde lokanta var mıydı? Hayır. Solunda bir yaşam birimi —ne tür olursa olsun— var mıydı? Hayır! Şehir birimlerinin Tethys'tekilerden, oradakilerin de Lux veya Bellona'dakilerden farklı olduğu kadar farklı olacağı fikrine kendini epeyce hazırlamıştı. (Gerçekten de, Tethys'te yedi farklı yerleşim tipi vardı — her ne kadar, pratikte şehirde herhangi bir şeyi bulabilmek için bunlardan ikisine aşina olmanız yeterli olsa da; Bellona ise, sadece biri genel olmasına rağmen, dokuz çeşit yerleşim birimiyle ünlüydü.) İlk yarım saatten sonra bu şehrin yerleşim birimlerinde hiçbir düzenleme olmadığı kafasına dank etmeye başladı. Bu plana uydurabildiği tek mantık —bazı caddelerden defalarca geçtikten ve geçtiğini bildiği başkalarını da bulduktan sonra— dükkan ve lokantaların çoğunun merkezi meydandan üç veya dört cadde mesafede bir araya toplanmış olmalarıydı. Diğerlerine gelince, iş sizin marifetinize kalıyordu.

Taş merdivenli caddeyi tamamiyle tesadüf eseri buldu.

Misafirhanenin arka bahçesinde, Sam beyaz, emaye bir masada oturuyordu, dirseğinin hemen yanındaki uzun bardakta içinde kamış olan portakal renkli bir şey vardı; bardaktan dışarı yeşil yapraklar çıkmıştı. Sam başparmağıyla tarama düğmesine tekrar tekrar basarak taşınabilir bir okuyucuya bakıyordu.

"Sam, buralarda akşamları ne yapılır?"

Klik. "Yıldızlara bakmak, temiz havayı koklamak, vahşi tepelerde ve otlaklarda dolaşmak." Klik-klik-klik. "Ben bunu yapmayı planlıyorum, şahsen. Eğer Dış Moğolistan'ın bir köşesindeysen, bugünlerde ve bu çağda bile, yapacak fazla bir şey yoktur, rahatlamanın çok daha ilginç yöntemlerini keşfetmekten başka." Klik-klik.

"Biriyle birlikte yapacak bir şeyler. Bu gece birini dışarı çıkarmalıyım."

Klik; Sam içeceğine uzandı, ıskaladı, yakaladı ve kamışı ağzına götürdü. Klik-klik. "Kahvaltıdan sonra peşinden koşup gittiğin kadın mı?" İçeceğini tekrar masanın üzerine koydu (Klik), bardağın ucu masanın hemen kenarındaydı.

Bron bir gözünü kıstı, bardağı almalı mı merak ediyordu. "Onu ilginç bir yerlere götüreceğimi söyledim. Bu gece."

"Aklıma gelen hiçbir yer yok, sizin—" Başını kaldırdı, kaşlarını çattı. "Dur bir dakika." Bardağı tekrar masanın üzerine çekti.

Bron nefes aldı.

Sam ehramının yan tarafındaki cepleri karıştırdı, açınca dikdörtgene dönüşen, kare şeklinde, ikiye katlanmış renkli bir kağıt destesi çıkardı.

Ne olduğunu çok iyi bilmesine rağmen Bron sordu: "Nedir o?"

"Para," dedi Sam. "Hiç kullandın mı?"

"Tabii." Mars'ta bunları hâlâ kabul eden birkaç yer vardı.

Sam elindeki desteyi saydı. "Buradan geçtiğimde birkaç kez uğradığım bir yer var — yetmiş beş mil kadar kuzeyde." Birkaç banknot daha fırlattı. "Al, bu sana, arkadaşına ve tiyatro topluluğunun yarısına yeter sanırım." Sam banknotları ayırırken Bron onun tiyatroda olduğunu Sam'in nereden bildiğini merak etti. Ve Sam şöyle diyordu: "Bir lokanta — bu şeyleri orada hâlâ kabul ediyorlar. Bazı insanlar orayı hafif şık bulur. Belki arkadaşın hoşlanır. En azından, eğlenceli bir yer." Sam paraları uzattı.

"Oh." Bron aldı.

"Eğer her şeyi doğru hatırlıyorsam, bu size yeter. Oldukça eski bir yer. Geçmişi Çin Kapitalist Cumhuriyeti zamanına kadar uzanıyor."

Bron kaşlarını çattı. "En fazla on yıl sürdüğünü sanıyordum."

"Altı. Her neyse. Eğer yakınlardaysan gidip bakmaya değecek bir yer. Adı Kuğu Kursağı — nedenini hep merak etmişimdir. Ama o Kapitalist Çinlilerin işine akıl sır ermez ki."

"Yetmiş beş mil mi dedin sen? Bir milin ne kadar olduğunu pek hatırlamıyorum, ama sanırım yürünemeyecek kadar uzak." Bron paraları bir kere daha katladı ve bunları nereye koyacağını merak etti.

"Oldukça. Misafirhane sahibi kadına sizin için bir rezervasyon yaptırmasını söylerim. Size bir ulaşım aracı gönderirler — bahşiş gibi şeylerden haberin var mı?"

"Gençken yaşadığım yerlerde, gizli ve çeşitli zührevi hastalıklarla ilgili kontrollere gide gele, parayla ilgili bu tür görgü kurallarını da öğreniyorsun." Paranın üzerinde binli bir rakam yazıyordu — bunun çok gibi görünmesine rağmen aslında az olduğunu biliyordu. "Buradaki bahşiş oranı ne?" diye sormayı akıl etti. "Yüzde on beş? Yirmi?"

"İlk gittiğimde bana on beş olduğunu söylemişlerdi; çıktığımda da kimse mutsuz görünmüyordu."

"Güzel." Bron'un o günkü giysilerinde hiç cep yoktu, bu yüzden parayı tekrar katladı ve diğer eline aldı ve tekrar diğer eline. "Sen oraya gitmeyi planlamıyordun değil mi? Yani, eğer buna senin ihtiyacın varsa...?"

"Kesinlikle gitmeyi planlamıyordum," dedi Sam. "Oraya daha önce defalarca gittim. Ben gerçekten kayaları ve çimenleri, geceyi ve yıldızları tercih ederim. Parayı burada bulunduğumuz süre içinde bir gece olsun seni başımdan atabilmek için verdim, senin de hoşlanacağın bir şeyler yapman umuduyla."

"Oh," dedi Bron. "Şey... sağol." Tekrar bir cep veya cüzdan aradı ve yine olmadığını hatırladı. "Eee... Ulaşım aracına nereden bineceğiz?"

"Merak etme," diyerek hafifçe gülümsedi Sam. "Onlar sizi alır."

"Ah-ha!" dedi Bron, kendini bilgili hissetti— "O tür bir yer—" çünkü uydularda hiç bu tür bir yer yoktu.

"Şık bir yer," diye tekrar etti Sam, gözlerini yeniden okuyucuya dikerek. Klik-klik-klik. "Umarım eğlenirsiniz." Klik.

Odada, Bron yatağa oturdu ve saat dokuza kadar ne yapacağını merak etti. Bu merakı başlayalı dakikalar olmuştu ki, misafirhane sahibi kadın, içinde portakal renkli bir şey, kamış ve yapraklar olan bir bardağı taşıdığı tepsiyle içeri girdi.

"Bu gece bir arkadaşınızla Kuğu'ya mı gidiyorsunuz? Çok güzel bir yerdir orası. Beğeneceksiniz. Rezervasyonlarınız yapıldı. Merak etmenize hiç gerek yok. Eğer siz veya arkadaşınız o dönemin kıyafetlerini giymek isterseniz bana söyleyin yeter... Pek çok insan bundan hoşlanır."

"Oh," dedi Bron. "Tabii..." Bellona'daki gençlik günlerinden pek çok anıyı hatırladı (kadın dışarı çıkarken): Mars'ta bu tür paralı bir yere giderken pahalı bir erkek fahişenin giymesi gereken elbiseyi kesinlikle biliyordu. Tabii ki o dönemin (paranın kullanıldığı kredi-öncesi dönemin) kıyafetini giymek istemiyordu. Bu sizin, bu tür bir yere hayatında bir, iki veya üç kere gelen, nazik gülümsemeler ve iğrenç kahkahalarla oradan oraya dolanıp duran şaşkın turistlerden biri olduğunuzu hemen belli ederdi. Böyle bir yere ancak kıyafet size aitse ve lokanta sahibi de sizi tanıyorsa dönem elbisesiyle gidilirdi; bunun dışında herhangi bir şey sizi, herkesin kolayca hor gördüğü "Yapılmayan şeyleri yapanlar" kategorisine sokardı. Ayrıca, Diken de nereye gittiklerini bilmiyordu. Onun kıyafeti muhtemelen modern ve gayri resmi bir şey olacaktı. Öte yandan, bu tür yerlere gerçekten tarihi bir yerde oldukları duygusundan uzakta giden o umursamaz kimselerden biri gibi görünmek de istemiyordu. Diken'in kıyafeti ne kadar uygunsuz olursa olsun, kendi kıyafeti, istemeden de olsa, bunu vurgularsa, alınmasa bile etkilenmeyeceği kesindi.

Ve burası Arz'dı — Mars değil. Bu tür yerlerle ilgili tecrübeleri hem başka bir dünyaya hem de on beş yıl öncesine aitti. Ama sonra düşündü ki, bu tür yerler özünde anakronistikti. Stiller değişse bile, stilistik tasarımların yapısı hep aynıydı. Aslında, yaşlı bir kadın müşteri (kendisini bir keresinde böyle bir yere götüren, gümüş kirpikli, yüzü peçeli, kendisi de oraya yirmi yıldır giden bir kadın) bir keresinde Bellona'da da kendisine aynı şeyleri söylemişti. (Kirpiklerini ve peçelerini hatırlıyordu, ama ismi ve yüzü tamamiyle aklından çıkıp gitmişti...) Bu tür düşünceler ve hülyalarla sabahın geri kalanını geçirdi: Kendi giysilerini, diye karar verdi, buraya getirmiş olduklarını, giyecekti, her ne olursa. İçeceğini içti, dışarı, bahçeye çıktı; Sam'i aradı — gitmişti.

Tekrar odasına döndü. Ya kendi giysileri ya da Sam'inkiler. Sam'in aldırmayacağından emindi. Üstelik onu bulup sormak için teşebbüste de bulunmuştu.

Öğleden sonra boyunca en az iki saatini bahçede oturup kendini rahatlamaya zorlayarak geçirdi. Her seferinde, misafirhaneci elinde bir içecekle çıkageliyordu. Bron bu içecekte bir tür uyuşturucu veya benzer bir şey —kafein, alkol, şeker?— olduğunu sanmıştı ama, metabolizmaya hiçbir etkisi yoktu. (Arz'da her tür uyuşturucunun, önceden haber verilip izin alınmasını gerektiren karmaşık bir formalite tamamlanmadan verilmeni yasaklayan bir yasa olduğunu hayal meyal hatırlıyordu.) Saat sekiz olduğunda ne giyeceğine karar vermişti:

Püskülleri yere kadar uzanan gümüş renkli bir kolluk (Sam'in çantasında iki tane vardı, ama yalnızca bir fahişe böyle bir yere göze batacak kadar simetrik bir kıyafetle giderdi: kahvaltı için iki tane uygundu, öğle yemeğinde zar zor kabul edilebilirdi. Ama akşam yemeğinde olacak iş miydi?) Tethys'teki g-kızlarınkine benzer (kendisine ait) gümüş rengi bir kayış ve ona uygun gümüş rengi külot: paralar için bele takılan siyah bir kese (Sam'in). Hiçbir kese (bu gizli cepler olduğunu gösterir) onun (tekrar) fahişe olarak görülmesine neden olamazdı. Kendi kesesi, içine yerleştirilmiş aynaları ve yanıp sönen ışıklarıyla, böyle bir durumda onun bir fahişenin müşterisi olduğu anlamına gelirdi. Yarım saat kadar ayağına ne giyeceğini düşünerek kıvrandı durduktan sonra birden aklına harika bir fikir geldi: Önce kendi, yumuşak, siyah botlarını giydi, sonra Sam'in çantasını altüst ederek dibinden makyaj malzemelerini çıkardı ve cilaya benzer siyah bir boyayla, altın renkli kaşını (ara sıra durarak başparmağıyla, kalın, gerçek kaşını da fırçalıyordu) boyadı.

Boya-çıkarıcıyı da hazır bulunduruyordu; çünkü bunu daha önce hiç yapmadığı için (en azından siyah boyayla) bütün yüzünü batırıp çıkaracağından ve boyayı baştan defalarca sürmek zorunda kalacağından emindi. Ancak, büyüteçli aynanın önünde biraz boyun uzatıp biraz yüzünü oynattıktan sonra, üç darbede, mükemmel bir iş yapmıştı.

İşte!

Denge, diye düşündü; a-simetri ve bütünlük. Modanın önünde eğilinen ancak daha henüz ayaklar altına alınmayan bütün idealleri.

Saat dokuza on vardı.

Seçtiği kıyafetleri giydi, hızla merdivenlere yöneldi, kapıdan çıktı, koyu-mavi akşama daldı ve caddenin taş basamaklarından aşağı (püskülleriyle bir ışık şelalesi yaratarak) inerken düşünüyordu: Şehir planını düşünme. Sakın. Çünkü yok!

Başlangıçta, o gelmeden bir-iki dakika önce orada olmayı umdu; sonra da onun gelmiş olacağını ve beklemek zorunda kalmayacağını.

Halkın Kooperatifi'nin köşesinden döndüğünde sarı kapı açıldı, üç kişi dışarı çıktı. İkisi kazıcılardandı. Veda ettikleri, arkalarından onlara el sallayan ve şimdi, topuklarına kadar uzanan, kolsuz, siyah bir giysi içinde kapının pervazına yaslanmış bekleyen, Bron'un (veya daha ziyade Sam'in) kollukları gibi gümüş renkli kısa saçlarıyla, Diken idi.

Kazıcılar geçti. Biri gülümsedi. Bron başını salladı. Diken, kollarını kavuşturmuş, yaslanmaya devam ederek bağırdı: "Merhaba! Tam zamanında geldin!" Ve güldü. Pürüzsüzce. Bir kolunda dirseğine kadar, üzerinde desen niyetine karmaşık semboller bulunan gümüş renkli bir eldiven vardı. Bron yaklaşırken, ayağa kalktı, ellerini uzattı.

Bron, sol kolundan gümüşler sarkarak, ellerini ellerinin arasına aldı ve güldü. "Seni yeniden görmek ne kadar güzel!" — bir an için kendisinin yirmi ve onun da otuz yaşında olduğu ve başka bir dünyada gizlice buluştukları hissine kapılmıştı.

"Umarım," dedi Diken, "ayakkabılarıma ihtiyaç duyacağım bir yere gitmiyoruzdur... Eğer öyleyse, hemen yukarı çıkıp kendime—"

"Gideceğimiz yerde senin gibi çarpıcı biri—" Bu cümlenin gelenek haline gelmiş bir sonu vardı: —istediği şeyi giyebilir, zaten güzele ne yakışmaz ki. Ama Bron yirmisinde değildi: şu andaydı, burada— "ne isterse giyebilir." Elleri birleşerek dörtlü düğüm oldu. "Aslında, buranın yetmiş beş mil kadar kuzeyinde küçük bir yer vardı kafamda — Kuğu Kursağı?" Gülümsedi. "Hayır, gülme. Kapitalist Çin'den kalma bu yer tam sana göre. Bu dönem çok uzun sürmedi, bu yüzden hoşgörülü olmalıyız."

Zaten gülen Diken değil, gözlerinin içiydi. "Biliyor musun — içimden çok küçük bir ses oraya gideceğimizi söylüyordu." Ona bir oyun oynayacakmış gibi yaslandı: "Ama korkarım benim hiç param yok. Zaten olsaydı da onunla ne yapacağımı bilemezdim. Bugüne kadar para kullanan bir yerin yakınından bile geçmedim hiç. Windy ve Charo buraya geldiğimiz ilk gece gittiler —ben topluluk işleriyle meşguldüm— ve bir sürü kredim olmasına rağmen, korkarım üçümüzün de para kotasını kullanmışlar."

Bron şefkatle düşündü: Senden iyi fahişe olmazdı; bu cümleyi gecenin sonunda kullanmalıydın. Ama belki de içtendi, bu da Bron'u bir an için daha da şefkatle düşündürdü. "Bu akşam bendensin — daha doğrusu Sam'den. Yani devletten. Para? Sınırsız harcama yetkisi var ve keyfimize bakmamızı rica etti."

"Ne kadar da nazik! O niye bizimle gelmiyor?"

"Bu tür şeylerden nefret eder." Bron döndü, Diken'in kolunu tuttu. Caddede yürümeye başladılar. "Hiç işi olmaz. Atalarının tohumlarının atıldığı yerlerde onun için sadece kayalar ve çimenler ve yıldızlar vardır."

"Anlıyorum..."

"Oraya daha önce hiç gitmedin, değil mi?" Durdu. "Dürüst olayım, bu benim ilk gidişim..."

"Hayır, gitmedim. Ve Windy ile Charo'nun anlattıkları da hiçbir şey ifade etmeyecek kadar belirsizdi."

"Anlıyorum..." Diken'in gümüş renkli saçlarına bakarak kaşlarını çattı. "Nereye gideceğimizi nasıl bildin, peki?"

Gülüşü de (ve Diken birbirine geçmiş kollarına hafifçe bastırarak onu tekrar yürüttü — sanki Bron yirmisinde, Diken da başka bir dünyadan) saçı gibi gümüş renkliydi. "Dış Moğolistan'da, bu zamanda ve bu çağda bile korkarım gidecek çok fazla yer yok."

Saniyelerdir bilincinin tam sınırında olan bir fısıltı, birden dikkatinin odağına yerleşti.

Bron başını kaldırdı.

Çatıların arasındaki karanlıktan daha karanlık bir şey geçti ve vınlaması giderek yükselip sonra tekrar azalarak yolun karşı tarafında durdu.

Toparlak, kanatsız, Sam'le birlikte buraya geliş yolculuklarının son ayağında bindikleri aracın büyüklüğünde bir şeydi.

Kapı açıldı — ağır, boyalı bir zincirin üzerinde açılır-kapanır köprüye benzer bir şey hareket etti, mor dolgu ayağını on beş santimlik mor topuzlar tutuyordu.

"Şuna bak," diye bağırdı Diken, "bu bizim için olmalı! Bizi nasıl buldular, merak ediyorum?"

"Sanırım bu gerçekten bizim için" — ama, onu tekrar yürütmeye başlayandan daha da sert bir hareketle, Bron onun araca gitmesini engelledi. "Koklama duyularına güvenerek çalıştıklarını duymuştum birilerinden, bir yerlerde, bunu asla tam olarak anlamadım. Bu geceki performansınız nasıl gitti?" Kayıtsızca, aynı yavaşlıkta yürümeye devam etti. "Bu geceki izleyiciler beğendiler mi bari? Bu oyun üzerinde çok sıkı çalıştınız sanırım, hem senin hem de Windy'nin söylediklerine—"

Tam bu noktada Diken fısıldadı: "Ah—!" çünkü araçtan çıkan dört uşak alçalan platformun dört yanında beklemeye başlamışlardı — vücutları altın rengine boyalı dört çıplak, oldukça çekici, genç... kadın? Bron bir an kafasının dağıldığını hissetti: Mars'ta uşaklar genellikle erkek ve genellikle kendisi gibi fahişe olurdu (veya bir kerelik fahişeler), hesabı ödeyen hanımefendiyi eğlendirmek için oradaydılar. Ama Arz'da erkeklerin fahişelik yapması yasadışıydı. Öyleyse büyük olasılıkla bu kadınlar fahişeydi. En azından hayatlarının bir noktasında fahişelik yapmışlardı ve kendisini hoş tutmak için buradaydılar. Eh tabii, diye düşündü, bu kez resmen hesabı ödeyen kendisiydi — ki bu onu hiç üzmüyordu. Ancak rollerin değişmiş olması tuhaftı. Sonuçta, onun için bu gece esas olan, Diken'in eğlenmesiydi. Ve o da, Charo hariç, lezbiyen ilişkilerinin daha ziyade entelektüel düzeyde olduğunu belirtmişti. Bron şöyle dedi: "Bir performans daha gerçekleştirdiğinize göre Arz izleyicisi hakkında ne düşündüğünü bilmek isterdim."

"Şey, ben..." Platforma ulaştılar. "Hım... iyi akşamlar!" dedi birden yanındaki kadına, kadın da gülümsedi, başını salladı.

Bron da gülümseyerek: Onlarla konuşuyor! diye düşündü. Yine bu da (bütün bir gençliği gözünün önünden geçip giderken fark etti ki) masrafları onun ödemesi ve genç... kadını bir önceki seferden tanıması halinde olağan karşılanırdı...

Lüks rampadan çıkarak, kırmızı ve bakır rengi yastıkları, dışarıyı seyretmek için pencereleri, rüküş süsleri ve kızıl perdeli duvarlarıyla bir odaya girdiler.

Bron, Diken'i kanepelerden birine götürürken, Diken ona döndü: "Tüm bunların kaça mal olduğunu öğrenebileceğin bir yer yok mu?"

Bu Bron'u kahkahalarla güldürdü. "Elbette," dedi. "Eğer gerçekten bilmek istiyorsan." Yine, gençlik dolu o an geri geldi — onu bu tür bir yere ilk kez götüren müşteri ve aynı sırnaşık soruyu kendisinin soruşu. "Bir bakalım — otur. İşte..." Yanına, sol tarafına oturdu, kanepenin kolunu tuttu ve hızla çekti. Hiçbir şey. (Bu gezegende her şey geri mi? diye merak etti.) "Afedersin..." Diken'in üzerinden uzandı ve bu kez sağındaki kolu çekti. Hemen alttan, düzgünce cam çerçeve içine alınmış bir kart çıktı; üzerinde çok küçük harflerle şunlar yazılıydı: Explication de Tarif.

"Burada," diye açıkladı, "bu geceyle ilgili olarak bizzat kendisinden veya hizmetlerinden yararlanacağımız herkesin ücretini, göreceğimiz veya kullanacağımız her nesnenin fiyatını, bunların bakım masraflarını, fiyatlandırmanın nasıl yapıldığını bulabilirsin — burası Arz olduğuna göre, vergilerle ilgili ayrıntılara girmesine bile şaşmam."

"Ahhh..." diyerek derin bir nefes aldı Diken ve kartı okumak için rahat koltuğunda doğruldu.

Rampa geriye gelerek kapandı. Artık içeride olan uşaklar yerlerini aldılar.

Bron, Diken'in kartı dikkatle okurken kamburlaşan omuzlarına baktı. Ardından gelen kahkahasını bastırdı. Yapacak hiçbir şey yoktu: tüm bu süre boyunca o fahişe olacaktı, ve Bron da müşteriyi oynamalıydı. Diken bu durumda, doğal görülen tüm kabalıkları ve patavatsızlıkları yapan, genç, tecrübesiz bir fahişeydi. O ise, tüm uygun davranışları bildiğinden emin, her şeyi mazur gören, büyülenmiş bir müşteri olmalıydı. Yoksa, diye düşündü, onun bu patavatsızlıklarına gülmeden geceyi asla tamamlayamam.

Sonra farkına vardı ki, Diken aslında kartın tamamını okuyordu — bu haliyle de, açıkçası, daha ziyade meraklı bir turiste benziyordu. Oysa işin zevkli tarafı fiyatlardı ve bunları bir bakışta seçebiliyordunuz: fiyatlar koyu rakamlarla yazılmıştı.

Uşaklar odanın dört bir köşesinde, duvardan açılan masalarda oturuyordu. Masalar? Oturmak? işte bu tuhaftı. Bir uşak, diye hatırladı, eğer ayakta durmuyorsa ne işe yarar ki?

Oda sarsıldı. Perdeler baştan aşağı dalgalandı. Diken'in koluna dokundu. "Sanırım yola koyulduk..."

Diken başını kaldırdı, etrafına bakındı ve güldü. Bir pencerede bir karaltı, bulutlar ya da dağlar olsa gerek, hareket ediyordu. "Bu şey yerçekiminin ilk kontrol altına alındığı zamanlardan kalma sanırım!" dedi yüksek sesle. "Daha önce hiç bunun kadar eski bir ulaşım aracına bindiğimi sanmıyorum!" Elini Bron'un eline koydu, sıktı.

Neden sonra, rotaya kilitlendiler, sarsıntı kesildi. Bir işaretle, uşaklardan biri kalktı, minderlerin arasında dikkatli adımlarla yürüyerek onlara yaklaştı, hemen önlerinde durdu ve başını eğdi: "Yemekten önce bir içki almak ister miydiniz?"

Bron bir anda en pahalı işçinin adını hatırlayamadığını dehşetle fark etti! Aklına bir tek, aslında tadı daha güzel olsa da daha ucuz içkinin adı gelmişti — tam da bu nedenle bir müşterinin bunu ısmarlaması hatta tavsiye etmeye kalkışması bile onun kesinlikle İkinci Sınıf (ki açık arayla en sık rastlanan tür buydu) yaftasını yemesine yeter de artardı..

Diken yine Tarifi okuyordu.

Rahatsızlığını gizleyerek —Bron gizlediğinden emindi— bir kez daha Diken'in koluna dokundu. "Hayatım, uşak bir şey isteyip istemediğini soruyor."

Gözleri yukarı baktı. Gülümseyerek, mahcup bir tavırla omuzlarını silkti. "Ha, hayır ben— şey... gerçekten..."

Yanlış hatırladığı içki isminin Diken'in gözünden kaçıp, oldukça yüksek fiyatının takılacağını umuyordu.

Diken gözlerini kırparak ona baktı, hâlâ gülümsüyordu, aklı hâlâ karışıktı.

Takılmadı. (Senden iyi bir fahişe olmazdı, diye düşündü, bir parça daha az şefkatle.) Şöyle dedi: "Sizde hiç... Altın Çiçeği Nektarı var mı?" Sırtının bir parça nemlendiğini hissetti; ama hatırlayabildiği tek isim buydu. (Alnı da nemlendi.) "Hayır— Hayır... Sanırım daha pahalı bir şey içeceğiz. Yani, daha pahalı bir şeyleriniz vardır... şey, yok mu...?"

"Altın Çiçeği Nektarımız var," dedi genç kadın, başını sallayarak. "İki tane getireyim mi?"

Bir ter damlası, Sam'den ödünç aldığı kolluğun içinde aşağıya doğru süzüldü. Sessizlik içinde geçen saniyelerden sonra, Diken bir uşaklara bir Bron'a baktı ve şöyle dedi: "Evet, bu kulağa harika geliyor!"

Uşak başını salladı, tam dönecekti ki, durdu ve imtihan eder bir ifadeyle sordu: "Siz Marslısınız değil mi?" Bron düşündü: Benim Bellonalı ucuz bir serseri ve Diken'in de tam bir aptal fahişe olduğunu düşünüyor! Bir ter damlası şakağından süzülerek çenesine doğru aktı.

Diken yeniden güldü. "Hayır. Korkarım biz aylıyız. Kültürel değişim programı çerçevesinde geldik."

"Ha!" Kadın başını salladı, gülümsedi. "Altın Çiçeği Nektarı'nı genellikle Marslı müşterilerimiz için ayırırız — gerçekten çok güzeldir," bunu gözünü kırparak doğrudan Bron'a söyledi. "Arzlılar adını bile bilmezler!" Tekrar başıyla selam verdi, döndü ve masasının arkasındaki perdelerin arasına döndü.

Artık Diken Bron'un kolunu tutuyordu, daha da yaslandı. "Ne harika değil mi! Bizim bir dünyadan olduğumuzu sandı!" Güldü. Bir an için alnı Bron'un yanağına dokundu. (Bron neredeyse ürktü.) "Bunların hepsinin oyun olduğunu biliyorum, ama yine de heyecan verici... tıpkı tiyatro gibi."

"Şey..." dedi Bron, gülümsemeye çalışarak, "eğlendiğine sevindim."

Bron'un bileğini sıktı. "Ve her şeye o kadar hâkim görünüyorsun ki, beraber olmak için gerçekten harika birisin!"

"Şey... teşekkür ederim," dedi. "Teşekkür ederim," çünkü aklına söyleyecek başka hiçbir şey gelmiyordu.

"Söylesene..." Ve bir kez daha yaslandı. "'Uşak' aslında erkekler için kullanılan bir kelime değil mi, yani— Arz'da?"

Artık terlememesine rağmen, kendini berbat hissediyordu. Diken'in konuyu değiştirme çabası onu sinirlendirmişti. Omuzlarını silkti. "Eh, şey... ona bakılırsa g-kız da kadınlar için kullanılır, değil mi?"

"Evet," dedi Diken, "ama burası Arz, böyle şeyler geleneksel olarak—bana öyle öğretildi— önemlidir."

Tekrar omuzlarını silkti, içinden kendisini rahat bırakmasını diliyordu. Uşak geri döndü, aynalı bir tepsinin içinde de içkiler.

Bron, Diken'e içkisini uzattı, kendisininkini aldı. "Her siparişte peşin ödeme yapsam," diye önerdi.

"En sonda toptan ödeseniz bizim için münasip olur," dedi uşak, hâlâ gülümseyerek, ama bir parça daha az. "Ama eğer isterseniz..."

Diken bir yudum aldı. "Bizim oralarda duyduğumuza göre, Arz'da münasebet çok önemli olmalı. Neden dediği gibi yapmıyoruz?" Sonra Bron'a baktı, Bron başını salladı.

Uşak da başını salladı —Teşekkürler— ve tekrar masasına döndü.

Bron içkisini yudumladı, aldığı tat katışıksız nostalji, su katılmamış anılardı, tüm bunlar ona (bu içkiyi en son tattığı) on beş yıl öncesinde olmadığını ve buranın da Mars olmadığını yüksek sesle hatırlatıyordu: burada uşakların kadın olduğunu, münasebetin gelenek olduğunu (O zaman, neden, diye merak etti, bir an öfkelenmişti, tek amacı münasebetsiz bir savurganlık olan böyle yerler açıyorsunuz?) ve kendisinin de yol yordam bilmeyen bir turist olduğunu.

Hayır!

Oyunsa oyun!

Ama bu rolü kabul edemezdi. Hem mizacı hem de tecrübeleri, ne kadar münasebetsiz ve modası geçmiş olursa olsunlar, bunu reddediyordu. Gözlerinin içi gülen Diken'e döndü. "Bana hâlâ bu geceki performansın nasıl gittiğini söylemedin."

"Ah..." dedi, arkasına yaslanıp çıplak ayaklarını önündeki minderlere uzatarak, "performans...!"

Üç kere (Bron, her seferinde dehşete kapılarak, oturuyordu) diğer üç uşak onlara (Diken Altın Çiçeği Nektarı'nı sevmişti — aslında o da sevmişti. Ama sorun bu değildi) bir içki daha almayı önerdiler, ikincisi geleneksel olarak fındık, üçüncüsü ise küçük meyveler eşliğinde — zeytin, bu hatırladığı kadarıyla ancak en iyi yerlerde sunulurdu. Onlar da üç değişik çeşit ısmarladılar: siyah, yeşil ve sarı. Bron etkilenmişti ve bu da keyfini daha da kaçırıyordu. Müşterinin işi etkilemekti, etkilenmek değil. Etki yaratacak bu tür ayrıntıları düzenlemek, bunlara nezaret etmek ve en mükemmel performansa ulaşmak müşterinin işiydi. Müşteri, en azından bu noktada, ister kadın ister erkek olsun kendini kaptırıp gitmemeliydi. Bir sonraki içkiyle beraber, kendilerine kanepe şeklinde hazırlanmış, küçük balıklardan ve etlerden oluşan bir tepsi dolusu meze sunuldu. Sonuncusuyla birlikte ise, tatlılar geldi ama Bron bunları reddetti. "Daha sonra," diye açıkladı Diken'e, "sanıyorum bize inanılmaz lezzetli tatlılar sunulacak, o yüzden bunların hepsini gönül rahatlığıyla reddedebiliriz."

Diken, takdir eder şekilde başını salladı.

Tam o sırada manzara penceresinde bir ışık göründü. Diken, heyecanla, Bron'un üzerinden eğilerek haktı. Oda sarsılmaya ve sallanmaya başladı. Birden sarsıntı kesildi: İnmişlerdi. Mor-topuzlu asma kapı zincirleri üzerinde açıldı. Dışarıda, uzaklarda ışıklar parıldıyordu, ardında ise karanlık. Uşaklar rampanın dört bir köşesindeki yerlerini almak için kalktılar.

İlk ikisinin aralarından yürürlerken Bron şöyle dedi (aklından bunu nasıl söyleyeceğini defalarca geçirmişti): "Bence bizim Mars'tan —veya Uydular'dan— olduğumuzu düşünmesi küstahlıktı. Veya herhangi bir yerden. Sadece ne ısmarladığımıza bakarak nereli olduğumuzu nasıl bilebilirler ki?" Bunu yüksek bir sesle söylemedi. Ama çok yumuşak bir sesle de söylemedi.

İfadesinin sonunda, gece manzarasına yapmacık bir sükûnetle bakan gözleri Diken'e ulaştı — Diken kaşlarını çatmıştı. Kolları göğsünde, rampanın ucuna doğru (en son uşağın yanında) yavaşladı. "Sanırım," dedi, bir kaşını hafifçe kaldırarak, "onlara 'uşak' dediğin içindi bu. Explication de Tarif listesinde onlara 'Hostes' deniliyor. Belki de 'Uşak' Marslıların kullandığı bir terimdir."

Bron kaşlarını çattı, Diken'in neden tam yavaşladığı anda bunları söylediğini merak ediyordu. "Ya..." dedi, rampadan aşağı adımını atarken, gözleri yine etraftaki kayaların, parmaklıkların, şelalenin üzerinde dolaşıyordu. "Eh, şey... tabii. Şey, belki de biz..."

Ama onunla birlikte yürüyen Diken önündeki basamağın üzerine çıktı.

Kavisli rampanın kenarlarında parmaklık gibi duran kırmızı kadife halatların ötesinde kayalıklar uzuyor, uzayıp gidiyordu. Şu ağacı veya bu çalılığı aydınlatan projektörler nedeniyle gökyüzü siyah ve u-1'deki tavanlar kadar yakın görünüyordu.

"Bu tuhaf değil mi," dedi Diken, sanki Bron'un düşüncelerini okumuş gibi, "sonsuz mu, yoksa bir yere mi sıkıştırılmış hiç belli olmuyor —tüm uzay yani."

Bron bir başka parmaklığın üzerinden ötelere baktı, şelaleler çağlayarak akıyordu. Yukarıda, ay vardı. "Bence..." dedi, (Diken da dönüp o tarafa baktı), "sonsuz."

"Ay, ben bunu görmemiştim bile!" Bron'a doğru yaklaşıp halatın yanına geldiğinde kolu koluna değdi. "Neden öyle—"

"Bak," dedi Bron, manzaradan bahsetmiyordu. Diken dönüp ona baktı. "Sanırım, uygun olsa da olmasa da, onlara ödemeyi hemen yapmalıyım — tiyatro için bile olsa." Ve daha onun yorum yapmasına veya karşı çıkmasına fırsat vermeden, tekrar mor rampaya döndü.

Bron en yakındaki altın-tenli uşağın yanında durdu, eli para kesesindeydi. "Şu son içkiyi bize sen getirdin, değil mi?— kesinlikle harika bir içkiydi, hele susuzluğumu ve şu ana dek ne kadar yorucu bir gün geçirdiğimi düşünürsek. Menüde ne yazıyordu... on, on bir? On iki...?" (Sekiz elli yazıyordu.) Yerinden çıkardığı deri keseyi parmaklarıyla karıştırmaya başladı— "Eh, sadece senin gülüşün için bile bunun iki katını ödemeye hazırım," ve iki banknotu çekip çıkardı, en üsttekinin yirmilik olduğunu umuyordu. "Bunu ister misin—?"

Uşağın yaldızlı göz kapakları aralandı.

"İster misin...?"

Bron yirmiliği diğer banknottan (bu bir otuzluktu) ayırarak platformun üzerine bir adım attı ve parayı başının üzerinde havaya kaldırdı. "Al işte, al o zaman— zıpla haydi! Zıpla!"

Uşak bir an tereddüt etti, altın renkli alt dudağını ısırdı, sonra Bron'un omuzunu tutarak zıpladı.

Bron parayı elinden bıraktı. O havada uçuşurken, omuzunu uşağın elinden kurtararak diğer uşağa yöneldi, diğer banknot da parmaklarının arasındaydı. "Ama sen, hayatım—" Her ne kadar âdetten de olsa, kadınlara bu tür şakalar yaparken kendini gülünç hissederdi— "sen ilk içkiyi getirdin, buraya geldiğimizde içimizi kavuran susuzluğu yok eden içkiyi. Sadece bu bile fiyatı üçe katlamaya yeter! İşte, seni enerjik şey—" Banknotu dizlerinin hemen altına doğru tuttu. "Bunu ister misin? İşte al. Emekle haydi! Emekle..." Parayı yere doğru bıraktı ve kadın paranın ardından yere eğilirken, Bron tekrar döndü. "Ve siz ikiniz—" İki banknot daha çıkardı, her biri bir elindeydi— "sizin sunduğunuz hizmetleri unuttuğumu sanmayın. Ancak... hatırlamama rağmen, her nedense aralarında bir ayrım yapamıyorum. İşte bir yirmilik, bir de otuzluk. Hanginizin hangisini hakettiği konusunda kavga edebilirsiniz." iki banknotu da havaya fırlatıp çoktan yere diz çöküp diğer banknotlar için eşelenmeye başlamış olan kadınlardan birinin üzerinden atladı. Arkasında, diğer ikilinin paralara doğru atıldığını duydu.

Bron platformdan aşağıya indi (arkasında çığlıklar, itişmeler ve yine çığlıklar) ve Diken'e doğru yürüdü. Avuçlarını çenesine dayamış, gözleri büyümüş, ağzı açık bir şekilde olanları izliyordu — birden kahkahalar atarak eğildi.

Bron, dört kadının gülüşerek birbirlerini itip yumrukladığı topuzlarla süslü morluğa dönüp tekrar baktı.

"Bu..." diye başladı Diken, ama tekrar kahkahaya boğuldu. "Bu harika!"

Bron onu kolundan tuttu ve bir geçitte yürümeye başladılar.

Diken, hâlâ gülerek, boynunu geriye doğru uzatıp baktı. "Eğer kendi başına bu kadar mükemmel olmasaydı bunu bir yapımda kullanabilirdim!" Gözleri tekrar Bron'unkileri buldu. "Paranın bunu hâlâ yapabileceğini asla düşünemezdim..."

"Tabii, geçmişine ait efsaneleri ve artık ne kadar nadir bulunduğunu düşünürsek—"

Diken tekrar güldü. "Bence de öyle, ama—"

"Bir zamanlar ben de uşaklık yapmıştım," dedi Bron, ki bu tamamiyle gerçekdışı da değildi: bir keresinde, zamanında uşaklık yapmış iki fahişeyle aynı odayı paylaşmıştı ve bu iş kendisine teklif bile edilmişti... yine de ekledi. "Sinir bozucu bir iş."

"Bu gerçekten inanılmaz!" Diken başını salladı. "Nasıl yırtıp paramparça etmiyorlar hayret!"

"Eh, öğreniyorsun," dedi Bron. "Ve tabii, tüm bunlar gibi, sonuçta hepsi sadece bir tür... şey, Annie-şov." Kayalara, gökyüzüne ve üzerinden (yosunlar, köpükler ve berrak, yeşil girdaplar Bron'un siyah botlarının ve Diken'in çıplak ayaklarının hemen yanından geçip gidiyordu) yürüyerek Kuğu'nun girişini oluşturan yeşil cam kolonlara doğru ilerledikleri geçidin şeffaf kısmının altında akıp giden şelalelere doğru eliyle bir işaret yaptı.

Diken, eldiveninin üzerine bir parmağını sürttü. "Bu eldivende —eğer yakından bakarsan— logaritmik ölçüler var. Ortadaki bant dönüyor, böylece bir çeşit hesap cetveli olarak kullanabiliyorsun." Güldü. "Bugüne kadar hep, parayla ilgili her türlü hesapta bir bilgisayara ihtiyacın olduğunu duymuştum. Ama sanırım buna alışık olan biri sırf gösterişli davranarak da yolunu bulabiliyor."

Bu kez Bron güldü. "Eh, ne yaptığını bilmenin faydası oluyor tabii. Bu tehlikeli bir şey. Alışkanlık yapıyor, burası kesin. Ama bence Uydular'da bunun yasaklanmış olması biraz fazla ileri gitmek oluyor. Ve u-1'de de bu ölçekte bir işletme kuramazsın." Kolonlar, görebildiği kadarıyla yetmiş veya seksen taneydi ve neredeyse 40 metre yukarıya yükseliyorlardı. "Ayrıca ben bunun rağbet göreceğinden bile şüpheliyim. Bizim-sizin mizacınıza uymaz... Yani, ben gönüllülük esasına dayalı bir toplumda yaşamayı seviyorum. Oysa para meselesinde, işe yılda bir veya iki kez bir parça el atman yeterli."

"E, tabii..." Diken kollarını göğsünde kavuşturdu, Bron'la aralarından tekrar geriye baktı.

Bron da baktı.

Rampa kapanmış, uşaklar gitmişti.

Başka geçitler vardı, başka bir araç ve kayaların arasında ağır adımlarla ilerleyen başka insanlar.

Göğüsleri, kalçaları ve saçları donuk bir bronz renge boyanmış başka bir uşak, çok-renkli perdelerin ardına gizlenmiş yeşil bir ego-yükseltici kabine benzeyen bir şeyin yanında duruyordu. Bron, donuk bronz renkteki avuçlardan birine küçük bir banknot sıkıştırdı. "Müsaadenizle..."

Uşak döndü, perdeyi çekti. İçerisi beyaz mine kaplıydı. Ardından çıkan adam, siyah ipek klapalı siyah takım, siyah kuşak ve beyaz, çok beyaz gömleğinin yakasına tutturulmuş küçük, siyah bir fiyonktan oluşan geleneksel kıyafeti giyiyordu. "İyi akşamlar, Bay Helstrom." Öne doğru bir adım attı, gülümsedi, başıyla selamladı— "İyi akşamlar, hanımefendi."— gülümsedi, Diken'i başıyla selamladı; biraz hazırlıksız yakalanan Diken karşılık verdi:

"Ah... selam!"

"Sizi bu akşam görmek ne kadar güzel. Bu akşam buraya uğramaya karar verdiğiniz için çok memnun olduk. Buyrun hep beraber şuradan gidelim—" yelpaze gibi açılan mermer yeşili ilk sütunların arasından yürümeye başlamışlardı bile— "size bir masa bulabilmek için ne yapabileceğimize bir bakalım. Bu gece hangi moddasınız... su? ateş? toprak? hava?.. belki de tüm bunların bir bileşimi? hangisini tercih edersiniz?"

Bron döndü, Diken'e gülümsedi. "Senin seçimin—?"

"Ha, şey, ben... Yani, bilmiyorum ki ne... şey, ben dördünü birden isteyebilir miyim? Yoksa bu...?" Soran gözlerle Bron'a baktı.

"Olabilir tabii..." Kâhya gülümsedi.

"Ama bence," dedi Bron, "bu biraz dikkat dağıtıcı olabilir." (Diken pek hoştu doğrusu... Dördü birden mi? Daha neler! "Şimdilik toprak, hava ve su diyelim; ateşi bir başka sefere bırakalım." Diken'e baktı. "Bu sence uygun mu?"

"Ah, elbette," dedi, çabucak.

"Çok iyi, o zaman. Buradan buyrun."

Ve sütunları geride bırakmışlardı. Kahya, onları hoş tutsa da, diye karar verdi Bron, sadece temel gereklilikleri yerine getirmekle yetiniyordu. Kişiliği ve tarzı ortaya koyarak işi, akşamı ve tecrübeyi kişiselleştiren (bir keresinde zeki bir müşterisinin dediği gibi "...asla parayla alamayacağın, ama, yine de bir şekilde aldığın") o küçük ayrıntılar eksikti. Elbette, bunlar bu tür bir yere sık sık gelerek edinilebilecek şeylerdi— turist olarak gelmekle değil. Ama Bron bu tür yerlere alışık biri gibi göründüğünden emindi ve Diken'in tüm bunlara yabancı olduğunu açıkça belli etmesi belki daha insancıl bir tepki meydana getirebilirdi. Kesinlikle buraya tekrar gelebilecek birileri gibi görünüyorlardı.

"Şuradan yukarı."

Kahya onları çimenlere çıkardı... Evet, içeride olduklarına şüphe yoktu. Ama tavan, o parlak, siyah, çok katmanlı ve parçalı şey, çok yukarıdaydı.

"Afedersiniz... bu taraftan, beyefendi."

"Ha?" Bron aşağı baktı. "Elbette." Aslında sorun Bron'un adamdan hoşlanmamasından ibaretti.

"Çimenler..!" diye bağırdı Diken. "Üzerinde yürümek gerçekten harika bir duygu!" Rampadan birkaç adım yukarı çıktı, döndü ve sevinç içinde omuzlarını oynatarak gülen gözlerle onlara baktı.

Bron gülümsedi ve kahyanın profesyonel gülümsemesinin biraz yumuşadığını fark etti. Bu da Bron'unkini bir parça soldurdu.

"Günde bir kere düzeltip haftada bir de biçiyoruz," dedi kahya. "Birinin bunu fark edip yorum yapma zahmetine katlanması çok güzel."

Diken elini Bron'a uzattı, yukarı doğru yürümekte olan Bron eli tuttu.

"Çok güzel bir yer!" dedi Diken ve kahyaya: "Hangi taraftan demiştin?"

Hala gülümseyen kahya, dizlerini belli belirsiz bükerek — "Bu taraftan"— tekrar rampadan çıkmaya başladı; ama bunun ilk çıkmaya başladıkları yönde olmadığını fark etti Bron.

Dışarıda çağlayarak akan şelalelerin buradan başladığı anlaşılıyordu, bir sürü kat yukarıda. Bu sesler neredeyse on dakika kesilmedi. Yüksek kayaların arasından yukarı tırmandılar—

"Aman Tanrım..." diye fısıldadı Diken.

—ve onu gördü.

"Tatmin edici mi?" Kahya rüküş sandalyelerden birini çekti, çimenlerin üzerindeki masanın etrafında dolaştı, diğerini çekti.

Şu anda, etrafı çevrilmiş muazzam alanın en tepesindeydiler. Hemen yanlarında su köpürerek akıyordu, hem önlerinde, hem de arkalarında, kayalara çarparak. Restoranın aşağıya doğru birbiri ardına uzayıp giden katları göz alabildiğine uzanıyordu.

"Ne kadar nefes kesici bir yer!.." diye bağırdı Diken.

"Bazı insanlar buraya kadar yürümekten hoşlanmıyor," diye açıkladı kahya. "Ama siz eğleniyor gibisiniz. Benim şahsi fikrim, buna değer."

Bron'un eli para kesesindeydi, her zamanki gibi para verip daha iyi bir masa isteme geleneğine uymaya hazırlanıyordu. Ama burası çok iyi bir yerdi. Yine de, diye düşündü, sana önerdikleri ilk yeri kabul etmemelisin — Mars'taki müşteriler asla etmezdi; ayrıca adamı da çalıştırmak istiyordu.

"Beyefendi...?" Kahya bir kaşını kaldırarak cevabı bekledi.

"Şey..." Bron bir düşündü. "Bilemiyorum..."

"Ah ne olur buraya oturalım! Mükemmel bir yolculuk ve mükemmel bir yürüyüştü. Bundan daha mutluluk verici bir yer düşünemiyorum!"

Bron gülümsedi, omuzlarını silkti ve ikinci kez sırtında sıkıntıdan, hafif bir terleme hissetti. Diken biraz abartıyordu. Kendilerine önce başka bir yer önerilmeli, sonra burası gösterilmeliydi. En uygun yol buydu. Bu insanlar kim olduklarını sanıyorlardı ki? "Bu iyi," dedi Bron kısaca. "Ha... al bakalım." Parayı kahyanın eline sıkıştırdı — daha küçük bir miktar verse gülünç duruma düşebilirdi.

"Teşekkürler, beyefendi." Başla selam ve gülümseme kısaydı. "Ben size menüyü getirirken bir içki daha almak ister miydiniz?"

"Evet," dedi Bron. "Lütfen."

"Ne içiyordunuz?"

Ve Bron o içkinin adını hatırladı: Chardoza. "Altın Çiçeği Nektarı."

"Çok lezzetli!" Diken sandalyesine çöktü, dirseklerini yüksek kolluklara koydu ve her iki elini, hiç de zarif olmayan bir biçimde çenesinin altında birleştirdi, her iki ayağını da masanın altından uzattı ve ayak bileklerini çapraz yaptı.

Kahyanın gülüşü, bir an için, neredeyse samimiydi.

Masanın orta yerindeki metal levhalar düşerek açıldı. Üzeri hareli yeşil cam tepsilerin üzerinde içkiler, levhaların açtığı boşluktan dışarı çıktı.

Bron kaşlarını çattı — ama ne de olsa, daha Bron onu kabinesinden bile çağırmadan kâhya ne içtiklerini biliyordu tabii.

Bron Diken'in tam karşısındaki kendi sandalyesine oturdu ve düşündü: Diken kesinlikle çok hoşuma gidiyor ve beni kesinlikle çok üzüyor. Yine de, her nasılsa, farkına vardığı şeyler daha da berraklaştı: İstediği kadar müşteriyi oynasın, Diken'i bir türlü kendi gençliği rolüne oturtamıyordu. Patavatsızlıklarının, hevesinin ve garipliklerinin kendi gençliğinde Kuğu'nun Bellona'daki ikizlerine yaptığı ziyaretlerle hiçbir ilgisi yoktu — nedeni ise basitti, Diken Bron'u, kendisinin oraya birlikte gittiği kişileri hor gördüğü şekilde hor görmüyordu. Bu yüzden de, kendisinin büyük çaba harcayarak puan kazanmaya çalıştığı bu hayran bırakma ve etkileme oyununu, Diken oynamıyordu bile. Ben ne yapıyorum burada? diye düşündü, birden. Şu ana kadar iki kez mahcubiyet terleri dökmüştü — ve muhtemelen de akşam sona ermeden yine dökecekti. Ama en azından (diye düşünmeye devam etti) beni neyin mahcup edeceğini biliyorum. Hem rahatsızlık hem de memnuniyetleri, burasının Bron'un çöplüğü olduğunu kanıtlıyordu. Ter kurudu. Soğuk bardağı kaldırdı, içti. Ve fark etti ki, düşüncelere daldığı bu süre içinde Diken sessiz kalmıştı. "Bir şey mi oldu?"

Diken kaşlarını kaldırdı, sonra da birbirine geçmiş parmaklarına koyduğu çenesini. "Hayır..."

Gülümseyerek, şöyle dedi: "Emin misin? Olmadı mı? Davranışlarımda, tavırlarımda, giyinişimde onaylamadığın bir şey yok mu?"

"Aptal olma. Bu gibi yerlerde nasıl davranacağını biliyorsun — bu da her şeyi iki kat eğlenceli yapıyor. Belli ki kıyafetlerine epey zaman harcamışsın — bunu da tamamiyle takdirle karşılıyorum: Bu nedenle Windy ve Charo ile gitmedim. İşten hemen sonra şu kazı fiyaskosuna devam etmemiz için çok ısrar ettiler."

"Şey, bu tür yerlerin en eğlenceli yanı da istediğin kadar resmi veya gayri resmi kıyafetle gelebilmen."

"Ama eğer bir kez anakronizme göz yumacaksan, sonuna kadar gitmemen için sebep yok. Gerçekten", ve gülümsedi, "eğer ben bir kişinin kıyafeti yüzünden üzülecek bir tip olsaydım, Windy beni çok uzun zaman önce tedavi etmiş olurdu." Şimdi kaşlarını çattı. "Sanırım onlarla gitmememin nedeni de, buraya gelmesindeki amacın biraz da rezalet çıkarmak ya da en azından mahcup edilecek birine meydan okumak olduğunu bilmem. Bu da eğlenceli olabilir, eğer havandaysan. Ama şimdi yapacak başka işlerim var— Siz ikiniz, gençliğinizde aynı mesleği paylaşmışsınız."

"Evet. Biliyorum," dedi Bron, ama şu anda, nereden bildiğini hatırlayamıyordu. Diken mi ima etmişti yoksa Windy mi?

"Bu tür yerlerle ilgili çok tatsız anıları var."

"O zaman neden geri geliyor?"

Diken omuzlarını silkti. "Sanırım... şey, gösteriş yapmak istiyor."

"Ve rezalet çıkarmak mı?"

Alt dudağı ağzının içinde, Diken gülümsedi. "Charo çok iyi zaman geçirdiğini söyledi. Mümkün olursa gelip gerçekten bir denememi tavsiye ettiler."

"O halde umarım sen de onlar kadar, hatta daha da iyi vakit geçiriyorsundur."

Başını salladı. "Teşekkür ederim."

Kahya, hemen Bron'un omuzunun yanından, seslendi: "Menünüz... bayan?"

"Ah!" Diken doğruldu ve siyah kadife kaplı, büyük ve bol sayfalı dosyayı aldı.

"...beyefendi?"

Bron, Mars'ta menünün önce erkeğe mi yoksa bayana mı verildiğini hatırlamaya çalışarak, kendisininkini aldı; yoksa önce genç sonra da yaşlı olana mıydı; yoksa önce müşteriye sonra da—

"Belki biraz daha hava istersiniz?" Kahya uzandı, parmaklarını şıklattı. Parçalı aynalar (on dakikalık yokuş yukarı yürüyüşlerinden sonra aynalar artık sadece yarım metre kadar üzerlerindeydi) yükselmeye, dönmeye ve yıldızları ortaya çıkarmaya başladı.

Bir esintinin dokunuşunu hissettiler.

Masa örtüsünün kenarları Bron'un bacaklarına sürtüyordu.

"Seçiminizi yapmanız için sizi biraz yalnız bıkacağım. Kararınızı verdiğinizde—" Bir gülümseme, bir başla selam— "Hemen dönerim." Ve bir kayanın arkasında kayboldu.

Diken merakla başını salladı. "Ne şaşırtıcı bir yer!" Aşağıya, yokuşun yanına bakmak için sandalyesini çevirdi (sandalye ekseni etrafında döndü). "Yani, daha önce hiç bu kadar büyük bir kapalı mekana geldiğimi sanmıyorum!" Karşılarındaki yokuşun yüksekliği en azından altı yüz metre vardı. Arada kalan yerlerin bir bölümü büyük kayalarla, küçük dağlarla, çimen tepecikleriyle, yapay rampalarla, platformlarla ve teraslanmış yüzeylerle doluydu; buralarda da, oraya buraya serpiştirilmiş, uzaktan minicik görünen, yemek yiyen müşterilerin olduğu veya olmadığı masalar vardı. Çok sayıda fırın ateşi görebiliyorlardı; çevrelerindeki aletlere bakılırsa bunlarda daha gaddar pişirme işlemleri yapılıyordu.

Yalnız ya da gruplar halindeki diğer müşteriler, rampaların üzerindeki dar yollarda ağır adımlarla yürüyen kendi siyah-takımlı kâhyaları tarafından ağırlanıyordu. Akan şelalenin üçe böldüğü uzaktaki yokuş, gece vakti, karanlık, yeşil ve sarp tepelere yayılmış yüzlerce kamp ateşinin aydınlattığı bir savaş alanı gibi görünüyordu. Gözlerini yarım metre kadar kaydırır kaydırmaz karşılarına çıkan aynalarla kaplı tavanda, herhangi bir normal gökyüzündekinden milyon kere daha fazla sayıda yıldız titriyordu.

"Bizim geldiğimiz yerde—" Diken'in sesi onu tekrar kendine getirdi— "böyle harcayacak bu kadar geniş yerimiz yok herhalde. Eee—" Menüsünü açtı— "biz ne halt" ve ona baktı, eğdiği kaşlarının altından gözlerini kaldırarak; yüzünde, Bron'un ancak birkaç saniye içinde politik önemini anladığı bir gülümseme vardı, "yiyeceğiz kuzum?"

Ve Bron, Bellona'da bu tür bir yere ilk gidişinde yemiş olduğu yemeğin ismini hatırlamaya çalışırken, Diken değişik seçenekleri ve onlara eşlik eden açıklamaları, geleneksel eşlikçilerin açıklamalarını, çeşidi mutfaklar için gelenekselleşmiş yemeklerin organizasyonu hakkındaki küçük makaleleri yüksek sesle okumaya başladı. Bron sayfaları çevirirken, "...Avusturya sosisi..." gözüne takıldı; baktı, neden ilgisini çektiğini hatırlamaya çalışıyordu. Ama sonra Diken dikkatini dağıtan o kadar komik bir şey söyledi ki yüksek sesle gülmeye başladı. (Sayfanın çevrilmesine aldırmadı.) Sonra ikisi birden gülmeye başladılar. Bron üç seçenek okudu — hepsi de birbirinden gülünçtü. Sonra her nasılsa, büyük bir neşe içinde (ve birer tane daha Altın Çiçeği Nektarı eşliğinde) sade somon ile başlayıp Rockefeller usulü istiridye, bıldırcın ızgara ve boeuf au saucisse en chemise ile devam eden bir menü belirlediler— tüm bunların arasında, masanın bir köşesine taze sebzelerle dolu bir buharlı gemi yanaştı; diğerine ise crudités yüklü bir buz-gemisi; şaraplar, istiridyeler için bir Champagnoise ile başlıyor, bıldırcınlar için bir Pommard ile devam ediyor ve rosto için bir Macon ile son buluyordu.

Bron, bir parça boeuf'ü chemiseé ihtiva eden bir parça kabuksu dokuya çatalını batırarak durdu. "Seni seviyorum," dedi. "Tiyatroyu boş ver. Hayatını benimkiyle birleştir. Benimle bir ol. Benim ol. Bırak sana tümüyle sahip olayım."

"Deli, harika adam—" Diken, elindeki çubukları, dikkatlice, fokurdayan çorbanın en üstündeki bir brokoliye saplayarak kaldırdı: buharlı geminin ızgarasında yanan kömürler eldiveninde parlıyordu— "hayatta olmaz."

"Neden olmazmış? Seni seviyorum." Çatalını masaya koydu. "Bu yetmez mi?"

Diken, dikkatle, brokolisini yedi.

"Yoksa," diye sordu Bron, öne doğru eğilerek, "senin tipin değil miyim? Yani fiziksel olarak? Seni sadece ters takla atabilen cüce kadar küçük yaratıklar mı tahrik edebiliyor, nedeni bu mu?"

"Fazlasıyla benim tipimsin," dedi. "Bu nedenle buradayım. Hayvani yanıma bakılacak olursa —ve bu bence çok takdir edilecek bir özellik— sen gerçekten en iyisisin. Ben iri, sarışın İskandinavların dünyadaki en muhteşem şeyler olduğunu düşünürüm."

"Yine de ben hâlâ kuyruğuyla ağaçlarda sallanan, ya da bu tür yerlere kazı tulumlarıyla gelen bir maymun kadar olamıyorum." Diken'in sözlerden incindiğini ancak kendi sözlerinin yarısına geldiğinde anladı. "Ya da, oraya buraya oturup folk şarkıları tıngırdatan uzun saçlı bir kadın." Şimdi yüzüne kondurduğu gülümsemenin, kulağına sert gelen bu sözlerden bir kısmını biraz olsun hafiflettiğini umuyordu. "Heyhat, ben bu küçük başarısızlıklarımı nasıl telafi edebilirim ki?"

Gülümsemesi hafif azarlar gibiydi. "Senin kendi çekiciliğin var. Ve pek çok da kaba yönün... Ama çekiciliğin de var."

"Çekiciliğim her şeyi bırakıp sonsuza kadar benimle olman için yeterli mi?"

"Şimdi 'Heyhat' deme sırası bende." Brokolisinin kalan son parçasını da dişlerinin arasına aldı ve fildişi çubukları çekip çıkardı. "Hayır."

Bron: "Demek ki sen hiç âşık olmadın. O kadar. Kalbin hâlâ taş. Onu eritip hayata geçirecek gerçek tutkuyu hiç hissetmedin. Yoksa gerçeği söylediğimi bilir ve teslim olurdun."

"Olmuşum, olmamışım ne fark eder, ha?" Çubukları masaya bıraktı, çatalını aldı ve bifteğini kesmeye başladı. "Aslına bakarsan, âşık oldum."

"Yani Windy ve Charo'ya mı?"

"Hayır. Ben onlarla sadece mutluyum — buna da, bu arada, çok değer veriyorum, her ne kadar 'sadece' desem de."

"O zaman, refiksasyon yaptırmana neden olan kadına mı? "

"Hayır. O da değil. O sadece doğduğumdan beri yakamı bırakmayan o eski, sıradan kimya ile ilgili." Bir ısırık daha aldı ve işaret parmağıyla alt dudağındaki kırıntıları sildi. "Aslında, sanırım sana bunu anlatacağım. Ben, gerçekten âşık oldum. Dahası, bu gerçekten ve tamamiyle ve dramatik bir biçimde karşılıksızdı. Evet, sana anlatacağım. Şimdi dinle — bunun daha önce hiç provasını yapmadım, bu yüzden sözlerim sana biçimsiz, kim bilir, belki de çirkin bile gelebilir. Ve anlatacaklarım içinde herhangi bir şeyin senin için herhangi bir anlam ifade edip etmeyeceği konusunda da hiçbir fikrim yok. Ama bunların içinde bir yerlerde, doğru kelimeler olmasa bile, doğru duygular olacağından eminim. Tıpkı Ölüler Kitabı gibi, veya her neyse: sadece bir kere oku ve ihtiyaç duyduğunda —kullanabileceğin zaman— gerekli bilgilerin sana geri geleceğinden emin ol, tüm bunlar sadece bir kulağından girip diğerinden çıkmış olsa da. Ders veriyordum — daha doğrusu, son birkaç yıldır topluluk çok başarılı olduğundan Lüks Üniversitesi'nde bir çeşit gündönümü seminerleri düzenliyorduk. Tiyatro üzerine. Ve ben—"

Hikâye pek anlaşılmıyordu. Üstelik beceriksizce anlatılıyordu. Üç ya da beş yıl önce, ilk akşam, seminer odasına girip üzerinde sadece bir kürk yelekle bir de bıçak —ayağına bağlanmış— olan bir öğrenciyi görmesiyle ilgili bir şeylerdi; sonra pek çok uyuşturucuyla ilgili bir şeyler. O bunları ya alıyor ya da satıyordu... Ah, evet, daha odaya girer girmez onu gördüğünde dili tutulmuştu.

"Ee, o zaman sınıfta dersi nasıl anlattın?"

Ha, bunun açıklaması (tam da başka bir açıklamanın orta yerinde) Diken'in bu konuda çok başarılı olmasıydı. (Ne konuda? Ama o devam ediyordu:) O ve diğer yaşlı öğrencilerden biri, dersten sonra kendisinden, bira fonu için kredi toplamak üzere düzenlenen bir çekilişe katkıda bulunmasını istemiş. (Birinin arka odasında bira yapıyorlarmış.) Derken, her nasılsa, Diken onun yerinde kalmaya başlamış. Sonra daha çok uyuşturucu. Ve Diken'i, önce mum yapan bir grup arkadaşıyla birlikte samimi bir barda bir şarkıcıyı dinlemeye, sonra da buzda yaşayan bir komünü ziyarete götürmüş — kızağının üstünde, bunları— anlatırken Diken'in sesi sanki onunla birlikte olduğu zamanlardakinden de daha heyecanlıymış gibi çıkıyordu, ve sonra da Diken'in çok çok uzaklardaki arkadaşlarını görmeye —o zamana kadar dersler bitmiş zaten— ve o da anlaşılan ünlü bir doğabilimci ve kaşifin yeğeniymiş, Bron bu kişinin ismini, içinde bir buz-ormanı ile buz-kumsalı bulunan Callisto'daki buz-tarlaları ile ilgili olarak duymuştu, orman ve kumsal onun adıyla anılırdı; ama bu hikaye Callisto'da değil, Iapetus'ta geçiyordu— ve "...sonunda yürümeyeceğini anlamıştık ve ben bir dakika bile ayık kalmadığım —en az!— iki hafta geçirmiştim. Bunu onun için bir din sanırsın! — gerçekten, bu tıpkı kafatasının yumuşayıp beyin zarının soyulması ve Güneş Sistemi'ndeki her heyecana ilişkin her uyarının bütün beynini infilak ettirmesi gibi şeydi — anlıyor musun, seks benim için kesinlikle mükemmeldi. Ama onun için işin fiziksel yönü hiç önemli değildi (o mistik denilen tiplerinizden biriydi) — eh, bana da yapacak hiçbir şey kalmıyordu... çekip gitmekten başka. Çünkü onu kesinlikle dünyadaki her şeyden daha çok seviyordum. Son gece onunla aynı odada, yerde bir battaniyenin üstünde yattım. Bir kere ona tecavüz etmeye çalıştım, sanırım. Siktir git dedi. Ben de gittim, sonra bana eğer bu kendimi daha iyi hissetmemi sağlayacaksa ona sarılabileceğimi söyledi ve ben bunu istemediğimi fark ettim. Ben de, hayır, sağol, dedim. Şu efsanelerde adı geçen Brünnhilde bile alevden yatağında benden daha çok yanmamıştır! (Benim çok ateşli olduğumu söylüyordu—!) Bütün gece orada, yerde, onun yanında yattım, tamamiyle kendimle baş başa, asla doğmayacağından kesinlikle emin olduğum güneşin doğmasını bekleyerek.

"Ve o sabah, bana sarıldı, sonra beni araca götürdü. Bana bir defter verdi — üzerinde çok şaşırtıcı desenler olan mavi, plastik bir kabı vardı. O kadar mutlu olmuştum ki ölebilirdim. Bana cevap yazana kadar ona mektuplar yazmaya devam ettim — anlıyor musun, arkadaşlarımdan biri şöyle demişti: 'Biliyor musun, onun hayacını mahvettin. Daha önce senin gibi biriyle hiç karşılaşmamıştı, onun bu kadar önemli olduğunu düşünen biriyle!' Ve bu yıllar önceydi. Geçen hafta ondan bir mektup aldım; benim sevdiği insanlardan biri olduğumu söylüyor! Anlıyor musun...? Eğer gerçekten birini seversen, ve birlikte olmanız imkansızsa, bunu yaparsın. Bunu bile yaparsın. Anlıyor musun?" Bron'un Bu'nun ne olduğu konusunda en ufak fikri bile yoktu. Dinlerken, kendisini tekrar dünyadaki o hücrede yaşadıklarını hatırlarken buldu. Bu olay aslında neyle ilgiliydi? Diken'in herhangi bir fikri olur muydu? Diken'in monoloğunu kesip bunu sormak için can atıyordu. Ama Sam bu konunun yasak olduğunu söylemişti... bir ölüm kalım meselesiydi ve sonsuza kadar da öyle kalacaktı. Yine de bunu bir hayli romantik buluyordu... bir de içinde kaldığı duygusunu bastırabilseydi. Her nasılsa, Diken hikayelerinin ortaları gibi bir yere döndü ve onun, anlıyor musun, diğer öğrencilerden daha yaşlı olduğunu, zaten genelde çocuklardan pek hoşlanmadığını, kuşkusuz Charo'nun bir istisna sayılması gerektiğini —on dokuzundaydı— çünkü Charo'nun pek çok yönden istisnai olduğunu anlatmaya başladı. Sonra bir buz-çıkıntısında, Clevesli Catherine'in Saatler Kitabı ile birlikte kızağın üstünde, çekilmiş pek çok çıplak fotoğraftan bahsetti — Bron, Clevesli Catherine'in kim olduğunu ve buz-çıkıntısı meselesine nereden geldiklerini merak etti. Aslında anlattıklarını takip etmeye çalışıyordu. Ama hikayesinin sonlarına doğru, Diken'in hemen solunda, aşağıdan bir başka grubun geçtiğini ve kahyalarının grubu dar yollardan ve rampalardan geçirerek uzak bir köşedeki masalarına götürdüğünü fark etti.

Yürüyen dört erkek ve üç kadını izlerken Bron birden kaşlarını çattı, hafif öne eğildi. "Biliyor musun," dedi, "— afedersin— ama biliyor musun ben şu ana kadar burada ayakkabı giyen bir tek müşteri bile görmedim!"

Diken da kaşlarını çattı. "Aa... eh, evet. Windy'nin Charo'yla birlikte buraya geldiğinde modaya verdiği tek taviz bu. Aslında, tam ben çıkmadan önce, ayakkabılarımı çıkarmam için beni uyardı, olur da buraya geliriz diye — ama gerçekten..." Birden kıkırdadı, kendi ayaklarını sandalyesinin altına çekerek (botların içinde Bron'un ayak parmakları karıncalanmaya başlamıştı)— "burada son derece gayri resmiler. Windy çıplak ayakların... şey, teşvik edildiğini —çimenlerin tadını çıkarmak için— ama aslında ne giydiğine pek aldırmadıklarını söyledi."

"Ya!" Bron arkasına yaslandı; kahya muzlu Foster tatlısını flambé etmek için geldi —kırmızı cübbeli bir garson yanan mangalın kapağını iterek açtı, bir başkası ise üstünde meyveler, brendiler ve buzlu créme bruleé olan bir arabalı tepsi getirdi. Aslında yemeklerin çoğu, bu uzun kepli ve kırmızı cübbeli kadınlar tarafından servis edilmişti. (Garson olarak kadınları da çalıştırıyorlardı! Hem de böyle bir yerde!) Triton'daki ilk ayları sırasında Bron, yetki sahibi görevlerde beklenmedik cinsiyette kişilerin çalıştığını sıkça görmeye alışmıştı. Ama hizmetle ilgili görevlerdeki insanlar ayrı bir konuydu.

Bakır tavadaki tereyağı cızırdıyordu. Kahya elindeki bıçakla önce bir portakal dilimini, sonra da limon kabuğunu tavaya koydu; beyaz şekerleme ve toz şeker ekledi; sonra da önceden kabukları siyahlaşana kadar fırınlanmış olan muzları koydu ve brendiyi döküp tavayı sallamasıyla birlikte bir alev vuuuuş! diye parladı.

"Görüyorsunuz," dedi kahya, tavayı sallarken gülerek. "Hanımefendi ateş, su, toprak ve havanın dördünü de aldı sonuçta!"

Diken, gözleri faltaşı gibi açık, elleri birbirine kenetlenmiş halde "Müthiş bir performans," dedi.

Bron, sandalyesinin altında topuklarını sıkıca birbirine bastırarak, tatlı tabağının etrafında birbirini kovalamaya başlayan alevlerin arasına kaşığını daldırdı, sırtında ve boynunda ter damlaları yeniden belirirken, o güne kadar tattığı en büyüleyici tatlıyı yemeye başladı. Her şeyi berbat eden, (Diken şimdi, söylediklerini eğlenceli buldukları açıkça belli olan siyah-takımlı kahya ve kırmızı cübbeli garsonlardan —tabii aslında "hostes" demek daha doğruydu, ama böyle bir yerde bu biraz yersiz kaçardı— biriyle neşeli bir sohbete dalmıştı), hepsinin kesinlikle (bir saniye için, kahyanın ve garsonun yüzüne, bilgilerini onaylayan bir işaret, bakış veya hareket görebilmek amacıyla baktı; ama aslında onaya hiç gerek yoktu: Oynanan oyunlarla yaratılan tüm bu durumdan açıkça belliydi. Bron sandalyesinde arkasına yaslandı), kesinlikle kim olduklarını bilmeleriydi: Tüm bunların Diken için yeni olduğunu, ki bundan da memnunluk duyuyorlardı ve Bron'un da muhtemelen, başka bir dünyada, bu tür bir yere, şüphe uyandıran şartlar altında çeşitli defalar gitmiş olduğunu ama en azından on beş yıldır da benzeri bir yere uğramadığını biliyorlardı. Mahvolmuş bir ifadeyle, dil-sersemleten tatlıyı kaşıklamaya devam etti.

Yemeğin sonunda peynirler vardı. Kahve vardı. Brendi vardı. İçinde yavaş yavaş, Diken'in öğrencisiyle olan ilişkisine dair hikayeyi anlatmasına bir tepki birikmeye başladı. Kendisine anlattıklarının onun için önemli olduğunu fark etti. Belki de çok önemli. Ama hikaye pek de açık değildi. Dahası sıkıcıydı. Öyle bir nokta geliyor ki, diye karar verdi Bron, kendini düşünüp bu kadar sıkıcılığı duymazdan gelmek zorunda kalıyorsun. Bu da, diye düşünürken buldu kendini, Evren'in çoğu için geçerliydi.

"Görüyor musun?" diye sordu Diken. "Görüyor musun?"

Bron: "Sanırım görüyorum," elinden geldiğince samimi bir tonda.

Diken, inanmaz bir tavırla, iç çekti.

Bron da iç çekti.

Diken: "Umarım öyledir."

Fatura esaslıydı. Ama, aynen söylediği gibi, Sam buna defalarca yetip artacak kadar para vermişti.

Bron paraları sayarken, kahyaya eşlik eden bir başka kadın garson neşeli bir sesle, "Bu gece bulaşık yıkamak zorunda kalmayacağınız anlaşılıyor," dedi. Diken ne demek istediğini anlamamıştı. Bu nedenle Bron, kadının bu bayat şakasını açıklamak zorunda kaldı.

Çimenli yokuştan aşağı yürürlerken ("Uzun yoldan gidemez miyiz?" dedi Diken heyecanla, kahya başıyla bir selam verdi: "Elbette.") sol taraflarında şelaleler kayalara çarparak etrafa su sıçratıyordu. Sağlarında, etrafı taş duvarla çevrilmiş bir ateşte, kırmızı cübbeli bir başka garson, bir leşin tısladığı ve suyunu salarak parladığı bir şişi çeviriyordu.

Diken dikkatlice oraya baktı, kokladı. "Denemediğimiz onca şeyi düşündükçe—"

Kâhya şöyle dedi: "Hanımefendiyi tekrar getirmelisiniz, bayım."

"Ama burada o kadar uzun kalmayacağız!" diye bağırdı Diken. "Biz Arz'dan... şey, çok yakında ayrılıyoruz!"

"Ah, bu çok yazık!"

Bron kâhyanın kendilerini bir an önce çıkarmasını diliyordu. Ona giderayak, saçmalık derecesinde az bir bahşiş vermeyi düşündü. Büyük, yelpaze gibi açılan kolonların yanına vardıklarında, saçmalık derecesinde büyük bir miktar verdi. ("Teşekkür ederim, beyefendi!") Diken'in bu ıstırap verici gecenin her ânını harika bulduğu açıktı. Ama önemli olan da bu değil miydi?

Bron çok sarhoş ve çok sıkkındı. Bir an için —mor rampanın ucunda sendelemişti— ağlayabileceğini (ama burası onun bölgesiydi) düşündü.

Ağlamadı.

Sessiz bir dönüş yolculuğu oldu.

Kendilerine eşlik eden tek uşak sessizce masasında oturdu.

Diken bu kadar rahatlatıcı bir gece geçirmenin harika olduğunu söyledi. Ve şehrin hemen dışında inmeyi teklif etti.

"İnanın," dedi uşak, Bron'un son cömertliğine karşılık gülümseyerek, "buna hiç gerek yok. Fazlasıyla cömert davrandınız!"

"Yo, al haydi," dedi Bron.

"Evet, al!" dedi Diken. "Lütfen! Bu o kadar eğlenceli ki!"

Tekrar rampadan aşağı yürüdüler.

Şafak?

Hayır; neredeyse tam dolun haldeki ayın ışığı.

Araç havalandı ve gölgesini peşi sıra kazıların yolda açtığı büyük oyuktan sürükleyerek kayboldu.

"Biliyor musun—" Diken kollarını göğsünde kavuşturmuştu: yürürlerken topuklarıyla ayak bileklerine vuruyordu— "buraya geldiğimden beri yapımlarıma dahil etmeye çalıştığım bir şey var... Daha geldiğim ilk gün görmüştüm. Bir paket-tatil şirketinin düzenlediği üç günlük turun sonlarıydı. Ortalık Arzlı turistlerle kaynıyordu — bunu kaçırdığın için çok şanslısın! Kazıdaki çocuklardan bazıları orada, yolun kenarında bir araya gelip bir kaya üzerinde çalışmaya başladılar. Demek istediğim bu alt tarafı eski bir kaya parçasıydı, ama turistler bunu bilmiyordu — sürekli orada durup sürü halinde izliyorlardı. Çocuklar fırçalar, reçine, mezuralarla çalışıp taslaklar çıkarıyor, fotoğraflar çekiyordu: görsen Mısır piramidi falan sanırdın. Her neyse, çocuklar etraflarında durup şaşkın şaşkın bakan ve fısıldaşan yirmi beş-otuz kişilik bir grup oluşana kadar devam ettiler. Derken, bir işaretle, herkes gayet dikkatlice geriye çekildi ve genç kızlar arasından sert görünüşlü biri öne çıkarak tek bir kazma darbesiyle kayayı paramparça etti!

"Tek bir kelime bile etmeden, iyice kafası karışmış bir avuç turisti arkalarında bırakarak öteki, daha önemli işlerine koyuldular." Diken güldü. "İşte gerçek tiyatro bu! İnsan ne diye boşu boşuna zaman harcadığımızı merak etmiyor değil." Halatların orada, Bron'a baktı. "Öte yandan biz aynı şeyi nasıl sunabiliriz ki? Aktör rolü yapan arkeoloji öğrencilerini canlandıran aktörler—? Hayır, bu biraz fazla kafa karıştırıcı." Gülümsedi, elini uzattı. "Gel. Biraz kalıntıların arasında dolaşalım." Halatın üzerinden aştı.

Bron da aştı.

Botlarından akan toz toprak 300 metre aşağıdaki, tuğla döşeli, kurban kesme törenlerinin yapıldığı bir basene doluyordu.

"Yeryüzünde bir yara izi," dedi Diken, "altındaki daha da eski yaraları göstermek için soyulmuş. İlk sabahtan beri buraya girmemiştim. Ayrılmadan önce son bir kez daha bakmayı çok istedim." Bron'u epeyce dik, zemini ufalanan bir yokuştan aşağı indirdi. Bütün zeminin üstü polietilen levhalarla örtülmüştü. İdareten yapılmış iğreti basamaklar levhalarla desteklenmişti. "Eski şeyleri seviyorum," dedi Diken, "eski kalıntıları, eski restoranları, eski insanları."

"Bizim yaşadığımız yerde bunların hiçbirisinden fazla yok değil mi?"

"Ama biz buradayız," diye karşı çıktı Diken. "Arz'da. Moğolistan'da."

Bron, bir levha yığınının üzerinden adımını attı. "Sanırım bu dünyadan hoşlanabilirdim, Arzlılardan kurtulabilseydik."

"Böyle ayışığı olan bir gecede—" Diken, başparmağını yanlarındaki toprak duvarın üzerinde gezdirdi— "söyleyecek daha özgün bir şeyler düşünebiliyor olman gerekir—" ve kaşlarını çattı.

Başparmağını aynı yoldan geriye getirdi.

Biraz daha toprak döküldü aşağıya.

"... bu da ne?" Duvarın içindeki bir şeyi çekti, dikkatlice inceledi ve tekrar çekti.

Bron: "Bunu şeye bıraksan daha iyi olmaz mı...?"

Ama Diken bir eliyle çekmeye devam ederken, diğeriyle de toprağı eşeliyordu ve parmaklarının arasından küçük taş parçaları yere dökülüyordu. "Merak ediyorum bu ne—" Bir küçük taş yağmuruyla birlikte dışarı çıktı (Bron taşların, Diken'in toprak içinde kalan, bükülmüş, çıplak ayak parmaklarına döküldüğünü gördü) ve Diken'in elinde kalan şey, boyutlarına oranla, duvarda Bron'un beklediğinden çok daha büyük bir delik açtı.

Yaklaşık altı santimetre çapında, paslanmış, metal bir diskti bu.

Bron, Diken'in hemen yanında, bir parmağıyla diske dokundu. "Bu bir çeşit... usturlaba benziyor."

"Neye?"

"Evet, şuradaki parça, şekline bakılırsa; bu alidat olmalı. Ve ortadaki şu tıpaya da pim deniyor. Arkasını çevir."

Çevirdi.

"Ve bunlar da... sanırım tarih göstergeleri."

Ayışığında havaya kaldırdı. "Bu ne için—?" Arkadaki parçayı güç bela Çekti, parça gıcırtılar içinde hafifçe döndü. "Sanırım zorlamasam iyi olacak."

"Bu bir yıldız-haritası, takvim, ölçüm aleti, hesap cetveli, ve başka bir sürü işe yarayan genel amaçlı bir alet."

"Sanırım, milyonlarca yıllık olmalı!"

Bron kaşlarını çattı. "Hayır..."

"Binlerce?"

"İki ya da üç yüz yıllık olması daha muhtemel."

"Brian buradaki toprağın çok alkalin olduğunu söyledi." Diken aleti çevirdi, hassas gösterge yazıları üzerindeki yeşil kırağı ile birlikte topak olmuştu. "Metal uzun bir süre, yani müthiş uzun bir süre dayanır. Bir keresinde Brian dedi ki—" Kafasını kaldırıp etraftaki tümsek ve tepeciklere baktı— "geçmişte bir zamanlar buraları hep dağlık, sarp ve kayalıkmış... Bir fikrim var—!" Diski Bron'a uzattı ve eldivenini elinden çıkarmaya başladı. "Bu da bir bakıma, her işe yarayan bir alet, hesap cetveli/takvim cinsinden. Bak şimdi ne yapacağım. Tüm bunları nereden öğrendin... adı ne demiştin?"

"Usturlap?"

"Sen çocukken Mars'ta bunlardan mı vardı?"

"Hayır, ben sadece... bilmiyorum. Sence bunu—?"

Eldiven, üzerinde ölçü işaretleri olan yüzükleriyle, diskteki boşluklara tamı tamına oturdu. Sonra da üzerine üç avuç dolusu toprak örttü.

"Bu bence hiç de—"

"Umarım değildir!" Geriye dönüp baktı. "Eğer bunu bulmazlarsa hiç eğlencesi kalmaz." Eğildi, Bron'un ayakları dibindeki bir kovaya dayalı duran malayı aldı ve bununla, gömdüğü şeyin üzerine biraz daha taş itti. "İşte—" Bron'a döndü. Mala kovanın içine gürültüyle düştü— "şimdi gel benimle..." Bir kez daha onu kazıların olduğu yere götürdü. Aralarında, içinde dolaştıkları küçük labirentten çok daha karmaşık bir konuşma geçti ve Diken ona, harika vakit geçirdiğini, ama (tam Bron kolunu omuzuna attığı sırada) bu gece kendisiyle yatmayacağını anlattı, belli ki ciddiydi; Bron bu nedenle, önce bir kızgınlık sonra da suçluluk hissetti, en sonundaysa sadece kafası karıştı — bu arada Diken, kendisinin pek anlayamadığı bazı gerekçelerden dem vurmaya devam etti. Bron iki kez işi fiziksel temasa dökmeye çalıştı, ama ikincisinde (gerçekten iyice tahrik olduğu zaman) Diken kaburgalarına sertçe dirsek atıp gitti.

Bron, ilk üç dakika saklandığını düşündü. Ama gerçekten gitmişti.

Şehre geri döndü ve beş metrede bir önünden geçtiği küçük evlerin arasından süzülen ayışığının parıltıları arasında, dar, taş basamaklardan yukarı çıktı. Hâlâ düşünüyordu, Tac Mahal. Ve: sosisler...? Tac Mahal — acaba yine de orayı görmeye gidecek miydi? Ne kadar uzak olduğunu Sam'e sormalıydı — bu Boston'dan çok daha ilgi çekiciydi. Ancak, güneyindeki kil ocaklarını ve doğum yaparken öldüğünde oraya gömülen bir kraliçenin hikâyesini bilmesine rağmen, hangi kıtada olduğundan pek emin değildi — "A" ile başlayanlardan biriydi... Asya? Afrika? Avustralya? Diken, kavga etmeye başlamalarından önce, usturlabı ona vermesi konusunda bir şeyler söylemişti...?

Aleti tuttuğunu düşünerek ellerine baktı, ama (dönüş yolu boyunca sol avucunun içindeki nemli şeyin, düzeltip tekrar kesesine koymak için tuttuğu kırışmış bir banknot olduğunu düşünmüştü) her ikisi de boştu.

6

NESNEL BİLGİ

Oyunu bilen bir kişi satranç oynayanları izlediğinde, bir hamle yapıldığı zaman edindiği tecrübe genellikle hiçbir şey anlamadan oyuna bakan bir başka kişininkine göre farklılık gösterir. Ama bu tecrübe kural bilgisi değildir.

Ludwig Wittgenstein / Felsefi Gramer

"DÜN GECE iyi vakit geçirdin mi?"

"Ha... evet. Elbette."

"Eee, haydi," dedi Sam. "Geri dönmek için sadece beş saatimiz var. Linda'yla konuştum az önce. Bizi bekleyecekler."

"Nerede?" dedi uykulu bir sesle.

"Boş ver. Sadece giyin ve gel. Unutma ki, bir dünya bir aydan biraz daha büyüktür, bu yüzden de bir yerden bir başkasına gitmek için biraz daha fazla vakit harcaman gerekir."

Yine de, şehir meydanının yakınındaki bir yerde yarım saat boyunca kahvaltı ettiler; aynı yerde bir şeyler yiyen tek kazıcı, onları saçma bir konuşmanın içine çekti: "Haberlerde sürekli, sizin geldiğiniz her bir uydudaki yüzlerce siyasi partiden bahsediyorlar."

"Yüzlerce değil," dedi Sam, çorbasını içerken. "Sadece otuz-otuz yedi kadar, hangi uyduda olduğuna göre değişiyor."

"Ve seçim yapıldığı zaman da hiçbiri kazanamıyor mu?"

Bron, Sam'in gülmeye karar verişini izledi. "Hayır. Hepsi de kazanıyor. Hangi partiye oy verdiyseniz o dönem içinde o partinin yöneticisi tarafından yönetilirsiniz. Hepsi aynı anda görev yaparlar. Ve partinizin bulunduğu platformun çeşitli yararlarını da görürsünüz. Bu da, bizimki gibi bir sistemde, hem bireyleştirici hem de istikrar getirici partilerarası rekabet için yararlıdır."

"Biraz kafa karıştırıcı görünüyor." Çok kirli ve muhtemelen de on dördünde olan kazıcı sırıttı.

Bron'un aşağılayıcı hiçbir şey söylememesinin tek nedeni, hiçbir şey düşünemiyor olmasıydı.

Sam şöyle dedi: "Yine de, asla sizin buradaki hükümetinizin öne sürdüğü bahaneler kadar kafa karıştırıcı değil." Ama hâlâ gülümsüyordu.

On dakika sonra yolda yürüyorlardı. Bron arkeolojik kazıya bakarak kaşlarını çattı. Bir düzine kadar kazıcı bir tarafta toplanmıştı (Güneş her zaman resmedildiği gibi mavinin üstünde sarı bir yuvarlak değil, asla başını kaldırıp bakamadığın, sınırsız, beyaz-sarı bir lekeydi), ama burası, diye karar verdi sonunda Bron, Diken'in eldivenini sakladığı yer değildi. Aksine, toprak yığmaya yarayan küçük bir araç o bölümü dolduruyordu.

Aracın balona benzer gövdesinde güneş parlıyordu.

"Sanırım bu," dedi Sam, "dünyalıların deyişiyle cehennem diye bilinen, çok sıcak günlerden biri olacak!"

"Eğer tadını çıkaramıyorsan güneşin bu kadar yakın ve sıcak olmasının ne anlamı var ki?"

Ama Sam sadece güldü.

Yokuştan yukarı yürüdüler.

Dün gece kalıntılar arasında yaptıkları konuşmanın bir bölümünde, Bron'un onu tekrar görmesiyle ilgili bir tartışma geçmişti. Diken pek çok cevap vermişti, hepsi de olumsuz, hepsi de kaçamak ve çoğu Bron'un anlayışından uzakta.

Bir süre daha yürüdüler.

Sonra araçla gittiler.

Sonra uçtular.

Sonra tekrar uçtular; bu uçuş pek bitecek gibi değildi. Onların kompartımanı raylar üzerinde giden bir araca aktarılmıştı ve şu anda bir tünelde hızla yol alıyorlardı.

Sonra bir hoparlörden, bir başka kompartımana geçmelerini söyleyen talimat duyuldu; bir süre de onun içinde hızla yol aldıktan sonra, B kapısından çıkmaları talimatı geldi; bu kapı onları bir kenarında yürüyen bir platform olan uzun, alçak, yeşil bir koridora çıkardı.

"Sanırım bunlar bizimkiler." Sam, bir grup insanın bekleştiği koridorun ucuna doğru başıyla işaret etti. "Acele etsek iyi olur."

Yürüyen platformda hızlı adımlarla yürüdüler, ama yine de diğerlerini yakalamaları iki dakika sürdü.

"Hey, selam Sam!" dedi Linda, Bron'a göre durumun gerektirdiğinden de büyük bir şaşkınlıkla. "Merak etmeye başlamıştık..." Çok yorgun görünüyordu.

Diğerlerinin çoğu da öyle. Bazıları düpedüz tükenmiş gibiydi.

Bu nedenle mi insanların bir kısmı hiç tanıdık gelmiyordu?

Halı kaplı yerleri ve sallanan koltuklarıyla zengin döşenmiş kabine açılan kapıdan geçerlerken, Bron, gerçekten de, en azından üç insanın yeni olduğunu fark etti.

Kendisi de bir parça yorgun görünen, ama gülümseyen Sam, bir kolunu balıketi Debby'nin omuzuna atmıştı. Biri ona bir içki uzattı ve Bron'u şu şaşırtıcı soruyla —çünkü bütün koltuklar doluydu— baş başa bıraktılar; hangi üç kişi yoktu?

Kalkış oldukça sertti. Ve bu bir başka kabindi — ya da kalkış ekranındaki kırık mavi ışıklar tamir edilmişti. İçeride konuşmalar, kahkahalar, dedikodu vardı, ama tüm sesler yorgun geliyordu.

Bron hepsinin kendisininki gibi sırları var mı diye merak etti. Odaya açılan kapılar kapandığı anda, dünyalıların hücresinde geçirdiği saatler sıkıntı veren bir canlılıkla gözlerinin önüne geldi. On saat geçtiğinde, yeni olduğunu saptadığı insanların gerçekten yeni olduklarından şüphe duymaya başladığını fark etti. Hiç kimse onlardan özel olarak bahsetmiyor, herkes onları tanıyor görünüyordu. Ama beş saat sonra, serbest-düşme kabinini kontrol etmesinin ve havuzda yüzenleri iyice incelemesinin ardından, kayıp kişilerden birini kesin olarak belirlemişti.

İçkisini tekrar doldurduktan sonra, Bron daha önceden ne kadar geveze olduğunu bildiği kırmızıkafanın yanına çıktı.

Bu ufak tefek adam koltukta oturuyor, kemikli parmaklarıyla kendi içkisini tutuyordu.

Bron şöyle dedi: "Sahi, gelirken karşılıklı vlet oynadığın, doğulu görünüşlü şu güzel kadın nerede?"

Kırmızıkafa sert bir ifadeyle ona baktı. Kaşlarını çattı. Sonra omuzu düştü ve Bron'un etrafındaki yüzlerde görmeye alıştığı bitkinlik kırmızıkafanın yüzündeki yerini de tekrar aldı. "Korkarım—" Küçük kırmızıkafa tekrar başını indirerek içkisine döndü— "ölmüş olması ihtimali oldukça yüksek."

Bron bunu duyunca irkildi. (Yanlarından geçen biri onlara baktı, sonra kafasını çevirdi.)

Kırmızıkafanın gözleri yukarı baktı. "Bu siyasi bir görev gezisiydi." Sesi yorgun ve yumuşaktı. "Çoğumuz büyük bir tehlike içindeydik. Hepimiz baskı altındaydık. Ve... ne de olsa savaştayız." Derin bir nefes aldı, dışarı, yıldızlara baktı, sonra kesinlikle hiçbir bilgi içermeyen anekdotlar anlatmaya başladı; Bron bu tarzı daha önce iki kere gözlemlemişti. Bu kez Bron bu konuda yorumda bulundu, bir parça kızmıştı. Kırmızıkafa güldü ve bu önemsiz şeylerden bahsetme tarzını aslında İstihbarat için çalıştığı yıllarda geliştirdiğini anlattı— "Orada söylediğin her şey senin aleyhine kullanılır." —ve sonra Bron'u, küçük seyahat tablasının üzerinde oynadıkları vlette üç oyun üst üste bozguna uğrattı; şükürler olsun ki, hiçbir oyun kırk dakikadan fazla sürmemişti. "Ama bence," dedi kırmızıkafa teselli etmeye çalışarak, "bir dahaki sefere başka biriyle oynadığında oyununun çok daha gelişmiş olduğunu göreceksin." Bron, hiç arkadaşı olmadığı durumlar dışında, sık sık kendini içinde buluverdiği o sinir bozucu arkadaşlıklardan birinin başlangıç aşamasında olduğunu çoktan fark etmişti. Kırmızıkafa, anlattığı anekdotlardan birinde, tarihinde oldukça kendine has şeyler yatan bir erkek homoseksüel komünündeki hayatın kendine has yönlerinden bahsettiğinde bu fikri iyice kesinleşmişti. Ve Bron fark etmişti ki, kırmızıkafa, karşısındakine açıkça teklifte bulunup ona siktir git deme zevkini bile tattırmayan tiplerdendi. Zaten Bron asla siktir git demezdi; sadece, durumun izin verdiği ölçüde nazikçe, Hayır. Birkaç kez, Mars'taki çocukluk yıllarında, birisi onun bu kibarlığını fiziksel temas için bir davetiye olarak görmüş, bu yüzden de Bron birinin kaburgalarına bir dirsek atmak zorunda kalmıştı. (O gece, kim bilir kaç gece önce, Arz'daki kalıntıların içinde, Diken'in ona dirsek atarkenki görüntüsünü hatırladı ve gülümsedi.) Ancak fiziksel yaklaşım —özellikle eğer bir buçuk metreden daha uzunsan— sen yaşlandıkça daha nadir görülmeye başlıyordu. (Ve her nasılsa, Diken hakkındaki takıntılı duyguları kaybolmaya başlamıştı...)

Tüm bu düşünceler, elbette, birbiri ardına gelmemiş, sonraki yetmiş saate yayılmıştı. Etraflarında dolaştığı, aralarında bulunduğu insanlardan, kulak misafiri olduğu pek çok konuşmadan ve kıyısından köşesinden bir şeyler duyduğu başka pek çok sohbetten (can alıcı bir soru bulmaya çalıştığı halde aptalca bir şey sormaktan korkarak) öğrendiği kadarıyla, Sam onun Moğolistan'ın güvenliğine kaçırdığı sırada tarif edilemeyecek vahşetler yaşanmış, anlatılamayacak misillemelerde bulunulmuştu. Ve artık, herhalde buna kimse şaşırmayacaktı ama sonunda savaşan "biz"e Triton da katılmıştı.

Sam, aynı anda devam eden başka pek çok konuşmanın arasında, Bron'a açıklamalarda bulunuyordu; hayır, bugün ko-opa dönmeyecekti; o, Linda ve Debby, Lux'te ailenin geri kalanına katılmak için can atıyorlardı. Tam kafalarının üzerinde, şaşırtıcı derecede bozuk bir ses adeta öttü: "Bay Bron Helstrom mavi umumi telefonlardan birine gidiniz lütfen... Bay Bron Helstrom mavi..."

Bron izin istedi.

"Ve eve döndüğünde ihtiyar korsana benden selam söyle." Sam arkasından bağırdı. "Umarım onun o kel kafasındaki tüyleri yolarsın—"

Telefonda ("Evet, ne var?") kendisine bir mektup geldiği söylendi ve— Aaa, afedersiniz: anlaşılan mektup ko-opunuza çoktan gönderilmiş. Aslında, mektup Arz'dan kendisiyle aynı rokette gelmişti—

"Arz'dan mı?"

Evet bu doğruydu, çok üzgünlerdi; onlar sadece mektubu çabuk ulaştırmaya çalışıyorlardı, ama görünüşe göre bir karışıklık olmuştu—

"lyi de, o zaman beni niye çağırıp telefona kadar—"

Şimdi evine mi dönüyordu?

"Evet!"

Eh, eğer acil bir durumsa ve yol üstünde bir postane varsa, sadece kimlik kartını göstererek, kendisine gelen hükümet faksını alabilir—

"Hükümet benim özel posta adresime faks gönderip de ne yapacak?" (Posta, hükümetin değil kooperatiflerin sunduğu bir hizmetti.)

Şu anda savaştayız, diye açıklamada bulundular ters ters. Ayrıca, Yüksek Gözetim Görevi'nden yeni dönmüştü; şüphesiz kendisinin de bildiği gibi, gözetim derecesi dönüşünden sonraki yetmiş iki saat boyunca Yüksek olarak kalacaktı, kendi güvenliği için. Şimdi, bu avantajdan yararlanıp eve giderken mektubunu almak istiyor muydu?

"Evet!" dedi Bron. "Teşekkürler!" Telefonu kapayarak öfkeyle yerine döndü.

Bekleyen tek kişi (Tethys'e dönmek için bir ulaşım kompartmanını paylaşmaktan bahsedip duran) küçük kırmızıkafaydı.

"Sanırım kız arkadaşımdan bir mektup gelmiş," diye açıkladı Bron, ama bu pekâlâ (ki aslında öyle olmasını umuyordu) kendisine yapılan muamele nedeniyle, Arz gözetim-kızlarından (veya onlara orada her ne halt deniyorsa) gelen bir özür mektubu da olabilirdi. "Ama görünüşe göre yanlışlıkla gönderilmiş." Diken'den bir özür mü? Gülümsedi. Eh, neden olmasın. Ama gerçekten, özür dilemeyi gerektirecek bir şey yaptığını düşünmüyordu. "Benim yolda bir postaneye uğrayıp mektubu almam gerekiyor. Oyunlar gerçekten çok zevkliydi. Sanırım yeniden karşılaşırız —Tethys öyle büyük bir şehir değil ve bir kere birileriyle tanıştın mı, bir türlü onlardan kurtulamazsın."

"Belki de karşılaşmayız," dedi kırmızıkafa, aldatıcı bir gülümsemeyle. "Ben Tethys'te yaşamıyorum."

"Ya," dedi Bron. "Ama sanırım sen demiştin ki — ha, yani ko-opun şehirde değil."

"Evet, doğru." Ve sonra kırmızıkafa, ulaşıma gelene kadar heyecanla başka bir şeylerden bahsetmeye başladı. "Ha bu arada senden biraz tatsız bir iyilik isteyebilir miyim: Jetonlarından biriyle benim de ücretimi ödeyebilir misin? Bu sana sadece yarım franka mal olur; biliyorum bu aptalca ama—"

"Aa, elbette," dedi Bron, para kesesini açıp parmaklarıyla yarım franklık jetonunu aranırken. Elindeki madeni parayı girişin yanındaki deliklerden birine yerleştirdi. (Elinde hâlâ biraz para kalmıştı, ama Sam bunu unutmuş görünüyordu.) Yeşil ışık yandı ve jeton yuvarlanarak tekrar Bron'un avucuna düştü.

"Teşekkür ederim," dedi kırmızıkafa ve yürüyerek kapıdan geçti.

Bron jetonu tekrar yerleştirdi, ışık tekrar yandı; ve jeton geri geldi (ve bir yerlerde sıkı biçimde denetlenen bir hükümet kayıt bandında, çalışma kredisinden iki kişilik geçiş ücreti düşüldü); jetonu tekrar kesesine koyarken, ulaşım platformuna doğru ilerleyen kırmızıkafayı takip etti; bu sırada da, kırmızıkafanın şehirdeki varlığının bilinmesini neden istemediği konusunda paranoya derecesinde karmaşık komplolar kuruyordu kafasında. Sonuçta, temel ulaşım reddedilemeyecek (ya da sersem Arzlıların deyimiyle "refah" toplumu) kredi hizmetleri arasına giriyordu.

Bir süre yol aldılar. Sonra kırmızıkafa veda etti ve indi. (O ana kadar Bron'un fantazileri diğer aşırı uca gitmişti bile: kırmızıkafa belki de sadece cimri bir kredi otlakçısıydı. Tam eski İstihbarat görevlilerine göre!) Kapılar kapanırken Bron, aslında adamın nerede yaşadığı konusunda hiçbir fikri olmadığını fark etti (başka bir şehirde? başka bir ayda?); adını bile bilmiyordu. Gerçekten bir homoseksüel ko-opunda yaşadığını söylemiş miydi, yoksa birilerinin orada yaşadığından mı bahsetmişti? Bunların hepsi ustalıkla belirsiz bırakılmıştı. Unut gitsin! Bron düşündü: Ay, unut gitsin; zemin sallanırken ayağa kalktı, kapıların yanında durmaya başladı. Eğer eve gitmeden önce mektubunu bir postaneden alacaksa, bunu burada yapmalıydı:

Ulaşım, Işıklı Plaza Istasyonu'na girdi.

Kimlik kartını yuvasına soktuğu anda mektubunun kart yuvasının üzerindeki ekranda görünmesini bekledi (çünkü bir ekran vardı). Bunun yerine, diz hizasındaki daha büyük bir yuvadan uzay-postasıyla gelmiş bir zarfın siyah-altın renkli kenarı yavaşça dışarı çıktı. Tamamının çıkmasını beklemeden zarfı yuvadan çekti. (içeriden, adeta kınarcasına, bir çaat! sesi geldi.) Pek sağlam görünmeyen gri zarfın üzerinde, kimlik numarasının bir köşesini kapatan pembe harflerle şunlar yazılıydı: HÜKÜMET FAKSI.

Sol köşede şöyle diyordu: "Gene Trimbell (Diken)"; ama altında (Güneş Sistemi'nin her neresinde ise oraya ait posta-güzergâh kodunu da içeren) bir kimlik numarası yerine, eski moda bir iade adresi vardı:

Lahesh, Moğolistan 49-000-Bl-pz

Asya, Arz

Bron kartını geri aldı ve karşısındaki renkli cam duvardan yansıyan ışığın mozaik gibi renkli şekiller oluşturduğu lobide ilerledi. Dışarıya, meydana çıktı, bir bank buldu ve oturdu. Hemen karşısında çok sinirli görünen iki kadın oturuyordu (içlerinden biri çıplaktı.) Plaza, öğleden sonra bu saatlerde genellikle olduğu gibi, neredeyse bomboştu. Küçük küçük yırtarak zarfı açtı, katlanmış olan mektubu düzeltti (en üstte, aynı pembe harflerle: HÜKÜMET FAKSI). Noktalama işaretlerinin yanlış kullanıldığı, imla hatalarıyla dolu müsveddenin bir ses-yazıcıdan çıkmış olduğunu anladı. Satır uzunluklarının birbirini tutmamasına ve kullanılan harf karakterlerine bakılırsa, oldukça eski bir ses-yazıcıydı bu. Dizlerine doğru eğilerek okudu:

Bron, sanırım bundan sonra bir çizgi ya da en iyisi iki nokta üst üste koy — dünya küçük bir yer bunu italik yap. Aylar ise daha da küçük. Burada sana bu şekilde rastlayınca fark ettim ki, Küçük, küçük italik olacak, bir dünyada açık sözlülükle karşındakini kırmamak arasındaki o tatsız seçimi yapmak zorunda kaldığında, kırıcı olmamak için çeşitli yöntemler denedikten ve işe yaramadıklarını gördükten sonra sanırım açık sözlü olmak zorundasın nokta açıkçası virgül seninle bir ilişki yaşamak istemiyorum noktalı virgül hatta seninle arkadaş bile olmak istemiyorum nokta paragraf başı.

Eğer saat sabahın ikisi yerine akşam yedi olsaydı bunu hemen imzalayıp gönderirdim ama saat sabahın ikisi ve Lahesh dağlarının üzerine gerçek ayışığı vuruyor ve son üç dakikadır pencere camlarına çarpan yağmur damlalarıyla harika bir görüntü oluşturuyor çizgi inanabiliyor musun tam şu anda kesildi çizgi ve saçakların bir yerlerinde gerçek cırcır böcekleri çizgi sakin olacağını umduğum ve mantıklı olacağını varsaydığım açıklamalar için uygun bir zaman noktalı virgül ve belki de, başlangıçta ne kadar acı verse de, işe yarayabileceği hayaline kapıldığım açıklamalar için.

Açıklamak istediğim nedir?

Senin tipinde insanlardan hoşlanmadığım. Veya benim tipimdeki insanların senden hoşlanmayacağı. Veya sadece: ben italik hoşlanmıyorum. Burada iki nokta üst üste var mı? Evet.

Ve bu da öyle fedakarlık filan değil, kesinlikle. Kızgınım — Evrene senin gibi bir insan yarattığı için kızgınım — ve külleri yeniden alevlendirmek istiyorum. Yanmalarını istiyorum. Beni hüsrana uğratan şey —artık bu bu gece açıkça ortaya çıktı— şu ki sen gerçekten italik birtakım görgü, doğru davranış veya usul bilme kodlarına bağlı kalıyorsun, ama buna rağmen duygusal olarak o kadar tembelsin ki bu tür kodların ortaya çıkmasının ardındaki tek geçerli nedeni yerine getirmiyorsun: insanları rahatlatmak, kendilerini daha iyi hissetmelerini sağlamak, toplum içinde insanların anlayışlı davranmalarını teşvik etmek. Sen bunu herhangi bir şekilde başardığında, bu sadece yüzyıl kadar önce davranış kodunu düzenleyen kişinin sayesindedir. Senin kendi davranışlarını eleştirebilmenin görünürdeki tek yolu parantez bir noktada bu fikrin yüzünden geçtiğini görmüştüm; duygularını saklama konusunda pek başarılı değilsin; ve bu gibi insanlar görünüşe bel bağlamayı göze alamazlar parantezi kapa senin kullandığın kodların en az on yıl gerilerde kalmış olması. Ve bu da her şeyi o kadar belirgin biçimde ıskalıyor ki neredeyse ağlamak istedim.

Ama sözlerim yine umutsuzca soyutlaşıyor.

Ben paragraf başı

paragraf başı yapma.

paragraf başı gibi.

sen

çünkü: sadece tiyatrocu olduğum için homoseksüel arkadaşından hoşlanacağımı düşünmen beni yaralamıştı: sürekli kendinden bahsetme konusundaki ısrarın ve benim de kendimden bahsetmek isteyeceğim yolundaki fikrinin seni eğlendirirken kızdırmaya başlaması beni eğlendirdi/kızdırdı. Miriamne'nin işini kaybetmesine neden olman korkunçtu bence. Kendisi sonunda bazı hafifletici sebepler olması gerektiğine karar verdi. Benim getirebileceğim üç açıklamanın içinde en ulvi olanı onun benimle ilişkisi olduğunu düşünmen ve bunun da saçma bir kıskançlığa yol açmış olması. Diğer iki açıklamadan ise bahsetmeyeceğim bile. Üçü de senin berbat bir insan olduğunu gösteriyor. Evet, bu gece seninle birlikte restorana gitmekten ve biraz konuşma fırsatı bulmaktan gerçekten hoşlandım. Ama —suçlarının en küçüğü olsa da bardağı taşıran son damla— sen istemediğin halde seninle yatmak isteyen birine karşı fiziksel olarak mücadele vermek zorunda kalmak yirmi yaşındayken bir parça hoşgörüyle karşılayabileceğim bir şeydi (ve o zamanlar bu kaç kez başıma geldi? Üç? Beş? Beş buçuk?). Otuz dört yaşındayım ve artık karşılamıyorum. En azından benim yaşımdaki insanlardan geldiğinde! Evet, sen benim tipimsin, bu kadar ileri gitmemizin nedeni de buydu. Hayatım boyunca senin gibi birine rastladığımı sadece bir kez onu da hayal meyal hatırlıyorum çizgi benim tipim değildi çizgi ama bir başka Marslıydı ve inanır mısın meta-mantıkla uğraşıyordu. Ama bu o kadar uzun zaman önceydi ki neredeyse tamamen unuttum.

Duygusal olarak tembel?

Bununla duygusal olarak incinmiş biri arasındaki fark nedir? Duygusal olarak kötürüm? Duygusal olarak körelmiş? Belki bu senin hatan değildir. Belki bebekken yeterince kucaklanmamışsındır. Belki de hiçbir zaman etrafında birine nasıl ilgi gösterileceği konusunda örnek alabileceğin kimse olmamıştır. Belki de sen tırnak beni sevdiğin tırnağı kapa için seni bir vaka olarak yüklenmem gerektiğini hissediyorsun. Bunu yapmayacağım. Çünkü başka insanlar da var, bazılarını sevdiğim ve bazılarını sevmediğim, senin gibi yardıma ihtiyacı olan insanlar, ve onlara yardım ettiğimde bu, sonuçlarını görebileceğim bir şeyi başarmak gibi. Benim yardıma ihtiyaç duyduğum konulardan bahsetmiyorum bile. Benim sahip olduğum duygusal enerjiler açısından bakarsak, sen umutsuz görünüyorsun. Beni sevdiğini söylüyorsun. Ve evet, ben başkalarını sevdim ve bunun nasıl bir duygu olduğunu bilirim: birini sevdiğin zaman, elinden gelen her şekilde ona yardım etmek istersin. Sen bana yardım etmek istiyor musun? O halde hayatımdan çık ve beni rahat bırak ve //Hey, sen ne yapıyorsun, ha?// Mektup yazıyorum, haydi gel de uyumaya devam et// Kuğu'daki gecen nasıldı?// İyiydi, şimdi iyi geceler, lütfen// Hey, baksana— neden ondan kurtulmuyorsun, yani defol git de işte: ısrarla çok hoşlandığını söylüyorsun ama bütün o yaptıkları yüzünden feryat ettiğin süre son üç yapımına harcadığın süreden daha fazla// Ben de şu anda onu yapıyorum zaten dediğim gibi sen uyumana devam et// Ona artık bittiğini söyle// Söyledim dedim ya// Ha, hey, bak, şey, üzgünüm. Ben sadece yani mektubun bir müsvedde gibi görünüyor biraz, yani eğer istersen düzelticiye koyabilirim senin için ve// Bu kahrolası şey hâlâ açık mı pes yani// Bak onu ben düzelticiye koyarım sen yat ve biraz uyu// Hayır zahmet etme, olduğu gibi göndereceğim, şu an hiç de

Hepsi bu kadardı.

İlk paragraf soğuk duş etkisi yapmış, sersemletmişti. Gerisini uyuşmuş bir şekilde okumuştu — pek de üstüne alınmadan, sanki bir başkasının başına geldiğini duyduğu şeyleri okur gibi. Son paragrafı konuştuğu kişinin Windy mi yoksa Charo mu olduğunu gittikçe daha da fazla merak ederek bitirdi (bunu bilmek her nasılsa ona önemli geliyordu); sonra birden duyduğu hüsran her şeyin önüne geçti. Onlara kendisi hakkında ne saçmalıklar anlatmıştı ki? Peki ya topluluğun geri kalanına? Öfke kabardı. Onun tipindeki insanlar mı? Diken'in tipini gayet iyi biliyordu! Şu kaçık lezbiyenin işten çıkarılmasının gerisinde kendisiyle ilgili kişisel bir meselenin olduğunu da nereden uyduruyordu? Herkes işten çıkarılıyordu. Kendisi bile! Her şeyin değişmeye başladığının farkında değil miydi? Devam eden bir savaş vardı! Ya, belki de en iyi arkadaşını onunla tanıştırmak istemesini kabahat gibi görmesine ne demeli! Fiziksel mücadele etmek zorunda kalmışmış! Pekâlâ, o zaman, düşündü: Eğer birinin sana böyle bir teklif yapmasını istemiyorsan bunu en başından söyle! Ve şu "feryat etme" saçmalığı: peki ya o kime feryat etsindi? Tutuklanmıştı ve pratikte işkence görmüştü— pratikte? İşkence görmüştü! Ve o kendisine yapılanlarla ilgili gidip ona feryat etmiş miydi! (Bir de duygularını saklayamadığından dem vuruyordu! Bunu kesinlikle içine gömmüştü!) Belki de hayatında hiçbir zaman gerçek bir duygu yaşamamış olan sersem bir oyuncuydu o!

Ve böyle birini sevmişti ha?

Hayır bu delilikti! Aklı başında biri nasıl olurda böyle sığ, küstah, değersiz ve kendini beğenmiş...

Daha sık nefes almaya başlayarak, tekrar mektuba döndü. İlk bölüm? Bu kez daha baştan deli saçması geldi. Bu kadın deli olmalıydı! Her şeyden önce, eğer ikinci bölümde kendisine yönelttiği suçlamalarda bahsedilenleri gerçekten yaptığını düşünüyorsa, neden kendisiyle vakit geçirsindi ki? Besbelli yazdıklarına kendisi de inanıyor olamazdı. O halde neden yazmıştı? Hatta aklından bile neden geçirmişti? Hem deli hem de ahlaksızdı! O ayışığı ve başkalarına yardım etme konusundaki yapmacık zırvalar. (Ve sonra da ne kadar berbat olduğunu anlatabildiği biriyle yatağa girebilmek için kendisini dirsekleyebiliyordu!) Hasta ve aklını yitirmiş olduğu bu kadar açık olan biri için nasıl olmuştu da böylesine yanıp tutuşmuş ve—

Bu sırada karşısındaki bankta otturan kadınlardan giyinik olanı ayağa kalktı ve sendeleyerek öne doğru bir adım attı, boğazını tuttu ve boğulur gibi bir ses çıkardı.

Bron başını kaldırdı, tam öfkesinin en üst noktaya çıktığı anda derin bir nefes aldı: hiçbir şekilde yatışmamıştı. Ve kulaklarında birden bir acı hissetti.

Plaza'nın karşı tarafında, birisi çığlık atıyordu.

Sonra boynunda hissetmeye başladığı esinti giderek arttı. Arttı. Arttı— Bron birden ayağa fırladı. Savaş! diye düşündü. Bu şey...! Arkasından esen fırtına kendisini üç adım ileriye fırlattı. Mektup esintiye kapılarak uçup gitti. Hızla fırladı ve büyük bir kaya parçası gibi, ulaşım istasyonundaki gişeye yapıştı; sanki mektubun etkisiyle olmuş gibi, gişe yan yattı. Gişenin çatısından kopan bir parça havada dönerek Plaza'nın üzerinde uçtu, bir adama çarptı, adam başını ve parçalanmış bir vitrini tutarak dizlerinin üzerine çöktü. Sonra gişenin diğer duvarları da düştü, parçalandı ve meydanda oradan oraya uçuşmaya başladı.

Ve hava kararıyordu.

Fırtınanın içinde sendeleyen Bron başını kaldırdı. Kalkanın renkleri, parça parça, siyaha dönüşüyordu — o güne dek hiç görmediği kadar lekesiz bir siyaha. Plaza'nın etrafındaki tarih-ışıkları da sönmüştü. Ve yıldızlar—! (Gökyüzünün bir çeyreği karanlıktı; bir çeyreğinden de fazla!) Tıpkı uzun bir iğnenin parlak ucu gibi görünüyorlardı, aşağıya doğru yaklaştılar, yükseklikleri sadece metrelerle ölçülebilirdi. Ve bir gürleme! Bir yerlerde bir şeyler çalışıp kendini toparlamaya başlamıştı ve derken... birden parçalarına ayrıldı! Bir şey Bron'u geriye doğru itti. Dizleri banka çarptı, düştü, banka tutunurken, bir şeyin bankı sarsacak kadar sertçe çarptığını hissetti. Kendini hızla yere attı. Bir başka şey daha banka çarptı ve parçalandı. İnsanın tenini ısıran rüzgarda Bron'un birden gözleri açıldı.

Bir yerlerde insanlar koşuşuyor ve bağırıyordu. Sonra rüzgarın gürlemesi onlarla Bron'un arasına girdi; üzerindeki bank sallanıyordu. Bir ucu gevşeyerek yerinden çıkmıştı. Bron ayağa kalktı ve koştu. Sol yanında giderek şiddetlenen rüzgar, birkaç adımda hedeflediği yönden neredeyse doksan derece sapmasına neden olup onu dizlerinin ve avuçlarının üzerine düşürdü. Güçlükle ayağa kalktı, bir adım daha attı ve— düştü... ağır çekim, ciğerlerindeki hava birden boşaldı. Yüzü, gözleri, kulakları yanıyordu. Elleriyle yeri dövüyordu; toprak yavaş yavaş kabardı ve yarılarak açıldı (bunu hissetmişti), fazla uzak olmayan bir yerde.

Sonra bütün hava, büyük bir gürültüyle tekrar geri boşaldı. Avucunun altındaki kaldırım yarıldı, hafifçe. Küçük parçalar yanaklarına, kulaklarına, bacaklarına ve ellerine çarpıyordu. Bir kez daha kendini ayakta, koşarken buldu. Bir şey kalçasına mı çarpmıştı ne? Berbat acıyordu. Koştu, acı içinde.

Yaşlarla dolan gözlerindeki ışıklar, ötede beride, gerçekdışı bir şehrin çeşitli bölümlerini aydınlatıyordu. Durdu. Rüzgar giderek şiddetleniyordu ama —birden fark etti ki— artık etrafında esmiyordu. Uzaklarda bir yerlerde devasa bir şey düştü ve bu epey bir zaman aldı.

Birden etrafında koşmaya başlayan bir grup insan —Bron da dönüp onları izledi— bir çıkış yolu bulmaya çalışıyordu. Tekrar koştu. Cadde ayaklarının altında un ufak oldu. Önce yerin parçalandığını düşündü. Hayır, sadece (her yere yayılan plastik payandalar, kırılan suni plakalar ve ufalanan köpükler arasında ilerlemeye çalışıyordu) yanındaki binanın duvarı yıkılmıştı. Kırık bir suni plaka parçasının üzerine bastı, bastığı şey kaydı. Aşağıya baktı. Altından bir kol dışarı fırlıyordu. Bu onu durdurdu.

Bu bir tasarım evi mankeni olmalıydı veya belki de—

Yukarı doğru bakan avuç birden yumruk oldu (tırnakları gökkuşağı gibi, rengarenkti). Bron koştu.

Yirmi metre kadar sonra durdu, döndü: Geri git, diye düşündü. Geri gitmeliyim...

Onları önce duydu, sonra ise gördü, köşeden caddeyi geçiyorlardı — belki yirmi, belki de elli kişi. Birden etrafına toplandılar.

Biri kendisini yakaladı ve döndürdü: "Seni aptal! Seni kahrolası aptal! O yöne gidemezsin!" diye bağırdı"yüzüne. "Kırılmanın başladığı yön o," ve sonra yalpalayarak ilerledi. Bron da ilerledi, kırılan şeyin ne olduğunu ve nerede olduğunu merak ediyordu. Boğazını ve dizlerinin arkasını ağrıtan bir korku içinde, tam bir dehşete kapılmıştı.

İleride, insanlar duruyordu.

Biri yüksek sesle şöyle dedi: "Buradan değil! Üzgünüm! Buradan değil!"

İnsanlar, ne yapacağını bilemez bir halde dolanıyordu. Bron aralarından, g-kızların yolun diğer tarafında bir kordon oluşturduklarını görebiliyordu. (Bağıran bir kadındı.) İnsanlar arkasından itiyordu.

"O bölgeye giremezsiniz! Bu çok tehlikeli. Şimdi geriye çekilin!"

Bazıları, dehşet dolu bakışlarla, sağa veya sola koşuşmaya başladı.

Bron sağa yöneldi — caddedeki levha (şehrin bu yasaklı bölgesinde koordinat rakamları yeşildi) kendisine ko-opundan iki birim ötede olduğunu söyledi; buna şaşırdı; bu kadar uzaklaştığını bilmiyordu.

Ancak, bulunduğu caddeyi takip ederse yasaksız bölgeye çıkacaktı — bu birden kendisine düşünülebilecek en gülünç şey gibi geldi: askeri bir krizin tam onası, u-1'de dolaşmak için uygun bir zaman değildi! (Rüzgar tekrar esmeye başladı, ancak bu kez sabit bir hızda — bu, düşünüldüğünde, aslında durmuş olan ani fırtınadan daha da korkutucu anlamlar taşıyordu.) Hayır, bu sadece—

Yakınlaştıklarını duydu, insanlar geriye çekilmeye başlamıştı, ama Bron öne doğru ilerledi. Fikir hem yarımdı, hem de kelimelere dökülmemişti. Bunu sadece eve gitme özlemi olarak hissetmişti, yöntemini ya da amacını anlamadan.

Ses ağının düğümlerini açıp bir hece zinciri oluşturmaya çalışarak, kalabalığın en önüne ulaştı.

Tekerlemeciler, paçavralar içinde ve başları önde, çeyrek ışıkta ayaklarını sürüyerek yürüyordu.

Çekingenliği bir kenara bırakarak öne doğru çıktı, omuzlarıyla kendine yer açarak aralarına girdi, gözlerini kapattı (Koku! diye düşündü, şaşırmıştı. Bu kesif yıkanmamışlık kokusunu unutmuştu!), başını eğdi, onlarla birlikte ayaklarını sürümeye başladı. Ve sonra heceledi: Mimimomomizolalil...ama, arada pek çok hece kaybolmuştu; bu nedenle, sandallarının çıkardığı hışırtılarla eşzamanlı olarak, aklına ne saçmalık geldiyse söylemeye başladı. Bir kere, sıkıca yumduğu göz kapaklarının arasından yanına doğru baktı ve derisi soyulmuş bir yüzde kapanmış gözler gördü: kadın tekrar hecelemeye başladı. Bron da başladı. Ve ayaklarını sürüdü.

Duyduğu his hafiflik, neredeyse neşe, nedenlerin ve sorumlulukların, açıklamaların ve kefaretlerin omuzlardan atılması, terk edilmesiydi. Acaba, diye düşündü (gerçek bir tekerlemecinin düşünmemesi gerektiğini bilerek), şu ana kadar yapmam gereken bu muydu? Aydınlığa kavuşmak için korkunç bir felaket yaşaması gereken aptallardan mıyım yoksa? Burnundan nefes almamaya çalışarak saçmalıklarını hecelemeye devam etti ve düşündü: Bir papaz çömezi olacağım! Çalışacağım, sonsuzluğa yapacağım kör yolculuk için duyusal dünyayı reddedeceğim. Sağına bir başka şey düştü.

Birkaç insan onu itti.

Kambur durmaktan omuzları ağrımaya başlamıştı. Üzerine gelenleri savuşturdu, biraz daha dik durmaya çalıştı, sadece kafası öndeydi — bu da boynunda bir zonklamaya neden olmuştu, bu yüzden ovmak zorunda kaldı. Gerçek bir tekerleme, elbette, konsantre olmasını sağlayabilirdi. Eğer bu Tethys'in ölümüyse, aklını bütün gündelik kaygılardan temizleyerek onunla birlikte ölmekten daha iyi ne olabilirdi ki (ancak, sanki şehrin bütün yıkıntısı ağzının içindeymiş gibi hiç düşünmeden rasgele çıkardığı seslere rağmen, aklının hiç de boş olmadığını hissediyordu): dakikalardır aynı üç heceyi tekrarladığını fark etti ve bir başkasına geçti. (Gözlerini kırparak kendi sandallarına ve yanındaki kadının, küçük adımlar atan, paçavralara sarılmış kirli ayaklarına baktı.) Ne kadar yol almışlardı?

Arkasında biri araya girdi.

Hariçten gazel okuyan biri daha mı? Büyük bir ihtimalle birisi gözetleme uğruna İlahi Rehber pozisyonundan feragat etmişti. Bron, gök gürlemesini andıran ses ağının içinde kendi sesini kaybederek, bu her türlü düşünceden uzak, ağır ilerleyişlerinin mesafesini kestirmeye çalışıyordu. Başını iyice doğrultmadan ve (korkuyordu ki durmadan) boynuna saplanan ağrıdan kurtulması mümkün değildi. Baldırları da ağrımaya başlamıştı. Kalçaları ise, ne olursa olsun, biraz daha iyi durumdaydı. Üstelik artık (fark etti ki) Mimimomomizo... diye giden hecesi bozularak Vesairevesairevesaire... halini almıştı.

Diğer tarafında duran birisinin ayağı takıldı ve üzerine doğru düştü; gözleri hâlâ sıkıca kapalıydı (bunun da tarikatın bir kuralını çiğnediğinden şüphesi yoktu), bu kişiyi doğrultmak için kemikli omuzları (Bron bunların bir erkeğe mi yoksa kadına mı ait olduğundan emin değildi) yakaladı. Omuzlardan birisi yapışkan, sıcak ve ıslaktı; eli onu iterek doğrultup doğrultmamakta kararsızken, Bron birinin nasıl olup da bu kadar yamru yumru omurlara sahip olabileceğini merak etti.

Bir gürleme halinde çıkan tekerlemelerin dışında —grupta kaç kişi vardı? Otuz? Elli? Yetmiş beş?— bağıran başka sesler de vardı.

Çığlık çığlığa söylenen şu sözleri yakalayabildi: "...aklın sakatlanması! Bedenin sakatlanması..." "...felaket..." ve "...nihai, yedinci derece felaket..." kelimeleri seçilebiliyordu. Ve "...ama aklın sakatlanması! Bedenin sakatlanması..."

Tekerlemeciler onu tekrar itti.

Birden Bron gözlerini açtı ve kafasını kaldırdı.

Karanlık onu şaşırttı. U-1'in içine mi girmişlerdi? Baktı. Hayır: sadece kalkan hala kapalıydı. İlerideki bir duvarda, yükseklerde, yeşil koordinat rakamları parlıyordu. Bir başka tekerlemeci ona çarptı. Grubun dışında, insanlar bağırıyor ve... grubun hemen önünde tekerlemecilerle kavga ediyordu! Ve yıkanmamış bedenlerin arasında kireçli bir koku vardı. Hayır, yakmıyordu. Ama boğazında tuhaf bir his uyandırıyordu.

"...o nihai, yedinci derece felaket günü geldiğinde, aklın sakatlanmasından, bedenin sakatlanmasından başka kurtuluşumuz yoktur..." diyen yüksek bir ses duyuldu tekerlemecilerin ötelerinden. Bron'un duyduğu bütün ferahlık kayboldu. Yerini korku aldı. Tekerlemecileri itip kendine yol açarak sesin en yüksek olduğu noktadan uzaklaştı — ama diğer tarafta da bir bağırış duyuluyordu.

Biraz ileride, paçavralar içindeki tekerlemecilerin arasında, her şeyi unutmuş, sendeleyerek ilerleyen, aşırı kaslı, pis, ve kıllı birini gördü, yara bere içindeki yüzünde alaycı bir ifadeyle çömeliyordu (bez parçalarıyla sarılmış göğsündeki ameliyat yaralarından anlaşıldığı kadarıyla bu bir kadındı), kadının tekerlemecilerden birine vurduğunu gördü (tekerlemeci dizlerinin üzerine düştü), sonra döndü, boynunda sallanan zincirlerle, bağırdı: "...sadece bedenin sakatlanması, aklın sakatlanması..."

Bunun anlamlı olması mı gerekiyordu...? anlamsız...? Aralarına daldı. Yaraları kabuk bağlamış bir yumruk çenesine yapıştı. Başka hiç kimse ona doğrudan vurmadı, ama geçmesine engel olmaya çalıştıklarını, ancak üçüncü kez ittiğinde anladığı, iki terli ve çıplak yaratığı yararak aralarına girmek zorunda kaldı. İçlerinden biri, Bron'un hemen burnunun dibinde, pis dişleri, salya ve cerahatlerin ıslattığı çenesiyle homurtular çıkarmaya başladı.

Derken aralarından sıyrıldı. Arkada, bağrışma ve mırıldanmaların çıkardığı tek ve çirkin bir gürleme duyuluyordu. Başını kaldırdı, bir dizi yeşil koordinat gördü—

Yılan Yuvası ile aynı birimdeydi! Onlara asla cevap vermeyecek olan bir tarikatla karşılaşan g-kızlar, ne yapacaklarını bilemez bir halde, kordonu geçmelerine izin vermişti! En az içindeki korku kadar hissettirmeden gelen bir kanı, aşırı derecede zeki davrandığını söylüyordu. O barikatı aşmak için asla bundan daha dahiyane bir yol düşünemezdi!

Kafasını bile kaldırmadan ileriye koştu, köşeden döndü — cadde ıslaktı, ileride ise daha da ıslak; sonunda kendini, sandallarıyla, bileklerine kadar suyun içinde buldu.

Kavşağı geçerken, rüzgâr, burada birleşen beş cadde boyunca her yeri kaplayan simsiyah tabakayı parçaladı, Bron'un her adımında giderek genişleyen dalgaları yok etti; bir an için, neredeyse onu yere düşürecek kadar kuvvetlendi. Suların içinde sendeleyerek, diğer tarafa ulaşmayı başardı. Ama fırtına çoktan kesilmeye başlamıştı.

Kapıdan içeri girdiğinde ışıklar otomatik olarak yanmadı, hatta düğmeyi açtığında bile —anahtar kutusunun açık olmasına bakılırsa biri bunu daha önce denemişti— kutunun içindeki çeşidi düğmelere basmaya başladı. ortak-odanın zemini döküntülerle doluydu; üzerindeki kalkansız gecenin parlaklığı Bron'a, gün ışığının içeri girebilmesi için bırakılan açıklığın olması gerekenden defalarca daha büyük; ve şeklinin de yanlış olduğunu anlatıyordu.

Odanın diğer ucundan inlemeye benzer bir ses geldi. Bron bir adım attı, bir adım daha, bir daha —ve sertçe bacağını çarptı, topuğuna doğru bir kan akmaya başladı. Göremediği bir şey derisini sıyırmıştı. Görebildiği bir şey, büyük, siyah ve şekilsiz, önünü kesti. Yıkıntılarla dolu halının üzerinden indi, duvarın omuzuna değdiğini hissetti. Sesi tekrar duydu— bu aslında kayan yıkıntı parçalarından da geliyor olabilirdi; pek de inlemeye benzemiyordu... Ani bir hareketle, bir şey hızla yanından geçip gitti. Bron dehşet içinde etrafında döndü ve birinin kapıdan ok gibi çıkıp gittiğini gördü — üzerinde taşlar parlayan bir el pervaza çarptı: sonra yüzüklü parmaklar kayboldu.

"Flossie...?" diye seslendi Bron, beşe kadar saydıktan sonra. "Freddie...?" O kadar yüksek seslenmemişti. Sonuçta (bir adım daha attı ve bir nefes daha aldı) hangisi olursa olsun şimdiye en azından bir blok uzaklaşmıştı. Tekrar ilerlemeye başladı... Beşinci adımda dizi (muhtemelen) ters dönmüş bir sandalyenin ayağına çarptı. Tekrar duvara geri gitti... Gene o ses... Hayır, bu bir inleme değildi.

Yukarıda, portakalımsı bir parlaklık — titriyor muydu? Hayır. Bu balkon kapısıydı.

Ayağı en alt basamağa çarptı. Parmaklıklara tutundu — onlar da elinin altında, boş bir şekilde sallanıyordu. Bron yukarı çıkmaya başladı. Ayağının altında küçük bir şey yuvarlandı ve tıkırtılar çıkararak üç basamak geriye düştü. Bir sonraki adımıyla, ıslak tabanının altında, aynı derecede küçük bir şey çatırdadı.

Balkona ulaştı ve kapıdan baktı. Birisi içeriye bir ışık küpü asmıştı; ama nedense küpten çıkan ışık sarı yerine portakal rengiydi. İleride, koridorun sol tarafı inanılmaz bir şekilde çökmüştü.

Yerde, kapı eşiğinin iki yanına doğru (yandaki hoparlörden hâlâ mini-dağların eteklerinde çatışan mini-orduların mini-bağırtıları duyuluyordu) açılmış duran ve kakmaları yukarı bakan vlet tablası vardı — en azından bir adım daha attı ve tabla çatırdadı, çekmeceler yerinden çıktı ve paravanlar, kartlar, adamlar ve zar etrafa saçıldı. Yıldız küpü artık sadece, eğilmiş, pirinç desteklerin arasında duran kırık bir plastik parçasıydı.

Bron küçük bir adımla (büyük bir ciddiyetle) eşiğin diğer tarafına geçti. Bel vermiş duvar, onu yer konusunda da kuşkulandırıyordu.

Dışarıda, ıslık sesiyle karışık bir koşuşma duydu — gene rüzgâr! Bir üst kata çıkan merdivenlerin yarısına geldiğinde halının üzerindeki o koyu lekelerin kan olduğunu anladı — lekeler kanamanın iyiye mi yoksa kötüye mi gittiğine bağlı olarak basamaklardan ya iniyor ya da çıkıyordu. (Kendi bileği sadece çizilmiş, kanamaya başlamıştı.) Odasının bulunduğu koridorun yarısına varmıştı ki, birden tüm bu enkazın ortasında neden odasına döndüğünü merak etti.

Bron'un kapısının karşısında, Alfred'in kapısı aralıktı.

Aradan gelen bir ışık huzmesi, portakal renkli halının üzerinde sağa sola sallanıyordu.

Bron kapıya gitti, bir an tereddüt etti, sonra itti ve yerdeki yıkıntı parçalarını sürükleyerek kapıyı açtı. Bir duvar ve tavanın yarısı yıkılmıştı; aydınlatma aleti kabloların ucunda sallanıyordu, ama tavanın büyükçe bir kısmı hâlâ yerindeydi. Yatağın ayaklarından ikisi kırılmıştı, ya da zeminin içine girmişti. Yatak yan yatmıştı.

İçinde iki kişi vardı. (Bron yutkundu, ağzını açtı, geriye doğru gitmeye başladı, gitmedi, yaklaşmaya başladı, bunu da yapmadı, ağzını kapattı.) Duvarın bir parçası ve un ufak olmuş diğer şeyler üzerlerine düşmüştü.

Bron'un ilk düşüncesi: Kadın, benim yaşımda!

O kadar ağır görünmüyordu!

Hiç de o kadar ağır görünmüyordu!

Çok esmer, doğulu görünüşlü çıplak biri sırtüstü yatıyordu, bir kolu yıkıntıların altındaydı. Diğeri ise duvarı itmeye çalışıyordu. Başı yana düşmüştü, ağzı ve bir gözü açıktı.

Alfred onun yanında yüzüstü yatıyordu, kollarını çenesinin altında kavuşturmuştu.

Bron yaklaştı.

Dağınık saçlarının altında Alfred'in kulağı kan dolmuştu, ama artık çoğu kurumuştu. Kanlar çenesine sızmış, ağzının etrafından dolaşarak bileklerine ulaşmış, oradan da çarşafa akarak, Bron'un eli büyüklüğünde, soluk bir leke bırakmıştı.

Yıkılan duvarın bir parçası, kırmızı Q harfini kırmıştı. Üst kısmı Alfred'in sol omuzunda duruyor, siyah askılıklar etrafına dolanıyordu. (Nasıl, diye merak etti Bron, üç metre boyunda —tamam peki üç buçuk metre diyelim— bir plastik duvar dilimi tüm bunları yapacak kadar ağır olabilir?) Alfred'in bacakları, kalçalarının yarısından aşağıya kadar görülebiliyordu (topukları yukarıda, parmakları aşağıdaydı), kadının (parmaklar yukarıda, ikisi de sola dayanmış) ise sadece topuklarından aşağısı görünüyordu. Çarşafın alt kısmı tamamiyle kana bulanmıştı ve bir bölümü de hâlâ ıslaktı.

Bron birden geriye, kapıya doğru gitti, omuzunu çarptı ve dönerek koridora çıktı.

Karşıya geçip odasına gitmedi.

Lawrence'ınki kendi odasından altı kapı sonraydı.

Bron oraya ulaştı ve iki eliyle birden kapıyı yumruklamaya başladı. Geriye çekildi, soldaki ve sağdaki kapıları da denese mi diye düşünüyordu. (Bu ko-opta elli küsur adam yaşıyordu. Bron düşündü. Elli!), sonra tekrar kapıya vurdu, çünkü içeriden bir ses duymuştu.

Kapı açıldı. Lawrence, buruşmuş çenesi ve dizleri, kır saçları ve ıslak gözleriyle, çıplak, şöyle dedi: "Evet, sizin için ne... Bron?"

"Lawrence! Alfred ölmüş! Ve bir kız!"

"Evet." Lawrence kapıyı sonuna kadar açtı. "Bu doğru. Max da. Wang da. Ve koridorun sonunda da adını bile bilmediğim iki kişi daha var. Herhalde misafirdirler. Onları hiç tanımıyorum. Daha önce hayatımda hiç—"

"Ya F reddie ve Flossie?"

"Bu sabahtan beri onları kimse görmemiş."

"Ya," dedi Bron. "Ha, çünkü ben de görünce sandım ki— Hayır, tamam. Boşver. Nasıl—?"

"Sadece koridorun sol tarafı," dedi Lawrence, tekrar kaşlarını çatarak. "Bu tuhaf değil mi? Yerçekimi sapması tam binanın ortasında durmuş olmalı. Radyoda şehrin bazı bölümlerini vuran çekim sapmalarının yedi tam saniye boyunca Triton normallerinin üç yüz kat üstüne çıktığından bahsedip duruyor. Yedi saniye boyunca üç yüz kat fazla çekim! Bu gerçekten inanılmaz. Evin bir tarafının hâlâ ayakta olmasına şaşıyorum."

"Peki ya diğerlerine ne oldu?"

Lawrence gözlerini kırptı. "Ha, binayı boşalttılar. Radyodan gelen talimatlar bu yöndeydi. Sabotaj girişimleri inanılmaz etkili oldu. Kontrol altına alıp alamayacaklarını hâlâ bilmiyorlar. Tahliye..." Kemikli parmağı traşsız yanağında dolaştı. "Evet, bizden istedikleri—"

"O zaman sen ne halt ediyorsun burada!"

"Hı...?" Lawrence kaşlarını çattı, dizini kaşımak için eğildi. "Şey, ben... abonesi olduğum, yirminci yüzyıl sonlarına ait aleatorik besteler dizisinden parçalar çalıyordum. Bette Midler'ın Dostlar şarkısını çaldım. Bu—" Lawrence tekrar başını kaldırdı, ıslak gözlerini kırptı— "iki dakika kırk beş saniye ancak sürüyor. Sonra Stockhausen'ın Aus Den Sieben Tagen eserini koydum, bu da beş saat kırk beş dakikadan biraz daha uzun sürüyor." (Odanın içinden tanıdık tıkırtılar, elektrikli viyola glisandoları, ve tek tük piyano notaları geliyordu, arada yankılanan sessizliklerle.) "Tabii ki bunları daha önce de dinledim. İkisini de. Ama düşündüm ki..." Lawrence ağlamaya başladı. "Aman Tanrım, üzgünüm..." Kemikli elleri Bron'un kollarına yapıştı.

"Hey, yapma...!" dedi Bron, ona destek olmaya çalışarak. "Bak, bence sen..."

"Hepsi öldü — Max, Wang, Alfred ve..."

Yüzü Bron'un omuzuna gömüldü. Bir bebeğin yüzü gibi ıslaktı. "Bense yaşlı bir adamım ve gidecek hiçbir yerim yok!"

"Haydi," dedi Bron, kolunu Lawrence'ın sarkık, kuru omuzuna atmıştı. Öfke korkuyla yarışıyordu. "Haydi gel. Haydi..."

"Özür dilerim..." Lawrence yanaklarını ovarak geri çekildi. "Şimdi düzelirim. Ama onların hepsi öldü. Oysa ben yaşıyorum. Yaşlı bir adamım üstelik..." Derin bir nefes aldı, kızaran gözlerini kırptı. "Üzgünüm... Sadece gidecek yerim yok. Şimdi iyiyim. Ben... Sen burada ne yapıyorsun?"

"Ben sadece..." Bron kendi omuzunu ovdu, üzerinde Lawrence'ın gözyaşları hâlâ parlıyordu. "Geri gelmek ve...şey, sizlerin iyi olduğundan emip. olmak istedim. Etrafa, size bakmak istedim. Ve Alfred—" sonra Alfred'i hatırladı; kendi odasına gitmeyi hiç istemediğine karar verdi. Eğer o da Alfred'inki gibiyse (normal çekimin üç yüz katı? Bu neredeyse Neptün yüzeyindeki çekim kadardı!), kesinlikle görmek istemiyordu.

Lawrence eliyle gözlerini sildi. "Neden böyle bilmiyorum, ama bu benim gibi yaşlı biri için... yani, doğru olmasa bile, bunu söylemen gerçekten çok güzel."

"Eğer herkes tahliye edilmişse, biz de burayı boşaltsak iyi olur. Etrafta bir sürü yıkıntı var. Ayağına bir ayakkabı giymelisin."

"Yetmiş yaşından beri hiç ayakkabım olmadı benim," dedi Lawrence. "Hiç sevmem. Eskiden beri."

"Pekâlâ, benim bir çift daha var. Belki sana olur. Bak, bir şeyler giy, sadece korunmak için — haydi, hemen." Lawrence'ı incecik kolundan tutarak koridorda çekiştirdi.

Bron gerçekten kendi odasına gitmek istemiyordu:

Kapıyı itti. Oda son derece düzenliydi. Birinin taşınmasını bekliyor, diye düşündü.

Duvarın hemen yanında, yerde, hava basınçlı bir tüp tarafından uzay limanından getirilen sarı, plastik bagaj torbası duruyordu.

Masasının üzerinde, okuyucunun yanında, kenarları siyah-altın renkli bir zarf vardı — bu, tahminince bir faks değildi.

"Al," dedi Bron, bir dolabı açarak. Eğilerek, yerdeki terlikler, botlar ve ayakkabılar arasında aranmaya başladı. Şu yeşil çift onun için fazla mı küçüktü...? Hayır, onları tasarım kira evine geri yollamamıştı. "Şunları giy."

"Çorap?" diye sordu Lawrence, yorgun bir sesle. Masanın köşesine oturmuştu.

"İçeride." Bron ayağa kalktı, daire biçimindeki askılıktan sarkan elbiseleri karıştırdı. "Bak, şu pelerini de giy. Dışarıda üzerine bir şeyler düşecek. Şunu etrafına sar, biraz faydası olur."

"Parlak sarı!" Lawrence, bir eliyle pelerini kapüşonundan tutuyor, diğeriyle de sağını solunu inceliyordu. "Üzerinde de mavi ve kırmızı çizgiler var, rengârenk... doğal olarak."

"Çok ince bir zevk ürünü değil belki, ama işini görür."

Lawrence pelerini bir kolunun üzerine attı ve tekrar ayakkabıların olduğu dolaba gitti. Ayağına geçirdiği çoraplar dizlerine kadar geliyordu ve eflatun renkliydi. "Ben her zaman giysilerin müstehcen olduğunu düşünmüşümdür."

"Sen giyince, hayatım, güzel görünüyorlar." Bron dolabı kapattı. "Haydi. Çabuk ol!"

"Eh—" Lawrence ayağa kalktı, pelerini omuzlarına attı ve uçları halıya sürtünce kaşlarını çatarak aşağı baktı— "Sanırım, savaş zamanında..." Kapüşonu kafasına geçirdi, kaşlarını çattı ve sonra tekrar iterek çıkardı.

Kapıda, Bron şöyle dedi: "Bu bir savaş, değil mi...?"

Lawrence'ın buruşuk yüzü daha da buruştu. "Son bir saattir radyoların söylediği bu." Lawrence pelerini etrafına doladı. "Artık uygun bir kıyafete büründüğüme göre şimdi nereye gitmemizi öneriyorsun?"

"Eh, önce şuradan bir çıkalım." Bron koridora çıktı. Alfred'in odasındaki felaketi görünce kendisini buraya getiren güdüler tamamiyle tersine dönmüştü.

"Sam nerede?" diye sormayı akıl etti Lawrence, Bron'un hemen arkasında. "Siz ikiniz beraber mi döndünüz?"

"Sadece uzay limanına kadar. Sonra o başka bir yere gitti."

"Arz seyahatiniz nasıldı?"

Bron kısa ve kesik bir kahkaha attı. "Bana bir gün bir sürü selüzin almamı hatırlat da sana anlatayım. Savaş resmen ilan edilmeden hemen önce ayrıldık oradan."

"Eh, sanırım bu da bir şey," dedi Lawrence, aceleyle Bron'u takip ederek. "İlk iki gün sanki hiçbir fark yok gibiydi; sonra, birden bu çıktı!"

Aşağıda, koridoru geçtiler; Bron turuncu ışıktan karanlık balkona adım attı. Arkasında, Lawrence seslendi: "Aman, Tanrım...!"

Bron geriye baktı.

Lawrence, kapı eşiğinde eğildi ve yerdeki oyun tablasını ters çevirdi. "Neredeyse otuz yıldır benimdi bu." Kapattı, pirinç mandalları indirdi. Erkeklerin, kadınların ve çocukların, uzaktan gelen hecelemeleri andırır minyatür bağırışmaları önce kesik kekelemelere dönüştü, sonra da sustu. Lawrence çatlamış tahtayı parmaklarıyla yokladı. "Tamir edilebilir mi acaba?" Tablayı duvara dayadı ve parçaları toplamaya başladı.

"Eee, haydi!" dedi Bron.

"Bir dakika. Şunları bir kenara koyayım da kimse üzerlerine basmasın." Lawrence zarları aldı, sonra zar kabını. "Her şey başladığında hemen koşup buraya çıktım ve en tepeye ulaştığımda bir çeşit sarsıntı yaşandı. Düşürmüş olmalıyım." Başını salladı. "Otuz yıl. Bu oyunu ilk gördüğümde senden daha yaşlıydım; ama şu an sanki bütün hayatım boyunca benimmiş gibi geliyor." Bir avuç figürü duvara doğru, tablanın yanına itti. "Basamaklardan inerken dikkatli ol. Bazıları aşağıya yuvarlanmış olabilir. Kolay kırılırlar."

Bron, sabırsız bir sesle şöyle dedi: "Elbette." Ama buradan çekip gitme isteği ne denli şiddetli olursa olsun, gidecek bir yeri olmadığını an be an daha da açık biçimde fark ettiğinden yaşlı adamı bekledi.

"Diğerlerine nereye gitmeleri söylendiğini hatırlamıyor musun?" diye sordu, başını kaldırmış binaların arasına bakan Lawrence'a. Kavşağın öbür tarafında, tüm ışıkları sönükken, yakılmış bir cesedin kavrulmuş kaburga kemiğine benzeyen dekoratifbir tak yükseliyordu. Birkaç yıldız vardı.

"Keşke gökyüzünü tekrar açsalar," dedi Lawrence. "Bu gerçekten bir agorafobi değil — ya da... sen buna ne derdin? Anorafobi mi? Atmosferini kaybetme korkusu mu? Tüm o çekimsel sallan yuvarlanlar... yani, ona tekrar sahip olmak güzel olurdu."

"Bence en azından birkaç delik açmışızdır." Bron, artık yasaksız bölgeden bile daha karanlık olan kaldırımdan aşağı şaşı gözlerle baktı. "Rüzgâr bir ara epey sertleşmişti... ama artık kesilmiş görünüyor — şurda bir yangın mı var?"

"Eğer varsa," dedi Lawrence, "diğer yoldan gidelim."

Bron caddede yürümeye başladı ve Lawrence da hemen ona yetişti.

"Audri şu tarafta oturuyor," dedi Bron.

"Audri kim?" diye sordu Lawrence.

"Patronum — patronlarımdan biri. Diğeri de Halka'daki lüks bölgelerden birinde bir komünü olan, kredi babası bir serseri."

"Eğer o tarafta oturuyorsa, ben onun senden daha çok kredi kazandığından pek emin değilim."

"Yo, o kazanmıyor zaten, sadece diğeri. Audri'nin gerçekten dayanılmaz üç çocuğu var ve birkaç seviciyle birlikte bir gay ko-opunda yaşıyor."

"Ya," dedi Lawrence. Ve derken, üç adım sonra: "Tek başına bile bütün bu saçmalıkları yaşamak yeterince kötü zaten. Hele bir de çocuğun varsa ne olacağını hayal bile etmek istemem!"

Bron homurdandı.

"Tahliye için gelen talimatlar pek net değildi," dedi Lawrence. "Doğru anladılar mı merak ediyorum?"

Bron tekrar homurdandı.

"Eğer onlar da bizim yaşadığımız kargaşayı yaşadılarsa... üstelik çocuklarla!" Lawrence omuzlarını silkerek etrafına doladığı pelerini açtı. "Aman Tanrım! Bu kesinlikle berbat bir şey olurdu."

Bron kendini rahatsız hissediyordu.

Lawrence yavaşlamaya başladı.

"Gidip hâlâ oradalar mı ve yardıma ihtiyaçları var mı diye bir bakalım mı sence?"

Lawrence şöyle dedi: "Gelen talimatlar pek net anlaşılmıyordu... Yani, ilk anda orayı boşaltmamız gerektiğini sadece Wang anlayabilmişti."

"Ben geldiğimde bölgenin etrafında g-kızlar bir kordon oluşturmuştu," dedi Bron, "Onu aşmak zorunda kaldım."

Lawrence şöyle dedi: "Çekim her yerde rasgele inip çıkarken bu çok tehlikeli. Açık bir yerlerde olmanın içeride durmaktan daha emniyetli olduğundan eminim. Öte yandan, üç yüz kat fazla çekim olduğu bir sırada başına minicik bir pervaz parçası bile düşse sanki bütün duvar üzerine yıkılmış gibi olur."

"Pervaz nedir?" diye sordu Bron.

"Elbette," dedi Lawrence. "Bir çocuk pervazın ne olduğunu nereden bilsin. Patronun ne tarafta oturuyor?"

"Hemen şu caddenin diğer tarafında, bir birim ötede."

"Şu taraflarda olmalı," dedi Lawrence. "Bu ne—"

Bu sırada sol tarafta bir yerlerde bir patlama oldu.

Bron omuzlarını içeri çekti. "Bilmiyorum—"

"O değil," dedi Lawrence. "Şu—" blokun Audri'nin oturduğu taraftaki ucunda bir yerlerde bir adam bağırıyordu.

Merakla (ve kendini daha da rahatsız hissederek), Bron caddeye saptı: Lawrence, hemen yanında, pelerinini tekrar açmıştı.

Caddede, Audri'nin ko-opunun bulunduğu taraftaydılar,

Adam —Bron artık onu görebiliyordu— tekrar bağırdı. Sesi hem histeri hem de hiddet tınlıyordu. (Neden, diye merak etti Bron, savaşın ortasında, bir caddede garip, kızgın ve belki de deli bir adama doğru yürüyorum? Bu ne makul ne de mutluluk verici bir durum.) Ama Lawrence durmamıştı, bu yüzden Bron da durmadı.

Üzerinde kestanerengi bir tulum bulunan, omuzu yaralı, iriyarı bir adamdı.

"Bırakın gireyim!" diye bağırıyordu. "Kahretsin, bırakın gireyim! Ya da onları dışarı çıkarın!" Sesi boğazındaki şeyler nedeniyle çatlak çıkıyordu. "En azından çocukları dışarı gönderin eğer bir aptallık yapıp da—" Sendeledi. "Kahrolası çocuklarımı gönderin yoksa yemin ederim—!" Tekrar sendeledi. "Yemin ederim burayı kendi ellerimle yıkarım, ah yardım et Tanrım!" Midesini tuttu, sendeleyerek öne eğildi ve başını tekrar geri attı. "Onları dışarı gönderin yoksa yemin ederim ben içeri gelip—" Birden ileri fırladı, basamaklardan çıktı ve her iki eliyle birden (evet, bu Audri'nin ko-opuydu) kapıyı yumruklamaya başladı.

Bron tam Lawrence'a bir kapı aralığına girerek bu deli adamın oradan uzaklaştırılmasını beklemelerini söyleyecekti ki, adam —kapıdan uzaklaşıyordu, yumruklarını ve kafasını kaldırmıştı— döndü ve onlara baktı:

"Aman Tanrım!.." Başını salladı. Gözyaşları kirli yüzünde lekeler oluşturmuştu. Bron'u dehşete düşüren şey, tulumunun omuzlarındaki kesiklerin oraya bir tasarım evi tarafından konmamış olmasıydı. Altındaki deri fena biçimde sıyrılmıştı... "Oh, aman... Tanrım! Kahrolası orospular anlamıyor ki. Hem de hiç anla—" Tekrar başını salladı, sonra binaya döndü ve haykırdı: "Kahrolası çocuklarımı verin diyorum size! Diğerlerine ne yaptığınız umurumda bile değil, ama benimkileri dışarı gönderin! Hemen! Çok ciddiyim! Ben—" Her bir kelepçeden, boya lekeleriyle dolu ellerinin etrafına dolanabilecek uzunlukta bir tel kafes sallanıyordu. Bir başka kafes de (Bron onu daha önce gördüğünü fark etti, ama bir türlü nerede gördüğünü hatırlayamıyor, bu da rahatsızlığını daha da artırıyordu) adamın omuzuna çarpıyordu. "Bu kahrolası orospular anlamıyorlar ki burada—" Sertçe öksürdü, geri çekildi, yumruğunu ağzına götürdü, gözünden yaşlar akıyordu— "bir adam ve çocukları söz konusu!" Bağırmak için tekrar binaya döndü, ama bu kez bağıramadı. Birden döndü, yalpalayarak yürümeye başladı, caddenin ortasına geldi, durdu, sendeledi ve yine yalpalayarak yürümeye başladı. Bir sokağın başına ulaştı ve sokakta ilerledi.

Bron ve Lawrence kaşlarını çatarak birbirlerine döndüler, sonra yine adama baktılar.

Marangoz sokakta beş-altı metre ilerlemişti ki, aynı anda birçok şey birden oldu: Önce, dizlerinin üzerine çöktü, sonra boylu boyunca yüzüstü düştü, ama sıradan bir düşme değildi bu. Sanki o metalmiş ve altındaki bir mıknatıs birden çalışarak onu yere yapıştırmış gibiydi. Aynı zamanda, sokağın sağ tarafındaki bütün duvarlar ve soldakilerin de bazıları, adamın üzerine döküldü— daha doğrusu fışkırdı.

Bron şaşı gözlerle baktı. Saçı hızla kafasına yapıştı. Lawrence, önce geriye uçup sonra hızla gelerek bacaklarına yapışan pelerininin etkisiyle birkaç adım öne fırladı. Bron hareketsiz kalabilmek için rüzgara dayanmak zorunda kaldı.

Bir-iki saniye sonra, o ana dek su yoğunluğu ve hızıyla alçak, yuvarlak dalgalar oluşturmakla yetinen toz, birden dönerek fışkırdı, sanki —aslında "sanki" de değil, Bron fark etti ki, gerçekte olan da buydu— yüzlerce kat hafiflemiş, hafiflemiş ve yeniden toza bgnzemişti.

Sokakta üç metre kalınlığında bir enkaz yığını vardı.

Toz sürüklendi.

Bron önce (öksüren) Lawrence'a, sonra Audri'nin binasına, sonra sokağa, sonra binaya, sonra tekrar Lawrence'a baktı. "Sanırım içeride hiç kimse yok," dedi tozlar geçerken. Sonra, bu söylediği çok saçma geldiği için, şöyle dedi: "Yine de bir kontrol etsek iyi olur belki." Lawrence'ın sokağı da kontrol etmeyi önermeyeceğini umuyordu. Alfred yeterince kötüydü; bu daha da kötü olabilirdi.

"Etrafından dolanabilir miyiz?" diye sordu Lawrence, belli ki (ve şükürler olsun ki) ko-opu kastediyordu.

Ko-op binasıyla yanındaki binanın arasında dar bir bahçe kapısı vardı, Bron kapıya ulaşıp kilit köprüsünü kaldırdığında ("Bunu aklımdan bile geçirmezdim," dedi Lawrence) hızla açıldı.

"Belki içeriye bakmak için bir pencere falan bulabiliriz." Bron'un teni, az önce yerle bir oluşunu gördüğü sokağa ait anılarla sızladı. Ama Lawrence hemen arkasından içeri girmişti, bu yüzden ilerlemeye devam etmek zorunda kaldı: dip dibe durmak için yeterince yer yoktu. Altmış santim genişliğindeki bir sokakta kimin dışarıya bakan bir penceresi olur diye merak ediyordu ki, bir tane gördü, içeride iki şaşkın yüz vardı — sonra birden onları yana iterek dışarı bakmaya başlayan üç kişi daha geldi.

Camın ardındaki kadınlarla arasında hararetli bir istişare başlamıştı ki, bir başka kadın gelip onları iterek aralarına girdi ve dışarı baktı: bu Audri'ydi, Bron'a sırıtarak başını salladı ve sonra dönüp konferansa katıldı.

Bron dışarı çıkın diye işaretler yaptı.

Onlar çaresiz işaretlerle karşılık verdiler.

Bron pencereyi açın diye işaretler yaptı.

Onlar daha da çaresiz işaretlerle karşılık verdiler.

Birinin yaptığı dikkatli mimlerden Bron'un anladığı kadarıyla ön kapı kilitliydi.

Bron geri çekilmelerini işaret etti, sandallarını çıkardı, sonra aklına daha iyi bir fikir geldi ve Lawrence'ın ayağındaki yeşil ayakkabılardan birini alarak pencereye doğru fırlatır gibi yaptı. İçerideki kadınlardan bazıları üzgün görünüyordu. Diğerleri güldü. Hepsi de geri çekildi.

Ve Bron ayakkabıyı, topuğu öne gelecek şekilde fırlattı.

Cam parçalanıp ışık geçirmez bir ağa dönüştü — ama yerinde kaldı. Cam plastik bir filmle desteklenmiş olduğu için Bron ayakkabıyı defalarca fırlatmak zorunda kaldı, en sonunda eliyle parçaladı, parmaklarını pek çok yerinden kesmişti.

"Haydi, hemen dışarı çıkmalısınız!"

"Ne?"

"Bu bölgeyi boşaltmanız gerekiyor," diye bağırdı, kadınlarla dolu gölgeli odaya. "Audri! Hey Audri, hemen buradan çıkmanız gerek."

"Bunların tahliye talimatı olduğunu size söylemiştim," dedi kadınlardan biri, odanın arka tarafındaki kalabalık bir gruba, "radyo yayını kesilmeden önce."

"Audri, hemen çocuklarını alıp—Audri?"

Ama Audri diğer pek çoklarıyla birlikte odayı terk etmişti bile.

Bron pencereye tırmandı (daha önce görmediği bir kadın aşağıya inmesine yardım etti), bu sırada Lawrence ön tarafa dolaşmıştı. Bron üst üste yığılmış eşyalardan çıkarabildiği kadarıyla, kendisinin ve Lawrence'ın gördüğü bağıran adam yüzünden ön kapıyı açmak istememişlerdi. Bu sırada bir düzine kadar çocuk anneleriyle birlikte odaya geldi, aralarında Audri de vardı (üzerinde parlak kızıl bir tayt ile bir sürü tüylü şeylerin sarktığı bir bandanayla). "Hey!" Audri'nin yanına geldi ve omuzunu tuttu. "Çocuklarını bir an önce topla da çıkalım buradan—"

Gözlerini kırparak Bron'a baktı. "Sen bizim ne yaptığımızı sanıyorsun? Burayı boşaltmamız gerektiğini söyledin, değil mi? Birkaç saniye içinde herkes aşağıya inmiş olur."

"Ha," dedi Bron. "Ya, evet. Tabii." Başka çocuklar da içeri girdi.

İki kadın bağırarak talimatlar veriyordu.

"Hmm..." dedi Bron. "Hey! Hepsi ayakkabı giyse iyi olur. Caddede bir sürü moloz var."

Üç çocuk hızla odadan çıkarak ayakkabıları getirmeye gitti.

Aile reisi gibi görünen bir kadın Bron'a döndü. "Gerçekten çok iyisiniz, buraya gelip bize söylediniz. Bu öğleden sonraki misillemeden beri kimse neler olup bittiğinin pek farkında değildi. Sonra dışarıdaki Deli Mike — neyse, artık gitti anlaşılan. Ama Mike radyoyu almamızı engelleyecek bir şeyler mi yaptı, yoksa bu genel kargaşanın bir parçası mıydı, bilmiyorduk. Bir kuvvetlenip bir dinen fırtınada kimse dışarı çıkmak da istemiyordu zaten, özellikle de çocuklarla." Freddie ile Flossie, Yılan Yuvası'ndaki yegane ebeveynli tek aileydi; ama bir belirli cinsel tercih ko-opunda birkaç tane daha bulabilmeniz mümkündü. Ayrıca, şüphesiz burası bir kadın ko- opuydu. Bir halk kanalı araştırmasının bir zamanlar ortaya koyduğu gibi: Çocukların yüzde yetmişini kadınlar doğurduğu sürece, tek ebeveynli ailelerin yüzde altmışının başında bir kadın bulunması sizi şaşırtmamalı.

Binayı terk ederlerken (Audri'nin oğullarından biri, Bron'un daha önce hiç görmediği bir çocukla beraber Lawrence'ın omuzuna tutunuyordu) Bron sordu: "Şu Deli Mike denen tip de kimdi?"

Audri, bakınarak etrafını kolladı ve sonra gizlice: "Bir zamanlar John ile yaşıyordu—" Bron'un o ana kadar çocuklardan biri olduğunu düşündüğü çürük, krem renkli, yarı şeffaf bir şey giymiş olan kadına doğru başını salladı.

"Ondan iki çocuğu oldu. Aslında çok sıradışı bir konuda usta, ama ne ustası pek bilmiyorum."

"Onu neden içeri almadınız?"

Audri pöh yaptı. "Son üç defasında onu yalnız başına yakalar yakalamaz dövdü; sonraki bir saat boyunca da bunu yapmasının bütün suçunun neden onda olduğunu anlattı. Gerçekten, John çok tatlıdır, ama pek zeki değildir. g-kızlara ulaşmaya çalışıyorduk ama hem içeride hem de dışarıda iletişim kesilmişti."

"Ha," dediBron. "Evet... şey. Sanırım, belki de onun çocukları olduğu için—"

Audri tekrar pöh yaptı. "Onlara olan bu ani düşkünlüğü geçen yıl Hıristiyan olduğu zaman başladı. John çocukları doğurduğunda ya da doğumdan iki yıl sonra onlarla pek ilgilenmemiş." Audri köşeden dönmekte olan gruba göz attı. "Yani, eğer kendi çocukları olsun istiyorsa, bunu elde edebileceği on yol var — yani burada. Ve u-1'de de en azından yirmi beşten fazla."

Bron köşeden dönerek öndeki kadın grubunu takip etti. "Onun bir Hıristiyan olabileceğini tahmin etmiştim." Tekrar Işıklı Plaza'ya doğru gidiyorlardı. "Kullandığı bazı ifadelerden çıkardım." Başını kaldırıp, bu pek de alışık olmadıkları, bir türlü durulmayan geceye baktı. "Biliyor musun, onlar da neredeyse en az Yahudiler kadar sorun çıkarıyor?"

Audri şöyle dedi: "Hey, haydi çocuklar. Şamatayı bırakın. Bu taraftan. O nereye gitti bu arada? Sorun çıkarmaya karar verdiği zaman uzun süre ortadan kaybolmaz genellikle. Artık neredeyse komşumuz gibi olmaya başlamıştı."

"Ha," dedi Bron, kendini tekrar rahatsız hissediyordu. "Şey, Lawrence'ı ve beni gördü ve...gitti."

Audri ona baktı. "Korkutup kaçırdınız mı? Bunun için bir teşekkürü hakettiniz! Komşu veya değil, artık can sıkmaya başlamıştı."

Bir çocuk gelerek Audri'ye Bron'un anlamadığı bir konuda bir şeyler sordu, Audri de buna (Bron için) anlaşılmaz bir cevap verdi, bu arada Bron, Audri'ye ne zaman Deli Mike'ın kaderini söyleyeceğini merak ediyordu. Bu onu ne kadar rahatsız ederse etsin, bunu yapmak zorundaydı.

Audri şöyle dedi: "Buraya gelip bize bu şekilde yardım etmen düpedüz kahramanlık Hepimiz epey korkmuş durumdayız. Dışarıdan içeri gelen bazı sesler — ve bunu söylerken Mike'ın bağırışlarından söz etmiyorum... Şey, insanda pek de sokağa çıkacak cesaret bırakmıyordu."

Bron gökyüzü (daha doğrusu kalkan) devreye girdiğinde, Mike'ın büyük olasılıkla öldüğünü söylemeye hazırlanıyordu.

Çocuklar sevinçle bağırdılar — bu da bir sonraki sokaktan çok sayıda g-kızın onlara doğru gelmesine neden oldu:

Yasak bir bölgede ne yaptıklarını sanıyorlardı?

Yasak bölgeden çıkmak için ellerinden geleni yapıyorlardı!

Şehrin bu bölgesinde ciddi bir çekim bozukluğu olduğunu bilmiyorlar mıydı? Raporlara göre şimdiye kadar yüz altıdan fazla kişi ölmüştü!

Burayı terk etmeye çalışmalarının nedeni de buydu zaten! Ne yöne gitmeliydiler?

Şey, aslında duyusal kalkandaki resmi sinyallere bakılırsa her şey yeniden kontrol altına alınmıştı. Eğer isterlerse evlerine geri dönebilirlerdi.

Bu da kadınların daha çok sevinç çığlığına, kahkahasına yol açtı.

Caddede diğer insanlar da görünmeye başlamıştı bile.

Bron bir şey söylemek için Audri'ye döndü, ama yanıbaşında sadece Lawrence'ı buldu.

"Eve gidelim," dedi Lawrence. "Lütfen, artık eve gidelim."

Bron Yılan Yuvası'na geri dönmek istemiyordu. Audri'ye gitmeyi, kadınların kendisine kahve ve yemek getirmesini ve kendisiyle konuşmalarını ve gülümsemelerini ve gülmelerini, camı kırması konusunda şaka yapmalarını, onları kurtarmaya gelmesi ve çılgın Hıristiyan'ı korkutması konusunda daha fazla şaka yapmalarını istiyordu. Ama çocuklar vardı. Ve kadınlar da çoktan—

"...haftaya işte görüşürüz!" Birçok kafanın arasından Audri el sallayarak sesleniyordu.

"Ha, evet!" Bron da ona el salladı. "Görüşürüz. İşte."

"Haydi," dedi Lawrence. "Lütfen!" Bron öfkeyle bir şeyler söylemeye başladı. Ama yarım kaldı. "Tabii." Bron içini çekti. Ve iki buçuk birim kadar yürüdükten sonra: "Ne tatildi ama!"

Diken'in (faks olmayan) mektubu masanın üzerinde onu bekliyordu.

Temiz ve düzenli odasında (dolap kapağı hâlâ açıktı, ama kapatamayacak kadar yorgundu) yatağının üzerine oturdu ve yeniden okudu. Sonra bir kez daha okudu. Yarısına geldiğinde fark etti ki, mektubu Diken'in değil, Audri'nin ko-opunda diğer kadınlara talimatlar veren kadının sesiyle okuyordu. Tekrar okumaya başladı, bu kez hegemonyadaki personel görevlisinin gergin ve elektronik sesindeki suçlamaları duyuyordu. Bir kez daha okudu, sonuncusunda, kendisine kordonu geçemeyeceğini bağırarak söyleyen ve tekerlemecilere katılarak atlattığı g-kızın sesiyle.

"Hey," dedi Lawrence, kapıya dayanarak, bir kez daha çıplaktı ve çatlamış vlet tablasını iki elinde tutuyordu. "Neredeyse tüm parçaları buldum! Sadece dördünün üzerine basılmış ve eminim başka bir yıldız tablası daha bulabilirim—"

"Lawrence?" Bron, kenarları siyah-altın renkli zarftan kafasını kaldırdı. "Lawrence, biliyor musun, o haklıydı?"

"Bu o kadar da kötü sayılmaz, değil mi?" Lawrence sarımsı tırnaklarından birini çatlak tablanın üzerinde gezdiriyordu. "Bir zamanlar yasaksız bölgede oyunlar konusunda uzmanlaşmış olan olağanüstü bir usta vardı. Eminim bunu tamir edip eski haline getirebilir — tabii dükkanı yerle bir olmadıysa. Radyo en büyük hasarı u-1'in gördüğünü söyledi. Ama zaten, bu tipik değil mi?"

"Lawrence, o haklıydı."

"Kim?" Lawrence kafasını kaldırdı.

"Şu Hıristiyan —Audri'nin ko-opunun önünde gördüğümüz. Deli Mike."

"Ne konuda haklıydı?"

"Kadınlar hakkında." Bron birden mektubu avuçlarının arasında buruşturdu. "Anlamıyorlar."

"Yani seni mi anlamıyorlar? Bazılarımız, hayatım, kadınlarla inanılmaz iyi geçiniriz. Zaman zaman, ben bile. Hiçbir yanlış anlama olmaz: sadece tam bir anlayış ve her konuda duygu ve görüş birliği. Tabii benimle fazla uzun sürmez. Ama herhangi biriyle de her zaman sürdüğü oluyor mu ki?"

"Onlar erkekleri anlamıyorlar — seni değil Lawrence. Yani, sıradan, heteroseksüel erkekleri. Anlayamıyorlar. Bu mantıken kesinlikle imkansız. Ben bir mantıkçıyım ve bilirim."

Lawrence güldü. "Ah sevgili oğlum! Altı aydır seni gayet yakından gözlüyorum, sen alışkanlık yapan tatlı bir yaratıksın — altı ayda gelişeceğinden daha fazla alışkanlık yaratmışsın ne gam! Sana bir sır vereyim. Kadınlarla erkekler arasında bir fark vardır, küçük, çok küçük bir fark; bu da korkarım senin bütün erişkinlik hayatını mahvetti ve belki ölene kadar da etmeye devam edecek O fark da şudur ki, kadınlar Durkheim'ın o tuhaf soyutlaması, yani 'toplum' tarafından en fazla, hadi diyelim ki altmış beş yıldır insan yerine koyuluyorlar, o da sadece uydularda. Oysa erkekler bu lükse son dört bin yıldır sahipler. Bu tarihsel anomalinin sonucunda da, istatistiksel olarak, kadınlar bazı pisliklere katlanma konusunda erkeklerden biraz daha az isteklidirler — çünkü pisliklerden arınmış bir Evren kavramı, Jung'un o aynı derecede tuhaf soyutlamasıyla, kadının 'kolektif bilinçaltı' açısından, çok yeni ve çok değerlidir." Lawrence'ın kaşları birleşti; Bron'un birbirine geçmiş yumruklarına kaşlarını çatarak baktı. "Bu yüzden, iddiaya girerim o mektup bir kadından geliyor — itiraf edeyim, cesetleri kontrol ederken buraya da gizlice girmiştim ve o sırada zarfın üzerindeki ismi ve iade adresini gördüm. Senin derdin, aslında mantıki bir sapık olman ve sana uyum sağlayabilecek, kendin gibi mantıksal sapkınlık içinde bir kadın arıyorsun. Gerçek şu ki, senin aradığın sapkınlıkta biri çok, çok nadir bulunur, bulunabileceğini varsayarsak tabii. Sen, bir çeşit mantıksal mazoşizmden zevk alabilecek birini arıyorsun. Eğer bu sadece cinsellikle ilgili olsaydı, kendine bir partner bulmakta kesinlikle bir sorun yaşamazdın — dünyadaki deneyimlerin sırasında kuşkusuz senin de gördüğün gibi. Onları tavandan sallandır, meme uçlarını kibritle yak, kalçalarına toplu iğne batır ve kan revan içinde kalana kadar sopadan geçir! Senin gibi bir doksanlık, sarışın bir buzdağıyla bu tür oyunlar oynamaktan zevk alacak erkekler kadar kadınlar da var. Sadece Danışma'yı arayarak böylelerinin sıkça gittikleri yerlerin bir listesini alabilirsin. Ama o, Deli Mike misali, bedeninin bir parçası olan çocukları parmaklarındaki takılar gibi gören bir dinsel fanatik de olsa, ya da, zavallı Alfred gibi, doğru veya yanlış, hiç kimseyi model olarak almayan anti-sosyal bir kişilik de olsa, rahibe ya da nemfomanyak da olsa, u-1 sektöründe dört dönüp el ilanları dağıtan bir siyasi eylemci ya da Dış Halka'da şık bir hayat yaşayan önemli bir şahsiyet de olsa, ya da bunların arasında bir yerlerde veya tüm bunların herhangi bir bileşimi de olsa, asla yapmayacağı şey, senin o acele-et-ve-bekle, veya başının-üstünde-dur-ama-bir-yandan-da-dans-et ya da daireler-çiz-ama-dümdüz-yürü tarzında çelişkili tavırlarına katlanmaktır; özellikle de yatak dışında ve karşılığında bir zevk alma umudu sıfırken. Çok şükür senin sapkınlığın günümüzde çok az rastlanan cinsten. Ha, belki elli erkekten birinde görülüyordur — ilginçtir, bu bir zamanlar bıyık bırakmak kadar yaygın bir durumdu. Bu oranı diğer belli başlı cinsel türlerle bir karşılaştır: homoseksüellik beşte bir, biseksüellik beşte üç, sadizm ve mazoşizm dokuzda bir, fetişizmin çeşitli biçimleri sekizde bir. Gördüğün gibi, ellide bir; çok zor bir durumdasın. Ve durumunu daha da zorlaştıran —hatta trajikleştiren— şey de şu ki, senin kadınlarda aradığın muadil sapkınlığın oranı, şu tarihsel anomali sayesinde, beş binde bir falan. Evet, ben —inan bana— bu sapmanın hem kadın hem de erkek kurbanlarına platonik bir merak duyuyorum. Evet, aradıklarını bulamayanların yanıbaşlarından hiç ayrılmayan yalnızlıklarını, arkadaşlık teklif ederek kullanıyorum. Psişik vampirizm mi? İnan bana, kanını benden esirgemeyenlerin sayısı Kazıklı Voyvoda'nın kurbanlarından daha az değildir. Bunun sorumlusu olan kadın hakkında hiçbir şey bilmiyorum—" Başıyla Bron'un elindeki buruşmuş mektubu işaret etti— "sahip olduğu ün dışında. Ama uzun bir hayat yaşadım. Onun hakkında bazı spekülasyonlarda bulunabilirim. Bron, senin terimlerine göre, o zaten yok. Nasıl var olabilir ki? Sen mantıksal bir mazoşist arayan mantıksal bir sadistsin. Ama sen bir mantıkçısın, P ile P-değil arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlama çabasını belli bir noktadan öteye götürmeye kalktığında artık mantık alanının dışına çıkıldığını bilmen gerekir. O zaman tek yaptığın konuyu değiştirmekten ibarettir."

"Ben bir meta-mantıkçıyım," dedi Bron. "Günde beş saat P ile P-değil arasındaki ilişkiyi tanımlayıp sonra yeniden tanımlıyorum. Kadınlar anlamıyor. İbneler de anlamıyor."

Lawrence vlet tablasını kucağına doğru kaldırdı, duvara yaslandı ve bir kaşını kaldırdı. "Açıkla lütfen."

Bron omuzlarını kamburlaştırdı. "Bak, ben..." Düzeltti. "Bu şeyle ilgiliydi, yani, bilemiyorum, belki bir tür kahramanlık—"

"Kahramanlık insanların çoğunluğu için en iyisini yaptığında bunu abartmaktan ibarettir. Tek sorun, bunu abartmamıza neden olan sürecin, genellikle insanların sayısının buna değecek kadar çok olduğunu görmemize de engel olmasıdır..."

"Eğer orada öylece durup zekice olduğunu sandığın aptalca şeyler söylemeye devam edeceksen—" Bron öfkelenmişti.

"Öfkelendin." Lawrence tablayı bir kez daha kaldırdı. "Kusura bakma. Devam et."

Bron birbirine geçmiş parmaklarına ve aralarındaki siyah-altın renkli kenarlara baktı. "Biliyor musun, aslında Sam'in dünyaya yolculuğu siyasi bir görev gezisiydi. Gitmediğine sevinebilirsin. Gezi sırasında, bazılarımız tutuklandı. Bazılarımız öldürüldü. Ben ucuz kurtuldum. Sadece işkence gördüm. Beni aç bıraktılar. Tuvalete gitmeme izin verilmedi. Vücuduma delici aletler batırdılar. Beni dövdüler, sürekli aynı soruları tekrar tekrar sordular... Biliyorum, daha da kötüsü olabilirdi. Kemiklerim kırılmadı; ve işte, yaşıyorum. Ama bazılarımız... yaşamıyor. Pek hoş değildi. Her şeyden kötüsü ise, bu konuda biribirimize ya da bir başkasına hiçbir şekilde bahsetmemize —burada bile— izin verilmemesiydi. Söyleyebileceğimiz herhangi bir şey birimizin ya da hepimizin öldürülmesine neden olabilirdi, tıpkı şimdiki gibi! Ve o sırada da bu—" Buruşmuş mektubu kaldırdı, avucuna baktı ve yere bıraktı— "kadına rastladım. Elbette, sen haklısın. O aslında yoktu. Dışarı çıktığımın ertesi günü onu yemeğe çıkardım. Çok komiktim, şu hâlâ para kullanılan ve onun da gitmek istediği —bazı arkadaşları daha önce gitmişlerdi ve o da gidip görmek için can atıyordu— inanılmaz pahalı restoranda öylece oturuyordum ve başıma gelenlerle ilgili edebileceğim tek bir sözün benim ya da başka pek çok insanın, hatta onun bile ölümü anlamına gelebileceğinin farkındaydım; onun meşgul olduğu tek şey ise modaya boyun eğmiş olmak —aslında sen orayı severdin; çıplak ayakla dolaşmanın de rigeur olduğu yerlerden biri, ama açıkçası, ben bu zahmete giremezdim— ya da garsonlar ve kâhya üzerinde, çekici, naif ve masum biri olarak doğru etkiyi yaratabilmekti — tabii, yaşadığı şu veya bu aşk ilişkisinin ne kadar harika olduğundan dem vurmadığı zamanlarda. Yani, aslında bunun beni şaşırtmaması gerekir. Biliyorsun, onunla burada, Tethys'te de birkaç kez buluşmuştum. Hatta birkaç kez seviştik bile; çok rahat ve... şey, sanırım çok da başarılı sevişmelerdi. Ama sadece bir örnek: onunla ilk buluştuğumda. senden bahsettim ve seninle tanışması gerektiğini söyledim. Bunu söyleyince bana darıldı; homoseksüelleri sevmiyormuş. Onları onaylamıyor muymuş, öyle bir şey. Burada bile hâlâ bu konudan bahsediyor—" Bron mektubu havaya kaldırdı. "Böyle biriyle ilgilenebileceğini düşünmemi büyük bir hakaret olarak almış. Yani, düşünebiliyor musun? Bu devirde—? Kendisi de zaman zaman bu tür ilişkiye girmediğinden değil; üstelik böyle bir samimiyet kurduğunda bundan mutlu da oluyor, ya da öyle olduğunu iddia ediyor. Ama bu farklıymış. Gerçekten, mantıksal olarak tutarlı durumlar onu aşıyor — tıpkı senin gibi mantıktan çok bahsetmesine rağmen. İnan bana, seni tanımak istememesinin tek nedeni senin gay olduğunu söylemiş olmam! Şuna bir bak—" Bron buruşmuş mektubu uzattı.

Lawrence çenesini kaldırdı. "Gerçekten onu bana öyle bir anlattın ki, neredeyse ne kendisine ne de o kaba mektubuna karşı en ufak bir ilgi bile duymayacağım bir insan olduğuna inanacağım."

Bron tekrar ellerini dizlerinin arasında kenetledi. "Böyle biri işte. Neyse, orada, restoranda oturuyorduk. Benim için çok zordu; gözaltı, sorgulama. Ve bir şeylere ihtiyacım olduğunu hissediyordum sadece — seks değil: bundan daha fazla bir şey, bir çeşit... Bilmiyorum: destek, dostluk, sıcaklık, şefkat — ama inan bana, o gerçekten istediğimin seksten de fazla bir şey olduğu yolundaki en küçük imayı bile sezer sezmez seksin de söz konusu olamayacağına karar verdi. Ondan sonrası zaten koskoca bir hiçti. Yani, başıma gelenlerden, neler yaşadığımdan bahsedemezdim; çok tehlikeliydi. Ama bir terslik olduğunu fark etmedi bile. Anlayışlılığın zerresi yoktu... Anlamıyorlar. Anlayamıyorlar. Erkeklerin bunu kendi başlarına göğüslemesi gerekiyor."

"Kahramanlık hakkında bir şeyler mi söylüyordun?" Lawrence tablayı tekrar kaldırdı.

"Şey, evet. Yani, bunu büyük bir mesele haline getirmek istemiyorum; ama, şey, seni, Audri'yi ve çocukları kontrol etmek için önce g-kızların oluşturduğu bir kordonu aşmak zorunda kaldım. Bu gerçekten o kadar zor değildi; sadece Zerdüşt Işığı'nın Yoksul Çocukları ve Değişen Gizli isim tarikatının kalabalığına karıştım. Yıllar önce onların derslerine katılmıştım, böylece heceliyormuş numarası yapabildim — aralarında sırıtmayacak kadar en azından. Bu sayede kordonu aştım. Bunun için çok büyük yaratıcılık gerektiğini söylemiyorum, ama biraz gerekiyor. Ve bu tür bir toplumsal kriz anında, birisi bu yaratacılığı göstermek zorunda, sadece türleri, kadınları, çocukları —evet, yaşlıları da— korumak için bile olsa. Ve bu yaratıcılık da yalnızlıktan kaynaklanıyor, o erkeklere özgü yalnızlıktan. Bu bilinç bile değil. Yani o kadar da zorlanmıyordum. Ama bir kriz anında, bir şeylerin yapılması gerekir. Bu bazen çeneni kapalı tutmak, ya da yapmak istediğin ama başkalarını tehlikeye atacak bir şeyi yapmamaktır. Bazen de normalde yapmayacağın bir şeyi yapmaktır, bir g-kız kordonunu aşmak, veya bir pencereyi kırmak, veya başkalarının sersemce fikirlerini bertaraf etmek gibi." Bron güldü. "Beraber yemeğe çıktığım o kaçık orospuyu düşünüyorum da, şu veya bu sevgilisi hakkındaki tüm o saçmalıklar —bunlara şu anki iki sevgilisi de dahildi— acaba herhangi bir konuda çenesini kapalı tutabilir mi! Ortada bir ölüm kalım meselesi mi var? Bu bile onu durduramaz! Veya şu caddede yıkıntıların arasından gitmek zorunda kalsa. Üzerinde uygun yürüyüş giysileri olup olmadığını düşünmek için tüm gününü harcar. Haa, kadınların cesur olamayacaklarını söylemiyorum. Ama o farklı bir cesaret türü— yani sanırım kadınlar ya da kişiliklerinde kadınlık bileşenleri fazla olanlar, toplum dışında bir davranış sergileyebilmek için gerekli olan yalnızlığa sahip olamayacak kadar sosyaller. Ama toplumsal krizlerimiz olduğu sürece —ister bu savaş gibi insanlar tarafından, isterse buz-depremi gibi doğa tarafından yaratılmış olsun— buz-dizilerinde ne söylenirse söylensin, sırf bize kazandırdığı yaratıcılık için bile olsa, erkeklere özgü o yalnızlığa ihtiyacımız vardır; diğer türler ancak böyle kurtulabilir. Sanırım, bir bakıma, kadınlar toplumun ta kendisi. Yani, ne de olsa toplumu yeniden üretebilir onlar, değil mi? Ya da en azından bugün için yüzde yetmişini. Senin dediğin gibi, son yüz yetmiş beş yıldır sahip olduklarını onlardan esirgediğimden değil ama—"

Vlet tablası Lawrence'ın ellerinden kaydı, yere düştü ve açıldı. Yan çekmecelerden ikisi dışarı fırladı ve kartlar, zarlar, yeşil ve kırmızı figürler, halının üzerinde etrafa saçıldı.

Bron ayağa kalktı.

Lawrence küçük bir çığlık atarak dizlerinin üzerine çöktü; mırıldanıyordu: "Ah, olamaz...", "Ne olur...", ve yerde parçaları aramaya koyuldu, gittikçe daha üzgün görünüyordu.

"Hey," dedi Bron, bir süre sonra, "bu kadar...İşte, toplaman için sana yardım—"

"Sen bir aptalsın," dedi Lawrence birden, kısık bir sesle. "Ve ben bıktım. Artık bundan bıktım, hepsi o kadar. Bıktım."

"Ha?"

Lawrence zarlardan ikisini çarparak yerine koydu ve üçüncüsü için eğildi—

"Hey..." Bron zarları çarpışındaki öfkeyi anladı ve o ana kadar tüm bunlara yol açacak ne söylemiş olabileceğini düşündü. "Ha, hey, kulamparalar anlamıyor dediğimde, ben sadece — bilmiyorum: pislik yapıyordum. Bak, ne düzmekten veya nelerin seni düzmesinden hoşlanırsan hoşlan, sen hala bir erkeksin. Yalnız oldun. Ne de olsa, burada yaşamıyor musun? Audri'nin ve çocukların iyi olduğundan emin olmak için sen de en az benim kadar çaba gösterdin. Yani, zaten senin fikrindi oraya gidip—"

Lawrence arkasına yaslandı; solgun, buruşuk elleri kara, buruşuk cinsel organlarında dolaştı. "Sen aptalsın! Sen aptalsın! Sen aptalsın! Kahramanlığı bana sen mi anlatacaksın?" Bir eli hızla kalktı ve kapıyı gösterdi. "İşte senin kahramanlığın. İşte senin yaratıcılığın. Koridorun tam karşısında, Alfred'in odasında — hayır, oraları henüz temizlemediler. Bunu onlara yapanlar, türlerin hayatta kalması için gerekenleri yapıyorlar, hem de büyük bir başarıyla! Tek bir asker bile kaybetmeden. İki taraftan da." Lawrence'ın eli tekrar yere, parçaların arasına düştü. "Buraya gelmemin asıl nedeni sana..." Lawrence bir nefes aldı, bıraktı. Omuzları düştü. "Savaşın bittiğini söylemekti. Halk kanallarında açıkladılar. Söylediklerine göre, biz kazanmışız — ne demekse bu. Iapetus Lux'te hiç kimse hayatta kalmamış. Beş milyon insan — hepsi de ölmüş. Sabotaj orada tamamiyle etkili olmuş. Bütün çekimlerini ve atmosferlerini kaybetmişler. Europa ve Callisto'da can kaybı yüzde sekizin altındaydı. Ganymede'deki G-City'ye ilişkin rakamlar henüz ulaşmadı, bu iyi de olabilir kötü de. Savaşa en son katılan Triton savaşı en ucuz atlatan yer olmuş. Öte yandan, biz Arz yüzeyinin yüzde on sekizini yakıp kül etmişiz. Triton savaşa katıldıktan seksen iki saat sonra her iki taraf da bütün noktalardan geri çekilmiş. Çoğu Bellona dışındaki küçük ölçekli kentsel Yerleşim'lerde olmak üzere bir milyona yakın kayıp veren Mars resmi olarak teslim olmuş." Lawrence kırmızı bir Cadı aldı, baktı, parmaklarının arasından avucunun içine bıraktı, yumruğunu tekrar yere koydu. "Arz'la da hiçbir resmi bağlantı sağlanamıyormuş, ama biz bundan teslim oldukları anlamını çıkarıyoruz: Bunu resmi olarak yapabilecek herkes ölmüş. Vurduğumuz bazı bölgelerin uzay fotoğraflarını göstermeye başladılar bile: çoğunlukla Kuzey ve Güney Afrika, Orta Amerika ve Doğu Asya. Her ne kadar kalabalık nüfuslu bölgelerden uzak durmaya çalışmışlarsa da, Arz nüfusunun yüzde altmışı ile yetmiş beşi arasında değişen bir oranı çoktan ölmüş veya —yaptıkları o tuhaf açıklamaya göre— önümüzdeki yetmiş iki saat içinde ortaya çıkan 'kargaşa' nedeniyle ölmüş olacakmış. Lawrence kafasını salladı. "Kargaşa..! Kriz anında kahramanlık!" Bron'a baktı. "Ben Güney Afrika'da doğdum. Sevmiyordum. Terk ettim. Geri dönmeye de hiç niyetim yoktu. Ama bu onlara oraya gidip her yeri yakıp yıkma hakkını vermez! Ah, bir kişinin nereden geldiğine dair sıkıcı konuşmalara girmemesi gerektiğini biliyorum. Kökenlerimden bahsettiğim zaman, u-1'deki o siyaset delilerine benziyorum. Ama, yine de hakları yok!" Öne doğru eğildi ve etrafa saçılmış parçaları toplamaya başladı. "Yine de hakları...! Yüzde yetmiş beş! Daha Arz'dan yeni döndün. Bir an, bir yerde, sevdiğin, bir duygu —olumlu veya olumsuz, fark etmez— beslediğin birine, tek bir kişiye bile rastlamadın mı? Şu anda, dörtte üç olasılıkla o insan, önümüzdeki yetmiş iki saat içinde ölecek. Kargaşa arasında. Ve öldüklerinde, en az koridorun karşı tarafındaki çocuklar kadar ölü olacaklar— Hayır, sen bunlara kafa yorma! Ben kendim halledebilirim. Sen sadece koridorun karşı tarafına geçip ne kadar ölü olduklarına bak!"

Ama Bron henüz diz çökmeye başlamamıştı. Avucunun içindeki buruşmuş mektuba bakarken, Arz'daki, 'kargaşa arasındaki' Diken'in görüntüsü tesadüfen duyulan bir koku tarafından anımsatılmış bir sahne kadar canlı bir biçimde gözünün önüne geldi: sendelemişti. Hızla çarpan kalbi neredeyse kaburgalarına vurup geri geliyordu. Aklına üşüşen düşünceler, aslında düşünce denemeyecek kadar karmakarışıktı (en azından bu düşüncesi açıktı); parçaları toplayan Lawrence'ı seyretti. Sonunda —bir dakika mıydı? Beş mi?— kısık bir sesle sordu:

"Gerçekten bu olasılık sence... beş binde bir mi?"

"Ne?" Lawrence, kaşlarını çatarak kafasını kaldırdı.

"Şey hakkında... kadınlar?"

Lawrence bir nefes aldı ve tekrar parçaları toplamaya başladı. "Aslında binlik bir hata payı bırakılabilir — her iki yöne doğru!"

Bron mektubu yere fırlattı ("Hey, sen nereye—?" diye bağırdı Lawrence) ve hızla koridora çıktı.

Alfred'in odasına gitmedi.

Aşağıdaki bilgisayar odasına gidip dışarıda bekleyen yarım düzine kadar insanı yararak aralarına daldığında, kendisine bir tıbbi teşhis programı için en az yirmi dakika beklemesi gerektiğini açıklamaya çalıştılar.

"Ben teşhis istemiyorum!" İterek kendine yol açtı. "Sorunun ne olduğunu biliyorum! Ben Klinik Bilgi İstiyorum!" Kabinin içine daldı. Eğer teşhis programında bir tıkanıklık varsa Klinik Bilgi alıp alamayacağından emin değildi. Ancak, isteğini girdiğinde, adres hemen ekranda belirdi. Mor düğmeye bastı ve ekrandakiler mor zeminli bir kağıda yazıldı. Kâğıdı yuvasından çekerek çıkardı ve odadan dışarı fırladı.

Ulaşım gişesinin dışında küçük bir kalabalık vardı. Rötar? Yürümeye karar vererek köşeden döndü. Adres yasaksız bölgedeydi. Bu tipik bir durumdu. Etrafa saçılmış yıkıntıların, enkazların arasından geçti. Bazı bölgelerde çalışma grupları toplanmıştı bile. Farkında olmadan, buradaki erkeklerin ve kadınların giydiği parlak sarı önlükleri dünyalı kazıcıların toz toprak içindeki giysileriyle karşılaştırdı. (Yüzde yetmiş beş...?) Ama bu ona nereye gideceğine karar vermeden önce bir uyuşukluk getirdi, ve bu da başka bir münasebetsizlikti. Onlar için dua etmeliyim, diye düşündü ve tekerlemesini hatırlamaya çalıştı; ancak hatırlayabildiği tek şey Canavarların bağırarak söyledikleriydi —aklın sakatlanması, bedenin sakatlanması!— Omuzlarını kamburlaştırdı, duvarları fayanslı alt geçidin yeşil ışığında savrulan tozlar nedeniyle gözlerini kıstı — sol taraftaki ışıkların tamamı sönüktü. Daha karanlık bir yola girdiğinde, u-1'in, gerçekten, daha kötü bir yıkıma uğradığını gördü. Bu da, gerçekten, tipikti.

Klinik açık olacak mıydı?

Açıktı.

Mavi resepsiyon odasında kimse yoktu; bir köşede, bir kenarında karmaşık bir konsol bulunan, karmaşık bir koltuktaki kadın hariç. Gözlerini dürbün biçimindeki okuyucudan ayırmadan, zaman zaman konsolun tuşlarına basarak bazı bilgileri giriyordu. Bron ona doğru yürüdü. Kadın okuyucuyu yana iterek çıkardı ve gülümsedi. "Yardımcı olabilir miyim?"

Bron şöyle dedi: "Kadın olmak istiyorum."

"Peki. Şu anki cinsiyetiniz nedir?"

Bron'un beklediği karşılık bu değildi. "Şey, neye benziyorum?"

Kadın hafifçe yüzünü ekşitti. "Bir dizi cinsiyet değiştirme sürecinin ortasında bulunan bir erkek olabilirsiniz. Ya da başka bir cinsiyet değiştirme sürecinin daha ileri bir noktasına ulaşmış bir kadın olabilirsiniz: her iki durumda da, başlatılmış olan çalışmaları tamamlamamızı istiyor olabilirsiniz. Ya da daha açıkçası, önceden bir kadınken, cinsiyet değiştirerek erkek olmuş ve şimdi de — başka bir şey olmak istiyor olabilirsiniz. Bu zor olur işte." Ama, Bron bu tür bir konsolu bambaşka gerekçelerle tam üç ay boyunca kullanmış olduğu için, kadının çoktan "Erkek" yazdığını görmüştü. "Ya da," diye tamamladı sözlerini, "çok iyi kılık değiştirmiş bir kadın olabilirsiniz."

"Ben erkeğim."

Gülümsedi. "Kimlik kartınızı alabilir miyim?" Bron kartı verdi ve kadın bunu konsolun alt kısmındaki yuvasına yerleştirdi. "Teşekkürler."

Bron bekleme odasındaki boş koltuklara göz attı. "Burada başka kimse yok mu...?"

"Şey," dedi kadın, kuru bir sesle, "biliyorsunuz bu öğleden sonra bir savaş yaşadık. İşler biraz yavaşladı. Ama devam ediyoruz... şimdi lütfen şuraya girin."

Bron mavi duvardan geçerek daha küçük, bağırsak pembesi bir odaya girdi.

Masanın ardındaki adam, Bron'un kimlik kartını konsolundan çıkarıyordu. Gülümseyerek önce karta, sonra Bron'a, sonra karşısındaki pembe koltuğa ve sonra tekrar karta baktı.

"Tanıştığımıza çok memnun oldum, Bayan Helstrom—"

"Ben erkeğim," dedi Bron. "Resepsiyonistinize az önce de söyledim—"

"Ama kadın olmak istiyorsunuz," dedi adam, Bron'un elini aldı, sıktı, bıraktı ve öksürdü. "Hemen işe başlamanın daha iyi olduğuna inanırız, özellikle kolay vakalarda. Lütfen oturun."

Bron oturdu.

Adam gülümsedi, kendisi de oturdu. "Şimdi, Bayan Helstrom, bize bir kere daha ne istediğinizi söyleyebilir misiniz?"

Bron rahatlamaya çalıştı: "Beni bir kadın yapmanızı istiyorum." Bunu ikinci kez söylemek kesinlikle ilki kadar zor olmamıştı.

"Anlıyorum," dedi adam. "Siz Marslısınız — veya belki de Arzlı, değil mi?"

Bron kafasını salladı. "Marslı."

"Ben de öyle düşünmüştüm. Müşterilerimizin çoğu böyledir. Bu akşam üzeri orada olanlar korkunçtu. Gerçekten korkunç. Ama sanırım bu sizi ilgilendirmiyor." Dilini dişlerinin üzerinde gezdirdi. "Yine de, bizim sistemimizde cinsiyetlerinden ciddi biçimde rahatsızlık duyan tiplere pek rastlanmıyor. Gerçi buraya geldiğinize bakılırsa herhalde nasıl bir tipte olup olmadığınızı söyleyenlerden bıkmış olmalısınız." Adam bir kaşını kaldırdı ve soru sorar bir ifadeyle öksürdü.

Bron susuyordu.

"Demek, kadın olmak istiyorsunuz." Adam başını salladı. "Ne çeşit bir kadın olmak istiyorsunuz? Ya da şöyle sorayım, ne kadar kadın?"

Bron kaşlarını çattı.

"Sadece kozmetik cerrahi adını verdiğimiz operasyonu mu istiyorsunuz — çok iyi, ve çok da fonksiyonel bir iş çıkartabiliriz. Size fonksiyonel bir vajina, fonksiyonel bir klitoris, hatta içinde bir bebek büyütüp doğurabileceğiniz fonksiyonel bir rahim ve doğurduktan sonra da bebeğinizi emzirebileceğiniz fonksiyonel memeler bile verebiliriz. Ancak, bunların ötesinde bir şeyler istiyorsanız, o zaman kozmetik cerrahi sahasından çıkıp kökten cerrahinin sahasına girmemiz gerekir."

Bron'un kaşları daha da çatıldı. "Bunun ötesinde yapabileceğiniz ne var?"

"Şey." Adam ellerini masanın üzerine koydu. "Hücrelerinizin her birinde —Şey, hepsinde değil: buradaki istisna kırmızı kan hücreleridir— kırk altı kromozom ve uzun DNA zincirleri vardır; bunların her biri iç içe geçmiş, iki dev molekül olarak ele alınabilir, bu moleküllerde de, üçlü ardışık gruplar halinde okunabilecek dört çeşit nükleotid —adenin, timin, sitosin ve guinin— bulunmaktadır: bu grupların sırası, proteinleri ve enzimleri oluşturan polipeptid zincirleri boyunca uzanan amino asitlerin de sırasını belirler. Bu protein ve enzimler bir kere oluştuktan sonra birbirleriyle ve çevreyle etkileşime girerler ve belli bir zaman sonra yenilenerek... Şey, bu süreç tek bir fiil altında toplanamayacak kadar karmaşıktır: yani sonuçta onlar orada, siz de buradasınız! Kırk altı dedim: eğer siz kadın olsaydınız bu kesinlikle doğru olurdu. Ama sizi erkek yapan şey, tam uzunluktaki bir X kromozomuyla eşleşen yarım uzunluktaki bir Y kromozumudur. Kadınlarda, bu X'lerden iki tane vardır, fakat Y'lerden hiç yoktur. İşin tuhafı, hücrelerinizde en az bir Y kromozomu olduğu sürece, genellikle kaç X'inizin olduğunun bir önemi yoktur —ve zaman zaman bunlar iki katına kadar çıkar— organizma erkektir. Şimdi soru şu; çeşitli hücreler bölünürken, o küçük doku baloncuklarınız içe büzülüp kıvrılarak Aquinalı Thomas'ın sözünü ettiği çeşitli felaketleri yaşarken, bu Y kromozomu sizi nasıl erkek yaptı?" Adam gülümsedi. "Ama sanırım, ben zaten sizin bildiğiniz şeyleri tekrar ediyorum...? Müşterilerimizin çoğu bize gelmeden önce bu konularda biraz araştırma yaparlar."

"Ben yapmadım," dedi Bron. "Karar vereli... bir saat bile olmadı."

"Ve bazıları da," diye devam etti adam, "kararlarını çabucak verirler. Ve belki bilmek istersiniz, bunların çoğu en başarılı vakalarımızdır — eğer uygun tiplerse." Gülümsedi, başını salladı. "Şimdi, dediğim gibi: Y kromozomu bunu nasıl yapıyor?"

"Üzerinde erkeklik hormonlarındaki amino asit sırasının bir kopyası mı var?" diye sordu Bron.

"Öncelikle, 'kopyalama' fikrini tamamen aklından çıkarmalısın. Kromozomlar bedenle ilgili hiçbir şeyin doğrudan nasıl olduğunu anlatmaz. Nasıl olması gerektiğini anlatır, ki bu da tamamen farklı bir süreçtir. Ayrıca, eninde sonunda, Y kromozomu X kromozomunun sadece bir uzantısıdır. Hayır, aslında bundan biraz daha karmaşık. Kromozomların çalışma şekillerinden birisi, bir uzunluk tarafından yaratılan enzimin aynı kromozom veya tamamen farklı bir kromozom üzerinde başka bir uzunluk tarafından yaratılan proteini aktive etmektir. Veya, bazen, başka bir uzunluğa ait başka bir ürünün aktivasyonunu yok ederler. Eğer aslında pek de bir işe yaramayan gen kavramını kullanmak istersen —ki, gerçekten, gen kavramı tamamen bir soyutlamadır, çünkü gen diye bir şey yoktur, sadece nükleotid dizileri vardır; bunlar kesinlikle çerçevelenmiş değildir; bu yüzden üçlü grupları doğru noktadan okumaya başlamak bazen sorun olabilir— sonuçta bazı genlerin diğerlerini harekete geçirdiğini ya da aktive ettiğini, bunun yanında başka bazı genlerin de diğerlerinin aktivasyonunu engellediğini söyleyebiliriz. X ve Y kromozomları arasında oldukça karmaşık bir açma—kapama zinciri vardır —örneğin, çok sayıda Y kromozomu olduğu halde hiç X kromozomu bulunmayan bir hücre bunu yapamaz ve ölür— bu da hem Y hem de X'teki pek çok genin hareket halinde kalmasına neden olur ve bunun sonucunda da kırk altı kromozomun tamamında erkeklik özelliklerinin nasıl olması gerektiğini anlatan genleri harekete geçirir, buna karşılık dişilik özelliklerinin nasıl olması gerektiğini anlatan bazı genler hareketsiz kalmış olur (veya diğer durumlarda aktivasyonu spesifik olarak engellenmiş olur). İki X kromozomu arasında meydana gelen değişim X kromozomlarının tamamında değişik genleri aktif halde bırakır, bunun sonucunda da, geri kalan kırk dört kromozomda, dişiliği tanımlayan genler harekete geçirilmiş ve erkekliği tanımlayanların aktivasyonu engellenmiş olur. Örneğin, androjen üretimini aktive eden —aslında androjenin bazı bölümleri X kromozomunun bir kısmı boyunca yer almaktadır— Y üzerinde aktive edilen bir gen var; bunun yanında Y'nin X üzerinde aktive ettiği bir başka gen de, tamamiyle farklı bir yerde, başka bir genin, bedenin androjene karşılık vermesini sağlar. Eğer bu gen, bir şekilde, zaman zaman olduğu gibi, aktive edilmemişse, o zaman testiküler feminizasyon denilen durum ortaya çıkar. Erkek cinsiyet hormonları üretilir, ama beden buna karşılık veremez; bu durumda da, Y kromozomunuz olduğu halde bir kadın vücuduna sahip olursunuz. X ile Y arasındaki bu durum, sonuçta erkeği yarım bir kadın mı yoksa kadını yarım bir erkek mi olarak göreceğimizi mantıksal açıdan tartışmalı kılar. Örneğin, kuşlardaki ve kertenkelelerdeki düzenleme, yarım-boy kromozomun dişilerde ve tam-boy kromozomun da erkeklerde bulunması şeklindedir: erkekler X-X ve dişiler de X-Ydir. Her durumda erkeklere epizom adı verilen maddeyle ilintili virüs benzeri bir madde aşılayabiliriz ki bu madde ilave bir X uzunluğu olarak bunu bütün hücrelerinde depolar, böylece Y tamamlanmış olur ve X-Y olan bütün hücreler sonuçta X-X halini alır."

"Ne işe yarar bu?"

"Aslında, şaşılacak kadar az işe yarar. Ama insanların bu konuda kendilerini daha iyi hissetmelerini sağlar. Görülür bir etkiye sahip olabilmesi için bu tür şeylerin bedenin gelişimi sırasında belli zamanlarda devreye girmesi gerekir. Örneğin beyin, kendi haline bırakıldığında, aylık bir hormon boşaltma programı oluşturur; bu da kadınlarda, birer aylık arayla, yumurtalıkların dişilik hormonu üretmelerine neden olur ve böylece kadınlar yumurta üretir. Ancak, androjen girişi, beynin o kısmının tamamiyle farklı bir biçimde gelişmesine neden olur ve bu aylık program ortadan kalkar. Beynin bu kısmının bir kesitini aldığınızda gözle görülür bir farklılık vardır — kadınlarda, bu kesit daha kalındır. Ancak burada önemli olan şudur ki, bu gelişme meydana geldikten ve aylık program bertaraf edildikten sonra, androjen girişi kesilse bile, beyin eski haline dönmez. Bu tip şeylerin eski hallerine dönmesi çok zordur. Bu on veya on iki dakikalık bir lokal-mikro-cerrahi müdahaleyi gerektirir. Ama yaptıklarımızın çoğunu da bu şekilde yaparız. Genişletilmesi gereken her ne ise bunun için kendi doku klonlarını kullanmaya çalışırız — rahmin için uterus masculinus; ve esas tohum plazmalarını testislerinden, üreme için gerekli yumurtalıklarını da onunkilerden alırız — bu da ustalık gerektiren bir iştir. Hiç kendi üreme donanımın ile onunkiler arasındaki farkı düşündün mü—? Onunkiler çok daha etkindir. Doğduğu anda yaklaşık olarak beş yüz bin yumurta üretmiştir bile; göreli olarak daha sakin bir absorbsiyon ve üretim süreci sonucunda bu sayı ergenlik döneminde iki yüz bine düşer, bunların her biri dölyatağına geçmek için hazır şekilde beklemektedir — biliyor musun, pratikte babanın genleri anneninkilerle karşılaştığında 'sana' ne olacağına ilişkin verilerin yüzde doksan dokuzu, yumurtanın kromozomal olmayan geri kalan kısmında bulunmaktadır. Bu yüzden yumurta, sperm ile karşılaştırıldığında çok büyüktür. Öte yandan sen, günde yaklaşık üç yüz milyon sperm üretirsin ve bunlardan, eğer iyi kalite bir damızlıksan, belki de yüz kadarı gerçekte herhangi bir şeyi dölleyebilir. Geri kalan iki yüz milyon dokuz yüz doksan dokuz bin dokuz yüzü, ölümcül mutasyonlara uğrar, tamamiyle boşa harcanmış çabalardır, böyle bir duruma karşı kadınlarda tohum gibi kötüleri ayıklayan bir antikor sistemi (bereket versin ki) vardır. Gerçekte, bu antikor sisteminin —bu sende de vardır— harekete geçirilmesi bizim doğum kontrol sistemimizin temelini oluşturmaktadır." Öksürdü. "Topolojik açıdan, kadınlarla erkekler aynıdır. Sadece bazı şeyler birinde diğerine göre daha çok gelişmiş ve farklı yerleştirilmiştir. Ama biz işe sizin X kromozomunuzu tamamlayarak başlarız. Tamamlayarak diyorum — kadın olmak istediğin için erkekleri aşağıladığını düşündüğümden burada sana dalkavukluk ederek var olduğunu sandığım bazı önyargılara hitabetmeye çalıştığımı düşünme..."

"Ben erkekleri aşağılamıyorum," dedi Bron. "Sadece kadın olmak istiyorum. Sanırım böyle tiplerin de var olduğunu söylemiştin."

Adamın gülümsemesi bir parça gölgelendi. "Evet, Bayan Helstrom, korkarım öyle. Ama sonuçta ben burada kimseyi yargılamıyorum. Benim görevim sadece bilgi vermek ve danışmanlık etmek. Çocuk doğurmak bir kadının hayatını erkeğinkine göre daha karmaşık kılan şeylerden sadece biri — ama tabii bugün her beş kadından dördü çocuk sahibi olmamayı seçiyor; doğum konusuna özel bir ilgi duyuyor musunuz? "

"Hayır."

"Eh, en azından fikrinizi değiştirmekte serbest olduğunuzu biliyorsunuz. Ancak, temelde, çok daha iyi tasarlanmış, daha karmaşık bir bedene sahip olacaksınız. Ona iyi davranırsanız, her şey yolunda gider. Ama kötü davranırsanız, daha karmaşık oduğu için, korkarım sorun çıkarabilecek daha fazla şey olacaktır. Bu bir sorun olabilir, özellikle de tecrübesiz bir kadın için, sizin gibi bir kadın, Bayan Helstrom — nasıl söylesem? Sonradan olma."

Bron bunu günde kaç kez tam olarak bu şekilde ifade ettiğini merak etti.

"Ama umarım size verebileceğim yardımı kabul edersiniz, sadece tamamiyle biyolojik olasılıklarla ilgili bilgiden ibaret olsa da." Adam bir nefes aldı. "Elbette, kadından-erkeğe transseksüeller için başka metodlar geliştirildi. Ama sanırım bunlar sizi ilgilendirmiyor...?"

"Bir arkadaşım vardı," dedi Bron. "O... şey... kadındı. Şimdi ise erkek ve bir ailesi var, en az da bir çocuğu. Bu nasıl olabiliyor?"

"Ha, pek çok olasılık var." Adam parmak uçlarını birleştirdi ve kafasını salladı. "En kolayı, tabii ki, evlat edinme. Sonra, tohum plazmasının, kuşlarda veya kertenkelelerde olduğu gibi tamamı X olan spermler üretmesini sağlayan karmaşık bir süreç var. Çocuğu kız mıydı?"

Bron başını salladı.

"O zaman mümkün olabilir. Ama biz sizden bahsediyorduk. Bizden ne yapmamızı istiyorsunuz?"

"Hepsini."

Adam bir nefes daha aldı. "Anlıyorum." Ama gülümsüyordu.

"Genetik, hormonel ve fiziksel olarak bir kadın olmak istiyorum..." Ellerinin birbirine kenetlendiğini fark etti. Bıraktı ve daha yumuşak bir sesle şöyle dedi: "Nedenlerimi bilmek istemiyor musunuz?"

Eğer gülümsemeleri ölçen bir şey olsaydı, Bron'un karşısındaki sadece ikinci dereceye karşılık gelirdi. "Bayan Helstrom, biz burada danışmanlık yapıyoruz — yargıçlık değil. Nedenleriniz üzerinde mantıklı biçimde düşünüp sizi tatmin edecek sonuca ulaştığınızı düşünüyoruz. Ben sadece bilgi sahibiyim, çoğu da biyolojik konularda: eğer bunlar sizin nedenlerinizle uyuşuyorsa, mesele yok. Yok eğer sizi şüpheye düşürüyorlarsa, kararınızı yeniden gözden geçirmek için istediğiniz kadar zamanınız var; beş dakika, beş gün, beş yıl — eğer gerektiğini düşünüyorsanız." Adam birden öne doğru eğildi. "Bayan Helstrom, sizin verdiğiniz türden bir kararın günümüzde bile birinin yaşadığı kooperatifte veya komünde belli bir şaşkınlık yaratmayacağını düşünmek budalalık olur. Böyle bir şaşkınlığı üzücü bulmamak çok zor — değişik bir kültüre sahip bir dünyada geçirilen daha az aydınlık bir gençlikte içselleştirilmiş olan ve genellikle de birinin şu anda karşı karşıya bulunduğumuz kararı almasına yol açan tatminsizliği yaratan o isimsiz sosyal tavırlar da cabası. Kendi duygusal bağlılığımızdan destek alsak da, dışarıdan gelen ve hemen her defasında da kendisini mantık maskesi ardına gizleyen önyargıların saldırısından korunamayız. İzin verin size destek olmayı deneyeyim, Bayan Helstrom. Acaba tesadüfen de olsa, bilgisayar matematiğinin meta-mantık adı verilen dalına aşina mısınız?"

Bron gerçek kaşını kaldırdı. "Aslına bakarsanız evet."

"Tahmin etmiştim." Adamın gülümsemesi her şeyiyle beşinci dereceydi. "Mantık bize sadece zaten bilinmekte olan parçalar arasındaki muhtemel ilişkilerden bahsedebilir. Bu parçaların daha temeldeki bilinen ve bilinmeyenlerini analiz edebilmemiz için hiçbir araç vermez bize. Bildiklerimiz dışındaki parçaları tahmin edebilmemiz için hiçbir yol sunmaz. Analizler ve tahminler mantık yürütme yoluyla yapılır — oysa ki mantık bu konuda oldukça eksiktir. Esas mesele şu ki, hayat iki büyük var olmama parantezi arasına sıkışmış ve her iki tarafta da kaçınılmaz acılarla çevrilmişken, herhangi bir durumu düzeltmeye çalışmak için hiçbir mantıklı neden yoktur. Ancak, mümkün olduğunca çok gelişme kaydedebilmek için başka tür pek çok neden vardır. Herhangi bir akıl yürütme süreci, katı, çıkarımsal mantıktan uzaklaştığı ölçüde, meta-mantıksaldır. Benim burada sizin karşınızda, masanın diğer tarafında oturmakta olduğumu bile bilmenin herhangi bir mantıksal yolu yoktur ve hatta... şey, sizin ellerinizin olduğunu bile bilmenin. Her ikisi de yanılsama olabilir: yanılsamalar yaratabilecek teknolojimiz var —aşağıda, batı kanadında— hem inançları hem de bu inançların doğruluğuna dair bilgiyi içeren, her ikisinden de daha karmaşık, doğrudan beyine etki eden yanılsamalar. Böyle bir teknoloji elinizin altında olduğu zaman toplumsal sorumluluklarınız nelerdir? Öyle görünüyor ki bu soruya uyduların vereceği cevap, her bir yurttaşının kendi öznel gerçekliğini mümkün olduğunca siyaseten dokunulmaz kılmak, yıkıcı ıstırap noktasına kadar — ve bu durumda yıkım konusundaki şikâyeti bir başka yurttaş yapmalı ve siz de ıstıraptan şikâyet etmelisiniz. Gerçekten de, kendi öznel kalplerinin en derinlerinde, bu öğleden sonra..." Öksürdü: "—kazandığımız savaşın bu dokunulmazlığı korumak için verildiğini düşünenler var. Askerler olsun veya olmasın, ben öyle düşünmüyorum. Ama temelde bizim kültürümüz, yüzyıl önce Arz'da gerçekleştirildiğinde kısıtlayıcı bir kurumla karşı karşıya gelmekle sonuçlanacak davranışlara izin verir, bunu destekler ve teşvik eder." Bir kaşını kaldırdı, sonra indirdi. "Arz'daki hayatınızın durumu öyle ki kadın olsanız daha iyi olacağını düşünüyorsunuz."

"Evet," dedi Bron.

"Çok güzel." Adam, ellerini masanın kenarına çekerek ardına yaslandı. "Ne zaman isterseniz başlayabiliriz."

"Ya psikolojik yönüm?"

Gülümseme bir oktav düşerek kaş çatmanın tam sınırında kaldı. "Afedersiniz?"

"İşin psikolojik yönü ne olacak?"

Adam tekrar öne eğildi, gülümsemesi geri geldi. "Ben tam olarak anla...? Fiziksel olarak bir kadına dönüştürülmek istiyorsunuz. Ve de..." Ve tekrar yaslandı. "Yani siz bir kadın gibi... şey—" Bir kez daha öksürdü. "Aslına bakarsanız Bayan Helstrom, sizinki pek de alışık olmadığımız bir durum. Bizim... bizim erkek müşterilerimizin çoğu, şu veya bu şekilde, bir bakıma, zaten psikolojik bakımdan bir kadın vücuduna ve kadınsal duruma daha uygun olduklarını düşündükleri için fiziksel operasyon isterler, bunu nasıl algılarlarsa algılasınlar. Ama sanırım..." Kaşlar bir araya geldi— "siz öyle düşünmüyorsunuz?"

"Hayır." Ve adam bir yarım dakika kadar sustuktan sonra Bron şöyle dedi: "Siz burada, bu klinikte, cinsel refiksasyonlar ve benzeri şeyler yapıyorsunuz, değil mi?"

"Evet, biz—" Adam bir kez daha öksürdü ve Bron bunun aşağılayıcı bir noktalama değil, gerçek bir soğuk algınlığı olduğunu anladı (büyük ihtimalle, bir dinsel fanatik daha. Bron iç geçirdi)— "Şey, aşağıda, batı kanadında. Evet, yapıyoruz. Ama..." Şimdi güldü. "Şey, çok nadiren iki bölüm aynı vaka üzerinde çalışır — o kadar ki, bizim bölümden oraya bir kapı bile yok. Yani, onlar tamamiyle farklı tür vakalarla ilgilenir: hangi cinsiyetten olursa olsun, biri veya her ikisi de bunu doğal olarak yapmakta güçlük çektikleri için ilişkilerine cinsel bir boyut eklemek isteyen arkadaşlar; çeşitli fonksiyonel sorunlar; sadece yeni bir şey denemek isteyen insanlar; veya genellikle dini nedenlerle cinsel yönlerinin tamamiyle bastırılmasını isteyen insanlar." Kahkaha tekrar patladı. "Korkarım onların hizmetlerinden yararlanabilmek için gerçekten dışarı çıkıp tüm bu yolu baştan almanız gerekecek. Buyrun— Çok sakin bir gün oldu. Ben de sizinle geleyim." Adam koltuğunu geriye itti, ayağa kalktı.

Odanın duvarlarında, yeşil renkli, sekizgen benekler vardı: pastel renkli ışıklar yaldızlı çerçevelerin içinde parlıyordu. Buranın çok daha büyük ve meşgul bir bölüm olduğu belliydi: savaşa rağmen, sıralarını bekleyen pek çok kadın ve erkek vardı.

Ama farklı bir bölüm olmasına rağmen, aralarında yeterli bir bağlantı vardı ki, yanındaki "danışman" ile birlikte içeri girdiğinde Bron'u doğruca içinde iki teknisyen ve pek çok cihaz bulunan fildişi renginde bir odaya götürdüler.

"Lütfen bu beyefendinin" (Bron kendisine o anki cinsiyetiyle hitap edilmesini istemişti) "cinsel konum şablonlarına ait fiksasyon grafiklerini çıkarır mısınız? Sadece merakımdan — mülakat kısmını geçin. Sadece rakamları görmek istiyorum."

"Senin için, hayatım," dedi daha genç olan kadın teknisyen, "her şeyi yaparım," ve Bron'u bir koltuğa oturttu, kafasına, gözlerini koyu renk tamponlarla kapayan bir başlık yerleştirdi ve (bir yerlerden Bron'un kulağına kadar gelen bir açılma sesiyle birlikte) başlığın içinden hafif, ama başlığın oynamasına izin vermeyen kelepçeler çıktı. "Rahatlamaya çalışın ve hiçbir şey düşünmeyin — eğer alfa dalgalarıyla meditasyon yaptıysanız, mümkün olduğu kadar o duruma gelmeye çalışın... evet, işte oluyor. Güzel... güzel... aklınız bu durumda kalsın... evet, kalsın. Düşünmeyin. İşte! Güzel!" ve başlık iki kolun geri çekilmesiyle birlikte kalktığında iki teknisyenle onu buraya getiren danışmanın —Bron ayağa kalkarak yanlarına gitti ve hemen arkalarında durdu— büyük boy kareli kağıt basılmış sayfalar dolusu rakamlara baktıklarını gördü: rakamlar değişik renkleriyle, kah iç içe geçip kah üst üste binerek, sanki duyusal kalkanın rakamsal bir analizi yapılmış gibi, gökkuşağını andırır renk bulutları oluşturuyordu. Konsolun plastik yuvalarından son bir sayfa daha çıktı.

"Pekâlâ, ne düşünüyorsun?"

"Bunlar ne anlama geliyor?" diye sordu Bron.

Daha genç olan kadın, dudaklarını büzerek, diğer dört sayfada göz gezdirdi. "Sarı rakamları ve konfigürasyonun kenarlarına toplanmış olanları dikkate alma; bunlar sizin cinselliğinizle kişiliğinizin diğer yönleri arasındaki bağlantıların bir haritası... ve, gerçekten de, şaşırtıcı derecede sıradan görünüyor. En temel mavi, kırmızı ve eflatun konfigürasyonlar —tabii bu tek-haneli rakamlarla üç-haneli rakamların renk kesişmelerine ve üç haneli rakamların tek-çift sayı dağılımlarına çıplak gözle bir bakış sadece— ama görünüşe göre her iki cinsten partnerlerle de iyi bir performans göstermişsiniz, ama kadın partnerleri belirgin bir biçimde daha fazla tercih etmişsiniz—"

"—bir yığılma çizgisi var," dedi diğer teknisyen, "geniş kalçalı, ufak tefek, esmer kadınlardan, daha uzun, iri yapılı, geniş omuzlu kadınlara doğru gidiyor. Ve bu kesitten— kortekste, yaklaşık dört katman kadar aşağıda—" Bir başka sayfayı açtı ve başparmağını, arkasında uzun bir ondalık sayı dizisi bulunan bulanık bir turuncu-kırmızı rakam grubunun üstüne yerleştirdi— "Tahminime göre siz, bir zamanlar, yaşlı kadınlarla istatistiksel açıdan oldukça etkileyici fazlalıkta tecrübe yaşamışsınız, bu neredeyse bir tercihe dönüşüyormuş, ancak, anladığım kadarıyla, sonra bu hızla düşmüş, yaklaşık... on, on iki yıl kadar önce?" Kafasını kaldırdı. "Gençken bir profesyonel miydiniz?"

"Evet."

"Genel skora baktığımızda bu sizi kendinizden emin bir kişi yapmış gibi görünüyor." Sayfalar, kadının elini çekmesiyle geriye düştü.

"Bu temel konfigürasyon haritası nüfusun geri kalanıyla karşılaştırıldığında nasıl?" diye sordu adam. "Çoğunluk konfigürasyonu da bu şekilde değil mi?"

"Çoğunluk konfigürasyonu diye bir şey yok," dedi genç teknisyen, biraz kuru bir sesle. "Biz aynı ko-opta yaşıyoruz," diye açıkladı Bron'a. "Bazen hala onlara hatırlatmanız gerekiyor, yoksa hayat oldukça amansız olabilir." Tekrar sayfalara baktı. "Burada ortaya çıkan, şu anki erkek çoğunluk konfigürasyonu — yani temel yapı. Tercihlerinize ait yığılma noktaları tamamen kişisel, onların arasındaki deneyimlere ait konumlar da aynı şekilde. İçinde yaşadığımız topluma bakarsak bu hâlâ en kolay uyum gösterilen model — yine de karşınıza çıkan hemen herkes, diğerlerine uyum sağlamak için gösterilen en küçük bir ek çabanın, çok basit bir şeyi başarmış olmanın vereceği tatminle karşılık bulacağını iddia edebilir. Siz kadınlara ilgi duyan, sıradan bir biseksüelsiniz — cinsel açıdan bu böyle."

Adam, Bron'a şöyle dedi: "Ve anladığım kadarıyla da, siz bu konfigürasyonun... diyelim ki, şu anki kadın çoğunluk konfigürasyonuna dönüştürülmesini istiyorsunuz?"

"O nedir?" diye sordu Bron.

"Bunun matematiksel yorumu, iki ve üç haneli rakamlar ters çevrildiğinde, şu şekildedir. Herkesin anlayabileceği bir ifadeyle: her iki cinsiyetten partnerle de tatmin edici bir seksüel performans gösterme yetisi, ancak erkeklere karşı eğilimin ezici biçimde daha fazla olması."

"Evet," dedi Bron, "bu durumda istediğim bu."

Genç teknisyen kaşlarını çattı. "Şu anki çoğunluk konfigürasyonları, erkek veya kadın olsun, değiştirilmesi en zor olanlardır. Bunlar gerçekten de aşırı dirençlidir—"

"Ve tabii, bir kere temel yapıyı oturttuk mu, tercih yığılma noktalarını, oluşmaları için kendi hallerine bırakırız," dedi daha yaşlı olan teknisyen, "tercih etmeyi tercih edeceğiniz tür konusunda belli bir tercihiniz yoksa...? Eğer isterseniz, kadınlara olan arzunuzu olduğu gibi bırakıp sadece erkeklere olan arzunuzu harekete geçirebiliriz—"

"Hayır," dedi Bron. "Tercihim bu değil."

"Aynı şekilde, geçmiş tecrübelerinizin sonuçlarıyla da oynayabilecek olmamıza rağmen, bu tecrübeleri tamamen silemeyiz — kanunları çiğnemezsek eğer. Yani, örneğin, profesyonel tecrübelerinizi aynı şu anda hatırladığınız şekilde hatırlayacaksınız, ve hâlâ, umarız, bunlardan yararlanacaksınız. Ancak, isterseniz, bazı deneyimsel olarak odaklanmış matrisler yerleştirebiliriz. Düşündüğünüz bir tane var mı?"

"Beni bakire yapabilir misiniz?" diye sordu Bron.

İki teknisyen birbirlerine bakıp gülümsediler.

Yaşlı olanı şöyle dedi: "Korkarım, sizin yaşınızda ve tecrübenizde biri için, bu sadece bir çelişki yaratır — en azından kadın çoğunluk konfigürasyonu açısından. Sizi bir bakire yapabiliriz, böyle kalmaktan oldukça memnun ve mutlu bir bakire; veya, sizi bekaretini kaybetmeye ve olayları yaşadıkça gelişmesini sürdürmeye hazır bir bakire yapabiliriz. Ama sizi, her iki cinsiyetten partnerlerle de pek çok tecrübe yaşamış olan, ama genelde erkekleri tercih eden bir bakire yapmak biraz zor — bizim için bile."

"Ben kadın çoğunluk konfigürasyonunu alayım o zaman—" Bron kaşlarını çattı. "Zor olacağını söylediniz ama. Şeyden emin misiniz—"

"Zor demekle," dedi yaşlı teknisyen, "bu işlemin, değişikliklerin çoğunu gerçekleştirmek için yeterli olan üç dakika kırk saniyelik standard seans yerine yaklaşık on yedi dakikalık bir seansla yapılacağını, belki, üç veya dört kere kontrole gelmeniz gerekeceğini ve belki de üç ay içinde bir fiksasyon seansına daha ihtiyaç duyabileceğinizi söylemek istiyoruz."

"Afedersiniz, Bayan Helstrom," dedi adam, hafifçe Bron'un koluna dokunarak, "ama neden işe önce vücudunuzdan başlamıyoruz?"

Ona verdikleri ilaçlar canına okumuştu. "Eve kadar yürüyün," önerisinde bulundular, "ne kadar kendinizi rahatsız hissetseniz de," bu onu yeni vücuduna "dondurmak" içindi. Yasaksız sektörün sokaklarında, sabahın erken saatinde ağır adımlarla ilerlerken, Bron bir, bir tane daha ve bir tane daha onarım sahasından geçti. Sarı halatlar enkazların önünde birer parmaklık gibi duruyordu. Bakım vagonları, üzerine şeritler çizilmiş olan seyyar tuvaletler (egzotik ego-yükseltici kabinler gibi) sabah işçilerini bekliyordu. Etraftaki yıkıntılar, Moğolistan kazılarının kötü-odaklı anılarını aklına getirmeye devam ediyor; her nasılsa "Savaşın dehşeti..." ifadesi kafasında yankılanıp duruyordu. Dizeleri, ilaçlarla büyümüş gözbebeklerinin, puslu pırıltıların ardında odaklamayı başardığı yıkım görüntülerinden oluşan bir şarkının nakaratıydı bu ifade adeta.

Alt geçitten geçti —ışıklar tamir edilmişti ve yenileri eskilere göre daha parlaktı— dışarı çıkarak, mor renginin üzerinde turuncu, gümüş ve mavi lekeler bulunan duyusal kalkana baktı. Sokağın, siyasi içerikli, yırtılmış afişler ve silinmiş grafittilerle dolu olan duvarları, çekim-hasarlıydı. Yapı iskelesi çoktan kurulmuştu. Pek çok işçi, sarı önlükler içinde, fincanındaki kahveyi yudumluyordu.

Bron hızla ilerlerken işçilerden biri baktı ve gülümsedi (ama bu bir kadın işçiydi. Değişen hiçbir şey yoktu sanki). Eğer hissettiği gibi görünüyorsa, herhangi birisi ona gülümsediği için şanslı sayılırdı.

"Savaşın dehşetleri" milyonuncu kez aklından geçti. Bacaklarının tutulduğunu hissediyordu. Kendisine neşeyle, anestetik ilaçların etkisi geçer geçmez her yanının, sanki zor bir doğal doğum yapmış gibi ağrıyacağı konusunda garanti vermişlerdi. Kendisine başka pek çok konuda da garanti vermişlerdi: hormonlarının yağın yeniden dağılımını (fazlasıyla gür kaşlarıyla birlikte) birkaç hafta içinde kendi kendine halledeceğini. Kollarındaki kas liflerinden bir kısmının alınması için bir kozmetik operasyon daha istemişti; ve bileklerini de daha ince yapabilirler miydi? Evet, yapabilirlerdi... ama bekleyin, demişlerdi kendisine. Bir hafta kadar kendinizi nasıl hissedeceğinize bir bakın. Altı saatlik —daha doğrusu altı saat on yedi dakikalık—seans sırasında vücudu yeterince travma yaşamıştı.

Bir eli, Yılan Yuvası'nın yeşil-kırmızı boyalı cam kapısında iken, ilaçlarla dumanlanmış aklına gelen bir düşünceyle gözünden yaşlar akmaya başladı: "Buraya ait değilim," ve kafiyeli bir beyit gibi bitmesini bekleyerek, "savaşın dehşetlerine rağmen", ama öyle bitmedi.

Koridorda yürürken, bir çeşit ikincil bir keyifle, nereye ait olduğunu bilmediğini fark etti. Önünde sadece macera vardı —küçük bir korkuyla irkilmeyi bekledi— tıpkı diğer üç bin kişiyle birlikte, Mars'tan Dış Uydular'a doğru yola çıkmak gibi; o zamanlar korkmuştu... Ama şu anda hiç korku yoktu. Sadece gittikçe birbirleriyle karışmaya başlayan, genel bir belirsiz zevk ile yeni yeni ortaya çıkmaya başlayan fiziksel bir rahatsızlık.

Odada bütün giysilerini çıkardı, yatağı açtı, üzerine uzandı ve hemen uykuya daldı—

"Merhaba, kapını ve ışığını açık gördüm ve—" Lawrence, kapının eşiğinde durdu ve kaşlarını çattı.

Bron bir dirseğinin üzerinde kalktı ve göz ucuyla baktı.

"Ah, üzgünüm. Ben sandım ki... Bron?"

"Ne var?"

"Bron, tanrı aşkına sen ne... Yo, hayır— Yoksa gidip..." Lawrence odaya girdi. "Ne oldu sana? Yani, neden—?"

Bron başını tekrar yastığın üzerine koydu. "Mecburdum, Lawrence. Yapılması zorunlu olan bazı şeyler vardır. Ve bunların zamanı geldiğinde, eğer bir erkeksen..." İlaçlar onu güldürüyordu— "yapmak zorundasındır."

"Ne gibi şeyler?" diye sordu Lawrence. "Gerçekten, bazı şeyleri açıklaman gerekiyor genç... genç bayan!"

Bron'un gözleri kapandı. "Sanırım bunu sen söylemiştin, Lawrence — şu anda ortalıkta olan her beş bin kadından sadece biri. Şey, eğer erkeklerle ilgili yüzdelerde de haklıysan, bu durumda beş binde bir kadın yeterli değil." Bron gözlerini sımsıkı kapadı, sonra rahatlamaya çalıştı. "Sana söyledim, o kaçık Hıristiyan haklıydı; en azından kadınların anlamadığı konusunda. Şey, ben anlayabiliyorum. Çünkü ben erkeğim — yani bir zamanlar erkektim. Bu yüzden, işte, anlayabiliyorum. Bahsettiğim şu yalnızlık, bu çok önemli. Hâlâ onu yok etmemek için nasıl yalnız bırakacağımı biliyorum; aynı zamanda ne yapabileceğimi bilmek için. İlk elden tecrübe edindim, görmüyor musun?"

"Şu anda ilaçların etkisindesin," dedi Lawrence. "Bunu yapmak için gerçek bazı sebeplerin olmalı. Anestezinin etkisinden kurtulduktan sonra belki açıklamak nezaketini gösterirsin."

Bron'un gözleri açıldı. "Açıkladım. Ben... Savaş dehşetleri. Lawrence, bu bana bazı şeyler kazandırdı. Buna ırk... neydi? İnsanlık. Audri'nin ko-opunda... Çocukları kurtarmaya gittiğimiz zaman? Gerçekten bunu insanlığı kurtarmak için yaptığımı düşündüm — bunu kesinlikle kendim için yapmıyordum. Rahatsızdım, sürekli geri dönmek istiyordum, onları orada bırakıp, kaçmak — ama yapmadım...! İnsanlık. Eskiden buna 'insanoğlu' denilirdi. Ve bir yerlerde bazı kadınların fazla dışlayıcı bularak buna karşı çıktıklarını okuduğumu hatırlıyorum. Aslına bakarsan, temelde, yeterince dışlayıcı değildi! Lawrence, insan ırkını bir kenara bırakırsak, türlere taşıdıkları gerçek değeri kazandıranlar erkeklerdir, özellikle de benim yaptığımı yapabilen erkekler."

"Cinsiyet değiştirmeyi mi?"

"Önceden yaptığımı... önceden, erkek olduğum zaman. Artık erkek değilim, bu nedenle bu konuda alçakgönüllü olmama gerek yok. Savaş sırasında yaşadıklarım; savaştan önceki işkence ve korku; savaş yüzünden ihtiyaç duyulan kahramanlık. Bunlar bana gerçek erkekliğin ne olduğunu gösterdi.

"Ve bu türlerin ihtiyaç duyduğu en önemli şey. Evet, biliyorum, çoğunuz için, bunların hepsi aptalca. Evet, Alfred öldü. O kaçık Hıristiyan da. Ve bu korkunç bir trajedi — her ikisi de. İnsanların (erkeklerin) ölmesi trajiktir; bu kadar basit. Ama böyle bir trajedi karşısında bile, gidip bir ev dolusu çocuğu ve annelerini kurtarmak için hiçbir mantıksal gereklilik düşünemesen de, bazı meta-mantıksal gereklilikler var: bunlara neden deniyor. Sanırım bunu yapmam ya da işkence altında çenemi kapalı tutmam sana oldukça saçma geliyor. Ama sana yemin ederim, Lawrence, bunun—varlığımın her bir öznel atomuyla birlikte— benim elim olduğunu bildiğim gibi biliyorum ki, bu saçma değil; bu saçma olmayan tek şey. Ve aynı şekilde, sadece bunu benim bildiğim gibi bilen insanlar, gerçek erkekler (çünkü buna sahip olmanın başka bir yolu yoktur; bildiğimin bir parçası da bu), gerçekten türlerin ikinci sınıf üyeleri olmaktan daha fazlasını hakediyorlar..." Bron iç geçirdi. "Ve türler ölüyor." Ağzının kuruduğunu hissetti ve bacaklarının arasından bir krampın hayaleti geçti. "Ayrıca böyle bir erkeğin sıradan bir kadınla, yani bugün çevremizde olanlar gibi bir kadınla mutlu olamayacağını da biliyorum. Ben erkekken, denedim. Bu mümkün değil." Kafasını salladı. "Beş binde bir yeterli değil... Bunu neden mi yaptım?" Bron tekrar gözlerini açtı ve kaşlarını çatan Lawrence'a kaşlarını çatarak baktı. "Bunu türleri korumak için yaptım."

"Şey, şunu söylemeliyim ki, hayatım, sen düşüncelerinin gerektirdiği cesarete sahipsin! Ama hiç farkına varmadın mı ki—?"

"Lawrence, yorgunum. Git başımdan. Zalim mi olayım? Pekâlâ. Sarsak, yaşlı homoseksüellerle ilgilenmiyorum. Hiç ilgilenmedim, özellikle de bundan sonra hiç ilgilenemem."

"Bu zalimce değil. Senin durumunda, bu sadece aptalca. Şey, senin kişisel ilişki anlayışının bir felaket bölgesinden başka bir şey olmadığını düşünmüşümdür hep. Yine de, ben hâlâ senin arkadaşınım. Elbette biliyorsun, artık burada kalman mümkün olmayacak. Yani, konuk olmak dışında. Çıkar çıkmaz seni konuğum olarak kaydettiririm. Odada bir süre daha kalmana izin vereceklerinden eminim, ama eğer başka bir erkekten bir başvuru alırlarsa, bu durumda boşaltman gerekir burayı. Eğer bu olursa ve o zamana kadar da bir yer bulamamış olursan, bende kalabilirsin — içimizden biri cinayet tehdidinde bulunana kadar. Yanımda genç biri varken hiçbir şey yapmadan yatmayalı epey zaman oldu, ama, bugüne kadar hiç—"

"Lawrence, lütfen."

Lawrence odadan dışarı çıktı, tekrar içeri girdi. "Dediğim gibi, ilaçların etkisinden kurtulunca tekrar seninle konuşmaya gelirim."

Bu ancak o akşam saat yedide oldu. Bron uyandığında, sanki ayağa kalkarsa içinin dışına çıkacağını sandı.

On beş dakika sonra, Lawrence içeri girdi ve bildirdi: "Bu akşam seni taşıyacağız. Sakın şikâyet etme. Hiçbir karşı koymaya izin vermeyeceğim. Bugün bütün öğleden sonra koşuşturdum ve sana kadın tutukevinde bir yer buldum —beni bağışla, bu benim oraya verdiğim takma isim— yerin hemen arkamızdaki kadın ko-opu Çita'da. Sonra da şu benim kötürüm dulun kesesine el atıp seni sessiz, sakin bir yemeğe götüreceğim, kendi kredimden. Sakın yaygara koparmaya kalkma. Şunu bilmeni istiyorum ki ben daha önce bu operasyonu geçiren üç kişiye hemşirelik yaptım ve hepiniz narkozun etkisi altındayken akla gelebilecek en saçma şeyleri söylersiniz — yine de, Tanrı biliyor ya, onların nedenleri seninkilerden çok daha makuldü. Gerçekten, bu tıpkı bir bebek sahibi olmak gibi, tek farkı —yirmi yıl kadar önce senin durumunda olan, ifade yeteneği daha gelişmiş bir arkadaşımın söylediği gibi— burada bebek sensin. Mümkün olduğu kadar çabuk kalkıp mümkün olduğu kadar çok yürümeli ve egzersiz yapmalısın, yoksa bedelini ağır ödersin. Haydi, kalk bakalım, ayağa. Eğer istersen bana yaslan."

İstemiyordu.

Ama karşı koymak da en az itaat etmek kadar acı veriyordu. Ve ayrıca —bunu ancak, Yılan Kuyusu'nun kapısından otuz metre kadar ötedeki hiç bilmediği bir restoranda (ama müşterilerin çoğu Lawrence'ın yaşında veya daha da yaşlıydı ve görünüşe göre çıplaklık zorunluydu) renkli, cam bir bölmenin ardında, bir yemek kabininde otururken fark etti— sonuçta, yaşına ve eğilimlerine karşın, Lawrence bir erkekti. Ve gerçek bir kadının bazı haklardan vazgeçmesi gerekirdi. Bu zaten, dedi kendi kendine sessizce, daha önceki hayatından, şu anda dürüstçe bildiği tek şey değil miydi?

Yemek basit, mütevazi ve vejetaryendi. Ve acılığına rağmen, Lawrence'ın da tatlı muhabbeti sayesinde, Arz'da yediği tüm yemeklerden daha lezzetli bir yemek olmuştu.

7

TIRESIAS DÜŞÜYOR,

YA DA

TRİTON'DA SORUN

Bu şekilde tekrar aynı şeyle karşı karşıya geldiğimizde, bunu kabul edilebilir kılmamız için yapmamız gerekenlerin ışığında, yolculuğumuzun, önyargısı göz önüne alınırsa, gereksiz olduğunu görüyoruz, her ne kadar, biçimsel güzergâhı, bir kere yola koyulduktan sonra, kaçınılmaz olsa da.

G. Spencer Brown / Form Yasaları

İŞE döndüğü ilk dakikalarda, Bron çok sinirliydi. Baştan aşağı siyah giyinmeyi düşünmüştü. Ama hayır, bu sadece bazı şeyleri ertelemek olurdu. Bir önceki öğleden sonra, o ve Lawrence, Lawrence'ın (!) tasarım-kira evine gitmiş ve burada eğlenceli bir iki saat geçirmişlerdi, bu süre içinde Lawrence tasarım evine o ve kendisi için (başka şeylerin yanında), kıvrım kıvrım antenlerinin üzerinde minik aynalar bulunan parlak, koyu kırmızı bir çift göğüs halkası yaptırmıştı. "Lawrence," diye karşı çıkmıştı Bron, "ben asla böyle şeyler giyebilecek birisi değilim!" Lawrence karşılık vermişti: "Ama ben giyebilirim, hayatım, en azından kendi odamdaki özel anlarımda. Bunlar harika!" Bron kendisininkileri eve götürmüş ve o günün bir anısı olarak dolaba koymuştu. Kısa, gri omuz şalı dışında kafasındaki yeni imajına uygun hiçbir yeni şey kiralamamıştı.

Bron şalı işe giymişti.

Audri gelip bir dirseğini kapı pervazına dayayarak içeri baktığında, Bron bir saattir odasındaydı. "Hey, Bron, rica etsem..." Audri durdu, kaşlarını çattı. "Bron...?"

"Evet?" Sinirli bir şekilde kafasını kaldırdı.

Audri sırıtmaya başladı. "Sen şaka mı yapıyorsun—?"

"Ne konuda?"

Audri güldü. "Çok da güzel görünüyor! Hey—" içeri girdi— "senden istediğim Gündüz Yıldızı eksi projesi ile ilgili biraz bilgi." Masanın köşesinden dolaşarak elindeki dosyayı bıraktı. "Ha, Sanat Bölümü'nden gelen şu notu gördün mü?" Notu Bron masanın hemen yanında, yerde buldu. O sabah kafetaryaya, elinde bir yığın geniş, ince, cilalı, metal plakayla, yerden tavana kadar yükselen bir heykel yapmak isteyen bir heykeltıraş girmişti. Sanat Bölümü de bir not göndermişti; notta, heykeltıraşın, plakaların heykel alanı içinde, küçük motorlar yardımıyla esrarlı bir mistik numaralar dizisine göre nasıl hareket ettirileceğini açıkladığı anlaşılmaz bir ifadesi de yer alıyordu. Eserin bütünü bir çeşit savaş anıtı olarak tasarlanmıştı. Acaba, sanatçı eserin öğle yemeğinden önce tamamlanmasını istediği için, saat on otuzdan önce bize bir evet veya hayır cevabı verebilir misiniz?

"Sanırım bugün değişme konusunda olumlu bir eğilim hissediyorum," dedi Bron Audri'ye ve Sanat Bölümü'ne konsoldan bir evet gönderdi — mistik sanat konusunda her zaman hafif bir güvensizlik duysa da. Masasına döndü ve Audri'yle birlikte, daha mantıksal/topolojik bazı özelliklerin üzerinden geçti.

Kapıda, gitmek üzere olan Audri durdu, geriye baktı, tekrar sırıttı ve şöyle dedi: "Tebrikler, bu arada." Göz kırptı ve omuzunu pervaza çarparak ayrıldı.

Bron gülümsedi, rahatlamıştı. Ama zaten, Audri'yi her zaman sevmişti.

Öğle yemeği?

Saat gelene kadar gidip gitmemekte kararsızlık geçirdi. Gitmemek, elbette, sadece bazı şeyleri ertelemek olacaktı. Tam o anda, konsoldan sesler gelmeye ve ışıkları yanıp sönmeye başladı.

Sanat Bölümü'nden bir not daha:

Heykel tamamlanır tamamlanmaz, rakip bir ekolden, yüzleri turkuaz maskeli, ancak geri kalanı çıplak üç sanatçı, hızla kafeteryaya girmiş ve ellerindeki alev makinaları ile plakaları eriterek eseri yok etmişlerdir. Notta saldırganların eseri yapan sanatçınınkinden bile daha anlaşılmaz olan ifadeleri yer alıyordu. (Temelde, ilk sanatçının matematiğine saldırıyorlardı.) Seksen iki yaşındaki heykeltıraş ruhsal bir bunalım geçirmiş, diye devam ediyordu not, hastaneye yatırılmış ve ilk teşhisten sonra yıllarca orada kalabileceği belirtilmiştir. Ancak, yine de, sanata geri dönme şansı olacağı umuluyordu. Eserden geriye kalanlar yemek boyunca görülebilecek, sonra da kafeteryanın üzerindeki hegemonya müzesine kaldırılacak ve sürekli orada sergilenecekti. Not bir özür fırtınası ile sona eriyordu ve (her zaman olduğu gibi) Iseult tarafından imzalanmıştı. Parantez içindeki bir notta da, Tristan'ın bu öneriye karşı çıktığı ve kapanıştan önce yeterli alternatifler öne sürülürse yarın bu konuda bir oylama yapılacağı da belirtiliyordu.

Araya ip gerilerek ayrılmış olan kafeterya zemininin bir kısmı, etrafa saçılan yanmış metaller nedeniyle simsiyahtı. Her dakika, Yedi Yaşlı Kızkardeşler'den birisi, yeşil ve gümüş rengi takılarıyla, kafeterya kapısının yanındaki yerlerinden ayrılıyor, yürüyüp gelerek iple çevrili bu metal yığınının etrafında yavaşça dolanıyor (Bron geçmesine izin vermek için ipin yanından çekiliyordu), kutsal ve ruh arıtıcı işaretler yapmak için her yedi adımda bir duruyor, izleyicilerden biri veya daha fazlasıyla ciddi birkaç kelime edip kederli bir tavırla baş salladıktan sonra turunu tamamlıyordu. (Tıpkı şu Lux'teki Protyyn geri dönüştürme tesisinin kafeteryası gibi, Bron kesinlikle hiç fark edilmiyordu!) Heykelin hâlâ düzgün bir şekilde çalışan motorlarından bazıları, parlak bir alüminyum çubuğu çerçeve boyunca altı metrelik bir mesafede etrafta uçuruyor (çubuk zeminden tavana sarsılıyor, şakırdıyor, yalpalıyordu), bu arada, başka bir yerde, hâlâ ayakta kalabilen desteklerin arasında, bir başka metal levha, kaynatılarak tutturulduğu helezoni şekilden kurtulmaya çalışıyor, bütün bu yanmış, kömür olmuş dehşet abidesi, belki gümüş parlaklığındaki eserden de fazla, bu karanlık ve berbat sanat ucubesine tanıklık ediyordu.

Bron geriye çelaldi ve başkaları onun yerine geçerken, o eserin hasarsız halini gözünün önüne getirmeye çalıştı. Bu öğünde et yemeye çoktan karar vermişti ve bu yüzden vejetaryen tezgahından ayrılıp sol tarafa yönelmişti ki, biri elini omuzuna koydu.

Döndü.

"Çok güzel!" diye bağırdı Philip, bıyıkları bir gülümsemeyle yarıldı. "Audri söylemişti, ama tabii gözümle görene kadar inanmadım—" Philip kıllı ellerinin tersiyle Bron'un göğüslerine doğru bir hareket yaptı. "Muhteşem! Bu artık kalıcı mı:

"Evet," dedi Bron, keşke kafeteryanın tam ortasında olmasalardı diye düşündü.

"Gel," dedi Philip, "Kafeteryanın tam ortasında durmayalım." Elini, onu yemek kabinlerine yönlendirmek için tekrar Bron'un omuzuna koydu; Bron keşke bunu da yapmasaydı diye düşündü. Ama zaten Philip kadın çalışanlara sürekli dokunurdu; Bron bunu önceleri de, bazen kıskançlık bazen de kızgınlıkla gözlemliyordu. (Erkek çalışanlara da sürekli dokunurdu, ama bu, önceleri, sadece kızgınlık yaratıyordu.) "Ve bu... eee, aşağıya kadar devam ediyor mu?" diye sordu Philip.

Bron şöyle bir iç geçirdi. "Evet öyle."

"Gerçekten harika." Philip elini çekti ama kafasını kaldırarak etrafına bakındı. "Şu göğüslerden gözlerimi alamıyorum! Kıskançlığımdan çatlayacağım!" Parmaklarını açarak sarkık göğsünü tuttu. (Philip o gün işe çıplak gelmişti.) "Ben bir taneyle yetinmek zorundayım; ama o da delik balon gibi aşağı yukarı oynayıp duruyor. Bron, gerçekten çok etkilendiğimi bilmeni istiyorum. Bence belki de kendini buldun. Sonunda. Bence gerçekten bulmuş olabilirsin. Sana ayrı bir hava vermiş, bilirsin—"

Bron tam "Kes artık Philip, tamam mı?" demek üzereydi ki, Audri seslendi:

"Hey, selam. Philip canını mı sıkıyor? Neden Bron'u rahat bırakmıyorsun, yemeğini rahatça yesin, ha?"

"Evet," dedi Philip. "Elbette. Yemeğini al. Biz tam şurada oturuyoruz." Kararmış felaketin arkasında bir yerleri gösterdi. "Döndüğünde görüşürüz."

Kuyruğa doğru ilerlerken, Lawrence'a söylediği fikrini hatırladı: Bütün erkeklerin bazı hakları vardır; bunu Philip'e duyduğu öfkeye karşılık düşündü. Philip kendisini ilgi duymaya programlattıracağı erkek tipine, söz gelimi Lawrence'a göre kesinlikle daha yakındı. Acaba, diye merak etti, Philip yatakta nasıl biriydi? Bu neşeli hali yerini ciddiyete bırakırdı. Dürüstlüğü saygı olurdu. Philip (biraz da tiksinerek gözünün önüne getirdi) asla davet edilmeden kendisinden daha hafif birinin üstüne çıkmayı düşünemezdi. Ve senin de uymanı beklediği bazı çok küçük maharetler sergiler (mesela kulak memeni yalamak gibi) ve seninkilere de uyma konusunda sinir bozucu bir yumuşakbaşlılık gösterirdi. Kısacası, diğer hayatından edindiği bilgilerden kalan şuydu: Philip cinsel açıdan Bron kadar kendinden emindi. Bunu daha önce anlamıştı. Şimdi de anlıyordu. Ve Philip hâlâ (elini omuzuna koyması ve o sınır tanımaz açık sözlülüğüyle) tanıdığı en sinir bozucu insandı — çoğul kadın konfigürasyonunda olsun veya olmasın, diye düşündü, yüzünü karartarak. Hiç çekici bulmadığından değildi; ama etrafta Philip gibi erkekler varken, bu histen nasıl hoşlanmamaya başlayabileceğini anlayabiliyordu.

"Pardon..." dedi biri.

Bron: "Ah, özür dilerim..." Ve tepsisini alarak kafeteryada bakınmaya başladı.

Kabinlerini gördü ve oraya doğru yöneldi.

Yaklaştığında, Philip'in şöyle dediğini duyduğundan emindi:

"...hâlâ dokunulmaktan hoşlanmıyor." Karşısındaki yerini alırken şöyle düşündü: Bu cümlenin öznesini duymadım, ama eğer duysaydım ve bu "adam" olsaydı, onu öldürürdüm. Ama konuşma Gündüz Yıldızı ve savaşın temsilcilerden ikisinin kişiliklerini nasıl geliştirdiği üzerineydi ve üçüncüye ne olmuştu? Hayır, savaşta hayatını kaybetmemişti, bu kadarını öğrenmişlerdi. (Ve Lux'te olanlar ne kadar da korkunçtu, değil mi? Beş milyon insan!) Küçük programcılardan biri ters bir tavırla, "Ben eskiden Lux:'te yaşıyordum," dedi. Bu bir u-1'li için bile inanılmaz bir kabalıktı. Masada herkes birbirine baktı, sonra tepsilerine döndü, ta ki biri tekrar konuşmanın ipini ele alana kadar: Ama o kaybolmuştu... Pek çok spekülasyon arasında, Philip dirseklerini masaya dayadı ve sordu: "Söyle, şimdi nerede yaşıyorsun?"

Bron ona kadın ko-opunun ismini söyledi.

"Mmm," diyerek başını salladı Philip. "Düşünüyordum da, evli olduğum yıllarda —aslında ikinci evliliğimde— ikinci karım bir transseksüeldi..."

"Sen ne zaman evliydin?" diye sordu küçük programcı; tepeden tırnağa, her yerinde siyah, geniş halkalar olan, gümüş renkli bir tayt giymişti, duvarın yanında bir yere sıkışmış oturuyordu. "Sen dünyalı değilsin. Bunu artık Mars'ta bile pek o kadar yapmıyorlar."

Programcı, diye farkına vardı Bron. O muhtemelen Mars'tandı.

"Oh, senin u-1'inde epey zaman geçirirdim; orada istediğin her türde anlaşma yapabilirsin. Bu yüzden biz de işte... Ama pek sersem, pek idealist bir çocuk olduğum yıllardaydı. Dediğim gibi, karım önceleri bir erkekti—"

"Onunla bizim Bron'un ne ilgisi var?" diye sordu programcı.

"Ben kaba görünmeye çalışıyordum," dedi Philip, Audri'nin yanından öne eğilerek. "Ama sen gerçekten kabasın! O harikaydı—" Arkasına yaslandı. "Ama evlilik, Lux'te bir öğrenciyken okuduğum herhangi bir sosyoloğun söylediğinden en az iki kat daha berbattı. Ve biliyor musunuz, yine de dersimi alana kadar bunu iki kere daha yaptım. Ama o zamanlar gençtim — dindar olduğum dönemlerdi. Her neyse, biz ayrıldıktan sonra, karım yaşadığımız karma ko-opu terk ederek bir süre için hetero kadınların yaşadığı bir ko-opa taşındı — yani o da en az sizin kadar heteroseksüeldi; belki de sorunların bir nedeni de buydu, ama neyse: sonra cinsel tercihlerin belirli olmadığı bir başka kadın ko-opuna taşındı. Bunun çok daha güzel olduğunu söylediğini hatırlıyorum — yani onun açısından. Onlar genel, cinsellik dışı aykırılıklar ve benzer şeyler konusunda çok daha hoşgörülüydü, anlıyor musunuz? Eğer doğru hatırlıyorsam, Kartal adında bir yerdi. Hâlâ duruyor. Eğer kaldığınız yerle ilgili bir sorununuz varsa, aklınızda bulunsun."

"Bulunacak," dedi Bron.

Ertesi gün Sanat Bölümü'nden bir mesaj daha geldi. Dediğine göre, ayrı ayrı yirmi yedi kişi anıta, bu yeni haliyle, Savaş Dehşetleri adının verilmesini ve o şekilde hegemonya müzesinde sergilenmesini önermişti. Bu öneri, hastanede, heykeltıraşa uygun bir dille iletilmişti ancak heykeltıraş anlaşılan şu cevabı verebilecek kadar kendindeydi: "Hayır! Hayır! Kesin ve net bir Hayır! İsimdeki sözcükler çok banal! Üzgünüm, sanatta işler bu şekilde yürümez! (Eğer ille de bir isim vermeye mecbursanız, ona bütün o çirkin operasyonunuzda ölen son kişinin ismini verin!) Benim işim içinden istediğinizi çıkarsayabileceğiniz eserleri yapmak! Bunların nasıl yapılacağını öğretmek değil! Beni rahat bırakın. Bana yeterince zarar verdiniz zaten." Ve böylece, Bron'un zaman zaman, ofis kütüphanesine giderken uğrayıp sergilenen başka pek çok eserin arasında görmeye gittiği Tristan ve Iseult: Bir Savaş Anıtı üst kata taşındı. Bir kaidenin yanında bulunan geniş bir karton kutunun içindeki yanmış ve kırık parçalar, gözleri görünmeyen, külle kaplı kafatasları gibi Bron'a bakıyorlardı.

Bron mesajı çekmecesinde tutuyordu. İhtiyar heykeltıraşın sözlerini evine götürüp duvarına asmak üzere kesti. Bu sözler onun için can alıcıydı; yeni hayatında ona, dünyada makul veya mutlu olmak dışında uğruna yaşanabilecek başka şeyler de olduğunu anlatan ilk şeydi bunlar. (Ve bu sanat değildi — hele din hiç değildi!) Ve iki hafta sonra Bron, hetero ko-opu Çita'dan belirsiz tercih ko-opu Kartal'a geçerken, küçük paketleri Lawrence taşıdı.

"Vay, burası çok daha güzel," dedi Lawrence, nihayet odada işleri yoluna koyduklarında. "Yani, burada herkes benim sana bulduğum yerdekilerden çok daha rahat görünüyor."

"Bir de bu kadar cana yakın olmaya çalışmasalar," dedi Bron, "ve canımı sıkmasalar her şey çok daha iyi olacak."

Lawrence gittikten sonra, Bron kapısının arkasına bantlamak için kestiği o sözü aradı.

Kadınlar ko-opunda (Kartal) yaşamaya başlayalı altı ay olmuştu. O ana kadar her şey çok iyi gitmişti. İkinci yılN'nin on dokuzuncu öte-ayının on dördüncü gününde, saat dörtte (Plaza'nın etrafındaki ışıkların gösterdiğine göre), ofis lobisinden çıkıp Işıklı Plaza'ya doğru gelirken bir kez daha, eve yürümeyi düşündü — ve bir kez daha, bunu yapmamaya karar verdi: Öğle yemeğinden hemen sonra Audri kendisini koridorda, kalkık bir işaret parmağı ve inik kaşlarla durdurmuştu: "Sen korkarım işleri biraz sermeye başladın, Bron. Hayır, önemli bir şey yok, sadece önemli bir şey olmadan önce seni uyarmanın iyi olacağını düşündüm. Verimlilik endeksin tablolarda biraz sallantılı görünüyor. Bak, uyum sağlaman gereken pek çok şey olduğunu hepimiz biliyoruz—"

"Philip bir şey mi söyledi?" diye sormuştu Bron.

"Hayır. Ve en azından iki hafta daha da söylemeyecek — ben de sana şimdi bu yüzden söylüyorum. Bak, istersen biraz düşün ve toparlanmana yardım edebilecek bir şeyler bulabilecek misin bir bak. Sonra da bana bildir. İş dışında bir konu olsa bile. Tamam mı?" Audri gülümsedi.

Ofisindeki odasına döndüğünde, Bron uzun uzun kafa yormuştu. Bir veya iki kez, işinin artık ona eskisinden daha önemsiz gelmesine hazır olması gerektiğini bilinçli bir şekilde düşünmüştü; ama bunun sadece doğru erkeğin ortaya çıkması sırasında olması gerekiyordu — her ne kadar böyle bir erkeğin hiçbir şekilde ortaya çıktığı yoksa da.

İyice bir düşün, diye karar vermişti. Acaba klinikteki danışman ne demişti diye merak etti. Bir saat kadar erken çık; eve yürü. Ancak, o böyle düşünürken, çıkış saati geçmişti bile.

Her zamanki ulaşıma binip sadece düşünmek ona yetecekti.

Ulaşım istasyonu gişesine girdi ve üçüncü kata indi, söylentilere göre burası (bir kısmı) daha sıcaktı ve bu yüzden (söylentilere göre) daha az kalabalıktı: ulaşım vızıldayarak geldi ve kapılar açılırken, tam karşısında da bir pankart açıldı (aynı anda da, içeride, insanlar pencerelerden dışarı pankartlar gösteriyordu:

LUNA

KURTULUŞ

BİRLİK

Mavi kumaşların üzerinde kırmızı harfler parlıyordu.) Kapının karşısındaki (pembe üzerine yeşil üzerine siyah üzerine turuncu) şöyle diyordu:

Luna da bir aydır!

Pankartın arkasından akın akın çıkan kadın ve erkekler bildiri dağıtmaya başlamışlardı; arkalarındaki ilk yolcular iniyor, kafaları ve omuzları turuncu kumaş parçalarına sürtüyordu.

"Gerçekten," dedi, başında, kollarında ve bacaklarında bir dolu kauçuk kenarlı gizlilik diskleri olan bir adam, "bu tür şeyleri sadece yasaksız bölgeyle sınırlamaları gerekir. Orası bunun için var zaten."

Onun diğer tarafındaki bir kadın (besbelli onunla birlikte değildi) hırçın bir tavırla şöyle dedi: "Bunu bir tiyatro olarak gör."

Bron baktı. Adamın alnının etrafındaki disk kadının profilini tam burun hizasından kesiyordu. Adam aralarından çekildi; Bron birden nefesini tuttu, baktı.

Diken ona baktı, kaşlarını çattı, bir şeyler söylemek için ağzını açtı, başını çevirdi, tekrar ona baktı, tekrar kaşlarını çattı; sonra rahatsızlık belirten ama nazik bir gülümseme: "Üzgünüm, bir an için bana tanıdığım bir erkeği..." Tekrar kaşlarını çattı. "Bron...?"

"Merhaba..." dedi Bron, yumuşak bir sesle, çünkü boğazı kupkuru olmuştu; kalbi yavaş ama onu sarsmaya yetecek kadar sert bir şekilde atıyordu. "Merhaba, Diken, nasılsın...?"

"Sen nasılsın?" diye karşılık verdi Diken."Şey, bu kesinlikle—" Bron'a göz kırptı— "büyük bir sürpriz!"

Bir hava akımının giderek artan tıslaması duyuldu. "Ah..." dedi Diken. "Ulaşımım kalkıyor!"

Etrafları bir anda istasyona gelen yolcularla doldu.

Bron, birden şöyle dedi: "Diken, haydi! Buradan çıkıp birkaç durak yürümek ister misin?"

Besbelli Diken kafasından pek çok cevap geçiriyordu. Aralarından şunu seçti: "Hayır, istemiyorum, Bron... Sana yazdığım mektubu aldın mı—"

"Ha, evet. Evet, aldım! Teşekkürler. Gerçekten, bana her şeyi açıkladığın için teşekkür ederim."

"Onları böyle bir şey olduğunda hatırlaman için yazdım, Bron. Çünkü olacağını biliyordum. Ah, yanlış anlama, demek istediğim... Ama gerçekten; Hayır, seninle birkaç durak yürümek istemiyorum: anlıyor musun?"

"Ama ben değiştim!"

"Öyle görünüyor." Sonra tekrar gülümsedi.

"Mektubun da bunun bir parçasıydı." Bron mektupta kaprisli havasının dışında tam olarak neler olduğunu hatırlamaya çalışıyordu. Ama bu hayatının, gün geçtikçe, hatırlanması daha az gerekli olan ve unutulması daha kolaylaşan bir parçasıydı. "Lütfen, Diken. Ben artık o eski Bron değilim. Ve ben... seninle mutlaka... konuşmam gerektiğini düşünüyorum!"

Diken tereddüt etti; sonra gülümsemesi, daha önce de Bron'u heyecanla titreten pek çok gülümsemesinde olduğu gibi, ardında yankılar bırakarak, bir kahkahaya dönüştü. "Bak... sanırım birtakım değişiklikler yaşamışsın. Pekâlâ, seninle bir durak yürüyeceğim. Ama sonra ikimiz de yolumuza gideceğiz, tamam mı?"

Yaya koridoruna çıkan merdivenlere ulaştıklarında, Bron yine böyle beraber, gülerek yürüdükleri bir günü hatırladı; o zaman Diken birden Bron'un sürekli kendi hakkında konuşmasından şikayet etmeye başlamıştı — Şey, artık değişmişti. Bunu kanıtlamak için neden bahsedebileceğini düşündü.

Koridorun yanında, caddeden hemen önce, sürekli değişen renkleriyle bir kabin ("Toplumdaki Yerinizi Bilin") duruyordu. "Sen hiç bunlardan birine girdin mi?"

Diken sordu: "Ne?"

"Ben arada bir hükümetin elinde benimle ilgili neler olduğunu görmek için bunlara girerim, biliyor muydun?" Kabini geçtiler, duyusal kalkanın solgun girdapları altındaki caddeye çıktılar. "Pek çok insan bunlara hiç girmemiş olmakla gurur duyar. Ama ben, başkalarının asla yapmayacakları şeyleri yapan bir tip olmakla gurur duymuşumdur hep. Sanırım bunlardan birinin içine en son bir ay kadar önce girdim — veya altı hafta. Bunu kasıtlı mı yaptılar bilmiyorum; Brian — bu benim klinikteki danışmanım— bunun bir çeşit hükümet politikası olduğunu söylüyor, ama bazı istisnalar da oldu; ona göre bunlar hükümetin basit hatalarından kaynaklanmış, ben biraz şüpheliyim. Yani, beğenelim veya beğenmeyelim, hükümet genelde haklıdır. Neyse, sadece operasyonumdan sonraki klipleri gösteriyorlar. Bu sence şaşırtıcı değil mi? Belki bu da, bizi umursadıklarını göstermenin onlara özgü, tuhaf bir yoludur—" Bron durdu, çünkü Diken, Luna'nın özgürlüğünü savunan başka bir grup göstericiye bakıyordu: caddenin diğer yanında, parlak plakalar üzerinde, "LUNA DA BİR AYDIR!" yazısı okunuyordu.

"Etrafta hiç Yerküre-Eylemcisi görünmüyor," dedi Diken birden, sesinde, Bron'un ulaşım platformundaki yorumlarına kulak misafiri olduğu adamın sesindeki aynı sert ifade vardı. "Oysa ki, esas hasarı orada verdik."

"Evet, doğru, görünmüyor," dedi Bron. Ve sonra: "Tam zamanında çıkmış olmalısın." Kaşlarını çattı. "Yoksa sonuna dek orada mıydın?"

"Ayrıldım," dedi Diken. "Sen ne hakkında konuşmak istiyorsun?"

"Şey, ben... sanırım belli bir konu yoktu ama... şey, ben sadece..." Ve Bron söyleyecek hiçbir şey olmadığını anladı; önemli hiçbir şey yoktu. "Sen neler yapıyorsun, Diken? Sanırım topluluk oldukça iyi gidiyor."

"Aslında, kış uykusundayız gibi bir şey. Belki bir gün tekrar bir araya geliriz; ama hükümet ödeneği bittiğinden, dağıldık diyebiliriz."

"Ah."

"Şu anda ders veriyorum, Lux'un rotasyon kadrosundayım."

"Üniversite mi?"

"Evet, öyle. Biliyorsun şehir tamamiyle yerle bir olmuştu. Ama Üniversite ayrı bir kalkan altında, ayrı bir atmosferi ve ayrı bir çekim kontrolü olan ayrı bir banliyö. Sabotaj onu es geçecek şekilde gayet iyi planlanmıştı. Belki bu da Arz'ın bazı şeylere önem verdiğini göstermesinin ona özgü yoludur."

Bron gerçekten verecek fazla cevap bulamıyordu. "Sanırım sen de Üniversite'de çalıştığın için her zamanki u-1 mekanların yerine buradasın."

"Mmmm," dedi Diken. "Bir ay boyunca Jacque Lynn Colton üzerine dersler vereceğim. Buradaki ve Neriad'daki işim bittikten sonra, Io, Europa, Ganymede'e geri dönüyorum..." Omuzlarını silkti. "Genel rotasyon bu. Ancak, yine de, Üniversite —bir şeylerden kaçarken bile—yaratıcı çalışmalar yapılacak bir yer değil. En azından, benim için değil. Geri döner dönmez bana yönetmenlik sözü verdiler. La Vida Es Sueno, Phedra ve Tiran'ın eşzamanlı ve bütünleşik bir prodüksiyonu ile ilgili bazı projeler üzerinde çalışıyorum — üçü için tek bir oyuncu kadrosu, hepsi de aynı sahnede, hem oyuncular hem de izleyiciler yeni konsantrasyon hapları kullanacak. Üniversite bunları insanların aynı anda dört veya beş dersi dinleyebilmeleri için kullanmaya başladı bile, ama henüz hiç kimse estetik açıdan ilgi çekici bir şeyler için kullanmadı."

"Ben sanıyordum ki... Makro-tiyatro senin alanın değil sanıyordum?" dedi Bron, bu bilgiyi nereden aldığını, hatta doğru olup olmadığını merak ediyordu.

Diken güldü. "Makro-tiyatro, birbiri ardına koordineli olarak, ara vermeden sahnelenen çok sayıda mikro-tiyatro yapımından başka bir şey değildir."

"Ah," dedi Bron tekrar. Aynı anda üç oyun, hakkında soru bile sorulamayacak kadar kafa karıştırıcı görünüyordu. "Siz hâlâ birlikte misiniz, Windy ve adı neydi?"

"Charo. Hayır, pek değil. Charo burada, Triton'da, arada görüşüp içiyor, eski günleri anıyoruz. Çok hoş, harika biri."

"Windy nerede?"

Diken omuzlarını silkti.

"Şey—" Bron gülümsedi— "Bana biraz serseri gibi gelmişti, itiraf edeyim."

"Belki de ölmüştür," dedi Diken. "Bütün topluluk Lahesh'ten seninle aynı gün ayrıldı, ama Windy altı gün daha Arz'da kalacaktı. Windy Arz'da doğmuş, biliyorsun. Otostopla ailelerinden birini görmeye gidip sonra tekrar aramıza katılacaktı. Ama savaş..." Caddede etrafa bakındı. "Son rapora göre nüfusun yüzde seksen sekizi... Oradaki kargaşanın hâlâ korkunç boyutta olduğu söyleniyor. En azından bir yıl daha oradan sağlıklı bir haber beklenmemesi gerektiğini söylediler. Artık orada hakkında sağlıklı bir haber alınabilecek hiçbir şey kalmadığını söyleyenler de var."

"Halk kanallarından birinde her iki Amerika'da da yamyamlık baş gösterdiğini anlatan bir haber gördüm." Bron içinden fışkıran büyük bir acı hissetti. "Bu sadece bir ay önceydi..."

Diken derin bir nefes aldı. "Bu da demektir ki olasılık olarak— kaç? Beşte dört ihtimalle ölmüştür. Tabii bu oran, şu anda onda dokuz."

Bron'un aklına gelen tek karşılık Windy'nin yenmiş olma ihtimali ile ilgili berbat bir şakaydı. "Bu durumda artık herhangi biriyle bir ilişki—" Ve içindeki acı büyümeye devam ediyordu; kalbi tekrar hızla çarpmaya başladı. Bu da ne? diye merak etti. Kesinlikle seks olamazdı? içindeki ölüm korkusu veya sıkıntısı mıydı? Ama Windy'i o kadar iyi tanımıyordu, ayrıca ölmüş olması da zaten kesin değildi; yalnızca bir olasılıktı. Sonra, kendini de şaşırtarak şöyle dedi: "Diken, bırak seninle geleyim. Diğer her şey gülünç." Kaldırıma doğru baktı. "Sahip olduğum her şeyden vazgeçeceğim, nereye istersen oraya gideceğim, ne istersen onu yapacağım. Senin kadın sevgililerin de oldu. Sev beni. Bir refiksasyon yaptıracağım. Bu gece. Seni seviyorum. Bunu bilmiyordum bile, ama seni tekrar görünce—"

"Ah, Bron..." Diken, Bron'un omuzuna dokundu.

Bron bu dokunuşla ürpererek içinde bir şeylerin göğsüne doğru çıktığını hissetti. "Böyle bir his... böyle bir şeyi daha önce hiç hissetmemiştim... Hiç kimse için. Bana inanıyor musun?"

"Evet," dedi Diken. "İnanıyorum."

"O zaman neden—?"

"Her şeyden önce, başka biriyle ilişkim var. İkincisi de, çok duygulandım, iltifatların hoşuma gitti... Şu anda bile: Ama ilgilenmiyorum."

"Sen kiminle... berabersin...?" Umutsuzluk, Bron'un yüzünün gerisinde sert bir metal levha gibi ısınmaya, yanmaya, erimeye başladı ve gözlerinden dışarı aktı. Ağlamıyordu. Ama bir yanağından aşağıya yaşlar süzülüyordu.

Diken elini bıraktı. "Aslında, onunla tanıştın — ama belki de hatırlamıyorsundur... Fred? Sanırım onu ilk gördüğünde çeneme bir yumruk atmıştı."

"O mu...?" Bron başını kaldırdı, gözlerini kırparak baktı. "Umarım o zamandan beri bir banyo yapmıştır...!"

Diken güldü. "Aslına bakarsan, yaptığını sanmıyorum. Onunla ilgili olarak Üniversite'de her an sorunlarla burun burunayım — bu da ders vermeyi bırakıp işe geri dönmek istememin nedenlerinden biri. Onu derslerimdem birine götürdüm... Zincirli olarak — öğrencilerimden bazılarına ona çiğ et attırdım — bundan hoşlanıyor. Sadece tiyatro içindi. Ama korkarım Üniversite'deki tiplerden pek çoğu daha önce Fred gibi bir şeyi hiç tanımamışlar. Yani yakından. Onunlayken ne yapacaklarını bilemiyorlar. Onunla hiç konuşma şansı bulamaman çok kötü — ama, yine de, onunla tanıştığımdan beri düşüncelerinden pek çoğunda büyük gelişmeler oldu."

"Ama tanrı aşkına siz ikiniz ne—?"

"Fred bir parça garip şeylere ilgi duyuyor — yani cinsel açıdan. Ve hayır, bunlar gerçekten ben miyim henüz karar vermedim. Açıkçası, benim ideal cinselleştirme kavramım bu değil ama bu şu anda en fazla önemsediğim şeylerden biri ve... Bak, artık bundan bahsetmeyelim, tamam mı?" Bron'a baktı ve göğüs geçirdi.

"Başka bir kadın mı istiyor?" diye sordu Bron. "Onunla olurum. İstediği her şeyi yaparım, sen de onunla birlikte olduğun sürece; böylece senin yanında olabilirim, seninle konuşabilirim—"

"Bron, esas meseleyi anlamıyorsun," dedi Diken. "Onun seni isteyip istememesinin bununla hiçbir ilgisi yok. Seni ben istemiyorum. Şimdi, artık bu kadar yeter. Bak ulaşım da orada. Haydi sen git. Yapacak başka işlerim var."

"Bana bu tür şeyler hissettiren tek kişi olduğuna inanmıyor musun?"

"Sana söyledim: Gerçekten inanıyorum."

"Seni ilk gördüğüm andan beri sana karşı bunları hissediyorum. Bunları en başından beri hissediyordum. Ve artık biliyorum ki hep de böyle hissedeceğim, her ne olursa olsun."

"Ve eminim ki ben gittikten otuz saniye değilse bile üç dakika sonra da farklı şeyler hissedeceksin."

"Ama ben—"

"Bron, bazen bu tür anlamsız konuşmalarda öyle bir an gelir ki sonra—" Diken birden durdu, yüzüne öfkeli bir ifade geldi, döndü, sonra tereddüt etti: "Bak, işte ulaşım orada. Haydi bin. Ben şu tarafa gideceğim. Ve eğer beni takip etmeye kalkarsan, hayalarına tekmeyi yersin."

Diken, caddeden aşağıya yürüyüp çıplak sırtı diğer yayaların arasında uzaklaşırken, arkasından koşmayı denemeye bile kalkmaması Bron'a çok saçma geldi.

Yüzünün gerisindeki yanma devam ediyordu: bunun sıcaklığıyla gözlerinin kuruduğunu, neredeyse acımaya başladığını hissediyordu. Birden döndü ve istasyon gişesine doğru ilerlemeye başladı. Otuz saniye içinde farklı hissetmek! Öfke ve sıkıntıdan titreyerek düşündü Bron: Böyle bir kadın birinin neler hissettiğini nereden bilebilirdi ki! Herhangi bir konuda! Ben deli olmalıyım (gişeyi geçti, yürüyen rampanın üzerine çıktı ve yürümeye devam etti), tamamiyle deli! Bir kadını bu kadar çok istememe neden olan, bana sahip olan bu şey ne olabilir? Seks değildi bu! Bütün o korkulara, kalp çarpıntısına, ölümler karşısında duyduğu tiksintiye rağmen, bir ulaşım görevlisine, belki başka bir bürodan bir işçiye, veya nadiren bir g-kıza bile bakarak caddede yürürken içinde defalarca hissettiği o sıkıntılı sıcaklıktan ne bir eser, ne de bu yönde sıkıntılı bir beklenti vardı. Bütün bunları daha da acı kılan, işin içinde kesinlikle seks olmamasıydı. Deli! diye düşündü tekrar. O anda neredeyse, inandığım her şeyi, işimi, ideallerimi, istediğim her şeyi, olduğum her şeyi bir kenara atmak üzereydim ve tüm bunlar, seksle ilgili anılar için değilse, o halde zevk vermek gibi bir tesellisi bile olmayan arta kalmış bir tepki içindi. Duygu denilen şeyler başka neydi ki? Altı aydır peşini bırakmayan bir fikir tekrar aklına geldi: Her nasılsa artık şu anda her zamankinden daha fazla duygularının insafına kalmıştı.

Hangi cehennemdeyim ben? diye düşündü birden. Köşeden aşağıya indi. Başka bir gişeye gelmişti, ama hangi istasyonda? Başına kaldırıp cadde koordinatlarını gösteren yeşil rakamlara baktı, bir nefes aldı ve rampadan yürümeye başladı.

Brian, diye düşündü. Evet, danışmanı Brian...

Bu danışma seanslarından üçüncüsü olacaktı, zorunlu olmayanların ise ilki. Umutsuzca, keşke bu iç karartıcı karşılaşma tam da o anda gerçekleşmeseydi, diye düşündü. Bu, bütün bu danışma seanslarını çok gerekli kılıyordu.

Bron'un acı veren gündüz düşleri, ko-opuna varana dek onu tümüyle sarıp sarmaladı.

Ortak-odanın diğer tarafında, diğerlerine göre daha yaşlı olan iki kadın, eğilmiş oyun oynuyor, gençler ise ayakta durmuş onları izliyordu. Bron doğruca odasına gitmeyi planlamıştı, ama şimdi oyun masasına bakıyordu.

Oyuncuların arasında, kırmızı ve siyah damalı bir tablanın üzerinde, oyma figürler duruyordu.

Yıllar önce Mars'ta, Bron bu tür bir oyun hakkında bir şeyler okumuştu... Hatta bir zamanlar, adını bile biliyordu. Ama bu geçmişteydi; geçmiş hakkında düşünmekten hoşlanmıyordu. Ayrıca, oyun çok soyut ve karmaşıktı. Hatırladığı kadarıyla, her bir parçanın (vletin aksine) tek bir hareket şekli vardı: Neden Lawrence son zamanlarda onu ziyarete gelmemişti? (Parmakları beyaz, parlak taşlı yüzüklerle dolu olan oyunculardan biri bir parçayı hareket ettirdi ve yumuşak bir sesle şöyle dedi: "Şah.") Bron geriye döndü. Aylardır Lawrence'ı görmemişti. Elbette, onu ne zaman istese ziyaret edebilirdi. Belki de, bu yüzden, o kendisini görmeye gelmemişti.

Derken Prynn, Bron'a (durmadan) en mahrem sırlarını açan (aslında Bron onu cesaretlendirdiğinden değil, sadece nasıl cesaret kırılacağını henüz keşfedemediğinden) bu gerçekten münasebetsiz on beşlik, hızla odaya girdi ve herkese seslendi: "Danışmanım ne yaptı biliyor musunuz? Biliyor musunuz? Biliyor musunuz!" Son soru az çok Bron'a yönelmişti; Bron etrafına bakındı, şaşırmıştı: Prynn'in kaskatı, siyah saçları, başının bir tarafında örgü yapılmıştı. Yüzünde herhangi bir güzellik sunmaya yetecek kadar çil yoktu.

"Hayır," dedi Bron. "Ne yaptı?"

Ve Prynn, neredeyse titreyerek, döndü ve odadan çıktı.

Diğer kadınlardan biri okuyucusundan başını kaldırarak baktı, Bron'la göz göze geldi ve omuzlarını silkti.

Beş dakika sonra, Bron, o akşam üzeri gelen yeni kasetlere —yarısı (muhtemelen de iyi olanların hepsi) çoktan ödünç alınmıştı— bir göz atmak için bir süre ortak-odada oyalandıktan sonra odasının bulunduğu koridora çıktığında, Prynn'i kapının yanında, çenesini dizlerini dayamış, bir kolunu yamalı siyah pantolonunun üzerinden sarkan zincirlere dolamış (Prynn'in ayak tırnaklarından birinde bir gariplik vardı), diğer elini de öylece yana bırakmış, yerde otururken gördü.

Bron yürürken, Prynn, ona bakmadan, şöyle dedi: "Bilmek istediğini söylemiştin: — ama buraya gelmek için hiç de acele etmedin." Bu, Pryyn'in, kalan ebeveynlerini Lux'te (Titan'da) bırakıp Triton'daki Tethys'e geldiğinden beri eğitimiyle ilgilenen Sosyal Rehberlik Bölümü'nün hakaretleri, yanlış anlamaları ve genel kötü muameleleri üzerine uydurmuş olduğu şeylerin gece boyunca sürecek bir dökümünün başlangıcıydı. Alfred ile karşılaştırılması kaçınılmaz olmuştu — ve yine kaçınılmaz olarak, yanlıştı. Prynn'in cinsel emellerinde Alfred'in histerik beyhudeliğinden eser yoktu; ancak en az onlar kadar inatla devam ediyordu. Haftada bir, on altı-yaş altı kızlara ve elli beş-yaş üstü erkeklere hizmet veren bir kuruluşa gidiyordu. Prynn sürekli bu yaşlarda bir, iki veya duruma göre üç erkekle dönüyor ve bunlar geceyi orada geçiriyordu. Ama bunların gidişatı ile ilgili sebatla tuttuğu hesaplara göre, bu karşılaşmaların mekaniği genellikle herkesi tatmin edecek biçimde gelişiyordu. Alfred, Uranüs'ün bir ayındandı. Prynn ise Satürn'ün bir ayından. Alfred on sekizindeydi. Prynn ise sadece on beş... Bu sayıp dökmelerden birinin ortasında, Bron gençliğinde yaptığı işi ağzından kaçırmıştı, sonra da bunun anlamlı olabilmesi için eski cinsiyetini açıklamıştı. Bu her iki gerçeği de Prynn tam bir ilgisizlikle karşılamıştı — belki de ilişkilerinin devam etme nedenlerinden biri buydu. "Ama asla tekrar buraya beni görmeye gelmiyorlar," demişti Prynn (ve şu anda yine diyordu; her nasılsa, Bron'un düşünceleri konudan konuya atlarken, Prynn'in monoloğu da aynısını yapıyordu): "Onlara gelmelerini söylüyorum. Ama gelmezler. Sersemler!" Besbelli bu onu epey incitmişti. Prynn tam olarak ne kadar incindiğini anlatmaya başladı. Buradaki ilk aylarında, Bron (kendi kendine) cinsel faaliyetinin hemen hemen operasyondan öncekine eşit, yani seyrek olduğunu söylemişti. Ama şimdi, itiraf etmeliydi ki (Prynn'e) aslında, hiç yoktu — kadın çoğul konumu olsun olmasın; bu sırada Prynn araya girerek, karmakarışık denebilecek kadar uzun dökümüne tekrar başladı, sonra da hissiz Evren ile ilgili daha da derin bir monoloğa girişti: zaman zaman, o akşam üzeri Diken'le karşılaşmasının görüntüleri Bron'un gözünün önüne gelerek bu sıkıcı söylevi silip atıyordu — derken söylev birden bitti.

Prynn çıkıp kapıyı ardından sertçe kapatmıştı.

Bu kadarı da fazla, diye düşündü Bron. Bir sosyal rehberlik randevusu isteyeceğim. Yarın. Biraz tavsiyeye ihtiyacım var.

"Sizce bu hormonlarla ilgili olabilir mi?"

"Bu demekle," diye sordu Brian, oturduğu geniş, derin, yeşil-pelüş koltuktan, "biraz önce bahsettiğiniz pek çok şeyden hangisini kastediyorsunuz?" Brian ellili yaşlarında, ince, gri saçlı ve gri tırnaklıydı ve Bron'a ilk karşılaşmalarında (evet, u-1'deydiler) Marslı olduğunu söylemişti. Gerçekten, Brian bir zamanlar, on beş yıl önce Bron'u kiralayan Marslı kadınların pek çoğunun olmak istedikleri ve vücutlarını bu şekilde tutabilecek kadar parası olan bazılarının yaklaştığı gibiydi. (Bron onların bitmek bilmeyen anne tavsiyelerini hatırlıyordu. Şimdi müşteri Bron'du elbette: ama bundan başka, ilk seansın ilk yarım saati boyunca hem Bron'un hem de Brian'ın temas ettikleri ve bir parça da hoşlarına gittiği gibi, çok az şey değişmişti.)

"Bilmiyorum," dedi Bron. "Belki de bu psikolojiktir. Ama kendimi kadın gibi hissetmiyorum. Yani sürekli, her dakika, tam bir kadın gibi. Elbette, düşündüğüm zaman ya da bir erkek bana asıldığında, hatırlıyorum. Ama çoğu zaman kesinlikle sıradan bir..." Bron omuzlarını silkti, en az diğeri kadar geniş, derin ve pelüş, ama sarı olan kendi koltuğunda döndü.

Brian şöyle dedi: "Sen erkek iken her saat, her dakika erkek olduğunun farkında mıydın? Neye dayanarak çoğu kadının her an kendini tam bir—"

"Ama ben çoğu kadın gibi olmak istemiyorum—" Sonra da bunu söylememiş olmayı diledi, çünkü Brian'ın danışmanlık tekniği cevap verilemeyecek şeylere cevap vermemekti, ki bu da sık sık sessizlik yaşanmasına neden oluyordu. Bir an için Bron, normalde, bir zamanlar, herhangi bir konuşmada bu yaşandığı zaman yaptığı gibi, tadını çıkarmaya çalıştı. Ama her nasılsa, onuncu sessizlikte falan bunların başkasının değil kendi rahatsızlığının belirtisi olduğunu fark etti., "Belki biraz daha hormon—" dedi sonunda. "Veya belki de biraz daha fazla hücreye biraz daha fazla X kromozomu yerleştirmeliydiler. Yani, belki de yeterli sayıda hücreyi enfekte etmediler."

"Bence bu kromozom meselesinde," dedi Brian, "anlaman gereken birkaç nokta daha var. Yüz elli yıl önce, bazı genetikçiler Kuzey Amerika'daki Appalachi dağlarının arasında, bütün kadınların mükemmel dişlere sahip olduğu, tüm halkı yakın akraba evliliğinden doğmuş bir kasaba buldular; sonra her yerde diş mükemmelliğini sağlayan, cinsiyetle ilgili önemli bir gen bulunduğu konuşulmaya başlandı. Ancak esas mesele şu ki, bunların izole edebileceği her bir nükleotid dizisi gerçekte sadece hem içsel hem de dışsal, çok karmaşık bir arayüzün bir bölümü. Bir düşün: mükemmel dişler için doğru nükleotid dizisine sahip olmak, diyelim ki, çene kemiklerini belirleyen dizi olmadığı sürece sana bir fayda sağlamaz. Gözlerindeki iris tabakasına rengini veren mavi proteinde bulunan aminoasitleri düzenleyen nükleotidlere sahip olabilirsin, ama gözün geri kalanını belirleyen beyaz proteindeki aminoasitleri düzenleyen dizi eksikse, gözlerin mavi olmaz. Bir başka deyişle, göz için gerekli diziye sahip değilsen, mavi göz için gerekli diziye sahip olduğunu söylemek biraz aptalca. Arayüzün aynı anda devam eden dış kısmı da göz önünde bulundurulmalıdır: mükemmel dişlerin olmasını sağlayan dizi, etrafındaki diğer tüm dizilerin gerektiği biçimde düzenlendiklerini varsayarsak, yine de belli koşullar yerine geldiğinde sana mükemmel dişler sağlayabilir — yani bazı etkenlerin bol miktarda bulunması, diğerlerinin ise bulunmaması gerekir. Nükleotid dizileri, dişlerinde bulunan kalsiyumu üretmez; pek çok dizi, çevreden kalsiyum elde edilmesine ve çene kemiğinde uygun bir yerde bulunan uygun billursu kafes yapının içinde aşağıya ve yukarıya doğru çıkıntılar yaparak mükemmel diş olarak bildiğimiz yapıyı meydana getirmesine yarayan mekanizmanın çeşitli parçalarının oluşturulmasına katkıda bulunur. Ama nükleotidlerinin sırası ne olursa olsun, o mükemmel dişlerin varlığı, diyetindeki kalsiyum eksikliğinden ağızdaki yüksek asit/bakteri oranına veya çene kemiğinde bir kurşun boruya kadar çeşidi nedenlerle tehlikeye girebilir. Aynı şekilde, kadın olmak da karmaşık bir genetik arayüzdür. Bu, doğuştan itibaren o bedene sahip olmak, dünyada büyümek, yaptığın şeyi —mesela ben psikolojik danışmanlık yapıyorum, sen de meta-mantıkla uğraşıyorsun— bu bedenle birlikte ve bu beden içinde öğrenmek demektir. Bu beden senin olmalıdır, bütün hayatın boyunca senin. Bu bakımdan, sen asla 'tam bir kadın' olmayacaksın. Bu konuda pek çok şey yapabiliriz; seni belirli bir andan itibaren kadın yapabiliriz. Ama sanki erkek olduğun zamanlarda bile sen hep kadınmışsın gibi yapamayız."

"Peki ya... Şey, işteki verimsizliğim."

"Bunun hormonlarla ilgili olduğunu veya hormonlarla düzeltilebileceğini sanmıyorum."

"Neden o zaman?"

"Sen kadınların daha az verimli olduklarını düşünen biri olduğun için olabilir. Bu durumda da kendi yarattığın imaja uygun davranıyorsun demektir."

"Ama bu çok gülünç." Bron koltuğunda ayağa kalktı. "Ben böyle bir şey düşünmüyorum. Asla da düşünmedim."

"Verimsizlik de verimlilik gibi başka bir arayüzdür." Brian bir elini kucağına götürdü. "Bak şöyle anlatayım. Sen kadınların pek çok 'ince' noktada farklı olduklarını düşünüyorsun — belki daha duygusal, muhtemelen daha az nesnel, mümkündür ki daha ben-merkezci. Açıkçası, senin işinde daha az verimli olmadan, daha duygusal olmaları—"

"Ama ben zaten kadınların ille de erkeklerden daha duygusal olduklarını düşünmüyorum ki—"

"—senin erkek iken olduğundan daha duygusal, daha az nesnel ve daha ben-merkezci olmaları epey zor." Brian iç geçirdi. "Senin bütün konum grafiklerini gözden geçirdim, cinsel olanları da olmayanları da. Her şey çok açıkça belirtilmiş; çok da umutsuzca, Marslı. Diğer pek çok kadın gibi olmak istemediğini söylüyorsun. Merak etme: değilsin. Belki biraz zalimce ama açıkça söylemek gerekirse, bu senin asla endişelenmeni gerektirmeyecek bir konu — bunun için çok büyük bir çaba göstermediğin sürece. Bir açıdan sen mümkün olduğunca gerçek bir kadın olmana rağmen, bir başka açıdan sen bir erkek tarafından yaratılmış bir kadınsın — bir zamanlar sen olan erkek tarafından."

Bron otuz saniye boyunca suskun kalınca, Brian sordu: "Ne düşünüyorsun?"

"Ben çocukken—" Bron Diken'i düşünüyordu— "bir keresinde eski resimlerle dolu eski bir kitap bulduğumu hatırlıyorum. Çiftlerin resimleri. Resimlerde bütün kadınlar erkeklerden daha kısaydı. Çok komikti, yani bütün resimlerdeki bütün kadınların cüce olması. Çalışma-grubumdaki öğretmene bu konuyla ilgili bir şeyler söylemiştim. Bana, yüzlerce yıl önce Arz'da herkesin gerçekten kadınların erkeklerden daha kısa olduklarını düşündüğünü söyledi, çünkü erkekler sadece kendilerinden daha kısa kadınlarla beraber oluyor ve kadınlar da sadece kendilerinden daha uzun erkeklerle beraber oluyorlardı. Bunu o zaman bile merak ettiğimi hatırlıyorum, çünkü fark ettim ki eğer gerçekten durum bu olsaydı, o zaman pek çok mutsuz uzun kadın ve pek çok mutsuz kısa erkek olurdu."

"Bildiğimiz kadarıyla," dedi Brian, "vardı zaten."

"Şey, evet. Elbette sonraları durumun bundan daha karmaşık olduğunu öğrendim. Ama hep kadınların o zamanlar gerçekten de daha ufak tefek olup olmadıklarını merak ettim; belki de o zamandan bu yana insanlık, kadınların beden ölçülerini büyüten bazı evrimsel değişiklikler geçirmiştir. Yani eğer geçirmişse, nasıl bilebiliriz ki?"

"Açıkçası," dedi Brian, "bilemeyiz. Yirmi birinci yüzyılın ortalarına kadar insan kromozomlarının tam bir haritası çıkarılamadı. Kalıtımsal özelliklerle ilgili iki-iki-bir baskın/melez/çekinik oranını biliyor musun?"

Bron başını salladı.

"Şey, bu evrimin doğal seçme teorisinde nadiren göz önünde bulundurulan bir şeydir, ama bu konuyla çok yakından ilgisi vardır; o da şu: çekinik bir özelliğin sürekli olarak türlere aktarılabilmesi için, bu özelliğin kendisine sahip olanlara aşırı bir hayatta kalma üstünlüğü göstermesi gerekir — en azından belli bir süre içinde, ona sahip olmayanlara göre üreme yaşına ulaşma şansını üç kat artıran bir hayatta kalma üstünlüğü. Ama baskın bir özellik için, hikâye tamamiyle farklıdır. Baskın bir özelliğin bütün nüfusa yayılmaması için, aşırı bir hayatta kalma zafiyeti göstermesi gerekir — aslında, bu zafiyetin, belli bir süre içinde, üreme yaşına ulaşma şansını üç kat azaltması gerekir. Ve gösterdiği zafiyet bundan daha az olan her baskın özellik esrarengiz ve amansız bir biçimde büyümeye devam edecektir. Eğer bir baskın özellik bir parça bile olsa hayatta kalma yönünde ağırlık kazanırsa, hemen türlere doğru hızla akacaktır. Biliyorsun, insan ırkı yirminci yüzyılın başından beri belki de önceki tüm on bin yıldakinden daha fazla gerçek, ve açıkçası iyiye doğru evrim yaşadı. Eskiden, arkadan üçüncü azı dişlerinin içte artık kökler bulundurması şeklinde kendini gösteren ve Carabelli sivriliği adı verilen bir diş bozukluğu vardı. Bu, yirminci yüzyılın başında bütün türlerde geçerliydi, Afrikalılarda ve İskandinavlarda ve Asyalılarda görülüyordu — özellikle de Malezyalılarda çok görüldüğü söyleniyordu; ortaya çıkan pek çok diş probleminin de kaynağı idi, çünkü fazladan kökün canlı diş dokusu yoktu. Sonra, yüzyılın başlarında, Carabelli sivriliğini tamamiyle ortadan kaldıran ve arka azı dişlerini tamamiyle normal hale getiren bir baskın bölünme başladı. Yirmi birinci yüzyıla gelindiğinde, Carabelli sivriliği, Neandertal adamın alın kirişleri ve fosilleşmiş ilkel atların üç tırnaklı ayakları gibi tarih olmuştu. İnsan ırkı artık buna sahip değil. Dil kaslarını hem yanlardan hem de geriye doğru bükebilme yetisi de aynı dönem içinde türler arasında daha da hızlı bir biçimde yayıldı. Kesinlikle çekinik bir kalıtsal özellik olan (ve hangi hayatta kalma özelliğiyle bağlantısı olduğunu hâlâ çözemediğimiz) solaklık, nüfusun yüzde beşinden ellisine yayıldı. Bu bakımdan, bin dokuz yüz elli dokuza kadar bütün biyoloji kaynakları insanlarda kırk sekiz kromozom olduğunu söyler — bu yıldan sonra birileri tekrar saymış ve sadece kırk altı tane olduğunu keşfetmiştir. Geleneksel olarak bu konu, büyük bir bilimsel hata yapıldığı söylenerek geçiştirilmiştir — ancak, insanlığın kırk sekiz kromozomdan kırk altı kromozomlu bir türe doğru bir evrimi tamamlamak üzere olması ve önceki bazı sayımların kırk sekiz kromozomlu olan son örnekler üzerinde yapılmış olması da pekâlâ mümkün. Yani kadınların bedenlerini geliştiren, cinsiyetle bağlantılı bir mutasyonun meydana gelmiş olması kesinlikle mümkün. Ancak, diğer faktörler o kadar etkin ki, bu pek olası değil. İnsanın ilk olarak ay yüzeyinde yürüdüğü aynı onyıl içinde yapılan bazı çalışmalarda görüldü ki, o dönemlerde bir kız çocuğu, hayatının ilk yılında, anne babasından bir erkek çocuğa göre yarı yarıya daha az fiziksel temas beklemeliydi. Oysa ki bebeklik döneminde fiziksel temasın ileride sahip olunan güçten psikolojik özerkliğe kadar pek çok konuda ne kadar önemli olduğu bazı acı tecrübelerle anlaşılmıştır. Yine o yıllarda yapılan çalışmalar sonucunda, orta sınıf bir Kuzey Amerikalı babanın, bir yaşından küçük bebeği ile oynamak için ortalama olarak günde yirmi beş saniyeden daha az zaman harcadığı, orta sınıf bir Avrupalı babanın ise bebeğine bundan bile daha az zaman ayırdığı ortaya çıkmıştır — öyle ki bizim sosyal olgunluk olarak ele aldığımız şey için gerekli olan cinsiyet-ötesi kimlik, ergenlik dönemindeki cinsel eğilimler nihayetinde neyin üzerinde odaklanırsa odaklansın, kazai durumlar dışında pek ortaya çıkamamıştır bile. İkinci Dünya Savaşı'ndan hemen sonra, çocukların ilk üç yıllarında sadece tek bir yetişkinden yakın ilgi görmesi gerektiği yolunda yaygın bir hurafe vardı. Ancak istatistikler, bu yöntemin, birtakım çok kıskanç, çok sahiplenici —ve şizoid annelere sahip— bireyler ortaya çıkardığını gösteriyor. Bizim şu anki hurafemiz ise —ve anlaşılan bu burada geçerli— bir çocuğun, tercihen beş değişik cinsiyete sahip beş yetişkin ile yakın bağ —yani yaşama, sevme, beslenme ve bez değiştirme bağları— kurmasına ihtiyaç duyduğu yönünde. Mutasyon mümkün, ama Luna'nın ve Mars'ın kolonileştirilmesi gerçekten başladığında, kadınlarla erkekler arasındaki sosyal değer farkının düzelmesi, bugün erkeklerle kadınların irilik ve fiziksel güç açısından eşit oldukları gerçeğini açıklamanın en kolay yoludur; son altmış yılda Dünyalararası Olimpiyat Oyunları'nda kırılan rekorlara bakıldığında, gerçekten kimse bundan kuşku duyamaz."

"Erkek cinsiyet hormonlarının kasları daha güçlü yaptığına inanılırdı, değil mi?"

"Testosteron kas hücrelerinin zarlarını daha az geçirgen yapar," dedi Brian, "bu da, eşit güce ulaşmış iki kas ele alındığında, testosteron tarafından engellenmeyen kasın, en üst etkinlik seviyesinde biraz daha uzun kalabileceği anlamına gelir; çünkü bu kas yorgunluk ürünlerini hücre çeperlerinden dışarı biraz daha hızlı atabilir."

Bron göğüs geçirdi. "Bu çok garip, yani bu haliyle geçmişe baktığımızda adaletsizlik, eşitsizlik, hastalık ve kargaşayla dolu, ama yine de işler daha— basitmiş bir şekilde. Bazen gerçekten keşke geçmişte yaşasaydık diyorum. Bazen bütün erkeklerin güçlü ve bütün kadınların zayıf olmasını diliyorum, ister onları bebekken alıp yeterince oynamadığımız için, isterse onlara psikolojik ve sosyal olarak kendilerini özdeşleştirebilecekleri yeterince örnek vermediğimiz için olsun; çünkü bu durumda bazı şeyleri haklı göstermek daha basit olurdu..." Ama bunun neyi haklı göstereceğini söyleyemedi. Ayrıca bu düşünceleri, çocukken bile, daha önce de aklından geçirdiğine dair bir şey hatırlayamadı. Neden bunu dilediğini söylediğini merak etti. Şu an düşündüğünde, bu, ona tuhaf, rahatsızlık verici ve doğa-dışı gelmişti.

"Biliyor musun," dedi Brian birden, "bizim bu konuşmayı yapabiliyor olmamızın tek sebebi ikimizin de Marslı olmamız. Yüzlerinde peçeler ve gümüş kirpiklerle ortalıkta dolaşan Marslı kızlar da değil, Marslı hanımefendiler! Burada konuştuklarımızı duyan herkes bizim, ikimizin de aklımızı kaybettiğimizi düşünürdü." Kirpikleri (aslında bunlar gümüştü, ama sadece boyaydı) düşmüş, Marslılara özgü o ifadeyle belli belirsiz bir öfke yansıtıyorlardı. "Biliyorum, artık kabalığın bu kadarı da fazla ama gerçekten, seninle konuşmak bana daima Mars'tan ayrıldığıma ne kadar memnun olduğumu hatırlatıyor. Seninle açık konuşacağım." Brian başını salladı. "Daha önce de söylediğim gibi, sen bir erkek tarafından yaratılmış bir kadınsın. Ayrıca da bir erkek için yaratılmış bir kadınsın. Kim olduğunu bir düşünürsek, sen belki de bir erkekle çok daha mutlu olabilirsin. Sonuçta, sen normal bir kadının güdülerine sahip, çekici ve akıllı bir kadınsın. Bir erkekle beraber olmanın kesinlikle hiçbir yanlış tarafı yok; ama sen o kendi sessiz yönteminle, sanki varmış gibi davranıyorsun."

Bron'un uyuşuk bacakları kapanarak dizleri birbirine yapıştı. Ellerini dizlerinin üzerinde gezdirdi, yaşlı ve daha akıllı olan Brian karşısında kendisini zayıf hissetti. "Ama..." dedi sonunda, "benim istediğim erkek benimle pek mutlu olmazdı, buraya onu aramak için gelmiş olsaydım bile."

"Sen de o zaman," dedi Brian, "mükemmele ulaşana kadar elindekilerle yetinmeyi düşünmelisin."

Bir ay sonra (karar vermesi bu kadar sürmüştü) Bron, Prynn'den kendisine gidecek bir yer tavsiye etmesini istediği için kendisini tam bir aptal gibi hissediyordu. Ancak, daha önce kendisinin de gitmiş olduğu yerlerde tanınması olasılığı, aydan aya, onu rahatsız ediyordu. Sonuçta, Diken bile — pratikte tamamiyle yabancı biriydi— bir ulaşım platformunda öylece dururken tanımıştı onu. Bu tür yerlere onu eski bir erkek olarak hemen tanıyacakları kadar sık gittiği için değil. Ama yine de...

Ve elbette Prynn sadece bir-iki yer önermekle yetinmeyip saymaya başladı. Hayır, Prynn gelecek haftayı "...etrafa bir sormakla..." geçirecekti, Bron talepleri tahmin etmeye çalışıyordu: "Hey, ben bu karışık cinsiyet değiştirme işini biliyorum, bakın, kim hazır bakalım—" Ben, diye karar verdi Bron, utanmayacak kadar yaşlıyım: bu da her şeyi unutup, başka şeyler düşünmek anlamına geliyordu.

Düşündüğü şeylerden biri, Diken'le karşılaşmasını neden Brian'a anlatmadığıydı. Ama sonuçta bu sadece bir danışma saatiydi, her şeyi anlattığın, dürüst olmazsan hiçbir yarar sağlayamadığın eski moda bir terapi seansı değildi. Ve bir keresinde Lawrence (Lawrence nasıldı bu arada, merak ediyordu, asırlardır onu görmeye gelmemişti) Diken gibi bir kadınla başetmenin tek yolunun o yokmuş gibi davranmak olduğunu söylememiş miydi? Her neyse, Brian'ın önerisi (biraz değiştirilmişti: Bron elindekiyle yetinmeyecekti; ama kendisini isteğine uygun bir şekle sokabilirdi) bunu da cevaplardı. Eğer her şeye bu şekilde balıklama atlamak onu bu derece cezbediyorsa, ona asılan bir sonraki insanın en azından doğru cinsiyetten olduğundan emin olmak bir parça daha mantıklı olabilirdi.

Prynn kapıyı vurmadan açtı ve, "Pekâlâ," dedi, "seni nereye götüreceğimi buldum." Sonra başını kaldırıp tavana baktı, oldukça tatsız (karmaşık bir sıkıntının en son noktasını vurgulaması beklenen) bir ses çıkardı ve sırtüstü devrilerek duvara yaslandı. Kabin kapısı sarsıldı.

"Gene ne oldu?" dedi Bron okuyucuyu geriye iterek (ama eli sayfa çevirme düğmesinin üzerinde kalmıştı). Kutunun kenarından sızan bir ışık huzmesi bileklerine düşüyordu. "Biliyor musun, aslında benimle gitmek istemiyorsun. Bunu anlayabilirim: yaşlı erkeklere ilgi duyuyorsun. Senin beni götüreceğin türden yerlerde çok fazla bulunur mu onlardan bilmem—"

"Danışmanım," dedi Prynn, "her şeyin bir başka şeye göre, sapkınlık olduğunu söylüyor. Bu yüzden, her altı haftada bir farklı bir şey yapmaya giderim. Sadece normal olduğumu kanıtlamak için. Bahsettiğim yer yirmi-kırk yaş arasındaki erkeklerle kaynıyor. Kendimi orada kahrolası bir çocuk tacizci gibi hissediyorum. Ama sen seversin. Haydi, üzerine bir şeyler giy. Yemin ederim, senin giyinmen tanıdığım herhangi beş kişinin ayrı ayrı giyinmelerinden bile daha uzun sürüyor."

"Sen dışarı çık," dedi Bron. "Ben seni ortak-odada bulurum."

Vardıkları yer, plastik ortamından memnun (yani plastiğin taş, buz veya ahşap gibi görünmesi için hiçbir çaba harcanmamış), müşterileri yeterince düzgün görünüşlü, belki de, Bron'un kanısına göre, bağlantıların erken kurulmasından hoşlanan tiplerin geldiği bir yerdi. (Bron'un erkek ko-opunda yaşadığı zamanlarda gittiği yerler genellikle insanların uzun uzun içip işleri ağırdan aldığı yerlerdi.) Müşteriler tam bir makul derecede mutlu kadınlar ve erkekler topluluğuydu.

"Barın aktif tarafı şurasıdır, yani rahatsız edilmeden, arzuyla yanıp tutuşan o taraftaki güzelliklere bir göz atmak istiyorsan," diye açıkladı Prynn. "Eğer bu taraftan karar veren birinin sana yaklaşmasını istiyorsan şu tarafa geçelim. Şurası da serbest bölge. Hiç kimse buradaki kurallara sıkı sıkıya bağlı değildir — ben de bu yüzden geliyorum. Ben sadece buranın aylık haber bülteninde yazanları söylüyorum."

Mutluluk verecek derecede makul kadınlar ve erkekler, diye düşündü Bron, Prynn yürümeye başlarken. Herhangi beş kişiyi seç ve... Ama hiç kimseye çok zor görünmek istemiyordu. Henüz değil. Şurada, kahverengi/yeşil/turuncu kumaştan bir etek giymiş olan bir erkek; şurada, bir kadının çıplak kıçı, bir başkasının kürk mantolu omuzu. Ve şurada Bron barın etrafına toplanmış olanların arasında ilerleyen birinin sırtında, mavi askılıklara tutturulmuş yeşil bir plastik Y harfi gördü. Bu buraya gelenlerin tarzları hakkında bir ipucu veriyordu. Ama hiç kimsenin üzerinde yoğunlaşmaya niyeti yoktu, bu da her şeye hoppa bir macera tadı katıyordu — her ne kadar bu tip yerlere başka bir dünyadan, başka bir zamandan, başka bir yaşamdan aşina olsa da. Birinin ona yaklaşmasını beklemek üzere barın diğer tarafına doğru yürümeye başladı — ve çok tuhaf bir tepkiyle karşılaştı.

Eğer biri ona sorarsa, o zaman, ne cevap verecekti, şaşırmıştı: "Dehşet!" Ancak, bu duyguya kapıldıktan on saniye sonra, olayın bundan çok daha karmaşık olduğunu fark etti. Bu daha çok, bilince yakın bir yerlerden gelen ve çok tehlikeli bir şeylerin yaklaşmakta olduğunu haber veren ısrarlı bir rahatsızlık gibiydi. Derken, mesele açıklığa kavuştu: O, kendisine yaklaşılması için buradaydı. Ama yaklaşacak olanları cesaretlendirmek için burada değildi. Elbette, barın şu anda bulunduğu aktif tarafında takılamazdı. Başkalarına vermek istediği kadın izlenimi kesinlikle bu değildi. Eğer aradığı erkek burada olsaydı (Herhangi beşi, diye düşündü ilgisiz bir şekilde. Şimdi, iki metre ötede, bar tezgâhının üzerindeki döşemeden ve önündeki insanların bacaklarının arasından başka bir yere bakmıyordu) bu tarafta görünmek bile her şeyi berbat ederdi. Döndü, Prynn'in yanından geçerek, serbest bölgeye yöneldi; Prynn, dirseklerini bara dayamış, gözlerini tezgâhın arkasında çalışan iki yaşlı kadından daha yaşlı olanına dikmiş, duruyordu — baktığı kadın kesinlikle orada bulunan en yaşlı insandı, belki de Lawrence'ın akranıydı. (Ve belki de, diye düşündü Bron, Lawrence'ın zevklerini paylaşan biri.) Bron serbest alana ulaştığında düşündü: Burada, elbette, üç tezgâha ihtiyaçları var: Biri yaklaşmak isteyenler için, biri yaklaşılmak isteyenler için; biri de yaklaşılmayı sorun yapmayanlar için — ama hayır, cevap bu değildi. Bunu sorun yapmamakla, istemek ama diğerlerinden biraz daha az istemek arasında bir fark yoktu. O zaman: dört mü olmalı acaba? En nihayet, kendisini, sonuncusunda, tek başına dururken hayal edene kadar, bu tezgahların sayısını sonsuz sayıda artırarak serbest bölgenin tam ortasında yerini aldı; gerçekten buraya makul ve mutlu erkeklerle kadınların çoğu toplanmıştı. Mümkün olduğunca yanaştı bara, kesinlikle cinsel hiçbir şeyle ilgilenmeyen bir kadın gibi göründüğünü biliyordu. Ve bunun gibi bir yerde (biliyordu ki) belki de hiç kimsenin yanına yaklaşmayacağı anlamına geliyordu bu; çünkü etrafta cinsellikle ilgilendiği belli olan bir sürü insan vardı. Ha, belki birkaç kişi, kovalamacadan yorulmuş ve bir parça—

"Evet," dedi, tam yanında duran hoş görünümlü bir genç, dirseklerini bara dayayarak. "Bazen gerçekten böyle olduğu anlar vardır." Gülümsedi, başını yana eğdi, salladı.

Bron, "Burada buna benden daha çok ilgi duyacak, gidip yaklaşabileceğin yüz elli kişi daha var," dedi. "Şimdi toz ol. Eğer olmazsan, hayalarına tekmeyi yersin. Dediğimi de yaparım!"

Genç kaşlarını çatarak, "Hey, kusura bakma...!" dedi ve dönüp gitti. Bu sırada bir başkası onun yerini aldı. Bron bir parça histerik bir şekilde düşünmeye başladı: Burada yaklaşılmayı bekler bir vaziyette bekliyorum ve herhangi bir yaklaşmayı bile fark edemiyorum; edersem de, bana yaklaşması için buraya geldiğim kişinin canını sıkıyorum. Bu çok gülünç! Kendisine bir kez daha ne içmek istediğini soran iki kadın barmenden daha genç olanına üçüncü kez başını sallayarak. Bu sana ne kazandırır ki? Başka bir zamanda, başka bir dünyada (veya aslında kuralların bir bültende ayrıntılı olarak yazıldığı başka bir barda), tecavüze uğramak. Cevap bu da değildi, çünkü bir keresinde Mars'ta (on dokuzuncu yaş gününden bir gece sonrasıydı) en az bu akımı başlatan binlerce Küçük (Yetim) Annie şovunun şarkı sözleri kadar banal, sert ve metalik kirpikleri olan, şafağın loş ışıklarında Goebbels sokaklarını birbirine katan ve sağ gözünün üzerindeki sembolü görünce kuduran beş kişilik bir kadın çetesi tarafından tecavüze uğramıştı; her ne kadar birkaç ay boyunca, tecavüze (tam olarak) katılmayan ve (ilk birkaç dakika) diğerlerini durdurmaya çalışan kadın hakkında cinsel fantaziler kurduysa da, o zamanlar bile bunun, kendisine burkulmuş bir kalça, çıkmış bir omuz ve bir kulağını (bir başka dünyada, bir başka zamanda) ömür boyu sağır edebilecek, patlamış bir kulak zarı miras bırakan, tamamiyle tatsız bir deneyimden bir şeyleri kurtarabilmek için başvurulmuş bir strateji olduğunu biliyordu. Bunları hatırlayarak, işaret parmağını altın kaşının üzerinde gezdirdi — bu elbette, bir kadında tamamiyle anlamsızdı, ama burada bunu hiç kimse bilmezdi. Kimse de umursamazdı.

Benim burada olmamam gerekiyor, diye düşündü Bron. Fark etti ki, onu şu ana kadar burada tutan, korktuğu şeyin, seksin ta kendisi olması endişesiydi. (Birden farkına vardı ki, bu bir saattir aklını meşgul ediyordu!) Ama sorun, seksi çevreleyen, onu kapatan, kilitleyen ve —bu şükran duyulacak bir şey miydi?— bir şekilde soyut olan diğer her şeydi.

Bron ellerini tezgâhtan çekti, geriye doğru bir adım attı, döndü—

O, diğer kadın ve erkeklerin arasında, barın "aktif" tarafında duruyor, bu tarafa dönen yüzü, bir sohbetin ardından atılan kahkahadan çıkıp bildik asaletine, bildik gücüne bürünüyordu. (Bron bunu hayal etmiş miydi... evet!) Gözleri barı şöyle bir taradı —Bron'unkileri de geçerek, ama bu sırada Bron'un karnı midesine yapıştı— ve daha da gürültülü olan "pasif" bara uzandı.

Git, diye düşündü Bron. Git!

Gerçekten, artık gitme zamanı gelmişti! Ama o oradaydı, tıpkı her zaman hayal ettiği gibi, şu an kadar yeni ve tutku kadar tanıdık. Bron, uyuşmuş bir şekilde onu izledi; durmadan içen arkadaşlarının arasında gülen, çözümü, dünyaları yörüngelerinden çıkarabilecek bir sorun üzerinde iyice yoğunlaşarak düşünmek için simsiyah kaşlarını çatan, bir gece boyunca paylaştıkları bir yatakta hiçbir şeye aldırmadan uyuyakalan, gözlerinde, şu anki bütün kayıtsızlığına rağmen anlatılmaz bir gücün, tarif edilemez bir bilgeliğin ve yarım yıllık bir arkadaşlığın merhametini yansıtan bir ifadeyle kendi gözlerinin içine bakan bu kişiyi tanıdığını hemen anlamıştı. Bardan uzaklaşarak ona doğru yürümeye başladı. Düşünüyordu: Bunu yapmamalıyım! Ben— ve iki kişinin arasından omuzuyla kendine yol açarak ilerledi, boğazı, ona afedersiniz, buna pardon derken onun gidebileceği korkusuyla kurumuştu. Bunu yapamazdı! Bu tamamiyle ve kesinlikle yanlıştı. Ama son iki kişinin de arasından geçerek onun çıplak omuzuna dokunmuştu bile.

Döndü, kaşlarını çatarak ona baktı.

Bron fısıldadı: "Merhaba, Sam..." ve sonra (ne sayede, o da bilmiyordu) ağzının kenarında hafif bir gülümseme hissetti. "Komününde yeni eşlere ihtiyacın var mı, Sam... Yoksa ben çok mu soluk yüzlüyüm...?"

Bir an için Sam'in ağzı, büyük, karanlık bir makasla budanmış gibi büzülerek, neredeyse bir dehşet veya acı ifadesi takındı. Sonra gözleri Bron'un gözlerinden ayrılarak vücudunu aşağıya doğru süzdü, sonra neredeyse alaycı bir gülümsemeyle geri geldi. "Bron...?"

Bu gülüşte alayın yanı sıra başka şeyler de olsa ya, diye fısıldadı sessizce; gözlerini hafif kapamıştı. "Sam, ben... Ben buraya gelmemeliydim... Yani barın bu tarafı... Yani..." Bron gözlerini kırptı.

Sam ellerini, iki siyah apolet gibi Bron'un omuzlarına koydu (loş ışıkta Sam'in teni gerçekten simsiyah görünüyordu, çenesinin hemen altında, bronz renkli belirsiz bir çizgi ve kulağını çevreleyen koyu kehribar rengi bir hat vardı) ve Bron her nasılsa birden rütbe alarak terfi ettiğini şaşırarak gördü (düşünüyordu: Ve tek bir asker bile...) Aynı zamanda şunu da düşünüyordu: Sorun hâlâ seks değil! Seksin ne olduğunu, bunu düşünerek kendimi kandıramayacağım kadar iyi biliyorum.

Sam şöyle diyordu: "Hey, selam!" "Pekâlâ!" Ve sonra: "itiraf edeyim, ben..." Sonra başını salladı, onaylarcasına (!) ve (hâlâ) gülümseyerek. "Nasılsın bakalım, ha? ihtiyar Korsan birden büyük sınırı geçmeye karar verdiğini söyledi. İyi misin?"

Bron birden kalbinin göğüs kafeini yırtıp kalçalarındaki, dizlerindeki ve dirseklerindeki eklemlerini paramparça edeceğini hissettiğinden, başını boynuna dayadı, ona tutundu. Eğer ergime noktasının sadece bir derece altında sıcaklığa sahip siyah bir metal sütun olsaydı bile, onu tutmak bu kadar zor olmazdı.

"Hey," dedi Sam, yumuşak bir sesle. Elleri Bron'un sırtında gezindi, ona sarıldı.

"Sam..." dedi Bron. "Beni buradan çıkar. Beni başka bir dünyaya götür... Neresi olursa... Umurumda değil. Artık kendi başıma hareket edip edemeyeceğimi bile bilmiyorum..."

Bir kol sırtını boydan boya, sıkıca kavradı. Bir kol gevşedi. Sam şöyle dedi (ve Bron, Sam'in gülümsemesi içinde derinlere gömülürken, sesinin de iri bedeninde bir yerlerde yankılandığını duydu): "Sürekli ben seni bir yerlerden alıp başka bir yere götürüyorum... Haydi gel, biraz dolaşalım." Koluyla onu hâlâ sımsıkı kavramaya devam ederek, omuzundan çekti ve kalabalığın içinden çıkardı. Bron bir an Prynn'e bakınmayı düşündü. Ama çoktan bir kapıdan geçip yüksek duvarların arasındaki karanlık bir rampaya gelmişlerdi. "Benden böyle bir şey istemeden önce," diye devam etti Sam, "seni götürdüğüm son dünyaya yaptığımız yolculuğun pek o kadar da iyi bir fikir olmadığını unutma. Yani, ihtiyar Sam ile birlikteyken kendini nerede bulacağın hiç belli olmaz—"

Rampa hareket etti, onları, orasında burasında tuhaf şekiller olan, başka yerlerde üç veya dört kat yüksekliğe kadar çıkmasına rağmen buradaki yüksekliği en fazla iki-iki buçuk metre olduğu için parlak tavanı, turuncu ve mavi ışığın altında gezinen bazı uzun boylu erkek ve kadınların başlarına sürten loş bir meydanda bıraktı. Burası, isteyenlerin etrafta dolanabilecekleri, engelli bir parkurda zevk peşinde koşabilecekleri, başkalarını peşlerinden koşturabilecekleri veya sadece yürüyüş yapabilecekleri, bara ait bir "pist" idi.

"Sam, üzgünüm... Bunu istemezdim..."

Sam şefkatle Bron'un omuzunu sıktı. "Bazen bir yerden bir başkasına gitmek oldukça zorlu bir yolculuk olabilir. Bilirim. Ben de yaşadım. Nasıl, donabildin mi?"

"Ben..." Bron derin bir nefes aldı, kramp girecek kadar sertleşmiş sırt kaslarının bir parça gevşediğini hissetti. "Şey, ben... Anlayacağını düşündüm..."

Önlerinde bir adam iki kere arkasına dönüp baktı, sonra, kırmızı ışık altında, muazzam büyüklükte bir heykelin yanından döndü ve gittikçe uzaklaşarak bir gölgeye dönüştü.

"Birazını," dedi Sam.

Bir kadın, elleri ceplerine iyice gömülmüş, karanlıkta adamın peşisıra ilerledi (Bron, üzerinde kor gibi parlayan üç yüzükle bir elin cepten çıkarken, çıplak bir dirseğin kıvrıldığını gördü; sonra kadın da karanlığa karıştı.) Sonra her ikisi de gitti, görülemeyecek kadar uzağa.

"Hiç işten kalan vakitlerinde bu tür yerlerden birine gelmiş miydin?" diye sordu Bron.

"Gelmeyen var mıdır ki?"

"Kimse olmadığı zamanlarda çok hüzünlü oluyorlar."

"Birinci kredi derecesindekilere hizmet veren bir sabahçı kafeterya da öyledir." (Kredi derecenize rağmen bir sosyal hizmet olarak size verilmesi gereken yemeklerin sunulduğu yerlerdi bunlar.) Buradan iki blok ötede, yemek konusunda, buranın seks konusunda verdiğine eşit —veya neredeyse eşit— hizmet veren bir yer var."

Çok sayıda kadının (ve çok az sayıda erkeğin) oturduğu uzun bir bankı geçtiler. Bir adam tereddütle bankın yanından yürüdü, sonra durdu, baktı ve kadınlardan birinin yanına oturdu; kadın, sanki adamın hareketlerini tamamlar gibi, ayağa kalktı, yürüdü, saniyeler sonra, oturanların çoğunun erkek olduğu bir başka bankın yanına geldi: hızı yavaşladı, ve tıpkı az önce oturmakta olduğu banktan kalkmasına neden olan adamın orada yaptığı gibi, bankta oturanları süzmeye başladı. Arada sırada hafif kahkahalar veya hafif sesli konuşmalar duyuluyordu. Ancak, çoğu sessizdi.

"Dönüyoruz, dönüyoruz, dönüyoruz," dedi Sam ve gürlemeyi andıran hafif bas sesini, akıp giden diğer seslere ekledi.

Bir çift onlara doğru geliyordu, el ele, üzerinde yalnızca karmaşık, metalik bir yelek ile külot bulunan kadın güldü ve alnına doğru kaydırdığı, mücevherlerle süslü bir maske dışında çıplak olan adam gülümsedi.

Yaklaştıklarında ayrılarak Bron'la Sam'in sağından ve solundan geçtiler; kahkahaları da peşleri sıra sürüklendi. "Ama sonuçta," dedi Sam, "onlar için, her şeye değer."

Bron onlara doğru bakmamaya çalıştı, ama başaramadı.

"Yeni durumuna biraz daha uyum gösterene kadar bu gibi yerlerden uzak durman gerektiğini kimse söylemedi mi sana?" diye sordu Sam. "Kötü danışmanlık. Bu tıpkı iki bacağını birden kırdıktan bir hafta sonra bir duvar tenisi turnuvasına katılmak gibi. Yani, daha önce dünyanın en iyi oyuncusu bile olsan, sonuç gene de hüsran olabilir."

"Altı ay oldu ben... Ben bacaklarımı kıralı. Danışmanım yeterince zaman geçtiğini ve buraya gelip bir denememi söyledi."

"Ya." Sam'in omuzunu kavrayan kolu gevşedi. "Anlıyorum."

Umutsuzluk tekrar başgöstermişti. "Sam, lütfen. Gelip seninle ve ailenle yaşamama izin ver. Size çok sorun çıkarmam. Beni arkadaş olarak neredeyse bir yıldır tanıyorsun; beni bir sevgili olarak da tanıman konusunda şansımı denemek istiyorum."

"Bu bana ilk soruşun, hayatım," dedi Sam. "Eğer bir kez daha sorarsan sana açık, net, anlaşılır bir cevap vermem gerekir. Bu da senin duygularını incitmekten başka bir işe yaramaz. O yüzden kendine bir iyilik yap ve bu konuyu kapat."

"Yani beni..." Duygularının, sanki ciğerinde bir bıçak varmışçasına rendelendiğini hissetti. "Ama neden, Sam?"

"Kadınlarım bunu asla kabul etmez. Bir anlaşma yaptık, anlıyor musun, haremime girecek bir sonraki körpenin kim olacağı konusunda. Bir ben seçiyorum, bir de onlar. Bu hafta sıra onlarda."

"Sam, sen benimle oyun oynuyorsun!"

"Başka çare bırakmıyorsun... Komünümün nerede olduğunu hatırlıyor musun? Hayır, hatırlamıyorsun. Bu iyi. Çünkü benimle ilk konuştuğunda bu fikrinin bir şaka olduğunu düşünmüştüm."

"Ah, kabul etmiyorsun... Edemezsin—"

"Hayatım, her şeyi tersten anlıyorsun. Acı gerçek şu ki, edebilirim — ama etmeyeceğim. Bu kadar acımasız ve berbat. Ben senin arkadaşınım, ama şu anda, bu gece, o kadar da iyi bir arkadaş değilim. Sana verebileceğim tek tavsiye şu; şu anda çok zor bir yerde olmana rağmen —bunun zor olabileceğini biliyorum— hâlâ değişiyorsun, hâlâ hareket ediyorsun. En sonunda, buradan bile, başka bir yere varacaksın. Bunu da biliyorum. Şimdi buraya gel—" Cevabını beklemeden Bron'u kendine çekti. Kollarının arasında Bron ağlamak üzere olduğunu hissetti, ağlayamadı, çığlık atmak üzere olduğunu hissetti, ama bunu da yapamadı, yığılmak üzere olduğunu hissetti. Ama bu çok aptalcaydı. Bu nedenle Sam'e tutundu, düşünüyordu: Sam...! Sam...!

Uzun bir süre sonra Sam onu bıraktı ve ellerini omuzlarına koyarak kendinden uzaklaştırdı. "Pekâlâ, artık kendi başınasın, bayan. Sam böyle uzun gezintiler için fazla iri, siyah ve tembel. Ben aşağıya, kalabalığın arasına dönüyorum. Bu gece yatacak birilerini bulmak için çıktım ve ben bu işi kalabalıkta daha iyi yapanlardanım." Gülümsedi, omuzuna hafifçe vurdu, döndü. Ve gitti.

Kıpırdayamıyorum, diye düşündü Bron. Ama kıpırdadı ve büyük, seramik bir serbest-formun kenarındaki tek kişilik koltuklardan birine doğru normale yakın bir şekilde yürüdü.

Sam, diye düşündü bir kez daha; ve bir kez daha; bir kez daha; ta ki bu sözcük gizemli, yabancı, uğursuz ve tek heceli bir tekerlemeye dönüşene kadar. Sonra: Sam? Her nasılsa bu, yüzüncü veya yüz bininci tekrarda birden aklını başına getirdi.

Neden Sam'in peşinden koşuyordu ki?

Sam onun kadın olduğundan daha fazla bir erkek... Hayır. Bu düşünceyi bir tarafa bırakmalıydı. Onu hiçbir yere götürmezdi. Hâlâ, bir kez daha, bütün ideallerini, bütün planını feda etmek üzereydi, hem de bir... duygusal heves için! Yine de tüm bunlar olurken, sanki peşinden koştuğu şeyler o ideallermiş gibi geliyordu ona...

Sam?

Bu en az şu tiyatrocu kadına karşı kendisini maruz bıraktığı öfke ve sıkıntı kadar gülünçtü! Düşün! diye düşündü: Bir noktada diğer kadınlardan daha iyi yapabileceğini düşündüğü bir şey vardı —çünkü bir zamanlar erkekti— bir erkeğin güçlü yanlarını, bir erkeğin ihtiyaçlarını ilk elden biliyordu. Bunu yapabilmek için de kadın olmuştu. Ama bir zamanlar şüphelendiği ve artık emin olduğu gibi, yapmak için her şeyden önce olmak gerekiyordu; ve olmak için de, giderek daha açık biçimde ortaya çıkıyordu ki, özellikle yapmamak gerekiyordu. Bu kısıtlamaların bir sonucu olarak, içinde, derinlerde, bazı güçler giderek baskısını artırıyor ve onu gerçekten yapmak istediği her şeyi mahvetmekle tehdit ediyordu. Hegemonyadaki işinde, arkadaşlıklarında —Lawrence'la, Prynn'le— bu güç, bir buz-operasının en can alıcı anında koparak aşağıya yuvarlanan bir buz-çağlayanı kadar elle tutulur ve amansız bir umursamazlıktı. Sonra, kadınlığını tehlikeye atabilecek herhangi bir durum yaklaştığında bile, tüm içinde bastırdıkları öyle bir sel halinde dışarıya akıyordu ki, umutsuzlukla gücenmeyi, arzuyla ihtiyacı birbirinden ayıramıyor, bir an önce veya bir an sonra mantıklı diye düşünüp vereceği tepkinin yerine, düşüncesizce aptallıklar ve saçmalıklar yapıyordu.

Ne yapmaya çalışıyordu? Bron kendi kendine sordu bunu. Bulduğu cevap Sam isminin bir dakika önce yaptığı gibi düşüncelerini aydınlattı. Bunun insan ırkını kurtarmakla bir ilgisi olmalıydı... Hayır; şeyi... Erkekleri kurtarmak veya korumakla mı ilgiliydi bu? Ama o bir kadındı. O zaman neden...? Bu düşünceyi de bir kenara bıraktı. Davranışları değil düşünceleri amaca yönelik mantıksal veya meta-mantıksal bir zincir oluşturmak peşinde koşuyordu. Bu sorulardan herhangi birini sormaya, bir parça da cevaplamaya çalışmak, bu zinciri kirletir, yok eder ve parçalar, ifade edildiğinde iyice ufalanacak çelişkiler haline getirirdi. İstediğinin, isteme eylemi konusunda gerçek ve doğru ve hakiki olduğunu biliyordu. Her ne kadar bu isteme eylemi—

Biraz ötede bir adam durup seramik kayanın bir kenarına dayanmıştı. Bron'a bakmıyordu, ama Bron adamın yeşil-girdaplı perdahın üzerindeki elinin duruşunu gördü. Ne büyük hakaret! diye düşündü Bron, üzüntü ve umutsuzlukla. Neden bunun yerine gelip ağzına bir tokat indirmiyorlar? Bu çok daha nazik ve korumaya çalıştığı şey için daha az zarar verici olmaz mıydı? Bu o olabilir! diye düşünmeye devam etti. Bunu tahmin etmemin, sormamın, bulmamın hiçbir yolu yok. Bir şekilde karşılık vermem gerekse, bunu asla bilemezdim, çünkü o olsa bile, benden gelecek herhangi bir karşılık onun bu yönünü ben söz konusu olduğum sürece bir kenara bırakmasına neden olur, tamamiyle uydurma bir mantık ve akla uygunluk haline gelirdi. O buraya gelebilirdi, oturabilir ve bekleyebilirdi, kendisine sinsice yaklaşıp arayabilirdi, tıpkı kendisinin de bir zamanlar bilecek ve anlayacak kadını bulmak için oturduğu ve aradığı gibi. Erkekler bunu yapabilirdi. O erkekken bunu yapmış ve bulmuştu, beş yüz veya beş bin (?) kadına sinsice yaklaşarak veya onlar tarafından sinsice yaklaşılarak. Ama bildiğini göstermesinin hiçbir yolu yoktu, çünkü bildiğine dair en ufak bir işaret bu bilginin ondaki varlığını reddediyordu. Ve bu paradoksu aşmasının da hiçbir yolu yoktu, bu barlardan, bu meydanlardan, bu pistlerden sınırsız sayıda olmadığı, onunla arasına, Arz ile Triton arasındaki mesafenin milyonlarca katına eşit, sınırsız bir mesafe koymadığı, sonra da bunu aşmasını, kendisini geriye götürmesini beklemediği sürece, tıpkı Sam'in onu Moğolistan'a götürüp— Hayır! Hayır, Sam olmaz—

Bron başını kaldırdı, gözlerini kırparak baktı, çünkü adam elini çekmiş, yürüyerek yanından geçiyor, uzaklaşıyordu.

Onu izledi, birden kirpiklerine gözyaşları birikmişti. Düşünce aklına saplandı, kesin bir bilgi kadar ısrarlı: Yapmak istediğim sadece..: Gözlerini ve aklını bu düşünceye karşı sımsıkı kapadı.

İki damla gözyaşı bir yanağından aşağıya süzüldü.

Gözlerini kırptı.

Loş ışıklardan ve devasa heykellerden yansıyan birbirine geçmiş bin bir çeşit renk belirginleşti ve aydınlandı; gözlerini bir kez daha kırptı; düşünceleri belirginleşti ve aydınlandı. Bildiği şey, bu tür bir yere bir daha asla gelmemesi gerektiğiydi. Evet, o burada olabilirdi, hatta onu arıyor bile olabilirdi; ama ne onun Bron'u ne de Bron'un onu bulabilmesinin hiçbir yolu yoktu. Buraya asla gelmemeliydi. Şu anda burada olmamalıydı. Kalkmalıydı, hemen kalkmalı ve gitmeliydi.

Yarım düzine daha erkek (ve iki kadın; evet, bütün gayri resmi kurallar işliyordu) gelip onun yanında durdular, ona bir işaret edip etmediklerini fark etmedi bile, sonra yürüyüp gittiler. Saatler geçti — zaten çoktan geçmişti. Son birkaç saat içinde çok daha az insan gelip yanında durmuştu. Kayıtsızlığı ile ilgili dedikodular kulaktan kulağa fısıldanıyor, oradaki herkese yayılıyor muydu? Yoksa —başını kaldırdı, bir an için dalıp gitmişti— sadece daha az insan mı geliyordu?

Artık bütün meydanda bir düzineden bile daha az insan görebiliyordu. Temizlik ekibi meydanın diğer tarafındaki parlak ışıkları yakmıştı; kablo bobinleri altın renkli halıyı sürüklüyordu, homurtuyla çalışan makinelerin ardında...

Eve gitmeden önce, iki blok ötedeki sabahçı kafeteryada durdu, orada bulunduğu süre içinde orası da temizlenmeye başlamıştı. Arkalardaki kabinlerden birine oturarak (masadaki küçük mikrofon ortalığı süpürebilmeleri için arkaya geçmesini nazikçe rica etmişti kendisinden) ilki çok şekerli, ikincisi ise sade iki fincan kahve içti. Hiç kimse onu kesinlikle rahatsız etmedi.

Uyandığında, masasının üzerinde, uydulararası bir mektubun gümüş-kırmızı kenarlı zarfı duruyordu. İade kutusunda D. R. Lawrence yazıyor, bunun altında da yirmi iki haneli bir numara yer alıyordu. Bunun da altında, parantez içinde: Neriad. Bron kaşlarını çattı. Isınan halının üzerinde çıplak bir şekilde durarak —topuğunun yanındaki balon koltuklardan biri, patlayıp patlamamaya karar vermeye çalışarak, kılıfının içinde, nabız gibi atmaya devam ediyordu— parmaklarıyla zarfı açtı:

Bron buraya bir noktalı virgül koy hayır bir virgül aylardır seni görmeye gelmeyi istiyordum aylardırı italik yap ama sonra birden tüm bu şeyler oldu ve kuşkusuz senin de fark etmiş olacağın gibi ben artık eski yılan kuyusunda ve hatta Triton'da bile değilim Neriad'dayım ve ben de en azından yazabileceğimi düşündüm. Bil bakalım ne oldu. Sonunda aleatorik müziğe yirmi yıldır duyduğum ilginin karşılığını aldım. Gezgin bir müzik komünü beni kaptı ve inanabiliyor musun kim bilir kaç yüz saatlik meditasyon ve prova sonrasında bir gece hepimize aynı anda müziğimizi başkalarına sunmanın zamanının geldiği yönünde dinsel bir vahiy geldi ve şimdi de her gece gerçek insanlara çalıp söylüyoruz ve düşünebiliyor musun benim sesimle ama görünüşe göre beğeniyorlar. Aslında ben çoğunlukla teknisyenlik yapıyorum ama bundan müthiş memnunum. Ve sanırım pek çok insanı eğlendiriyoruz. Geçen geceki izleyici sayısı yirmi altı bindi. Hepsi çıldırdı virgül ama ben sağolsun izleyicilerin içinden bana yakın ilgi gösteren biri sayesinde bu sabah toparlanıyorum ve kendisi tam şu anda kahvaltımı yatağıma getiriyor. Bu yaşta vletten daha karmaşık ve güzel oyunlar olduğunu öğrenmek çok hoş çizgi yine de kürelerin müziği bizi yine aynı akorda bir araya getirirse seninle bir oyun her zaman hoşuma gider. Buradan sonra Pluton'un şu berbat ayına gidiyoruz parantez oranın toplam nüfusu bile yirmi altı bin yoktur ama sanırım bu bizim için kutsal bir görev parantez ve sonuçta bu küçük notu da yaşlı çocuklarda hâlâ hayat olduğunu bil diye yazıyorum sanki sen büründüğün o kalpsiz güzelliğin içinde bunu umursuyormuşsun gibi ama ben Wiffles ne yapıyorsun ah lütfen kes şunu Wiffles dur bir mektup yazdırmaya çalışıyorum oh gıdıklama ah haydi hayatım tatlı çocuk bunu yapmana izin

Hepsi buydu.

Gülümseyerek, mektubu elinden bıraktı. Ama, gülümsemesinin gerisinde yaltaklanan bir pişmanlık da vardı. Dolapta giyecek bir şeyler ararken, pişmanlık giderek büyüdü, ta ki gülümsemesi yok olana kadar. Zaten çoktan geç kalmıştı ve bir önceki gecenin yorgunluğu hâlâ üzerindeydi; dolabı kapattı ve o gün işten izin almaya karar verdi.

Bir sonraki gün, hegemonyada, intikam duygusuyla kendini o gün ulaşan üç yeni hesaba attı. (Beklerken yapacak başka neyi vardı ki?) Sonraki hafta içinde, zaman zaman bunun verimlilik endeksini nasıl etkileyeceğini düşünerek eski hızına kavuştu ama en azından —daha fazla çalışmanın verdiği— parıltılı zevk bu düşünceyi bastırdı. İş artık zevk veya gurur veya karşılık için yaptiğı bir şey değildi, bunların hepsinden feragat etmişti. Artık geriye kalan sadece zamana karşı duyduğu çılgın, neredeyse dinsel bir saygıydı, hepsi bu.

Bir hafta sonra, ofisine gelmesinin üzerinden belki bir saat geçmişti ki, bir şey daha oldu, Philip kapıda durdu, içeriye baktı ve odasına girdi: "Audri geçerken uğrayıp sana bir bakmamı söyledi. Sekiz ay kadar önce bir asistana ihtiyacın olduğunu söyleyip başımızın etini yiyordun — bunun üzerine hatırladığım kadarıyla sana arka arkaya altı kişi gönderdik, ki şu veya bu nedenden dolayı, bunların tümü de yetersizdi; yanlış alan, yanlış mizaç — adını sen koy, biz gönderdik." Philip yere baktı, Bron'a baktı. "Şu anda elimizde biri olduğundan değil, ama düşündüm de — yani Audri düşündü; ama geçen birkaç ay içinde burada işler biraz azaldığından, eğer hâlâ birini istiyorsan...?"

"Yok." Bron bir çekmeceyi altüst ederek bir başka dosyayı aramaya devam etti — ve Philip'in, duvar konsolunun üzerinde bırakmış olduğu zarflara bakmak üzere durduğunu fark etti; "Onların sırasını bozma lütfen," dedi, Bron. Dosyayı buldu.

"Oh, afedersin," dedi Philip. Sonra, Bron'un şaşkınlığını ve rahatsızlığını daha da artıran bir şekilde, sonraki on beş dakika boyunca da etrafta dolanarak asla reddedemeyeceğiniz, özellikle patronunuzdan geldiğinde hoşa giden küçük sözler söyledi.

Sonra gitti.

Bron rahat bir nefes aldı.

Öğle yemeğinden on dakika önce geri dönmüştü: "Hey, izin ver bugün yemeğini ben ödeyeyim — hayır, sakın başka bir randevun olduğunu söyleme. Doğru olmadığını biliyorum. Bak—" Philip'in gülümsemesi, Sam'in barda o kapkara yüzüne kondurduğu gülümsemeyi hatırlattı Bron'a; bir tarafı arkadaşça, bir tarafı alaycı; tamamiyle Philip'e özgü ve bütünüyle nahoş bir şey parlıyordu— "Biliyorum, zaman zaman birbirimizin sinirine dokunuyoruz. Ama gerçekten, bu öğleden sonra seninle konuşmak istiyorum." Ki bu da, patronunuzdan geldiği sürece, reddedemeyeceğiniz bir şeydi.

Philip onu şirketin yemekhanesine değil, Plaza'nın karşısındaki başka bir yere götürdü ve içeride rengârenk ışıkların yansıdığı, cam bir baloncuğun içine oturdular; aralarındaki masanın kenarları, sanki gezegenlerarası postayla gelmiş bir zarf gibi, siyah ve altın renkliydi ve biraz fazla liken ağırlıklı olsa da, etkileyici bir menüden oluşan yemeklerini yerlerken, Philip bitip tükenmeyen dedikodulardan söz açtı. Küçük programcılardan ikisi, Audri ve kendisiyle ilgili dedikodular — komünü Halka'nın daha uzak bir yerine taşınmayı düşünüyordu, bu da şu anki yerlerinin boşalmasına neden olacaktı; Audri bir kredi artışı almak üzereydi ve gerçekten bu işte ondan daha iyiydi, belki, onların yerine geçmeyi düşünmeliydi, yeniden bir aile kurabileceği, diğer gerekli kredi düzeylerini sağlayabileceği uygun insanlar bulabilirse. Grubu ne zaman ayrılıyordu? Şey, gerçekten tam emin değildi, ama...

Sonra kalktılar. Philip hala konuşuyordu ve Bron kendi kızgınlığından bıkmış ve sanki kızmıyormuş gibi yapmaktan yorulmuş bir şekilde, suratsız bir ifadeyle bunun kovulmasından veya en azından azar işitmesinden önce yapılan tarif edilemeyecek derecede yumuşak bir giriş mi olduğunu merak etmeye başladı. Audri'nin iki hafta önce yapmış olduğu uyarıyı hatırladı. Bütün yeni gayretine, yeni gün ışığına çıkan bazı inanılmaz aptallıklar da katmış olabilirdi. Bu mümkün müydü? Şu anki hayatının genel karmaşası içinde, kendisini her şeyi yapmış olabileceğini düşünürken buldu. Pekala, o da o zaman—

Philip ofisinin kapısında, gülümsüyor, başını sallıyor ve gitmek üzere arkasına dönüyordu.

Bir saat sonra döndü, hala gülümsüyor, soruyordu; Bron'un dün teslim ettiği yeni topoform spesifikasyonları kendisine sorun çıkarmış mıydı (hayır), Audri'yi yakınlarda görmüş müydü (yine hayır), yemek hoşuna gitmiş miydi (çok güzeldi, teşekkür ederim). Bu kez sadece beş dakika kaldı, ama gittikten saniyeler sonra, birden Bron'un kafasına dank etti. İki elini de masanın üzerine uzam, başını kaldırdı, ağzını açtı, tekrar kapadı, sonra elleri kucağına düştü: Philip onu tavlamaya çalışıyordu!

Bu fikir korkunç olmalıydı.

Ama çok komikti!

Korkunç olan tek şey, bunun ne kadar komik olduğuydu!

Philip'in nesi var, diye düşündü. Sonra hatırladı: Bir keresinde eskiden bir transseksüelle evli olduğunu söyleyecek kadar boşboğazlık etmemiş miydi; oh, ben ne kadar kalın kafalıyım! diye düşündü. Belki de o böylelerine karşı "bir şey" hissediyordu! Anlamıyor musun, ben şu anda tam da onun tipiyim! Kalın kafalı! Neler olduğunu anlaması bu kadar uzun sürdüğüne göre doğru kelime bu değildi! Peki ya gelip de açıkça teklifte bulunduğunda? Ben, diye düşündü, kesinlikle hiçbir şey yapmayacağım! Eğer bana işaret verirse, görmeyeceğim! Eğer konuşursa, onu duymayacağım! Eğer önümde dizlerinin üstüne çökerse, odadan çıkıp gideceğim! Ben bu tür saçmalıklar için burada bulunmuyorum! diye düşündü, öfkenin eşiğinde. Ve, hem öfkesini hem de kahkahasını bastırarak, kendini tekrar işine verdi.

Çıkış saatinden yirmi dakika önce, Philip tekrar kapıdaydı. "Hey, Bron—" yılışık gülümsemesiyle, kadife bir sesle—  "Audri seninle konuşmak istedi. Sanırım bugün hepimiz biraz erken çıkabiliriz. Bu yüzden kafa kafaya verip konuşmanız için ben ikinizi yalnız bırakacağım—" Kafasını hafifçe eğdi ve gitti.

Audri, çok sinirli bir ifadeyle, Philip'in tam arkasında duruyordu. "Bron," dedi, "dönüşte benimle yürür müsün? Yani bana doğru. En azından birkaç durak. Seninle konuşmak istiyorum." Sonra Bron'a bakmadan, ellerini koyu renk pantolonunda gezdirerek bekledi.

Şaşırmış bir halde olan Bron, "Pekâlâ," dedi; çünkü Audri'yi severdi ve Audri de onun patronuydu. Philip'in yokluğu onu rahatlatacaktı. "Bir saniye." Öte beriyi çekmeceye tıktı, kapattı, ayağa kalktı.

Beraberce, binadan çıktılar, Bron sessizliğin giderek daha fazla farkına varıyordu.

Işıklı Plaza'nın ortasına geldiklerinde Audri, "Philip benim aklımı yitirdiğimi düşünüyor," dedi, "ama yitirmiş olsam da olmasam da, açık sözlü davranıp bunu söylemem gerektiğini de düşünüyor. Bu epey zor olacak. Ama sanırım yapmalıyım..." Audri bir nefes aldı, ağzını sıkıca kapattı, içindeki nefesi yavaş yavaş dışarı verdi ve sonra neredeyse bir fısıltı halinde şöyle dedi:

"Benimle eve gel. Benimle seviş. Benimle yaşa..." Sonra Bron'a baktı, titrek bir gülümsemeyle— "Sonsuza dek. Veya bir yıl. Veya altı saat. Veya altı ay..." Bir nefes daha aldı. "Philip haklı: en zor yanı bu."

"Ne?" dedi Bron.

"Dedim ki... Şey, beni duydun işte, değil mi...?"

"Evet, ama..." Bron güldü, kendisiydi, sadece sesi pek öyle gelmiyordu. "Şey... Yani ben hiç—"

Yürürlerken Audri pembe kaldırıma bakıyordu. "Ama kolay bir yanı da var. İki hafta içinde kredi derecem yükselecek — savaş sonrası patlama. Philip eğer yeterince insan toplayabilirsem ko-opu Dış Halka'ya taşıma ihtimalimin oldukça yüksek olduğunu söylüyor. Konuştuğum ve konuyla ilgilenen yaklaşık dört yüksek-dereceli kadın daha var. Aramızda toplam beş tane de çocuk var. Senin için de yer var eğer sen..." Durdu. "Şey, Philip'in nasıl bir yerde yaşadığını biliyorsun. Oldukça güzel. Eğer sadece bir deneyip, yürüyüp yürümeyeceğini görmek istersen bile... Seni maddi şeylerle kandırarak yatağıma atmaya çalışıyormuşum gibi oldu mu çok?"

"Hayır, ama— Şey..."

"Bron, biliyorsun, senden hep hoşlanmışımdır... hep üstüne düşmüşümdür—"

"Ben de hep senin üstüne düşmüşümdür—"

"Sonra ayrıca —yani, önce— fiziksel şeyler de var. Erkeklerin beni hiç çekmediğini, yirmi üç yaşında, ilk iki çocuğum doğduktan sonra ancak anlayabildim. Bazı insanlar derslerini çok kolay alırlar. Benimki zor ve geç oldu. Belki bu yüzden hiçbir zaman bunu öğrenmemeye özel bir ilgi duymadım... Ama, şey — gerçekten, sana karşı hissettiğim sıcak ve korumaya yönelik bir şeyler her zaman vardı. Sonra, savaş günü, g-kız barikatını aşarak ko-opumuza gelip tehlike bölgesinden çıkmamıza yardım ettiğin gün. Bu o kadar..." Kafasını salladı. "—inanılmaz bir kahramanlıktı ki! Yani benden hoşlandığını hep biliyordum— senin ne hissettiğini anlamak her zaman oldukça kolaydır; sanırım sen her şeyini, kelimeleri kullanmadan açığa vuruyorsun — ama bizi almaya geldiğinde, bana karşı olan hislerinin çok güçlü olabileceğini fark ettim, ki bundan zaten hiç şüphe duymamıştım. Benim ve ailemin hayatı için kendi hayatını tehlikeye atacağından— yani, sana hiç söylemedim, ama ertesi gün Deli Mike'ın cesedini buldular. Çekim dalgalanması sonucunda ölmüş, bir duvar üzerine yıkılmış. Bu yüzden dışarısının o gün ne kadar tehlikeli olduğunu biliyorum. Gerçekten, yaptığını düşündüğümde, tam anlamıyla afallamıştım! Gerçekten. Bunu anlatabilmemin tek yolu bu. Biliyor musun ben önceden de—" Güldü, aniden ve yumuşak, sonra tekrar Bron'a baktı. "Philip'e derdim ki, savaştan önce bile, eğer sen kadın olsaydın, o zaman ben..." Bir kez daha güldü. "Yani, bu bir şakaydı. Sonra, savaştan sonraki gün gelip de seni bir kadın olarak bulduğumda... Sen bir kadınsın..." Audri bir nefes daha aldı. "Ben elemanlarını masanın etrafında kovalayan bayan-patronlardan değilim. Ama— şey..." Nefesini bıraktı, yavaşça: Yine bakış, gülümseyiş— "son altı ay biraz zor geçti."

Bron Audri'nin çıplak omuzuna dokundu. Ve Audri'nin titrediğini hissetti, bir kez, adımlarını bozmadan; Audri bir buçuk metre kadar önlerine, yere bakıyordu. "Audri, bak ben—"

"Aslında senden evet demeni beklemiyorum," dedi Audri, çabucak ve hafif bir sesle. "Ne karar verirsen ver, işte veya başka bir yerde hiçbir şey değişmeyecek. Söz veriyorum. Daha ağzımı açmaya bile karar vermeden bu konudaki kararımı verdim. Kendime refiksasyon tedavilerinden söz açmamayı telkin ettim. Yani— esas mesele, sanırım bu konuda açık davrandığım için, ben..." Hâlâ yere bakıyordu, ama bu kez sadece bir metre önlerine— "gerçekten kendimi daha iyi hissediyorum..."

"Audri, evet diyemem. Bu hiç de adil olmaz. Gerçekten, gururum okşandı ve... Duygulandım. Bunları hissettiğini bilmiyordum ve ben... Ama şey, ben... Anlamıyorsun." İlk anda bir korku dalgası kabarmıştı; şimdi hatırlıyordu, yalnızca saniyeler önceydi. Sonra içinde kabaran bir merhamet dalgası hissetmişti ve sonra, ikisi arasında yalpalayan bir öfke. Öfke duymak istemiyordu, Audri'ye karşı olmazdı. "Yani, sen benim neden kadın olduğumu bilmiyorsun bile..." Bron güldü ve bunun en az Audri'nin gülümsemesi kadar sıcak olmasına çalıştı, ama istemediği bir keskinlik de hissetmişti. Elini indirdi. "Audri kadın olmamın en başta gelen nedenlerinden biri... Kadınlardan kaçmaktı." Bron kaşlarını çattı. "Bir kadından, daha doğrusu— Yani, tek neden bu değildi." Audri'ye baktı, başını eğmiş, elini beline koymuş, sadece yürüyor, sadece dinliyordu. "Ama kesinlikle en büyük nedenlerinden biriydi... Ama pek fazla işe yaramadı." Bron da öne baktı. "Verimlilik endeksimin düşmesiyle ilgili olarak bana yaptığın uyarıyı hatırlıyor musun? O sıralardaydı. Belki de kafam sürekli bunlarla meşgul olduğu için kendimi ofisteki işime veremiyordum." Bron düşündü: Ama Audri onu Diken'e rastlamadan önce uyarmıştı, değil mi...? Her neyse— "Beni çok kötü üzmüştü. O zamanlar ofise gelebilmem bile bir mucize. O biraz..." Bron ona baktı; "Şey, senin gibiydi. Yani bir lezbiyen... Eşcinsel. Beni bir türlü rahat bırakmıyordu." Dur, diye düşündü Bron; dur... Neden bahsediyorum ben...? Bu kez Audri ona baktı. Bron hemen, "Bir refiksasyon yaptırmıştı, anlıyor musun," dedi, "bu yüzden cinsel olarak erkeklere karşılık verebiliyordu. Tabii bunu ben kendimi değiştirene kadar bana söylemedi. Kesinlikle dürüst değildi. Hiçbir konuda. Ve şimdi, her şeyi bu kadar berbat yapan da, bana karşı olan hislerinin gerçek olması, ne kadar nahoş veya çirkin veya uygunsuz olurlarsa olsunlar. Bana karşı. Veya bir başkasına, fark etmez. Biriyle konuşur konuşmaz onu hemen bu berbat işlere bulaştırabilir. Dünyanın en düşünceli insanı değil, çoğu zaman." Bron Audri'ye baktı; Audri başını sallıyor, dinliyordu.

"Ondan nefret edemem," dedi Bron. "Senden edebileceğimden daha fazla edemem. Yani, ondan hoşlanıyorum, anlıyor musun, artık dayanacak gücümün kalmadığını hissetmediğim anlarda. Ama onun neyin gerçek neyin düş olduğu konusunda en ufak bir fikri yok — söylemiş miydim? Tiyatroyla uğraşıyor. Belki adını duymuşsundur. Kendi topluluğu vardı— bir topluluğu vardı. Adı Diken?"

"O eşcinsel mi?" diye sordu Audri.

Bron çabucak ona baktı. "Onu tanıyor musun — veya onu tanıyan birini? Yani, Tethys çok küçük bir yer, bu konuştuklarımızın kulağına gitmesini istemem. Sana anlatıyorum, çünkü sen benim dostumsun, Audri..."

"Hayır," dedi Audri. "Onu tanımıyorum. Bir yıl kadar önce mikro-yapımlarından birini görmüştüm, hepsi bu. Çok etkilenmiştim."

"Bu düş/gerçek karışıklığı," diye devam etti Bron, "işinde gerçekten çok harika. Yani, orada, aslında bizim de yaptığımız bu, düş bir çeşit meta-mantık görevi görüyor, böylelikle gerçek, estetik problemleri en inanılmaz biçimde çözebiliyor — ben aslında geçen yıl onun yapımlarından birkaçında yer aldım; topluluğun bir tür yedek üyesi olarak. Ama sonunda çıkmak zorunda kaldım. Çünkü ne zaman düş gerçeğe dönüşse inanılmaz çirkin bir insan oluyor. Var olan her şeyi istediği her amaç için çarpıtabileceğini hissediyor. Ne hissediyorsa, var olan odur, onun bakışı böyle. Ama sonra, sanırım..." Bron yere bakarak güldü, sonra başını kaldırdı: Plaza'dan henüz çıkmışlardı. "Bu savunmak için savaş verdiğimiz bir hak. Ama Audri, biri bu hakkı kötüye kullandığında, bu diğerlerimiz için çok kötü olabiliyor. Onu en son gördüğümde—" Bron gözlerini tekrar yere dikti— "bütün topluluğu dağıtmıştı; şu anda üniversitede geçici bir işte çalışıyor. Bana eğer sevgilisi olmayı kabul edersem, onu her şeyden uzaklaştırıp yanımda götürürsem, bundan bile vazgeçeceğini söyledi." Bron güldü. "Sanki onu götürecek bir yerim varmış gibi! Ve tabii şu anda bir kadın olmam da onun için her şeyi daha da kötüleştiriyor. Tabii benim için de... Yani, eğer, bana karşı en başından beri dürüst olabilseydi, o zaman her şey farklı..." Tekrar Audri'ye baktı, Audri de gözlerini kırparak ona. Bir an için, Audri'nin bir şeyler söyleyip, sürekli kendini ören bu şaşırtıcı kurmacayı parçalayacağını düşünerek dehşete kapıldı. Audri tekrar gözlerini kırptı. "Görüyor musun," dedi Bron, "hâlâ onunla birlikte olmadığım halde, tüm bu saçmalıklara rağmen, sana evet diyemedim. Artık, artık bıktım usandım." Tekrar Audri'nin koluna dokunacak gibi oldu, dokunmadı.

"Anlıyor musun..?"

Audri başını salladı.

"Ben..." Bron gözlerini başka yana çevirdi. "Üzgünüm. Bu sadece hissettiklerimle ilgili. Bak, bu konuda yeterince konuştum zaten. Daha fazla konuşup da kendimi aptal gibi—"

"Hayır..." dedi Audri. "Hayır—"

Bunun üzerine Bron birden sustu. Çünkü her nasılsa Audri'nin tüm bunlara inanmasını bir olasılık olarak bile göz önünde bulundurmamıştı. "Şey, sen..." diye başladı Bron. "Hani sen dersini geç ve güç öğrendiğini söylemiştin ya— bu kadının bana öğrettikleri de öyle. Tüm Evren hakkında, hatta onun içindeki ben hakkında. Audri, nasıl ona evet diyemediysem, sana da evet diyemem." Gözlerini kırpmadan Audri'ye baktı, Audri de gözlerini kırpmadan ona, Bron düşündü: Bunun olduğuna inanamıyorum. "Bunun için benden nefret etme."

"Etmiyorum," dedi Audri. "Sadece tüm bunlara inanmak çok güç, yani bu—" Tekrar gözlerini kırptı. "Bak, hiçbir şey... Hiçbir şey değişmeyecek ofiste. Bunu inanarak söylüyorum. Sadece... Philip, her zamanki gibi evrenin ağabeyi rolünü üstlenerek, en azından bir sorarsam kendimi daha iyi hissedeceğimi söyledi. Sanırım hissediyorum da. Ama sanırım... Sanırım ben artık gitsem daha iyi olacak. Hoşçakal... Yarın görüşürüz!" ve Audri hızla dönerek caddede uzaklaştı.

Bron, üçüncü ter damlasının sırtının tam ortasında durduğunu, sonra tekrar aşağı süzüldüğünü hissetti. Köşede düşündü: Neredeyim ben...? Nerede— Açıklamalarına dalmış olduğu için, saptıkları son caddeyi görememişti. Cadde işaretine baktı, derin bir nefes aldı, ve bir sonraki köşeye kadar yürüyüp, durdu.

Neden bu kadına yalan söyledim?

Öylece durmuş, kaşlarını çatarak, karşısında yanan ve düşünce yoğunluğunun gerisinde anlamlarını yitiren koordinat rakamlarına ve harflerine bakıyordu.

Neden Audri'ye yalan söyledim? Audri'den hoşlanıyorum! Neden Diken'in benim için her şeyden vazgeçeceğine dair o zırvaları uydurdum? Diken'in (yeniden yürümeye başladı) kişiliği hakkında gerçekten düşünmediği herhangi bir şey söylediğinden değil. Yine de, neden bunu bu kadar aptal bir kurmacayla ifade etmeyi seçmişti? Üstelik de gerçek çok daha basit iken.

Yarın işte, Audri muhtemelen normale dönmüş olurdu— yarın olmasa bile, bir hafta sonra yarın, bir ay sonra yarın. Ama ya ben...? Neden yalan söyledim, tamamiyle ve şüphe götürmeyecek biçimde? Biriyle konuşmak istiyordu. Brian? Ama Diken'in varlığı gerçeğini bile büyük bir dikkatle ondan saklamıştı! Lawrence? Hayır, o çok yaşlıydı; onun eskimiş ve iğneleyici vaazlarını istemiyordu. Ayrıca, Lawrence başka bir ayda, başka bir dünyadaydı. Ve tabii Prynn de çok gençti.

Bu tür şeyleri başka kiminle konuşurdu ki zaten?

Audri'yle, bazen. Ama bu konuda Audri'yle kesinlikle konuşamazdı!

Caddeden karşıya geçti, ulaşım istasyonunu buldu; eve dönene kadar kızgınlığı düşüncelerini sarıp sarmaladı: bazen Audri'ye kızıyordu, bazen kendine, bazen de o alçak Diken'e.

Kartal'daki odasında kapıyı kilitledi ve yatağının kenarına oturdu — yedi otuzda Prynn gelip kapıyı çaldığında cevap vermedi, Prynn dokuzda tekrar gelerek kapıyı çalıp bağırdığında cevap vermedi. Onda, ko-optaki kadınlardan hiçbiriyle karşılaşmamak için bir sonraki birimde bulunan bir kafeteryaya gitti, yiyecek bir şeyler aldı, geri döndü, odasına gitti ve kapıyı tekrar kilitledi.

Neden bu kadına yalan söyledim?

Bir saatten beridir yataktaydı. Halk kanallarını açtı, sonra kapattı, sonra tekrar açtı, tekrar kapattı. Yatakta diğer tarafa döndü, sonra tekrar geriye döndü. Ama o ana dek konuyla ilgili bütün düşünceleri yüzlerce kez prova edilmiş, gelişmedikleri yerde tekrar etmişlerdi. Üç saatten fazla bir zaman önce, ilk kez, neredeyse aynı hikayeyi buraya taşındığının ilk iki haftasında aklında uydurmuş olduğunu hatırladı; saçının içinde siyah çizgiler bulunan ve eşcinsel olan ikinci kattaki o tuhaf sarışının bir teklifte bulunmasını beklemişti. Bron'a karşı ısrarlı bir biçimde cömert davranıyor, onu akşam yemeklerine davet ediyor, giysiler, kasetler, resimler öneriyordu (bu, daha önce ayrıldığı heteroseksüel kadın ko-opu kadar kötüydü!), bunların tek açıklaması seksti. İlki dışında hepsini de Bron geri çevirmişti. Hiç yolu yoktu, kadın başka bir yere taşındı. Böylece tasarlanan kurnazlık da unutulmuştu.

Ama esas mesele, diye düşündü Bron, ona böyle bir şey söylemeyi düşünüyor idiysem de, eğer kadın bana gerçekten bir şey söylemiş olsaydı, kesinlikle bunu kabul etmezdim. Ona da tıpkı Lawrence'a davrandığım gibi davranırdım; dürüst, açık sözlü. Yani eğer fahişelik bana bir şey öğrettiyse o da sekste açık sözlü olmanın her zaman sonuç verdiğiydi. Tamamiyle yabancı birine böyle bir hikaye uydurmazdım! Neden bunu aslında hoşlandığım birine söyledim? Tüm bunlar, tuhaf bir şekilde, Audri'nin duygularını incitmemek için başlamamış mıydı? Ne kadar gülünç, diye düşündü. Genel medeni ilişkileri devam ettirmek dışında başkalarının duyguları onu hiçbir zaman pek ilgilendirmemişti. İlgilendiren insanları da çok fazla düşündüğü söylenemezdi. İnsanlar kendi duygularıyla ilgilenir; ben de kendi duygularımla. Ayrıca, Audri'nin teklifine kısaca "Hayır" demiş olsaydım, bu tüm o karmaşık tiyatrodan çok daha nazik bir cevap olurdu! Bu tam Diken gibi bir oyuncuya göreydi doğrusu! Aman, yapma: Diken'in bununla hiçbir ilgisi yoktu. Hiç! Ama şunu da fark etti ki —ve bu da bir o kadar sinir bozucuydu— Bron, yalan söyleyerek, istediği bir şeyi de elde etmişti: Hissettiği ilk şey (konuşmaları bittiğinde, o aptal ve durdurulamaz sorular başlamadan önce) tatmindi. Şimdi soru şuydu: Neden? Bron bir kez daha diğer tarafa döndü ve düşündü: Anlaşılan, bu yine o gecelerden biri olacak—

—ve rüyasında barı gördü, Prynn'in kendisini götürdüğü yeri; ama bu kez farklıydı, çünkü içeride yalnızca kadınlar vardı. Ne garip bir rüya, diye düşündü. Her şeyden önce, kadınların çoğu tamamiyle yabancıydı. Orada, ikinci katta oturan sarışın lezbiyen duvara dayanmış duruyordu. Şimdi neden, diye merak etti Bron, bu kadını rüyamda görüyorum? Ama zaten, ben onu düşünüyordum, değil mi? Prynn'den çok fazla büyük olmayan bir kız bir masaya oturmuş gitar çalıyordu. Charo? Diğer tarafta, mavi tırnaklı, yüksek topuklu mavi ayakkabılar giymiş, mavi dudaklı ve mavi göğüs halkalı, altmış yaşında bir kadın oturuyordu. Bron onu daha önce gördüyse bile bunun sadece caddede yürürken olduğundan emindi. Yine de, tüm bu tuhaf kadınlar onu rahatsız etti. Daha tanıdık birini görebilmek için bir kez daha etrafına bakındı ve şaşırarak masalardan birine oturmuş, siyah-altın kenarlı bir gezegenlerarası mektup formuna bir şeyler yazmakla meşgul olan Diken'i gördü. Onun çok uzağında olmayan Audri'yi, yanında Prynn vardı; tam arkalarında hiç tanımadığı bir başka kadın duruyordu. Çok koyu renkli, doğulu görünüşlü... Yoksa bu neredeyse asistan diye başına saracakları Miriamne miydi? Hayır, bu çok gençti. Muhtemelen Alfred'le birlikte gördüğü biriydi. Hepsi ona mı bakıyorlardı? Yoksa arkasında bir yere mi? Bron döndü, piyasa bir barda kadınlardan başka kimsenin olmamasının ne kadar aptalca olduğunu düşünerek. Ama kapı açılıyordu. Kestane rengi paltolu bir adam açıyordu kapıyı. Besbelli, hala dışarıdaki bir grup arkadaşıyla konuşuyordu. Öylece kapıda duruyor, onlara sesleniyor, gülüyordu.

Bron kadınlara baktı. Bazıları artık kesinlikle ona bakıyordu. Charo gülümsüyor, gitarını acemice tıngırdatırken aynı anda da başını sallıyordu. Diken ise sayfalar dolusu yazmıştı. Aslında üzerine bir şeyler yazdığı sayfa artık bir mektup formu olamayacak kadar büyük görünüyordu. Prynn ve siyah bir kız Diken'in arkasına gelip durdular ve omuzunun üstünden eğilerek yazdıklarını okumaya başladılar. Prynn daha da eğilerek bir şeyler gösterdi; Diken hemen bir düzeltme yaptı. Mektup yazdığı falan yoktu! Yeni bir yapımla ilgili notlar alıyor olmalıydı. Bron dönüp adama baktı (şimdi barın yanındaydı, ama hâlâ başka yerlere bakıyordu) ve düşündü: Benim rolüm burada başlıyor olmalı. Sözlerimi biliyor muyum? Her neyse, başladıktan sonra hepsini hatırlayacağımdan eminim. Ve tekrar baktı: ellerinde büyük, renkli kalemlerle pek çok kadın, eğilip kendi notlarını ekliyorlardı. Oldukça ilginç bir gösteri olacak, diye düşündü Bron. Mavi dudaklı ve mavi halkalı kadın başını kaldırıp ona baktı, gülümsedi ve başını salladı. Bron tekrar dönüp adama baktı, bir kolunu bar tezgâhına dayamış, hâlâ kapıya doğru bakıyordu — sanki, diye düşündü Bron bir keresinde, her an dışarıdaki arkadaşlarının yanına gidecekmiş ve bütün yapımı kaçıracakmış gibi! Sinirle ona doğru yürüdü.

Adam dönüp ona baktı.

Her nedense, Bron adamın Hıristiyan Deli Mike olmasını bekliyordu. Ama soluk, kıvırcık saçlarının altındaki yüz, bir başkasınındı. Bir kaşı pürüzlü ve buruşmuştu. Diğerinin yerine ise, derisine altın bir yay tutturulmuştu.

Onu tanıdığında Bron, Olamaz! diye düşündü. Bu gerçekten çok... Banaldi! Rüya ya da tiyatro bile olsa! Bununla, hiçbir mizansen mümkün değildi! Eski haline bu şekilde rastlaması... Bu gerçekten de fazla uygundu. Tam bir klişeydi, en az — "Şafağı Beklerken" veya "Savaş Dehşetleri" kadar. Tiyatro inançla iç içe değil miydi? Bu kadar saçma bir tesadüfe kim inanırdı ki? Kendisiyle bu şekilde karşılaşması, bu olasılık ancak ellide bir, elli milyonda birdi! — Bir yanlışlık olmuştu! Yapım bu şekilde planlanmış olamazdı! Hareket, aslına bakılırsa, seyircilerin oturduğu yerden görülemeyecekti... Tekrar Diken'e baktı.

Şimdi artık neredeyse bütün kadınlar yazıyordu, bir araya toplanmışlar, birbirlerinin omuzunun üzerinden uzanıyorlardı. Parlak-renkli kalemlerle, masanın üzerine dağılmış olan büyük kağıt grafikleri parlak-renkli rakamlarla doldurmuşlardı — tek bir bakışta, çoğul kadın konfigürasyonunu yazmakta olduklarını anlamıştı. Umutsuzluk derecesinde banal! Gerçekten bu absürd tiyatronun içinde rol alacak mıydı? Tekrar Bron'a döndü — Bron tezgahın yanında duruyor, biraz sinirli de olsa, yeterince sevimli ama tamamiyle umursamaz bir ifadeyle ona gülümsüyordu. Düşünceli bir tavırla elini Bron'un yüzüne doğru kaldırdı ve bir çığlık attı:

"Seni mahvedeceğim!" Tırnaklarını altın kaşına geçirdi, hırıldıyordu: "Seni mahvedeceğim, mahvedeceğim, duyuyor musun!" Tırnaklarının, geçirdiği son kozmetik cerrahi operasyon sırasında dikkatle düzeltilmiş ve cerrahi olarak daraltılmış olan veya operasyondan önceki geniş ve temiz tırnaklar değil, gençliğinde kemirdiği tırnaklar olduğunu fark etti. "Seni mahvedeceğim — senin beni mahvettiğin gibi!" Sözler boğazını yırtıyordu. Döndü, nefes nefese, gitti.

Bitmişti!

Kadınlardan bazıları nazikçe el çırpıyordu.

Nefesini tutarak, heyecanını bastırdı. Berbat bir metin! Seyirciye ulaştırabileceği herhangi bir anlamdan —yoksa ulaştırmak istediği anlamsızlık mıydı?— yoksundu. Ama ben gerçekten mükemmel bir performans gösterdim. Kendimi rolüme kaptırmış olmalıyım. Tamamiyle kaptırdım. Gözüne yaşlar birikiyordu. Oturabileceği bir sandalye aradı, ama ötede, üçüncü barın arkasındaydı. Bu nedenle sendeleyerek birkaç adım daha attı. Tanrım, kaç tane bar vardı burada? Ama hepsinin arkasında bir yerlerde bir sandalye olmalıydı. Sendeleyerek ilerledi, hâlâ performansın uyandırdığı duygulardan haraptı, aklının bir bölümü ise hâlâ uzaklarda ve nesneldi: Her ne kadar duygulandıysam da, yine de çok berbat bir rol! Yani —duyguları kabarmaya devam ederken, güçlükle bir nefes daha aldı; sanki bütün yapım, aklın kabullenemeyeceği ama kalbin karşı koyamayacağı, ucuz bir alacakaranlık melodramına dönüşmüştü— belki bir zamanlar o tip bir adamdım. Ama şu anda o tip bir kadın değilim! Hararetli, sersemletici, rahatsız edici, duyguları bulandı ve köpürdü. Oh, oturmalıyım, diye düşündü, tekrar bir sandalye arayarak—

—ve uyandı, birden, tamamiyle, ve (sinir bozucu bir şekilde) uykuya daldığı andaki soru hâlâ aklında: Audri'ye neden yalan söyledim?

O aptal rüya —duygusal kalıntıları hâlâ imgelerden uzağa düşüyordu— kesinlikle bu soruya bir cevap vermiyordu. Yatakta bir kez daha döndü, artık aklını eşit derecede kurcalayan iki soru vardı. Birincisi: Yalan nereden çıkmıştı? İkincisi: Aklını neden buna takmıştı?

Neden yalan söyledim?

Buna neden olan şey ne olabilir?

Hissiz bir biçimde ve tamamiyle uyanık, uzanıyordu: Erkekken asla yalan söylemezdim. Ama, yüzüncü kez, Audri'ye söylediklerini düşündüğünde, bunların bütün hayatına, Triton'dakine, Mars'takine, erkek olarak, kadın olarak, tamamına süzülen yankılanmalar olduğunu görüyordu. Ve bunların hiçbirini düzgün bir biçimde ifade edemiyordu. Her zaman gerçeği söylemelisin, diye düşündü, bir yalan bir başkasını doğuracağından değil; bir yalan, seni, sadece rasgele bir rüya yardımıyla, önünde ve arkanda gördüğün, senin için gerçek ile yalanın artık ayırt edilemez hale geldiği o dehşet verici bataklığa sürükleyeceği için.

Bu delilik, diye düşündü Bron. Neden burada yatıp kendimi suçlayarak işkence çekiyorum ki? Ben asla yalanı bir alışkanlık haline getirmedim: Audri'ye, Philip'e veya bir başkasına karşı. Eğer durum gerektirdiyse, buna katlandım! Şey, eğer daha önce yaptıysam, şimdi de yapabilirim. Bu sadece bir yanlışlıktı. Şimdi ahlaki mükemmeliyetçilik yapmanın bir gereği yok. Bu senin işin değil. Kadınlar erkeklerden daha mı az güvenilirdi? Pekâlâ: Bir kadın olarak kendisi, bir erkek olarak olduğundan daha mı az güvenilirdi? Çok iyi, şu halde bir erkeğe ihtiyaç duymamı gerektirecek bir şey daha çıktı: benim için doğruları söylemesi! Şimdi dön ve uyumaya devam et!

Diğer tarafa döndü, tekrar geriye döndü, bir eli çenesindeydi. Dudağındaki kurumuş derinin bir parçasını ısırdı ve müthiş bir boşluk hissetti. İşte buradayım, diye düşündü, Mars'tan geldiğinden bu yana zaman zaman yaptığı gibi: İşte burada, Triton'dayım ve yine karmaşa, dert ve sıkıntılarımla umutsuz bir kördüğümün tam ortasındayım—

Derin bir nefes aldı ve diğer tarafına döndü. Hayat böyleydi ve bu konuda mantıksal olarak yapabileceğiniz bir şey yoktu; ve eğer gece boyunca uykunun gözünüze girmeye niyeti yoksa, bu konuda da şafağı beklemekten başka yapabileceğiniz bir şey yoktu, bundan — birden ve şaşırtıcı biçimde!— emindi, otuz yedi koca saniyedir (her biri, gittikçe daha şiddetli atarak en sonunda dehşetle boğazını tıkayan kalp çarpıntıları içinde sayılmıştı) emindi, öylesine emindi ki, gezegenlerin dönmesi üzerine, Güneş'in (duyusal kalkanın ötesinde gerçek evrende bir yerlerde dönüp duran) kendi içindeki kimyanın entropisi üzerine yazılmış ciltler dolusu kitapta bahsedilenlerin doğruluğu kadar kesindi bu, öyle bir kesinlikle emindi ki, eğer bu kadar eksiksiz bir öznellikse bu artık nesnellik olmalıydı (ve zaten bu, diye aklı yalpalamaya devam etti, estirilen bunca dehşete rağmen, buza ve kayaya kesmiş bu aylarda, öznel olana siyasi dokunulmazlık sağlanmasının nedeni değil miydi; ve her dört kişiden üçünü, veya altı kişiden beşini, bunu sürdürmek için öldürmemişler miydi? O anda, birden bire, artık emin olamamaya başladı; ve öylece, bir yanına dönmüş, titriyor, nefesi ve kalp atışları düzensiz, kanayan dudaklarını ısırıyordu, hafızasında canlanan ve şu anda ona tıpkı bir— Ama... hayır, eğer bunları hissetmişse öyle olamazdı; bundan emindi!), asla emin olamayacaktı.

Londra, Kasım '73 / Temmuz '74

EK A

TRİTON GAZETESİ'NDEN:

Çalışma Notları ve Çıkarılan Sayfalar

I

"Biliyor musun?" dedi Sam, düşünceli bir tavırla, "yaptığım şu açıklama— çekim meselesiyle ilgili olan?" Ko-op yemekhanesinin ılık, loş karanlığında ayakta duruyorlardı. "Eğer bu bir yirminci yüzyıl diline çevrilmiş olsaydı, ortaya tamamiyle tumturaklı ve anlaşılmaz bir şey çıkardı. Ha, belki bir b-k okuyucusu anlayabilirdi. Ama o dönemde yaşayan herhangi bir bilimadamı bunları okusa kahkahalarla gülerdi."

"B-k?" Bron bara dayandı.

"'Bilimsel-kurgu?' 'Bil-kur?' 'Bilgisel-kurgu?' 'Bilim-kurgu?' 'B-k?' — terimlerin tarihsel gelişimi bu şekilde, yine de bazıları zaman zaman tekrar su yüzüne çıkmıştır."

"Halk kanallarından birinde bununla ilgili..."

"Bu doğru," dedi Sam. "İnsanlığın aya ilk ayak bastığı o yüzyıl beni her zaman büyülemiştir."

"O kadar da uzun zaman olmadı," dedi Bron. "O zamandan bu yana geçen süre, insanlığın Amerika kıtasına ilk ayak basmasından o döneme kadar geçen süreden daha uzun değil."

Dudaklarını bükmüş, kaşlarını çatan Sam'in bakışları bunu duyunca o kadar sertleşti ki, Bron şakaklarının yandığını hissetti. "Sen şimdi bir de kalkar Kolomb'un Amerika'yı keşfettiğinden, San Salvador açıklarında çalan kampanalardan; Dominik Cumhuriyetine gömülen oğlundan bahsedersin..."

Bron da güldü, kolayca ve aklı karışmış.

"Benim söylemek istediğim—" Sam'in geniş, sıcak ve nemli eli Bron'un omuzuna kondu— "yaptığım açıklama iki yüzyıl önce saçma bulunurdu. Ama bugün değil. Episteme o kadar tamamiyle, o kadar bütünüyle değişti ki, artık sözcükler tamamiyle farklı anlamlar taşıyor, her ne kadar anlamlarla az veya çok bir—"

"Episteme nedir?" diye sordu Bron.

"Sadece emin olmak için soruyorum. Doğru kanalları seyretmiyordun değil mi?"

"Beni bilirsin." Bron gülümsedi. "Annie-şovlar ve buz-operaları — entelektüel hayatımın hep ön sıralarında olmuşlardır, asla arkalarda değil."

"Episteme, bir bütünü parçalara ayırmaktan bahsetmenin kolay bir yoludur—"

"Bir buz-operasındaki yardımcı kahramanın adına benziyor, Melony Episteme, Alona Liang ile oynuyordu." Bron kasığını tuttu, ovaladı, güldü ve düşündüğünden de daha fazla sarhoş olduğunu fark etti.

"Ah," dedi Sam (Sam de sarhoş muydu...?), "ama episteme her zaman b-k romanının yardımcı kahramanı olmuştur — nasıl ki peyzaj esas kahraman olmuşsa, kesinlikle aynı biçimde. Eğer doğru halk kanallarını izliyor olsaydın, bilirdin." Ama o da gülmeye başlamıştı.

II

Bir bilimkurgu romanında her şey, en az iki kez belirtilmelidir (en az iki değişik bağlamda).

III

Tekst ve tekstus? Metin anlamında kullanılan tekst, elbette, Latince'de "ağ" anlamına gelen tekstus kelimesinden gelmektedir. Modern matbaacılıkta, pek çok baskı makinesinde, bir makara silindirden diğerine gitmesi bir saatten fazla süren büyük kağıt şeridine "ağ" denir, bu makine "ağ" üzerinde bulunan mürekkepli harfleri sıralı satırlar halinde yerlerine oturtarak, bunları bir metin haline getirir. "Ağ", "dokuma", "örgü", "matris" ve başka daha pek çok sözcüğün bütün kullanımları, bu dairesel etimoloji vasıtasıyla, bir tekstus'un giriş noktalarını oluşturur, ki dilin ve dil-işlevlerinin tamamı bunların sırasını belirler ve bu sıra üzerinde de metnin kendisi yerine oturtulur.

Altmışların başında matbaacılıkta görülen ve günümüzdeki "karton cilt devrimini" yaratan teknolojik yenilikler, belki de modern bilimkurgu metinlerinin çerçevesini belirleyen en önemli etkendir. Vücut bulduğu değişik biçimleriyle —b-k, bilgisel-kurgu, bil-kur, bilimsel-kurgu gibi— bilimkurgu ismi, Yirmiler'de "ucuz dergilerin" ortaya çıkmasına neden olan matbaacılıktaki daha erken teknolojik ilerlemelere kadar uzanır.

Adlandırma her zaman için metonimik bir süreçtir. Bu bazen, soyut bir harf (veya rakam) grubunu, hatırlanabilmesi (veya diğer varlık isimleriyle birlikte metonimik bir sırada listelenebilmesi için) bir insanla (veya şeyle) bağdaştırılması şeklindeki metonimi[1] faaliyetidir. Ancak, sıklıkla, bu çok daha karmaşık bir metonimidir: eski sözcükler hem yeni varlığı adlandırmak (veya eski bir tanesini yeniden adlandırmak), hem de onu (eski veya yeni olsun) var olan kültürün bir parçası yapmak için kültürel dağarcıktan alınır. Bu şekilde adlandırılan varlıklar arasındaki ilişkiler herhangi bir alfabetik veya rakamsal listelemenin sunamayacağı kadar karmaşık yapılar halinde örülür: ve kelime olan nesnelerle (örneğin "bilim-kurgu" ismi, bilimkurgu üzerine eleştirel bir metin, bir bilimkurgu metni) kelimelerin açığa vurduğu süreçler (bir başka bilimkurgu metni, bir başka eleştirel metin, bir başka isim) arasındaki karşılaşma da en az kültür ile dilin kendisi arasında var olan ve sürekli çözülen arayüz kadar karmaşıktır. Ama başka bir imgeden adlandırma sürecinin bir modelini çıkartabiliriz:

Bir çocuk düşünün, Arz'ın büyük şehirlerinden birinde, geceleyin bir cadde köşesinde, çığlık çığlığa siren seslerini ilk kez duyan, uzaktaki bir binanın köşesinde yükselen kırmızı, emaye kaplı kanatları, cadde ışıklarının, kırmızı pompa-mahfazası üzerindeki cam yüzeyli basınç-ölçerlerin ve tahliye valflerinin üzerinde parladığını ve kanvas hortumun arka tankta yığılı olduğunu gören, botlarını testere dişli uzun basamaklara yerleştirmiş ve merdivenlere sarılmış olan siyah baretli, lastik paltolu adamları seyreden bir çocuk. Bu çocuk, tüm hızıyla gecede ilerleyen bu varlığa, rahatlıkla Kırmızı Çığlık adını verebilir.

Daha sonra, çocuk bu ismi— gizli konuşmaları için bunu hemen ve memnuniyetle kabul eden— bir grup çocuğa getirir. Bu çocuklar büyür; daha küçük çocuklar gruba katılır; büyük olanlar ise gruptan ayrılır. Ancak isim aynı kalır — gerçekten, bizim amaçlarımız açısından, ismi hangi çocukların kullanıp hangilerinin kullanmadığı noktası grubun sınırlarını nasıl algıladığımıza bağlıdır.

Ona bu terimi ilk veren çocuk, hem grup hem de kullandıkları dil için fazla büyük olduktan haftalar, aylar ve yıllar sonra bile, grup varlığını sürdürür. Ama bir gün küçük bir çocuk daha büyük bir çocuğa sorar (isim kullanıla kullanıla grup içinde kutsal bir hale geldikten çok sonra): "Ama neden buna Kırmızı Çığlık deniyor?" Bir an (aklı analitik biçimde çalışan) büyük çocuğun şöyle cevap verdiğini düşünelim: "Şey, Kırmızı Çığlıklar gittikleri yere çabuk ulaşmak zorundadır; bunun için de üzerlerine, yüksek sesle çığlıklar atan sirenler konur, insanlar uzaktayken bile onun geldiğini duyup arabalarını kenara çekebilsinler diye. Ayrıca yine aynı nedenle gördüğün o parlak renge boyanmışlardır — insanlar geldiğini görüp yol açabilsinler diye. Bunun yanında, kırmızı renk onlar için bir gelenek olmuştur; kolayca tanınmalarını sağlar, gerçekten de, kalabalık trafikte diğer onca aracın arasında gören biri bunun eski bir kamyon değil, bir Kırmızı Çığlık olduğunu anlar."

Bu açıklama her ne kadar tatmin edici olsa da, hâlâ bir çeşit kurgudur. Biz oradaydık, o gece, o köşede. İlk çocuğun ona tamamiyle metonimik bir anlayışla Kırmızı Çığlık adını verdiğini biliyoruz: o gece, algılanan pek çok özelliğin arasında, "kırmızılık" ve "çığlık atma" vardı, ve bunlar, en az direnç gösterilecek bir morfolojik yöntemle, kolaylıkla söylenebilen/düşünülebilen bir tabir olarak bir araya getirildi. Biz, bu metin karşısındaki ayrıcalıklı konumumuz sayesinde, hikâyemizde çocuğun gördüğü şeye Çığlık Atan Kırmızı, veya Va-Va, veya Blink-e-Blink ya da Susan-Anne McDuffy adını vermesine engel olabilecek hiçbir şey olmadığını biliyoruz — burada açıkça belirtilemeyen başka bazı durumlar kurgumuzun önerdiğinin en basit okumasından farklı olsa bile. Kırmızı Çığlık'a neden Kırmızı Çığlık dendiği konusunda delikanlının yaptığı açıklama tatmin edici, çünkü ismi oluşturan iki metonimi alıp bunları işlevsel bir diskur ağı içinde bir araya getiriyor — tatmin edici çünkü, yetişkin birine ait bir episteme[2], doğası gereği işlevseldir ve hem bu işlevsellik kendi diskurunu yaratır hem de, bir kere telaffuz edildikten sonra, açıklama da (hem soruyu soranın hem de açıklamayı yapanın hafızasında —ki tekstus burada bütünleşik bir biçimde yer alır—özümsendiği için) diskurun bir parçası haline gelir.

Bilimkurgu da buna benzer biçimde verilmiş bir isimdir, Kırmızı Çığlık gibi, ismiyle işlevsel bakımdan ilişkili olabilecek metonimler gibi:

Bilimkurgu, bilimkurgudur; çünkü çeşitli teknolojik diskur parçaları (gerçek, spekülatif veya sözde) —yani "bilim"— olayın ayın edici yönlerinin tasviri/sunumu amacıyla, başka pek çok cümleyi sadece metaforik veya hatta anlamsız olanlardan kurtarıp anlaşılabilir kılmak için kullanılır. Bazen, Heinlein'ın Bu Ufkun Ötesinde adlı eserinde yer alan "Kapı iris gibi açıldı," cümlesinde olduğu gibi, bunu anlaşılır yapacak olan teknolojik söylem —bu örnekte, büyük-boyutlu, iris açıklığı konularında bir mühendislik diskuru ve böyle bir teknolojinin bütün kültürle ilgili neler akla getirdiği konusunda sosyolojik bir diskur— metin içinde açık olarak belirtilmemiştir. Acaba, şu halde, tekstus içinde mi gizlidir? Kesin olarak söyleyebileceğimiz tek şey şudur ki, cümleyi düzgün biçimde okuyabilen herkesin tekstusunda, böyle bir diskuru tanımalarına yardımcı olan ve onu açık bir metin içinde ortaya koyan simgeler vardır.

Başka durumlarda, Bester'ın Kaplan! Kaplan!eserinde olduğu gibi, "Soğuk, limon tadındaydı ve vakum, tenini hovardaca pençeliyordu... Sıcak taş, cildini okşayan bir kadife gibi kokuyordu. Duman ve kül, tenini törpüleyen ve neredeyse ıslak kadife hissi veren sert bir dokumaydı. Erimiş metal, parmaklarının arasından damlayan su gibi kokuyordu," olayın tasviri/sunumu amacıyla cümleleri anlaşılır kılan teknolojik diskur, metin içinde açıktır: "Bir heyecan dalgası geldi, ama bu dalga, bir piridin patlamasının kısa devre yaptırıp çarpıttığı bir sinir sistemi tarafından filtre edildi. Algının, nesnel dünyadan mesajlar alıp bunları beyne aktardığı, ancak beyinde duyusal algıların birbirine karıştığı o nadir durumdan, sinestezi hastalığından muztaripti."

Bilimkurguda, "bilim" —yani, bilimsel diskurların sözsel simgelerini belirten cümleler— kurgusal ön planın yapısında kullanılacak olan diğer cümlelerin anlamlarını harfiyen açıklama amacını taşır. "Dünyası yıkıldı," veya "Gözünü hiç kapamadı," gibi cümleler, uygun teknolojik diskuru da (birinde statik ve kozmoloji; diğerinde ise açma-kapama devreleri ve oftalmoloji ile ilgili diskurlar) barındırdıkları için, duygusal açıdan sersemce metaforların sıradanlığını bir kenara bırakır, uykusuzluk çeken birinin yatakta dönüp durması gibi önemsiz ayrıntıları terk eder ve teknik olanakların labirentinde dolaşarak, mümkün olmayanın mümkün görüntüleri haline gelir. Böylelikle, tekstusu metin haline çevirebilecek olan cümleler repertuarına katılır.

Hugo Gernsbach'ın yeni ucuz roman türüne isim vermek için seçtiği "bilim" ve "kurgu" metonimleri arasındaki işlevsel ilişki budur. O (ve biz), bu yeni türe ait metinlerin, bir "bilim" ve bir de "kurgu" yönü olduğunu, ve bilim nedeniyle, kurguda bazı şeylerin farklılaştığını algıladık. Ben bu farklılığı, özellikle büyük ölçüde bilimkurgu türüne özgü olan ve ille de bilimkurguya özgü olması gerekmeyen başka cümlelerin varlığı sayesinde ayırt edici biçimde anlamlı hale gelebilen bir cümle kümesinde saptadım.

Burada açıkça ortada olan bir nokta belirtilmelidir: Bilim/Kurgu adlandırma metonimleri arasındaki ilişkinin bu şekilde açıklanması, bilimkurgusal-girişimi Kırmızı/Çığlık adlandırma metonimleri arasındaki ilişki konusundaki çocukça açıklamanın yangın söndürme aracı girişimini tanımladığından (veya tükettiğinden) daha fazla tanımlamaz (veya tüketmez). Örneğin, Kırmızı Çığlık konusundaki işlevsel açıklamamız, açıklamanın çıkış noktasını oluşturan metonimler nedeniyle, Kırmızı Çığlık'ın temel işlevini asla tam olarak belirtmez: yangınları söndürmek.

Ve bilimkurgunun "işlevi" Kırmızı Çığlık'ınkine göre öylesine çok daha karmaşık bir nitelik taşır ki, kişi ilk anda bir isim vermek için bu tür metonimler —"işlev" ve "temel"— kullanma konusunda tereddüt gösterir. Kişi hangi ismi seçerse seçsin bu, Kırmızı Çığlık örneğinde olduğu gibi, iki nokta üst üsteyi takip eden mastar halindeki tek bir isim tarafından ifade edilemez — bu ancak, şiirsel-girişim, dünyevi-kurgusal-, sinemasal-, müzikal- veya eleştirel-girişim örneklerinde "temel işlevi" ifade edebilmek kadar mümkündür. Zaten, bu diğer türler için böyle bir ifade de beklenmemelidir. Diğer türlerle birlikte, bilimkurgunun, temelde, ne yaptığı konusunda, yaklaşımımızı daha karmaşık bir işlevsel açıklamaya dayandırmak zorundayız:

Bilimkurgunun kullanmak zorunda olduğu ve ("bilim" ile "kurgu" arasındaki bu ilişki sayesinde) muazzam büyüklüğe ulaşan cümleler repertuarı, bilimkurguya ait kurgusal alanın yapısını, genellikle teknolojik diskurdan kaçınarak büyük boyutlardaki teknolojik-olmayan cümle yelpazesini feda eden veya en azından, bunları özelde ön plan cümleleri olarak kullanmayan metinlerin kurgusal planına göre, açıkça farklı kılmaktadır. Bilimkurgu türüne eklenmiş olan cümleler temelde ön plan cümleleri olduğu için, bilimkurgudaki ön plan- arka plan ilişkisi, dünyevi kurguya göre farklılık göstermektedir. Çevresel tasvirlerle psikolojik tasvirler arasındaki ağırlık oranları değişiklik arz eder. Bu yeni cümlelerin, bilimkurgunun geleneksel "gelecek" çerçevesine dahil edilmesi, yalnızca muhtemel kurgusal olayların yeni dokusunu yaratmaz, aynı zamanda da; tamamiyle retorik duruşlar ortaya çıkarır: bu duruşların yerleştirilebileceği eksenlerden birini, geleceğin şimdiye bakması oluşturur; diğeri de yabancının tanıdık olana bakmasıdır. Bütün hikâyeler, görünürde, sözsel veriler temelinde ilerler; ve bu sözsel veriler, kendi aralarındaki ilişkileri ve kendileri dışındaki verilerle olan ilişkileri nedeniyle, okuyucuda, veri-beklentileri üretir. Bu beklentiler için tatmin edici ve/veya hüsrana uğratıcı yeni veriler gelir ve sırası geldiğinde, eskisiyle uyum içinde, yeni beklentiler üretir — bu süreç de hikâye tamamlanana kadar devam eder. Bilimkurgunun kullanımında olan yeni cümleler yazara sıra dışı, şaşırtıcı veya mantık-ötesi veriler sunma imkânı vermekle kalmaz, aynı zamanda, kendi aralarındaki ilişkiler ve daha geleneksel diğer cümlelerle olan ilişkileri yoluyla, metin içinde, bütün veri dokularının sözdizimi açısından şaşırtıcı noktalarda üretilmesine imkân veren bir tekstus yaratır. Böylece Heinlein, Uzay Süvarileri'nde, erkek yaradılışını anlatan bir kıtanın tam ortasında, bir atanın milliyetinden söz edip onun ayna yansımasını kullanarak, (üç yüz elli küsur sayfalık bir kitabın iki yüz elli küsur sayfasında birlikte yolculuk ettiğimiz) birinci-şahıs anlatıcının siyahi olduğu verisini yaratır. Başkaları bu romanın yüzeydeki anlamsızlığını tartıştı, savaş zaferleri üzerine sonsuz vaazlarını ve örtük biçimde yer alan eşcinsel temalar konusundaki acınası tökezlemelerini yerdi. Ama kim, kitabı okuduktan bir yıl sonra, savaşla ilgili tartışmaları hatırlayabilir ki — bilinçli bir biçimde insanların mantıksızlığı ile ilgili örnekler toplayan biri dışında? Tartışmalar gerçekten anlamsız; insanlığı insanlıkla karşı karşıya getiren gerçek bir arayüz olarak savaş hakkında bildiğimiz hiçbir şeyle ilgisi yok bunların: ve bu yüzden de akılda kalmıyorlar. Kitabı ilk okumamdan bu yana on yıl geçmesine rağmen benim aklımda kalan, anlatıcının yüzüyle ilgili bir bilginin yerleştirilme biçiminin, böyle bir dünyada, en azından, ırk sorununun çözülmüş olduğunu kanıtladığına dair bilgiydi. Kitap bir metin olarak —ve elimle tuttuğum, gözümle gördüğüm bir nesne olarak— bir an için, o dünyanın bir simgesi haline geldi. O anda, işaret, sembol, imge ve diskur, hepsi sadece bilimkurguya özgü, güçlü bir yörüngedeki tekstusun (metin yoluyla) ötesinde bir yerlerden savrulan, sözsel olmayan bir deneyim haline gelir. Ama bundan sonra, neyin bilimkurguya özgü olduğunun ve bilimkurgu tekstusu içinde nasıl çalıştığının tasviri, bizzat, bütün dilde —ve dile-benzeyende— gizlidir ve kültürümüzün tekstusu belirli pasajlar veya pasaj kümelerinden oluşan bir liste haline gelir: okuyucunun kendi listesini oluşturmasına izin vermek en iyisidir.

Bence bilimkurgusal-girişim, dünyevi-kurgu girişiminden daha zengindir. Bu zenginliği, daha geniş cümle repertuarı, bunun sonucunda ortaya çıkan daha geniş bir muhtemel olaylar yelpazesi, ve daha çeşitli retorik ve sözdizimsel organizasyon alanı sayesinde ortaya çıkmaktadır. Nasıl ki atonal müzik tonal müziğe, veya soyut resim gerçekçi resme göre daha zenginse, bilimkurgusal-girişimin daha zengin olması da büyük ölçüde aynı biçimde kendini gösterir. Hayır, bilimkurgunun görünürdeki "basit fikirliliği," belli bir soyut resim veya atonal müzik parçasının, ilk algılanışlarında (müziği veya resmi okumak için sadece "geleneksel" tekstusu benimsemiş olan insanlar tarafından algılandıklarında veya karşılaştırıldıklarında) "geleneksel" eserlerle karşılaştırıldıkları zaman genellikle "fakirleşmiş" görünmelerine neden olan yüzeysel etkiyle aynı değildir. Bu "fakirleşme," karmaşıklığın gerektirdiği bir basitlik, bu tür eserlerde yankı bulabilecek çok daha geniş bir olanaklar ağının ortaya konmasıdır. Ne var ki, bence bilimkurgunun "basit fikirliliği," sonuçta, modern sanatın "fakirleşmesi" gibi belli bir estetik ağırlık taşımaktadır. Her ikisi de, "tür içindeki eserlerin çoğunu" ortaya koymaktadır — "en iyilerini" değil. Her ikisi de, en iyi eserlerle defalarca karşı karşıya geldiklerinde, geri çekilir — en iyi eserlerin, tekstusu —olasılıklar ağını—vurguyla yüklediği sürecin aynısını kullanarak.

Olanaklar ağı basit değildir — ne soyut resim, ne atonal müzik, ne de bilimkurgu için. Üçünde de, her öğenin kendisine ait ağına, yoğunluğunu, eğimini, sadeliğini, çarpıcılığını, yakınlığını, alışkanlıklarını, klişelerini, bir yerdeki büyük yaratıcılık örneği mecazlarını, veya bir başka yerdeki can sıkıcı sıradanlıklarını veren şey, sayısız bireysel formun oluşturduğu dağınık öğelerden meydana gelen yapıdır: bunların oluşturduğu harita, başka herhangi bir dilin öğrenilmesi gibi, sadece, basit ve karmaşık, sayısız telaffuzlarla karşı karşıya kalınarak öğrenilebilir, her bir dilin kendi telaffuzlarına. Ağın vurguları, okuyucunun herhangi bir bilimkurgu metniyle olan deneyimini kontrol eder; bir bilimkurgu metninin okunması, ne kadar da hafif olsa, ağın kendisini yeniden vurguladıkça, o metin tür tarafından özümsenir, yargılanır, hatırlanır veya unutulur.

O gece, uğuldayarak karanlığın içine dalan o canavarı gören çocuk, merak, şaşkınlık, ve haz duyarak, buna "Kırmızı Çığlık" adını verdi. Biliyoruz ki isim verilmekle her şey bitmiş olmuyor; bu yalnızca, bu adsal metonimler etrafında organize olan, onlar tarafından, onlarla birlikte isimlendirilen varlıklarla ilgili deneyimlerimizin meydana getirdiği ve şekillendirdiği vurgularda.ki bir metni veya bir diğerini, kendisinden geri alabilmek için tekstusa açılan bir giriş noktasıdır. Textus tanımlamaz; belli belirsiz de olsa, o, kendisiyle bütünleşen, kendisinden geri alınan her yeni metinle birlikte yeniden tanımlanır. Ayrıca şunu da biliyoruz ki adlandırma, çocuğun, kendi metonimlerini öneren ve bu metonimleri bütünleşik olarak bünyesinde taşıyan tekstusu anlamış olduğu manasına gelmez. Ancak merak, Kırmızı Çığlık başka alevlere doğru hızla yol alırken, çocukta, kendisini bir yetişkin olarak, başlığı ve lastik yağmurluğu ile, yan merdivenlere sarılmış, veya ön ya da arka direksiyonda tutunarak giderken düşüneceği bir süreci başlatabilir.

Hatta onu, Kırmızı Çığlık'ın neden, bundan sonra, mavi olarak resmedilmesi gerektiği ya da sirenin yerini bir zilin alması gerektiği konusunda bir metin yazan bir mühendis bile yapabilir — en saf halleriyle ağın içine düşmüş olan şaşkınlık ve haz, çocuğun her telaffuzunu (bu konudaki kelimelerinden, taslaklarından, inleyen yeni, mavi nesnenin kendisine kadar) inanç, hakikilik ve haklılık ile doldurur.

IV

Bir bilimkurgu romanında her şey, en az iki kez belirtilmelidir (en az iki değişik bağlamda); bunun bir istisnası belki bilimkurgu olabilir.

V

Saturn'ün Titan isimli ayı, kolonileştirilmesi en zor ay olduğunu kanıtlamıştı. Neptün'ün Triton'undan daha büyük ve Jüpiter'in Ganymede'inden daha küçük olan Titan, insanlık için en ideal ay gibi görünüyordu. Bugün, üzerinde yalnızca araştırma istasyonları, tuhaf propan madeni ve Lux —buranın en büyük özelliği, çok daha küçük bir ay olan Iapetus'taki çok daha büyük bir şehirle aynı adı taşıyor olmasıydı— bulunuyordu. İnsanlığa ait eserlerin Titan yüzeyindeki dağılımı, gaz devlerinden birinin "tutsak edilmiş aylarında" —bir teoriye göre şu anki yörüngelerine girmeden önce asteroid kuşağından fırlamış olan ve altı yüz kilometreye kadar ulaşan (Satürn'ün Phoebe'si, Neptün'ün Neriad'i veya Jüpiter'in sayıları yarım düzineyi geçen küçük ayları gibi) kaya ve buz parçaları— görülen dağılıma daha çok benziyordu. Titan! Turuncumsu atmosferi, Mars'ınkinden daha yoğundu (ve daha soğuk)— her ne kadar Arz atmosferinin yoğunluğuna yaklaşamasa da. Yüzeyi, metan ve amonyak çamurunun oluşturduğu kuyular, nehirler ve denizlerle kaplıydı. Üzerindeki tuhaf yaşam biçimleri (Güneş Sistemi'nde üzerinde hayat olan diğer tek yer burasıydı) çok geniş bir virüs, çok küçük bir liken ve yumuşak mantar topluluğunun tedirgin edici yönlerini bir araya getiriyordu. Bunlardan farklı olarak, yalnızca, en organize biçimleriyle zaman zaman gelişmiş bir ahtapotun zekâ seviyesine ulaşabilen, mavi mercan çalılıkları bulunuyordu. Titan'ın doğası ile ilgili tamamiyle ayrı bir buz-operaları alttürü oluşmuştu. Bron bunları küçümsüyordu. (Ve onlardan hoşlananları da.) Her şeyden önce, bu dizilerin Ana Karakteri hep bir erkek oluyordu. Aynı şekilde, Mavi, Mercanvari Dokungaçlara Yakalanan da hep kadın (Ana Karakterin Şehvet ilgisi) oluyordu. Bu da demekti ki, geleneksel buz-operası Mastürbasyon Sahnesi (Ana Karakterin Şehvet ilgisi'ni düşünerek mastürbasyon yaptığı sahne) her zaman, Bron'a göre, Can Sıkıcı idi. Zaten kim bir başka shindo ustasının bir başka buz-kavgasına tutuşup kadını bir başka mavi-mercan çalılığından kurtarmasını izlerdi ki? (Bugün ortalıkta, Yardımcı Karakterler iç içe geçmiş inanılmaz bir macera matrisinde boy gösterirken, omuzundaki "AK" harfleriyle izleyiciye tanıtılan Ana Karakterin, beş saatlik bir avantürün sadece beş dakikasında, yani Mastürbasyon Sahnesi'nde göründüğü — Mars'a özgü Annie-şovların bir etkisi sonucu— deneysel buz-operaları da vardı.) Lawrence da dahil, pek çok aklı başında insan, Titan-operanın kültüre miras kalan en seçkin sanat biçimi olduğunda ısrar etseler de, bunlara giden kadınlar genellikle bir parça tuhaf olma eğilimindeydiler. Gerçek buz-operası —daha iyi kotarılmış, gerçek hayata yakın olan ve klasik operaların başında, sonunda ve gereksiz bir zorunluluk sonucu ortalarında tekrar görülen ve klasik soyutlamanın üç formel mecazını da içeren bir gerçek ve gerçek-üstü gelenekler vokabüleri aracılığıyla hayat hakkında söyleyecek daha fazla şeyi olan operalar— Lawrence'ı ve onun gibileri (ego-yükseltici kabinlere girmeyenleri) lobide esnetmekten öteye gitmiyordu.

EK B

ASHIMA SLADE VE HARBIN-Y DERSLERİ:

Modüler Kalkülüs Üzerine Bazı İnformel Değerlendirmeler, Bölüm İki

ELEŞTİREL BİR KURGU

Carol Jacobs ve

Henry Sussman için

Ütopyalar teselli verir: asla gerçek yerlerde geçmemesine rağmen yine de bazı şeyleri gözler önüne serme olanağına sahip oldukları fantastik, sorunsuz bir bölge vardır; devasa caddeleri, enfes bitkilerle dolu bahçeleriyle şehirleri, oraya giden yol hayali olsa bile kolay bir hayatın yaşandığı kırları anlatırlar. Heterotopyalar ise rahatsız edicidir, belki de buna bir isim vermeyi imkânsız hale getirdikleri ve yaygın isimleri kördüğüm haline getirdikleri veya paramparça ettikleri için, ve daha baştan söz dizimini ve yalnızca cümle kurarken kullandığımız söz dizimini değil, aynı zamanda, kelimelerin ve şeylerin (birbirlerine yakın ve aynı zamanda da karşıt) "bir arada durmalarını" sağlayan daha az belirgin bir söz dizimini de yok ettikleri için. Bu nedenle ütopyalar fabl ve diskurların oluşmasına imkân sağlar: dilin en belirgin özelliklerine uygun biçimde akarlar ve temel fabula'nın bir parçasıdırlar; heterotopyalar... konuşmayı kuruturlar, sözcükleri yollarında durdururlar, dil bilgisinin tüm olanaklarına daha kaynağında karşı çıkarlar; mitlerimizi yıkar ve cümlelerimizin şiirselliğini zararlı etkilerden korurlar.

Michel Foucault / Şeylerin Düzeni

I

(Ashima Slade ve onun Harbin-y Dersi olan Gölgeler ile ilgili olarak, ilk kez Lux Üniversitesi'nin felsefe dergisi Temel'in altıncı ve çift sayı olarak çıkan yedinci/sekizinci sayılarında yayımlanmıştır.)

Bir yıldan biraz uzun bir zaman önce, Iapetus üzerinde, Lux'te, beş milyon insan öldü. Bu beş milyon ölüm içinde birinin diğerlerinden daha trajik olduğunu ileri sürmek muazzam bir cüretkarlık olurdu.

Arz istihbaratı tarafından şehrin bütün çekimi ve atmosfer kalkanı yok edildiğinde hayatını kaybeden çok, pek çok insandan biri de, filozof ve matematikçi Ashima Slade idi.

Arzlı sabotörler, Slade'in ders verdiği Lux Üniversitesi'ne anlaşılmaz bir nedenle dokunmamışlardı. Kendi çekim kontrolleri ve plazma kalkanı ile hemen güneyde başlı başına bir kale ve banliyö olan Üniversite, çevre birimlerden ve buz-çiftliklerinden yardım gelene kadar kendisini korumayı başarmıştı, ve atmosfer ve çekim tekrar devreye girdiğinde şehir, dakikalarla ölçülebilecek bir süre içinde, bir morga ve mezarlığa dönüşmüştü.

Üniversite, bünyesinde otuz beş bin öğretim görevlisi ve öğrenci barındırıyordu. Savaştan hiç hasar görmemiş değildi. Kampüste, yüz seksen üç kişi ölmüştü. Resmi olarak bir parçası olduğu şehrin yaşadığı büyük yıkım yanında, Üniversite ile ilgili raporlar çok fazla dikkat çekmemişti.

Ashima Slade kampüste değil, Lux'ün giderek genişleyen yasaksız bölgesinde, ana ilkeleri sessizlik ve iffet olan Sygn adlı dini tarikata ait ko-opta, kendine ait bir odada yaşıyordu. Tarikatın bir üyesi olmayan Slade, orada Sygn'in bir konuğu olarak kalıyordu. Zaman zaman Slade'in tarikattan bir yetkili, papaz veya guru olduğu yolunda söylentiler çıkardı. Bunlar doğru değildi. Sygn üyelerinden pek çoğu Slade'in öğrencisi olmuştu, ama Slade'in ko-opta kalması, tarikatın, sıra dışı ve yalnız bir filozofa karşı hayatının son yıllarında (hem Slade'in hem de Syng'in hayatının) göstermiş olduğu bir cömertlikten başka bir şey değildi.

Slade ayda bir Akıl Felsefesi seminerlerini vermek üzere Üniversite'ye gelirdi. Haftada bir de, odasından, özel bir kanalda, bir saat süreyle ders verirdi; bu dersin ismi üniversite katalog numarasından ibaretti: BPR-57-c. Bu dersler sırasında Slade, o günlerdeki çalışmalarından bahseder, veya zaman zaman, bu çalışmaların bir kısmını, yüksek sesle veya masasının hemen yanında duran kara tahtada ders sırasında yapardı. Dersler Üniversite'de veya şehirde yaşayan üç yüz kadar öğrencinin yanı sıra, Üniversite'nin rotasyon programı çerçevesinde kayıt yaptırmış olan özel katılımcılar tarafından da holografik simülasyon olarak izlenirdi. Bu dersler zor, deneysel, ve genellikle de —kişinin ilgisinin boyutlarına bağlı olarak değişebilirdi— sıkıcıydı. Sorular veya tanışmalar için hiç zaman ayrılmıyordu. Tüm söylenmek istenenler postayla iletiliyor, ve genellikle bunların yerine ulaşıp ulaşmadığı bile belli olmuyordu. Yine de öğrenciler, tekrar tekrar, bu derslerin, konu açısından olmasa bile yöntem açısından, veya yöntem açısından olmasa da mantık yürütme tarzı bakımından sonsuz ölçüde aydınlatıcı olduğunu iddia ediyorlardı.

II

Harbin-Y dersleri, kırk yıl önce, onur konuğu kişilerin verdiği yıllık dersler olarak başlamıştı "... bu dersler, kendi alanı ile ilgili görüşlerini sunacak olan, kavramsal sanatlar veya bilimler alanında çalışan yaratıcı bir düşünür tarafından verilecektir." Yedi yıl önce, Slade o yılın Harbin-Y derslerini vermek üzere ilk kez davet edilmişti. O ise reddetti, gerekçe olarak da, (biraz fazla alçak gönüllülük göstererek) kendi alanıyla ilgili görüşlerinin fazla kendine özgü olduğunu söyledi. İki yıl sonra, tekrar davet edildi. Bu kez, deneme amacıyla, BPR-57-c derslerinde olduğu gibi, odasından, holografik simülasyon yoluyla anlatmak şartıyla kabul etti.

Slade'in (bizzat giderek anlattığı) seminerlerin sadece altı öğrencisi vardı. Harbin-Y Dersleri ise, geleneksel sunuş prosedürü olarak, K-Harbin Oditoryumunda, binlerce davetlinin önünde bizzat anlatılıyordu.

Yirmi yıl önce Slade, Mantığın Temelleri: Meta-Mantığa Giriş adında muazzam bir ders programı kaydetmişti; bu kayıtlar, Uydu Genel Danışma Bilgisayar Ağı'nda, hiç gözden geçirilmemiş olarak hâlâ duruyordu (ve bunların, Slade'in kendi erken dönemlerine ait olgunlaşmamış çalışmalarından oluşan iki ciltlik Summa Metalogiae adlı eserine en iyi giriş olduğu düşünülüyordu). Her çeşit kayıt cihazının veya mekanik aletin karşısında hiç zorlanmadan ders anlatan Slade, yine de bu kadar geniş bir canlı izleyici kitlesinin karşısında rahatsız olacağını düşünüyordu.

Slade'in çok da istisnai olmayan bu isteği karşısında akademik çevrelerde hararetli ve her türlü ölçüden uzak tartışmalar yaşandı. Slade, Üniversite içinde, kampüste nadir rastlanan mizacı nedeniyle bazı olağanüstü (ve olağanüstü derecede sersemce) efsaneler çıkmasına neden olan, sıra dışı bir kişilikti. Pek çok meslektaşı, açıkçası, Slade'in asla izleyicisine ulaşamayacak olan bir BPR-57-c dersi vermesinden korkuyordu. Hiç kimse Slade'in, eserlerini, durumun gerektirdiğini düşündükleri düzeyde tartışacağından emin olmanın nazik bir yolunu bulamıyordu. Tüm bunların, sonunda nasıl çözümlendiği bizim konumuzun dışında. Ama bir kez daha, Slade o yılın Harbin-Y derslerini vermeyi reddetti.

Slade bir sonraki yılın derslerini vermek üzere davet edilmedi; seminer öğrencilerinin yanı sıra, yazışmakta olduğu bazı meslektaşlarına, bunun kendisini çok rahatlattığını belirttiği söyleniyordu. Ancak, BPR-57-c öğrencilerinden, Slade'in Modüler Kalkülüs üzerine (meta-mantık konusunda yaptığı ilk çalışmalarının geliştirilmesi) çalışmalar yaptığı haberleri sızınca, kendisinden aynı şeyin tekrar istenmesi kaçınılmaz oldu; Slade'e bir kez daha davetiye çıkarıldı. Bu kez, Harbin-Y derslerini düzenleyenlerle, vermek istediği üç dersin ana hatlarını tartıştı ve bu da, onlarda, konuşmaların en azından anlaşılabilirlik sınırlarına yakın olacağı inancının doğmasına neden oldu. Oditoryumda holografik bir simülasyon ayarlandı. Ders başlıkları ilan edildi:

Modüler Kalkülüs Üzerine Bazı İnformel Değerlendirmeler:

1) Gölgeler

2) Amaçlar

3) Yanılsamalar

Üç ders de her zamanki gibi akşam saatlerine kondu. Her zamanki gibi davetiyeler gönderildi. Beş yıl süren karmaşa sayesinde, ilgi her zamankinden daha da fazlaydı. Pek çok insan —böylesine derin ve anlaşılmaz bir konu için beklenebileceğinden çok daha fazla kişi— Slade'in ilk dönem çalışmalarına baktı, ciddi bir hazırlık yaptı ve kendilerini neyin beklediği konusundaki meraklarını giderdi.

Summa'nın sayfalarında şöyle bir göz gezdirildiğinde, Slade'in formel felsefi sunuşunun, birbirinden oldukça farklı üç biçime ayrıldığı görülüyordu. Birbirine benzer bir mantıkla oluşturulmuş, billur gibi, açık ve anlaşılır tartışmalar vardı. Simgelerin sözcüklere üstünlük kurduğu matematiksel bölümler vardı; ve olan sözcükler de şunlarla sınırlıydı: "...bu yüzden görülüyor ki..." "...ve bunu alıp yerine koyduğumuzda..." "...bu uyarılar dikkate alındığında da anlaşıldığı üzere..." ve buna benzer şeyler. Üçüncü biçim ise, bir mantık felsefecisinden çok dinsel konulardan bahseden bir mistiğin diliyle yazılmış, oldukça yoğun (içinden çıkılmaz olmasa da) metaforlar içeren bölümlerden oluşuyordu. Bilgili bir öğrenci için bile, bu matematik veya metaforik biçimlerden hangisinin daha çok göz korkuttuğu tartışmalıydı.

Slade'in felsefesinin ilkelerinden biri, örneğin, ilk dönem çalışmalarında açıkça ve sonraki çalışmalarında da örtük olarak belirtildiği gibi, çağdaş epistemenin ortaya koyduğu biçimiyle, mantıksal berraklık açısından "süreç / ilişki / işlem" ifadesi ile "madde / materyal / töz" ifadesi arasında mutlak bir ayrım olması gerektiği, ve gerçek Evren'de bunların mutlak ve ayrılabilir arayüzleri olduğu yönündeki inançtır. Bu konuda, Slade şöyle demektedir: "...Bu arayüz, zaman geriye döndürülemediği sürece ayrılabilir olarak kalacaktır. Gerçekten de, geri döndürülebilir zamanı da modelleyebileceğimiz bu araçlarla —hafıza, düşünce, dil, sanat— her iki yandaki öğeleri yalnızca ayrı ayrı olarak modelleyebiliriz."[3] Slade üzerine çalışmalar yapan bir yorumcunun, Spekülatif Bilimler Dergisi'nin bir sayısında da belirttiği gibi: "Bu şekilde ele alındığında, anlaşılır veya anlaşılmaz. Burada esas mesele, gerçekten de, anlaşılırlık değildir."

O yılki öğrencilerin pek çoğu için, Slade'in derslere davet edilmesi üzerine önceki yıllarda yaşanan karmaşa anılarda hâlâ canlıydı. O akşam K-Harbin Oditoryumunda toplanmış olan insanlar, merakları, endişeleri, ve —pek çoğu da— heyecanları ile gelmişlerdi.

Oditoryum kapıları kapandı.

Tam beklenen saatte —esmer, küçük kemikli, geniş kalçalı— Slade, (masası ve kara tahtası ile), hafif titrek bir holografik simülasyon olarak sahnede belirdi. İzleyiciler sessizliğe büründü. Slade derse başladı — ses ile ilgili bir sorun vardı. Öğrenci mühendisin yaptığı birkaç ayarlamadan sonra, Slade büyük bir nezaket örneği göstererek, zayıf bağlantılar nedeniyle duyulamayan açılış cümlelerini tekrarladı.

Slade'in sunuşu başladıktan bir saat yirmi dakika sonra, ilk çekim kesintisi Lux'ün yasaksız bölgesini vurdu. Bunun iki dakika ardından, çekim tamamiyle gitti. Şehrin atmosferi de devreden çıkmıştı. Ve, görüntüsü hâlâ K-Harbin Oditoryumu'nun sahnesindeki holografik simülasyonda yansımakta olan Ashima Slade (diğer beş milyon kişiyle birlikte), ölmüştü.

III

Ashima Slade 2051 yılında, Mars-Bellona'da doğmuştu. Çocukluğu ile ilgili çok az şey biliniyordu; anlaşılan bir kısmı, şehrin hemen dışında bir banliyö olan Phoenix Kalesi'nde, bir kısmı da, kötü bir üne sahip olan Goebels'te (bazıları burayı büyük uydu şehirlerindeki yasaksız bölgelere benzetiyordu; bu benzetme Bellona'ya hiç gitmemiş olanlar için yeterli olabilirdi; ama bu başka yerlerde, uzun uzun, ve her iki yönden de tartışılıyordu) geçmişti. Yetmiş'te, Slade bir gemiye doluşmuş olan yirmi beş bin kişiyle birlikte Callisto Limanı'na gelerek uydulara göç etti. Buraya gelişinden iki ay sonra kadın oldu, tekrar taşınarak Lux'e geldi ve altı ay süreyle şehrin hafif-metal rafinerilerinden birinde çalıştı: Blondel Audion ile ilk tanıştığı yer burasıydı; ünlü şair, başka pek çokları ile birlikte, rafineri kafeteryasında, birbirlerine taş atan veya ritüel olarak şiirsel hakaretler yağdıranların arasındaydı. Altı ayın sonunda (taşlamalardan dört gün sonra) Slade, Lux Üniversitesi'ne girdi, iki buçuk yıl sonra Summa Metalogiae'nın ilk cildini yayımladı; bu ona, akademik olarak, hem saygın hem de kötü bir ün getirmiş; bunun yanında da, sonraki birkaç yıl boyunca (Summa'nın ikinci cildi çıktığında), meta-mantıksal program analizinin gelişmesine yol açmış ve Slade'e en üst dereceden sürekli bir kredi geliri sağlamıştı. Slade'in tamamiyle soyut kaygılarla başlamış olan bir çalışma sonucunda ortaya çıkan bu ticari başarıya tepkisi bazen mizahi, bazen de acımasızdı. Şüphesiz bu pratik başarı, ilk yıllarında meslektaşlarının pek çoğu arasında —ve pek çok yönde— ona karşı bir önyargı oluşmasına yol açmıştı. Bazıları bunu bilimin hakettiği karşılığı bulması olarak gördü. Başkaları ise bilimin talihsiz biçimde kirlenmesi olarak. Yine başkaları, bunu, Slade'in çalışmalarının, sağlam ve derin temellerden çok, olsa olsa, göz alıcı zekâ parıltılarına dayanmasının bir göstergesi olarak aldı. Slade'in kendisi de, bir keresinde şöyle dedi (bir seminerde, bütün sabahını, kendisine gönderilmiş olan ticari bir meta-mantıksal analiz çalışmasını inceleyerek geçirdikten sonra): "Bana göre burada en acı olan şey, hepimiz aynı ilkelere ve parametrelere göre çalışıyor olmamıza rağmen, benim onların bu ilke ve parametreleri kullanarak yaptıklarını önemsiz bulmam, onların da benim yaptıklarımı anlaşılmaz, veya eğer anlayabilirlerse de, gereksiz bulmaları."

Summa'nın ikinci cildi yayımlandığı sıralarda, Slade ilk kez, bazıları Üniversite ile bağlantılı olan, bazıları da olmayan, ama hepsi de Lux'te yaşayan ve çalışan (bazen beraber, bazen karşı karşıya), son derece yetenekli sanatçı ve bilim adamlarının bir araya geldiği Çember (bu asrın ilk on yılında yapılan çalışmalardan bu yana yaygın olarak bu isimle bilinir olmuştu) ile yakın ilişkiye girmişti. Yirmi küsur yıldan beridir bu grubun içinde, Eridani isimli yirmi dokuz saatlik operası, ilk yapımının üzerinden on iki yıl geçmiş olmasına rağmen hâlâ çağdaş sanat üzerinde en büyük etkiyi bırakan yapıtlardan biri olarak görülen George Otuola; matematikçiler Lift Zolenus ve Saleema Slade (akrabalık yok), şairler Ron Barbara, Corinda, Blondel Audion ve Foyedor Huang-Ding ile birlikte saygıdeğer aktris Alona Liang ve o zamanki şurekası, ve yirmi iki yaşında iken, Eridani'nin o ilk ve efsanevi yapımını yönetmiş olan, günümüzde ise tiyatro dünyasında daha çok Diken adıyla bilinen Gene Trimbell vardı.

Tüm bu saydığımız isimlerin ve yıllar boyunca adı Çember ile birlikte anılmış başka diğer sanatçı ve (özellikle de) biyologların, eserlerinde Slade felsefesinin parametreleri etrafında dönüp durduklarını —öyle ki, artık Slade'in Çember'in merkezi olarak görülebileceğini— kanıtlamak için bazı yorumcular büyük enerji ve yaratıcılık göstermişlerdir. Hiçbiri bunu tam olarak başaramamıştı ve kanıtlarını tam olarak ortaya koymalarını engelleyen nedenlerden biri de, Slade'in eserlerinin karmaşık olmasıydı. Ayrıca, o zamanlarda Slade'in düşüncelerini öğrenebilmek için tek kaynak öğrencilerinin raporlarıydı. O yıllarda Slade'in kendi yayımlamış olduğu tek şey, yirminci yüzyılda yaşamış bir Amerikalı olan "...bu Macar-Kanton lehçesi, ismin çeşitli halleri arasında var olan ve kişisel veya politik olarak dayatılan sisli ve belirsiz ayrımıyla, bize Uydular'da, Mars'ta ve Arz'ın yüzde sekseninden fazlasında konuşulan dil konusunda hizmet eder..." (çevirenin önsözü) Susanne K. Langer'in Akıl isimli eserinin çevirisiydi. Bu süre boyunca öğrencileri, notlar alma ve "...bu fikirlerden hareketle mümkün olduğunca aykırı, alternatif modeller kurma..." konusunda teşvik edilmişti. Ama konuşmaları kaydedilemiyordu; çünkü o sıralar Slade, BPR-57-c derslerini "...yanlışlıklarla dolu taslaklar..." olarak görüyordu, ve bu da, gerçek düşüncelerinin değerlendirilmesini güçleştiriyordu — ta ki, notlarından oluşan bir külliyat savaştan iki hafta sonra binanın arkasındaki o küçük bodrum katından kurtarılıp gün ışığına çıkarılana kadar.

Diğer yorumcular da, daha başarısız bir çabayla, Çember'in Slade de dahil önde gelen üyelerine ait tüm eserlerin ekseninde, Sygn tarikatınca benimsenmiş mistik ilkelerin bulunduğunu göstermeye çalıştılar. Çember'in tarihiyle ilgili bir şeyler okumuş olan herkesin bilebileceği gibi, bu tarih, Sygn tarikatı tarihi ile yakından bağlantılıydı: Hem Barbara ve hem de Outola ilk gençlik yıllarında tarikata üyeydiler, ve ancak yirmilerine geldiklerinde (Barbara'nınki dostane biçimde olmuştu, Outola'nınki ise biraz patırtılıydı) ayrılmışlardı. Barbara'nın ilk kitabı Dili Yeniden Öğrenmek, pek de doğrudan olmasa da, sessizlik içinde geçen gençlik yıllarındaki dinsel mücadelelerini anlatıyordu. Ve Eridani'nin beşinci, yedinci ve on yedinci sahnelenişlerinde hep ön planda olan Sessiz Şarkıcılar Tarikatı da, bunun dolaylı ve bir parça eleştirel bir portresiydi. Slade'in Sygn ko-opunda son kaldığı yer, sayılabilecek başka pek çok örnek arasında sadece bir tanesiydi. Ancak, bunu kanıtlamanın zor tarafı, yüzeysel bazı parçalar haricinde Sygn dogması ile ilgili bir şeyler öğrenmenin kolay olmamasıydı. Tarikattan ayrılmış olanlar, Otuola gibi sert eleştirilerde bulunanlar bile, tarikat sırlarına son derece saygılıydılar: tarikat, konuşmayı, yazmayı, şeffaflığı ve seksi reddediyordu. Bu nedenle de o yıllarda tarikatın temel inançlarını araştırmak, Slade'in felsefesinin anlamını araştırmaktan bile bir parça daha zordu.

Varılabilecek en muhtemel yargı, belki de en tutucu olanıydı: Çember üyeleri ile Sygn üyeleri (ve eski üyeleri) arasında büyük bir kişisel, sosyal ve ruhani etkileşim vardı. Ama nihayetinde Çember'i Uydu Federasyonunun entelektüel hayatındaki en büyüleyici anı haline getiren, bu erkek ve kadınların ondan aldıklarından ziyade, ona verdikleri idi.

Slade elli dört yaşındaydı. Summa Metalogiae yirmi küsur yıl gerilerde kalmıştı. Eridani'nin (bu eser pek çokları için Çember yaratıcılığının doruk noktasıydı) büyük bir zafere dönüşen açılışının üzerinden ise iki yıl geçmişti. Daha üç ay önce Corinda'nın sekizinci toplu şiirleri Baskılı Devreler yayımlanmış, ve bu ona, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandırmıştı; Corinda yalnızca bu ödülü alan en genç altıncı kişi değil (o zamanlar otuz altı yaşındaydı), aynı zamanda Arz İsveç Akademisi tarafından ödüllendirilen ilk ay doğumlu kişiydi (Pek çokları, haklı olarak, bunun dört yıl önce yazılmış olan o harika Eridani librettosu için verilmiş geriye dönük bir ödül olduğunu düşünüyordu. Öyle bile olsa, pek çok kişi, ödülün Arz ile Uydu Federasyonu arasındaki ilişkiler üzerinde günden güne koyulaşan gölgeyi bir parça olsun dağıtabilecek bir umut ışığı olarak görüyordu.) ikinci yılS'nin on üçüncü öte-ayında, Ashima Slade, Gene Trimbell (o zamanlar yirmi dördündeydi), Ron Barbara (yirmi dokuz), Sygn tarikatından yeni ayrılmış olan iki kadınla birlikte, Sven Holdanks (on dokuz) ve Pedar Haaviko (elli sekiz), bir aile komünü kurmaya karar verdiler. Anlaşılan, Otuola da katılması için davet edilmişti. Ancak, çeşitli nedenlerden ötürü, o reddetmişti.

Komün üç ay sürdü.

Bu süre zarfında tam olarak neler olduğu bilinmiyor ve belki de asla bilinemeyecek — bunlar sadece katılımcıların ulaşabileceği bir Hükümet Bilgi Muhafaza Bankasında kayıtlı tutulmadıkları sürece. Ancak, hayatta kalanların biyografilerinin Genel Danışma'da bulunmamasının ve bunların "istek üzerine saklı" tutulmasının bir nedeni, belki de, komünün acı veren yapısıydı. Bazı üyeler hâlâ hayatta oldukları için, spekülasyonlar konusunda oldukça temkinli olunmalıydı.

Üç ayın sonunda, gece saat onda, komünün on altı odasını barındıran, Lux'teki u-1 sektörünün merkezine yakın bir yerdeki bina, şiddetli bir kimyasal yangının körüklediği alevler içinde kaldı. Komünün en genç üyesi Holdanks, o gün öğleden sonra, Üniversite kampüsündeki bir müzik odasında kendini piyano telleriyle asarak intihar etmişti. Bir gün sonra Bayan Trimbell, aşırı üzüntü (halüsinasyonlar, bitkinlik ve histeri) teşhisiyle, aylarca kalacak olduğu bir tedavi kliniğine yatırılmıştı. Ron Barbara ise ortadan kaybolmuştu: nerelerde olduğu, ancak üç yıl önce, dört değişik ayın buzlarında on yıl kadar dolandıktan sonra yerleştiği ve bir süreden beri yaşamakta olduğu anlaşılan Bellona'daki küçük ve deneysel bir yayınevi tarafından kısa aralıklarla, arka arkaya çıkarılan beş küçük şiir kitabının (Sözdizim I, Sözdizim II, Uyak, Themos, ve Sözdizim III) yayımlanmasıyla ortaya çıktı. Şiirler, sözcüklerden çok matematiksel simgelerden oluşan, karmaşık ve hatta anlaşılmaz şeylerdi, ve Kataliz ve Buz / Akıntılar gibi, Barbara'nın hem ün kazanmasına hem de övgü dolu eleştiriler almasına neden olan, son derece açık, doğrudan ve temelde sözcüklere dayanan stili ile de büyük bir karşıtlık içindeydi. Yeni şiirlerin bunalımlı olmasının nedeni, (Çember ile ilişki içinde olan kişilerin iddialarına göre) o üç ay içinde yaşanan olaylara göndermeler yapmasıydı. Komünün dağıldığı gün, Haaviko tekrar Sygn'e katıldı ve kendisini tarikatın gizli ve sessiz dini törenlerine verdi.

Felaketten sonraki sabah, Slade, evden iki birim ötedeki bir sokakta, ciddi biçimde yaralanmış, kör olmuş, ve başka şekillerde de sakatlanmış, bilinçsiz bir şekilde yatarken bulunmuştu — yaraların çoğunu, anlaşıldığı kadarıyla, kendisi açmıştı. Üç aylık süre içinde, tekrar erkek olmuştu.

Slade bir kliniğe götürüldü, ve iki ay sonra buradan, sıska, kör, beyaz saçlı, olduğundan çok daha yaşlı gösteren biri olarak çıktı; yaralı göz çukurlarının hemen üzerinde, merkezden uzak bir yere yerleştirilmiş olan beş santimlik gümüş foto- plakalar vardı ve şimdi bunları "görmek" için kullanıyordu. (Foto-plaka merkezde değildi, çünkü Slade "üçüncü gözünü" veya beyin epifizini kapatmak istemiyordu ve bu, göz uzmanlarının kolaylıkla kabul ettikleri sıra dışı bir istekti — bu nedenle bazı eleştirmenler Slade ile Sygn arasındaki bağlantının sanıldığından daha da sıkı olduğundan şüpheleniyorlardı: Sygn, kozmik bilincin bu geleneksel merkezine büyük bir önem atfediyordu. Ancak, bir keresinde, Slade kendisi, bu kararının daha çok "Pascal bahsi" kabilinden olduğunu söylemişti; bir başka sefer de, Pascal'ı (ve asla kendisini değil) tartışırken ondan, "...kişinin kendisine olan ahlaki sorumsuzluğunun ilk örneği" olarak bahsetmişti. O üç ay içinde her ne olmuşsa, bunların Slade'i, bir insanın sarsılabileceği her şekilde sarsmış olduğunu tahmin etmek zor değildi. Tedavisinin güya tamamlanmasından sonra Slade klinikten ayrıldı, ama Lux'teki u-1 bölgesinde, yırtık pırtık, gri pelerini içinde, yalın ayak, kendisini rahatsız ettiği için mümkün olduğunca işlek caddelerden uzak durarak yürürken zaman zaman ona rastlayan dostlarının çoğu, özellikle ilk haftalarda, bilincinin tam olarak yerinde olmadığını söylüyorlardı.

Sygn'in genç üyelerinden bazıları (Haaviko tarikat tarafından başka bir şehre gönderilmişti) Sygn ko-opunda kalması için onu davet etmişlerdi; o da, dini törenlerden ve ibadetten uzak kalma koşullarına tarikatın rıza göstermesi sonucunda, bu daveti kabul etmişti.

Sonunda Slade derslerine geri döndü. Geceleri ve Üniversite'deki seminerlerini vermek üzere ayda birkaç kez hariç, çok nadiren odasından dışarı çıkıyordu.

Slade artık yalnızca, Lux'ün u-1 bölgesindeki sabahçı kafeteryalarında toplanan sıra dışı yaşlı tiplerden birkaçıyla ahbaplık ediyordu; bunların arasında, aksi ve sıklıkla da her şeyden yakınan konuşmalarına, zaman zaman birkaç yorum ekliyordu. Bu erkek ve kadınların çoğu, onun kendileri gibi en düşük dereceden reddedilemez kredi alan biri değil, Güneş Sistemi'ndeki en saygı duyulan beyinlerden biri olduğunu bilmiyordu.

Pek çoğu da bunu bilmeden öldü — beş milyon kişinin arasında.

IV

Temel dergisinin altıncı ve yedi/sekizinci sayılarında, Ashima Slade'in modüler kalkülüs üzerine vereceği üç Harbin-Y Dersi'nden ilki olan Gölgeler'in hala elde olan bir bölümünü yayımladık — ve hiçbir zaman büyük rakamlara ulaşmamış olan abonelik sayımız üçe katlandı. Bu yoğun rağbet (eğer beşten on beş bine sıçramak rağbetin bir göstergesi olarak alınabilirse) elinizdeki sayıda bulunan yorumun yazılmasına neden oldu.

Gölgeler'in bir zorluğu, tamamlanmamış olmasının yanı sıra, Slade'in düşüncelerini sürekli bir argüman olarak değil, her biri aşağı yukarı kendi içinde bütünlük taşıyan bir fikir olan ayrı ve numaralanmış notlar dizisi şeklinde sunmayı seçmiş olmasıdır — birbiri ile ilişkili olan ve birbirini aydınlatan bütün bu düşünceler galaksisi, her zaman doğrusal bir formda değildir. Ancak, Slade tarafından anlatılmış olan son on küsur nottan şu üçünü bir düşünün:

42) Bir kanadı delilik ve diğer kanadı ise saplantı olan bir ikili kapı haricinde, çağdaş felsefi düşünceye açılan hiçbir giriş yoktur.

45) Modüler kalkülüsün problemi, bir kez daha şudur: İlişkisel bir sistem bir diğerini nasıl modelleyebilir? Bu problem, iki farklı soruya ayrılır: (Bir) Sistem B'den sistem A'ya nasıl bir geçiş olmalıdır ki, biz (sistem C), sistem A'nın artık sistem B'nin bir modelini içerdiğini söyleyebilelim? (İki) Uygun geçiş sağlandıktan sonra, sistem A'nın iç yapısı nasıl olmalıdır ki biz (veya o) sistem B'nin herhangi bir modelini içerdiğini söyleyebilelim?

49) Yalnızca yarım olmasına yardım etmediği tek bir sınıf, ırk, milliyet veya cinsiyet yoktur.

Bu ifadelerden hiçbiri kendi içinde büyük zorluklar taşımıyor olsa da, bu üçünün aynı "galakside" ne aradıkları sorusu yine de mantıklı bir sorudur. Slade'i savunan biri cevap olarak, bunların bir arada, Slade'in ilgi duyduğu alanın sınırlarını gösterdiğini ileri sürebilir. Slade'e karşı olan biri ise, bu durumun, derslerin parçalı yapısının konuların gerçekten derinine inmeyi engellediğini kesin olarak kanıtlıyor olmadığını, sadece bu fikri uyandırdığını; gerçekten anlamlı bir şeyler söyleyebilmek için konuların daha derinlemesine ele alınması ve daha ayrıntılı olarak incelenmesi gerektiğini savunabilir: En iyi ihtimalle elimizde, bir parça ilginç olan sadece birkaç aforizma daha vardır. Üçüncü bir eleştirmen de, bu notları Slade'in kötü bir üne sahip olduğu sıra dışılığının bir kanıtı olarak tamamiyle gözardı edip, eğer varsa, baştan başa sadece modüler süreci tartışan notlarıyla ilgilenmemiz gerektiğini söyleyebilir.

Ancak bizim bu makaledeki amacımız, yargılamak değil, açıklamaktır. Ve elbette, bu üç nottan da anlaşılacağı gibi, bu yorumlar bütününün örgüsünü oluşturan üç unsur, psikolojik, mantıksal ve siyasi unsurlardır.

Slade ilk dersi için seçmiş olduğu Gölgeler ismini, yirminci yüzyılda yaşamış olan bir hafif, popüler kurgu yazarının kurgusal olmayan bir metninden almıştır; bu metinde de aynı galaksi sunuşu görülmekte ve içinde bir yerde de "modüler kalkülüs" terimine rastlanmaktadır. Ancak, bunlar dışında arada çok az benzerlik olduğu için, bu eski metni Slade'inkinin bir modeli olarak görmek büyük bir hata olurdu. On yedinci notta Slade'in de açımladığı gibi, "...ben gerçekleri, onları yaratan arka plandan çok fazla ayırmaya kuşkuyla bakarım..."; ancak Slade için arka plan kavramı, eski metnin yazarına kıyasla çok daha siyasi bir anlam taşıyordu. Slade'in otuz birinci notunu bir düşünün: "Uydulardaki toplumumuz, Arzlı ve Marslı göçmenlerine kadar ulaşır, aynı zamanda da onlara, nasıl uyum sağlayacakları konusundaki eğitimi ve kendilerini hem psikolojik hem de fiziksel olarak yok etmeleri için gerekli araçları ulaştırır — ve bunların hepsini de aynı isim altında sunar: Özgürlük. Bizim yöntemlerimize uyum göstermedikleri oranda da, kolay fark edilmeyen darbelerle karşılaşırlar: uyum sağlamaları için gerekli eğitim araçları daha uzağa itilir ve buna karşılık, yıkım araçları da o oranda yaklaştırılır. Eğitim ve yıkım yöntemleri aynı olmadığı, ve yalnızca gizli ve fark edilemeyecek biçimde dil tarafından sınırlandığı için, burada, diğerlerimizin başkalarının acılarına karşı duyarsız kalmaları için başka ve çok kesin bir yol vardır. Bizimki gibi küçük ve önceliğinin tüm yurttaşlarının öznel gerçekliği olduğunu iddia eden dünyalardan oluşan bir ağda, bu dehşet verici bir siyasi suçtur. Ve bu dehşet verici savaşta, bu suç tarafından olmasa bile, bu suç için yok edilebiliriz."

Slade'in esas uğraşı mantık olmasına ve en büyük katkılarını tekli mantıksal bağlantılar mikro-tiyatrosunun keşfedilmesi yoluyla yapmış olmasına rağmen, Slade, Sosyal Bir Eleştirmen Olarak Filozof rolüne de büyük değer veriyordu. Bu iki alan, siyaset ve mantık, nasıl bağdaşıyordu? Ders tamamlanmamış olduğu için, bu ikisinin arasındaki ilişki kavramı konusunda Slade'in bize bir şeyler söyleyip söylemediğini kesin olarak anlamanın bir yolu bulunmamaktadır. Ancak, belki de, bu ilişki konusundaki düşünceleri hacında dersin dokuzuncu notu bize bir fikir verebilir:

Elimizde hatalı tuğlalar yapan bir kalıp olduğunu, ve her bir tuğlanın içindeki kusurların sol tarafında ufalanma eğilimi vardır sözcükleriyle modellenebildiğini düşünelim; eğer bu kusurlu tuğlalarla bir duvar örmeye kalkarsak, bu duvar kusurlu olabilir veya olmayabilir; aynı şekilde, kusur da sol tarafında ufalanma eğilimi vardır sözcükleriyle modellenebilir veya modellenmeyebilir; ama modellense bile, yine de bu kusur herhangi bir tuğladaki veya kalıptaki kusurun aynısı olmayacaktır. Tüm bu durumları açık tutarak ve bir gereklilik olmaktan çıkararak, bunlar hakkında konuşurken kullanabileceğimiz dildeki tüm tesadüfi fazlalıklara rağmen, pek çok antinomiden kaçınabiliriz.

Antinomiler hakkında söylediklerini bir kenara bırakırsak, burada Slade'in anlatmak istediği, düşüncemizin bütün öğelerinde görülen bir mikro-kusur keşfettiğimizde, daha geniş zihni yapılarımızda —mesela siyasette— bir makro-kusur keşfetmiş olduğumuzu düşünmenin, yine bir mikro-kusurun ağına düşmekten başka bir şey olmadığıdır. Bu makro-kusurların mikro-kusurlarla bağlantılı olmadığı anlamına gelmez —genellikle bağlantılıdır— ancak bunun doğrudan bir ilişki olduğunu ve mutlaka aynı sözsel model tarafından kapsandığını varsaymak. bir hatadır.

Daha önce de söylediğimiz gibi, Slade, psikoloji ile de ilgilenmiştir — özellikle de filozofun psikolojisi ile. Bunu mantıksal keşifleriyle nasıl bağlantılandırmıştır? Gölgeler'in elde kalan bölümlerinde, zaten aktarılmış olan o gösterişli kırk ikinci notun ötesinde, bize bu konuda bir şeyler söyleyebilecek pek bir şey yoktur — yine de, ilgilenen okuyucuların, Summa Metalogiae Cilt Bir Fasıl 2 Bölüm VI'ya bakmaları önerilebilir; Slade burada akıl yürütmede görülen hataları tartışır ve bunlardan pek çoğunu "...başka bir neslin rahatlıkla delilik adını verebileceği..." hatalar olarak niteler.

Not yirmi iki, Slade'in modüler çalışmaları ile ilgili en anlaşılabilir ve ayrıntılı ifadesi olarak göze çarpmaktadır:

Sistem A'nın sistem B'yi modelleyebilmesi için sistem B'den sistem A'ya ne geçmelidir? Canlı organizmalara ve duyulara bakalım. Öncelikle, maddi modeller adını verebileceğimiz modeller vardır. Koku, Tat ve Dokunma duyularıyla, esas madde bir sistemden diğerine geçmeli, veya en azından onunla doğrudan bir fiziksel arayüzde bulunmalı ki, sistem A maddenin gelmiş olduğu durumun bir modelini kurmaya başlayabilsin. İlk iki durumda, sinir demetleri, onlarla ilgili bilgiyi ayırt edebilmek için moleküllerin o anki şekillerine bir tepki verirler; son durumda ise, çeşitli basınç değişimleri sinir sisteminde elini üzerinde gezdirdiğimiz bir yüzeyin pürüzlü mü, pürüzsüz mü, veya sert mi yumuşak mı olduğuna ilişkin bilgiyi oluşturur. Daha sonra ise, yansıtılmış dalga modeli adını verebileceğimiz model gelir. Bunun en önde gelen örneği Görme duyusudur: bağıntısal bir sistem olan sistem Z'de nispeten daha kaotik ve ayrıştırılmamış bir dalga yönü (mesela içinden akım geçen bir ampülün teli, veya Güneş'in yüzeyine yakın yerlerde fizyona uğrayan gazlar) oluşur ve bağıntısal sistem B'ye (mesela bir çekici, bir çiviyi meydana getiren bir moleküller yığını) ulaşıp onunla etkileşime girene kadar evrende yol alır, ve sonra, bu etkileşim onu başka yönlere gönderir. Bu öyle bir etkileşimdir ki, yalnızca dalga yönü değişmekle —veya daha doğrusu, molekül yığınının yüzeyi tarafından belirli yönlere doğru dağıtılmış olmakla— kalmamış, aynı zamanda ayrıştırılmamış frekansların pek çoğu da emilmiştir. Diğerleri ise aşağıya veya yukarıya doğru yönlendirilmiştir. Yönü değiştirilmiş olan bu dalga yönündeki bozulma öylesine büyüktür ki, aslında, bu noktada bu bozulmaya düzenleme adını verebiliriz. Bu bozulmuş/düzenlenmiş dalga yönünün son derece küçük bir kısmı gözün —bağıntısal sistem A'nın parçası— kornea, iris ve lens tabakalarından geçerken, daha da bozulmaya uğrar. Retinaya gelince tamamiyle durdurulur; ama bozulma/düzenleme sonucunda kazandığı yeni yapı, retinadaki çubuk ve konileri harekete geçirerek, beyne giden optik sinirlerdeki milyon küsur life iletilen kimyasal- elektriksel uyarılar yayar. Şimdi, retinadaki yapı havada yayılan dalga yönünün içinde değildi. Bu, o sınıra ait zerre kadar küçük bir parçanın, kendini, yüzde doksan dokuz oranında, tıpkı durgun suyun yüzeyinde halkalar halinde yayılan dalgaların karşılaştıklarında, iç içe geçerken bile birbirlerini yok etmeleri gibi iptal edecek biçimde bükülmesiyle oluştu. Ama optik sinirlere girdikten sonra, beyne (bağıntısal sistem A'nın merkezi düzenleyicisi) ulaşana kadar, artık ilk dalga sınırıyla ilgilenmemekteyiz. İşin içine yeni fotonlar girmiştir. Ve optik sinir liflerinin içinden geçen uyarıların frekansı, her ne kadar bozulmuş olsa da ilk sınırımızı oluşturan ışığın frekansından çok çok daha düşüktür; bu yeni frekanslar ile ilk frekanslar arasında hiçbir bağıntı bulunmamaktadır. Bu noktada, daha beyne ulaşmadan önce bile, kendimize yeniden şunu sormalıyız: Aslında sistem B'den sistem A'ya geçen neydi? Eğer dürüstsek, şu cevabı vermeye hazır olmalıyız: "Çok az şey." Gerçekte B'den A'ya geçen hiçbir şey yoktur... en azından bu şeylerin (yani moleküllerin), sistem A'nın sistem B'yi görmesi değil de koklaması halinde geçecek olduğu şekliyle değil. Dalgalar sistem B'den gelmediler, yalnızca ondan sektiler, ve karşılaşma sonucunda dönüştürüldüler. Yansımış dalga modelleriyle ilgili olarak şunu söyleyebiliriz ki, ilk dalga sınırı bir rastlantısallık düzenine sahiptir; sistem B'nin dalga sınırı üzerine bindirdiği bozulmalar ise başka bir rastlantısallık düzenine sahiptir, ancak bu düzen o kadar düşüktür ki, bu ikinci rastlantısallık düzeninde herhangi bir değişiklik olduğunda (diyelim ki sistem A ve sistem B'nin birbirleriyle bağıntılı olarak hareket etmeleri gerekmektedir; veya her ikisi de dalga kaynağıyla bağıntılı olarak hareket etmelidir) rastlantısallık düzenindeki panoramik değişiklik sistem A'nın gözü ve optik sinirleri (ve nihayetinde de beyni) tarafından bindirilen bir dizi basitleştirme işlemi yoluyla daha düşük düzendeki değişiklikleri eşsiz bir biçimde koruyabilir. Başka bir deyişle, görsel düzen, bir dalga sınırları dizisinin rastlantısal düzeninde (düzeninde veya rastlantısallığında değil) meydana gelen değişikliklerin bir kaydıdır. Veya bir parça metaforik bir ifadeyle söylenecek olursa, bütün düzen, kaosun en azından dördüncü veya beşinci türevidir. Üçüncü bir model türü olarak da üretilmiş dalga modeli sayılabilir. Bu türdeki en önde gelen örneğimiz sestir. Burada da yine dalga sınırları geçerlidir, ancak bu dalga sınırlarının kökeni sistem A'nın modellemeye çalıştığı sistem B'dedir, ve bozulma/düzenleme unsurları başlangıç noktasından gelmektedir. Şöyle ki: Kulak zarından geçip işitsel sinirlere ulaştığımızda, ışığın optik sinirlere uyarı göndermeye başladığında meydana gelen bozulmaya oranla çok daha az bir bozulma meydana gelir. İşitsel sinirlerde oluşan uyarılar havada yayılan dalgalarla büyük ölçüde aynı frekansa sahiptir. Yine de, mesela sadece bir saniyeliğine çalınan bir akordaki üç notayı birbirinden ayırt edebilmemizi sağlayan, düzendeki değişmelerdir. Bu bir saniye içinde, basitleştirilerek üç söylenebilir perdeye dönüşen şey, bin beş yüz küçük bilgi parçasının alanındadır. Ve nihayetinde bize, mesela La minör bir tiradın zihinsel bir modelini (yani tecrübesini) oluşturma imkanı veren, bu parçaların fazlalığı ve aralarındaki farklılıklardır. Tek bir saniye için çalınan tek bir La notası bile, kulak zarında sekiz yüz seksen ayrı basınç değişimi yaratır. Burada iki nokta vurgulanmalıdır: (Bir) Dalga sınırı modellerinden söz ettiğimizde, bozulma ile düzenleme —yani gürültü ile bilgi— arasındaki tek fark, alıcı sistemin bunu yorumlama yetisidir. Klinik psikoloji açısından bakacak olursak, modüler kalkülüsün bu ilk sorusuna verilecek cevaplar sonsuz sayıda çoğalır ve algının psikolojisi/fizyolojisi haline dönüşür. Vurgulayacağımız ikinci noktayla birlikte, bu soruyu psiko-fizyologlara bırakabiliriz: (İki) İnsan organizması içinde —daha doğrusu herhangi bir hayvanın sinir sistemi içinde— sistem B ile sistem A arasında uygun geçiş meydana geldikten sonra, maddi veya dalgalar halinde (yansıtılmış veya üretilmiş), sistemin yüzeyine ulaşan (yani duyu organlarını geçen) bilgilerle ilgilendiğimiz sürece, her şey üretilmiş dalga modeli biçimine dönüştürülür. Başka bir deyişle, ses, sinir sisteminin kendi içindeki bütün bilgilerin modüler formudur, ve bu, koku almayı, tad almayı, dokunmayı ve görmeyi içerir. Şair Valéry bir zamanlar, "Bütün sanatlar müzik biçimine dönüşmek ister," demiş. Öyledir, ve bu diğer bütün şeyler için de geçerlidir. Ancak, modüler kalkülüsün ilk sorusuna verdiğimiz cevap, ikinci soruyu, onu ölçülebilir veya en azından topolojik kılabilmek için, değiştirmiştir: İlk olarak, üretilmiş dalgalar aracılığı ile, yansıtılmış dalgalar halinde, veya çeşitli araçlar marifetiyle dalgalar yaratan sistem B'nin değişik yönlerini bilmemizi/tecrübe edinmemizi sağlayan sistem A'daki üretilmiş dalga modelleri dizisinin yapısı nasıl olmalıdır?

Açımlanmış olan bu soruya verilecek, ve bazıları da Slade tarafından sıralanmış olan cevaplar, beraberindeki bütün o simgeler ve terminolojiyle birlikte, sonraki altı notu doldurmakta, kalkülüsün büyük bir kısmını muhtemelen bunlar ve buna benzer notlar oluşturmaktadır. Bu çözümlerden bazılarına nasıl ulaştığı, öyle sanılmaktadır ki, anlatmamış olduğı iki derste tartışılmaktadır. Slade'in BPR-57-c öğrencilerinin bu noktada büyük katkı sağlayabilmiş olmaları bir şanstır, çünkü üç yıldır süren esas dersi sırasında Slade'in sürekli olarak mücadele ettiği konu da bu olmuştur. Kendisinin bazı makalelerine ileriki sayılarımızda yer verilecektir.

Leibniz'den, hatta Aristo'dan beri, matematik ile mantık, ve mantık ile felsefe arasındaki sınırlar, hep garip bir biçimde belirsiz olmuştur. Bu sınırları dikkatli bir şekilde belirlemeye çalıştığınızda da, yok olurlar . Konumunuzu bir derecenin sadece çok küçük bir parçası kadar değiştirin, ve sınırlar bir kez daha açıkça ortaya çıkar. Bu yeni açıdan onları tekrar belirlemeye başlarız — ve süreç bir kez daha tekrar eder. Bu durumda, üçüncü eleştirmenimiz, yalnızca, Slade'in, esasen bize sınırlı, matematiksel bir disiplinin temellerine ilişkin bir tartışma gibi görünen modeller mantığı tartışmasını önümüze getirip buna da felsefe adını verdiğini mi iddia edecek? Editörünüz öyle düşünmüyor; bizce, sunuşundaki bütün o sıra dışılığı nedeniyle, Slade'in çalışması felsefi açıdan önemlidir — her ne kadar çoktan (Summa'nın yayımlanmasından bu yana Slade'in çalışmaları için geçerli olan bir durum budur) bunun aksini iddia eden makaleler yazılmaya başladıysa da. Bir felsefenin en belirgin özelliği, spesifik bir düşünceler bütünü içermesi değil, bir düşünme biçimi yaratmasıdır. Çünkü bir düşünme biçimi neyse odur, tam olarak tanımlanamaz. Ve Slade'in dersleri de tamamlanmamış olduğu için, kısmi bir tanımlama bile olsa, böyle bir işe girişip girişmeyeceğini asla bilemeyiz. Editörünüz, Gölgeler'in elimizde kalan notlarına bakıldığında, bir düşünme biçimi için gerekli parametrelerin en azından kısmen yaratıldığını düşünmektedir. Bunu tanımlamaya çalışmak yerine, bu sınırlı tefsiri Slade'in derslerinden alınma bir örnekle kapatmanın daha iyi olacağını düşünüyoruz. Kapanışı yapacağımız not —not yedi— not yirmi ikiyle birlikte, kalkülüsün Slade tarafından tanımlanmaya çalışılmış en açık matematiksel olmayan açıklamasıdır. (Not altıda Slade, çoklu modelleme sistemlerinin, veya paralel modellerin, doğrusal veya dizi olanlara göre daha etkili olduğundan bahseder: not yedide gerçeklik ve gerçeğin kendisi ile ilgili sözcükler arasında bir ayrım yapabilmek için resimleri kullanma biçimi, not altıda tartıştıklarının çok açık bir örneğidir. Slade resimleri tahtaya mavi tebeşirle alelacele çizmiş ve konuşması sırasında yeri geldikçe tekrar bunlara işaret etmiştir.)

İşte not yedi:

Dünyada durumlar vardır. Ve sözcükler — bunlar, dolambaçlı bir ifadeyle söyleyecek olursak, durumlar hakkında konuşmak için kullandığımız şeylerdir. Bunu dolambaçlı yapan, sözcüklerin varlığının, ve bunların anlamlarla olan ilişkilerinin ve kendi aralarındaki ilişkilerinin de, hep birer durum olmasıdır. Sözcüklerin işlevlerini nasıl yerine getirdiklerinden bahsettiğimiz zaman, başımızı derde sokmamız çok muhtemeldir, çünkü aynadan yapılmış karmaşık bir evin içinde hareket etmekteyizdir, ve bu dertten kurtulmanın hemen hemen hiçbir yolu yoktur, resimlere başvurmaktan başka— benim yaptığım da bundan farklı değildir.

Dünyada, yönlendirilmiş ikili ilişkiler olarak bahsedebileceğimiz pek çok durum vardır. Yönlendirilmiş ikili ilişkileri vurgulayabilecek olan bu konuşmalara verilebilecek bazı örnekler şunlardır:

"Vivian Tac Mahal'i sever."

"Alicia bir ev yaptı."

"Üzgün, mutsuz demektir."

"O çekiç bir çiviye vurdu."

Son cümleyi ele alalım. "O çekiç bir çiviye vurdu"; şimdi bunu ve genel olarak kullanılabileceği durumu bir düşünelim, ve oldukça ayrıntılı bir biçimde gelişen modelleme sürecini keşfedelim. Öncelikle, elimizde bir şey vardır, çekiç ifadesi, bu da bir nesneyi temsil eder, . Bu ifadede, elimizde bir şey vardır, o sözcüğü, ve bu sözcük nesnesine karşı bir tutumu ifade eder; elimizde başka bir şey daha vardır, çekiç sözcüğü, ve bu da nesnesinin kendisini temsil eder. Sonra, elimizde bir şey daha vardır, vurdu fiili, o da ilişkisini temsil eder. Bundan sonra, elimizde yine bir şey daha vardır, bir çivi deyimi; bu da, başka bir nesneyi temsil eder: ilk deyimde olduğu gibi, ikinci deyimde de elimizde bir şey vardır; bir sözcüğü, ve bu da, nesnesine karşı, o sözcüğünün modellediğinden daha farklı bir tutumu ifade eder. Ve, o çekiç deyiminde olduğu gibi, elimizde bir şey daha vardır; çivi sözcüğü, ve o da nesnesinin kendisini temsil eder. Ayrıca elimizde, hangi şeyin (yani sözcüğün) fiilden önce ve hangi şeyin (yani sözcüğün) fiilden sonra konduğunu içeren bir ilişki vardır, ve bu ilişki, yalnızca vurdu fiili tarafından ifade edilemeyecek olan ilişkisinin bir yönüdür; yani, bu fiil, hangi nesnenin aktif olarak hareketi yaptığını ve hangisinin bu harekete maruz kaldığını — veya "ikili ilişkinin yönü" diyebileceğimiz şeyi tek başına açıklayamaz. Şimdi ilişkinin yönü de, başlı başına, bir ilişki olmuştur; bu yüzden şimdi elimizde, isim, isim, ve fiil arasında, ilişkisinin bir yönünü ifade eden bir ilişki vardır .

Şimdi, "O çekiç bir çiviye vurdu," cümlesinde vurgulanması gereken başka ilişkiler de dikkatimizi çekmektedir. Örneğin, iki ayrı şeyden, yani o sözcüğü ile çekiç sözcüğünden oluştuğunu daha önce de belirttiğimiz o çekiç deyiminde, sözcüklerin bu sırayla kullanılması gerekmektedir. Buna benzer biçimde, cümlenin bize istenilen anlamı ifade edebilmesi için, bir çivi deyimindeki sıranın da korunması gerekmektedir. Bu belirli ilişkiler ne için gereklidir? "Çekiç o vurdu çiviye bir," veya "Çekiç vurdu çiviye bir o," veya "Çekiç bir o vurdu çiviye," veya "O bir çekiç vurdu çiviye," cümlelerinde yanlış olan nedir? Bunların hepsinde, durumdaki şeyleri temsil eden cümledeki şeyler yine vardır, ve hepsinde de, çekiç, vurdu ve çiviye arasında var olan ve durumdaki ilişkinin yönünü modelleyen ilişki korunmaktadır. O ve çekiç, veya bir ve çiviye arasındaki ilişki durumda birden kaybolan veya bu ilişkiler kaybolduğunda belirsizleşen bir şeyi mi modellemektedir?

Bir ilişkideki nesnelere karşı olan tutumumuz o ilişkinin içinde olmadığı sürece, buna verilecek basit cevap hayırdır. O ve çekiç arasındaki ve, bir ve çiviye arasındaki ilişkiler modelin kendi bütünlüğünü korumak açısından gereklidir; her şeyden önce bunlar, modeli, modelleme için uygun bir şey olarak kabul edeceksek, gereklidir. Ancak, o ve çekiç, ve bir ve çiviye arasındaki bu ilişkiler cümlenin bahsettiği durumdaki hiçbir şeyi modellemez. Ne var ki bunları yok etmek, başka ilişkilerin (bu ilişkiler durumdaki herhangi bir şeyi modelleyebilir veya modelin bütünlüğünü koruyabilir) açık bir biçimde ön plana çıkmasını engelleyebilir. Ancak bu basit cevap, biraz fazla basitleştirilmiştir.

Durumun şu ana kadarki tartışmamızdan daha da karmaşık olduğunu gösteren, cümledeki mesela üç ç arasındaki ilişki için de aynı şeyin söylenebilecek olmasıdır. Bunların ilişkisi hakkında şunları söylememiz yanlış olmaz: "O çekiç bir çiviye vurdu" cümlesinde, birinci ç ile ikincisi arasında üç harf, ikincisi ile üçüncüsü arasında da üç harf ve iki boşluk bulunmalıdır. Üç ç arasındaki bu ilişkinin aynısına sahip olan başka pek çok cümle bulunabilecek olmasına rağmen, eğer bir cümledeki üç ç arasında başka herhangi bir ilişki varsa, o cümle uygun cümlemiz olan "O çekiç bir çiviye vurdu" olmayacaktır. Yalnızca harfleri ve onların arasındaki boşluk ve harf sayısını kullanarak belirli bir cümleyi tam olarak tanımlayacak olan en az sayıda bu tür ilişkiyi bulmaya çalışmak oldukça ilginçtir. (Nihayetinde farklı harfler arasındaki mesafeyi tam olarak belirtmek zorunda kalınmaktadır.) Ancak, şunu da göz önünde bulundurmalıyız: Eğer "O çekiç bir çiviye vurdu" cümlesinin harflerden ve bunlar arasındaki ilişkilerden oluştuğunu düşünürsek, o halde bu cümlenin öğeleri arasında tek bir şey, tek bir ç harfi bir modelleme yapmaktadır. Cümleyi oluşturan ve tanımlayan şeylerin büyük bir çoğunluğu, ilişkilerin büyük bir çoğunluğu gibi, modüler değildir. Ayrıca şunu da göz önünde bulunduralım: Cümleyi bölüp şeylere ayırmaya nasıl karar verdiğim, onu tanımlayabilmek için ne tür, modüler mi yoksa modüler olmayan mı ilişkiler sıralamam gerektiğini belirleyecektir, belli bir biçimde veya tamamiyle. Örneğin, eğer cümleyi, bir daktilonun yazabileceği harflere bölmek yerine onu, ekranda beliren her harfin, bir matrisinde, her birine bir sayı verilmiş olan çizgilere karşılık geldiği bilgisayar vuruşlarına bölmem gerekseydi, bu durumda minimum şeyler ve ilişkiler listeniz (minimum çünkü bazı harfler iki formda yapılabilir:

daha önce bahsetmiş olduğumuz listeden çok daha farklı olacaktır.

Ama gelin "O çekiç bir çiviye vurdu" cümlesinde nasıl bir modelleme yapıldığını özetleyelim. Tutumları, nesneleri ve bunlar arasındaki bir ilişkinin çeşitli yönlerini modelliyoruz; bunu yapmak için, geniş bir ilişkiler ve şeyler grubu arasında, modellemek istediğimiz nesneleri, tutumları ve ilişkileri temsil etmesi için bu şeylerden ve ilişkilerden pek çoğunu kullanıyoruz.

Modüler kalkülüsün modüler cebirden ayrıldığı yeri az çok ayırt eden son bir nokta: Diyelim ki, bir cümleyi bir harfler kümesi şeklinde ele alarak, sonunda bunu tamamiyle tanımlayacak şöyle bir ilişkiler listesi bulduk:

1) Üç ç, birbirinden sırasıyla, üç harf, ve üç harf ve iki boşluk tarafından ayrılmalıdır.

2) İki u birbirinden iki harfle ayrılmalıdır.

3) U'lardan biri v'den sonra gelmelidir.

Vesaire...

Sonunda cümleyi tamamiyle tanımlayan bir ilişkiler listesi elde etsek bile (diyelim ki, bir bilgisayarın listemizi bir matris formuna, yani bir sayı listesine dönüştürebilmesi için), yine de listemizdeki hiçbir ilişkinin, hatta ardışık ilişki gruplarının, cümlenin modellediği herhangi bir şeyi, tutumu veya ilişkiyi temsil ettiği söylenemez. Yine de cümle bu liste tarafından tam olarak tanımlanabilir.

Ayrıca şuna da dikkat edelim: Matris göstergesindeki rakamlar listesi de cümleyi tam olarak tanımlar. Yine de burada, bazı ardışık rakam gruplarının durumdaki şeyleri, tutumları ve ilişkileri temsil ettiği söylenebilir — çünkü belli rakam grupları belli sözcükleri ve belli sözcük gruplarını temsil eder, Ayrıca şunu da unutmayalım ki, bu listede o ve çekiç, ve bir ve çiviye arasındaki ilişkiyi temsil eden ardışık bir rakam grubu varken, yalnızca çekiç, vurdu, ve çiviye arasındaki ilişkiyi temsil eden bir ardışık grup yoktur: çünkü cümledeki üçüncü ç için kullanılan rakamlar buna engel olacaktır.

Harflerin bilgisayar matrisi şeklinde tanımlanmasına bir modüler tanım diyebiliriz, çünkü matris, cümlenin modüler özelliklerinden bazılarını, cümleyi tanımlayan bir liste içinde saklar.

Birbirleriyle ilişki içindeki harflerin listesine bir modüler olmayan tanım diyebiliriz, çünkü liste, cümlenin modüler özelliklerinden hiçbirini, cümleyi tanımlayan bir liste içinde saklamaz.

Bilgisayar örneğimizde de gördüğümüz gibi, modellerin tam tanımları, modüler olmayan tanımlardan modüler tanımlara veya bunun tam tersi yönde dönüştürülebilir ve yine de bunlar, tam ve el değmemiş kalabilirler. Modüler kalkülüsün bize sağladığı ilk yararlı şey aşağıdaki bilgidir:

Dili, seslerin birbiriyle kurabileceği çeşitli ilişki biçimlerini modelleyen bir sesler arası ilişkiler listesi olarak alalım — veya, dilerseniz, cümlelerin nasıl bir araya getirileceğini anlatan bir cümleler listesi, yani dil bilgisi olarak. Modüler kalkülüs bize, gayet kesin bir biçimde, böyle bir liste eksiksiz olsa bile, yine de bunun modüler olmayan bir tanım olacağını söyler. Bu, "O çekiç bir çiviye vurdu" cümlesini, yerleri kesin olarak belirtilmiş ve bölünmüş bir harfler kümesi olarak ele alan tanımımızla aynı modüler düzene (bunu kanıtlamak zor değildir) sahiptir.

Kalkülüs ayrıca bize, böyle bir listeyi modüler tanım haline dönüştürmemiz için gerekli araçları da sağlar.

Cümle gibi bir modelleme nesnesinin veya dil gibi bir modelleme sürecinin modüler tanımı, modüler olmayan bir tanımla karşılaştırıldığında belirgin avantajlara sahiptir. Modüler bir tanım bize, referans yollarımızı modellenen durumun öğelerine geri döndürme imkanı verir. Modüler olmayan bir tanımın modüler olmamasının nedeni, eksiksiz olsun veya olmasın, bu referans yollarını yok etmesidir: bu, gerçekte, bir şifredir.

Benim çalışmalarıma rağmen kalkülüsün hâla çözmesi gereken ve daha sonraki derslerimizde tartışılacak olan problem, tutarlı olmayan modüler tanımlayıcı sistemleri tutarlı modüler tanımlayıcı sistemlerden ayırt edebilmek için formel algoritmalar yaratmaktır. Gerçekten de, kalkülüs bize zaten, bu tür pek çok algoritmanın kısmi tanımlarını verdiği gibi, tamlık, kısmilik, tutarlılık ve tutarsızlık belirlemelerini yapabilmemiz için de algoritmalar yaratmaktadır — bu süreçler, şu ana kadar tartışılanların pek çoğuyla arasında belli benzerlikler bulunan edebiyatta olduğu gibi, şimdiye dek hep zevk meselesi olarak görülürdü. Ama bunların tartışılması son derse bırakılmalıdır.

[←]

1. Metonimi, elbette, bir şeyin, onunla ilişkili başka bir şeyle adlandırıldığı retorik figürdür. "Sonunda, Hampton'daki taç kurtulmuştu," diyen tarihçi, madeni bir takıdan değil, zaman zaman onu giyen hükümdardan söz etmektedir. Patronuna rapor veren bir sevkiyatçı "Bu hafta sonu otuz şoför direksiyon salladı," dediğinde aslında o hafta sonu bu şoförlerin kullandığı kamyonlar ve bu kamyonların taşıdığı kargo ile ilgili bir haber vermektedir. Metonimik, bu tür bağdaştırma süreçlerini isimlendirmek için kullanılan, bir parça zorlama içeren ve sıfat niteliği taşıyan bir yapıdır. Metonim, tamamıyla uydurulmuş, nominatif bir yapıdır ve tamamıyla "sinonimi/sinonim" ve "antinomi/antinim" ilişkilerine olan benzerliği tarafından desteklenen (etimolojik açıdan) tamamıyla sahte bir yapıdır. Yine de, karışıklıkları önler. Bazı belirsiıliklerin saydamlığı yok ettiği bir metinde, "metonimi"yi —bağdaştırılan şey ("taç," "şofor,")— "metonim"den —bağdaştırma süreci (tacın hükümdarla; şoförün kargoyla bağdaştırılması)— ayırır. Her ikisine de gönderme yapmanın en kesin ve doğru yolu tek bir terim kullanmaktır.

[←]

2. Episteme, epistomolojik bir tekstusun belirli bir kültürel andaki kesiti alındığında (genellikle pek çok metnin yardımıyla) okuduğumuz bilgi yapısıdır.

[←]

3. Slade'e atfedilen bütün alıntılar, onun şu anki veya geçmişteki öğrencilerinin notlarından alınmıştır. Dolaylı diskur olarak nakledilen bütün ifadeler de, öğrencilerin ve Slade'in meslektaşlarının anılarına ve —bir durumda da— yazarının, notları on yedi yıl önce aceleyle bir yere karalanmış olduğu için tam o şekliyle ifadeye kefil olamayacağını belirttiği bir yoruma dayanmaktadır. Editör, bu ek bölümün hazırlanmasına katkıda bulunan bütün herkese şükranlarını sunar.