WILBUR SMITH

MELEKLERİN GAZABI

TÜRKÇESİ

Melek KAYA

KİTABIN ORİJİNAL ADI

The Angels Weep 

YAYIN HAKLARI

WILBUR SMITH © ONKTELİF HAKLARI

AJANSI ©

BASKI

1. BASIM / MART 1999

ALTIN KİTAPLAR A.Ş.

Matbaacılar Sitesi No: 83 Bağcılar – İstanbul

BU KİTABIN HER TURLU YAYIN HAKLARI FİKİR VE SANAT

ESERLERİ YASASI GEREĞİNCE ALTIN KİTAPLAR YAYINEVİ VE TİCARET A.Ş.’YE AİTTİR.

ISBN 978-975-405-873-4

ALTIN KİTAPLAR YAYINEVİ

Celâl Ferdi Gökçay Sk.

Nebioğlu İşhanı

Cağaloğlu – İstanbul

Tel: 0.212.513 63 65 /526 80 12

0.212.520 62 46 / 513 65 18

Faks: 0.212.526 80 11

http://www.altinkitaplar.com.tr

info@altinkitanlar.com.tr

BİRİNCİ BÖLÜM

1895

Üç atlı haftalarca süren yorucu ve sürekli arayışın bile körleştiremediği bir hevesle ormandan çıktılar.

Dizginleri çekip atlarını mahmuz mahmuza getirerek yeni bir vadiye daha baktılar. Kuru kış otlarının tepelerinde soluk gül renkli pamuksu tohumları hafif rüzgârda danseder gibi iki yana sallanıyor, vadinin derinliklerinde otayan bir antilop sürüsü pembe sisler arasında bellerine kadar gömülüp yüzüyormuş gibi görünüyordu.

İçlerinde bir tek erkek antilop vardı. Hayvan yaklaşık on dört karış yüksekliğindeydi, saten gibi sırtı ve omuzları bir panterinki gibi simsiyahtı, ancak karnında ve yüzünde inci beyazı lekeler vardı. Birer pala gibi kıvrık olan boynuzları sırtına uzanıyordu, boynu safkan bir Arap atıymış gibi gururla gerilmişti. Güneyde avlana avlana soyu tükenmiş olan bu soylu hayvanlar Ralph Ballantyne için Limpopo ile Zambezi nehirleri arasındaki vahşi ve güzel toprakların simgesiydi.

Koca antilop tepenin üstündeki atlılara baktı, sonra başını geri attı, gür ve koyu renk yelesi uçarak, toynakları taşlı toprağı titreterek çukalata renkli dişilerini arkasına takıp karşı tepeye doğru uzaklaştı.

Kendini ilk toplayan Ralph Ballantyne babasına döndü.

«Baba, tanıdığın bir arazi işaretine rastladın mı?»

«Aradan otuz yıl geçti,» diye Zuga Ballantyne mırıldandı. «Otuz yıl... ve sıtma nöbeti ile kıvranıyordum.» Sonra o eski günlerden beri arkadaşı ve uşağı olan ufak tefek Hotanto yerlisine döndü. «Sen ne diyorsun, Jan Cheroot?»

Hotanto başındaki eski asker kasketini çıkartıp kafatasını kaplayan kıvırcık beyaz saçlarını karıştırdı. «Belki de...»

«Belki hepsi de ateşin getirdiği bir düştü,» diye Ralph adamın sözünü kesti.

Babasının yakışıklı yüz hatları birden kasıldı, kaşları çatıldı, yemeğindeki yara izi pembeleşti. Jan Cheroot ise heyecanla sırıtıyordu; bu ikisi bir araya geldiklerinde insan horoz dövüşünde olduğundan daha çok eğlenirdi.

«Sen arabaların yanına gidip kadınlarla otursana!» diye kestirip attı Zuga. Cebinden ince bir zincir çıkartıp oğlunun yüzüne doğru salladı. «İşte, kanıtı burada!»

Zincirin ucunda bir tomar anahtar, bir altın mühür, bir Aziz Christopher madalyonu ve olgun bir üzüm boyunda bir kuvartz parçası sallanıyordu. Taş mavi mermer gibi benekliydi ve ortasında kalın bir parça maden parıldıyordu.

«Saf altın,» dedi Zuga. «Uzat elini topla!» Ralph babasına bakıp kışkırtıcı bir küstahlıkla sırıttı. Sıkılmıştı artık. Haftalarca boşuna dolaşmak onun hareketli yapısına uyan bir şey değildi.

«Ben senin onu Cape Town pazarında bir satıcının önünden yürüttüğünden eminim, üstelik saf altın falan da değil.» Babasının yanağındaki yara izi mosmor kesilince Ralph kahkahadan kendinden geçip Zuga'nın omzunu tuttu.

«Baba, buna gerçekten inanmış olsaydım haftalarımı burada boşu boşuna geçirir miydim hiç? Demiryolu yapımı ve diğer bir sürü iş arasında Johannesburg ya da Kimberley'de olmam gerekirken burada olur muydum?»

Ralph artık alaycı gülmeyi bırakıp Zuga'nın omzunu tutmaya devam etti. «Altın burada... bunu ikimiz de biliyoruz. Belki de şu anda madenin üstündeyiz, ya da maden hemen karşı sırtın ardındadır.»

Zuga'nın yara izi solmaya başladı. «Bütün iş onu bir kere daha bulmak,» diye Ralph sözünü sürdürdü. «Bir saat sonra da bulabiliriz, on yıl sonra da.»

Babayla oğlu seyreden Jan Cheroot hafif bir düş kırıklığına uğramamış değildi. Onları bir kere dövüşürken görmüştü, ama çok zaman önceydi o. Ralph artık otuz yaşına gelmiş, nakliye şirketinde ve inşaat işlerinde çalıştırdığı yüzlerce kaba saba adamı gerek diliyle, gerekse tekme ve yumrukla yola getirmiş olgun bir insandı. İri yarı, sert ve dövüşken horoz gibi fiyakalıydı ama Jan Cheroot yaşlı adamın onu yere deviremeyeceğinden do pek emin değildi. Matabele halkı Zuga Ballantyne'a Bakela, yani Yumruk adını boşuna vermemişti. Hâlâ hızlı ve formundaydı. Evet, doğrusu seyretmeye değerdi ama ne yazık ki bu hevesini başka bir güne saklamak zorundaydı. İki adam öfkelerini bir yana bırakmışlar, yeniden sakin sakin, eyerlerinden birbirlerine doğru eğilerek konuşuyorlardı. Şimdi iki kardeş gibiydiler. Zuga, Ralph' in babası olacak yaşta değilmiş gibi görünüyordu. Teni temiz ve kırışıksız, bakışları canlıydı, sakalındaki gümüş teller şiddetli Afrika güneşinden de olabilirdi.

«Güneşe bakıp yönünü saptasaydın bari,» diye Ralph söylendi. «Diğer gözlemlerin o kadar kesindi ki. O yıl sakladığın fildişi tomarlarının hepsini elimle koymuş gibi bulmuştum.»

«O sırada artık yağmurlar başlamıştı.» Zuga başını salladı. «Ne yağmurdu o Allahım! Bir haftadır güneş yüzü görmemiştik, nehirler taşmak üzere olduğundan geçecek bir yer bulmak için dönüp duruyorduk...» Ama birden sözünü kesip dizginleri kavradı. «Bu hikâyeyi yüzlerce kez anlattım sana. Haydi, aramaya devam edelim.» Zuga atını vadiye doğru sürerken eğilip yerlere bakıyor, sonra başını kaldırıp uzaklardaki tepeleri, ağaçlıkları hatırlamaya çalışıyordu.

«Tek emin olacağımız şey, Büyük Zimbabwe yıkıntıları,» diye mırıldandı. «Yıkıntılardan sonra sekiz gün batıya doğru yürümüştük.»

«Dokuz gün,» diye Jan Cheroot efendisinin sözünü düzeltti. «Matthew öldüğünde bir gün kaybetmiştik. Sen ateşler içinde yanıyordun. Bir bebek gibi bakmak zorunda kaldım sana, bir de o lanet taş kuşu taşıyorduk.»

Zuga onu dinlemeden, «Günde on milden fazla yol almış olmalıydık,» dedi. «Sekiz günlük yürüyüş... seksen milden fazla değildir.»

«Büyük Zimbabwe orada. Doğumuzda.» Ralph çıktıkları sırtın üstünden dizginlerini çekti. «Bu Nöbetçi'dir.» Kayalık bir tepeyi işaret etti. «Yıkıntılar onun hemen arkasında. Bu görüntüyü hiç unutamam.»

Yıkık kentin baba ve oğul için özel bir önemi vardı. O dev taş duvarlar ardında Zuga'yla Jan Cheroot kentin eski sakinleri tarafından terkedilmiş taştan kuşları bulmuşlardı. Kuzeydeki Zambezi Nehrinden başlattıkları seferin yorgunluğuna ve ateşten kırılmalarına rağmen Zuga heykellerden birini almakta ısrar etmişti.

Aradan yıllar geçtikten sonra sıra Ralph'a gelmişti. Babasının günlüğü ve sekstant gözlemlerinin titizlikle tutulmuş olması sonunda o terkedilmiş kente gidebilmişti. Matabele kabilesinin kral Lobengula’nın sınır koruyucuları tarafından kovalanmasına rağmen kralın kutsal kente koyduğu tabuyu çiğnemiş ve geri kalan taş heykelleri alıp götürmüştü. Böylece üç adam da o ürkütücü hayaletlerle dolu yıkıntıları biliyorlardı ve kentin yerini belirten uzak tepelere bakarken anılarının etkisiyle susmuşlardı. Sonunda Ralph, «Zimbabwe'yi kimler kurdu acaba?» diye söylendi. «Ve bu insanların başlarına ne geldi?» Sesinde düşsel bir ton vardı, cevap da beklemiyordu zaten. «Saba Melikesinin madencileri miydi bunlar? Kutsal Kitap'ta sözü edilen Ofir miydi burası? Çıkardıkları altını Hazreti Süleyman'a mı taşıyorlardı?»

«Bunu belki de hiç bilemeyeceğiz. Ama onların da altına bizim kadar değer verdiklerini biliyoruz. Büyük Zimbabwe'nin avlusunda altın varak ve altın külçeleri buldum. Belki de şimdi durduğumuz şu yerin birkaç mil ötesinde Jan Cheroot'la onların toprağın içinde açtıkları dehlizleri inceledik ve öğütülmek üzere yığılmış kayaları gördük.» Zuga ufak tefek Hotanto'ya baktı. «Tanıdık bir şey çarpıyor mu gözüne?»

Jan Cheroot düşünmeye çalışırken yüzü kuru erik gibi buruştu. «Belki de bir sonraki sırttan,» dedi. Haftalardır gördükleri yüzlerce vadiye benzeyen bir yenisine indiler ağır ağır.

Ralph diğerlerinden biraz ilerde gidiyordu, atını bir çalılığın kenarından aşırtırken birden dizginleri çekti, üzengilerde doğruldu, şapkasını başından çıkarıp sallamaya başladı. «Hey! Kaçıyorlar!»

Zuga ilerdeki açıklıkta altın gibi parıltılı bir hareket gördü.

«Üç aslan!» Ralph'ın heyecanı ve duyduğu nefret sesinden açıkça okunuyordu. «Jan Cheroot, sen sola geç! Baba, sen de onları dere yatağından geçerken çevir!»

Ralph Ballantyne rahatlıkla emir veriyor, diğer iki adam da hiç düşünmeden ona uyuyorlardı. Bir an bile Ralph’ın çalılıktan kaçırdığı o şahane hayvanları yok etmenin yazık olacağı akıllarına bile gelmemişti. Ralph’ın her biri on altı öküzle çekilen iki yüz arabası vardı. Zuga’nın binlerce dönüm toprağında Matabele sürüleri ve Umut Burnu ile İngiltere'den getirtilmiş boğalar sürülerle dolaşırlardı.

Baba ile oğul hayvancılık yaparlardı ve Limpopo ile Şasi nehirlerinin kuzeyindeki bu verimli topraklara musallat olan aslan sürülerinden artık bıkmışlardı. Geceleri değerli hayvanlarının acı böğürmelerini az duymamışlar, sabah kalkınca paramparça edilmiş iskeletlerini az bulmamışlardı. Aslan her ikisi için de hayvanların en kötüsüydü ve gün ortasında böyle bir sürüyle karşılaşmaktan mutluluk duyuyorlardı.

Ralph sol bacağının altındaki deri kılıfından Winchester tüfeğini çekerken atını da dörtnala aslanların üzerine sürdü. İlk kaçan erkek aslan olmuştu. Ralph onun karnını sallayarak, yelesini korku ile savurarak koşmasını hayal meyal görmüştü. Yaşlı dişisi de onu ağır ağır izledi. Dişi aslan binlerce av sonunda zayıf ve yaralıydı, omuzları ve sırtı yaşlılıktan morarmıştı. O da bir an içinde gözden kayboldu. Ancak insanlara alışkın olmayan genç dişi, bir kedi kadar cesur ve meraklıydı. Çalılığın kıyısında durup ardından gelen atlılara hırladı. Tüylü pembe dilini dışarı çıkarmıştı, bıyıkları bir kirpinin dikenleri gibi beyaz ve dimdikti.

Ralph dizginleri bıraktı. At, silah atılacağını anlamış gibi olduğu yerde kıpırdamadan durdu. Yalnız kulaklarının hareketi heyecanını belli ediyordu.

Ralph silahı omzuna kaldırırken ateş etti. Genç dişi aslan kurşun omzundan kalbine girdiği anda böğürdü, havada bir takla attı, yere devrildikten sonra bir an kasıldı, öldü.

Ralph silaha bir mermi daha sürüp dizginlen aldı. Atı hemen ileri sıçramıştı.

Sağ tarafta Zuga dere yatağının kenarında giderken dişi aslan önündeki açıklıktan geçip ilerdeki çalılığa doğru koştu. Zuga atı dörtnala giderken ateş etti. Ralph hayvanın karnı altından bir toz bulutunun kalktığını gördü.

«Çok aşağı ve sola. Babam yaşlanıyor artık.» Ralph atını durdurdu. Ancak o ateş edemeden Zuga bir el daha ateş etmişti. Aslan olduğu yere düştü ve sarı bir top gibi yuvarlandı taşlık toprakta. Kurşun kulağının hemen arkasına isabet etmişti.

Ralph atını babasının yanına sürdü, iki hayvan dörtnala yokuş yukarı çıktılar.

«Jan Cheroot nerede?» diye bağırdı Zuga. Cevap olarak soldan bir silah gelince ikisi de atlarını o yana çevirdiler. «Görüyor musun?» diye seslendi Ralph.

Önlerindeki çalılar iyice şıklaşmıştı şimdi, dikenler bacaklarını dalıyordu. İkinci bir el ateş sesi duyuldu, ardından aslanın kulakları sağır eden gürlemesiyle «Jan Cheroot'un korku dolu çığlıkları.

«Başı dertte,» diye bağıran Zuga atını çalılığın dışına sürdü.

Önlerinde sırt boyunca yüksek akasya ağaçlarının altında geniş bir çimenlik uzanıyordu. Yüz metre kadar ilerde Jan Cheroot atını dörtnala sürerken korku ile arkasına bakmaktaydı. Gözleri irileşmiş, bembeyaz kesilmişti. Şapkasını ve tüfeğim kaybetmişti, hayvan tüm gücüyle koşmasına rağmen durmadan atını kamçılıyordu.

Aslan on beş adım gerilerindeydi ve her an aradaki mesafeyi biraz daha kapatıyordu. Taze akan kanıyla boyanmıştı postu. Ancak barsaklarından aldığı yara hayvanı yavaşlatmamıştı. Tersine öfkeden çıldıracak duruma gelmiş, böğürtüsü gök gürlemesini andırıyordu.

Ralph adamın yolunu kesmek için atını o yana sürerken ateş etmek için de bir fırsat kolluyordu. Ancak tam o anda hayvan bir sıçrayışta Cheroot'un atının üstüne atıldı ve pençesini savurarak hayvanın arkasından bir dizi paralel kanlı yara açtı.

At kişneyerek arka ayaklarını geriye savurunca çiftesi aslanın göğsüne isabet etti ve hayvanın o öfkeli saldırısının hızını kes ti. Ama hemen kendini toparlayıp koşan hayvanın yanında koşmaya başladı. Üzerine atılmak için hazırlanırken gözleri sapsarı kesilmişti.

«Atla, Cheroot!» diye bağırdı Ralph. Aslan ateş edilemeyecek kadar yakındı adama. «Atla be herif!» Ama Jan Cheroot onu duymamış gibiydi, çaresiz bir halde atının yelesine sarılmış, korkudan donup kalmıştı.

Aslan bir sıçrayışta havalandı ve dev bir sarı kuş gibi atın sırtına inerek Jan Cheroot'u kanlı gövdesinin altına aldı. At, binicisi ve aslan bir anda toprağa gömülmüş gibiydiler, durdukları yerde şimdi yalnızca, bir toz bulutu görülüyordu. Ralph atını son hızla o yana sürerken öfkeli hayvanın kükremesi ve Jan Cheroot'un çığlıkları duyuluyordu.

Winchester'i tek eliyle kavrayan Ralph bir sıçrayışta yere atladı ve düştüğü yerde yuvarlanarak dibinde boğuşan vücutların yattığı derin ve dik dere yatağının kenarına vardı.

«Şeytan beni öldürüyor!» diye bağırıyordu Jan Cheroot. Ralph adamın atın altında kaldığını gördü. At düştüğünde boynunu kırmış olmalıydı ki, cansız bir yığın halinde yatıyor, aslan da Jan Cheroot'a erişmek için eyeri parçalamaya çalışıyordu

«Sakın kıpırdama!» diye bağırdı Ralph. «Ateş ediyorum!»

Ama aslan da duymuştu Ralph’ın sesini. Atı bırakıp bir ağaca tırmanan kedi rahatlığıyla dik sırta tırmanmaya başladı. Sapsarı gözlerini derin çukurun ağzında duran Ralph'dan bir an bile ayırmıyordu.

Ralph ateş etmek için bir dizini yere dayadı, altın renkli geniş göğsüne nişan aldı. Hayvanın ağzı ardına kadar açıktı, dişlen bir insanın işaret parmağı kadar uzun ve cilalı fildişi kadar beyazdı. Ralph aslanın soluğunun çürümüş et kokusunu duyuyor, hayvanın sıcak tükürükleri yüzüne yağıyordu.

Bir el ateş etti, namluya bir mermi sürüp bir el daha ateş etti. Aslan geriye doğru savruldu, bir an çukurun kenarına asılı durdu, sonra ölü atın üstüne devrildi.

Çukurda hiçbir hareket yoktu. Sessizlik az önceki korkunç gürültüden daha beterdi.

«Jan Cheroot, bir şeyin yok ya?»

Atın ve aslanın leşleri altında kalan ufak tefek yerliden ses çıkmadı.

«Jan Cheroot, beni duyuyor musun?»

Ta derinlerden bir fısıltı duyuldu. «Ölüler işitmezler... her şey sona erdi, sonunda Jan Cheroot'u da ele geçirdiler.»

Ralph’ın yanı başına gelen Zuga Ballantyne, «Çık oradan, Jan Cheroot!» diye bağırdı. «Maskaralık etmenin zamanı değil!»

Ralph aşağıya bir kangal ip sarkıttı, Jan Cheroot ile eyeri yukarı çektiler.

Jan Cheroot'un düştüğü yer çukur bir sırt boyunca kazılmış derin bir hendekti. Kimi yerlerde yedi sekiz metre derin olan hendek hiçbir zaman iki metreden geniş değildi. Genellikle sarmaşık ve çalılıklarla kaplı olmasına rağmen insan eli tarafından açıldığı kuşkusuzdu.

Eski hendek boyunca yürürlerken Zuga. «Maden damarı bu çizgi boyunca sürüp gidiyor olmalı,» dedi. «Eski madenciler hendeği kazmışlar ve bir daha doldurmak zahmetine girmemişler.»

«Peki, damarı nasıl ortaya çıkarmışlar?» diye sordu Ralph.

«Burası gördüğün gibi yalnızca kayalık.»

«Üzerinde ateş yakıp su dökmüşlerdir. Böylece kayalar soğurken çatlamıştır.»

«Eh, bize bir gram altın bile bırakmamışlar.»

Zuga başını salladı. «Önce bu bölümde çalışmışlar, damar sona erince daha ilerde deneme çukurları açıp ana damarın nereye doğru uzandığını öğrenmeye başlamışlardır.» Zuga, Jan Cheroot'a döndü. «Burasını tamdın mı, Jan Cheroot?» Hotanto duraksayınca yamacı işaret etti. «Şu vadideki bataklık, tik ağaçları...»

«Evet evet.» Jan Cheroot ellerini çırptı. Gözleri neşeyle parlıyordu. «O erkek fili burada öldürmüştün. Hani dişlerini Kings Lynn malikânenizin kapısına diktiğimiz fil...»

«Eski boşaltma yeri de şuralarda olacak.»

Zuga alçak bir tepe oluşturan dökme toprağı otlarla örtülü buldu. Hemen eğilip otların arasından beyaz kuvartz zerrecikleri topladı, her birini dikkatle inceledi. Zaman zaman birini diliyle ıslatıp bir maden parıltısı görebilmek umuduyla güneşe tutuyordu.

Sonunda kalkıp ellerini pantolonuna sildi.

«Evet, kuvartz. Ama eski zamanların madencileri bu yığını tek tek elden geçirmiş olmalılar. Cevherde altına rastlamak istiyorsak eski kuyuları bulmamız gerek.»

Zuga eski kaya artıklarının üstüne çıktı.

«Fil şuraya düşmüştü.» Jan Cheroot gidip efendisinin gösterdiği yerden dev bir kalça kemiği bulup çıkardı. Otuz yıl sonra tebeşir beyazına dönüşen kemik toz olmaya başlamıştı.

«Bütün fillerin babasıydı bu,» dedi Jan Cheroot saygı dolu bir sesle. «Onun gibi bir tane bir daha gelmeyecek. Bizi buraya getiren oydu. Sen onu vurduğun zaman bize bu yeri işaret etmek için burada düşüp öldü.»

Zuga hafifçe dönüp elini uzattı. «Matthew'u gömdüğümüz eski maden kuyusu da şurada işte.»

Ralph, babasının Bir Avcının Hikayesi adı altında yazdığı ünlü kitabındaki fil avı sahnesini hatırlıyordu. Karaderili tüfek, taşıyıcısı dev filin saldırısı karşısında ürkmemiş, kendi hayatını feda ederek sahibine ikinci silah doldurup vermişti. Ralph, Zuga silah taşıyıcısının gömüldüğü yeri işaretleyen taş yığını önünde diz çökünce, bir şey demeden bir süre bekledi. Zuga ayağa kalkıp dizlerinin tozunu sildi. «İyi bir insandı,» dedi.

«İyi ama aptal,» dedi Jan Cheroot. «Akıllı olsaydı kaçardı.»

«Akıllı bir adam kendine başka bir mezar seçerdi,» diye mırıldandı Ralph. «Adam altın madeninin ortasında yatıyor. Onu çıkartmamız gerekecek.»

Zuga kaşlarını çattı. «Bırak yerinde yatsın. Yol boyunca 'başka kuyular da var.» Dönüp yürüyünce diğerleri de onu izlediler. Yüz metre kadar ilerde durdu Zuga. «İşte!» diye bağırdı.. «İkinci kuyu. Hepsi dört taneydi.»

Bu kuyu da kayalarla doldurulmuştu. Ralph ceketini çıkardı, silahını en yakın ağacın gövdesine dayadı ve pek derin olmayan çöküntüye girip dar girişin önünde çömeldi.

«Şimdi açarım.»

Kayaları bir manivela olarak kullandıkları kaim bir dalla yerlerinden oynatarak yarım saat sonra madenin dörtgen girişim ortaya çıkarmışlardı. Delik ancak bir çocuğun geçebileceği kadar dardı. Eğilip içeri baktılar. İçersi karanlık olduğu ve yosunlu çürümüş şeyler ve yarasa koktuğu için ne kadar derin olduğunu kestiremiyorlardı.

Ralph ile Zuga ürkek bir hayranlıkla bakıyorlardı deliğe.

Zuga, «Eski zamanlarda madenlerde köle çocuklarını ya da Buşmen’leri çalıştırdıklarını söylerler,» dedi.

«Altın damarının orada olup olmadığını öğrenmemiz gerek. Ama hiçbir yetişkin...» Ralph sustu, baba oğul birbirlerinin yüzüne baktılar, sonra ikisi birden Jan Cheroot'a döndüler.

«Asla!» dedi ufak tefek Hotanto. «Ben yaşlı ve hasta bir insanım. Asla! Öldürseniz bile girmem oraya!»

Ralph çantasında bir mum parçası buldu. Zuga atları bağlamak için kullandıkları üç kangal ipi birbirlerine ekledi. Jan Cheroot da onların bu hazırlıklarını idama mahkûm bir insanın darağacının kurulmasına bakarmış gibi seyrediyordu. «Doğduğum günden bu yana geçen yirmi dokuz yıl içinde bana cesaretinden söz edersin,» diye Ralph kolunu Jan Cheroot'un omuzlarına atıp adamcağızı maden ağzına doğru sürükledi.

«Belki de biraz abartmalı konuşmuşumdur.»

Zuga yaşlı karaderilinin koltukaltlarından geçirdi ipi, beline de bir çanta bağladı.

«Vahşilerle savaşan, fil ve aslan avlayan sen... bu küçücük delikten mi korkacaksın? İçerde ne olabilir ki? Bir iki yılan, biraz karanlık, birkaç hayalet... hepsi o kadar.»

Jan Cheroot, «Belki de çok abartmalı konuşmuş olabilirim,» diye kısık sesle fısıldadı.

«Sen korkak mısın yoksa, Jan Cheroot?»

«Evet!» diye Jan Cheroot başını salladı. «Korkağım elbette, burası da korkaklara göre bir yer değil.»

Ralph, adamın oltaya takılmış bir balık gibi çırpınmasına aldırmadan yakaladığı gibi kuyuya indirdi. Bir yandan ipi koyverdikçe Jan Cheroot'un sesi de kesilmişti.

Ralph ipi verirken bir yandan da kulaç kulaç ölçüyordu. Ufak tefek Hotanto aşağı ayak bastığında yirmi metre kadar <ip boşalmıştı.

«Jan Cheroot!» diye aşağıya seslendi Zuga.

«Küçük bir mağara!» Jan Cheroot'un sesi dar duvarlarda yankılanıyordu. «Ancak ayakta durabiliyorum. İsten kapkara ortalık.»

«Yemek ateşleri! Köleler oraya takılıp ölene kadar gün ışığını bir daha göremezlerdi,» diye söylendi Zuga. Sonra bağırdı. «Başka ne var?»

«İp, sarmaşıklardan örülmüş ipler, kovalar, New Rush'ta kullandıklarımıza benzeyen deri kovalar... Hey, dokununca toz oluyor hepsi.» Jan Cheroot'un kaldırdığı tozun içinde aksırdığını duyuyorlardı. «Demir araç gereç ve...» Birden sesi titremeye başlamıştı. «Ölüler var burda, ölü kemikleri. Ben yukarı geliyorum, çekin beni buradan!»

Ralph dar kuyuya eğildiğinde dipte titrek ışıkla yanan mumu ancak görebiliyordu.

«Jan Cheroot, mağaradan herhangi bir yöne açılan bir tünel var mı?»

«Beni yukarı çekin.»

«Tüneli görebiliyor musun?»

«Evet. Şimdi çekecek misiniz?»

«Tünelin sonuna kadar gitmezsen, hayır.»

«Çıldırdın mı sen? Bunun için emeklemem gerek.»

«Demirlerden birini al da kayadan bir parça kopart.»

«Hayır. Asla. Ölülerin nöbetçi durdukları bu yerde bir adım bile gitmem.»

«Pekâlâ!» diye bağırdı Ralph delikten aşağı. «Öyleyse ben de ipin ucunu sana atıyorum.»

«Bunu yapamazsın.»

«Sonra da deliğin girişini kayalarla örteceğim.»

«Peki gidiyorum.» Jan Cheroot'un sesi umutsuzluk doluydu, az sonra ipin yukardaki ucu yuvasına çöreklenen bir yılan gibi aşağı doğru kaymaya başladı.

Ralph ile Zuga maden kuyusunun ağzında çömelmişler, son purolarını birlikte içerek sabırsızlıkla bekliyorlardı.

«Bu madenleri terkettikleri zaman köleleri kuyuda bırakmış olmalılar. Köle çok değerli bir mal olduğundan, bu durum madenin hâlâ çalışır durumda olduğunu ve onu ani olarak terketmek zorunda kaldıklarını gösterir.» Zuga başını yana eğip dinledi. Ayaklarının altındaki topraktan demirin kayaya vurulmasından çıkan ses geliyordu. «Jan Cheroot madene erişti işte.»

Kuyunun dibindeki titrek ışığı bir daha ancak birkaç dakika sonra görebildiler. Cheroot'un yalvaran sesi duyuldu.

«Ne olur artık beni buradan çıkarın, efendim. İstediğinizi yaptım işte.»

Ralph ayaklarını kuyunun iki yanına dayayıp ipi çekmeye başladı. İnce pamuklu gömleği altında kasları geriliyordu. Sonunda Hotanto ile yükünü yeryüzüne çıkardığında ne bir damla ter vardı yüzünde, ne de soluması zorlaşmıştı. «Neler buldun bakalım?»

Jan Cheroot baştan aşağı ince bir toz tabakasıyla kaplanmıştı, yarasa pisliği ve uzun zamandır terkedilmiş mağaraların o garip mantar kokusu yükseliyordu üzerinden. Korku ve yorgunluktan hâlâ titreyen ellerle belindeki eyer torbasını açtı. «İşte bunu buldum.» Zuga kaya parçasını adamın elinden aldı.

Kayanın buz gibi parıltılı kristalli bir yapısı vardı, içinde küçük küçük çizgiler görülüyordu. Ancak Jan Cheroot'un vurduğu demirle çatlayan bu pırıltılı kuvartz parçalan kayanın bütün çatlaklarını ve çiziklerini birbirine yapıştıran bir madde ile doluydu. Zuga dilinin ucuyla yaladığı zaman bu madde güneşte parıldıyordu.

«Ralph, şuna bak!» Ralph kayayı babasının elinden kutsal ekmeğe gösterilen saygıyla aldı.

«Altın!» Altın parçası yüzüne gülümsüyordu. İnsanlar arka ayakları üzerinde doğruldukları ilk günden beri kendisine köle eden o gülümseme.

«Altın!» diye tekrarladı Ralph.

Bu değerli madenin parıltısını görebilmek için baba oğlu yaklaşık bütün yaşamları boyunca mücadele etmişler, çok uzaklara gitmişler, başka altın avcılarının eşliğinde kanlı savaşlara girmişler, gururlu bir ulusun yok edilmesinde katkıda bulunmuşlardı.

Hastalıklı bir kalbe ve akla hayale sığmayan düşlere sahip bir adamın ardından şimdi o adamın adını taşıyan Rodezya'yı ele geçirmişler, toprağın zenginliklerini teker teker çıkarmışlardı. Önce otlaklarına ve dünyanın en güzel dağlarına, zengin ormanlarına, sürü sürü hayvanlarına ve bir boğaz tokluğuna bunları işleyecek karaderili adamlarına sahip olmuşlardı. Ve şimdi de en son hazine ellerindeydi işte. «Altın!» dedi Ralph üçüncü kez.

Akasya ağaçlarından baltalarıyla çubuklar kesip sert toprağa çakarak madenin kendilerine ait olduğunu belirlediler. Her parçanın köşelerine de üstüste yığdıkları taşlardan bir işaret direği koydular.

Lobengula’nın askerlerine karşı gönüllü savaşa gittikleri zaman imzaladıkları Fort Victoria Anlaşmasına göre her birinin on ayrı altın madeninde hissesi olabilirdi. Bu yasa Jan Cheroot için geçerli değildi. Jameson'un ordusuyla Matabele ülkesine düzenlenen akınlara katılmış ve efendileri kadar kahramanlık göstermiş olmasına rağmen derisinin rengi yüzünden ganimette hiçbir hakkı olamazdı.

Victoria Anlaşmasına göre Zuga ile Ralph hakkettikleri madenlerin dışında, Jameson'un fetih ordusu askerlerinin kimi zaman bir şişe viski fiyatına sattıkları toprak parçalarını da satın almışlardı. Bu yüzden ikisi birden yaklaşık olarak tüm sırta ve iki yanındaki vadi tabanlarına kendilerininmiş gözüyle bakıp kazıklarını çökebileceklerdi.

İş ağır olmasına rağmen aceleydi, izlerinden gelen başka maden avcıları da olabilirdi. Öğle güneşinde ve gece ayışığında durup dinlenmeden çalışıp kazık çaktılar. Dördüncü gece tüm madene sahip olduklarından emin olarak bitkin bir halde yığıldılar. Çaktıkları kazıklar arasında herhangi bir madencinin 'burası benim' diye hak iddia edebileceği bir karış toprak bile bırakmadıklarından emindiler.

«Jan Cheroot, yalnızca bir şişe viskimiz kaldı.» Zuga kalkıp gerindi. «Ama bu gece senin de içmene izin veriyorum.»

Jan Cheroot'un ağzına kadar dolu kadehine son damlayı da doldurmasını gülerek seyrettiler. Adamın günlük içki tayınını belirleyen çizgi unutulmuştu o gece. Ralph şişeyi alıp babasıyla kendisine birer kadeh doldurmadan içindeki miktara dikkatle baktı.

«Harkness Madeni'ne içelim,» dedi Zuga.

Ralph, içkisini içip ağzını elinin tersiyle sildikten sonra, «Nemlen bu adı koydun?» diye sordu.

«Beni buraya getiren haritayı Harkness vermişti.»

«Daha iyi bir ad bulabilirdik.»

«Belki, ama ben bunu istiyorum.»

«Eh, altın yine de parlaklığından bir şey kaybetmeyecektir.» Ralph viski şişesini ufak tefek yerlinin uzanamayacağı kadar uzağa koydu. Jan Cheroot kendi maşrapasındakini bitirmişti bile. «Yine birlikte olarak bir şey yaptığımıza gerçekten çok memnunum, baba,» Ralph rahat bir hareketle eyerine yaslandı.

«Öyle,» diye söylendi Zuga. «Yeni Rush’taki elmas madeninden bu yana ilk kez birlikte çalışacağız, çok zaman geçti aradan.»

«Madeni bizim için işletmeye açacak birini tanıyorum,» dedi Ralph. «Witwatersrand altın madenlerinin en iyi ustası, yağmurlar başlamadan arabalarımla gerekli araç gereci de taşırım.»

Anlaşmalarına göre Zuga, Harkness Madenini bulacak, Ralph da madeni işletecek insan gücünü, araç gereci ve parayı sağlayacaktı. Kimi insan onun daha şimdiden milyoner olduğunu söylerdi ama Zuga bu söylentilere pek inanmazdı. Yine de Ralph Lobengula'ya karşı açılan seferlerde ulaşım araçlarını «ağlamış ve Bay Rhodes'un İngiliz Güney Afrika Şirketinden nakit olarak değil de hisse senedi olarak büyük miktarlar almıştı. Zuga gibi o da c serüven düşkünü müsrif askerlerin ellerinden toprak üzerindeki haklarını almış, karşılığında adamlara kendi arabalarında taşıdığı viskiyi vermişti. Ralph'ın Rhodesia Emlak Şirketinin toprakları Zuga’nınkilerden çok fazlaydı.

Ralph İngiliz Güney Afrika Şirketi hisseleriyle de spekülasyona girişmişti. Sefere katılan askerler Fort Salisbury'ye vardıklarında Bay Rhodes'un kendisine 1 sterlinden sattığı hisseleri Londra borsasında 3.5 sterline satmış, sonra umutlar sönüp de Rhodes ile Jameson Matabele kralına gizli bir savaş açmayı planladıkları zaman borsada iyice kaybetmiş olan hisseleri yarım sterlinden geri almıştı. Sefere katılan birlikler Lobengula'nın

GuBulawayo'daki merkezini basıp da, Matabele krallığının bütün toprakları Şirketin mal varlığına katılınca hisseler sekizer sterline yükselmişti.

Şimdi oğlunun bunca yorucu çalışmanın hiç köreltemediği bu bulaşıcı heyecanla konuşmasını dinlerken Zuga, Kimberley' den Fort Salisbury'ye uzanan telgraf direklerini Ralph'ın diktiği ve adamlarının o anda aynı insan ayağı değmemiş topraklardan Bulawayo'ya doğru tren hattı döşediklerini ve iki yüz arabasının Ralph'ın kendisinin Bechaunaland ile Matabeleland arasındaki yüzlerce dükkânına mal taşıdıklarını ve bugünden sonra da Witwatersrand'daki en ünlü madenler kadar zengin olması gereken bir medenin yarısına sahip olduğunu düşünüyordu.

Zuga oğlunun konuşmasını dinlerken gülümsedi, «Belki de haklılardır, bu namussuz daha şimdiden milyoner olmuştur bile,» diye düşündü. Gururunda biraz da gıpta yok değildi. Ralph doğmadan çok önce Zuga çalışmış ve hayaller kurmuştu, şimdi düşündüğünde hâlâ vücudunu ürpertiler içinde bırakan fedakârlıklar yapmış, güçlüklere katlanmıştı ve bütün bunlara rağmen çok daha az şey elde etmişti. Bu yeni maden dışında bir yaşam boyu çalışmasına karşılık ancak King's Lynn ve Louise'i sayabilirdi. Bunu düşününce birden gülümsedi. Bu iki şeye sahip olmakla Bay Rhodes'un hiç aklına bile getiremeyeceği kadar zengin sayılırdı.

Zuga içini çekerek şapkasını gözlerinin üstüne çekti, hayalinde Louise'nin sevimli yüzü olduğu halde derin bir uykuya daldı. Karşısında Ralph, babasından çok kendisiyle konuşuyor, servet ve güçlülük hayallerini genişletmeye çalışıyordu. Arabalara dönüş iki gün sürmüştü, kampa ancak yarım mil kala geldiklerini gören eşleri, uşaklar, çocuklar ve köpekler onları karşılamaya çıktılar.

Ralph eyerin üzerinde eğilip Cathy'yi yakaladığı gibi atın üstüne kaldırdı ve dudaklarından özlemle öptü. Küçük Jonathan da atın çevresinde sabırsızlıkla sıçrıyor, «Beni de kaldır, Baba! Beni de kaldır!» diye bağırıyordu.

Ralph sert kara bıyıklarını karısının kulağına dayayarak mırıldandı. «Çadıra girdiğimiz an Katie, senin o yeni şilteyi bir deneyeceğiz.»

Karısının yüzü kıpkırmızı kesilmişti, kocasının yanağına şakacıktan bir tokat vurdu. Ralph kahkahalarla güldü, sonra tek eliyle Jonathan'ı kaptığı gibi eyerin arkasına oturttu.

Çocuk kollarını babasının beline sardı. «Altın buldun mu Baba?»

«Tonlarca hem de.»

«Aslan öldürdün mü?»

«Yüz tane.»

«Matabele öldürdün mü?»

«Onların avlanma mevsimi kapandı.» Ralph gülerek oğlunun saçlarını okşadı, ancak Cathy kızmıştı. «Seni kana susamış canavar seni, insan babasına böyle bir şey sorar mı hiç?»

Louise genç kadınla çocuğun ardından ağır ağır yürüyordu. Geniş alnından geriye doğru taranmış saçları kalın bir örgü halinde beline kadar inmekteydi. Gözleri yine renk değiştirmişti. Zuga onun o iri ve çekik gözlerinin içinde bulunduğu ruhsal duruma göre renk değiştirmesini oldum olası şaşkınlıkla karşılardı. Şimdi yumuşak maviydiler, mutluluk rengi. Kadın atın önünde durdu, Zuga yere indi, şapkasını çıkardı, konuşmadan önce bir süre kadının yüzüne baktı.

«Bu kadar kısa bir süre içinde bile senin ne kadar güzel olduğunu unutmuşum.»

«Kısa bir süre değildi,» dedi kadın. «Senden uzak kaldığım her saat benim için sonsuzluk demektir.»

Cathy ile Ralph'ın evleri olan bu kamp çok iyi döşenmişti. Çiftin başka evleri yoktu, çingeneler gibi ganimetin en çok olduğu yere göçer dururlardı. Nehir kıyısındaki kocaman yabani incir ağaçları altında dört araba duruyordu. Çadırlar bembeyaz branda bezindendi ve diğerlerinden ayrı kurulmuş olanının içinde insanın rahatça uzanabileceği demir bir banyo vardı. Uşaklardan birinin tek görevi çadırın ardında yanan ateşteki koca Kazana bakmak ve günün yirmi dört saatinde sıcak su sağlamaktı. Daha ilerdeki küçük bir çadırda Cathy'nin oturağına çiçek resimleri yaptığı bir hela ve bunun yanında da lükslerin en lüksü olan yumuşacık kokulu kâğıtlar vardı.

Portatif yatakların üzerinde at kılından şilteler, yanlarında rahat brandadan koltuklar ve bir de yemek masası vardı. Yine brandadan şampanya ve limonata şişeleri için soğutucular, böcek geçirmeyen telli yiyecek dolapları ve otuz uşak bulunuyordu. Odun kesip ateş yakan, kadınların her gün elbise değişebilmeleri için çamaşır yıkayıp ütüleyen, yatakları yapıp çadırlar arasına dökülen yaprakları toplayan ve tozu yatıştırmak için toprağı sulayan uşaklar. Bir de Jonathan'ın özel uşağı vardı, onun görevi çocuğu yıkamak, yemek yedirmek, yaramazlık yapınca sırtına bindirip şarkı söylemekti. Ayrıca yemek hazırlayan, garsonluk yapan, fenerleri yakan, geceleri çadırların cibinliklerini indiren ve küçük çıngırak çalınca gidip elde boyanmış oturağı boşaltan uşaklar da vardı.

Ralph kamp yerini geceleri aslan sürülerinden koruyan çalılardan yapılma yüksek duvarların arasındaki kapıdan girdi. Cathy eyerin üstünde önünde, oğlu arkasındaydı.

Memnun olmuşçasına çevresine bakındı, sonra Cathy'nin belini sıktı. «Eve dönmek, sıcak bir banyo yapmak ne iyi. Sen de sırtını ovalarsın, Katie.» Birden susup bir şaşkınlık sesi çıkardı. «Allah belanı vermesin kadın! Hiç olmazsa beni uyarabilirdin.»

«Bir fırsat vermedin ki.»

Arabaların ardında yaylı tekerlekli, sıcağa karşı kaldırılabilen tik ağacından pancurlu bir araba duruyordu. Arabanın gövdesi yeşile boyanmıştı, kapılar ve tekerlekler yaldız kaplamaydı. İçi yeşil deriden olup perdelerinde sarı püsküller vardı. Arabanın üstünde deriden ve bakırdan sandıklar vardı ve daha ilerde duran hepsi aynı boydaki beyaz katırlar Ralph'ın uşaklarının nehir kenarından kestikleri taze otları yiyorlardı.

Cathy'yi yere indiren Ralph, «Bizi nasıl bulmuş?» diye söylendi. Konuklarının kim olduğunu sormasına gerek yoktu, bu görkemli araba tüm kıtada iyi tanınırdı.

«Güney yolundan yalnızca bir mil uzaktayız,» dedi Cathy. «Bizi görmemesi olanaksızdı.»

«Görünüşe bakılırsa çetesini de birlikte getirmiş.» Beyaz kahırların yanında iki düzine safkan at vardı.

«Kralın adamları ve atları,» dedi Cathy. Tam o anda Zuga kolunda Louis olduğu halde kapıdan içeri girdi. Ralph'ın konuğu için duyduğu huzursuzluğa karşılık o heyecanlıydı. «Louise onun özellikle benimle konuşmak için yolculuğuna ara verdiğini söylüyor.»

«Öyleyse, onu bekletme, Baba.» Ralph gülümsedi. Binbaşı Zuga Ballantyne gibi soğukkanlı insanların bile konuğun büyüsüne kapılmaları inanılmaz bir şeydi. Ralph, zaman zaman belirli bir çabayı gerektirse de, kendisinin buna direnebilmesinden dolayı gurur duyardı.

Zuga ardında Louise olduğu halde hızlı adımlarla arabaya doğru yürüyordu. Ralph ise isteyerek adımlarını ağırdan alıyor, Jonathan’ın çamurdan yaptığı hayvan heykelciklerine bakıyordu.

«Çok güzel suaygırları, JanJan! Ne? Suaygırı değil mi? Ha, boynuzları düşmüş, öyle mi? Öyleyse bunlar bugüne kadar gördüğüm en şişman, en güzel boynuzsuz kudular.»

Cathy kocasının kolunu çekiştirdi. «Seninle de konuşmak istediğini biliyorsun, Ralph. Ralph oğlunu omzuna kaldırdı, Cathy'nin koluna girdi ve kampın içine doğru yürüdü. Böyle bir aile görüntüsünün içerdeki adamı rahatsız edeceğini biliyordu.

Çadırın bir yanı tente gibi kaldırılmış, altına çevresinde beş altı kişinin oturduğu uzun bir masa yerleştirilmişti. Grubun ortasında, kendisine pek de iyi gelmeyen İngiliz kumaşından ceketi boğazına kadar iliklenmiş iri yarı bir adam oturuyordu. Boyunbağının düğümü yana kaymış, kravatının Oriel Koleji' nin renkleri Kimberley'den buraya kadar olan yolculuk boyunca toz toprak içinde kalmıştı.

Bu çirkin adama karşı duyguları epey kararsız olan Ralph bile son birkaç yılın adam üzerinde yarattığı değişikliklere şaşmaktan kendini alamadı. Yüzünün etleri sarkmıştı, rengi sağlıksızdı. Daha kırk yaşında olmasına rağmen bıyığı ve favorileri kızıldan beyaza dönüşmüştü. En az on beş yaş daha yaşlı gösteriyordu. Yalnızca soluk mavi gözlerinde o müthiş gücü ve hayalci parıltı seziliyordu.

«Nasılsın, Ralph?» Sesi böylesine iri bir vücuttan beklenmeyecek kadar inceydi.

«İyi günler, Bay Rhodes.» Ralph elinde olmadan oğlunu omzundan indirip yere bıraktı, çocuk bir anda kaçıp gözden kayboldu.

«Sen burada keyif çatarken benim demiryolu inşaatım nasıl gidiyor?»

«Programı aştık ve bütçenin altındayız.» Ralph adamın pek örtmeye gerek duymadığı azarlamasına karşılık verip çevresindeki adamlara baktı.

Sağında, büyük adamın gölgesi olan ufak tefek, dar omuzlu ve efendisinin aksine çok titiz giyinmiş, dökük saçlarıyla bir okul müdürünü andıran, ancak gözlerindeki hırslı bakışla tüm görünümünü yalanlayan biri oturuyordu.

«Jameson,» dedi Ralph, Doktor Leander Starr Jameson'un tam unvanını ya da dostlarının kullandığı 'Doctor Jim' lakabını kullanmadan.

«Genç Ballantyne.» Jameson bu 'genç' sözcüğünü yarı alaylı, yarı küçültücü bir biçimde kullanmıştı. İlk tanıştıkları andan beri düşmanlıkları karşılıklı ve güdüseldi.

Rhodes'un solundaki geniş omuzlu, temiz yüzlü genççe biri beyaz dişlerini göstererek gülümsedi.

«Merhaba, Ralph.» El sıkışı sert ve kuruydu.

«Harry, daha bu sabah senden söz ediyordum.» Ralph babasına baktı. «Baba, Harry Mellow bu işte, Afrika'nın en iyi maden mühendisi.»

Zuga başını salladı. «Daha önce tanışmıştık.» Baba ile oğul bakıştılar.

Ralph Harkness Madenini geliştirmek ve işletmek için bu genç Amerikalıyı seçmişti. Birçok genç bekâr gibi Harry Mellows'un Cecil John Rhodes hesabına çalışıyor olması Ralph için bir sorun değildi. Onu Rhodes'u n ağından kurtaracak olan yemi bulacağından hiç kuşkusu yoktu.

«Seninle daha sonra konuşacağız Harry,» diye mırıldanarak masanın öteki ucunda oturan başka bir gence döndü. «Jordan! Seni gördüğüme gerçekten sevindim.»

İki kardeş birbirlerine sarıldılar. Ralph sevgisini saklamaya gerek duymuyordu, ama Jordan'ı herkes severdi zaten. Yalnız güzelliği ve davranışları yüzünden değil de, sahip olduğu pek çok yetenek ve herkese karşı duyduğu iyi duygulardan.

«Ralph, sana anlatacak o kadar çok şey var ki!» Jordan da bu buluşmaya en az Ralph kadar sevinmişti.

«Daha sonra Jordan,» diye Bay Rhodes araya girdi. Sözünün kesilmesinden hoşlanmadığı için Jordan'a yerine oturmasını işaret etti. Jordan hemen denileni yaptı. On dokuz yaşından beri Bay Rhodes'un özel sekreteriydi ve efendisinin en küçük bir kaprisine boyun eğmek artık tabiatının bir parçası olmuştu.

Rhodes Cathy ile Louise'e baktı. «Bayanlar, hiç kuşkum yok ki konuşacaklarımız size sıkıcı gelecektir ve herhalde sizlerin de bir an önce yapmanız gereken işleriniz vardır.»

Cathy kocasına bakınca, Ralph'ın, Bay Rhodes'ın kampı bir anda ele geçirmesindeki bu kabalığa kızmış olduğunu farketti. Kimseye göstermeden kocasının elini sıktı, Ralph'ın az da olsa rahatladığını hissetti. Ralph'ın karşı koymasının da bir sınırı vardı. Rhodes'un emrinde çalışmıyordu ama demiryolu inşaatı ve yüzlerce araba yolu bu adamın iki dudağı arasındaydı. Cathy Louis'e bakınca kadının bu davranışa fena içerlemiş olduğunu farketti. Louise'in gözlerinde mavi bir parıltı, yanaklarında ki çillerin altında hafif bir kızartı vardı. «Haklısınız Bay Rhodes, izninizle...»

Bay Rhodes'un kadınların yanında huzursuz olduğu herkes tarafından bilinen bir gerçekti. Kadın hizmetçisi yoktu ve Umut Burnundaki Groote Cshuur'daki evinde hiçbir kadın resmi ya da tablosu yoktu. Evli bir erkeği yanına almaz, en güvenilir bir adamı evlendiği takdirde hemen işten çıkarırdı. «Hem bir kadının kaprislerine boyun eğip, hem de bana hizmet edemezsin,» derdi böylelerine.

Rhodes, Ralph'a dönüp, «Şuraya otur,» diye işaret etti. Sonra Zuga'ya dönüp birbiri ardından sorular yağdırmaya başladı. Soruları birer kamçı darbesi gibi şaklıyordu, ancak dikkatle dinlemesi de Zuga Ballantyne'a olan saygısının kanıtıydı. İlişkileri sonradan Kimberley adını alan Colesberg Kopje'deki elmas madenlerinin ilk işletme günlerine dayanırdı. Zuga hak sahibi olduğu o topraklardan ünlü 'Ballantyne Elması'nı çıkarmıştı, ama şimdi tüm topraklarda olduğu gibi orada da hak sahibi olan Rhodes'tu. O zamandan beri Rhodes Zuga'yı, dillerini çok iyi konuştuğu için, Matabele Kralı Lobengula'nın yanında ajanı olarak görevlendirmişti. Doktor Jameson krala karşı sefere çıktığında Zuga GuBulawayo'nun köyüne ilk girenlerden biri olmuştu.

Lobengula’nın ölümünden sonra Rhodes Zuga'yı 'Düşman Topraklarının Sorumlusu' olarak atamıştı. Zuga'nın görevi Matabele hayvan sürülerini toplamak ve bunları Jameson'un gönüllüleri arasında ganimet olarak paylaştırmaktı.

Zuga bu görevi yerine getirdikten sonra Rhodes onu Yerli Başmüfettişi olarak atayacaktı, ama Zuga King's Lynn'deki malikânesine yeni karısıyla yerleşmeyi yeğlemiş ve görev de General Mungo St. John'a verilmişti. Ancak Zuga hâlâ İngiliz Güney Afrika Şirketinin yönetim kurulundaydı ve Rhodes kendisine pek az insana güvendiği kadar güvenirdi. «Matabeleland gelişiyor Bay Rhodes,» dedi Zuga, «Bulawayo okulu ve hastanesiyle bir kent sayılır artık. Matabeleland' da altı yüzden fazla beyaz kadın olması buranın artık kesin olarak iskân edildiğini gösteriyor. Çiftliklerin çoğu da işletilmeye başlandı. Umut Burnundan getirtilen damızlık hayvanlar da yerel koşullara uyum gösterdiler.»

«Ya madenler ne durumda, Ballantyne?»

«On binden fazla hak iddiası var. Çok zengin yerler de gördüm.» Zuga oğluna baktı, sonra yine Rhodes'a döndü. «Bu bir iki gün içinde oğlumla birlikte ilk kez 1860'larda bir rastlantı sonucu bulduğum eski madenleri yeniden bulduk.»

«Harkness Madeni.» diye Rhodes başını salladı. Ralph bile adamın belleğine şaşmıştı. «Bir Avcının Hikâyesi adlı kitabımdaki özgün anlatımını hatırlıyorum. Madenden örnek aldın mı?»

Zuga cevap yerine cebinden çıkardığı sekiz on kuvartz parçasını masanın üstüne koydu. Altın öylesine parlıyordu ki, masanın çevresindekiler kendilerinden geçmiş bir halde öne eğildiler. Bay Rhodes taşlardan bir ikisini iri kemikli elinde evirip çevirdikten sonra Amerikalı mühendise uzattı.

«Bunlara ne dersin. Harry?»

«Tonunda elli ons çıkar, Nome ya da Klondike gibi çok zengin olabilir.» Amerikalı Ralph'a baktı. «Maden yatağının kalınlığı ne kadar?»

Ralph başını salladı. «Bilmiyorum, kuyular çok dar.»

Harry Mellow, «Bu kuvartz,» diye mırıldandı. «Witwatersland'daki gibi saf değil.»

Witwatersland'daki maden yatağı elindeki kuvartz parçası kadar zengin değildi altın yönünden, ancak eski zamanların artık toprak altına gömülü olan nehir yataklarını kapsadığından bir zamanın o gölleri kadar genişti ve yüz yıl boyunca verimliliğinde hiçbir eksilme olmadan altın çıkartılabilirdi.

Kuvartz toprağını elinde evirip çeviren Harry Mellow, «Çok zengin,» diye mırıldandı. «Bunun üç beş santimden daha kalın olacağını sanmam.»

«Ya öyleyse?» diye sordu Bay Rhodes.

Amerikalı gülümsedi. «O zaman dünyanın yaklaşık olarak tüm elmaslarının yanı sıra altınını da denetim altına alacaksınız. Bay Rhodes.»

Adamın sözleri Ralph'a Matabeleland'da çıkartılan her ons altının yüzde elli hissesinin İngiliz Güney Afrika Şirketine ait olduğu konusunda bir uyarıydı. Ralph öfkeye kapılmaktan kendini alamadı. Rhodes ile şirketi kendi çapında olmayan tüm insanların çabalarını ve servetlerini ezip boğan dev bir ahtapottu sanki.

«Bay Rhodes, Harry'yi madeni görebilmesi için birkaç günlüğüne bana verebilir misiniz?» Ralph’ın sesi isteğinden daha sert çıktığından Rhodes'un iri kafası birden kalktı, soluk mavi gözleriyle Ralph’ın içini okurmuş gibi baktı, sonra başını sallayarak altın konusunu kapatıp Zuga'ya döndü. «Matabele yerlilerinin davranışları nasıl?» Bu kere Zuga duraksadı. «Şikâyetleri var, Bay Rhodes.»

«Öyle mi?» Adamın şiş hatlı yüzü asılmıştı.

«Başlıca çatışma konusu sığır sürüleri...» Rhodes adamın sözünü kesti. «125.000'den az hayvan ele geçirdik ve bunun 40.000'ini de kabileye geri verdik.»

Zuga bu geri verme işleminin kendi kızkardeşi Robyn St. John tarafından sağlandığını hatırlamadı. Robyn Khami Misyoner Merkezinde doktordu ve bir zamanlar Lobengula’nın en yakın dostu ve danışmanıydı.

«40.000 baş hayvan, Ballantyne! Şirketin eliaçıklığını gösteren bir davranış!» Rhodes, bu yapılmamış olsaydı Robyn'in yenilgiye uğramış Matabele halkının açlıktan kırılacağını ve bu durumun da Whitehall'deki imparatorluk hükümetinin müdahalesini getireceğini söylemiş olduğunu sözlerine ekledi. Rhodes'un Şirketi bu hükümetin kararıyla var olduğundan bu hiç de öyle övünülecek bir eliaçıklık değildi.

«Yerlilere o hayvanları verdikten sonra bize ancak 85.000 hayvan kaldı ki, bu da savaşın giderlerini karşılamaya bile yetmedi.»

«Yine de yerliler kendilerine zayıf ve yaşlı ineklerle işe yaramayan boğaların verildiklerinden şikâyetçiler.»

«Ballantyne, gönüllüler sürülerin en iyi hayvanlarını seçme hakkına sahiptiler. Doğal olarak da en iyilerini seçtiler.» Parmağını tabanca namlusu gibi Zuga'nın kalbine doğrulttu. «Ele geçirilen sürülerden oluşan sürülerimizin Matabeleland'ın en iyi hayvanları olduğu söyleniyor.»

«Yerliler bunu anlamıyorlar ama.»

«Eh, hiç olmazsa fethedilmiş bir ülke olduklarını anlamadılar. Onların refahı fatihlerin iyi niyetine kalmış bir şeydir. Kendileri kıta boyunca başka kabileleri egemenlikleri altına aldıklarında böyle düşünmemişlerdi. Mzilikazi Limpopo'nun güneyindeki ülkeleri yağma ettiğinde bir milyon savunmasız insanı öldürdü, oğlu Lobengula da kendisininki dışındaki kabileleri köpekler olarak niteledi. Şimdi yenilginin acı tadını tattılar diye şikâyet etmemeliler.»

Masanın öteki ucundaki Jordan bile buna başını sallayarak katıldı. GuBulawayo'ya yürümemizin başlıca amacı Mashona kabilelerini Lobengula'dan korumaktı,» diye mırıldandı.

«Ben onların şikâyetleri olduğunu söyledim,» dedi Zuga. «Haklı olduklarını söylemedim.»

«O halde neden şikâyet ediyorlar?» diye Rhodes sordu.

«Şirket polisinden. General St. John'un silahaltına aldığı genç Matabele yerlileri köylerinde horozlanıyorlar, yaşlıların sözlerini dinlemiyorlar, genç kızları... »

Rhodes Zuga'nın sözünü kesti. «Yaşlıların emrindeki savaşçılardan daha iyi böylesi. Babiaan, Gandang ve Bazo'nun emrinde yirmi bin savaşçı ne demek, düşünebiliyor musun? St. John yaşlıların gücünü parçalamakla doğru bir iş yaptı. Yerli Müfettişi olarak görevi Matabele savaşçı geleneğinin dirilmesini önlemektir.»

«Hele şimdi bulunduğumuz yerin güneyindeki olaylar gözönüne alındığında,» dedi Doktor Leanderr Starr Jameson. Rhodes adama döndü.

«Bundan söz etmek için çok erken sanırım, Doktor Jim.»

«Neden erken olsun? Buradaki herkes güvenilir ve ağzı sıkı insanlardır. Hepimiz İmparatorluk amacına kendimizi adamış bulunuyoruz ve kimsenin bizi duymasına olanak yok. Şirket polisinin daha da güçlendirilmesi, daha iyi silahlarla donatılması ve her an savaşa hazır duruma getirilmesini konuşmak için bundan uygun zaman ve yer bulamayız.»

Rhodes Ralph Ballantyne'a baktı, Ralph alaycı bir ifadeyle kaşını kaldırınca Rhodes kararını verdi.

«Hayır, Doktor Jim. Bunu başka zaman konuşuruz.» Jameson omuzlarını silkince de Jordan'a döndü. «Güneş batıyor.» Jordan kalkıp kadehleri doldurmaya gitti. Limpopo’nun kuzeyindeki bu ülkede gün geleneksel olarak birer kadeh viskiyle uğurlanırdı.

Ralph çadırına doğru yürürken sendeliyordu. Aslında içkiye dayanıklılığı babasından almıştı, o yüzden şu anda başını döndüren şey alkol değil, yeni fikirlerdi.

Karanlık çadırın kapısını açıp yatağının kenarına oturdu. Cathy'nin yanağını okşadı.

«Uyumadım,» dedi karısı. «Saat kaç?»

«Gece yarısını geçti.»

«Neden bu kadar geç kaldın?» Jonathan branda perdenin öte yanında uyuduğundan kadın alçak sesle konuşuyordu.

«Güç ve başarıdan sarhoş olan insanların düşleri ve böbürlenmeleri.» Ralph karanlıkta gülümseyerek çizmelerini çıkardı. «Tanrı tanığım olsun, ben de payıma düşen kadar böbürlendim.» Kalkıp pantolonunu çıkardı. «Harry Mellow hakkında ne düşünüyorsun?»

«Amerikalı mı? Şey... tam bir erkek ve iyi huylu sanırım.»

«Yakışıklı mı?» diye ısrar etti Ralph. «Genç bir kadın dayanılmaz mı bulur?»

«Benim böyle şeyler düşünmediğimi bilirsin.»

«Öyle bir düşünürsün ki.» Ralph bir eliyle kadının göğsünü okşarken, eğilip dudaklarından öptü. İncecik pamuklu geceliğin altında göğsü olgunlaşmaya yüz tutmuş bir kavun gibiydi. Kadın bir süre erkeğin ellerinden kurtulmak için çabaladıysa da, sonra pes edip kollarını boynunda kavuşturdu.

«Puro ve viski kokuyorsun.»

«Özür dilerim.»

«Özür dilemene gerek yok, çok hoş.»

«Dur, gömleğimi çıkartayım.»

«Hayır, ben çıkartırım.»

Daha sonraları Ralph sırtüstü yatağa uzandığında Cathy yanına sokuldu.

«Kızkardeşlerinin Khami'den buraya gelmelerini ister misin?» diye ansızın sordu Ralph. «Kamp yaşamını sevenler, annenden de kurtulacaklarına sevinirler.»

Cathy uykulu bir sesle, «İkizleri çağırmak isteyen bendim,» dedi. «Onların huzursuzluk yaratacağını da söyleyen sensin.»

«Ben aslında onların çok gürültücü ve yaramaz olduklarını söylemiştim.»

«Demek birden fikrin değişti...» Cathy öylesine yüksek sesle konuşmuştu ki, perdenin öte yanında Jonathan'ın yatağında kıpırdandığını duydular. «Amerikalı... Benim kızkardeşlerimi kullanacaksın, değil mi?»

Ralph karısının başını yine göğsüne yasladı. «Artık büyüdü ikisi de. Kaç yaşına geldiler?»

«On sekiz. Ama Ralph... »

«Evde kaldılar bile.»

«Benim kızkardeşlerimi kullanamazsın.»

«Khami'de eli yüzü düzgün bir erkeğe rastlamayacaklar nasıl olsa. Annen bütün isteklileri korkutup kaçırıyor.»

«Çok korkunç bir insansın, Ralph Ballantyne.»

«Ne kadar korkunç olduğumu göstermemi ister misin?»

Cathy bir an düşündü. «Evet lütfen,» diye mırıldandı sonra.

«Bir gün ben de seninle ata bineceğim, değil mi baba?»

«Hem de çok yakında,» diyen Ralph oğlanın kıvırcık saçlarını okşadı. «Şimdi ben yokken annene iyi bakmanı istiyorum, Jan Jan.»

Jonathan soluk yüzü asık, gözlerinde yaş pırıltıları, başını yere eğdi.

«Söz mü?» Ralph kucağındaki küçük vücudu sıktı, sonra oturduğu eyerden eğilip oğlanı Cathy'nin yanına bıraktı. Jonathan annesinin beline kadar gelmemesine rağmen onu korumak istermiş gibi elini avucu içine aldı. «Söz veriyorum, baba.»

Ralph parmaklarının ucuyla Cathy'nin yanağına dokundu. «Seni seviyorum,» dedi karısı.

«Güzel Katie’ın.» Bu gerçekti, güneşin ilk sarı ışıkları bir hâle gibi parıldıyordu saçlarının çevresinde, karısı aşklarının derinliğinde bir madonna kadar sakindi.

Ralph atını mahmuzlarken Harry Mellow da ardından yürüyüp ona yetişti. Ormanın ucunda iki adam dönüp baktılar. Kadınla çocuk hâlâ avlunun kapısı önündeydiler. «Talihli bir insansın,» dedi Harry.

«İyi bir kadının yoksa bugünün yoktur, oğlun yoksa da yarının.»

Aslanların kemikleri sıyrılmış ve kayalıklar arasında dağılmıştı ama ağaçların üzerinde hâlâ akbabalar vardı. Kuşlar yeniden uçmaya başlamadan önce şiş karınlarındaki yiyeceği hazmetmek zorundaydılar. Harry ile Ralph son birkaç mili onları izleyerek aldılar.

Kamp ateşi yanına çöktüklerinde Harry, «Umut verici,» dedi. «Kayalık madenle birleşiyor. İki mil boyunca uzandığını saptadık, çok derine de iniyor olabilir. Yarın deneme kuyularını nerede açman gerektiğini işaretleyeceğim.»

«Maden cevheri bu topraklar boyunca yayılmış durumda,» dedi Ralph. «Witwatersrand, Pilgrims Rest ve Tati altın madenlerinin hilal biçimindeki uzantısı buraya kadar uzuyor...» Birden sustu. «Ama senin özel bir yeteneğin varmış, altının kokusunu elli mil öteden alırmışsın diyorlar.»

Harry kahve maşrapasını boşver sen o lafları der gibi sallarken Ralph sözünü sürdürdü. «Bir altın arama işini destekleyecek arabalarım ve param var, bulunan altını işletmeye de yeter. Senden hoşlanıyorum, Harry. Birlikte çalışabileceğimizi sanıyorum. Belki önce Harkness Madeninde, ondan sonra da kimbilir bütün ülkede.»

Harry konuşacakken Ralph elini adamın koluna koyarak onu susturdu.

«Bu kıta bir hazine sandığıdır. Kimberley elmas yatakları. Witwatersrand altın madenleri yanyana... tüm elmaslar ve altın bir kova içinde... inanılır bir şey değil bu.»

«Ralph, ben Bay Rhodes’la çalışıyorum.»

Ralph içini çekerek uzun bir süre alevlere baktı. Sonra sönmüş olan purosunu yaktı ve dilinin döndüğü kadarıyla adamı kandırmaya çalıştı. Bir saat sonra battaniyesini açarken önerisini tekrarladı.

«Rhodes'un yanında hiçbir zaman başına buyruk olamayacaksın. Hep onun hizmetkârı olacaksın.»

«Sen de Bay Rhodes hesabına çalışıyorsun, Ralph.»

«Ben ona taahhüt işi yapıyorum, kâr ya da zarar benimdir. Ruhuma sahibim hâlâ.»

«Ve ben değilim,» diye güldü Harry.

«Benimle ortak ol, Harry. Kendi kâğıdını oynamanın, kendi rizikolarını hesaplamanın emir alma yerine emir vermenin ne demek olduğunu öğren. Yaşam bir oyundur, Harry ve bunu oynamanın bir tek yolu vardır.»

«Ben Rhodes'un adamıyım.»

«Zamanı gelince yine konuşacağız.» Ralph battaniyeyi başından yukarı çekti, bir dakika sonra uyumuştu.

Harry sabah erkenden kuyu kazılacak yerleri taş yığarak belirledi. Öğlene doğru işi bitip de atlarına binerlerken Ralph Cathy'nin ikiz kızkardeşlerinin kampa gelmelerinin daha iki gün süreceğini hesapladı.

«Madem buraya kadar geldik, bari geri dönmeden önce şöyle bir doğuya uzanalım,» dedi. «Belki de daha çok altın ve elmas buluruz.» Harry duraksadı. «Bay Rhodes Bulawayo'ya gitmiştir,» dedi Ralph. «Bir ay kadar falan orada kalır artık, senin yokluğunu farketmeyecektir bile.»

Harry bir an düşündü, meyva bahçesini yağmalamak için okulu asan haşarı bir çocuk gibi gülümsedi. «Peki, gidelim.»

Ağır ağır yol alıyorlar, her nehir kıyısında durup durgun yeşil suların dibinden aldıkları taş parçalarını inceliyorlardı. Kayaların toprağın üzerine çıktıkları yerlerde de birer parça koparmaktaydılar. Üçüncü gün Harry, «Sekiz on yer bulduk,» dedi. «Ben özellikle o berilyum kristallerini beğendim, orada zümrüt yatağı olabilir.»

Harry ileri doğru gittikçe daha çok heyecanlanıyordu, ancak Ralph artık geri dönme zamanının geldiğini hesaplamıştı. Kamptan ayrılalı beş gün olmuş, kahve, şeker ve yiyecekleri suyunu çekmişti. Üstelik Cathy de meraklanmaya başlamış olmalıydı. Bir süre keşfedilmeden bekleyecek olan araziye son kez baktılar.

«Şahane bir yer,» diye mırıldandı Harry. «Hiç böylesini görmemiştim. Şu sıra tepelerin adı ne?»

«Onlar Matopos dağlarının güney ucudur.»

«Bay Rhodes'un onlardan söz ettiğini duymuş. Matabele’lerin kutsal tepeleri değil mi bunlar?»

Ralph başını salladı. «Büyücülüğe inansaydım...» Sonra sözünü kesip güldü. «O tepelerde garip bir şey vardır.»

Batıda günbatımının ilk pembe renkleri o uzak kayalıkları; pembe mermerlere çevirmişti, üzerlerinde beyaz bulutlar vardı. «Orada eskiden yaşayan kabilelerin başkanı olan bir büyücü gizli bir mağarada yaşar. Babam Lobengula’ya karşı savaşta bir birliğin başına geçip büyücü kadını ortadan kaldırdı.»

«Bu hikâyeyi duymuştum, bizim başlıca efsanelerimizden biridir.»

«Efsane değil gerçektir...» Ralph susup düşünceli bakışlarla tepelere baktı. «Onlar bulut değil, Harry. Duman bu. Ama Matopo'da yaşayan yoktur ki. Orman yangını olabilir. Ama o da olamaz, yeteri kadar geniş değil çünkü.»

«Öyleyse duman nerden çıkıyor?»

«İşte biz de şimdi bunu öğreneceğiz.» Harry ağzını açmaya fırsat bulamadan Ralph atını mahmuzladı ve ufku kesen çıplak granitten duvara doğru dörtnala gitmeye başladı.

Bir Matabele savaşçı toprak ocaklara bakan adamlardan biraz uzakta, bir ağacın altında oturuyordu. Kaburgalarının kemikleri sayılacak kadar zayıftı. Güneşten yanık teni abanoz rengini almış ve safkan bir yarış atı gibi sağlıkla parıldıyordu. Göğsünde ve sırtında mermi izleri göze çarpmaktaydı.

Üzerinde deriden bir eteklik dışında, ne başında tüyleri, ne savaş işaretleri, ne de başka bir süsü vardı. Silahsızdı; beyazlar uzun deriden kalkanlarını yakmışlar, gümüş mızraklarını arabalara yükleyip götürmüşlerdi. Şirketin Kral Lobengula'ya topraklarının altındaki tüm maden zenginliği karşısında ödediği Martini-Henry tüfeklerini de almışlardı. Savaşçının başında çamsakızıyla kilden yapılmış ve taş gibi sert olup saçıyla kaynaşmış bir bant vardı. Bu rütbe işareti tüm dünyaya bu adamın bir zamanlar Matabele’lerin son kralı olan Lobengula’nın danışmanı olduğunu ilan ediyordu. Bu basit halka Kumalo kabilesinden Zanzi ailesinden geldiğinin ve bin mil güneyde yaşayan Zulu’lardan bir soylu olduğunun kanıtıydı.

Bu adamın büyükbabası Mzilikazi'ydi... zorba Çaka'ya karşı çıkan ve halkı kuzeye göçe zorlayan, bu yürüyüş boyunca bir milyondan fazla insan öldüren ve sonunda Çaka kadar güçlü ve zalim bir imparator olan Mzilikazi. Büyükbabası sonunda ulusunu bu zengin ve güzel ülkeye getirmiş, bu tılsımlı tepelere ayak basan ilk insan olmuş, Matopo dağlarının büyücüsü ve kâhini olan Umlimo'nun seslerini dinlemişti.

Yaşlı kralın ölümünden sonra Matabele kabilesinin reisi olan Mzilikazi’nin oğlu Lobengula genç savaşının amcasıydı. Ona bu baş halkasını veren ve seçkin savaşçıların başına getiren Lobengula'ydı. Ama şimdi Lobengula ölmüştü ve genç savaşçının askerleri Şangani nehri kıyısında Maxim tüfekleriyle kırılmışlar, aynı tüfeklerden çıkan kurşunlar vücudunda yaralar açmıştı.

Savaşçının adı 'balta' anlamına gelen Bazo'ydu, ancak şimdi kendisinden daha çok 'Gezgin' diye söz ediliyordu. Bütün gün o ağacın altında oturur, demirci ustalarının törenlerini izlerdi. Demirciler Matabele değildiler, hepsi daha eski bir kabilenin; üyeleriydi; kökenleri Büyük Zimbabwe'nin artık yıkılmış taş duvarlarına kadar uzanırdı.

Yeni beyaz efendiler ve onların denizlerin ardındaki kraliçeleri Matabele’lerin köleleri olamayacağını söylemişlerse de bu Rozwi demircileri hâlâ Matabele kabilesinin köpekleriydi ve sanatlarını savaşçı efendilerinin istekleri üzerine sürdürüyorlardı.

Rozwi demircilerinin en yaşlı ve akıllılarından on kadarı madenden demir cevherini kendileri titizlikle seçmişlerdi. Demirin ağırlığı, rengi, içindeki maddenin saflığı göz önünde tutularak seçmişler, sonra kayadan örsler üzerinde istenilen boya indirilene kadar kırmışlardı. Bunlar büyük bir dikkatle çalışırken çırakları da ağaç gövdelerini kesip yakıyorlar, yanına sırasında odunu kömür haline dönüştürmek için üzerine kil ve su döküyorlardı. Diğer bir grup çırak da kireç kuyularından kireç getiriyorlardı. Ustalar kömürü ve kirecin kalitesinden tatmin oldukları zaman da toprak fırınlar yapılmaya başlanıyordu.

Her fırın hamile bir kadının karnını andırıyordu. İçine kat kat demir cevheri, odun kömürü ve kireç yerleştirilecekti. Fırının alt tarafında iki bacağın birleştiği açıklıktan içeri meşin körüğün ucu sokulacaktı.

Her şey hazır olunca baş demirci kurbanlık horozun kafasını kesti, fırınlara hayvanın sıcak kanını sürerek demir ruhuna dualara başladı.

Bazo, kör inançlara dayanan korkuyla ürpererek ateşin fırınlara o cinsel delikten sokulmasını ve döllenmenin demirciler tarafından sevinç çığlıklarıyla karşılanmasını heyecanla seyrediyordu. Genç çıraklar dinsel bir kendinden geçmişlikle körüklere yaslanıp hem demiri eritmeyi, hem de körüklerin iyi çalışmasını sağlayacak dualara başladılar. Biri yorgunluktan yere yığılıp kalınca bir diğeri onun yerine geçip işi sürdürüyordu.

Çalışma alanının üstüne durgun bir yaz gününün denizdeki sisi gibi hafif bir bulut oturmuştu. Duman tepelerin çıplak doruklarına yükseliyordu. Şimdi artık erimiş madeni çıkarma zamanı gelmişti. Baş demirci ustası ilk fırından kil kapağı çekip de fırının içinden erimiş maden dışarı akınca kalabalıktan bir şükran çığlığı yükseldi.

Bazo, tıpkı oğlunun bu dağların birinde bir mağarada doğduğu zaman olduğu gibi, heyecana kapılmış, titriyordu. «Bıçakların doğuşu,» diye mırıldandı. Hayalinde madeni döven çekiçlerin sesini, bıçağın ucunu keskinleştirecek, mızrakların ucunu sivrileştirecek cızırtıyı duyabiliyordu.

Omzuna dokunan bir el havailerini dağıttı, başını kaldırınca yanında duran kadını gördü, güldü. Kadının üstünde evli kadınların giydiği deri etek vardı ama düzgün kol ve bacaklarında bilezikler yoktu.

Vücudu dümdüz ve sert, çıplak göğüsleri kusursuzdu. Şimdiye kadar bir oğul emzirmesine rağmen göğüsleri sarkmamıştı. Karnı bir tazınınki gibi gergin ve içe dönüktü. Boynu uzun ve zarif, burnu düz ve dar, gözleri çekikti. Çok eskiden ölmüş bir firavunun mezarından çıkarılmış bir heykelciği andırıyordu.

«Tanase, bin bıçak daha,» dedi Bazo. Sonra kadının yüzündeki ifadeyi farketti. «Ne var?»

«İki atlı. Güney ormanlarından gelen iki beyaz.»

Bazo avcıların yaklaştığını hisseden bir leopar gibi sıçradı. Yanındaki demircilerden en az bir baş daha uzundu. Boynuna kayışla bağlı düdüğü bir kere öttürdü. Fırınlar arasındaki koşuşturma birden durdu, demirci ustası koşarak yanına geldi. «Erimiş madeni çıkarıp fırınları yıkmak için ne kadar zaman gerek?» diye sordu Bazo.

«İki gün efendimiz.» Adamın gözleri kan çanağına dönmüş, beyaz saçları sararmıştı.

«Yarın şafağa kadar zamanın var...»

«Efendimiz!»

«Bütün gece çalışın ama ateşin ovadan görülmemesini sağlayın.» Bazo dönüp tepenin granit doruğu altındaki yamaçta kendini bekleyen yirmi adamın yanına gitti.

Bazo gibi onlar da basit deri önlükler giymişlerdi ve silahsızdılar. Ancak vücutları savaş ve eğitim sonucunda sırım gibiydi; başkanlarını karşılamak için ayağa kalkarlarken kendilerinde bir savaşçı küstahlığı seziliyordu. Bunların Matabele oldukları açıkça belliydi.

«Arkamdan gelin!» diye bağırdı Bazo. Tepe aşağı koşmaya başladılar. Yamacın altında dar bir mağara ağzı vardı. Bazo bunu örten sarmaşıkları yana itip içeri girdi. Mağara on adım boyundaydı ve iri kayalarla son buluyordu.

Bazo'nun işareti üzerine iki adamı mağaranın ucuna gidip kayaları yana çektiler. Arkadaki boşlukta uyuyan bir yılanın pullarını andıran parlak madenler vardı. Bazo kapının önünde kenara çekilirken güneş mağaraya girip gizli silah deposunu aydınlattı, içerde onar onar meşin iplerle bağlı mızraklar vardı.

İki savaşçı bir bağı çıkarıp meşin ipleri çözdüler, silahları elden ele geçirdiler. Az sonra hepsi silahlanmışlardı. Bazo mızrağını elinde şöyle bir tarttı. Mızrağın gövdesi kanağacından yapılmıştı .kıpkırmızıydı. Ucundaki demir elde dövülmüş olup Bazo'nun avuç içi kadar enli ve kolu kadar uzundu. Keskin ucuyla elinin üstündeki kılları traş edebilirdi.

O ana kadar kendini çıplak hissediyordu ama çimdi elindeki bu alışkın olduğu ağırlıkla birden bir erkek oluvermişti yine. Adamlarına kayaları yerine yuvarlamalarını işaret edip başlarına geçti ve geri döndüler. Tanase ovayı gören bir tümseğe çıkmış kendilerini bekliyordu. «İşte oradalar!»

Rahvan ilerleyen iki at tepelerin eteğine varmış, rahat bir yol arayarak ilerliyorlardı. Biniciler kayalara ve tutunacak tek bir yer olmayan granit duvarlara bakıyorlardı.

Demirciler vadisine iki yoldan girilirdi. İkisi de dar ve dikti, kolayca savunulacak yerleri vardı. Bazo dönüp arkasına baktı. Ocaklardan çıkan duman iyice azalmıştı şimdi. Sabaha kadar meraklı bir yabancıyı gizli yere götürecek hiçbir iz kalmayacaktı. Ancak gecenin çökmesine kadar daha bir saat aydınlık vardı. «Karanlık basmadan onları oyalamalıyım, gizli geçidi bulmamalılar,» dedi Bazo.

«Ya geri dönmezlerse?» Bazo cevap olarak elindeki mızrağı sıkıca kavradı ve tam o anda atlılardan biri dürbünü ile tepeleri taradığından Tanase'yi kenara çekti.

«Oğlum nerede?»

«Mağarada.»

«Ne yapılması gerektiğini biliyorsun, eğer...» Sözünü tamamlamasına gerek yoktu. Tanase başını salladı.

«Biliyorum.» Bazo dönüp yirmi silahlı adamıyla dik yoldan aşağı indi.

Bazo daha önce işaretlediği yerde durdu, konuşmasına gerek yoktu, adamları dar patikadan ayrılıp iki yanda duvar gibi yükselen kayaların arasına girdiler. Bir saniye sonra izleri bile kalmamıştı Bazo kenardaki cüce ağaçlardan birinden bir dal kopartıp pusuyu belli eden ayak izlerini sildi. Sonra mızrağını yüksek bir yere yerleştirip üstünü yeşil bir dalla örttü.

«Ben onları döndürmeye çalışacağım, başaramazsam, buraya kadar gelmelerini bekleyin, sonra elinizi çabuk tutun.» Adamları yolun iki yüz metre yanlarına kadar dağılmışlardı. İyi bir pusu derin olmalıydı, böylece avlar: ilk saldıranlardan kurtulduğu takdirde ikinci bir safla karşılaşırdı. Burası iyi bir pusu yeriydi, toprak dar ve taşlıklı olduğu için atlar dört nala gidemez, kolay kolay geri dönemezdi. Bazo tatmin olmuşçasına başını salladı, ondan sonra silahsız olarak ovaya doğru inmeye başladı.

«Yarım saat sonra hava kararacak, kamp kuracak bir yer bulalım,» dedi Harry Mellow.

Ralph şapkasını alnına itmiş, yumruğunu beline dayamış, önden gidiyordu. Vahşi yamaca bakarak, «Bir yol olmalı,» dedi. «Orada ne bulmayı umuyorsun?»

«Bilmiyorum.» Ralph omzu üzerinden bakıp gülümsedi. Hazırlıksız olduğundan atı birden şaha kalkınca dengesini kaybetti, düşecekken hayvanın yelesine sarıldı. Aynı anda da Harry'ye, «Beni koru!» diye bağırdı.

Serbest eliyle de bacağının altındaki kılıfından tüfeğini çekmeye çalıştı. Hayvan arka ayaklan üstünde doğrulmaya çalıştığından silahı yerinden çıkaramıyordu, Harry'nin atış alanını da kapattığının farkındaydı. Böylece birkaç saniye savunmasız kalmıştı ve her an kayaların arasından eli mızraklı yerlilerin çıkmasını bekliyordu.

Sonra karşısında bir tek adamın bulunduğunu, onun da silahsız olduğunu gördü. Arkasında Amerikalının: silahını doldurduğunu duyunca bu kez, «Sakın ateş etme! Dur!» diye bağırdı.

Atı bir kare daha arka ayakları üzerinde doğruldu, ama Ralph bu kez hayvanı kontrol altına alarak granit duvarlar arasından sessizce çıkmış olan uzun boylu yerliye baktı.

«Kimsin sen? Az daha vuruyordum seni!» Ralph birden kendini toplayıp Matabele dilinde sordu. «Kimsin sen?»

Uzun boylu yerli hafifçe başını yana eğdi, elleri iki yanında sarkıyordu.

«Kardeş kardeşe böyle soru sorar mı?»

Ralph yerliye dikkatle baktı. Zayıf yüzüne, başındaki banda, yüzündeki ancak uzun acı dolu yılların oluşturduğu kırışlara baktı. O yüzde, o kara ateşli gözlerde, o boğuk seste çok iyi tanıdığı ama yine de tanıyamayacağı kadar değişmiş olan bir şey vardı.

Adam Ralph Ballantyne'ın Matabele dilindeki lâkabını söyleyerek, «Henshaw,» dedi. «Beni tanımadın mı, Şahin? Bu birkaç yıl bizi bu kadar mı değiştirdi?»

Ralph inanmayarak başını salladı, «Bazo, sen misin yoksa? Sen Şangani’de savaşçılarınla ölmemiş miydin?» Ralph yere atladı. «Bazo!» Koşup Matabele’yi kucakladı. «Kardeşim, kara kardeşim benimi»

Bazo ellerini kaldırmadan beyaz adamın kucaklamasına katlandı. Ralph bir adım geriledi.

«Şangani’de silahlar sustuğunda arabaları bırakıp ovaya çıktım. Adamların oradaydı, ormanın dökülmüş yaprakları gibi... Ölüleri sırtüstü çevirip seni aradım, ama öylesine çoktular ki.»

«Evet çoktular.» Bazo'nun yalnızca gözleri yansıtıyordu duygularını.

«Seni arayacak pek zamanım yoktu,» diye Ralph devam etti «Adamlarından bazıları fanisa fila yaptıkları için çok dikkatli olmak zorundaydım.» Zulular savaş alanında ölü taklidi yaparlar, düşmanın gelip ölüleri saymalarını beklerlerdi. «Sırtımdan bir mızrak yemek istemiyordum. Sonra arabalar yola çıkınca ben de oradan ayrıldım.»

«Ben oradaydım.» Bazo deri pelerinini çekti. Ralph adamın göğsündeki çirkin yara izlerine baktı, Bazo göğsünü kapatana kadar bakışlarını yere indirdi. «Ölülerin arasında yatıyordum.»

«Peki, şimdi burada ne işin var?»

«Savaşı sona eren askerlerinin elinden silahları alınan, kralı ölmüş olan bir savaşçı ne yapar?» Bazo omuzlarını silkti. «Şimdi bal avcılığı yapıyorum.» Tepede hafif tüten ateşin dumanına baktı. «Sen geldiğinde arıları kovalamak için ateş yakmıştım.»

«Zaten duman bizi sana getirdi, dostum.»

«Talihiniz varmış öyleyse, kardeşim Henshaw.»

«Bana hâlâ kardeş diyorsun demek? O kurşunlar benim silahımdan çıkmış olabilirdi...» Sözünü yarım bırakarak Bazo'nun göğsüne baktı.

«Savaş çılgınlığında yaptıklarından kimse sorumlu tutulamaz. O gün arabalara erişebilseydim yara izleri taşıyan sen olabilirdin.»

«Bazo!» Ralph Harry'nin yanlarına gelmesini işaret etti, «Bu, Harry Mellow, yerin esrarını anlayan, aradığımız altın ve demiri bulan insan.»

«Sizi gördüm, Nkosi!» Bazo adama 'Efendi' diye hitap etmiş, öfkesini bir an bile açığa vurmamıştı. Beyaz adamların o lanetlias sarı madene olan tutkuları yüzünden kralı ölmüş, ulusu darmadağın olmuştu.

«Bazo ile Kimberley elmas madenlerinde birlikte büyüdük, hayatta ondan iyi dostum yoktu.»Ralph yine Bazo'ya döndü.

«Az bir şey yiyeceğimiz var Bazo, bizimle paylaşırsan memnun olurum.» Bazo'nun gözlerindeki bakısı farketti. «Bizimle kamp kurarsın,» dedi. «Konuşacak çok şey var.»

«Kadınım ve oğlum da benimle. Şimdi tepelerde beni bekliyorlar.»

«Getir onları,» dedi Ralph. «Karanlık basmadan git getir haydi.»

Bazo kuş gibi ses çıkararak adamlarını uyardı. İçlerinden biri yanına geldi. «Ben beyazları bu gece tepenin altında tutacağım,» dedi Bazo. «Belki de vadiyi aramaya kalkışmadan onları geri gönderebilirim. Sen demircilere fırınların sabah şafak sökene kadar söndürebilmesini ve duman izi kalmamasını söyle.»

Bazo sonra emirlerini yağdırdı: Yeni silahlar ve erimiş maden saklanacak, yerlerdeki izler silinecek, demirciler gizli yollardan tepelerin içlerine çekileceklerdi. «Beyazlar gidince ben de arkanızdan gelirim. Beni Kör Maymun tepesinde bekleyin.»

«Nkosi!» Adamları Bazo'yu selamlayıp leopar gibi sessizce karanlıkta kayboldular, Bazo bir yana sapıp tepenin taşlık doruğuna tırmandı, ama oraya varınca seslenmesine gerek yoktu. Tanase kalçası üstünde taşıdığı oğluyla kendisini bekliyordu, döşekleri başının üstünde, yiyecek torbaları sırtındaydı.

«Henshaw gelmiş,» dedi Bazo. Karısının yılan gibi tıslamasını hissetti. Yüzündeki ifadeyi görmemesine karşılık onu çok iyi anlıyordu.

«Kutsal yerleri kirleten beyaz köpeğin dölü...»

«Benim dostum,» dedi Bazo.

«Sen yemin ettin, bir beyazla nasıl dost olabilirsin?»

«Dostumdu, öyleyse.»

«Bu adamın babası benden kehanet gücünü kopartıp almadan gördüğüm hayali hatırlıyor musun?»

«Tanase, onun yanına gitmeliyiz. Karımla oğlumun yanında olduğunu görürsen hiçbir şeyden kuşkulanmaz. Bizim gerçekten bal toplamaya çıktığımızı sanır. Haydi, yürü.» Bazo dönüp aşağı inmeye başladı. Tanase de ardından yürüdü. Bir yandan da mırıldanır gibi konuşuyordu.

«Gördüğüm hayali hatırlıyor musun, Bazo? Şahin dediğin bu adama ilk rastladığım gün seni uyarmıştım. Oğlun doğmadan, bakirelik perdem daha yırtılmadan, beyaz atlılar üç ayaklı tüfekleriyle gelmeden önce. Ona henüz 'kardeşim' ve 'dostum' dediğin; günlerde uyarmıştım seni.»

«Hatırlıyorum.» Bazo da> fısıltıyla konuşuyordu artık. «Hayalimde seni bir ağacın yüksekliklerinde gördüm, Bazo.» Bozo arkasına bakmadan yürürken, «Evet,» dedi. Karısı bir zamanlar çılgın büyücü Pemba'nın çırağıydı. Bazo savaşçılarıyla birlikte büyücünün dağdaki mağarasını basmış, Pemba'nın kafasını kesmiş, Tanase'yi ganimet olarak almıştı. Ama sonra ruhlar kızı geri almışlardı.

Bazo'nun bakire Tanase'yle evleneceği gece yaşlı bir kâhin Matopo tepelerinden inip kızı götürmüştü. Bazo onu durdurmak için hiçbir şey yapmamıştı. O, karanlıkların kızıydı ve yazgısına bu tepelerde kavuşmuştu.

«Hayal o kadar gerçekti ki kendimi tutamayıp ağlamıştım,» dedi Tanase. Bazo ürperdi.

Matopo tepelerindeki o gizli mağarada Tanase ruhların gücüne kavuşmuş, Umlimo, yani kâhin olmuştu. Lobengula'ya yazgısı konusunda uyarılarda bulunan, ruhların sesiyle konuşan Tanase'ydi. Geceyi gündüze çeviren makinalarıyla, tepelerde yıldızlar gibi parlayan ve uzaklara haberler ileten küçük aynalarıyla beyazların geleceğini önceden bildiren de oydu. Tanase'nin bir zamanlar geleceği görme duyusunun olduğunu ve Matabele ulusunun karanlık geleceğini görebildiğini kimse tartışamazdı.

Bu gücü bakireliğinin yırtılmamasına bağlıydı. Bu konuda Bazo'yu uyarmış, bakireliğini bozmasını ve bu korkunç gücü elinden almasını istemişti. Böylece gelenek ve göreneklerle eli kolu bağlı olan Bazo, ta ki büyücüler gelip kızı alana kadar hiçbir şey yapmamıştı.

Savaşın başında beyazlardan bir grup esas ordudan ayrılmıştı. Bu en zalim ve en sert adamların başında Bakela, (Yumruk) vardı. Bunlar hızla bu tepelere akıp gelmişlerdi. Bakela yirmi beş yıl önce Umlimo'nun mağarasına giden gizli yolu öğrenmişti. Bakela kehanetin değerini, kâhinin ne demek olduğunu biliyor, onu yok ettiği takdirde Matabele ulusunu umutsuzluğa sürükleyeceğini hesaplıyordu. Bakela'nın adamları mağaranın nöbetçilerini öldürmüşler, ateş ede ede içeri girmişlerdi, içlerinden ikisi çıplak Tanase'yi bulmuşlar, ırzına geçmişler, kızın bir zamanlar Bazo'ya sevgiyle sunduğu bakireliğini parçalamışlardı. Kızın kanı yeri sulamış, çığlıkları Bakela'yı oraya çekmişti.

Bakela durumu görünce adamlarını sille tokat oradan kovalamıştı. Yalnız kalınca ayaklan dibinde güçsüz ve kanlar içinde yatan Tanase'ye bakmıştı. Sonra bu vahşi adam inanılmaz bir acımaya kapılmış, bu tehlikeli yolculuğu Umlimo'yu yok etmek için yaptığı halde, askerlerinin hayvanca davranışları bu isteğini zayıflatmış, pişmanlık yükünü omuzlamıştı.

Bakela bakireliği ile gücünün de gittiğini bildiğinden kıza 'Umlimo olan sen artık Umlimo değilsin' demişti. Onun yıkımını silah ya da kılıç kullanmadan sağlamış, bakireliğine karşı hayatını bağışlayarak o karanlık mağaradan çıkıp gitmişti.

Tanase bu hikâyeyi çok anlatmıştı Bazo'ya. Bazo artık zamanın sislerinin kızın gözlerini bulandırdığını ve geleceği ondan sakladığını biliyordu. Ancak kimse onun bir zamanlar geleceği görme duyusuna sahip olmadığını inkâr edemezdi.

Tanase boğuk sesle anlatmaya devam ederken Bazo boynundaki tüylerin kabardığını hissediyordu.

«Seni o ağacın tepesinde görünce ağladım, Bazo ve ben ağlarken senin Şahin Henshaw dediğin bu adam da sana bakıp gülüyordu.»

Soğuk konserve eti elden ele geçirerek yediler. Kahveleri yoktu. Onun yerine güneşten ısınmış mataralarındaki suyla yetindiler. Ralph kalan bir iki purosunu Harry Mellow ve Bazo'yla paylaştı. Yanan ateşin alevlerinden yaktıkları puroları içerken uzun bir süre hiç konuşmadılar.

Tanase kucağında çocuğuyla ateşin kenarında erkeklerden, uzakta oturuyordu. Erkekler de onun farkında değilmiş gibi davranmaktaydılar. Kadına gereksiz ilgi göstermek Bazo'ya hakaret sayılırdı. Ralph kadına baktı.

«Oğlunun adı ne?» diye sordu Bazo'ya. Bazo'nun yüreği bir an duracak gibi oldu. «Tungata Zebiwe.» Ralph kaşlarını çattı, ama dilinin ucuna gelenleri yuttu.

«Güzel bir oğlan,» dedi.

Bazo elini oğlana uzattı, Tanase çocuğa daha sıkı sarıldı, «Bırak gelsin bana.» dedi Bazo. Tanase uykulu çocuğun babasının kolları arasına sokulmasını seyretti.

«Tungata Zebiwe,» diye Ralph çocuğun adını tekrarladı, sonra uzanıp saçlarını okşadı. Çocuk geri çekilmemiş, herhangi bir korku belirtisi göstermemişti, ancak gölgeler içinde Tanase’nin içini çektiği, çocuğu almak istermiş gibi elini uzattığı seziliyordu.

Ralph oğlanın adını çevirdi. «Çalınanı Arayan.» Annesinin kara gözlerinin içine baktı. «Adalet Arayan... bu kadar küçük bir çocuğa yüklenen büyük bir sorumluluk. Doğumundan önce yapılan bir haksızlığın intikamının alınmasını mı isteyeceksiniz ondan?»

Sonra konuyu değiştirdi.

«Bazo, ilk tanıştığınız günü hatırlıyor musun? Baban ve kral amcan seni elmas madenine çalışmaya göndermişti. Ben senden daha küçük ve acemiydim. Babam seni ovada bulup başka bir madenci seni damgalayamadan üç yıllık kontrat imzalamıştı.»

Bazo gülümserken yüzündeki acı kırışları düzeliyor gibiydi, bir an yine o eski dertsiz tasasız genç oluvermişti. «Lobengula'nın seni ve senin gibi binlerce genci yollamasının tek nedeninin en iri elmasları evinize getirmek olduğum çok sonraları öğrendim.» İkisi de güldüler.

«Lobengula bir yere esaslı bir servet saklamış olmalı. Jameson GuBulawayo'yu ele geçirdiğinde o elmasları bulamadı..»

«Avcı şahini Scipio'yu hatırlıyor musun?» diye Bazo sordu.

«Ve Kimberley örümcek güreşlerinde bize ilk altın liralarımızı kazandıran dev örümceği.» İki eski arkadaş büyük elmas madeninde omuz omuza nasıl çalıştıklarını, o korkunç yorucu işin tekdüzeliğinden kurtulmak için nasıl çılgınlıklar yaptıklarını konuştular.

Harry Mellow konuşulanları anlamadığı için battaniyesine sarınmış, ucuyla başını örtmüştü. Tanase bir fildişi heykel gibi oturuyor, erkekler gülünce gülmüyor, ama bakışlarını onların dudaklarından ayırmıyordu.

Ralph birden konuyu bir daha değiştirdi. «Benim de bir oğlum var. Savaştan önce doğdu, seninkinden bir iki yaş büyük demek.»

Kahkahalar birden kesildi. «Bizim gibi onlar da dost olabilirler,» dedi Ralph. Tanase korumak istermiş gibi oğluna baktı, ama Bazo cevap vermedi.

«Biz yine omuz omuza çalışırız,» dedi Ralph. «Yakınlarda şuradaki ormanlarda zengin bir altın madenim olacak. Çalıştıracağım yüzlerce insan için bir işçi başı gerek bana.

«Ben savaşçıyım, maden işçiliği yapmıyorum artık,»

«Dünya değişiyor, Bazo. Matabeleland'da savaşçı yok artık. Kalkanlar yakıldı, mızraklar kırıldı. Gözler artık kırmızı değil Bazo, savaşlar sona erdi. Gözler beyaz şimdi ve bu topraklarda bin vıl barış olacak.»

Bazo cevap vermedi.

«Benimle gel, Bazo. Oğluna beyaz adamın ustalıklarını öğretelim. Günün birinde okuryazar, önemli bir adam olur, dağ tepe bal peşinde koşmaz. Ona verdiğin bu acı dolu adı unut, bir başkasına ver. Neşeli bir ad ver ona, gelsin benim oğlumla tanışsın. Birlikte bu güzel ülkenin keyfini çıkarsınlar ve bizim gibi kardeş olsunlar.»

Bazo içini çekti. «Belki de haklısın, Henshaw. Dediğin gibi savaşçılar yok artık. Bir zamanlar savaşçı olanlar şimdi Lodzi' nin yaptığı yollarda çalışıyorlar.» Matabele’ler 'R' harfini söylemekte güçlük çektiklerinden Rhodes onların dilinde Lodzi'ydi. «İnsan ille de çalışacaksa saygı duyduğu birinin yanında önemli bir işte çalışmalı. Senin altını aramaya ne zaman başlayacaksın, Henshaw?»

«Yağmurlardan sonra, Bazo. Ama sen şimdiden gel benimle. Karını ve çocuğunu da getir...»

Bazo elini kaldırdı. «Yağmurlardan sonra, büyük fırtınalardan sonra bir daha konuşacağız Henshaw.» Tanase başını eğdi ve ilk kez gülümsedi. Bazo Henshaw'ı uzun vadeli sözlerle uyutmakla iyi ediyordu. Tanase, yeşil gözleri ve açık gülümsemesiyle bu genç beyazın babası Bakela'dan daha tehlikeli olduğunu seziyordu.

«Büyük fırtınalardan sonra,» demişti Bazo, bunun gizli bir anlamı vardı. Büyük fırtına planlamakta oldukları bir olaydı. «Önce yapmam gereken bazı şeyler var,» dedi Bazo. «Onları tamamlayınca gelip seni bulurum.»

Bazo granit tepelerinin arasındaki dar ve dik yoldan ilerliyor, Tanase de on adım gerisinden geliyordu. Döşeğini ve tenceresini başında taşımaktaydı, oğlu ise çocukça bir hava tutturmuş yanında yürüyordu. Bu karanlık vadinin kötülük dolu havasından etkilenmeyen bir oydu içlerinde Patikanım iki yanında sipsivri dikenli çalılıklar vardı. Ağır bir sessizlik içindeydiler, ne bir kuş ötüyor, ne dallar arasında küçük bir hayvan koşuşturuyordu.

Bazo yollarını kesen sığ bir derenin ortasında durup Tanase'nin oğluna ovucundan su içirmesini seyretti. Sonra yine yollarına devam ettiler.

Patika granitten bir yamaçla son bulmuştu. Bazo durup elindeki hafif mızrağa yaslandı. Bulawayo’daki beyaz yönetici yerlilerin bu vahşi ormanlarda yaşayan hayvanlardan kendilerini ve ailelerini korumak için yalnızca bu mızrağı taşımalarına izin veriyordu. İncecik bir sopaydı bu, savaşta kullanılan geniş mızrakla ilgisi yoktu.

Bazo önünde yükselen yamaca baktı. Tepenin hemen altında bir nöbetçi kulübesi vardı. Birden yaşlı bir adam sesi duyunca.

«Gizli geçitten geçmek isteyen kim?» Bazo başını kaldırıp: yamaçlardan yankılanan bir sesle bağırdı.

«Gandang’ın oğlu Bazo. Kumalo soylularından.»

Sonra cevap beklemeden granitlerin arasındaki geçide girdi.

Geçit iki adamın omuz omuza ancak geçebilecekleri genişlikteydi, yerler çıplak ayakların altında şeker gibi çatırdayan parlak mika parçalarıyla döşenmişti. Geçit döne döne gittikten sonra birden Bazo'nun oturduğu yerden fışkıran bir ırmakla ikiye ayrılan yemyeşil bir vadiye açılıyordu. Vadi dimdik yamaçlarla çevrili bir iki mil eninde bir araziydi. Tam ortasında damları sazla kaplı kulübelerden bir köy vardı. Tanase geçitten çıkıp da Bazo'nun yanında durduğunda köye değil de vadinin karşı tarafına baktılar.

Yamacın altında alçak ve açık bir mağara girişi dişsiz bir ağız gibi açılmıştı. Kutsal mağaraya bakarken ikisi de konuşmadılar. Tanase o mağarada kendisini Umlimo'ya dönüştüren: korkunç törenleri, yine aynı mağaranın taşlık zemininde tüm gücünü sıyırıp alan ve kendisini bir kez daha sıradan bir kadın yapan vahşeti yaşamıştı.

Şimdi içerde ulusun ruhsal başkam olan bir başkası vardı kendi yerinde. Umlimo'nun gücü hiç ölmez, bir insandan diğerine geçerdi, ataları Zimbabwe'nin büyük taşlarını diktiklerinden: bu yana.

«Hazır mısın?» diye sordu Bazo.

«Hazırım.» Köye inmeye başladılar. Daha aşağıya varmadan bir kısmı dört ayak üstünde koşan ve hayvanlar gibi sesler çıkaran bir sürü yaratık karşıladı, kendilerini. Bunlar boş memeleri karınlarına çarpan yaşlı kadınlar, gonca memeli ve donuk bakışlı gençlerdi. Hepsi de büyücü giysileri, aslan ve timsah sidik torbaları, yılan derileri, insan ve hayvan kafatasları ve dişleriyle süslenmişlerdi. Hepsi de Bazo ile Tanase'nin çevresinde halka oluverdiler. Bazo tiksinerek yüzünü buruşturup oğlunu onların uzanan ellerinden korumak için omzuna kaldırdı.

Tanase durumu yadırgamamıştı, bu garip kalabalık bir zamanlar kendi maiyetiydi. Korkunç cadılardan biri emekleyerek yanına gelip ayakları üstüne ağzından köpükler saçarak kapanınca dahi yerinden kıpırdamadı. Umlimo'nun koruyucuları şarkılar söyleyip danslar ederek iki gezgini köye soktular ve sonra kulübelerine girip gözden kayboldular.

Ancak Bazo ile Tanase yalnız değillerdi. Köyün ortasında beyaz direkler üstüne oturtulmuş saz damlı ve kenarları açık bir kulübe vardı. Burada bekleyen erkekler çifti köyün girişinde karşılayan kalabalığa hiç benzemiyorlardı.

Her biri alçak bir tabureye oturmuştu. Kimi çok şişman, kimi de kambur ve zayıftı, ancak hepsinde hissedilebilen bir otorite havası vardı. Bazıları beyaz saçlı sakallı, kırışık yüzlüydüler, bazıları da gençti ama hepsinin de başında kil ve çamsakızından yapılma halkalar vardı.

Umlimo gizli vadisinde Matabele ulusunun liderlerinden kalanlar savaşçılarının başında yürüyen kişilerdi. İçlerinde bazıları atlı Boer’ler tarafından güneyden göçe zorlanmalarını hatırlıyorlardı. Büyük Mzilikazi komutasında genç birer savaşçı olarak savaşmışlardı ve onun verdiği tüyleri hâlâ şerefle taşıyorlardı.

Hepsi büyük Mzilikazi’nin oğlu Kral Lobengula'nın konseylerinde bulunmuşlardı. Kralın toplanmış alaylarının başında bulunup da yüzünü doğuya, Matabele ülkesine giren beyaz askerlere çevirdiği gün yanındaydılar.

Bu seçkin topluluğun ortasında üç kişi oturuyordu — Mzilikazi’nin üç oğlu. Soldaki Somabula en yaşlılarıydı, yüz savaştan başarıyla çıkmıştı, Somabula ormanları onun adını taşıyordu. Sağda akıllı ve cesur Babiaan vardı. Onun da yüzü ve vücudu onurlu yara izleriyle kaplıydı. Ancak titizlikle oyulmuş abanoz ağacından taburesinden kalkıp güneşe çıkan ortadaki adam oldu.

«Gandang, babam, seni gördüm ve sevindim,» dedi Bazo. «Seni gördüm, oğlum.» Gandang'ın yakışıklı yüzü oğlunu görme sevinciyle daha da güzelleşmiş, aydınlanmıştı. Bazo önünde eğilince başını dokunup onu kutsadı, sonra kendi eliyle tutup ayağa kaldırdı.

«Baba!» Tanase ellerini saygıyla yüzünün önünde kavuşturdu. Gandang başını eğince sessizce en yakın kulübeye çekildi. Orada ince saz duvarın ardından konuşulanları dinleyecekti. Bir kadın ulusunun yüksek konseylerine katılamazdı. Krallar zamanında böyle bir şeye kalkışan sıradan bir kadın hemen mızraklanıp öldürülürdü. Ancak Tanase bir zamanlar Umlimo'ydu ve hâlâ seçilmiş olanın sözcüsüydü. Üstelik dünya değişiyordu, krallarla birlikte gelenekler de ölüyordu. Bu kadın orada toplanmış reislerin en güçlüsü kadar güçlüydü artık. Ama Tanase yine de eski göreneklerin anısını lekelememek için kapalı bir kulübeye girmişti.

Gandang ellerini çırptı, köleler Bazo'ya bir tabure ve bir maşrapa bira getirdiler. Bazo içkisini içtikten sonra reisleri kıdemlilik sırasına göre selamlamaya başladı. Bunu yaparken ne kadar az kaldıklarını düşünüyordu, yalnızca yirmi altı kişi vardı toplantıda.

«Kamuza, kuzenim.» Reislerden en kıdemsizi olan yirmi altıncısına baktı. «Sevgili dostum, seni görüyorum.»

Bazo bundan sonra daha önce hiç yapılmamış bir şey yaptı, ayağa kalktı, toplanan reislerin başları üzerinden geriye baktı ve selamlamasına devam etti.

«Seni selamlıyorum cesur Manonda! Seni mkusi ağacının dalında asılı görüyorum. Beyaz adamların kölesi olarak yaşamaktansa kendi elinle ölmeyi yeğledin.»

Reisler kör inanç dolu bir korkuyla arkalarına baktılar.

«Sen misin o, Ntabene? Yaşarken sana Dağ derlerdi. Şangani kıyılarına da bir dağ gibi düştün. Seni selamlıyorum, cesur ruh.»

Reisler o zaman durumu anlamışlardı. Bazo şeref yoklaması yapıyordu. Hepsi bir ağızdan cevap verdiler. «Sakubona, Ntabene.»

«Seni görüyorum. Tambo. Bombesi nehri senin kanınla kızıla boyanmış.»

«Sakubano, Tambo!»

Bazo cübbesini atıp dans etmeye başladı. Bu sallanan vücuduna şehevi bir görüntü veren bir danstı, derisi bir anda terle parıldatmış, göğsündeki kurşun yarası izleri koyu renk mücevherlere bezenmişti. Ölmüş olan her reisin adını andığında, sağ dizini göğsüne kadar kaldırıyor, sonra çıplak ayağını yeri sarsan bir şiddetle toprağa vuruyordu. Aynı anda topluluk da ölü kahramanın adını tekrarlıyordu.

Bazo sonunda taburesine oturduğunda ortalığa savaş heyecanını andıran bir sessizlik çökmüştü. Bütün başlar teker teker en yaşlılara olan Somabula'ya döndü. Yaşlı reis kalkıp topluluğun karşısına geçti. Matabele ulusunun tarihini anlatmaya başladı. Hepsi de bunu çocukluklarından beri binlerce kez dinlemiş 'Olmalarına rağmen bir anda tüm dikkatlerini ona verdiler. Yazıları yoktu, bu tarihi saklayacak bir arşivleri yoktu, çocuklarına iletmek için ancak kelimesi kelimesine ezberleyebilirlerdi.

Hikâye binlerce mil güneydeki Zululand'da başlıyordu. Genç savaşçı Mzilikazi çılgın despot Çaka'ya meydan okuyor ve kendine bağlı bir savaşçı birliğiyle kuzeye kaçıyordu. Hikâye Çaka'nın onu izlemekle görevlendirdiği birliklerle savaşlarını, önüne çıkan kabilelerle olan çatışmalarını dile getiriyordu. Mzilikazi yendiği kabilelerin savaşçılarını kendisininkiler arasına katıyor, genç kadınlarını da kendi savaşçılarına veriyordu. Mzilikazi bir kaçak ve isyancıyken zamanla bir reis, sonra büyük bir savaşçı reisi ve en sonunda kudretli bir kral oluyordu.

Somabulo, Mzilikazi Orange Nehri ile Limpopo arasındaki toprakları talan ettiği zaman öldürülen bir milyon kişiyi de anlattıktan sonra sıra beyaz adamların gelişine ve yeni savaş yöntemlerine geliyordu. Sırtlarında sakallı adamlar taşıyan atlar dörtnala savaşçılara yaklaşıyorlar, adamlar silahlarını ateşliyor ve savaşçılar onlara kılıç vuracak zaman bulamadan yine hızla dönüp tüfeklerini bir daha dolduruyorlardı. Savaşçılar daha sonraları yürüyen kalelerle karşılaşmışlardı. Bunlar kalın zincirlerle 'birbirlerine bağlı, bir dörtgen oluşturacak biçimde dizilmiş ve bütün boş kalan yerlere dikenli çalılar yerleştirilmiş arabalardı.

Matabele savaşçıları saf saf kırılmışlardı bu tahta ve diken engeller karşısında.

Sakallı adamların saldırılarıyla daha kuzeye yeni bir göç başlamıştı. Bu korkunç yürüyüş sırasında zayıflar ve çocuklar hep ölmüşlerdi. Sonra Limpopo ve Shashi nehirlerinin açılmasıyla keşfedilen bu güzel ve verimli toprakların görünmesine sıra gelince Somabula'nın sesi coşkuyla yükseliyordu.

Somabula’nın sesi kısılınca yerine oturup birasını içiyor, sözü üvey kardeşi Babiaan alıyordu. Babiaan zafer dolu günleri, çevredeki kabilelerin tutsak edilişlerini, Matabele sürülerinin çoğalmalarını, 'rüzgâr gibi esen' Lobengula'nın krallığa gelişini, savaşçıların sınırların yüzlerce mil ötesine akınlar düzenleyip ülkeye ganimet ve köle getirmelerini anlatıyordu. Kürkler ve tüylerle süslü alaylar, kocaman ve rengârenk savaş kalkanlarını taşıyarak büyük Zambezi nehri gibi akıp giderlerdi krallarının önünde. Çıplak göğüslü, parlak kırmızı kille boyanmış vücutlu, çiçekler ve boncuklarla süslü genç kızlar İlk Meyve Bayramında dansederlerdi. Lobengula'nın karıları kralın şişman vücuduna kat kat yağ sürerler, sonra beyaz adamların güneyde açtıkları büyük çukurdan genç yerlilerin çaldıkları elmasları yapıştırırlardı.

Reisler bunları dinlerlerken kralın vücudundaki yontulmamış elmasların kralın şişman vücudunda efsanevi bir canavarın pulları gibi parıldamasını hatırlarlardı. O günlerde kral ne kadar büyük, sürüleri nasıl da sayılmayacak kadar çok, delikanlılar ne kadar savaşçı ve kızlar ne kadar güzeldiler.

Babiaan'dan sonra Gandang çıktı. O da uzun boylu ve güçlü, iktidarının son günlerini yaşayan, soylu, cesareti en az yüz kere denenmiş bir insandı.

Gandang beyazların güneyden gelişlerini anlatmaya başladı. İlk başlarda küçük şeyler isteyen birkaç kişiydiler. Bir iki fil avlamak, yerlilerin bakır ve fildişlerine karşılık boncuk ve şişe vermek gibi. Sonra bunların sayıları artmış, istekleri çoğalmış ve sıkıcı olmuştu. Üç başlı garip bir tanrıya inanılmasını istiyorlar, toprakta kuyular açıp sarı maden ve parlak taşlar aramak istiyorlardı. Lobengula Matopos dağlarındaki bu yere gelmişti bunun üzerine. Umlimo kutsal taş heykellerinin Büyük Zimbabwe yıkıntılarından uçmalarının ardından ülkede bir daha barış olmayacağı konusunda uyarmıştı kendisini.

«Taş şahinler kutsal yerlerden çalındı,» diye hatırlattı Gandang. «Ve Lobengula, tıpkı babası Mzilikazi gibi beyazlara karşı koyamayacağını anladı.»

Bu yüzden kral beyazların en güçlüsünü elmas madenlerini yutmuş olan ve denizlerin ötesindeki beyaz kraliçenin reisi olan mavi gözlü 'Lodzi’yi seçmişti. Onu müttefiki olarak kazanmak isteyerek onunla anlaşma yapmış, altın para ve silah karşılığında kendisinin doğu topraklarında kazılar yapma iznini vermişti.

Ancak Lodzi Selous ve Bakela gibi savaşçıların başkanlığında arabalar dolusu beyaz adam gönderip Anlaşma topraklarını istila etmişti. Gandang acı dolu bir sesle bunun üzerine çıkan olayları, verilen sözlerin bozulmasını, daha sonra Maxim makineli tüfeklerinin çatırtısı altında kralın Bulawayo'daki köyüne girilmesini ve Lobengula'nın kuzeye kaçmasını anlattı. Sonra da Lobengula'nın ölümünü hikâye etti. Kalbi kırılmış ve hasta olan kral, zehir içmişti. Gandang onun kutsal cesedini Zambezi vadisine bakan gizli bir mağaraya kendi elleriyle yerleştirmiş, bütün malını da çevresine yaymıştı. Taburesi, fildişinden yastığı, döşeği ve kürkü, bira maşrapaları, yemek kapları, tüfekleri, savaş kalkanı, savaş baltası ve miğferi ve son olarak da parlak elmaslarla dolu küçük kilden kapları. Bunları yerleştirdikten sonra mağaranın girişini örttürmüş ve bu işi yapan köleleri öldürmüştü. Sonra da artık dağılmış olan ulusunu güneye tutsaklığa getirmişti.

Gandang'ın sözleri bitince elleri iki yanına düştü, çenesi adaleli ve yara izleri dolu göğsüne yaslandı, köy sessizliğe büründü. Reislerden kıdemli olan ikincisi söze başladı bir süre sonra. Üst çenesinde tek dişi bile kalmamış yaşlı bir adamdı bu. Sulu gözlerinin alt kapakları düşüyor, pembe etleri görünüyordu, sesi kısık ve kesik kesikti.

«Yeni bir kral seçelim,» diye söze başladığında Bazo araya girdi,

«Kölelerden bir kral mı?» Alay edercesine güldü. «Ulus yeniden doğmadan kral olamaz.»

Yaşlı reis arkasına yaslanıp dişsiz ağzını kapattı, gözlerini kırpıştırıp çevresine bakındı. «Sürülerimiz,» diye mırıldandı. «Bütün hayvanlarımızı aldılar.»

Diğerleri de öfkeli homurtularla ona katıldılar. Gerçek servet hayvandı; altın ve elmas beyaz adamlar içindi, bir ulusun refahı ise hayvanla ölçülürdü.

«Tek Parlak Göz bizim gençlerimizi köylere görevli gönderiyor...» diye bir başkası yakındı. Tek Parlak Göz' Matabele’lerin, Matabeleland Baş Müfettişi General Mungo St. John'a taktıkları addı.

«Bu Şirket polislerinin silahları var ve gelenek ve yasalarımızı hiçe sayıyorlar. Reislere ve kabile büyüklerine gülüyorlar, genç kızları ormana kaldırıyorlar... »

«Tek Parlak Göz Zanzi kanından olan soylularımızı, saygın savaşçılarımızı ve savaşçılarımızın babalarını pislik yiyen köleler gibi çalıştırıyor, bunlara yollarını yaptırıyor...»

Hayal ve gerçek, uğradıkları haksızlıklar öfkeli reisler tarafından yeniden dile getirilirken Somabula, Babiaan, Gandang ve Bazo sessizce oturdular.

«Lodzi kalkanlarımızı yaktı, mızraklarımızın uçlarını kırdı. Gençlerimize Mashona'lara geleneksel saldırı hakkımızı çok gördüler, oysa bütün dünya Mashona'ların bizim köpeklerimiz olduklarını ve onları öldürüp yaşatma hakkımız olduğunu bilir.

«Tek Parlak Göz savaşçıları dağıttı, şimdi kimse nasıl evlenilir, hangi tarla hangi köye aittir bilemiyor ve millet Lodzi'nin bize verdiği üç beş cılız hayvan için birbirine düşüyor.»

«Ne yapalım?» diye bağırdı biri. O anda hiç beklenmedik garip bir şey oldu. Somabula da içlerinde olmak üzere hepsi gezici diye adlandırdıkları uzun boylu adama baktılar ve ne olduğunu bilmedikleri bir şeyi beklediler.

Bazo eliyle bir işaret yapınca Tanase saz kulübeden çıktı. Üzerinde yalnızca kısacık deri önlüğü vardı, dimdik yürüyordu, Bazo'nun önüne gelince yere çömeldi ve getirdiği döşeği kocasının ayakları dibinde açtı.

Döşekte bulunan şeyi gören en yakın reisler heyecanla hoşurdandılar. Bazo döşeğin içindeki şeyi alıp havaya kaldırdı, vurunca hepsinin soluğu kesilmişti. Bıçak deseni Kral Çaka'nındı, maden Rozwi demircileri tarafından dövüle dövüle gümüş rengini almıştı, kanağacından sopasına bakır tel ve fil kuyruğuyla bağlıydı.

«Cii!» diye reislerden biri savaşçıların çığlığını savurdu. Diğerleri de ona uyarak bağırmaya başladılar. Çağrının etkisiyle iki yana sallanıyorlar, savaş çılgınlığıyla yüzleri parıldıyordu. Gandang birden ayağa kalkınca gürültü kesildi. «Bir mızrak bir ulusun silahlanması demek değildir. Bir bıçak Lodzi'nin üç bacaklı tüfeklerine karşı hiçbir şey yapamaz.» Bazo kalkıp babasının karşısına çıktı. «Baba, al şunu tut,» dedi. Ama Gandang başını öfkeyle salladı, bir yandan da gözlerini silahtan ayıramıyordu.

«Al şunu da yalnız ağırlığının bile bir köleyi bir erkek yapabildiğini hisset,» diye ısrar etti Bazo. Gandang sağ elini uzattı. Parmakları titriyordu, avuçları heyecandan bembeyaz kesilmişti. «Yine de bir tek mızrak,» dedi. Ama silahın çekiciliğine dayanamamış havaya savurur gibi bir iki hareket yapmıştı. «Bunun gibi bin tane var,» diye fısıldadı Bazo. «Nerede?» diye Somabula bağırdı. «Nerede?» diye diğer reisler bağırdılar. «İlk yağmurlar başladığında beş bin tane daha olacak. Demirciler elli ayrı yerde çalışıyorlar.»

«Nerede?»

«Bu tepelerdeki mağaralarda.»:

«Neden bize bir şey söylenmedi? »diye sordu Babiaan. «Bunun başarılacağından kuşku duyacaklar, ileri sürecekleri fikirlerle işi geciktirecekler vardı. Konuşma ile kaybedecek zamanımız yoktu.».

Gandang başını eğdi. «Haklı olduğunu biliyoruz, yenilgi bizi dedikoducu kocakarılara döndürdü. Ama şimdi...» Elindeki mızrağı yanındaki adama uzattı. «Tut şunu hele!»

Mızrağı elinde çeviren diğeri, «Savaşçıları nasıl toplayacağız?» diye sordu. «Hepsi dağınık ye hayâl, kırıklığı içindeler.»

«İşte size düşen görev de bu; Savaşçıları yeniden yaratmak, mızraklar hazır oluncaya kadar onları da hazırlamak.»

«Mızraklar bize nasıl gelecek?»

«Kadınlar, döşekler içinde, sazlar içinde getirirler.»

«Ne zaman saldıracağız? Beyazların GuBulawayo'da yaptıkları büyük köye mi saldıracağız?»

Bazo'nun sesi yükseldi. «Hayır! Bizi daha önce mahveden tou tür bir çılgınlıktı. Öfkeye kapılınca Çaka ve Mzilikazi’yi unutup düşmanın en güçlü olduğu yere saldırdık, tüfeklerin bizi bekledikleri arabalara yüklendik.» Bazo birden susup kıdemli reislere doğru başını eğdi. «Baba, bağışla beni, bir encik köpek havlamadan sesini çıkarmamalıdır. Sıramı beklemeden konuştum, bağışla beni baba.»

«Sen encik değilsin, Bazo!» diye homurdandı Somabula. «Konuş!»

«Biz sinek olmalıyız,» dedi Bazo. «Beyaz adamın giysileri içinde saklanıp onu çıldırtana kadar yumuşak yerlerinden sokmalıyız. Kaşındığı takdirde başka bir yumuşak köşesine kaçıveririz.»

«Karanlıklarda gizlenmeli, sabah şafak sökerken saldırmalıyız, onu kötü arazide bekleyip yandan ve arkadan saldırmalıyız.» Bazo alçak sesle konuşuyordu. «Köy duvarlarına doğru saldırmamalıyız, üç ayaklı tüfekleri kocakarılar gibi gülmeye başlayınca güneşin ilk ışıklarıyla karşılaşan sabah sisi gibi eriyip yok olmalıyız.»

«Ama bu savaş değil ki,» diye itiraz etti Babiaan.

«Bu savaştır, Baba. Yeni bir tür savaş, kazanabileceğimiz tek savaş.»

«Haklı,» diye reislerden biri bağırdı. «Dediği gibi yapmalıyız.»

Sıra ile konuşanlardan hiçbiri Bazo'nun düşüncesine karşı çıkmadı, son söz yine Babiaan'daydı.

«Kardeşim Somabula gerçeği söyledi, sen encik değilsin, Bazo. Bize bir şey daha söyle. Ne zaman?»

«Bunu size ben söyleyemem.»

«Kim söyler peki?»

Bazo hâlâ dizleri dibinde çömelmiş duran Tanase'ye baktı.

«Bu vadide iyi bir nedenle toplanmış bulunuyoruz. Eğer hepiniz kabul ediyorsanız Umlimo'nun yakını olan kadınım, kutsal mağaraya gidip kehaneti öğrenir.»

«Hemen gitsin.»

«Olmaz, Baba.» Tanase'nin başı hâlâ saygıyla öne eğikti. «Umlimo bizi çağırtana kadar beklemeliyiz.»

Bazo'nun etlerinde yaraların topak topak olduğu sertlikler vardı. Makineli tüfek kurşunları epey derine girmişlerdi. Mızrak attığı kolu olmayan sol kolu kısa ve dönük kalmıştı. Uzun yürüyüşlerden, savaş araç gereciyle çalışmaktan ya da başkalarını kendi fikirlerine inandırmak için yorucu saatlerden sonra bu topak topak etleri acı verici kasılmalarla gerilirdi. Küçük saz kulübede kocasının yanına eğilmiş duran Tanase onun kara derisi altında adalelerinin ipekli bir torbadan kaçmak isteyen canlı yılanlar gibi kıvrıldığını görüyordu. Uzun parmaklarıyla erkeğin omuzlarına ve sırtına yağ ve bitkilerden yapılmış merhemi yedire yedire sürüyor, ensesine kadar uzanan kasılmaları dindirmeye çalışıyordu. Bazo kadının kemik sertliğindeki parmaklarının altında inliyorsa da ağır ağır rahata kavuştu, adaleleri gevşedi.

«Bana iyi geliyorsun,» diye söylendi. «Ben yalnızca bu nedenle dünyaya geldim.» Ama Bazo içini çekerek başını salladı. «Sen de ben de hâlâ bilmediğimiz bir nedenle geldik dünyaya. Bunu biliyoruz... biz onlardan farklıyız...»

Tanase erkeği susturmak için dudağına dokundu. «Bunu yarın konuşuruz.»

Ellerini omuzlarına dayayıp erkeği sırtüstü yatırdı, bu kez göğüs ve karın kasları üzerinde çalışmaya başladı.

Avının üstüne atlayan bir dişi aslan mırıltısıyla, «Bu gece yalnız biz varız,» diyordu. Parmaklarının dokunmasıyla erkeği nasıl etkilediğini görmek çıldırtıyordu kendisini, «Bu gece ikimiz bütün dünyayız.» Sonra bir çekişte deri önlüğünü çıkartıp erkeğin üzerine ata biner gibi oturdu. Bir anda kendilerinden geçtiler.

Tekrar kendilerine geldiklerinde erkeğin başını göğsüne dayadı, bir bebekmiş gibi ona ninniler okudu, sonunda Bazo'nun soluklan ağırlaşmış, uyumuştu. Tanase aynı anda acıma ve öfke duyabilmesine şaşarak uyanık duruyordu. «Bir daha sakinlik nedir bilemeyeceğim,» diye düşündü. «O da.» Sevdiği adam için, onu ve kendini bekleyen yazgılarına doğru onu yöneltmek için yapması gereken şeyleri bildiğinden acıyla içini çekti.

Umlimo'nun ulağı ancak üçüncü gün reislerin bekledikleri yere indi mağaradan.

Ulak yaşlı bakışları ve ciddi yüzü olan küçük bir kız çocuğuydu. Dut karası memebaşları henüz tomurcuklanmaya başlamış, bacaklarının arasında ilk tüyler ancak bitmişti. Boynunda yalnızca Tanase'nin tanıdığı bir tılsım vardı. Bu, çocuğun günün birinde Umlimo'nun yerine geçeceğini ve köyün üstündeki o korkunç mağaranın hakimi olacağını gösteriyordu.

Çocuk güdüsel olarak erkeklerin bir yanında çömelmiş duran Tanase'ye baktı, oda gözleriyle ve yalnız kendilerinin bildiği gizli bir işaretle kıdemli reis Sombula'yı gösterdi. Çocuğun bu kararsızlığı Matabele toplumunun çok hızlı çürümesinin bir göstergesiydi.. Krallar zamanında ister çocuk olsun ister büyük olsun kimse kıdem sırası konusunda kuşkuya düşmezdi. Somabula ulağın ardından yürümek için kalkınca, üvey kardeşleri Babiaan ile Gandang da kalktılar.

«Sen de, Bazo.» dedi Somabula. Bazo diğer reislerden daha genç olmasına rağmen hiçbiri buna itiraz etmedi.

Çocuk karanlık ruhlar aleminde kardeşi olan Tanase'nin elini tuttu, ikisi birden öne düştüler. Mağaranın ağzı yüz adım genişliğindeydi ama yüksekliği bir insanın başını eğmeden geçeceği kadar bile değildi. Uzun zaman önce giriş Büyük Zimbabwe duvarları örneğine uygun olarak taşla örülmüştü ama sonraları taşlar devrilmiş, ortaya yaslı bir adamın ağzı gibi bir boşluk çıkmıştı.

Grup elinde olmadan duraklamıştı mağaranın önünde. Dört reis sanki birbirlerinden güç almak isterlermiş gibi yaklaşmışlardı. Yüzlerce kanlı savaşta mızrak savurmuş ve beyaz adamın tüfeklerine çıplak göğüslerle koşmuş olan bu insanlar karanlık mağara ağzından korkuyorlardı.

Ortaya çöken sessizlikte birden başlan üstünde, granit kayaların arasından bir ses duyuldu. «Kumalo'nun reisleri kutsal mağaraya girsinler!» Dört savaşçı korkuyla başlarını yukarı kaldırdılar, ancak görünürlerde, hiç kimse yoktu ve hiçbirinde de cevap verecek güç kalmamıştı.

Tanase, küçük kız karnından konuşurken elinin hafifçe titrediğini hissetmişti. Yalnız o Umlimo'nun çıraklarına karından konuşma yöntemlerinin öğretildiğini biliyordu. Çocuk şimdiden büyük yetenek sahibi olmuştu. Tanase onun sahip olduğu diğer korkunç yetenekleri, bunları elde etmek için ne korkunç deneylerden geçmiş olduğunu düşününce elinde olmadan ürperdi. Çocuğun buz gibi elini sıktı, birlikte içeri girdiler.

Soylu savaşçılar çocuk yürekliliğiyle endişeyle çevrelerine bakıyorlardı. Mağaranın girişi iyice daralmıştı. Tanase içerisinin reislerin duvarları görmelerine engel olacak kadar loş olduğunu düşünerek gülümsedi. Katakompların dehşetiyle onların cesareti bile boy ölçüşemezdi.

Rozwi ve Katanga kabilelerinin sözlü tarihlerinden çok önce, cesur Mzilikazi kabilesini bu tepelere getirmeden kuşaklar önce buradan çevreyi talan eden bir başkası geçmişti. Bu acımasız halkının başında, kadın, erkek, çocuk, hayvan demeden önüne çıkan her canlıyı öldüren efsane kraliçesi Manatassi de olabilirdi.

Yaşamları tehdit edilen kabileler bu vadiye sığınmışlardı. Ancak dar geçit saldırganları durduramayınca son olarak bu mağaraya kaçmışlardı. Mağaranın tavanı hâlâ isle kaplıydı. Saldırgan mağarayı kuşatmayı değersiz bulmuş, önündeki duvarı yıktırmış, girişe odun doldurmuş ve ateşe vermişti. İçerde bir kabile tüm halkıyla ölmüş, cesetleri ise mumyalanmıştı. Ve işte bunlar yılladır alçak tavana kadar üstüste yığılı dururlardı iki yanda. Grup ilerlerken önde bir yerde parıldayan hafif mavi ışık birden şiddetlendi, Bazo heyecanla bağırıp yanındaki duvar dibinde yatan insan iskeletlerini gösterdi. Parşömeni andıran derileri yer yer kazınmış kurukafalar kendilerine gülerek bakıyorlardı sanki. Kasılmış kemik kollar geçerlerken kendilerine el sallıyorlardı. Reisler mağaranın serinliğine rağmen kan ter içinde kalmışlardı.

Tanase ile çocuk uzun gidiş gelişlerin verdiği alışkanlıkla döne döne giden yolda ilerleyerek sonunda derin bir doğal açıklığa vardılar. Kubbe biçimindeki tavandaki bir çatlaktan içeri ince bir güneş ışığı giriyordu. Ortada yanan ateşin dumanı ağır ağır tavandaki çatlağa yükselmekteydi. Tanase ile çocuk, erkekleri kayalara oyulmuş merdivenlerden açıklığın zeminine indirdiler, Tanase'nin bir işareti üzerine reisler ateşin çevresine oturdular.

Tanase kızın elini bırakıp erkeklerin arkasında yanda bir yerde oturdu. Çocuk karşı duvarın dibinde duran büyük yuvarlak kilden kapların içinden aldığı bir tutam otu ateşe attı. Tavana doğru yükselen duman kesildiği anda reisler korkuyla gerilediler.

Ateşin ardında korkunç biri duruyordu. Gümüşü beyaz cüzzamlı derili bir albinoydu bu. İri ve sarkık göğüslerinden bunun bir kadın olduğu anlaşılıyordu. Kadın çırılçıplak, bacak arası kılları kırağı tutmuş kış otları kadar beyazdı, karnı kat kat yağlarla neredeyse dizlerine değiyordu. Alnı dar ve geriye doğru uzamış, dudakları iri ve inceydi. İnsandan çok bir kurbağayı andırıyordu. Kadın zebra derisinden kilimi üzerine oturup dimdik bakışlarla erkeklere baktı.

«Seni görüyorum Ey Seçilmiş,» diye Somabula kadını selamladı. Tüm iradesini toplamasına rağmen sesi titriyordu.

Umlimo cevap vermedi, Somabula çömeldiği yerde topukları üstünde ileri geri sallanıp sustu. Kapların arasında bir şeyler yapan küçük kız şişman kadının yanına gelip hazırladığı kilden pipoyu uzattı.

Umlimo uzun kamış boruyu dudakları arasına yerleştirdi, kız ateşten çıplak elleriyle bir parça kor alıp piponun içindeki maddenin üstüne koydu. Umlimo derin bir soluk çekip dumanı burnundan üfledi.

Kehanet değişik yollarla yapılırdı. Tanase gücünü kaybetmeden önce gelecek birden üstüne çöker, kız kasılır kalır, ruhların sesleri boğazından çıkardı. Ancak bu şimdiki kâhin yabani kenevir otuna başvuruyordu. Cannabis sativa bitkisinin tohumları ve çiçekleri ezilip güneşte kurutuluyor ve onun ruhlar dünyasına girmesini sağlıyordu. :

Kadın bir süre piposundan sekiz on nefes çekip, dumanı içinde tuttu. Soluk yüzü şişmiş, gözlerinin pembe bebekleri irileşmişti. Sonra dumanı bir solukta bırakıp aynı işlemi bir daha tekrarladı. Reisler öylesine bir kendilerinden geçmişlikle onu seyrediyorlardı ki, mağaranın zeminindeki hafif sürtünme sesini duymadılar. İlk olarak korkuyla irkilen ve elinde olmadan bir çığlık atıp babasının kolunu yakalayan Bazo oldu. Gandang da 'korku ile yerinden doğrulurken Tanase'nin sesi ikisini de dondurdu.

«Sakın kıpırdamayın, tehlikelidir.» Gandang donmuş gibi kaldı olduğu yerde.

Mağaranın karanlıkları arasında ıstakoza benzeyen bir yaratık ağır ağır Umlimo'ya yaklaşıyordu. Yaratığın zırhlıymış gibi parıldayan bir gövdesi vardı. Umlimo'nun yanına geldi ve şişman beyaz vücuduna tırmanmaya başladı. Kucağında bir an durakladı. Uzun ve parçalı kuyruğu havaya kalkmış titriyor, ayaklarıyla kedinin beyaz kıllarına sıkı sıkı sarılmış duruyordu. Sonra karnından yukarı tırmandı, bir memesinin üzerinde bir dala asılı kötü bir meyve gibi bir süre asılı durdu, sonra omzuna, oradan da kulağının altına çıktı.

Umlimo hiç kıpırdamadan piposundan kesik kesik nefesler çekiyordu. İri parlak böcek kadının alnına çıkıp tam ortasında, uzun kuyruğu aşağı sallanarak asılı durdu.

Umlimo bir şeyler mırıldandı, ağzından köpükler saçılıyordu. Garip bir dilde bir şey söyledi, alnındaki akrebin kuyruğunun ucunda bir damla saydam zehir belirdi, loş ışıkta elmas gibi parıldadı.

Umlimo yine kısık bir sesle ve anlaşılmaz dilde birşey söyledi.

Bazo Tanase'ye döndü. «Ne dedi? Hangi dilde konuşuyor?»

«Kâhinlerin gizli dilinde konuşuyor. Ruhlara vücuduna girip ona sahip olmalarını söylüyor.»

Kadın uzanıp akrebi alnından aldı, avucu içindeki hayvanın kuyruğu şiddetle iki yana sallanıyordu. Kadın akrebi göğsü üzerine bıraktı. Akrep kadını soktu, çirkin ve kaskatı kuyruğu kadının çirkin beyaz göğsüne saplandı. Umlimo'nun yüzü değişmemişti. Akrep kadını bir daha, bir daha soktu. Göğsünde şimdi kızıl delikler oluşmuştu. «Ölecek!» dedi Bazo. «Sesini çıkarma. O başka kadınlara benzemez. Zehir ona dokunmaz, ruhunu açmasına yardımcı olur.»

«Ruhlar giriyorlar,» diye mırıldandı Tanase kavrulurken dudakları arasından bir çığlık koptu. «Ruhlar giriyorlar,» diye mırıldandı Tanase. Umlimo'nun ağzı açıldı, kenarlarında köpükler belirdi, boğazından üç dört ayrı ses aynı anda çıkmaya başladı. Kadın, erkek ve hayvan sesleri birbirlerini bastırmak ister gibiydi. Sonunda biri, bir erkek sesi, bu savaşımdan galip çıktı. Konuşulan dil tümüyle yabancı olduğu için Tanase söylenenleri reislere çevirdi.

«Öğle güneşi kanatlarla kararınca, ağaçlar ilkbaharda yapraklarını dökünce, işte Matabele savaşçıları o zaman çeliklerinizi bileyin.»

Dört reis başlarını salladılar. Bu kehaneti daha öncede duymuşlardı. Umlimo sık sık aynı şeyi, pek anlaşılmaz bir biçimde tekrarlardı. Aynı sözlerin ne anlama geldiğini daha önce de uzun uzun tartışmışlardı. Bazo ile Tanase köyden köye gezerlerken hep bu kehaneti kulaktan kulağa taşımışlardı.

Küçük kız kaplar arasında çömeldiği yerden kalktı, kadının yüzüne bir tutam kırmızı toz attı. Umlimo'nun vücudunun kasılması kesildi, ağzı açıldı ve bu kere başka bir ses, bambaşka bir dilde konuşmaya başladı. Yardımlarına yine Tanase koştu.

«Hayvanlar başları böğürlerine değerek yatarlarken ve yerlerinden kalkmazlarken, işte o zaman Matabele savaşçıları, sizin zamanınız yaklaşmış olacak.»

Bu kehanetin sözlerinde daha önce duyduklarına benzemeyen bir şey vardı. Reisler bunu düşünürlerken kadın sanki hiç kemiksiz bir denizanasıymış gibi yüz üstü yığılıp kaldı.

Gandang kalkacak olduğu sırada Tanase onu uyardı. Beklediler, Koca mağarada şimdi ateşin çatırtısından ve yüksek tavanda uçuşan yarasaların kanat çırpışlarından başka bir ses yoktu.

Umlimo'nun vücudu bir kere daha kasıldı, sırtı kamburlaştı, çirkin yüzü havaya çevrildi. Bu kez sesi bir çocuk sesi kadar tatlıydı ve Matabele dilinde konuşuyordu.

«Boynuzsuz hayvanlar büyük haç tarafından yendiği zaman başlasın büyük fırtına.»

Kadının başı öne düştü, küçük kız onu çakal kürklerinden yapılmış bir örtüyle örttü.

«Bitti,» dedi Tanase. «Hepsi bu kadar.»

Dört reis minnetle doğruldular yerlerinde. Katakompun içinden geçip de mağara ağzındaki gün ışığını görünce adımları hızlandı ve bakışlarını birbirlerinden kaçırarak dışarı çıkmak için adeta bir yarışa girdiler.

O geçe çevresi açık kulübede otururlarken Somabula Umlimo'nun kehanetlerini çevresine toplanan diğer reislere anlattı. Adamlar daha önce duydukları ilk iki kehanete başlarını salladılar ve yüzlerce kere yaptıkları gibi yeniden bir tartışmaya giriştiler. Sonunda bir karara vardılar: «Kehanetin anlamını zamanı gelince anlayacağız...»

Somabula Umlimo'nun üçüncü kehanetini söyledi: «Boynuzsuz hayvanlar büyük haç tarafından yendiği zaman...»

Reisler enfiye çektiler, bira maşrapalarını elden ele dolaştırdılar, bu sözdeki gizli anlamı bulabilmek için uzun uzun kafalarını yordular. Sonunda Somabula bir kenarda oturan Tanase' ye baktı.

«Bunun anlamı nedir, kadın?»

«Bunu Umlimo'nun kendisi de bilmez, ama atalarımız beyaz adamın güneyden ilk geldiğini gördüklerinde onların binek hayvanlarının boynuzsuz hayvanlar olduğuna inanıyorlardı.»

«At mı yani?» diye Gandang sordu. «Olabilir. Ama Umlimo'nun bir tek sözünün Limpopo nehrindeki timsahların sayısı kadar çok anlamı da olabilir.»

«Peki, kehanetteki bu büyük haç nedir?» diye Bazo sordu. «Haç beyaz adamın üç başlı tanrısının işaretidir,» diye buna Gandang cevap verdi. «Büyük karım Juba'nın boynunda bu işaretten var. Khami'deki misyoner onun başından aşağı su döktüğünde verdi bunu ona.»

«Beyaz adamın tanrısı beyaz adamın atlarını mı yiyecek acaba?» diye Babiaan düşüncesini yüksek sesle açıkladı. «Ama tanrıları onların koruyucusu olmalı, yok edici değil.»

Vadinin güneyinde diğer yıldızlar arasında Matabele’lerin ‘Manatassi'nin Oğulları' adını verdikleri dört iri beyaz yıldız vardı. Manatassi, o korkunç kraliçe, çocuklarını kendi elleriyle boğmuştu tahtında hak iddia edememeleri için. Efsaneye göre çocukların ruhları annelerinin vahşiliğine tanıklık etmek üzere göklere yükselmiş, orada sonsuza kadar parıldayacaklardı. Reislerden hiçbiri beyazların bu yıldızlara Güney Haçı dediklerini bilemezlerdi.

Ralph Ballantyne Harry Mellow'a, kampa döndüklerinde Bay Rhodes ile beraberindekilerin Bulawayo'ya gitmiş olacaklarını söylediğinde yanılıyordu. Kampın kapılarından girerken o süslü arabanın ilk gördükleri yerden kıpırdamamış olduğunu gördüler. Arabanın çevresinde sekiz on tane eski ve kırık dökük araba ve hatta yırtık lastiklerinin yerine sığır derisi sarılmış bir bisiklet bile vardı.

«Bay Rhodes buraya iyice yerleşti,» diye Cathy kocası ile banyo çadırında yalnız kalır kalmaz öfkeyle şikâyete başladı. «Kampı elimden geldiği kadar rahatsız kılmaya çalıştım ama bu kez de idareyi eline aldı.»

«Her şeyde olduğu gibi.» Ralph üstünden çıkardığı kirli gömleği bir kenara fırlattı. «Beş gecedir bunu sırtımdan çıkarmadım, çocuk bunu tekneye atmadan önce iyice dövsün bari... »

Cathy ayağını öfkeyle yere vurdu. «Ralph, sen beni ciddiye almıyorsun. Burası benim evim. Bundan başka yuvam yok... ve... ve o Bay Rhodes bana ne dedi biliyor musun?»

«Başka sabunumuz yok mu, bir kalıp yetmeyecek...»

«Biz burada bulunduğumuz sürece mutfağa Jordan bakacak, Bayan Ballantyne, benim nelerden hoşlandığımı o iyi bilir, dedi. Ne diyorsun buna, ha?»

«Jordan esaslı aşçıdır.» Ralph tekneye girdi, çıplak kıçı haşlar suya değince homurdandı.

«Kendi mutfağıma girmem yasaklandı!»

«Gir içeri!» Kadın susup şaşkın şaşkın baktı kocasına.

«Ne dedin?» Ama Ralph kadının bileğini yakaladığı gibi üzerine çekti. Çadırın kenarlarına sular sıçradı, Cathy beline kadar ıslanmıştı.

«Elbisen ıslandı iste,» dedi kocası, «Artık çıkarmaktan başka çaren yok.»

Cathy soyunup dizlerini çenesine kadar çekerek oturdu suyun içine.

«Louise bile adamın küstahlığına dayanamayıp babanı Kings Lynn’e dönmeye ikna etti. Şimdi tek başıma kaldım burada!»

«Sen oldum olası yürekli bir kızdın zaten.» Ralph elindeki sabunlu bezi karısının sırtına sürdü.

«Şimdi Matabeleland’deki bütün serseriler onun burada olduğunu duydular ve kamp beleş içki içmek isteyenlerle dolup taşıyor.»

«Bay Rhodes çok eli açık bir insandır.» Ralph bezi karısının omuzlarına ve göğüslerine kaydırdı.

«Ama viski senin!» Cathy, bezin gideceği yeri anlayıp Ralph' in elini tuttu.

«Bak şuna!» Ralph ilk kez bir heyecan belirtisi göstermişti. «Ondan kurtulmamız gerekecek. O viskinin Bulawayo'da şişesi 10 sterlindir.» Bezi biraz aşağı kaydırdı.

«Ralph, gıdıklanıyorum ama.»

«Kızkardeşlerinin ne zaman geliyorlar?»

«Bir haberci gönderdiler, akşama burada olurlar. Ralph, o bezi hemen bana ver!»

«Bakalım Bay Rhodes'ın sinirleri...»

«Ralph, o işi ben de yapabilirim. Lütfen o bezi verir misin!»

«Harry Mellow’un tepkilerini de göreceğiz!»

«Ralph, deli misin sen? Banyodayız!»

«Bir darbede ikisini de hallederiz!»

«Ralph, yapma! Banyodayız diyorum... hayır, yapma!»

«Jordan'ı mutfağından çıkarırız, Harry Mellow Harkness Madeninin başına geçer ve Bay Rhodes da Bulawayo'ya doğru yoluna devam eder...»

«Ralph, sevgilim lütfen konuşma artık, aklımı iki işe birden veremiyorum.»

Yemek çadırındaki masanın oluşturduğu tablo Ralph son gördüğünden bu yana hiç değişmemiş gibiydi, daha çok Madam Tusaaud'un balmumu heykellerinden bir sahneyi andırıyordu. Bay Rhodes'un üzerinde aynı pahalı giysiler vardı.

Uzun masanın bir yanına dizili ricacılardan oluşan küçük oyuncu kadrosu değişmişti yalnız. Bunlar talihleri kötüye sarmış maden arayıcıları, ruhsat isteyenler. Bay Rhodes'un ünü ve milyonlarına kapılıp bir aslanın ardından dolaşan çakallar gibi onu izleyip çeşitli fikirlerini kabul ettirmek isteyen insanlardı.

Ralph çadıra girince Rhodes, «Harry çok başarılı bir yolculuk yaptığınızı söyledi,» dedi. «Harkness Madeninde bir tondan 'otuz ons altın alabileceğinizi hesaplamış, bu da Witwatersrand'ın en iyi madeninden otuz kere daha zengin demek. Bir şampanya açmalıyız bunun için. Jordan, Pommeri '87'den birkaç şişe kalmamış mıydı?»

Ralph kadehini kaldırırken, «Hiç olmazsa viski gibi şampanyayı da ben sağlamıyorum,» diye düşündü. «Harkness Madenine!» dedi. İçkisini içtikten sonra Dr. Leander Starr Jameson’a döndü.

«Madencilik yasaları konusunda bu duyduklarım nedir kuzum? Harry bana sizin Amerikan madencilik yasalarını kabul ettiğinizi söylüyor.»

«Bir itirazın mı var?» Jameson'un bıyığı havaya dikilmiş, yüzü kızarmıştı.

«O yasalar kendilerine ömür boyu gelir sağlamak isteyen avukatlar tarafından hazırlanmıştır. Yeni Witwatersrand yasaları çok daha basit ve bir milyon kere daha kolay uygulanabilirdi. Şirketinizin hak olarak aldığı paralarla kârımızın yüzde ellisini götürmesi yetmiyor mu size?» Ralph daha sözünü bitirmeden bu Amerikan madencilik yasasının kurnaz Rhodes'un arkasında keyfince dolap çevirdiği bir örtü olduğunu anlamıştı.

Jameson bıyığını sıvazladı. «Genç Ballantyne, ülkenin kime ait olduğunu unutma sakın. Mashonaland’ın işgalinin ücretini kim ödedi? Matabele savaşını kim parasal olarak destekledi, hatırla bunları.»

«Ticari bir şirket aracılığıyla hükümet.» Ralph, kendini tutmaya çalışmasına rağmen öfkelendiğini hissediyordu, masada önüne dayadığı yumrukları sıkılmıştı. «Polis kuvvetlerine ve mahkemelere sahip olan bir şirket. Sizin Şirketinizle bir anlaşmazlığım olursa konu hakkında kararı kim verecek? Şirketin yargıcı değil mi?»

«Bunun geçmiş örnekleri vardır.» Bay Rhodes'un sesi yatıştırıcı idiyse de gözleri hiç öyle değildi, «İngiliz Doğu Hindistan Şirketi... »

Ralph adamın sözünü kesti, «İngiliz hükümeti sonunda Hindistan'ı o Clive, Hastings ve diğer korsanların elinden kurtarmak zorunda kaldı. Onların kötü yönetimi sonunda başkaldırılar başlamıştı.»

«Bay Ballantyne.» Bay Rhodes'un sesi heyecanlandığında ya da öfkelendiğinde hemen tizleşirdi. «Bu sözlerinizi geri almanızı isteyeceğim, tarihi gerçeklere uymuyor söyledikleriniz, ayrıca ima ettiğiniz şeyi de bir hakaret olarak kabul ediyorum.»

«Geri alıyorum öyleyse.» Ralph böyle kışkırtmalara kapıldığı için kendine kızmıştı. Cecil John Rhodes ile çatışmaktan bir yarar gelmezdi. Sözüne devam ederken dostça gülümsedi. «Bizim bir şirket yargıcının hizmetine ihtiyaç duyacağımızı hiç sanmıyorum.»

Bay Rhodes da aynı dostlukla gülümsedi, ancak kadehini kaldırırken gözlerinde çelik mavisi bir parıltı vardı. «Derin bir madene ve daha derin bir anlayışa.» Çadırdakilerden ancak biri bunun bir meydan okuma olduğunu biliyordu.

Jordan çadırın arka taraflarındaki iskemlesinde huzursuzca kıpırdandı. Bu iki adamı çok iyi tanır, ikisini de çok severdi. Ağabeyi Ralph bütün o yalnız ve hırçın çocukluğunda hep yanıbaşında olmuş, kötü zamanlarında kendisine destek, iyi zamanlarında neşe kaynağı olmuştu.

Şimdi ona bakıp kendisini onunla kıyaslarken iki kardeşin, bu kadar değişik olabileceklerinin hayal bile edilemeyeceğini düşünüyordu, Jordan ince, zarif ve sarışın, Ralph ise esmer, adaleli ve güçlü kuvvetliydi. Jordan iyi huylu, yumuşak ve sakin, Ralph ise sert, cesur ve Matabele adının belirttiği gibi şahin kadar yırtıcıydı. Jordan bakışlarını masanın karşısında oturan iriyarı insana kaydırdı.

Jordan'ın duyguları sevgiden de öteydi artık, dini bir heyecandı sanki. Birkaç kısa yılın varlığının bu tanrısında yarattığı değişiklikleri görmüyordu bile. Bay Rhodes’un zaten epey irice olan vücudu iyice şişmanlamış, hasta kalbinin de etkisiyle yüz hatları şişmiş, kızıl saçları hızla dökülerek gümüşümsü bir renk almıştı. Seven bir kadının kendisine seçtiği erkeğin görünüşündeki değişiklikleri önemsememesi gibi Jordan da geçen yılların, çekilen acıların ve hastalıkların çok ötesinde şeyler görmekteydi. Adamın çelik gibi içyapısını, o korkunç gücünün ve hükmedici varlığının kaynağını görebiliyordu.

Jordan sevgili ağabeyine koşmak onu bu devi kendisine düşman etmekten alıkoymak istiyordu. Başka insanların bunu yaptıklarına ve sonra da acımasızca ezilmelerine çok kere tanık olmuştu.

Ama birden o bu korkunç çatışmada kendisine bir taraf tutma hakkı tanınırsa hangi tarafı seçeceğini düşününce midesinde bir kasılma hissetti. Jordan Bay Rhodes'un adamıydı, her türlü kardeşlik bağı ve aile bağlılığının ötesinde, yaşamının sonuna kadar...

Yaşamının en önemli iki insanı arasındaki gerilimi koparmak için umutsuzca bir çare düşünürken kurtuluş dışarda bağrışan uşaklardan, havlayan köpeklerden, araba tekerleklerinin gıcırtısından ve kadın çığlıklarından geldi. Ralph'ın yüzünü inceleyen bir tek Jordan olduğu için yalnızca o ağabeyi kalkarken yüzündeki kurnazca ifadeyi seçebildi.

İkizler avludan içeri girerlerken Ralph, «Konuklarımız var sanırım,» dedi.

Beklediği gibi ilk giren Victoria oldu. Kız uzun ince bacaklarını göstererek, pamuklu etekliğini savurarak ve pabuçları elinde, çıplak ayak, yeğeni Jonathan'ı kalçasına dayamış olarak girdi içeri. Çocuk anasının memesini kaybetmiş bir domuz yavrusu gibi çığlığı basıp duruyordu.

«Vicky! Vicky! Bana ne getirdin?» diye bağırıyordu çocuk.

«Yanağına bir öpücük, kıçına da bir şaplak.» Victoria'nın kahkahaları içten ve neşeliydi. Ağzı belki biraz fazlaca iriydi, ancak dudakları gül yaprakları gibi kadifemsi, dişleri porselen beyazlığındaydı. Gülerken bir kedininki gibi pembe dili görünüyordu aralarından. Gözleri epey ayrık ve yemyeşildi, sıtma ilaçlarının bozarmadığı kusursuz bir teni vardı. Bakır rengi dalga dalga saçları omuzlarına kadar inmeseydi yine de çok güzel sayılırdı.

Çadırdaki bütün erkeklerin, hatta Bay Rhodes'un bile dikkatlerini bir anda kendinde toplamıştı. Ama kız doğruca Ralph'a koştu, boş eliyle boynuna sarıldı. Öylesine uzun boyluydu ki erkeğin dudaklarına erişmek için ayakları üstünde şöyle bir doğrulması yetiyordu bile. Dudakları yumuşak ve ıslak, pamuklu bluzunun gizleyemediği göğüsleri ılık ve sertti. Bacakları Ralph'ın vücudunda öylesine bir heyecan yaratmıştı ki kızın kollarından kurtuldu. Yeşil gözler bir an alayla, kızın kendisinin de tam olarak anlayamadığı bir şeye davet edermiş gibi baktı gözlerinin içine.

Sonra Jonathan'ı Ralph'a uzatıp koştu Jordan'ın kucağına atıldı.

«Jordan, sevgilim, seni ne kadar özledik bilemezsin.» Erkeği kavramış, çadırın içinde dans edermiş gibi döndürüyordu. Ralph Bay Rhodes'a baktı, onun yüzündeki rahatsızlık ve donukluğu görünce sırıttı, Jonathan'ı bıraktı. Çocuk Vicky'nin eteğine yapışıp çadırdaki gürültüyü iki katına çıkarırken de ikinci ikizi karşılamak için döndü.

Elizabeth de kızkardeşi kadar uzun boylu, ancak daha esmerdi. Derisi güneşten bir kaplan gözü rengini almıştı. Bir dansöz kadar ince, dar belli, uzun boyunluydu. Göğüsleri Vicky'ninkiler kadar değilse bile daha dikti, sesinde boğazdan gelen bir mırıltı, dudaklarında muzipçe bir kıvrım, başını yana atışında bir küstahlık, yabani bal rengi gözlerinde ölçülü bir cinsellik vardı.

Cathy ile kolkola içeri girmişlerken ablasının kolundan sıyrılıp Ralph'ın yanına geldi. Bu sırada Vicky de Jordan'ı bırakmış, ellerini kalçalarına dayayıp, «Ralph, bizi konuklarınla tanıştırmayacak mısın?» diye sormuştu.

«Bay Rhodes, size baldızlarımı tanıştırayım.»

«Ooo, ünlü Bay Rhodes! »dedi Vicky dramatik bir sesle, ancak gözlerinde yeşil parıltılar fork ediliyordu. «Matabele ulusunun fatihiyle tanışmak büyük bir onur. Kral Lobengula çok yakın bir aile dostumuzdu.»

«Bay Rhodes, lütfen kızkardeşimi bağışlayın.» diye Elizabeth adamı eğilerek selamladı. «Saygısızlık etmek istemiyor aslında, ana babamız Matabele ulusunun ilk misyonerleriydi ve babam, sizin askerleriniz Lobengula’yı öldürmek için kovalarken ona yardım yolunda öldü, Annem de...»

«Hanımefendi, annenizin kim olduğunu çok iyi biliyorum,» diye Bay Rhodes genç kızın sözünü kesti.

«Çok iyi!» diye atıldı Vicky. «Öyleyse benden size vermemi istediği armağanı takdir edeceksiniz sanırım.»

Vicky uzun eteğinin cebinden ince bir cilt kitap çıkardı. Kitap deri yerine karton kapaklı kâğıdı da sarı ve kalitesizdi. Kitabı Bay Rhodes'un önüne bıraktı. Adam kitabı görür görmez ağzını kapattı. Ralph bile hafifçe irkilmişti. İkizlerin biraz huzur kaçırıcı olacaklarını ummuştu, ama böyle gelir gelmez bomba patlatacaklarını hayal bile etmemişti.

Kitabın adı Martabeleland'lı Er Hackett idi, yazarı da Robyn Ballantyne. İkizlerin annesi kızlık adıyla yazardı. Çadırda kitabı okumamış tek kişi yoktu ve Vicky masanın üstüne canlı bir zehirli yılan atmış olsaydı bundan çok şaşırmazlardı.

Kitabın içeriği öylesine tehlikeliydi ki Londralı üç yayıncı yayımlamayı reddetmişler, Robyn St. John sonunda kitabi kendisi bastırmış ve bu başlı başına bir olay olmuştu. Altı ayda iki yüz bin adet satılmış, gerek Londra'da gerekse sömürgelerde tüm etkin gazetelerin makalelerine konu olmuştu.

Kitabın ilk sayfası içindekilerin bir özeti sayılabilirdi. İngiliz Güney Afrika Şirketi üniformalı sekiz on beyaz adam fotoğrafta yüksek bir tik ağacının geniş dalları altında durmuşlar en üst dallara boyunlarından asılı dört Matabele'nin cesetlerine bakıyorlardı. Fotoğrafın altında başlık yoktu, beyazların yüzleri tanınmayacak kadar silikti.

Bay Rhodes uzanıp resimli sayfayı açtı. «Bunlar Bembesi savaşında yaralanan ve kuvvetlerimize teslim olmak yerine intiharı seçen dört Matabele reisidir,» dedi. «Bu pisliğin ima ettiği gibi vahşet kurbanları değil.»

Bay Rhodes kitabı öfkeyle kapattı. Elizabeth, «Bay Rhodes, annem küçük hikâyesini beğenmediniz diye çok üzülecek,» dedi tatlı bir sesle.

Kitapta İngiliz Güney Afrika Şirketinin askeri birliğinden Er Hackett'in serüvenleri, Matabele halkının makineli tüfekle taranması, köylerin yakılması, Lobengula’nın hayvanlarının öldürülmesi ve genç Matabele kızlarının ırzına geçilmesi hikâye ediliyordu. Er Hackett bir gece birliğinden ayrı olarak tek başına kamp ateşi başında otururken karanlıklar içinden esrarengiz bir beyaz yanına geliyordu. «Gördüğüme göre sen de savaşlara karışmışsın,» diyordu Er Hackett adamın ayaklarına bakarak. «Tanrım! İkisi de ha! Hem de delip geçmiş... çok kötü anlar geçirmiş olmalısın.»

Yabancı, «Bu çok uzun zaman önce olmuştu,» diyordu. Okur, hele yazar adamın iyilikçi yüzünü, her şeyi gören mavi gözlerini anlatırken yabancının kim olduğu konusunda hiçbir kuşkuya düşmüyordu. Yabancı birden genç Hackett'e öğüt vermeye başlıyordu.

«İngiltere'ye bir mesaj götür. O insanlara git ve şunları söyle: Hakkı sağlayıp adalet dağıtmanız için size verilen kılıç nerede şimdi? Nasıl oluyor da onu altın arayan, yalnızca servet peşinde koşan insanların ruhlarının ve vücutlarının kendileri için ancak bir oyuncak oldukları insanların eline verdiniz? Büyük bir ulusun kılıcını bunlar altın kazmak için bir araç yaptılar, topraktan yiyeceğini çıkarmaya çalışan domuzların burunlarına çevirdiler onu... »

Ralph Bay Rhodes'un kitabı önünden ittikten sonra elini ceketinin yakasına silmesine şaşmamak gerektiğini düşündü.

Melek yüzlü ve iri gözlü Vicky, «Bay Rhodes, hiç olmazsa annemin size yazdığı ithafı okusaydınız, »dedi. Kitabı alıp ilk sayfasını açtı, yüksek sesle okudu: Cecil John Rhodes'a, onun çabaları olmasaydı bu kitap yazılamazdı...»

Bay Rhodes büyük bir ağırbaşlılıkla kalktı yerinden. «Ralph, konukseverliğin için çok teşekkür ederim Dr. Jim ile Bulawayo'ya dönüyoruz biz. Burada çok kaldık.» Sonra Jordan'a döndü. «Katırlar iyice dinlenmişlerdir, Jordan. Bu gece mehtap var mı?»

«Hem de çok aydınlık bir gece,» dedi Jordan. «Bulut da olmadığından yolumuz iyi aydınlanacaktır.»

«O halde bu akşam yola çıkabilir miyiz?»

Bu bir emirdi aslında. Bay Rhodes cevap beklemeden çıkıp kendi çadırına doğru yürüdü. Ufak tefek doktor da efendisini izledi. Onlar çıktıkları anda ikizler kahkahalarla gülüp birbirlerinin kollarına atıldılar.

«Annem seninle gurur duyacak Victoria Isabel...»

«Ben duymuyorum ama...» dedi Jordan. Yüzü bembeyaz kesilmiş, öfkeden titriyordu, «ikiniz de çok terbiyesiz ve kafasız kızlarsınız.»

Vicky koşup Jordan'ın ellerini tuttu. «Jordan, seni çok severiz biz!»

«Evet, evet!» Elizabeth de erkeğin elini tutunca Jordan elini çekiştirdi.

«O saçma sapan kafanızla ne tehlikeli bir oyun oynadığınızın farkında bile değilsiniz. Hem de yalnız kendiniz için değil.»

Jordan gidip Ralph'ın önünde durdu. «Sen de bunu bilmiyorsun, Ralph.» Sesi yumuşadı, elini ağabeyinin omzuna koydu. «Lütfen dikkatli ol, kendin için olmazsa bile benim hatırım için...» Sonra o da efendisinin ardından yürüdü.

Ralph cebinden altın bir saat çıkarıp baktı.

«On altı dakikada kampı tertemiz ettiniz,» dedi ikizlere. «Bu sizin için bile bir rekor olmalı.» Saati cebine koyup elini karısının omzuna attı. «Katie, sevgilim, işte yabancılardan tümüyle temizlenmiş bir ev sana.»

«Hiç de öyle değil,» diye Harry Mellow arka taraflarda üzerinde oturduğu kütükten kalkıp şapkasını çıkardı. İkizler bir an erkeğe, sonra birbirine baktılar. Bir anda üzerlerine garip bir değişiklik gelmişti. Liza eteğini düzeltiyor, Vicky kaşları üstüne düşmüş saçlarını kaldırıyordu, ikisinin de davranışları ciddileşmiş, daha hanım hanımcık oluvermişlerdi.

Vicky, «Genç beyefendiyi tanıştırabilirsin kuzen Ralph,» dedi. Ralph bunu söyleyenin aynı kız olduğuna inanmak istermişçesine dikkatle baktı kızın yüzüne.

Katırların çektiği araba avludan çıkarken Bay Rhodes'in grubu bir kişi eksikti.

Arabanın ayışığı ile aydınlanan yolda uzaklaşmasına bakan Cathy, «Bay Rhodes'e ne söyledin?» diye sordu.

«Harkness planlarını tamamlamak için Harry'ye bir iki gün daha ihtiyacım olduğunu.» Ralph günün son purosunu yakıp kampın çevresinde gezinmeye başladı. Bu karısıyla birlikte yaşantılarının bir parçasıydı artık. Günün geçmiş olaylarını böyle yürürlerken konuşurlar, yeni gün için planlarını yaparlardı. Yürürken ellerinin birbirlerine değmesi, bacaklarının bir anlık teması onları çadırlarındaki geniş yatağın rahatlığına biraz daha hazırlardı.

«Gerçek miydi bu?» diye Cathy sordu.

«Yarı gerçek. Ona bir iki günden fazla ihtiyacım var, belki de on yirmi yıl falan.»

«Bunu başarırsan, Bay Rhodes'u alteden birkaç kişiden biri olacaksın ve o da bundan zerre kadar hoşlanmayacak.» Ralph birden durdu. «Dinle!»

Avlunun iç tarafından gelen ateş parıltısı eşliğinde çok ustalıkla çalman bir banjo sesi geliyordu. Çalgıdan çıkan kuş ötüşleri karşısında ağaçları dolduran cırcır böcekleri insanın kulaklarını tırmalayan uğultularını kesmişlerdi.

«Bu senin Harry Mellow'un pek çok yeteneği var.»

«En önemlisi de bir futbol alanında altın kaplama bir dişi bile bir anda bulabilmesi. Kızkardeşlerinin öteki yeteneklerini de kısa zamanda keşfedeceklerinden hiç kuşkum yok.»

«Onları yatmaya göndermeliyim.» diye mırıldandı Cathy. «Kötü kalpli ablalığı bırak şimdi.» Müzik yeniden başlamıştı, bu kez Harry Mellow'un bariton sesine ikizlerin sesleri de karışıyordu.

«Bırak zavallıları, evlerinde yeteri kadar çekiyorlar zaten.»

«Benim görevim bu ama.»

«Eğer senin derdin görevlerinse kadın benim senden çok acele istediğim başka görevin var şu anda.»

Ralph yatağına uzanmış karısının hazırlanmasını seyrediyordu. Bir Hıristiyan çocuğu olarak yetiştirilmesini bir yana atıp kocasının kendisini seyretmesine izin vermesi için çok uzun zaman geçmişti. Ama şimdi Cathy bundan hoşlanıyordu. «Buraya gel, Kate!» diye seslendi Ralph.

«Ne istediğimi biliyor musun?»

«Hayır, ama ben ne istediğimi biliyorum.»

«Ben bir yuva istiyorum... »

«Senin bir yuvan var.»

«Damı ve tuğla duvarları olsun, bir de gerçek bahçesi.»

«Senin bahçen dünyanın en güzel bahçesi, Limpopo’nun Zambezi'ye kadar uzanıyor hem de.»

«Güllerle sardunyalarla dolu bir bahçem.». Cathy yanına gelince Ralph örtüyü kaldırdı «Bana bir yuva yapacak mısın, Ralph?»

«Evet.»

«Ne zaman?»

«Demiryolu bittiği zaman.»

Kadın hafifçe içini çekti. Bu sözü telgraf hattını gerdiği zaman da vermişti; o sıralarda Jonathan henüz doğmamıştı. Ama şimdi bunu hatırlatması doğru olmazdı. Cathy örtünün altına süzüldü, kocasının kolları vücudunu sararken bir an kendini gerçek yuvasında hissetti.

Afrika kıtasını bir balta inmişçesine ikiye ayıran jeolojik çöküntü olan Rift Vadisinin sıcak derinliklerinde yatan büyük göllerin birinin kıyısında baharda garip bir kuluçka olayı yer almaktaydı.

Çöl çekirgelerinin gölün kıyısındaki gevşek toprağa bırakılmış yumurtaları çatlamaya başlamıştı. Yumurtalar hiç alışılmadık iyi hava koşulları altında yerleştirilmişti oraya. Mevsimsiz rüzgârlar çekirgeleri gölün kenarındaki papirüs sazlarının arasına toplamış, bu yiyecek bolluğu doğurganlıklarını arttırmıştı. Yumurtlama zamanları geldiğinde yine beklenmedik bir rüzgâr hayvanları kuru bir yere sürüklemiş, gölden yükselen rutubet yumurtaların bozulmamasını sağlamıştı.

Daha az uygun koşullar altında yüzde doksan dokuzu bulabilecek kayıp miktarı bu yıl çok azalmıştı. Bölge elli mil kareden fazla olduğu halde yumurtalardan çıkan çekirgeler onar, yirmişer üstüste yığılmışlardı. Çölün yüzeyi tek bir dev canlı gibiydi.

Çekirgelerin üstüste sürtünmeleri sonunda renkleri çöl kahvesinden parlak turuncu ve gece yarısı karasına dönüşmüş, metabolik hızlar artmış, çok canlanmışlar, arka ayakları biraz daha uzamış, kanatları insanı şaşırtacak bir hızla büyümeye başlamıştı. Sen deri değiştirdiklerinde ve yeni kanatları kuruduğunda yeni bir hava değişimi olmuştu. Vadinin üzerindeki' tropik bulutlar şiddetli bir rüzgârla dağılmış, vadi bir fırına dönüşmüş, böcekler bir anda havalanmışlardı.

Bu ilk uçuşlarında vücutlarının kaynayan topraktan aldığı ısı bacak ve kanat hareketleriyle daha da artmıştı. Çekirgeler artık yerlerinde duramıyorlardı, güneşi bile örten dev bir bulut halinde, ufkun bir ucundan öteki ucuna kadar bir bulut halinde güneye doğru uçmaya başladılar.

Akşam serinliğinde yere indiklerinde ormanların ağaçları bu ağırlığa dayanamıyordu. Bir insan bileği kadar kalın dallar çöpmüş gibi kırılıveriyordu. Sabahları ısı artışıyla yeniden havalanıyorlar, gökleri karartıyorlar, ormanları yapraksız bırakıp terk ediyorlardı.

Bu sonu gelmeyen uçuşlar hep güneye doğru devam ediyordu, sonunda artık altlarında Zambezi nehri olan gümüşten kuşak belirmişti.

Khami Misyonerlik Merkezinin badanalı duvarları öğle güneşinde bembeyaz kemiktenmiş gibi insanın gözlerini yakan bir parlaklıkla yansıyordu. Geniş gölgelikli verandalarla çevrili ve koyu kalın sazlarla kaplı aile evi kilise ile diğer binalardan biraz geride olmasına rağmen hepsinin ağaçlıklı tepelerin altında olması insana gökyüzünde bir şahin dolaşırken analarının altına sığınan civcivleri hatırlatıyordu.

Evin önünden küçük ırmağa kadar bahçeler uzanıyordu. Kıyı yakınlarındaki mısır tarlalarına misyoner kliniğinin iyileşmiş hastalan bakarlardı. Uzun yeşil saplar üstündeki mısırların olmasına çok kalmamıştı. Buğday sıraları arasında kara toprak yeni kabak bitkilerinin yeşil şemsiye yapraklarıyla örtülüydü. Matabeleland'ın her tarafından bu umut ve kurtuluş vahasına gelen yüzlerce kişi, aile ve hizmetçileri hep bu tarlalardan beslenirlerdi.

Büyük evin verandasında el ile boyanmış basit bir tahta masanın çevresinde aile öğle yemeği için toplanmıştı. Taze tuzlu mısır ekmeği taş maşrapadaki serin sütle yenecekti. İkizler böylesine basit bir yemek için duanın çok uzun sürdüğünü düşünüyorlarsa da seslerini çıkarmaya cesaret edemiyorlardı, Khami Misyoner Merkezinin sahibesi olan Doktor Robyn St. John Tanrıya verdiği bu nimetler için teşekkür ederken, mısır ürününün iyi bir yağmurla yardım göreceğini hatırlatmaktan da geri kalmıyordu. Robyn'in gözleri kapalı, yüz hatları sakin ve rahat, teni Victoria’nınki kadar temiz ve pürüzsüzdü. Koyu renk saçlarında Elizabeth'in saçlarındaki parıltılar vardı hâlâ, ancak şakaklarındaki ince gümüş teller yaşını gösteriyordu.

«Tanrım, en iyi ineğimiz Buttercup'ın sütünü kestin. Senin iraden dışında hiçbir şey olmaz, bunu biliyoruz ama bu misyoner merkezi Senin adına çalışacaksa bu süte ihtiyacımız yar...» Masanın öteki ucundan Juba, «Amin!» dedi.

Juba Hıristiyan olalı beri iri kavun boyundaki memelerini bir erkek fanilası altında saklıyordu. Boynundaki devekuşu yumurtası kabuğu ve parlak seramik boncuklardan oluşan kolyelerin yanında bir de altın haç vardı. Bunun dışında hâlâ yüksek düzeyde bir Matabele kadınının geleneksel giysileri içindeydi.

Robyn gözlerini açıp kadına güldü. Onu, kendi çocuklarının doğumundan çok önce, Mozambik'te bir Arap köle tüccarının gemisinden kurtardığından beri arkadaştılar. Kral Lobengula Şirket kuvvetleri tarafından yok edilmeden kısa bir süre önce Juba'nın Hıristiyan dinine girmesine izin vermişti.

Juba —küçük Kumru— o günlerden bu yana ne büyük değişiklikler geçirmişti. Şimdi Matabele ulusunun en büyük reislerinden ve Kral Lobengula'nın kardeşi olan Gandang’ın birinci karısıydı ve ona on iki oğul doğurmuştu. Çocuklarından en büyüğü Bazo, yani Balta, bir reisti şimdi. Dört oğlu Şangani nehri ve Bembesi geçitlerinde Maxim makineli tüfeklerinin ateşi altında ölmüşlerdi. Ancak o kısa ve vahşi savaş sona erer ermez Juba Misyoner Merkezine ve Robyn'e dönmüştü.

Şimdi de kadının yüzüne bakıp gülümsüyordu. Kucağında, her biri bir erkek bacağı kalınlığında olan kolları arasında Roby St. John'un tek oğlu vardı.

Robert iki yaşında, zayıf, babasının kemik yapısını almamış ama aynı sarı benekli gözlere sahip bir çocuktu. Derisi sıtma ilaçlarının etkisiyle solgundu. Menopoz dönemine yakın doğuran kadınların çocuklarında rastlanan garip bir ciddiyete sahipti. Yüz yıl yaşamış bir cüceydi sanki. Söylediği her sözcüğü anlıyormuş gibi bakıyordu annesinin yüzüne.

Robyn yeniden kapattı gözlerini, son amin için yerlerinde doğrulmuş olan ikizler birbirlerine bakıp yine arkalarına yaslandılar.

«Tanrım, sen sadık hizmetkârının bugün sona ermeden girişeceği büyük denemeyi biliyorsun. Önümüzdeki tehlikeli günlerde Senin anlayış ve korumana güvenebileceğimizi biliyoruz.» Juba, İngilizceyi söylenenleri izleyecek kadar anladığı için yüzündeki gülümseme birden silinmişti. İkizler de yeniden başlarını kaldırmışlardı, ancak ikisi de o kadar sıkıntılı ve mutsuzlardı ki, Robyn son Amin'i söylediğinde hiçbiri yemeğe saldırmadı.

«Victoria, Elizabeth, yemeğe başlayabilirsiniz.» Sonunda Konuşan Vicky oldu. «Bu gün olacağını söylememiştin bize.»

«Zama'nın köyünden gelen genç kız uygun bir hasta, bir saat önce ürpertiler başladı, akşam gün batımında ateşinin yükseleceğinden eminim.»

«Anneciğim!» Elizabeth gidip annesinin yanında çömeldi, kadını kucakladı. «Lütfen yapma bu işi.»

«Saçmalama, Elizabeth. Yerine dön ve yemeğini bitir.»

«Lizzie haklı.» Vicky'nin yeşil gözleri dolmuştu. «Bu işi yapmanı istemiyoruz. Çok tehlikeli ve korkunç bir şey.»

Robyn dar ama güçlü elini kızının başına koydu. «Kimi zaman bizi korkutan şeyler yapmak zorunda kalırız. Tanrı inancımızı ve gücümüzü böyle sınar. Büyükbaban Fuller Ballantyne...»

«Büyükbabam deliydi,» dedi Vicky.

Roby başını salladı. «Fuller Ballantyne büyük bir Tanrı adamıydı, görüşünün ve cesaretinin sınırları sonsuzdu. Böyle insanlara deli diyenler küçük insanlardır. Şimdi benden kuşkulandıkları gibi ondan da kuşkulanırlardı, ama ben de, tıpkı onun gibi, gerçeği kanıtlayacağım.»

Robyn bir yıl önce Khami Misyonerlik Merkezi Sağlık Müfettişi olarak İngiliz Tıp Birliğine sıtma konusundaki yirmi yıllık: araştırmalarını bir rapor halinde göndermişti.

Rapor Birlik'te hafif bir korku yaratmamış değildi. Doktor Robyn Ballantyne'ın bulguları ününe ün katardı. Ancak ne var ki, raporun ikinci bölümünde, kendini çekemeyen bu tıp birliği üyeleri sevinecek bir nokta bulmuşlardı. Hipokrat'ın İ.Ö. 5'ci yüzyılda hastalığı ilk anlattığından bu yana sıtmanın bataklıkların pis havasıyla nakledildiğini herkes bilirdi. Robyn St. John ise bunun yanlış olduğunu ileri sürüyor ve hastalığın hastadan sağlıklı birine kan yoluyla geçtiğini savunuyordu. Bu kadarla do kalmayıp raporunda hastalığı taşıyanların da bataklıklarda pek bol bulunan sivrisinekler olduğunu iddia ediyordu. Robyn kanıt olarak sivrisineklerin midelerinde mikroskop altında yaptığı incelemelerde sıtma parazitine rastladığını söylemekteydi.

Ellerine böyle bir fırsat geçiren İngiliz Tıp Birliği üyeleri kadını alay konusu yapmakta gecikmemişlerdi. Daha merhametli olan bir eleştirmen, «Dr. St. John hayallerinin kutsal tıp araştırma alanına girmemesi için dikkat etmeli,» diye yazıyordu. «Hastalığın kan yoluyla taşındığı konusunda en küçük bir kanıt bile yoktur ve bu belanın nedenini uçan böceklerde aramak vampirlere ve kurt adamlara olan inançla bir tutulabilir.»

«Büyükbabanızla da alay etmişlerdi.» Robyn, ailesiyle konuşurken yüzündeki ifadenin gücü ve kararlılığı ürkütücüydü. «Sarf hummanın bulaşıcı bir hastalık olduğu konusundaki düşüncelerini reddedince kendisinden bu görüşünü kanıtlamasını istemişlerdi.»

İkizler bu hikâyeyi kırk kere dinlemiş oldukları için geleceği bilerek midelerinin bulandığını hissettiler.

«Büyükbabanız bu ünlü cerrahların bulundukları hastaneye gitti, o hastalıktan ölmek üzere olan bir hastanın kusmuğunu bir kadehte topladı ve sonra doktorların içinde içti hepsini.»

Vicky eliyle ağzını kapattı, Elizabeth’in yüzü bembeyaz kesildi.

«Büyükbabanız çok yürekli bir insandı, ben de onun kızıyım,» dedi Robyn. «Haydi, şimdi yemeğinizi bitirin. Bu öğleden, sonra ikinizin de bana yardım etmesini istiyorum.»

Kilisenin ardında Robyn'in ilk kocasının Matabele savaşında ölmesinden sonra yaptığı yeni koğuş vardı. Sazdan yapılmış tavan uzun direkler üstüne oturtulmuştu. Sıcak havalarda rüzgâr serbestçe içeri giriyor, soğuk ve yağmurlu havalarda ise örülmüş ot duvarlar indiriliyordu.

Döşekler kil zemin üzerine yayılmıştı, ailelerin hasta ve sağlıklı kişileri yanyanaydılar. Robyn hastalarının özlemden ölmeleri yerine koğuşun hareketli bir yer olmasını yeğlemişti. Ancak yiyecek o kadar iyi, yerleri o kadar rahattı ki, iyileşen hastalar reviri terk etmemekte direniyorlardı. Robyn de bunun üzerine bütün nekahat halinde olanlarla ailelerini tarlalarda ya da yeni koğuşlar yapımında çalıştırmaya başlamıştı. Bunun üzerine kliniğin baktığı hasta sayısında epey bir azalma olmuştu.

Robyn'in laboratuvarı kilise ile koğuş arasındaydı. Tek pencereli yuvarlak bir kulübeydi burası. Duvarlar boyunca raflar ve bir çalışma masası uzanıyordu. Er Hackett'in geliriyle alınan yeni mikroskop başköşedeydi. Robyn şimdi ilk gözlemlerini yazıyordu.

«Konu: Halen sağlıklı olan Kafkas ırkından kadın...» Robyn başını kaldırıp Juba'nın acı dolu yüzüne baktı.

«Büyük Kral Lobengula'ya söz vermiştin sen o gittikten sonra halkına bakacağına, Nomusa. Eğer ölürsen bunu nasıl yaparsın?» Juba Sindele dilinde Robyn'in Matabele adını kullanıyordu: Nomusa — Merhametli Kız.

«Ben ölecek falan değilim, Juba. Ve lütfen yüzündeki şu ifadeyi değiştir.»

«Kötü ruhları kışkırtmak iyi bir şey değildir Nomusa.»

«Juba haklı, anne,» diye atıldı Vicky. «Sen altı haftadır tek tablet kinin almadın ve kendi gözlemlerine göre karahumma tehlikesi artıyor...»

«Yeter!» Robyn elini masasına indirdi. «Artık dinlemiyorum sizi.»

«Pekâlâ,» dedi Elizabeth. «Seni bir daha durdurmaya kalkışmayacağız, ama çok ağır hastalanırsan Bulawayo'ya gidip General St. John'u alalım mı?»

Robyn öylesine bir şiddetli kalemini fırlattı ki, mürekkep döküldü, kendisi de ayağa fırladı.

«Böyle bir şey yapmayacaksın, anladın mı? O adamın yanına bile gitmeyeceksin!»

«Anne, senin kocan o.»

«Boby'nin de babası.»

«Ve seni de seviyor.»

Robyn'in yüzü bembeyaz kesilmiş, öfkeden tir tir titriyordu. Kapıldığı bir duygu o an için konuşmasını olanaksız kılmıştı..

Elizabeth annesinin bu alışılmadık sessizliğinden cesaret alarak, «O, öyle güçlü bir...» diyecek oldu.

«Elizabeth!» Robyn'in sesi kılıç kadar keskindi. «O adamdan söz edilmesini yasakladığımı biliyorsun.» Robyn oturdu ve yazmaya başladı. Bir süre küçük odanın içinde kalemin kâğıda sürtünmesinin hışırtısından başka bir ses yoktu. Robyn yeniden konuşmaya başladığında sakinleşmişti. «Ben hastayken, günlüğü Elizabeth tutacak... onun elyazısı daha iyi. Durum ne kadar ciddi olursa olsun her saat başı not alınmasını istiyorum.»

«Peki, anne.»

«Vicky, sen ilacı vereceksin, ama hastalık hiçbir şekilde; reddedilmeyecek kadar kesin olarak saptandıktan sonra. izleyeceğin şeyleri yazıp hazırladım, eğer saçmalamaya başlarsam oraya bakarsın.»

«Olur, anne.»

«Ya ben, Nomusa?» diye sordu Juba. «Ben ne yapayım?»

Robyn'in yüzündeki ifade yumuşadı, elini kadının koluna koydu.

«Juba, senin halkına bakacağım konusunda verdiğim sözden dönmediğimi bilmeni isterim. Ben yapacağım bu denemeyle zamanın başlangıcından beri Afrika halklarını ve Matabele’leri mahveden bir hastalığın gerçek nedenini öğrenmeyi başaracağım. Sevgili dostum, güven bana, bu senin ve benim insanlarımı bu korkunç beladan kurtarmanın birinci adımıdır.»

«Bunun başka bir yolu olmasını isterdim, Nomusa.»

«Başka yolu yok.» Robyn başını salladı. «Bana ne yapabileceğini sordun, benim yanımda durur musun, Juba?»

«Burada duracağımı biliyorsun,» diye mırıldanan Juba Robyn'i kucakladı. Kadının kucağında küçük bir kız gibi kalmıştı Robyn, Juba'nın hıçkırıklarıyla ikisi de sallanıyorlardı.

Kara derili kız koğuşun alçak duvarının dibinde yatıyordu. Evlenme çağına gelmişti, ateşten kendinden geçmiş bir halde üstündekileri attığında kalçalarının genişliği, göğüslerinin dikliği açıkça görülüyordu, ne var ki hastalığın verdiği ateş kızı yiyip bitirmekteydi. Derisi parşömen gibi sertleşmiş, dudakları çatlamıştı.

Robyn elini kızın koltukaltlarına soktu. «Fırını gibi zavallı.»

Elini çekip kızı kürkle örttü. «Juba, omuzlarını tutma zamanı geldi. Vicky, sen de kolunu tut. Elizabeth, koş kabı getir.» Örtünün altından kızın kolu çıkmıştı. Vicky bileğinden tuttu, Robyn deriden iplerle yaptığı turnikeyi sıktı, kızın damarları ortaya çıktı.

Elizabeth de çini kabı getirmiş, üstünü örten örtüyü kaldırmıştı. Eli titriyordu.

Robyn şırıngayı aldı. İğneyi kızın damarına; batırdı. Damarı hemen bulmuş, kilden zemine incecik bir kan akmaya başlamıştı. Robyn şırıngayı iğnenin ucuna taktı. «İki santimetre küp alıyorum,» dedi. Kanı aldıktan sonra iğneyi çıkardı, turnikeyi açtı. «Juba, şimdi ona kinin ver ve terlemeye başlayana kadar yanından ayrılma.» Robin kalktı, ardında ikizler olduğu halde laboratuvara yürüdü.

«Saati yaz,» dedi Robyn. «Altıyı on yedi geçiyor.»

Robyn masanın üstündeki kutudan yeni bir iğne aldı. Kabarmış damarına batırdı, iğnenin ucundan kan gelene kadar çoktu çıkardı, kan gelince şırıngaya uzandı. Şırıngayı iğnenin ucuna taktı, hiçbir duraklamaya falan yanaşmadan hummalı Matabele kızının kanını kendi damarına boşalttı. İğneyi çekti, kollarını indirdi.

«İşte bu kadar. Eğer haklıysam, ki haklı olduğumu biliyorum; ilk nöbeti kırk sekiz saat sonra bekleyebiliriz.»

Büyük boy bilardo masası Afrika'da Kimberley Kulübünün kuzeyinde ve Kahire'de Shephard Otelinin güneyinde kalan bölgenin tek masasıydı. Masa parçalar halinde demiryolundan taşınmış ve taşıma işi için Ralph Ballantyne 112 sterlin almıştı.

Ancak Grand Hotel'in sahibi masayı barın köşesine yerleştirdiğinden bu yana masrafını kat kat çıkarmış bulunuyordu.

Masa Bulawayo halkı için bir gurur kaynağıydı. Barbarlıktan uygarlığa geçişi simgeliyor gibiydi. Kraliçe Viktorya'nın tebaası çuha üstünde fildişi topları kaydırdıkları bu yerde birkaç yıl öncesine kadar dinsiz bir kral büyücülük ayinleri yapmaktaydı. Oyunu daha iyi görmek için barın çevresinde toplanmış olanlar altın ve diğer maden arama haklarını bu topraklara Doktor Jim'in birlikleriyle gelerek kazanmışlardı. Her birinin verimli ovada üç bin dönüm toprakları, buralarda otlayan Lobengula'nın sürülerinde payları vardı. Çoğu beyaz Matabele güneşi altında toprağın üzerinde parıltıları görünen altın yataklarına çomaklarını sokmuşlardı bile.

Damarlardan bazıları işletme açısından verimsizdi, ama Ed Pearson gibi birkaç kişi de ton başına beş ons altın elde etmeye başlamışlardı. Adam buraya 'Globe ve Phoenix' adını vermiş, Bay Rhodes'un emirleriyle hareket eden Harry Mellow, damarı incelemiş ve bölgede iki yüz bin ton rezerv olduğunu hesaplayıp burasının ton başına yirmi ons verimlilik ve 5 milyon ton rezervle başta gelen Harkness Madeninden sonra zenginlikte ikinci sırayı aldığını söylemişti.

Bu yalnızca altındı ve bu toprakların altında daha ne gibi madenler bulunduğunu ancak Tanrı bilirdi. Bulawayo zenginleşen bir kentti ve seyirciler de iki bilardo oyuncusunu bağırıp çağırmalar ve yüksek bahislerle özendiriyorlardı. General Mungo St. John ıstakasını iyice tebeşirledikten sonra elindeki tozu ipekli mendiliyle dikkatle sildi. Uzun boylu, geniş omuzlu, dar kalçalı bir adamdı. Masanın çevresinde dolanırken eskiden aldığı bir kurşun yarasının etkisiyle hafifçe aksıyordu.

Oynadıkları oyun çok özeldi, her oyuncu vuruşunu yapmadan önce nasıl bir oyun yapacağını söylüyordu, oyuncular arasında puanı beş sterline oynuyorlardı ama oyuncular Harry Mellow ve Mungo St. John olunca seyirciler arasında her vuruş için 1000 sterlin bahse giren de vardı.

General St. John purosunu dişleri arasına sıkıştırdı, üç Parmağını masaya dayayıp ıstakayı başparmağı ile işaret parmağı arasına dayadı. Son bahisler de yapıldıktan sonra odaya bir sessizlik çöktü. Mungo St. John tek gözüyle topa baktı, karşısındaki Harry Mellow da derin bir soluk aldı. Mungo bu vuruşunda başarılı olursa iki puan ve kırmızı topu tehlikeden uzaklaştırdığı için ek olarak üç puan alacaktı; ama hepsi bu kadar değildi, Harry vuruş için bir 50 sterlin daha iddiaya girmişti. 100 sterlin kazanıp kaybetmek durumundaydı.

Mungo St. John'un yüzü dünyanın sırrını çözmeye çalışan bir felsefe profesörü kadar ciddiydi, ıstakanın ucu topa değmek üzereydi, ıstakayı parmağı üzerinde bir iki kere kaydırıp son vuruşunu yapmak için iyice geriye çekti. Sonra tam ileri ittiği anda odanın sessizliği bir genç kızın sesiyle parçalandı. «General St. John, hemen gelmeniz gerek.» Zambezi ve Shashi nehirlerinin arasındaki bu bölgede yalnızca yüz beyaz kadın vardı ve bunların doksanı evliydi. Böylesine tatlı bir ses Paris'in Şanşelizesinde her erkeğin başını çevirtirdi ama kadına aç Bulawayo’nın Grand Hotel'inin barında bir top güllesi düşmüş gibi olmuştu. Bir garson elindeki bira kadehleri yüklü tepsiyi düşürdü, altı adam oturdukları tahta sıramdan bir anda ayağa kalktıklarında ağır sıra büyük bir gürültüyle geriye devrildi, kendini korumak isteyen barmen elini savururken bir raf dolusu şişeyi yere indirdi.

Sessizliğin böyle aniden parçalanması mermer bir Zeus heykelini bile çileden çıkartabilirdi, ama Mungo St. John vuruşunu tamamladı. Beyaz top kenara çarptı, döndü, geri gelip diğer beyaz topa dokundu ve onu kırmızı topa gönderdi, sonra kenardaki cebe düştü.

Kusursuz bir vuruş yapılmış, birkaç bin sterlin el değiştirmişti, ama odadaki herkes, Mungo St. John dışında, kapıya bakıyordu. St. John ıstakasının uçunu tebeşirlerken, «Victoria, öyle zamanlar vardır ki, dünyanın en güzel kızı bile ağzını açmamalıdır,» diye mırıldandı. İkinci vuruşunu yapmaya hazırdı. Ancak odadakiler kıza öyle dalmışlardı ki bahse giren olmadı.

«General St. John, annem ölüyor.»

Bu kere Mungo St. John'un tek gözü beyaz topun üzerinden kaymıştı, top yanlış bir vuruşla kenara çarptı. Mungo ıstakasını yere fırlattığı gibi dışarı koştu.

Vicky birkaç saniye daha durdu barın kapısında. Rüzgârdan saçları savrulmuştu; öylesine sık soluyordu ki göğüsleri incecik pamuklu bluzunun altında körük gibi inip kalkıyordu. Kendisine sırıtan yüzlere dikkatle bakıp Harry Mellow'u aradı. Erkeği görünce yüzü kızardı, döndü.

Harry Mellow ıstakasını barmene verdi, kalabalık arasında kendisine bir yol açıp yürüdü. Sokağa vardığında, hâlâ gömlekli ve başı çıplak olan Mungo St. John'un atına binmiş olduğunu gördü. Adam yanıbaşında duran Vicky ile konuşuyordu. Mungo başını kaldırınca Harry'yi gördü. «Bay Mellow, üvey kızımı eve götürürseniz minnettar olurum. Benim hemen Khami'ye gitmem gerek.» Mungo St. John hayvanı mahmuzladı ve bir anda gözden kayboldu.

Vicky iki eşeğin çektiği arabasına biniyordu, yanında dağ gibi kara bir kadın vardı.

«Bayan Codrington, lütfen bekleyin!» diye seslendi Harry. İki adımda Vicky'nin yanına geldi. «Sizi bir daha görmeyi o kadar çok istiyordum ki...»

«Bay Mellow, Khami Misyonerlik Merkezi yolunda işaretler vardır, yolunuzu kaybetmenize olanak yoktur.»

«Anneniz beni oradan kovdu... bunu çok iyi biliyorsunuz!»

«Lütfen önümde kaba sözcükler kullanmayın, efendim.»

«Özür dilerim, ama annenizin çok yaygın bir ünü var. İstenmedik bir konuğa çifte ile ateş ettiği söyleniyor.»

«Orası doğru, ama o Bay Rhodes'un adamlarından biriydi, silah saçma doluydu ve namlulardan biriyle bile isabet ettiremedi.»

«Ben de Bay Rhodes'un adamlarından biriyim, saçma yerine mermi doldurabilir ve zamanla nişan alması düzelmiş olabilir.»

«Ben kararlı erkeklerden hoşlanırım. Bir erkek istediği bir şey oldu mu yapar ve sonucuna metelik bile vermez...»

«Çok sert konuşuyorsunuz. Bayan Codrington.»

«İyi günler, Bay Mellow.» Vicky eşekleri sürdü. Küçük araba yeni kentin dışına çıkmıştı, burada artık ev yerine tozlu çadırlar ve yolun iki kenarına park edilmiş olan arabalar vardı. Vicky dimdik ileri bakıyordu. Juba'ya, «Geldiğini görürsen bana haber ver, ama dikkat et o seni görmesin,» dedi. «Geliyor. Bir ceylanın peşine düşmüş, kaplan gibi hem de.» Vicky ardından gelen nal seslerini duyunca, yerinde biraz daha dik oturdu.

«Hey hey!» diye gülümsedi Juba. «Bir erkeğin tutkusu. Benim kocam bir an bile durmadan elli mil koşmuştu arkamdan, o günlerde güzelliğim erkekleri çılgına çevirdi.»

«Ona öyle bakma, Juba.»

«Güçlü ve inatçı, karnına öyle güzel oğlanlar yerleştirir ki...»

«Juba!» Vicky kıpkırmızı kesilmişti. «Hıristiyan bir kadın böyle bir şeyi düşünemez bile. Onu geldiği gibi geri göndereceğini sanırım.»

Juba omuzlarını silkti. «O zaman o oğlanları başkasıyla. Yapar. Khami'ye geldiğinde Elizabeth'e nasıl baktığını gördüm.» Vicky'nin yüzü öfkeden kızıla dönmüştü şimdi. «Sen kötü bir kadınsın, Juba...» Ama sözünün sonunu getiremeden Harry Mellow arabanın yanında dizginlerini çekti.

«Üvey babanız sizi bana emanet etti. Bayan Codrington, sizi evinize kadar bir an önce götürmek benim görevim artık.»

Harry Mellow arabaya uzandı, kız erkeğin yapmak istediğini daha anlayamadan onun kolunu beline sarılmış ve kendini havada buldu. Harry bir hareketle kızı eyerinin arkasına oturttu.

«Sıkı tutunun şimdi!» Kız güdüsel bir hareketle erkeğin beline sarıldı. Harry hayvanı mahmuzladı ve uçar gibi gitmeye başladılar. Vicky karnında böyle sıcaklık yaratan, kollarındaki tüyleri diken diken eden, kendini soluksuz ve başı dönmüş bırakan bu şeyin kötü ve günah dolu olduğunu düşünüyordu.

Vicky şaşkınlığı arasında altlarındaki atın hâlâ dörtnala gitmekte olduğunu ve Khami'ye olan yolculuklarının gerçekten çok çabuk biteceğini düşündü.

«Hayvanınıza işkence ediyorsunuz,» dedi. Sesi titrediği için Harry başını çevirdi.

«Duymuyorum.» Vicky gereksiz yere öne eğildi, saçları erkeğin yanakları değdi, dudakları kulağına dokundu.

«Bu kadar hızlı gitmeyin.»

«Anneniz... »

«... O kadar ağır hasta değil.»

«Ama General St. John'a... »

«En küçük bir tehlike olsaydı Juba ile onu orada bırakır mıydık?»

«Peki St. John?»

«Onları yeniden bir araya getirmek için iyi bir özürdü. Çok romantik bir durum, onlara biraz daha zaman tanımalıyız.» Harry hayvanın dizginlerini çekip yavaşlattı, Vicky kollarını gevşeteceği yerde daha sıkı sarıldı erkeğe.

«Annem duygularının farkında değil. Kimi zaman Lizzie ile işi elimize alırız biz.»

Ama ikizinin adını söylediğine pişman olmuştu. Harry Mellow'un Khami'ye gelişinde kızkardeşine nasıl baktığını, Elizabeth'in de ona bakışını görmüştü. Harry gittikten sonra Elizabeth' le bir daha Bay Mellow'dan böyle ateşli bakışlarına muhatap olmamak için başka türlü hareket etmesi konusunda bir uzlaşmaya varmaya çalışmıştı. Elizabeth buna o katlanılmaz gülümsemesiyle, «Buna kararı Bay Mellow verse daha doğru olmaz mı?» demişti.

Harry Mellow önceden de çekici bir erkekti, Elizabeth'in bu davranışı şimdi onu daha da çekici yapmıştı, o yüzden sımsıkı sarılıyordu Vicky erkeğe. Aynı anda Khami'nin yaklaştığını gösteren alçak tepeleri görünce içini bir korku kapladı. Az sonra Harry Elizabeth'in bal rengi gözleri, kestane kızılı saçlarıyla karşılaşacaktı.

Vicky yaşamı boyunca annesi, Juba ya da ikizinden uzak ve yalnızdı. Üzerine çöken duygulara bir de bu eklenince, sıkı dini disiplini bir anda terk edivermişti. Kadın içgüdüsüyle istediğini elde etmenin tek yolunun doğrudan doğruya harekete geçmesi olduğunu anlamıştı.

«Bir kadın birini bu kadar çok severken yapayalnız olması çok zor,» dedi.

Sesi o kadar yavaş çıkmıştı ki. Harry atını iyice yavaşlattı. «Tanrı kadını yalnız kalması için yaratmadı,» diye mırıldandı Vicky. Erkeğin kulağının altının kızardığını gördü. «Erkeği de,» diye devam etti. Harry dönüp kızın yeşil gözlerine baldı.

«Hava çok sıcak,» dedi Vicky. «Gölgede birkaç dakika dinlenmek istiyordum.»

Harry kızı eyerden kaldırıp indirdi. Vicky hâlâ gözlerini erkeğin gözlerinden ayırmamıştı.

«Arabalar öyle toz kaldırmışlar ki, oturacak temiz bir yer kalmamış, yoldan biraz ayrılsak mı?»

Erkeği elinden tuttu ve dizlerine kadar çıkan otlar arasından bir mimoza ağacına doğru yürüdüler. Ağacın dallan altında yoldan geçenler kendilerini göremezlerdi.

«General St. John, iyi ki geldiniz...» Elizabeth koşup adamın atının başını tuttu.

«Robyn nasıl?» Mungo yere atlayıp kızı omuzlarından tuttu, sarstı.

«Bir oyun olarak başlamıştık. Annemin size ihtiyacı olduğu için bir araya gelmenizi istiyorduk. Biraz ateşi vardı...»

«Kız ne olduğunu anlat diyorum sana!»

Elizabeth uzun süredir tuttuğu gözyaşlarını tutamadı. «Birden değişiverdi... kızın kanından olacak... kızın kanıyla ateşler içinde yanıyor şimdi...»;

«Kendini topla kız.» Mungo Elizabeth’i bir daha sarstı. «Haydi, Lizzie, bu hal yakışmıyor sana!»

Elizabeth yutkundu. «Annem kendine hastanın birinin kanını nakletti.»

«Hasta bir yerliden mi? Neden ama?» Mungo cevap beklemeden Robyn'in yatak odasına daldı, ama içeri girdiği anda durakladı.

Küçük odada humma kokusu ile kadının vücudundan çıkan ısı odanın tek camını buğu ile kaplamıştı. Hasta yatağının kenarında Mungo'nun oğlu Robert oturuyordu. Robert korku dolu gözlerle babasına baktı.

«Oğlum!» Mungo bir adım daha attı, ama çocuk birder ayağa fırladı, adamın uzanmış elleri arasından sıyrılıp dışa koştu. Mungo bir an oğlunun ardından gitmeyi düşündü, sonra başını sallayıp yatağa doğru yürüdü.

Robyn öyle zayıflamıştı ki kafatasının kemikleri yanaklarından ve alnından fırlayacak gibiydi. Gözleri çukurlarına gömülmüştü. Kulakları üstünde gümüşümsü olan saçları susuz kış otları kadar kuruydu. Dişleri parçalanacakmış gibi birbirine vuruyor, ateşin şiddetinden yatak sallanıyordu. Mungo karısının derisinin de el değdirilmeyecek kadar sıcak olduğunu farketti.

«Kinin verildi mi?» diye sordu yanıbaşında korkuyla bakan Elizabeth'e.

«Vermem gerekenden fazlasını verdim, ama cevap yok yine de...» Elizabeth durumun daha da kötü olduğunu söylemek istemediğinden sustu.

«Devam et...»

«Annem altı haftadır kinin almıyordu. Kuramının doğruluğumu kanıtlamak için sıtmaya tutulmak istiyordu.»

Mungo'nun ağzı açık kalmıştı. «Ama onun çalışmaları...» İnanmamış gibi başını salladı. «O kendisi uzun süre kinini kestikten sonra büyük dozlar almanın...» O da devam edemedi, sanki ağzından çıkan gerçekleşecekmiş gibi geliyordu. Elizabeth adamın korkularını anlamıştı. «Rengi,» diye mırıldandı. «Kinine cevap vermemesi... öyle korkuyorum ki...» Mungo güdüsel bir hareketle kolunu kızın omzuna attı, Elizabeth bir an erkeğe yaslandı. Mungo ikizlerle iyi bir ilişki kurabilmişti, o bacağındaki kurşun yarasıyla misyonerliğe ilk geldiği günden beri ikisi de onun oradaki gizli müttefikleri olmuşlardı.

«Annemin ölmek üzere olduğunu söyleyerek kötü talihi çağırdık biz.»

«Yeter artık. Bu arada işedi mi?»

«Dün geceden beri hayır.»

«Onu sıvı bir şeyler almaya zorlamalıyız. Eyer çantamda bir şişe konyak var. Bahçeden limon kopart, şeker ve bir güğüm kaynar su getir.»

Mungo Robyn'in başını tutuyor, Elizabeth de annesinin bembeyaz dudakları arasından sıcak sıvıyı damlatıyordu. Az sonra Robyn'in vücudunu sarsan soğuk nöbetleri, kasıp kavuran bir sıcaklığa bırakmıştı yerini, Mungo ile kızını tanımadığı halde doymak bilmeden içiyordu.

«Ne kadar aldı?» diye sordu Mungo.

«İki litreden biraz fazla.»

Akşam çökmeye başlamıştı, Elizabeth yerinden kalkıp kapıya doğru yürüdü. «Vicky lie Juba şimdiye kadar dönmeliydiler.» Ama o sırada annesi bağırdığından yine içeri döndü.

Mungo'nun yanında çömelirken birden bir amonyak kokusu geldi burnuna. Bakışlarını kaçırarak, «Onu temizlemem gerek,» dedi.

Ama Mungo yerinden kalkmadı. «Karım o benim. Ne Vicky var ne de Juba, yardıma ihtiyacın olacak.»

Elizabeth başını sallayıp örtüyü çekti. «Tanrım!»

«İşte korktuğumuz başımıza geldi.» Robyn'in geceliği beline kaymıştı. İnce bacaklarında görmeyi umdukları sülfür sarısı leke yoktu ama. Mungo kirli çamaşırlara bakarken Jameson'un askerlerinin söyledikleri bir şarkıyı hatırladı.

‘Melek kadar kara, İs kadar kara, Sular aktığında Utanç kadar kara. Yakında onu da gömeriz Kara topraklara.'

Kadının bacaklarından aşağı akan su, pıhtılaşmış kan kadar karaydı. Böbrekleri kanını vücudunda dolaşan mikroplardan temizlemeye çalışıyorlardı. Kadının o korkunç renginin nedeni alyuvarların mahvolmasıydı. Sıtma yerini daha kötü ve öldürücü bir şeye bırakmıştı.

Tam o anda kapı açıldı, Victoria göründü. Kız değişmişti, için için yanıyordu sanki aşk denen tılsımı ilk kez tatmış dinç bir kız hali vardı.

«Neredeydin, Vicky?» diye sordu Elizabeth. Sonra ikisinin arkasında duran uzun boylu genci gördü. Harry Mellow’un neşeli ama gururlu yüz ifadesinden ne olduğunu anlamıştı. Kendisinin öfke ya do gıpta hissettiği yoktu, Vicky için sevinmişti.. Elizabeth Harry Mellow'u istemiş değildi, kızkardeşiyle biraz dalga geçmişti, hepsi o kadar. O, hiçbir zaman sahip olamayacağı bir erkeği seviyordu ve artık kendini buna alıştırmıştı. Vicky için mutluydu.

«Ne oldu?» Vicky'nin yüzü bembeyaz kesildi, içinde yükselen korkuyu tutmak istermiş gibi elini boğazına götürdü. «Ne oldu, Lizzie?»

«Karahumma. Annemde karahumma var.»

Ayrıntıya girme gereği yoktu. İkisi de bir klinikte yaşıyorlardı. Hastalığın yalnızca beyazlara musallat olduğunu biliyorlardı. Robyn'in çalışmaları bunun yalnız beyazların kinin almalarıyla olan ilişkisini ortaya; çıkarmıştı. Önce ilk fildişi avcıları ve gezici tüccarlar, daha sonraları Jameson'un askerleri, yeni yerleşenler ve madenciler...

İkizler elli karahumma vakasından yalnız üçünün yaşadıklarını biliyordu. Diğerleri nehrin ötesindeki küçük mezarlıkta yatıyorlardı. Anneleri ölüme mahkûmdu. Vicky koşup kadının yanında çömeldi.

«Anneciğim, yanında! olmalıydım.»

Juba açık ateşte ısıttığı nehir taşlarını battaniyeye sarıp Robyn'in vücudu çevresine yerleştiriyordu. Sonra kadının üstünü kalın kürklerle örttüler. Robyn üstündekileri atmak için çok çabaladıysa da Mungo onu bastırıyordu. Güneş ağaçların tepelerine dokunup da odanın içi portakal rengine döndüğünde ateş birden kesildi ve Robyn terlemeye başladı. İri iri ter damlaları alnında ve çenesinde beliriyor, Mungo silmeye yetiştiremeden gözlerine doluyordu. Saçları sırılsıklam olmuştu. İnce şilte ıslanmış terler yere damlıyordu.

Vücudu da inanılmaz bir biçimde ısı kaybetmişti, teri geçince Juba ile ikizler kadının çıplak vücudunu süngerle sildiler. Susuzluktan kupkuru olmuştu, kaburga kemikleri sayılıyordu. Kızlar aşırı dikkat gösteriyorlardı, sert bir hareket böbrek kan damarlarının hasar görmüş duvarlarını çatlatır ve bu hastalığı sona erdiren korkunç kanamayı başlatabilirdi.

İşler bitince Mungo'yu Harry Mellow ile oturduğu yerden çağırdılar. Robyn baygındı. Mungo ışığı kadını rahatsız etmesin diye feneri yere yerleştirdi.

«Bir değişiklik olursa seni çağırırım,» diye kadını da gönderip yatağın yanına oturdu.

Sabah şafak sökerken Robyn dev bir vampir tarafından ziyaret edilmişçesine bembeyazdı. Mungo karısının ölmek üzere olduğunu biliyordu. Elini tuttu.

Kapıda bir tıkırtı duyunca başını çevirdi. Oğlu Robert kapı eşiğindeydi. Geceliği yamalı ve eskiydi, koltukaltlarında çok dardı dizlerine kadar bile inmiyordu. Mungo'ya uykulu gözlerle bakıyordu.

Mungo en küçük bir hareketin oğlanı vahşi bir hayvan gibi kaçıracağını bilerek kıpırdamadan bekledi. Çocuk uzun bir süre sonra bakışlarını adama kaydırdı. Sonra ağır ağır yatağın yanına gelip annesinin yanağına dokundu. Robyn gözlerini açtı. Gözleri şimdiden görmüyor gibiydi, eriştiği karanlık sınırların ötesine bakıyordu.

«Anne, ne olur ölme, anne!»

Robyn'in bakışları sağdan sola kayarken birden oğlunun yüzünü gördü. Başını kaldırmaya çalıştı, ama başaramadı.

«Bana bak,» dedi Mungo sert bir sesle. Kadının gözleri ondan yana yuvarlandı. «Eğer ölürsen çocuk benimdir, anladın mı?»

Robyn ilk, kez tanıdı Mungo'yu. Mungo sözlerini anladığını da görüyordu. Kadının gözlerinde öfke alevlenmişti, konuşmak için çabalıyordu, ama ağzından ses çıkmıyordu, dudakları bir tek sözcüğü söylemek için kıvrıldı.

«Asla!»

«Yaşa öyleyse! Yaşa. Tanrı cezanı versin!» Ve Mungo karısının o anda yaşamak için savaşmaya başladığını gördü. Robyn'in yaşam gücü korkunç hastalıkla birlikte yükselip alçalıyor, ateşin ardından titreme geliyor, uzun ve yorucu koma terleme nöbetleriyle son buluyordu. Robyn zaman zaman geçmişin hayalleriyle sayıklıyordu. Zaman zaman da çok kısa anlar için açılıyor ve ateş öfkesini şiddetlendiriyordu.

«Sen öldürdün onu! Sen! Bir azizdi o! Kocamı Matabele savaşçılarının beklediğini bile bile gönderdin nehir kıyısına. Kendi elinle öldürdün onu.»

Sonra birden değişiveriyordu. «Beni hiç rahat bırakmayacak mısın?» Sesi öylesine zayıftı ki, Mungo duyabilmek için kulağını dudaklarına dayamak zorunda kalıyordu. «Sana direnemediğimi biliyorsun, ama senin temsil ettiğin her şey bana ve Tanrıma karşı... bana ve bana bakmam için verilen kayıp ve başsız insanlara karsı...»

«İç!» diyordu Mungo. «İçmelisin.»

Hastalık birden alıp götürüyordu kadını sonra, ne gerçeğin ne de anlamın olmadığı alev alev yanan yerlerdeydi. Geceler ve gündüzler birbirine karışıyordu. Mungo kimi zaman uyandığında gece yarısı olduğunu ve ikizlerden birinin yatağın öteki yanında uyumakta olduğunu görüyordu. Kalkıp Robyn'i içmeye zorluyordu.

«İç!» diye fısıldıyordu. «Ya içersin ya da ölürsün, iç!»

Sonra kendi iskemlesine yaslanıp kalıyordu, yeniden gözlerini açtığında şafak sökmüş ve oğlunu yanıbaşında durmuş yüzüne bakar buluyordu. Gözlerini açınca oğlan kaçıyor, ardından seslenince Robyn yattığı yerden, «Ona asla sahip olamayacaksın!» diye fısıldıyordu.

Kimi zaman Robyn iki nöbet arasında sakin ve solgun yatarken Mungo verandanın ucuna serilmiş döşekte birkaç saat uyuyabiliyordu. Ama hemen sonra Juba ya da ikizler, «Başladı!» diye çağırıyorlardı kendisini. Mungo yatağın başına koşuyor ve kadının yaşama savaşma devam etmesi için tüm gücünü kullanıyordu.

Kimi zaman, kendisinin de bir deri bir kemik kaldığını hissederek yatağın yanında otururken bu yaptıklarına şaşıyordu. Yaşamı boyunca bundan kat kat güzel yüzden fazla kadına sahip olmuştu. Herhangi bir kadın üzerinde hâlâ var olan etkisinin farkındaydı, ama kendisi hiç sahip olamayacağı bu kadını seçmişti. Kendisini sevdiği kadar nefret eden, ruhunu yakan bir "tutku anında oğluna gebe kalan, ama bütün gücüyle çocuğu babasından uzak tutan bu kadını seçmişti. Mungo'dan kendisiyle evlenmesini isteyen tek kadındı, diğer yandan karılık görevlerini reddediyor, şimdiki gibi çok bitkin olmadığı ya da erkeğe olan tutkusunun vicdanını ve nefretini asmadığı zamanlar onu kovuyordu.

Daha birkaç ay önce Bulowayo’nun dışındaki tuğla kulübesinde uyandığını hatırlıyordu. Odada bir mum yanıyordu ve tek mobilya olan yatağın yanında Robyn duruyordu. Ona erişmek için gece karanlığında atla gelmiş olmalıydı.

Robyn, «Tanrı beni bağışlasın!» diye mırıldanarak tutkuyla çökmüştü erkeğin üzerine.

Günün ilk ışıklarıyla birlikte de çekip gitmişti. Mungo o gün misyonerliğe gidince Robyn kendisini silahla karşılamıştı. Merdiveni tırmanacak ve kadına dokunacak olursa öldürüleceğini biliyordu. Onun yüzündeki nefret gibi bir nefret gördüğün hiç hatırlamıyordu.

Kadın İngiltere'deki ve Cape'deki gazetelere yazılar yazmış, Mungo'nun Matabeleland Yerli Müfettişi olarak tüm bildirgelerine karşı çıkmıştı. Çiftçilere ve madencilere bu yeni ülkenin zenginliğinin sürekliliğini sağlamak için şiddetle ihtiyaç duydukları yerli işgücünü yaratan zorunlu çalışma politikasına karşı çıkmıştı. Kabileleri disiplin altında tutmak için yerli polis örgütü kurulmasına karşı çıkmıştı. Hatta bir kere kabile reisleriyle yaptığı bir toplantıyı basmış, reislere kendi Sindebele dillerinde çatmış, onlara 'korkaklar' ve 'yaşlı kadınlar' diye seslenmişti. Sonra oradan bir saat geçmeden toplantıdan dönerken ırmağın çatal yaptığı yerde yolunu kesmiş ve toprağın üstünde serdikleri battaniyeye uzanıp çılgınca sevişmişlerdi.

«Senden öyle çok nefret ediyorum ki,» diye gözleri yaşlı olarak mırıldanmıştı Robyn, sonra da atına atlayıp dörtnala uzaklaşmıştı yanından.

Robin, Mungo'nun karşılaştığı en acımasız düşmandı, yine de onun öleceği fikri adamı korkular içinde bırakıyordu. Kadının boşluğa yaklaştığı her an o da onunla birlikte çöküyor, o kendini toplayınca Mungo da yürekleniyordu.

Yine de içinde bulunduğu duygusallık, gücünü öylesine azaltmıştı ki, gece gündüz demeden süren bu gerilim ortamında, birkaç saatliğine yattığı uykudan Elizabeth tarafından uyandırılınca her şeyin bittiğini anladı. Kızın sesi heyecanla titriyor, gözleri dolup dolup taşıyordu.

«Tamam, General St. John.» Mungo suratının ortasına bir sille yemiş gibi oldu, sallanarak doğruldu. Gözlerinin yaşardığını hissediyordu.

«İnanmıyorum.» Ama birden Elizabeth'in gözyaşları arasında gülümsediğini farketti, elinde de çini oturak vardı.

Oturaktan amonyak ve hastalığın kendine özgü çürümüşlük kokusu yükseliyordu ama sıvının rengi değişmiş. Guinnes binasının kara renginden Pilsener birasının açık sarısına dönüşmüştü.

«Bitti,» dedi Elizabeth. «İdrarı düzeldi. Kurtuldu artık. Tanrıya şükürler olsun, kurtuldu.»

O öğleden sonra Robyn, Mungo St. John'u, Khami misyonerliğinden kovacak kadar iyileşmişti. Ertesi sabah da emrini zorla yerine getirmesi için yatağından kalkmaya çabaladı.

«Oğlumun daha bir gün bile kötü etkinizde kalmasına izin veremem!»

«Ama sayın hanımefendi... »

«Bugüne kadar sizden söz etmedim. Çocuğum babasının bir zamanların en kötü ünlü köle filosunun başında olduğunu bilmiyor. Uzak bir kıtaya taşıdığın Afrika'nın binlerce masum çocuğundan haberi yok. Lobengula ve Matabele ulusuna savaş açan ve onların üzerinde çok acımasız bir baskı uygulayanın sen ve senin gibilerin olduğunu bilmiyor. Ama buradan bir an önce gitmediğin takdirde bunları kendisine anlatmak zorunda kalacağım.» Robyn öyle bağırıyordu ki, Juba hanımını omuzlarından tutmuştu. «Derhal Khami'yi terk etmeni istiyorum.»

Robyn soluk soluğa ve bembeyazdı şimdi. Elizabeth Mungo'ya, «Nöbet tekrarlayabilir, belki de en iyisi gitmeniz olacak,» diye fısıldadı.

Mungo'nun ağzı Robyn'in çok iyi bildiği gülümsemeyle çarpıldı; Robyn hangisi olduğundan pek emin değildi ama tek gözünde bir gölge, pişmanlık ya da korkunç bir yalnızlık gölgesi vardı.

«Emrinizdeyim, hanımefendi.» Mungo abartılmış bir reverans yapıp odadan çıktı. Ancak o zaman Robyn Juba’nın ellerini itip arkasına yaslandı ve yüzünü beyaz duvara çevirdi.

Ağaçlarla kaplı tepenin sırtındaki dar yoldan ilerleyen Mungo St. John atının dizginlerini çekip arkasına baktı. Evin verandası bomboştu, dizginleri yeniden kavradı, içini çekerek atın burnunu kuzeye doğru çevirdi, ama hayvanı mahmuzlamadı. Kaşlarını çatıp ufuk çizgisine baktı.

Göğün kuzeyi kapkaranlıktı. Sanki ta gökyüzünden yere kadar kalın bir perde inmiş gibi. Ancak belirli bir yorgunluğu olduğu için bir bulut değildi bu. Mungo o güne kadar böyle bir şey görmemişti. Bulut ufkun yarısını kaplamıştı ve gözleri önünde öğle saatinde en yüksek noktasında duran güneşe doğru yaklaşıyordu.

Mungo daha kuzeyde hamsin rüzgârının Büyük Sahrada yarattığı dev kum fırtınalarına tanık olmuştu, ancak ne vardı ki, bin mil çevrede böyle bir olayı yaratacak bir çöl de yoktu. Deneylerinin dışında bir şeydi bu; bulutun üzerine doğru yaklaştığı hızı fark edince dehşete kapıldı.

Kara perdenin kenarı güneşe değmiş ve öğle ışığı birden değişivermişti. Altında atı huzursuzca kıpırdanıyordu, yanındaki otlar arasında bir yabani hindi sürüsü birden susmuştu. Kara bulut bir anda gökyüzünü kapladı, güneş kirli bir portakal rengine dönüştü, yeryüzüne dev bir gölge düştü.

Tüm yeryüzüne bir sessizlik çökmüş gibiydi. Ormandaki böcekler susmuş, kuşlar ötüşlerini kesmişti. Atı başını salladığında zinciri kulakları yırtan bir gürültü çıkarıyordu bu korkunç sessizlikte. Giderek yayılan perde kalınlaşıyor, gökyüzünü karartıyordu.

Birden bir ses başladı. Çölde kum tepelerinin beyaz kumlarını savuran rüzgârın sesi gibi hafif ve uzak bir ses. Güneş sönen bir kamp ateşinin közü gibi parlıyordu artık.

Hafif fısıltı şimdi gittikçe güçleniyor, insanın kulağına tuttuğu bir deniz kabuğundan geliyordu sanki. Mungo, öğle sıcağı bu loş ışıkta biraz daha artmış gibi olağanüstü bir korkuyla titredi.

Garip hışırtı giderek arttı, önce kuşkanatlarına, sonra şiddetli rüzgâra dönüştü. Güneş şimdi tümüyle gözden kaybolmuştu. Mungo alaca karanlıkta bulutun ormanın üzerinden üstüne doğru dev bir sisten duvar gibi döne döne yaklaştığını gördü. Milyonlarca kanat bir kükremeyle birden üstüne çöktü. Biri topun ağzından fırlayan saçma gibi hayvanlar yüzüne çarptı sivri kanatlı her böcek derisine değdiği anda kan çıkartıyordu,

Mungo yüzünü korumak için ellerini kaldırdı, korkan at arka ayakları üzerinde doğruldu. Mungo düşmemesini usta biniciliğine borçluydu. Başını çevresinde dönen kanatlarla yarı yarıya deşmiş ve sersemlemişti, birden elini kaldırınca böceklerden birini yokladı.

Bu, işaret parmağı kadar uzun, kanatlan kara desenli turuncu renginde bir çekirgeydi, miğferi başından sapsarı gözleri fırlamıştı, uzun karabacaklarında kızıl uçlu mahmuzlar vardı. Hayvan avcu içinde tepmiyor, derisini yarıyor, kan çıkartıyordu.

«Çekirge sürüsü! Mısır'ın üçüncü belâsı!» Mungo şaşkınlıkta gökyüzüne bakarken hayvan döndü ve üzerine saldıran böceklerden kaçmaya başladı, Mungo hemen dizginleri kavradı ve atı misyonerliğe doğru sürdü. Çekirge bulutu dörtnala giden bir attan daha hızlı hareket ettiği için yarı karanlıkta, milyonlarca kanat vızıltısı arasında gidiyordu.

Karanlık içinde birden karşısında Khami belirdi. İkizler ve hizmetçiler şaşkınlıkla donmuşlar, verandadan üzerlerine gelen buluta bakıyorlardı. Mungo attan atladığı gibi onlara koştu.

«Yürüyebilen herkes tarlalara gitsin. Elinize kap kaçak, davul ne bulursanız alın... gürültü yapın... battaniye alıp sallayın... »

İkizler hemen kendilerini topladılar. Elizabeth başına bir şal örtüp kilise ve koğuşlara doğru koştu, Vicky içeri girip az sonra elinde kapkacak olduğu halde döndü.

«Aferin kız!» Mungo kızı kucakladı. «Bu iş bitince seninle Harry hakkında konuşmak istiyorum.» En büyük tencereyi kaptı kızın elinden. «Yürü haydi!» dedi.

Ancak birden ortalık öyle bir aydınlanmıştı ki, oldukları yerde durup gözlerini örtmek zorunda kaldılar. Göğü kaplayan çekirge bulutu yere çökmüştü. Gök masmaviydi şimdi, ama orman kılık değiştirmişti. En yüksek ağaçlar bile turuncu ve karadan oluşan saman yığınlarını andırıyorlardı. Dallar sarkıyor, küçücük vücutların ağırlığına dayanamayıp kırılıyordu. Gözleri önünde mısır tarlaları dümdüz oluvermişti. Toprak birbirine sürtünen milyonlarca böcekle kaplıydı.

Şimdi havada yeni bir gürültü vardı. Binlerce kuş heyecanla yere süzülüyordu. Akla gelebilen her tür ve renkten kuş bu canlı ziyafetten paylarını almaya başlamışlardı.

Felaket bir saat bile sürmedi, çekirge sürüsü sanki bir tek gövdeymiş gibi bir anda havalandı. Güneş yine örtüldüğünde yeryüzü karardı, kara bulut güneye doğru uzanırken yeniden gün doğarmış gibi oldu. Bomboş tarlalarla insanlar dehşetle çevrelerine bakarken küçücük ve önemsiz görünüyorlardı. Yaşadıkları toprakları tanımamışlardı.

Matabeleland'ın tam ortasından geçen geniş yıkış alanında ne bir ot, ne bir yaprak ne de yeşil herhangi bir şey kalmıştı. Juba yanında iki kadın olduğu halde yola çıkmıştı. Bu bile Matabele ulusunun çöküşünün bir işaretiydi. Şirket işgalinden önce Kumalo Hanedanından büyük bir reisin birinci karısı maiyetinde en az kırk kadın ve elli savaşçıyla yola çıkardı. Juba ise şimdi döşeğini başında taşıyor, sırtı ve başı dimdik, bütün şişmanlığına rağmen hafif adımlarla yürüyordu. Misyonerlikten ayrıldığı için yün hırkasını çıkarmıştı. İri göğüsleri iki yana sallanıyordu. Memelerini iyice yağladığı için güneşte parıldıyorlardı. Juba’nın köyünden olan ve ikisi yeni evli olan kadınlar onu gülmeden, şarkı söylemeden sessizlik içinde izliyorlardı. Yüklerin altındaki başlarını korku ile çırılçıplak kalmış çevreye çeviriyorlardı. Çekirge sürüsü buradan da geçmişti. Çıplak ağaçlarda ne bir böcek ne bir kuş vardı. Güneş çıplak toprağı kavurmuştu, daha şimdiden toz haline dönüşmüş toprak rüzgârda savruluyordu.

Küçük bir tepeye gelince ellerinde olmadan yanyana durdular. Yüklerini başlarından indirmek akıllarına bile gelmemişti. Önlerinde bir zamanlar Gandang'ın komuta ettiği Inyati sınır savaşçılarının büyük karargâh köyü vardı. Yeni Yerli Müfettiş savaşçıları dağıtınca köy de yakılmıştı. Kadınlar son gördüklerinde yıkıntıları üzeri otlarla örtülmeye başlanmıştı, ama şimdi çekirge sürüsü çekilince kulübelerin yuvarlak yanık yerleri yeniden ortaya çıkmıştı. Geçmişin bu görkemi karşısında Gandang'a ve ailesine yapılan yeni köy küçücük kalıyordu.

Yeni köy bir mil ötede Inyati nehrinin kıyısındaydı. Aradaki otlak yok olmuştu. Bahar yağmurları nehir yatağını henüz doldurmadığı için kıyılar bembeyazdı, cilalı kayalar dev canavarlar gibi parıldıyorlardı gün ışığında yeni köy de, hayvan ağılları da bomboştu.

Juba'nın yanında duran genç Ruth, «Yine hayvanları almışlar,» dedi. Daha yirmi yaşında bile değildi, iki mevsimdir evli kadınların başlığını giymesine rağmen henüz gebe kalmamıştı. Kısır olduğu korkusuyla Hıristiyanlığı seçmişti; üç tanrı birinden iyiydi ve hiç olmazsa İçlerinden biri çocuksuz kalmasını istemezdi. Bir ay önce Nomusa tarafından vaftiz edilmiş ve Kampu olan adı Ruth'a çevrilmişti. Şimdi Gandang’ın yeğenlerinden olan kocasının yanına dönüp yeni dininin etkinliğini denemek için can atıyordu.

«Gandang sürüleri yeni otlak bulmak üzere doğuya göndermiştir,» dedi Juba.

«Peki, erkekler' neredeler?»

«Onlar da hayvanlarla gitmişlerdir.»

«Bu oğlanların işi, erkeklerin değil.»

«Tek Parlak Göz kalkanlarını aldığından beri erkeklerimizin oğlanlardan farkları mı var?»

Juba'nın yol arkadaşları onun bu sözlerinin gerçek olduğumu biliyorlardı. Erkeklerinin silahlarının alındığı doğruydu, başlıca işleri olan hayvan ve köle ticareti de yasaklanmıştı. Neyse ki kendi kocaları savaş görmüş, kan akıtmış savaşçılardı. Şangani nehri kıyılarında Wilson'un birliğine karşı dövüşmüşler ve bu savaşın tek Matabele zaferini kazanmışlardı. Ama şimdi gençler ne olacaklardı? Savaş alanında başarılı olmak söz konusu olmadığına göre nasıl evleneceklerdi? Yoksa bütün yaşamları boyunca kendilerini yöneten gelenek ve görenekler bir yana mı atılacaktı? Bu takdirde ulus ne olacaktı?

Juba çırılçıplak mısır tarlalarındaki kadınları gösterdi. «Kadınlar burada işte.»

«Yeniden ekime başlamışlar.»

«Çek geç. Bu mevsimin ilk meyvelerinde kutlanacak harman olmayacak. Haydi aşağı inelim.»

Nehir yatağının sığlık bir yerinde başlarındaki yükleri ve üzerlerindeki önlükleri çıkardılar, yeşil suların serinliğinde yolun tozunu attılar vücutlarından. Ruth çekirgelerin elinden nasılsa kurtulmuş bir dal buldu, sarıçiçeklerinden üçüne de birer başlık ördü.

Kıyıdan geldiklerini gören kadınlar neşeyle onları karşılamaya koştular; Juba'ya saygılarını sunmak için birbirlerini iteleyerek.

«Memewethu!» Önünde eğildiler, ellerini çırptılar, sonra yükünü aldılar. .Juba’nın iki torunu utanarak büyükannelerine yaklaşıp ellerini tuttular. Sonra şarkılar söyleyerek hep birlikte yürümeye başladılar.

Erkeklerin hepsi gitmemişlerdi. Gandang çıplak incir ağacı altında reis taburesinde oturuyordu. Juba koşup kocasının önünde diz çöktü.

Karısına bakıp gülümsedi, onun bu bağlılık ve görev gösterilerini anlayışla karşılayıp başını salladı. Sonra ona karşı olan aşırı duygusunu belirtmek için onu küçük karılarından birinin getirdiği kilimin üstüne eliyle oturttu. Öteki karısının getirdiği bira maşrapasından serinlemesini bekledi.

Kadınlarla çocukları yanlarından gönderince ikisi yalnız kalmışlardı, yine eski günlerdeki gibi konuşmaya başladılar. «Nomusa iyi mi?» diye sordu Gandang. Juba’nın Khami Misyoner Evindeki kadın doktora olan sevgisini paylaşmıyor, birinci karısının bu yabancı dinini kuşkuyla karşılıyordu. Wilson' un keşif birliğiyle Şangani nehri boyunca çarpışan ve beyazları tek kişi kalmamacasına öldüren Gandang'ın savaşçılarıydı. Adamlarının soyduğu askerler arasında kadın misyonerin ilk kocası da vardı. Kan olan yerde sevgi olamazdı. Ama Gandang yine de kadına sevgi duyuyordu. Juba'yı tanıdığı süre kadar bir süre tanımıştı onu, Matabele ulusunu korumak için sarsılmaz iradesini görmüştü. Eski kral Lobengula'nın dostu ve danışmanı olmuş, binlerce hasta ve yaralı Matabele'ye yardım etmişti. O yüzden şimdiki ilgisi gerçekti. «Kızın kanını içerek içine aldığı kötü ruhları kovdu mu?»

Roby'nin sıtmanın buluşmasıyla ilgili çalışmalarının büyücülükle karıştırılacağı kuşkusuzdu.

«Kızın kanını içmedi.» Juba hasta kızın kanının alınmasının Matabele ulusunun iyiliği için olduğunu anlatmaya çalıştı, ama kendisi olayı iyi anlamadığı için, açıklaması da inandırıcı değildi. Gandang'ın gözlerindeki kuşkuyu görünce vazgeçti. «Balta Bazo nerede?» diye sordu. İlk oğlunu çok severdi. «Öteki gençlerle tepelerde.»

Matopos Tepeleri Matabele halkı için tehlikeli anlarda hep sığınak olmuştu. «Bir şey mi oldu?» diye heyecanla sordu Juba. Gandang omuzlarını silkti. «Bugünlerde hep sıkıntılı bir şeyler var.»

«Nereden geliyor bu?»

«Tek Parlak Göz köpekleriyle haber gönderdi, Şahin Henshaw’a ait olan güneydeki yeni altın madeninde çalışmak üzere iki yüz delikanlı istiyor.»

«Gençleri gönderdin mi?»

«Köpeklerine beyazların beni kalkanımdan ve mızrağımdan ve reis olarak onurumdan yoksun bıraktıklarını, bu yüzden de gençlerimize beyaz adamların deliklerini kazmalarını ya da yollarını yapmaları için emretme hakkımı kaybettiğimi söyledim.»

«Şimdi de Tek Parlak Göz mü geliyor?»

Juba çaresizlikle konuşuyordu. Yapılması gereken her şeyi bilirdi: emir, karşı koyma, çatışma. Bunu daha önce de görmüştü ve erkeklerin gururundan, savaşlarından, ölümden, yaradan, açlıktan bıkmıştı artık.

«Evet. Bütün köpekler hain değiller. İçlerinden biri Tek Parlak Göz'ün elli adamla yola çıktığını bildirdi... gençler de tepelere çekildiler.»

«Ama sen burada kaldın,» dedi Juba. «Silahsız ve yapayalnız Tek Parlak Göz ve elli askerini bekliyorsun.»

Juba kocasının yakışıklı yüzüne bakarken boğazına bir düğüm tıkandı kaldı, onun kapkara saplarındaki beyaz telleri yeni görüyormuş gibiydi.

«Gandang, efendim, eski zamanlar geçti artık. Her şey değişiyor. Lobengula'nın oğulları güneyde büyük suyun yanında Lodzi'nin köyünde uşak olarak çalışıyorlar. Savaşçılar dağıldı. Şimdi yeni ve barışçı bir tanrı var ülkede. Tanrı İsa. Her şey değişti, biz de değişmeliyiz artık.»

Gandang uzun bir süre konuşmadan, sanki karısını duymamış gibi karşıya baktı. Sonra içini çekti, boynuna asılı boynuzdan bir tutam kırmızı enfiye aldı, burnuna çekti, aksırdı.

«Vücudun vücudumun parçasıdır,» dedi. «İlk oğlun benim oğlundur. Sana güvenemezsem, kendime de güvenmiyorum demektir. Onun için söylüyorum sana: eski günler yeniden gelecek.»

«Efendim, bu nasıl söz? Ne garip sözler bunlar?»

«Umlimo'nun sözleri. Bir kehanette bulundu. Ulus özgürlüğüne kavuşacak... »

«Umlimo savaşçıları Şangani ve Bambesi'de tüfeklere karşı gönderdi,» diye Juba acı acı söylendi. «Umlimo savaş, ölüm ve felâket kehanetlerinde bulunuyor. Yeni bir Tanrı var şimdi. Barış tanrısı İsa.»

«Barış mı? Bu tanrının sözü buysa, o zaman beyazlar kendi tanrılarını dinlemiyorlar demektir. Zulu’lara sor Ulundi'de barış buldular mı diye, Lobengula’nın hayaletine sor Matabeleland'a barış getirdiler mi diye.»

«Umlimo üçlü kehanette bulundu. Birincisi oldu bile. Öğle üzeri gökyüzü karardı ve baharda ağaçlar yapraksız kaldılar. Kehanet gerçekleşiyor artık silahlarımızı alma zamanı geldi.»

«Beyaz adamlar mızrakları kırdılar.»

«Tepelerde çelikler yeniden doğuyor.» Gandang sesini alçalttı. «Rozwi'nin ateşleri gece gündüz yanıyor ve erimiş demir Zambezi nehri gibi akıyor.»

Juba kocasına baktı. «Kim yaptı bunu?»

«Kendi oğlum, Bazo.»

«Tüfek yaraları hâlâ taze vücudunda.»

«O Kumalo soyundan bir reistir ve de erkektir.»

«Ama bir tek kişi. Yalnızca bir kişi. Savaşçılar nerede?»

«Gizli yerlerde hazırlanıyorlar, daha tümüyle unutmadıkları becerileri yeniden öğreniyorlar.»

«Gandang, efendim, kalbim yine kırılmaya başladı, gözyaşlarım yaz yağmuru bulutları gibi doluyor gözlerime. Hep savaş olmalı mı?»

«Sen bir Matebele kızısın, saf kan Zanzi'sin. Baban, Mzilikazi’nin izinden yürüdü, kanını onun için akıttı, tıpkı oğlunun Lobengula için yaptığı gibi. Bu soruyu sorman gerekir mi?»

Juba, kocasının gözlerinde o parıltı varken konuşmanın ne kadar gereksiz olduğunu biliyordu. Savaş çılgınlığı bir kere için ne yerleşti mi bir daha başka bir şeye yer yoktu.

«Juba, küçük Kumrum, Umlimo'nun kehaneti gerçekleşince sana da görev düşecek.»

«Efendim?»

«Mızrak uçlarını kadınlar taşıyacaklar. Döşekler ve kilimler için de, kadınlar bunları basları üzerinde savaşçıların bekledikleri yerlere götürecekler.»

«Efendim.» Juba erkeğin sert bakışları karşısında gözlerini indirdi.

«Beyaz adamla köpeklen kadınlardan kuşkulanmazlar, serbestçe geçip gitmelerine izin verirler. Kralın karıları ya ölmüş yo da dağılmış oldukları için ulusun anası sensin artık. Genç kadınları toplamak, onları eğitmek, çeliklerin Umlimo'nun öngördüğü zamanda savaşçıların elinde olmasını sağlamak ki bu da boynuzsuz hayvanların haç tarafından yendiği zaman olacaktır, senin için.»

Juba kocasını öfkelendirmekten korkarak sustu. Gandang karısından cevap bekliyordu oysa.

«Sözlerimi duydun, kadın. Kocana ve ulusuna karsı görevlerini biliyorsun.»

Juba başını kaldırıp kocasının kömür gibi yanan gözlerine baktı.

«Özür dilerim, Efendim. Ama bu kez sana boyun eğemem. Ülkeye yeni acılar getirilmesinde yardımcı olamam. Dulların ve yetimlerin çığlıklarını bir daha dinlemeye katlanamam. Kanlı çeliğini taşıyacak başkasını bul.»

Juba erkeğinin kızgınlıktan kudurmasını bekliyordu. Daha önce yüz kere olduğu gibi buna katlanabilirdi. Ancak gözlerinde daha önce hiç görmediği bir şey gördü. Nefretti bu ve bununla nasıl savaşacağını bilemiyordu. Gandang hiçbir şey söylemeden kalkıp nehire doğru yürüdüğünde ardından koşmak, kendini ayakları dibine atmak istedi, ama sonra Nomusa’nın sözlerini' hatırladı.

«O yumuşak bir tanrıdır, ama bize anlatılmayacak kadar güç yollar gösterir.»

Juba yerinden kıpırdayamadığını farketti. İki dünya ve iki görev arasında kalmıştı, ruhu tam ortadan ikiye ayrılıyordu sanki.

Juba o gün akşama kadar çıplak incir ağacı dibinde oturdu. Kollarını iri göğüsleri üstünde kavramış, iki yana sallanıyordu. Sanki bu hareketle içindeki korkuyu dindirebilirmiş gibi. Bir ara başını kaldırıp yardımcısı iki kadının önünde diz çöktüklerini görünce sevindi. Onların ne kadardır orada olduklarını bilmiyordu. Kederi ve kafasının karışıklığı içinde kendisinden öyle geçmişti ki, onların geldiklerini duymamıştı bile.

Hıristiyan kızla arkadaşına başını sallayarak, «Seni görüyorum Ruth,» dedi. «Seni de İmbali, benim küçük Çiçeğim. Neden böyle kederlisiniz?»

«Erkekler tepelere gitmişler,» diye fısıldadı Ruth. «Kalpleriniz de onlarla gitti, değil mi?» .Juba iki kadına bakıp gülümsedi. Kendi genç vücudunun tutkularını hatırlıyor ve şimdi alevlerinin çok kısa olmasına yanıyordu.

«Ondan uzak kaldığımdan beri erkeğimden başka hiçbir şey düşünemedim,» diye mırıldandı Ruth.

«O sana güzel bir erkek evlât verecek.» Kızın ihtiyacını çok iyi anlıyordu. «Erkeğinin adı da çok uygun; Lelesa, yıldırım.» Ruth başını eğdi. «Benimle alay etme, Mamewethu.»

«Ya sen küçük çiçek, senin yapraklarını gıdıklayacak bir arı yok mu?»

Kız kıkır kıkır güldü, utanarak eliyle ağzını örttü.

Ruth, «Bize ihtiyacın varsa yanında kalırız,» dedi.

Juba onları birkaç saniye daha heyecanlı bir kuşku içinde bıraktı.

Taze etleri ne kadar gergin ve sert, genç vücutları ne kadar tatlı, kara gözleri ne kadar hevesliydi. Yaşamın sunularına karsı nasıl da açlık duyuyorlardı. Juba bir daha gülerek ellerini çırptı.

«İkiniz de gidin. Size benden çok ihtiyaç duyanlar var. Haydi, ikiniz de erkeklerinizin ardından tepelere gidin bakalım.» Kızlar sevinçle güldüler, saygılarını bir yana bırakıp Juba'yı kucakladılar.

«Sen hem güneşsin hem de ay,» dediler. Juba'nın kederi biraz olsun hafiflemişti. Ama akşam hava karardığında kimse gelip kendisini Gandang'ın kulübesine çağırmayınca yine acılara gömüldü ve ta ki uykusu gelene dek tek başına ağladı orada.

General Mungo St. John atının dizginlerini çekip çevresindeki mahvolmuş ormanlara baktı. Saklanacak yer kalmadığından işi iyice güçtü.

Şapkasını başının arkasına atıp alnını kuruladı. Boş göz çukurunu örten kara bez parçasını yerine yerleştirdi, dönüp kendisini izleyen adamlarına baktı.

Ellisi de Matabele kabilesinden olan askerlerinin üzerlerinde geleneksel ve Avrupalı giysileri vardı. Kimi yamalı pantolon giymişti, kiminin tüyü önlüğü vardı. Kimi çıplak ayaktı, kiminin, ayağında sandal, kiminde de çorapsız ayağına geçirdiği altı kabaralı kalın botlar vardı. Birkaçı eski ve paramparça gömlek giymişti, diğerleri çıplaktı. Ama hepsinin ortak bir şeyi vardı. Bu da, sol kollarında, üzerinde 'İngiliz Güney Afrika Şti. Polisi' yazan bakır banttı.

Hepsinin yeni Winchester tüfekleriyle bir dizi mermileri vardı. Güneye doğru hızlı bir yürüyüş yaptıklarından dizlerine kadar toza bulanmışlardı. Saklanacak bir çalılık falan olmamasına rağmen Mungo bu hızlı yürüyüşlerinin köylere sürpriz baskın yapmalarını sağlayacağına inanıyordu.

Batı kıyısında yaptığı köle seferlerinden birine benziyordu bu. O lanet Lincoln ile İngiliz Kraliyet Donanması milyonlarca dolarlık ticarete son vermeden önce. Ne günlerdi onlar ama! Hızlı bir yürüyüş, köyün sarılması ve şafak sökerken esir tüccarlarının zencilerin kafalarına inen sopaları... Mungo başını salladı. Böyle geçmişi düşünmek yaşlılık belirtisi miydi acaba?

«Ezra!» Çavuş atını koşturarak yanına geldi. Birlikteki kendisinden başka tek atlı oydu. Ezra altı yüz mil güneydeki Kimberley'de elmas madeninde geçirdiği kazadan yüzü yaralı iriyarı bir Matabele idi. Yeni adını ve İngilizceyi orada kapmıştı. «Gandang'ın köyü ne kadar uzakta?»

«Şu kadar.» Ezra kolunu kaldırarak güneşin iki saatlik yolunu gösterdi.

«Peki. Öncü çıkart. Ama bir hata yapılmasını istemiyorum. Onlara İnyati nehrini köyün yukarsından aşmalarını ve tepelerin eteğinde beklemelerini söyle.»

«Başüstüne.»

«Köyden kaçan kim olursa yakalayıp bana getirmelerini söyle.»

Her emrinin Sindele diline çevrilmesi ki bu Limpopo’yu geçtiklerinden bu yana yüz kereyi aşmıştı, Mungo'yu iyice bezdirmişti, yerlilerin dilini bir an önce öğrenmeliydi.

Ezra Mungo'yu elmas hırsızlığından yattığı cezaevinin penceresinden gördüğü İngiliz askeri gibi abartmalı bir biçimde selamlayıp emirleri tekrar için arkasına döndü.

«Onlara şafak sökmeden yerlerini almış olmaları gerektiğini söyle. Şafakla birlikte köye gireceğiz biz.»

Mungo matarasını çıkarttı, kapağını açtı.

«Hepsi hazır, efendim,» dedi Çavuş.

«Pekâlâ, gönder gitsinler.» Mungo matarasını kaldırıp kana kana su içti.

Juba uyandıktan birkaç saniye sonra bile duyduğu kadın ve çocuk çığlıklarının artık alıştığı karabasanlardan biri olduğunu sanarak örtüsünü başından yukarı çekti.

Tam o anda kulübenin kapısı kırılarak açılıp da içeri bir sürü insan dolunca Juba uyanıp örtüsünü üzerinden attı. Kaba eller kendisini kavradı, direnmesine rağmen çırılçıplak açığa sürüklendi. Gökyüzü aydınlanmaya başladığından beyaz adamı tanımıştı. Adam kendisini görmeden ağlayıp dövünen kadın kalabalığının arasına sokuldu.

Mungo St. John çavuşuna bağırıyor, ateşin önünde ileri geri gidip geliyor, kamçısını parlak çizmelerine indiriyordu. «Erkekler nerede? Erkeklerin nereye gittiklerini bilmek istiyorum!»

Çavuş Ezra kadınların arasına girip yüzlerine bakmaya başladı. Juba'yı tanıyınca hemen durdu. Kabilenin önde gelen kadınlarından biriydi Juba, çırılçıplak olmasına rağmen dimdik duruşuyla kraliçelere benziyordu. Çavuştan bir saygı gösterisi beklerken adam kadının bileğini tutup büktü, Juba dizleri üstüne çöktü.

«Erkekler nerede? Nereye gittiler?»

Juba yutkundu. «Burada erkek olmadığı doğru, Lodzi'nin bakır bantlarını kollarına takanlar erkek değiller kuskusuz...»

«İnek! Seni şişman kara inek!» Ezra kadının kolunu sertçe çekince Juba yüzüstü yere yuvarlandı.

«Yeter, köpek!» diye bir ses yükseldi birden. Ortalık sessizleş» bir anda. «Bırak kadını!»

Çavuş elinde olmadan kadını bırakıp iki adım geriledi, Mungo St. John bile öfkeli yürüyüşünü kesti.

Gandang, üzerinde yalnızca bir kes ve başlığı olduğu halde ateşin yanında bir aslan gibi belirince çavuş geri geri döndü. Juba, bileğini ovuşturarak doğruldu, ama Gandang ona bakmadı bile.

«Gece yarısı köyüme hırsız gibi giren sen beyaz adam, ne istiyorsun?»

Mungo sözlerin çevrilmesi için çavuşa baktı. «Size hırsız diyor, efendim.» Mungo başını kaldırıp Gandang'a dikti bakışlarını.

«Ona ne için geldiğimi bildiğini söyle. İki yüz güçlü genç istiyorum.»

Gandang hemen pek az Avrupalının nasıl karşı koyacaklarını bildiği, Afrika'ya özgü savunucu bir bulanıklığın içine gömüldü. Konuştukları dili bile anlamayan ve ağır çeviriyi beklemek zorunda olan St. John öfkesinden çılgına dönmüştü. Gandang bir saat önce sorduğu soruyu tekrarladığında güneş gökte iyice yükselmişti.

«Gençlerimizi neden istiyor? Onlar burada mutlu yaşıyorlar.»

Mungo öfkeden yumruklarını sıkıyordu. «Bütün erkekler çalışmalı,» diye çevirdi çavuş. «Beyaz Adamlar'ın yasası budur.»

«Ona söyle, Matabele yasası değil bu. Erkekleri için toprağı kazmak onur verici bir şey değildir. Bu, kadınların ve çocukların işidir.»

«Reis adamlarının çalışmayacağını söylüyor.» Mungo St. John daha fazlasına dayanamadı, kamçısını kaldırdığı gibi reisin yüzüne indirdi.

Gandang gözlerini kırpıştırdı, ama ne bir adım geriledi ne de yanağında hemen şişen yaraya elini sürdü. Çenesinden akan kan göğsüne damlıyordu.

Gök gürültüsünü andıran bir sesle, «Ellerim şimdi boş, beyaz adam!» dedi. «Ama hep böyle kalmayacak.» Kulübesine gitmek için döndü.

«Gandang!» diye seslendi Mungo St. John arkasından. «Gerekirse tek tek avlayacağım ve hayvanlar gibi zincire vuracağım adamlarını, ama sonunda çalışacaklar.»

İki kız başlarındaki iri yüklerin dengesini bozmadan yürüyorlardı. Bohçaların içinde erkeklerine özel armağanları vardı: tuz ve ezilmiş mısır, enfiye, boncuk ve kumaş. Hepsini Nomusa'nın. misyonerlikteki deposundan almışlardı. Çekirgelerin yarattığı yıkım alanını geçip akasya ormanlarıyla kaplı bölgeye geldiklerinden ikisi de neşeliydiler. Önden Imbali yürüyor, ardından do Ruth geliyordu. Imbali yolun tepeden yuvarlanmış iki büyük kayanın çevresinde döndüğü köşede öyle birdenbire durdu ki,. Ruth az daha kızın üstüne bindiriyordu.

Yolun ortasında bir adam duruyordu. Adam bir Matabele olduğu halde kızlar kendisini daha önce görmemişlerdi. Üzerinde mavi bir gömlek vardı, kolunda da yuvarlak bir bakır halka parlıyordu. Elinde tüfek vardı. Ruth arkasına bakınca soluğu tutulacak gibi oldu. Kayanın ardından bir başkası çıkmış,, kaçış yollan kesilmişti. Adam gülüyordu ama gülümsemesinde güven verici bir yan yoktu. Kızlar başlarındaki yükü indirip birbirlerine sokuldular.

«Küçük kediler nereye böyle,» diye gülümseyen asker sordu.

«İri bir erkek kedi mi arıyorsunuz yoksa?»

Kızlar cevap vermeden korkudan irileşen gözlerle baktılar adama.

«Biz de sizinle geleceğiz.» Gülümseyen askerin göğsü öylesine geniş, bacakları öylesine adaleliydi ki vücudu çarpık gibi görünüyordu. Dişleri bir atınkiler kadar iri ve bembeyazdı. Gözleri ise buz gibiydi.

«Haydi, bohçalarınızı alın da bizi erkek kedilerinize götürün bakalım.»

Ruth başını salladı. «Biz ilaç için ot aramaya çıktık, ne istediğinizi anlamadık.»

Asker kıza yaklaştı. Bohçasına bir tekme savurup açtı.

«Ot arıyorsanız neden böyle armağanlar taşıyorsunuz bakalım?»

Ruth dökülen mısırları ve boncukları toplamak için çömelince asker elini kızın sırtına dayayıp parlak derisini okşadı.

Ruth adamın iri eli boynuna yükselince korkuyla baktı arkadaşına. İmbali durumu hemen kavradı.

«O bir gelindir,» diye fısıldadı. «Kocası Gandang'ın yeğenidir. Dikkat et, köpek!»

Adam kızı dinlemedi bile. Ruth'u boynundan tutup kaldırdı, yüzünü kendine çevirdi.

«Bizi erkeklerin saklandığı yere götür.»

Ruth bir an adamın yüzüne baktı, sonra gözlerinin ortasına bir tükürük savurdu.

«Köpek! Hain çakal!»

Adam bir an bile bırakmamıştı gülümsemeyi. «Ben de bunu yapmanı istiyordum zaten,» diyerek parmağını kızın eteğinin ipine geçirdi ve bir çekişte eteği kopartıp attı.

Ruth iki eliyle önünü kapatmaya çalışıyordu. Adam kızın çıplak vücudunu görünce solukları sıklaşmıştı.

«Sen ötekini gözle,» deyip silahını arkadaşına verdi. İkinci asker tüfekle İmbali'yi dürtükleyerek kayaya yasladı.

«Bizim de sıramız gelecek,» diyerek ötekilerini seyre koyuldu.

Asker Ruth'u yapraksız ve incecik bir çalılığın arkasına çekti.

«Erkeğim seni öldürür!» diye bağırdı Ruth. Yoldan adamın soluklarını işitiyorlardı.

«Hayatımla ödeyeceksem öyleyse bana karşılığını ver.» Ruth bir çığlık attı. «Demek sivri pençelerin var, ha!» Bir tokat sesi, ardından bir mücadele gürültüsü duyuldu, yokuş aşağı taşlar yuvarlandı.

İmbali'nin başındaki asker çalıların arasında ne olduğunu görebilmek için sabırsızlanıyordu. Durmadan dudaklarını yalamaktaydı. Yapraksız dallar arasında bir vücudun yere düştüğünü, üzerine çeken ağırlıkla Ruth'un ciğerlerinin boşaldığını hissetti.

«Kızıyorum ama kıpırdama!» diye bağırıyordu adam. Ruth bir çığlık attı. Bu can acısı çeken bir hayvanın çığlığıydı, ardından bir daha, bir daha. Adam domuz gibi soluyor, «İşte! İşte!» diye bağırıyordu.

İmbali'yi bekleyen adam tüfeklerden birini kayaya dayadı, iki adam öne çıkıp elindeki tüfekle çalıları aralayıp baktı. Yüzü ihtirasla şişmiş ve kararmıştı.

İmbali adamın dikkatini oraya verdiğini görünce kayanın kenarına doğru süzüldü, bir an gücünü topladı ve koştu. Adam dönüp de kendisini gördüğünde köşeye varmıştı bile. «Gel buraya!» diye bağırdı ikinci asker. Çalıların ardındaki, boğuk bir sesle, «Ne var?» diye sordu. «Öteki kız kaçıyor.»

«Durdur onu.»

İmbali korkudan kanatlanmış gibiydi, şimdiden elli adım uzaklaşmıştı bile. Adam silahını omuzladı, nişan almadan ateş etti. Kurşun kızın arkasına isabet etti, karnını parçalayarak çıktı. İmbali yokuş aşağı yuvarlandı.

Asker silahı indirdi. Gözlerine inanamıyor gibiydi. Ağır ağın kızın yattığı yere yaklaştı. İmbali sırtüstü yatıyordu, gözleri açıktı, karnındaki yaradan barsakları fırlamıştı. Kızın gözlerindeki parıltı bir an yakıcı bir ateş gibi oldu, sonra söndü. «Ölmüş.» Çalılar ardındaki asker eteğini bırakmış, gömleğini savura savura o yana gelmişti. İkisi de ölü kıza baktılar. «Öldürmek istemedim,» dedi ateş eden. «Ötekini olanları anlatmaması için serbest bırakamayız.» Asker çalıların ardına girerken tüfeğini kayaya yaslanmış olduğu yerden aldı.

İkinci el ateş edildiğinde diğeri hâlâ İmbali'nin gözlerine bakıyordu. Kurşun sesini duyunca gözlerini kırpıştırıp başını salladı. Silah sesi kayalar arasında yankılanırken ikinci asker çalılar arasından çıktı, mermi kovanını yere attı.

«Şimdi Tek Parlak Göz ve reisler için bir hikâye uydurmalıyız,» diyerek kürklü eteğini beline sardı.

İki kızı Gandang'ın köyüne polis çavuşunun atının sırtında getirdiler. Kızların bacakları ve kolları hayvanın iki yanından sarkıyordu. Çıplak vücutlarındaki yaralardan utanıyorlarmış gibi üzerlerini gri bir battaniye ile örtmüşlerdi, ancak kan battaniyeden sızıp kurumuştu, şimdi üstünde iri yeşil sinekler uçuşuyordu. Köyün ortasında çavuş kır atı getiren askere işaret etti, asker dönüp kızın bileklerini bağlayan ipi kesti. Cesetler dengelerini kaybedince başaşağı yere düştüler.

O ana kadar sessiz duran kadınlar bağırıp çağırmaya başlamışlardı, biri bir avuç toprak alıp başından aşağı boşalttı. Diğerleri de onu izlediler. Kadınların çığlıkları çavuşun tüylerini ürpertiyordu, Ancak yine de Gandang'la konuşurken sesi sakindi. «Halkına bu felaketi sen getirdin, yaşlı adam. Lodzi'nin sözünü dinleyip gençlerini, görevin olduğu gibi, gönderseydin bu kadınlar yaşayıp erkek evlatlar doğururlardı.»

«Ne suç işlediler?» diye sordu Gandang. Birinci karısının gelip kanlı cesetler önünde diz çöküşünü seyretti. «Polislerimden ikisini öldürmeye kalkıştılar.»

«Hau!» diye Gandang yüzünü buruşturarak inanmadığını belirtti. Çavuşun sesinde ilk kez bir öfke belirtisi vardı şimdi.

«Adamların onları yakalayıp erkeklerinin saklandıkları yere götürmeleri için zorladılar. Dün gece kampta adamlarım uyurlarken kadınlar sivri çubukları kulaklarına sokup öldüreceklerdi onları, ama adamlarımın uykusu hafiftir. Hemen uyandıklarından kadınlar gece karanlığında kaybolacaklardı o yüzden adamlarım onları durdurdular.»

Gandang bir süre çavuşun gözlerinin içine baktı. Gözleri öylesine dehşet doluydu ki Ezra başını çevirdi. Juba Ruth'un yanında çömelmiş, çenesini kapatıyor, dudağından akan kanlan siliyordu.

«Beyaz adamın çakalı iyi bak!», dedi Gandang. «Günlerin sayılıdır artık.»

«Beni tehdit mi ediyorsun, moruk?»

«Herkes ölür,» diye Gandang omuzlarını silkti. «Ama bazıları diğerlerinden daha erken daha çok açı çekerek ölürler.» Sonra dönüp kulübesine girdi.

Gandang kulübesinde isli ateşin başında tek başına oturuyordu. Yanındaki tabaklarda yemeklere el sürmemişti. Alevlere bakıyor, kadınların ağlamalarını, davulların gümbürdemesini dinliyordu.

Kızların cesetleri yıkanıp yeni öldürülmüş bir öküzün yeşil derisine sarıldığı zaman Juba'nın gelip kendisine haber vereceğini biliyordu. Gün ışır ışımaz ağılın ortasındaki mezarın kazılmasını denetlemek onun göreviydi. Kapının önünde bir tıkırtı duyunca karısına içeri girmesini söyledi.

Kadın gelip yanında çömeldi. «Sabah için her şey hazır, kocam.»

Bir süre konuşmadılar. Juba, «Kızlar gömülürken Nomusa'nın öğrettiği Hıristiyan şarkısını söylemek istiyorum,» dedi. Gandang başını eğerek bu isteğini kabul ettiğini gösterdi.

«Üzerlerine haç dikebilmem için mezarları ormana kazmanı da istiyorum.»

«Yeni tanrın böyle istiyorsa,» diye Gandang köşedeki döşeğine doğru yürüdü.

Juba ayağa kalkmadı. «Efendi, bir şey daha var.»

«Nedir o?» Gandang uzak ve soğuk bir bakışla karısından yana baktı.

«Ben ve kadınlarım istediğin gibi taşıyacağız çelikleri. Parmağımı Ruth'un yarasına batırıp yemin verdim.»

Gandang gülümsemedi, ama gözlerindeki soğukluk birden yok olmuştu. Elini karısına uzattı. Juba kocasının elinden tutup döşeğe doğru yürüdü.

Kızlar gömüldükten üç gün sonra Bazo tepelerden indi. İki kız da nehre bakan dev bir mimoza ağacının altına gömülmüşlerdi. Bazo bir süre sonra babasının incir altında kendisini beklediği yere döndü.

Birbirlerini selamlayıp aynı bira maşrapasından birayı tüketene kadar içtiler. Gandang içini çekti.

«Feci bir şey bu.»,

Bazo başını kaldırdı. «Sevin, baba. Atalarının ruhlarına teşekkür et, bize umduğumuzdan daha iyi bir şey sağladılar.»

«Anlamadım.»

«İki önemsiz yaşam için, nasılsa boşuna harcanacak ikili yaşam için, bu değersiz bedele karşılık ulusun içinde bir ateş; yakılmış oldu. Erkeklerimizin en korkağı ve en zayıfı bile çelikleşti şimdi. Artık zamanı gelince duraksama olmayacağını biliyoruz. Bize verilen bu armağana sevin, baba.»

«Sen acımasız bir insan olmuşsun.»

«Beni böyle gördüğüne sevindim. Bu iş için gerektiği kadar acımasız olamazsam, zamanı gelince oğlum ya da torunum Olur umarım.»

«Umlimo'nun kehanetine güvenmiyor musun? Bize başarı vaat etti o.»

«Hayır, babam.» Bazo başını salladı. «İyi düşün. Bize yalnızca bir çaba göstermemizi söyledi. Hiçbir şey vaat etmedi. Başarı ya da başarısızlık yalnızca bize kalmış bir şey. İşte bu yüzden sert ve acımasız olmalı, kimseye güvenmemeli, her şeyden bir çıkar sağlayıp bunu sonuna kadar kullanmalıyız.»

Gandang bir süre düşündü, sonra yine içini çekti.

«Eskiden böyle değildi.»

«Bir daha da olmayacak. Baba, her şey değişti artık, biz de değişmeliyiz.»

«Başka ne yapmak gerek söyle bakalım,» dedi Gandang. «Başarıya ulaşmak için ben ne yapmalıyım?»

«Gençlere tepelerden inip beyaz adamların istedikleri gibi çalışmaya gitmelerini söylemelisin.»

Gandang bir süre susup düşündü.

«Bundan sonra pire gibi olmalıyız, beyaz adamın giysileri içinde, derisine bizi göremeyeceği kadar yakın olmalıyız. Öyle ki biz onu sokmaya hazır olduğumuzda o bizim orada olduğumuzu hatırlamasın bile.»

Gandang oğlunun sözlerini akla yatkın bulup başını sallıyordu ama gözlerinde derin bir pişmanlık vardı. «Ben savaş alanında boğa biçiminde dizilip, boynuzlar düşmanı sararken eski savaşçılar da önden saldırdıklarında daha mutluydum. Birliğimizin şarkısını söyleyerek düşmana saldırmaya bayılırdım. Güneş ışığı altında tüylerimiz kanatlar gibi sallanarak öldürürdük düşmanı.»

«Bunlar bir daha olmayacak, Baba. Hiç olmayacak. Gelecekte otlar arasında, çöreklenmiş yılan gibi bekleyeceğiz. Bir yıl, on yıl... belki de bir yaşam boyu bekleyeceğiz. Belki de biz bunu hiç görmeyeceğiz, babam. Belki de gölgeler arasından fırlayıp seninle benim o kadar sevdiğimiz parlak çelikten başka silahlarla düşmana saldıran çocuklarımızın çocukları olacak. Ama onlara yolu, büyüklüğe yeniden dönüş yolunu, biz açacağız.» ; Gandang başını salladı; gözlerinde şimdi şafağın ilk ışığı gibi yepyeni bir parıltı vardı, «İlerisini çok iyi görüyorsun, Bazo. Onları çok iyi tanıyorsun ve de haklısın. Beyaz adam sabırlı olma dışında her bakımdan çok güçlü. Her şeyin bugün olmasını istiyor Biz ise beklemesini biliriz.»

Uzun bir süre omuzları birbirine değerek konuşmadan oturdular. Bazo başını kaldırdığında ateş de sönmek üzereydi. «Gün ışıyınca gideceğim ben.»

«Nereye?»

«Doğuya, Mashona'ya.»

«Neden?»

«Onlar da gelecek gün için hazırlanmalılar.»

«Mashona köpeklerinden yardım mı dileneceksin yani?»

«Yardımı bulduğum her yerde alırım. Tanase bizim sınırlarımızın ötesinden, büyük nehrin berisinden de müttefik bulabileceğimizi söylüyor. Hatta suların tuz gibi sert ve beyaz olduğu çok soğuk bir ülkeden yardım alabileceğimizi söylüyor.»

«Böyle bir ülke var mıymış?»

«Bilmiyorum. Benim tek bildiğim, nerden gelirse gelsin, bize müttefik olabilecek herkesi kabul etmek. Lodzi'nin adamları sert ve vahşi savaşçılar, bunu sen de ben de çok iyi öğrendik.»

Katırların çektiği arabanın çamları açılmış, pancurları indirilmişti. Böylece Bay Rhodes arabanın iki yanında atla giden adamlarıyla rahatça konuşabiliyordu. Bu yeni toprakların soylularıydı bunlar, yalnızca sekiz on kişiydiler ama aralarında çok geniş verimli topraklara el değmemiş bir ülkeye, çok büyük hayvan sürülerine ve akla hayale sığmayan servetlerin yattığı madenlere sahiptiler.

Beş çift beyaz katırın çektiği lüks arabada oturan adam hepsinin başıydı. Özel bir yurttaş olmasına rağmen ancak kralların sahip olduğu servet ve güce sahipti. Şirket İngiltere ile İrlanda'nın toplamından büyük bir toprağa sahipti ve burasını özel malikânesi gibi yönetebiliyordu. Seçimle iş başına gelmiş bir hükümet kadar güçlü kıldığı bir kartel aracılığıyla dünyanın elmas üretimini elinde tutuyordu. Dünya ki, elmasın yüzde doksan beşini üreten madenler onundu. Ünlü Witwatersrand altın madenlerinde pek çok fırsatı elinden kaçırmış olduğu için etkinliği o kadar fazla değildi. Bir keresinde, «Bu damarın gücünü gezemiyorum,» demişti altın madenine bakarken. «Kimberley'deki büyük çukurun başında durduğumda her yükle birlikte kaç karat elmas çıktığını söyleyebilirim, ama bu...» Sonra başını sallayıp atına binmiş, yüz milyon sterlinlik altına sırtını dönmüştü. Sonunda Witwatersland’ın gerçek değerini anlayıp da hâlâ elde edilebilen birkaç ruhsatı almak için dönerken feci bir kaza olmuştu. Sevgili dostu, yılların arkadaşı Neville Pickering atından düşmüş ve sürüklenmişti.

Rhodes onun başında kalmak için Kimberley'den ayrılmamış, ölünce de yasını tutmuştu. İşte bu haftalar içinde de o büyük fırsatları kaçırmıştı. Ama sonunda Consolidated Goldfields Şirketini kurmuştu; kendisinin du De Deers elmas madeni ya da rakibi J. B. Robinson'un kurduğu altın imparatorluğu gibi bir dev olmamasına rağmen son bir yıl içinde hisse başına yüzde 125 gelir getirmişti.

Rhodes'un serveti öylesine büyüktü ki, güney Afrika'da ilk meyvecilik hareketine kalkışmak isteyince müdürlerinden birine Franschoek vadisinin tümünü satın alması için emir verebilmişti.

«Bay Rhodes, bir milyon sterline mal olur bu,» demişti adam.

«Ben sizden değer biçmenizi istemedim. Yalnızca bir emir verdim... satın alın.»

Rhodes kraliçenin özel danışmanı olduğu için dünyanın en büyük imparatorluğunu yöneten kişilerle doğrudan doğruya konuşabilirdi. Gerçekte, bunların pek çoğu kendisini sevmezlerdi. Başbakan Gladstone bir kere, «Bay Rhodes hakkında bir tek şey biliyorum,» demişti. «Çok kısa zamanda çok büyük bir servet yaptı. Bu da bana aşırı bir güven vermiyor.»

İngiliz soylularının geri kalanları eleştiride bu kadar aşırıya kaçmadıkları için Rhodes Londra'ya gittiğinde dükler ve lordlar peşinden ayrılmıyorlardı. İngiliz Güney Afrika Şirketinde pek çok kârlı yönetim kurulu müdürlükleri vardı ve Bay Rhodes'un bir sözü ile insan borsada bir anda zengin olabilirdi.

Bunun yanısıra Bay Rhodes Cape Sömürgesinin seçimle işbaşına gelmiş başbakanıydı ve İngilizce konuşan halkın oylarının yanında değerli dostu Hofmeyr'in sayesinde Hollanda dili konuşanların oylarını da garantilemişti.

Rhodes'un karşısında oturan Jordan Ballantyne onun az önce yazdırdığı notları inceler gibi yapıyordu ama aslında uzun kirpikli gözleriyle efendisine bakmaktaydı. Bay Rhodes'un şapkasının siperliği gözlerini gölgede bırakırsa da rengi sağlıksızdı, eski gücüyle konuşmaya çalışıyor ama sabahın serinliğinde de aşırı terliyordu.

Rhodes, «Ballantyne!» diye seslenince Zuga Ballantyne atını mahmuzladı ve pencerenin önüne gelince hafifçe içeri eğildi.

«Sevgili dostum, şu yeni bina nedir?» Rhodes yeni açılan temellere ve Bulawayo'nun geniş ve tozlu iki caddesini kesen köşedeki kırmızı tuğlaları gösterdi. «Yeni sinagog,» dedi Zuga.

«Demek Yahudiler yerleşmeye karar verdiler ha!» Zuga Bay Rhodes'un bunların neyin temeli olduğunu bildiğine emindi, ancak az sonra yapacağı nükte için zemin hazırlıyordu. «Öyleyse ülkemin geleceği sağlam demektir, Ballantyne. Bunlar iyilik müjdecisi kuşlardır, yıkılacak ağaca yuva yapmazlar.»

Zuga görev savma kabilinden kıs kıs güldü, konuşmaya devam ettiler. Biraz geriden gelen Ralph Ballantyne onları öylesine derin bir ilgiyle izliyordu ki, yanındaki atta bulunan hanım kamçısının ucuyla kolunu dürtükledi.

«Khami'ye vardığımızda neler olacağını çok merak ediyorum,» dedi Ralph'ın üvey annesi Louise. Ralph onun gibi erkekmişçesine bacaklarını iki yana atmış olarak ata binen başka kadın görmemişti. Louise en engebeli yollarda babasını bile yarışta geçmişti bir kere. Bunu buraya göçmeden önce Kimberley'de yıllar önce başarmış olmasına rağmen hâlâ bakımlı bir kadındı. Ralph kadım çift atlı arabasıyla Kimberley'in kalabalık caddesinde ilk gördüğü günü hatırladı. Bundan sonra babasıyla evlenmiş olmasına rağmen ona karşı hâlâ duyduğu özel ilgi ne üvey oğullukla ne de görev duygusuyla açıklanabilirdi. Kadın kendisinden ancak birkaç yaş büyüktü ve damarlarındaki kızılderili kanı güzelliğine zaman sınırı tanımıyan bir unsur katıyordu.

«Sevgili halam ve kaynanam Roby'in küçük kızının düğününden politik bir çıkar sağlamak isteyeceğini hiç sanmam,» dedi Ralph.

«Bahse girer misin?» Ralph başını geri atıp kahkahayla güldü. .

«Ben dersimi aldım bir kere, seninle bahse falan girmem.»

«Peki, öyleyse Bay Rhodes neden düğüne gitmekte bu kadar ısrar etti? Neyle karşılaşacağını bilmiyor olamaz ki.»

«Misyonerliğin bulunduğu arazi onun bir kere, Khami'deki hanımların çok değerli bir malına sahip çıktıklarını düşünüyordur.» Ralph çenesiyle en önde giden damadı işaret etti. Harry Mellow'un yakasında bir çiçek vardı, çizmeleri cilalıydı ve sırıtıyordu.

«Ama onu kaybetmedi ki,» dedi Louise. «Harry'yi evlenmekten vazgeçirtemeyeceğini anladığı ar» işine son verdi.»

«Ama çok değerli bir jeologmuş, bir mil öteden altın kokusu aldığını söylüyorlar.»

«Ne kadar yetenekli olurlarsa olsunlar. Bay Rhodes genç yardımcılarının evlenmelerinden hoşlanmaz.»

«Zavallı Harry, zavallı Vicky, ne yapacaklar şimdi?»

«Her şey yolunda,» diye Ralph sırıttı.

«Sen mi?»

«Başka kim olabilir?»

«Bunu anlamam gerekirdi. Hatta bütün işi senin tezgâhladığını öğrenmek bile şaşırtmaz beni.» Ralph yüzünü buruşturdu. «Bana karşı haksızlık ediyorsun, anne.» Kadının bu sıfattan hoşlanmadığını biliyor ve isteyerek kullanıyordu, alay etmek için.

O sırada kasabanın son yeni binalarını ve gecekondularını geride bırakmışlar, geniş araba yoluna çıkmışlardı. Güneyden bir nakliye arabaları konvoyu geliyordu. On kadar araba birbirlerinden o kadar ayrıydılar ki, sonuncusu ancak akasya ağaçlarının ardından yükselen tozuyla belli oluyordu. Louise en yakın arabanın üstündeki şirket adını okuyabiliyordu: 'RHOLANDS' Ralph çeşitli işlerini bu ad altında toplamıştı: Rodezya Toprak ve Madencilik Şti.

«Vay canına!» dedi Ralph. «Isazi arabaları zamanından beş gün önce getirmiş. Şu kara şeytan mucizeler yaratıyor doğrusu!» Şapkasını çıkartıp Louise'i selâmladı. «Şimdi biraz işim var, özür dilerim, anne.» Atını hızla sürüp elinde on metrelik kırbacıyla öküzlerin yanında yürüyen yerliye yaklaştı.

«Neden bu kadar geç kaldın, Isazi? Yoksa yolda güzel bir Matabele kızına mı rastladın?»

Ufak tefek Zulu arabacı gülmemeye çalıştıysa da, yüzündeki kırışıklıklar gerildi, gözleri parladı.

«Sen bir öküzü arabaya koşana kadar ben Matabele kızını da anasını da bütün kızkardeşlerini de hallederim, hiç merak etme.»

Bu yalnız adamın erkekliğine bir atıf değil, Ralph'in arabacılığına da atılan bir taştı. Isazi uzun yollar konusunda bütün bildiklerini öğretmişti kendisine, ama yine de ona küçük bir çocukmuş gibi davranmaya bayılırdı.

«Hayır, küçük Şahin, zamanından beş gün önceden daha erken getirip senden daha fazla ödül koparmak istemedim.»

Bu da Isazi'nin aylığını alırken ne beklediğinin açıklanmasıydı.

«Hey Henshaw, bu nasıl giyim böyle?» Adam Ralph'in üstündekilere, deri çizmelerine, yakasındaki çiçeğe baktı. «İlk dansına giden bir bakire gibi çiçek bile takmışsın. Ceketinin altındaki ne öyle? Ben ailenizden çocukları hanımefendinin doğurduğunu sanırdım.»

Ralph göbeğine baktı; Isazi haksızlık ediyordu, bir iki kilo fazlası vardı belki ama bu bir haftalık bir avlanmanın ortadan kaldıramayacağı bir şey değildi.

«Büyük adamlar iyi giyinirler ve iyi yerler,» dedi.

«Öyleyse yemene bak, küçük Şahin. Akıllı adamlar gerçek çalışmayı yaparlarken sen çocuk gibi oyna bakalım.» Ralph yerlinin omzunu sevgiyle kavradı.

«Senin gibi bir arabacı ne bugüne kadar geldi Isazi, ne de bu günden sonra gelecek.»

«Hey Henshaw, demek sana gerçek büyüklüğü tanımayı öğretebilmişim sonunda, ha!» Isazi bir kahkaha atarak uzun kırbacını şaklatıp öküzlerine seslendi.

«Haydi, Fransman. Haydi Şeytan! Yürüyün bakalım!» Ralph atına atlayıp yüklü arabaların geçişini seyretti. Bu tek konvoyda üç bin sterlin kârı vardı. Ve koskoca kıtanın dört bir yanında mekik dokuyan iki yüz arabaya sahipti. Ralph Isazi ile birlikte Kimberley'den yola çıktıkları ilk eski altı metrelik arabayı hatırlayınca başını salladı. Arabayı borç para ile almış, kendisinin olmayan mallarla doldurmuştu.

Atını çevirip düğün alayına yetişmeye çabalarken, «Uzun ve yorucu bir yol,» diye düşündü.

Louise'in yanına gelince kadın sanki onun yokluğunu hiç farketmemiş gibi uzun bir rüyadan uyanırmışçasına irkilerek doğruldu.

«Düş kuruyorsun,» dedi Ralph. Kadın suçunu kabul edercesine elinin parmaklarını açtı, sonra elini kaldırıp işaret etti. «Bak, Ralph. Ne kadarda güzel!»

Arabanın ilerisinde sırtıkara, göğsü kızıl bir kuş güneşte sanki değerli bir yakutmuşçasına uçuyordu.

Kuş çalılıkların arasında kaybolurken Louise, «Her şey ne kadar güzel,» diyerek eyerde dönüp eliyle tüm ufku taradı. «Ralph, King's Lynn'in benim gerçekten ilk yuvam olduğunu biliyor musun?» Ralph ancak o anda hâlâ babasının topraklarında olduklarını farketti. Zuga Ballantyne Kimberley'in mavi damarlı elmas madeninden kazandığı bütün parayla göçmen madencilerden ve Lobengula'yı yenen Doktor Jameson'un askerlerinden toprak satın almıştı. Askerlere savaşta katılmalarına karşılık dört bin dönüm toprak verilmiş, onlar da kimi zaman bunu bir şişe viski parasına satmışlardı.

King's Lynn malikânesinin sınırlarını dolaşmak iyi bir atla üç gün sürerdi. Zuga'nın Louise'e yaptırdığı ev o uzak tepelerden birinde, akasya ağaçlarıyla dolu geniş bir çimenliğe bakıyordu.

«Bu güzel topraklar bize çok iyi davranacak,» diye kadın boğuk bir sesle devam etti. Gözleri dinsel denilebilecek bir ateşle parlıyordu. «Bugün Vicky evlenecek, çocukları büyüyecekler burada. Belki de...» Birden sustu, gözlerinde bir bulut dolaştı, Zuga'dan bir çocuk sahibi olma umudunu tümüyle kaybetmişti henüz. Her gece seviştikten sonra kocası yanında uyurken ellerini karnına koyup onun tohumunu sımsıkı kavrardı. «Belki de...» Ama bundan söz etmek bile kötü talihi çağırmak olurdu. «... belki de bir gün Jonathan ya da senin henüz doğmamış çocukların King's Lynn'in sahibi olacaklar.» Kadın uzanıp Ralph'ın kolunu tuttu. «Ralph, bizden sonra geleceklerin bu topraklarda sonsuza dek yaşayacaklarına dair bir önsezi var içimde.»

Ralph kadına sevgiyle bakarak elini elinin üstüne koydu. «Sevgili Louise, Bay Rhodes bile dört bin yılla yetinirken sen daha azına fit değil misin yani?»

«Ah, sen yok musun? Hiç ciddi olmayacak mısın sen?» Yolun kenarındaki düz tepeli akasya ağaçlarının altında on yaşından fazla göstermeyen iki Matabele’li çocuk duruyordu. Louise kendilerini Sindebele dilinde selamlarken utançla boşlarını eğdiler. Zuga'nın güneyden getirdiği damızlık boğalarla yerli sürülere bu çocuklar bakarlardı. Sayıları pek çok olan çocuklardan bu ikisinin adlarım biliyordu Louise. Çocuklar da kadını gerçek bir sevgiyle selamladılar.

«Ben de seni görüyorum Balela.» Kings Lynn'deki yerli hizmetkârlar Louise'e bu adı vermişlerdi: Açık ve Güneşli Göğü Getiren. Çocuklar kadının sorularını cevapladılar, Louise de cebinden çıkardığı birer parça şekeri çocukların kendisine uzanan küçük avuçlarına bıraktı.

Çocuklar neşeyle sürülerine doğru koşarlarken Ralph, «Onları şımartıyorsun,» dedi.

«Bizim insanlarımız onlar. İşte sınıra da geldik. Kendi toprağımızdan çıkmaktan hiç mi hiç hoşlanmıyorum doğrusu.» Düğün alayı Khami Misyoner Merkezinin topraklarına girmişti şimdi. Bir saat sonra dimdik bir yokuşu da çıkınca altlarında beyaz badanalı kilise ile diğer yapılar göründü. Vadide bir ordu kamp kurmuş gibiydi. Jordan atından atlayıp güzelim kumru grisi giysilerini kaplayan tozu silkerek ağabeyinin yanına koştu.

«Burada ne oluyor, Ralph? Ben böyle bir şeyle karşılaşacağımızı aklıma bile getirmemiştim.»

«Robyn Matabele ulusunun yarısını düğüne davet etmiş, diğer yarısı da kendi kendilerini davet etmişler, bunda şaşacak ne var. Kimi burada olabilmek için yürüyerek yüz mil gelmiş olmalı. İyileştirdiği her hastası, Hıristiyan yaptıkları, bir öğüt almak için kapısını çalan her kadın, erkek ve çocuk... ona 'Nomusa' diyen herkes... Hepsi, aileleri ve dostları bunlar işte.»

«Peki ama bu kadar insanı kim doyuracak?»

«Robyn kitaplarından gelen paralardan bir kısmını harcayabilir, ben de ona kırk beş hayvan gönderdim ziyafetler için. Gandang'ın karısı şişko Juba’nın ünlü birasından bin litre yaptığı söyleniyor.» Ralph sevgiyle tuttu kardeşinin kolunu. «Bak, şimdi çok susadığımı farkettim, haydi gel bir şeyler içelim.»

Yolun iki yanında hepsi de boncuklar ve çiçeklerle süslenmiş yüzlerce kız şarkı söyleyip dansediyorlardı. Kızların yağ ve kille sıvanmış vücutları güneşte parlıyor, çıplak göğüsleri sallanıyor, kısacık etekleri havaya kalkıyordu.

«Jordan, hiç böyle güzellik görmüş muydun?» diye kardeşinin kadınlara karşı tutumunu iyi bilen Ralph Jordan'la alay etti. «Bak şuradaki çift, en soğuk günde bile kulaklarını donmaktan korur.»

Yüzü kıpkırmızı kesilen Jordan efendisinin yanına dönerken, kızlar da arabanın çevresini sarmışlar, katırlar ağır ağır yol alıyorlardı.

Kızlardan biri Bay Rhodes'u tanımıştı.

«Lodzi!» diye bağırdı. Diğerleri de, «Lodzi! Lodzi!» diye bağırdılar.

Sonra Louise'i gördüler. «Seni görüyoruz, Balela! Hoşgeldin, Balela! Hoş geldin. Açık ve Güneşli Gökler Getiren!»

Arkadan Zuga'yı tanımışlardı. «Barış içinde gel, Yumruk.» Ardından Ralph'a döndüler. «Seni görüyoruz küçük Şahin ve gözlerimiz sevinçten bembeyaz kesiliyor.»

Zuga şapkasını çıkartıp başının üzerinde salladı. Atının üstünden kızların arkasındaki erkek kalabalığını görüyordu. Birden tanıdık bir yüze rastladı. Gülümseyen yüzler orasında ciddi duran biri.

«Bazo!» diye bağırıp elini salladı. Genç reis hâlâ gülümsemeden baktı Ralph'a.

«Sonra konuşuruz!» diye bağırdı Ralph atını sürerken.

Çimenliğe varınca danseden kızlar gerilediler; burası dile getirilmemiş bir anlaşmayla beyaz konuklara ayrılmıştı. Geniş verandada yüz kişi kadar vardı. Hazırlıklar için üç gün önce yola çıkmış olan Cathy de oradaydı.

Ralph'ı gören Jonathan bir çığlık kopardı, ama Cathy çocuğun damadı karşılamak için koşan kalabalık arasında ezilmemesi için elini sımsıkı tuttu. Ralph atından indi, kalabalığı yarıp koştu, karısını kucaklarken Cathy az daha çiçekli şapkasını düşürüyordu. Şapkayı tuttuğu anda birden donup kaldı, yüzü bembeyaz kesildi.

Katır arabasının kapısı açılmış, Jordan basamakları yerleştiriyordu.

«Ralph! O gelmiş! Ne işi var burada?»

Bay Rhodes'un şişman gövdesi görününce herkes bir anda sustu.

«Ralph, annem ne diyecek şimdi? Onu önleyemez miydin?»

«Onu kimse durduramaz. Üstelik horoz dövüşünden daha çok eğleneceğiz bugün.»

O sırada gürültüyü duyan Robyn St. John da evinin karşısında görünmüştü. Ocak başının sıcaklığından hâlâ kıpkırmızıydı yüzü, yeni konuklarını karşılamak için gülümsüyordu. Ama arabanın kapısındaki adamı görünce o da donup kaldı.

«Bay Rhodes!» dedi ortalığa çöken sessizlikte. «Khami Misyonerliğine gelmekle beni mutlu ettiniz.»

Bay Rhodes sanki bir tokat yemiş gibi gözlerini kırpıştırdı. Tek beklemediği şey bu karşılamaydı. Robyn sözüne devam etti. «Çünkü böylece size adımınızı eşiğimden içeri atmamanızı söyleyebileceğim!» .

Bay Rhodes rahatlamış olarak başını eğdi; yine de kendi denetiminde olmayan çözümlenmemiş durumlardan hoşlanmazdı.

«Buna hakkınız olduğunu kabul edelim,» dedi. «Ama eşiğin bu yanı, şu anda basmakta olduğum toprak benim başkanı olduğum İngiliz Güney Afrika Şirketine aittir ve...»

«Yanılıyorsunuz bayım, Şirket bana kullanma hakkını bağışlamış bulunmakta...»

Bay Rhodes başını salladı. «Çok ince bir hukuk sorunu bu. Yöneticimden bize bu konuda bir karar vermesini isteyeceğim.» Yönetici Doktor Leander Starr Jameson'du. «Ama bu arada genç çiftin mutluluğu için kadeh kaldırmak isterdim.»

«Bay Rhodes, sizi temin ederim ki Khami'de size hiçbir içki sunulmayacaktır.»

Bay Rhodes başını sallayınca Jordan arabaya koştu. Hizmetkârlara kamp iskemleleri ve masalarını çıkartıp çekirge felâketinden sonra yeni yeni yeşermeye başlayan ağaçlardan biri altına yerleştirtti.

Bay Rhodes ile yanındakiler yerleşirlerken Jordan şampanya şişesini açıp efendisinin kadehini doldurdu. Robyn de bu arada içeri girmişti.

Ralph Jonathan'! Cathy'nin kucağına bıraktı. «Bir şey yapacak korkarım,» diyerek koştu. Eve girdiğinde Robyn şöminenin üstündeki tüfeği indiriyordu.

«Robyn hala, ne yapıyorsun?»

«Saçmaları çıkartıp yerine gerçek mermi yerleştiriyorum.»

«Sevgili kaynanam, bunu yapamazsın.» Ralph kadına yaklaştı.

«Gerçek mermi kullanamam mı yani? »

«Onu vuramazsın.»

«Neden?»

«Bu bir skandal olur.»

«Ben kendimi bildim bileli skandalla iyi dostuz.»

«Peki, olacak pisliği düşün bir kere.»

«Cayırda vururum onu.» Ralph halasının aklına koyduğu şeyi yapacağını anlamıştı. Umutsuzca bir çözüm aramaya başladı.

Sonunda, «Altı Numara!» diye bağırdı. Robyn olduğu yerde donup yeğenine baktı.

«Altıncı Emir: 'Öldürmeyeceksin!'»

«Tanrı Cecil Rhodes'dan söz etmiyordu,» dedi Robyn. Ama gözleri titremişti.

«Tanrı belirli hedeflerden söz etseydi herhalde bir dipnotu düşerdi,» dedi Ralph. Robyn içini çekerek mermi kutusunu rafa koydu.

«Şimdi ne yapıyorsun?»

«Yine saçmaya dönüyorum. Tanrı yaralar konusunda bir şey söylemedi.» Ralph silahı kavrayınca Robyn ancak göstermelik bir direnç gösterdi.

«Ralph, adamın küstahlığına bak hele!» diye mırıldandı.

«Keşke küfür edebilseydim.»

«Tanrı seni bağışlayacaktır.»

«Canı cehenneme öyleyse!»

«Şimdi biraz rahatladın mı?»

«Pek sayılmaz.»

«Al öyleyse.» Ralph arka cebinden gümüş içki şişesini çıkardı. Kadın bir yudum içti, öfkeden gözleri yaşarmıştı.

«Şimdi iyileştin mi biraz?»'

«Biraz. Ne yapmam gerekir, Ralph?»

«Soğuk ve onurlu davranışını elden bırakma.»

«Haklısın.» Kadın kararlı bir tavırla çenesini kaldırıp verandaya döndü.

Jordan bir aşçı külahı ile bir önlük giyinmiş gelene şampanya ve börek ikram ediyordu. Katır arabasının gelmesinden önce dolu olan veranda şimdi boşalmıştı, konuklar Bay Rhodes'un çevresinde neşeli bir kalabalık oluşturmuşlardı.

«Sucukla başlayalım,» dedi Robyn Juba'ya. «Kızların harekete geçsinler.»

«Ama daha tören yapılmadı ki, Nomusa. Düğün saat beşte... »

«Sen yemekleri çıkar. Jordan Ballantyne’ın böreklerine karşı sucuklarıma güveniyorum, hepsini buraya getirtebilirim...»

«Ben de bahse girerim ki Bay Rhodes'un şampanyası onları orada tutacaktır,» dedi Ralph. «Ona karşı çıkabilir misin?»

«Bir damla bile yok, Ralph. Bende konyak ve bira var ama şampanyam yok.»

Ralph çimenlikteki konuklardan birine işaret etti. Bu Ralph'ın Bulawayo'daki büyük mağazasının müdürüydü. Adam patronunun bakışını görünce koşarak yanına geldi, bir iki saniye bir şeyler konuştular, sonra hemen atına atlayıp oradan; uzaklaştı.

«Nereye gönderdin onu?» diye sordu Robyn.

«Bugün bir konvoyum geldi. Daha yüklerini boşaltmamışlardır. Bir iki saat içinde bir araba dolusu şampanyamız olacak.»

«Sana bunu hiçbir zaman ödeyemem, Ralph.»

Robyn bir an yeğeninin yüzüne baktı, sonra yaşamında ilk kez olarak ayak parmakları üstünde uzanıp onu dudaklarından öptü ve mutfağa koştu.

Jordan sonuncu şampanya şişesini açarken Ralph’ın arabası da tepenin başında göründü. Kalabalık Robyn'in ünlü baharatlı sucuklarının açık ateşte kızartıldığı yere doğru ağır ağır akmaya başlamıştı.

Isazi arabayı verandanın önünde durdurdu ve bir hokkabaz gibi örtüyü çekti. Kalabalık Bay Rhodes'u tek başına bırakıp o yana aktı.

Jordan birkaç saniye sonra ağabeyinin yanındaydı.

«Ralph, Bay Rhodes en iyi şampanyadan birkaç kasa satın almak istiyor.»

«Ben parti malı satmıyorum. Ya bir arabayı birden alır ya da hiç almaz. Şişesi 20 sterlin.»

«Bu korsanlık ama!»

«Matabeleland'da bundan başka şampanya da yok!»

«Bay Rhodes bundan hiç hoşlanmayacaktır.»

«Ben ikimiz adına hoşlanırım. Üstelik paranın da peşin olduğunu söyle.»

Jordan kötü haberleri efendisine vermeye koşarken Ralph da damadın yanına gidip, kolunu omzuna attı.

«Bana borçlusun oğlum Harry. Düğünün bir efsane olacak, ama sevgili Victoria'na balayından söz ettin mi, ha?»

«Akıllı davranmışsın, evlât. Wankie bölgesi Cape Town'daki Mount Nelson Oteli'nin çekiciliğine sahip değildir.»

«O anlayış gösterecektir,» dedi Harry, kendisinin de inanmadığı bir sesle.

«Elbette.» O anda Jordan Bay Rhodes'un bir şampanya şişesi etiketi arkasına yazdığı çekle dönmüştü.

«Çok güzel,» diye Ralph çeki cebine yerleştirdi. «Simdi Isazi'yi öteki arabayı getirmesi için gönderebilirim.»

Khami'de bedava şampanya olduğu haberi Bulawayo'yu bir anda boşaltmıştı. Bu fiyatlarla başa çıkamayacağını anlayan Grand Hotel'in barmeni de otelin barını kapatmış ve güneye doğru akan kalabalığa katılmıştı. Küçük kilise bu çağrılı ve çağrısız konukların pek azını barındırabildiğinden millet çevreye yayılmış durumdaydı. Ancak yine de iki ayrı şampanya arabasının çevresi tıklım tıklım doluydu. Ilık şampanya erkekleri duygusal bir neşeye boğup kadınları da ağlamaklı bir hale getirdiğinden sonunda gelin kapıda göründüğünde alkışlarla karşılandı.

Victoria Ralph'ın kolunda ve çevresinde kızkardeşleri olduğu halde kalabalığın kendisine açtığı yoldan ilerledi.

Az sonra bakır rengi saçları beyaz saten elbisesinin omuzlarına dökülmüş olarak kocasının koluna girdiğinde güzelliği gerçekten baş döndürücüydü.

«Eh, her şey tamam oldu,» diye Ralph ilân etti. «Şimdi parti gerçekten başlayabilir.»

Bir kenarda duran orkestra Gilbert ve Sullivan'dan oynak bir parçaya başladı. Limpopo'nun bu yanında bundan başka notası olan bir parça bulamamışlardı. Dörtlünün her biri makamı kendisine göre çalarken kalabalık da şampanyanın yaptığı etkiyle polka ya da vals yapmaya başladılar.

Ertesi sabah parti iyice kızışmış, kilisenin arkasında ilk kavgalar başlamıştı. Ancak Ralph, «Olmaz beyler, tüm insanlığa karşı sevgi ve iyi niyet beslememiz gereken bir toplantıdayız,» diyerek tarafları yatıştırmaya çalışmış, ama sonra adamlar daha ne dediğini anlamaya fırsat bulamadan ikisini de sağlı sollu yumruklarla yere sermişti. Sonra ikisini de yerden kaldırıp en yakın şampanya arabasına kadar götürdü.

İkinci günün sabahı artık herkes kafayı bulmuştu. Eğlencenin bir dakikasını bile kaçırmak istemeyen gelinle damat daha halaylarına çıkmamışlar, ağaçlar altında dansediyorlardı. Gece arabasında dinlenmiş olan Bay Rhodes, Jordan’ın hazırladığı kahvaltısını koca bir şişe şampanya eşliğinde bitirince bir konuşma yapmak için dayanılmaz bir istek duymuştu. Şimdi arabacı yerinde durmuş konusuna olan tüm ateşli inancıyla konuşuyordu.

«Rodezyalılarım! Elele vererek Afrika haritasının Cape Town'dan Kahire'ye kadar pembeye boyanacağı büyük güne yaklaşmış bulunuyoruz. Bu güzel kıta Hindistan'la eş değerde olacak yakında. Sevgili Kraliçemizin tacında o şanlı yakutun yanında parıldayan bir elmas...»

Kalabalık çılgın gibi alkışlıyordu kendisini. Amerikalılar, İrlandalılar ve Yunanlılar sevgili Kraliçe'nin tebaaları kadar gürültücüydüler alkışlarında.

Ralph bir elinde Rhodes'un şampanyasından bir şişe, omzunda oğlu olduğu halde yerli konukların arasına doğru yürüdü. Elli hayvanın eti ve Juba'nın bin litre birası buradaki kalabalığı da coşturmuştu. Gençler bellerine kadar yükselen tozlar arasında dansediyorlar, kızlar salınıyorlar, davulcular bitkin düşene kadar çalıyorlardı. Ralph ateşten bir parça et koparıp ısırdı. Aşçıya, «Çok güzel olmuş,» diyerek eti omzundaki oğluna verdi. «Ye bakalım, JanJan, insanı öldürmeyen şey şişmanlatır.» Çocuk eti alıp çiğnedi. «Çok güzel, baba!»

Dansedenler bir anda Ralph'ın çevresini sarmışlar, kendisine meydan okuyorlardı. Ralph Jonathan'ı ağılın çiti üzerine oturtup bir Ngui dansçısının kahramanca pozuyla alanın ortasına yürüdü. Çocukluklarında Bazo'dan aldığı dersleri unutmamıştı. Sağ dizini omzuna kadar kaldırıp, ayağını şiddetle yere indirdi. Diğerleri onu alkışlamaya başladılar. Ralph sıçramaya başladı, diğerleri de onu taklit ettiler, kadınlar el çırpıp şarkılar söylüyorlar, Jonathan oturduğu yerden heyecan ve gururla babasını özendiriyordu.

«Babama bakın, babama!»

Gömleği terden sırılsıklam olan ve soluğu kesilen Ralph sonunda dansı bıraktı, oğlunu omzuna alıp yine kalabalığın anasına karıştı. Tanıdığı yerlileri adlarıyla çağırıyor, kendisine sunulan bir parça eti ya da bir yudum birayı kabul ediyordu. Aradığı adamı dansedenlerin dışında, tek başına bir kütüğün üzerinde otururken gördü.

«Seni görüyorum Balta Bazo!» diyerek adamın yanına oturdu, şampanya şişesini aralarına yerleştirerek Bazo'ya uzun zaman önce elmas madeninde birlikte çalıştıkları purolardan uzattı. Bir süre hiç konuşmadan dansedenleri seyrettiler. Bu arada canı sıkılan Jonathan da babasından kopmuş ve kendisinden iki yaş kadar daha küçük bir çocukla oynamaya başlamıştı. Bu Bazo'nun çocuğu, Gandang'ın torunu ve büyük Mzilikazi’nin torununun çocuğu olan Tungata idi.

Kara yüzünde anlaşılmaz bir ifade olan Bazo, «Oğlunun adı ne?» diye sordu. «Jonathan.»

«Anlamı nedir bunun?»

«Tanrının armağanı.»

Jonathan başındaki hasır şapkayı çıkartıp küçük Matabele prensinin başına geçirdi. Sarkık göbekli yarı çıplak yerli çocuğun başında şapka öylesine komik duruyordu ki iki adam ellerinde olmayarak gülümsediler. Tungata sevinçle Jonathan'ın elini tutup dansedenlerin arasına çekti.

Çocuklar arasındaki o tılsımlı anın sıcaklığı iki adamın üzerine çöken soğukluğu gidermişti. Gençliklerindeki uyumu düşündüler, konuştular. Şampanya şişesi aralarında gidip geldi. Şişe boşalınca Bazo ellerini çırptı, Tanase gelip bir maşrapa bira uzattı kocasına. Bir kere bile başını kaldırıp Ralph'a bakmamış ve geldiği gibi sessizce çekilip gitmişti. Öğle üzeri kadın döndüğünde iki erkek hâlâ konuşuyorlardı. Tanase'nin bir elinde Jonathan, diğerinde hasır şapkasıyla Tungata vardı, Çevresini tümüyle unutmuş olan Ralph birden karşısında oğlunu görünce şaşırdı. Çocuğun yüzü yağ ve boya ile sıvanmış, arkadaşı ile girdiği oyunlarda üstü başı paramparca olmuştu.

«Tanrım, annenden işiteceklerimiz var,» diye söylenip oğlunu kucakladı. «Seni bir daha ne zaman göreceğim, dostum?» diye sordu Bazo'ya

«Sandığından da çabuk. Hazır olduğumda yine senin yanında çalışacağımı söylemiştim ya?»

«Öyle,» diye Ralph başını salladı.

«Şimdi hazırım artık.»

Victoria balayı planının değişmesine şaşılacak bir uysallıkla ses çıkarmadı. Harry Mellow, «Ralph’ın bir düşüncesi var,» diye durumu açıkladı. «Eski Afrika efsanelerinden birini kovalamak istiyor. Dr. Livingstone'un Zambezi nehri yakınlarında keşfettiği büyük şelâlenin yakınlarında Wankie denilen topraklarda... Vicky, senin Cape Town'a gitmek ve ilk kez denizi görme istediğini biliyorum, ama...»

«Yirmi yıldır görmedim denizi, birkaç yıl daha görmezsem bir şey kaybetmem.» Vicky kocasının elini tuttu. «Sevgilim sen nereye gidersen ben de giderim, ister Wankie ‘nin ülkesi olsun isterse Kuzey Kutbu, yeter ki birlikte olalım.»

Sefere Ralph Ballantyne’ın alışageldiği biçimde hazırlanılmıştı: iki aileye Matabeleland'ın görkemli ormanlarından büyük Zambezi nehrine altı araba ile kırk hizmetkâr eşlik ediyorlardı. Ortalık av hayvanlarıyla kaynıyor, yeni evliler birbirlerini gözleriyle öylesine yiyip bitiriyorlardı ki bu bulaşıcı bir şey olmuştu.

Bir aşk sabahından sonra Cathy Ralph'a, «Bu kimin balayı anlayamadım,» diye mırıldandı.

«Önce iş sonra soru,» dedi Ralph. Cathy mutlulukla gülümsemeyerek kuştüyü yatağının içine kaydı.

Jonathan babasının beşinci doğum günü nedeniyle verdiği yavru atın sırtından yemek saatleri ve geceleyin güçlükle indirebiliyordu. Wankie'nin köyüne yola çıkışlarının yirmi ikinci gününde vardılar ve Bulawayo'yu arkalarında bıraktıklarından bu yana ilk kez yeryüzüne inmiş oldular.

Wankie, Kral Lobengula’nin iktidarı döneminde bir kaçak ve yasadışı ilân edilmiş bir kişiydi. Lobengula onun kellesini GuBulawayo'ya getirmek için savaşçı birliği göndermiş, ancak küstah olduğu kadar kurnaz olan Wankie ellerinden kaçıp kurtulmuş, savaşçılar eli boş dönmüşlerdi.

Lobengula'nın yenilgisinden ve ölümünden sonra Wankie kendisini Zambezi ve Gwaai nehirleri arasındaki toprakların reisi ilân etmiş, bölgesine ticarete ya da fil avlamaya gelenlerden haraç istemeye başlamıştı.

Orta yaşlı, uzun boylu, açık yüzlü ve gerçekten bir reis havasına sahip olan Wankie, Ralph’ın kendisine armağan ettiği battaniyeleri ve boncukları herhangi bir minnet gösterisinde bulunmadan kabul etti; Ralph’ın, babasının, kardeşiyle oğlunun sağlıklarını sorduktan sonra konuğunun ziyaretinin gerçek amacını öğrenmek için bir timsah gibi beklemeye başladı.

«Yanan taş mı?» diye mırıldanarak düşündü bir süre. Sonra hiçbir girişe gerek görmeden eskiden beri bir araba sahibi olmak istediğini söyledi. Lobengula'nın arabası vardı, şu halde her büyük reisin bir arabası olmalıydı. Wankie oturduğu yerde dönüp anlamlı bakışlarla Ralph’ın Cape'de yaptırılmış altı metrelik görkemli arabalarına baktı.

Ralph ateşin karşısında oturan Harry Mellow'a, «Utanmaz herif bir beyaz kadar küstah,» diye yakınıyordu. «Bir araba, neresinden bakarsan bak 300 sterlin!»

Cathy, «Ama sevgilim Wankie sana yol gösterebilirse bu bedava demek değil mi?» diye atıldı.

«Olmaz. İki battaniye, bir iki kasa konyak belki, ama 300 sterlinlik bir araba, asla!»

«Haklısın Ralph,» diye Harry güldü. «Bizim Long İsland'ı kaça aldığımızı düşünürsen... »

Konuşması hemen arkasından gelen bir öksürükle kesildi. Bazo diğer hizmetkârlarla arabacıların kamp kurdukları yerden, sessizce gelmişti yanlarına.

«Henshaw!» dedi Ralph kendisine bakınca. «Bana buraya yaban sığırı avlamaya geldiğimizi söylemiştin yola çıkarken. Bana güvenemedin mi?»

«Bazo, sen benim kardeşimsin.»

«Sen kardeşine yalan mı söylersin?»

«Bulawayo'da iken yanan taşlardan söz etseydim, yola çıktığımızda arkamızda en az yüz araba olurdu.»

«Ben sana bu tepelerde şimdi armağanlara boğduğu tüysüz maymunu savaşçılarımla kovaladığımı söylemedim mi?»

«Söylemedin.» Bazo hemen konuyu değiştirdi. Başarısız olduğu bu seferden hiç de gurur duymazdı. Eski kralın kendisini azarlamasını hiç unutamıyordu.

«Henshaw, eğer benimle konuşmuş olsaydın hem zaman kaybetmez hem de otuz babanın oğlu olan bu çakalla konuşarak kendimizi alçaltmazdık...»

Ralph, Bazo'nun ev sahipleri hakkındaki düşüncelerini keserek ayağa kalktı. «Bazo, sen bizi oraya götürebilir misin? Bunu demek mi istiyorsun? Bizi yanan taşlara gerçekten götürebilir misin?»

Bazo başını eğdi. «Ve bu da sana bir arabaya mal olmayacaktır.»

Kızıl ve sisli şafakla birlikte ormanın içinde yola koyuldular. Önlerinde sığır sürüleri onlara yol vermek için açılıyor, geçtikten sonra arkalarından yine kapanıyordu. İri kara hayvanların ıslak burunları havadaydı, geniş boynuzları kendilerine ağır bir saygınlık veriyor, birkaç yüz adım ötelerinden geçen atlılara şaşkın şaşkın bakıyorlar, sonra yine otlamaya dönüyorlardı. Atlılar ise hayvanlara bakmıyorlardı bile, onların gözleri önde giden Bazo'nun kurşun yaralı sırtındaydı.

Dik sırtın başlangıcında hayvanları bir yere bağlayıp yürüyerek yollarına devam ettiler. Koşmalarına rağmen kendilerini doruğa dimdik yükselen yamacın kenarında bekleyen Bazo'ya erişemiyorlardı. Bazo herhangi bir aşırılığa kaçmadan çenesiyle ilersini gösterdi. Ralph ile Harry, soluk soluğa, terden gömlekleri sırtlarına yapışmış olarak, konuşamadan baktılar.

Yedi metre kalınlığında yatay bir damar vardı yamaçta. Her iki yönde de göz alabildiğine uzanıyordu. Geçe kadar kara olmasına rağmen sabah güneşinin ilk ışıklarını yansıtan garip bir yeşilimsi parlaklığı vardı.

«İşte bu topraklarda eksik olan tek şey,» dedi Ralph. «Yanan taş, siyah altın... şimdi her şeyimiz var artık.»

Harry Mellow kutsal bir yerde bir azizden kalan kalıntıya dokunuyormuş gibi saygıyla dokundu taşa.

«Böylesine derin damarı olan kömürü Kentucky tepelerinde bile görmemiştim.»

Birden başından şapkasını çıkartıp havaya attı ve vahşi bir Kızılderili çığlığı atarak yamaçtan aşağı koştu.

«Zenginiz! Zengin! Zengin! Zengin!»

«Bay Rhodes'in yanında çalışmaktan daha iyi mi?» diye sordu Ralph. Harry dostunun omuzlarını kavradı, iki yana sallanarak dansetmeye başladılar, Bazo durduğu yerden asık bir yüzle seyrediyordu onları.

Ortalığı incelemek ve alanlarını belirlemek iki haftalarını aldı. Bu süre sonunda kömür damarının dolaştığını tahmin ettikleri tüm bölgeyi işaretlemişlerdi. Harry teodolit aracıyla ölçümlerini yapıyor, Bazo ve Ralph ile diğer yerliler yere kazık çakıyorlardı.

Çalışırlarken tepelerin bazı yerlerinde yüzeye çıkmış yeni yeni damarlar da buldular.

«Bin yıl yetecek kadar kömür var,» dedi Harry. «Trenler için, çelik fabrikaları için, yeni ulusu her şeye kavuşturmaya yetecek kadar...»

On besinci gün yorgunluktan bitkinleşmiş Matabele’lerínin başında kampa döndüler. Yeni kocasından iki hafta yoksun kalmış olan Victoria yaslı bir dul gibi soluklaşmıştı. Ancak ertesi sabah rengi ve gözlerinin parıltısı yerine gelmiş olarak kocasının kahvaltısını hazırlıyordu.

Dev msasa ağaçlarının altında kurulan sofranın başında oturan Ralph, Cathy'ye seslendi. «Katie sevgilim, bir şişe şampanya aç.» Kadehini kaldırdı. «Baylar bayanlar, Harkness Madenine ve Wankie kömürüne ve her ikisinin de zenginliğine içelim!» Kahkahalarla gülerek kadehlerini tokuşturdular. «Sonsuza kadar burada kalalım,» dedi Vicky. «Öylesine mutluyum ki. Bunun sona ermesini istemiyorum.»

Kolunu Cathy'nin beline dolayan Ralph, «Bir süre daha kalacağız,» dedi. «Doktor Jim'e buraya yaban sığırı avlamaya geldiğimizi söyledim. Yanımızda birkaç araba dolusu deriyle dönmezsek bizim doktor kuşkulanmaya başlar sonra.»

Akşam rüzgârı doğudan esmeye başlamıştı. Ralph bu mevsimde rüzgârın gece boyunca devam edeceğini ve güneşle birlikte hızını arttıracağını biliyordu.

Yerlilerden iki grubu yanlarında öküzler ve kibrit kolileri olduğu halde doğuya göndermişti. İki grup da şafakta Gwai nehrine varmışlardı, Burada iki büyük çürümüş ağacı devirip zincirlerle öküzlere bağladılar.

Dalları yakınca kuru ağaç birden alev aldı ve ürken öküzler koşuşmaya başladılar. Sürücüler de öküzlerle birlikte koşup hayvanları ayrı yönlere çekiyorlardı. Bir saat içinde cephesi bir kaç mil olan bir orman yangını başlamıştı. Arkadan gelen rüzgâr yangını Ralph'ın arabalarının bulunduğu açıklığa kaydırıyordu.

Ralph sabah güneş doğmadan kalkmış, çalılıkları ateşe vermişti. Çimenler üzerindeki çiy alevlerin çok yayılmasına engel oluyor, kontrol altına alınmasını kolaylaştırıyordu. Çimenliği ağaçların sınırına kadar yakıp ağaçlar alev almadan ateşi söndürdüler. Isazi arabalarını hâlâ sıcak olan açıklığa çekti, arabaları dört köşeli bir duvar biçiminde dizip değerli öküzlerini içeri aldı. Ancak ondan sonra başlarını kaldırıp doğuya baktılar. Orman yangınından yükselen kara dumanlar şafak güneşini bile örtmüştü, içinde bulundukları güvenli alan birden çok küçük göründü gözlerine. Genellikle neşeli olan Matabele’ler bile sakinleşmişler, bıçaklarını bilerlerken huzursuzca bakıyorlardı giderek yaklaşan alevlere.

«Kapkara olacağız,» diye Cathy söylendi. «Her şey berbat olacak.»

«Biraz da yanacağız,» dedi Ralph. Bazo ile yedek atlan kontrol edip tüfeklerini kılıflarına yerleştirdiler.

Ralph karısının yanına geldi. «Vicky ile sen arabadan çıkmayacaksınız. Ne olursa olsun çıkmayacaksınız anlaşıldı mı? Dayanamayacak kadar sıcak olursa üzerlerinize su dökün ama sakın dışarı çıkmayın!»

Ondan sonra havayı koklayıp ilk duman kokusunu aldı. Vicky'yi kucaklamış veda eden Harry'ye döndü.

«Wankie alanındaki hissemi seninkine karşı bahse koyuyorum.»

«Ralph Ballantyne, artık o saçma sapan iddialar yok artık,» dedi Vicky. «Harry'nin artık bakmak zorunda olduğu bir karısı var.»

«Bir sterlinine öyleyse!»

«Tamam!» dedi Harry. El sıkışıp atlarına atladılar. Bazo Ralph'ın diğer atını yedeğe almıştı. «Yanımdan ayrılma, Bazo,» dedi Ralph. Harry'nin yerli yardımcısı ve yedek atı da hemen arkasındaydı.

«Hazır mısın?» diye sordu Ralph. Harry başını salladı. Kamptan ayrıldılar.

Duman kokusu genizlerini yakmaya başladığı sırada Harry, korku dolu bir sesle, «Şunlara bak!» diye bağırdı.

Yaban sığırı sürüsü yangından kaçmaya başlamıştı. Bir sürü diğerine katılmış, yüz hayvan beş yüz, beş yüz bin olmuştu. Sonra binler çoğalmaya başlamıştı. Şimdi toprak titriyordu kapkara toynakları altında. Sürüler birbirlerine yapışmışlardı sanki. En irileri bir buçuk ton çeken hayvanlar bir millik bir cephesi olan tek bir vücutlar sanki. Ralph eşarbıyla ağzını ve burnunu örtüp, şapkasını gözlerinin üstüne indirdi.

«Harry oğlum, arabaların bu yanına düşenler benim, o yanına düşenler senin.»

«Bir sterlinine kabul!» Harry Lee Enfield marka silahına bir kurşun sürdü, tiz bir Kızılderili çığlığı kopartarak atını gelen hayvanların üstüne çevirdi.

Ralph da atını bırakmıştı. Gelen hayvanları korkutmamaya çalışıyor, dikkatlerinin önlerindeki avcılardan çok arkalarındaki alevlerde olmasını istiyordu. Böylelikle sürüye yandan çok yaklaşıp en ön saftaki bir hayvanın kalın boynundaki kirişi nişanladı ve tetiğe bastı. Gürültü arasında silah sesi duyulmamıştı bile. Ama hayvan burun üstü düşmüş ve ölüm acısıyla ayaklarını sallamaya başlamıştı. Ralph atını dizleriyle yönetip iki elini de ser1 best bırakmıştı şimdi. Artık sürüye o kadar yakındı ki istese namlunun ucuyla hayvanlara dokunabilirdi bile. Silahın her patlayışında bir hayvan devriliyordu. Ralph kurşunu bitene kadar ateş etti, sonra silaha yeni bir şarjör taktı. Ne dipçiği omzundan ne de gözünü arpacıktan ayırıyordu.

Namlu artık iyice ısınmış, silah tepmeye başlamıştı. Dişleri birbirine çarpıyor, sağ elinin işaret parmağı kanıyordu. Yine de durmadan dolduruyor ve ateş ediyordu. Vurduğu hayvanların sayısını çoktan kaçırmıştı.

Birden fişekliğinin boşaldığını farketti. Yüz mermi harcamıştı. Hemen çantasından yeni bir fişeklik çekti.

Birden yanlarına kadar gelen alevler bu kıyıma son verdi. Ralph ile Bazo bir anda kendilerini alevler arasında buldular, hayvanların yeleleri ve Ralph'ın gömleği yanmış olarak güçlükle kurtardılar kendilerini. Sonra açıklık yerden yangının iki yandan akıp gitmesini dehşetle seyrettiler. Yanan dallar kasırgaya tutulmuş gibi havaya uçuyor, otuz kırk metre ötede bir başka ağacın üstüne düşüp onu yakıyordu. Alevler ortalığı havasız bıraktığı için soluk almakta da güçlük çekiyorlardı. Sıcak hava ciğerlerini yakıyordu. Yüzlerinin derisi yanıyor, gözlerinin nemi kuruyordu. Güneşin içine bakıyormuş gibi ağrıyordu gözleri. Ateş geldiği gibi batıya doğru gitti sonra. Böylesine bir gücün karşısındaki güçsüzlüklerini anlayarak suskun kalakaldılar oldukları yerde.

Ertesi sabah toprak biraz soğuyunca deri yüzücüler ise giriştiler. Sığırların leşleri yarıyarıya yanmıştı zaten. Deri yüzücüler çılgınlar gibi çalışıyorlar, bir grup dev leşleri çekip kesimleri yapıyor, diğerleri derileri tek parça halinde yüzüyorlardı. Üçüncü bir grup da ıslak derilerin arasına kaya tuzu yerleştirip kuruması için güneşe yayıyordu.

İkinci gün hava çürüyen leş kokusuyla ağırlaşmıştı. Hayvanların uğultuları ve kuşların çığlıkları da sahneyi tamamlıyordu. Gökyüzü bu kez kuşkanatlarıyla kararmıştı.

Yanmış ve çürümüş et kokusu arabaların oluşturduğu küçük kampa kadar geliyor, kadınlar uyuyamıyorlardı.

«Ralph, yarın yola çıkabilir miyiz?» diye sordu Cathy.

«Neden? Burasını çok sevdiğini söylemiştin ya!»

«Artık sevmiyorum. Ralph, böyle yakıp öldürmeye devam edersek, ne kadar sürer bu?»

«Sen neden söz ediyorsun, kadın?»

«Hayvanlar tükenince burası benim tanıyıp sevdiğim yer olmayacak.»

«Tükenmek mi? Katie, bugün sürüleri gördün. Sayılmayacak kadar çok. Kuzeye Hartum'a kadar hep böyle. Her gün böyle avlansak bile bir şey olmaz. Hayır, Katie, sığırlar hiç bitmeyeceklerdir.»

«Kaç hayvan öldürdün?»

«Ben mi? İki yüz on dört. Sevgili kaynından otuz iki tane daha fazla.» Ralph arkasına yaslanıp kadının başını göğsüne çekti. «Üstelik o ukalâ bir sterlinden oldu.»

«İkiniz birden bir günde dört yüz hayvan, Ralph...» Karısının sesi öylesine hafif çıkıyordu ki, Ralph sabırsızlandı.

«Bana deriler gerekliydi, Katie. Hayvanı ister öldürürüm ister öldürmem, keyfimin bileceği bir şey bu. Haydi, yat uyu artık, aptal kız.»

Ralph Ballantyne'ın hayvan sürüleri konusundaki tahmini gerçekte pek sınırlıydı. Belki de yeryüzü tarihinde böylesine aşırı miktarda bir memeli türü hiç gelmemişti o güne kadar. Nil nehrinin doğduğu yerlerden orta Afrika'nın geniş otlaklarına, Zambezi nehrine, Matabeleland'ın altın otlaklarına ve ormanlarına kadar sürüler yayılmaktaydı.

İlkel kabileler bu hayvanları avlamazlardı. Bir kere hayvanlar onların ok ve yayları için çok hızlı, sert ve güçlüydüler. İkinci olarak bunları avlamak için derin ve geniş tuzaklar kazmak çok yorucuydu. Kıtanın içlerine kadar giren Arap tüccarlar böylesine kaba avlarla değil, Malindi ve Zanzibar pazarlarında satabilecekleri genç yerli kızlarıyla ilgilenirlerdi. Avlanmaya gelince de kıvrımlı dişleri için yaşlı filleri avlarlardı. Üstün nitelikli silahlara sahip Avrupalılar da henüz buraya girememişlerdi. Sürüleri izleyen büyük aslan sürüleri de sığırların doğal çoğalmasını engelleyemiyorlardı.

Yirmi otuz bin hayvanlık büyük sürülerin en arka sıralarında bulunan hayvanlar otlama sırası kendilerine gelince ot bulamadıklarından açlıktan ölürlerdi. Sığır sürüleri kendi aşırı sayılarıyla zayıfladıkları için kuzeyden gelen salgın hastalığa karşı korunmasızlardı.

Veba Mısır'dan çıkmıştı. Musa'nın Tanrısı Yehova'nın Mısır Firavunlarına gönderdiği aynı hastalıktır bu. Peşte bovine, sığır vebası, geviş getirenlere musallat olur, ama en çok sığırları etkiler. Hastalığa yakalanan hayvanlar kör olurlar, mukozalarından çıkan salgıyla boğulup ölürler. Ağız ve burunlarından kalın ipler halinde salgılar çıkar. Bu salgılar bulaşıcıdır ve hastalığı taşıyan hayvan ölse de geçtiği otlaklardan başka hayvanlara bulaşır.

Vebanın süresi çok kısadır. Hayvan diyare ve dizanteri olur. Sonunda düşüp de kalkacak gücü kalmadığında vücudunun kasılmaları boynuzlu başını yana, burnu omzuna değecek kadar çevirmesine neden olur. Hayvanlar bu durumda ölürler.

Sığır vebası kıtanın bir ucundan öteki ucuna kadar kasırga hızıyla esti, öyle ki sığır sürülerinin çok yoğun olduğu yerlerde gün doğuşu ile batımı arasında on binden fazla hayvanın öldüğü oldu. Çırılçıplak otlakta leşleri kıyıya vurmuş, zehirlenmiş sardalyalar gibi üstüste yığılmışlardı. Hastalığın kendine özgü pis kokusu kısa zamanda çürüme kokusuna karışmaya başladı. Akbaba ve çakal sürüleri bu korkunç ganimetin binde birini bile bitiremediler.

Bu hastalık ve ölüm kasırgası güneye doğru esti, sel gibi akan sürüleri yuttu, sonunda Zambezi'ye ulaştı. Bu geniş yeşil su da salgını durduramadı. Akbabalar ve diğer kuşlar salgını karşı kıyıya taşıdılar.

Korkunç kasırga güneye, hep güneye esmeye başladı.

Kampta ilk uyanan Zulu arabacı Isazi olurdu. Kendisinin yarı yaşındakiler hâlâ uyurlarken uyanıp ve dipdiri olmak adama bir tatmin duygusu verirdi.

Isazi döşeğinden kalkıp ateşin yanına gitti. Ateş sönmüştü, ama o kütüklerin kararmış uçlarını yerinden oynattı, aralarına birkaç kuru yaprak ufalayıp attı ve üflemeye başladı. Küller uçtu, yapraklar tutuştu. Az sonra kütükler de alev almıştı. Isazi bir süre ellerini ısıttıktan sonra arabaların oluşturduğu halkadan dışarı çıkıp öküzlerin bağlı oldukları yere doğru yürüdü.

Bazı insanların çocuklarını ya da köpeklerini sevdikleri gibi Isazi de öküzlerini severdi. Her birine adıyla seslenir, huylarını, güçlü ve zayıf yanlarını bilirdi. Yolun engebeleri artınca hangisinin boyunduruktan kurtulmaya çalışacağını, hangisinin fedakâr ya da akıllı olduğunu da bilirdi. Kuşkusuz içlerinde sevdikleri de vardı. İri gözleri için Kara Mehtap adını verdiği koca öküzle düdüğüne köpek gibi karşılık veren Hollandalı örneğin.

Isazi kendi kendine gülümseyerek hayvanları kapattıkları ağılın kapısını açıp Hollandalı'ya ıslık çaldı. Alacakaranlıkta hayvanlardan biri öksürüyordu. Öksürüğün garip hırıltısı Isazi'yi olduğu yerde dondurdu. Sağlıklı bir öküz böyle öksürmezdi.

İçeri girmekte duraksadı önce, burnuna daha önce hiç duymadığı bir koku gelmişti. Koku çok hafif olmasına rağmen midesini kaldırmıştı. Bir dilencinin soluğu ya da bir cüzzamlının yaraları gibi kokuyordu. Kokuya ve korkusuna rağmen içeri girmeye zorladı kendini.

«Hollandalı! Nerdesin, yavrum?»

Dizanteriden kırılan bir hayvanın patlama gibi gürültülü boşaldığını duyan Isazi hemen o yana koştu. Sabahın ilk ışığında benekli hayvanı tanımıştı. Öküz yerde yatıyordu.

«Kalk!» diye o yana koştu Isazi. «Vusa, thomdwa! Kalk, sevgilim.» Bir öküz ancak tüm umutları kesilince yatardı.

Hayvan derin derin soluyor, ama kalkmıyordu. Isazi diz çöküp kollarını hayvanın boynuna doladı. Hayvanın boynu garip bir açıyla bükülmüştü. Kadife gibi burnu böğrüne değiyordu. Derisinin altındaki kasları demir gibi sertti.

Isazi elini hayvanın boynuna değdirince onun ateşler içinde olduğunu farketti. Yanağı ıslak ve yapış yapıştı. Isazi elini burnuna götürdü. Eli pis kokulu bir sıvıya bulanmıştı. Ufak tefek Zululu ayağa fırlayıp geri geri kapıya kadar gitti. Sonra dönüp arabalara doğru koştu.

«Henshaw! Çabuk gel, küçük Şahin, çabuk!»

«Ateşzambakları,» diye Ralph Ballantyne homurdandı. Ağılın içinde yürürken yüzü öfkeden kasılmıştı. Zambak parlak yeşil çalılar arasında büyüyen kenarları sarı ve kızıl renkli bir çiçek olup onu tanımayan atlayan hayvanları çekerdi.

«Çobanlar nerede? Çabuk o lanetleri çağırın buraya!» Kara Mehtabın leşinin yanında durdu. En az elli sterlin ederdi bu hayvan. Ve ölen yalnız o değildi, yedi sekiz tanesi daha yerde kıvranıyorlardı.

Isazi ile diğer arabacılar çobanları getirdiler. Bunlar en genci on yaşında, en büyüğü ergenlik çağına ancak gelmiş çocuklardı. Önlerinde küçük bir önlük sallanıyordu, kalçaları çıplaktı.

«Ateş zambağının ne olduğunu biliyor musunuz?» diye bağırdı Ralph. «Zehirli bitkileri araştırmak ve hayvanları onlardan uzak tutmak sizin göreviniz. Size ders olsun diye derinizi yüzeceğim hepinizin.»

İçlerinden en büyükleri, «Biz zambak falan görmedik,» dedi.

Ralph'ın elinde suaygırı derisinden yapılmış sapı bir insanın başparmağı kalınlığında ve ucu incecik olan iki metrelik bir kırbaç vardı.

«Sana en yakın ağacın altında uyumak yerine öküzlere bakmayı gösteririm şimdi.»

Ralph kırbacı çocuğun ayaklarına doğru savurdu. Kırbaç zehirli bir yılan gibi tıslayarak oğlanın bacaklarına sarıldı, çocuk acı bir çığlık attı. Ralph çocuğun elini tutup kıçına ve bacaklarına birkaç kırbaç daha indirdi. Sonra onu bırakıp yanındakini yakaladı. Etleri parçalandıkça çocuk havalara zıplıyordu.

Tatmin olmuş olan Ralph, «Tamam,» dedi. «Şimdi sağlıklı hayvanları arabalara koşun.»

Üç arabaya koşacak kadar hayvan kalmıştı ellerinde. Ralph tuzlanmış derilerle yüklü üç arabayı geride bıraktı, güneş doğar doğmaz güneye doğru yola koyuldular.

Aradan bir saat geçmeden bir öküz daha koşulu olduğu yerde düşmüş, burnu böğrüne yapışmıştı. Onu çıkartıp yolun kenarına çektiler. Yarım mil gitmeden iki öküz daha öldü. Sonra birbirleri ardından öyle hızlı ölmeye başladılar ki Ralph iki arabayı daha yolda bırakmak zorunda kaldı. Ralph'ın öfkesi yerini çoktan şaşkınlığa bırakmıştı. Bunun sıradan bir zehirlenme olmadığı açıktı. Arabacılardan hiçbiri o güne kadar böyle bir şey görmemiş, Afrika efsanelerinde bile böyle bir duruma rastlanılmamıştı.

Ralph yeni kayınbiraderini kadınların kendisini duyamayacakları bir köşeye çekti. «Harry, eve tek arabayla dönersek talihli sayılırız. Daha birkaç nehir aşacağız. Biz önden atla gidip Lupane nehrini kolayca aşacak bir yol bulsak iyi olacak.» Nehir birkaç mil ilerdeydi, su boyunca uzanan yemyeşil orman bulundukları yerden seçilebiliyordu.

«Beş araba bıraktık,» diye söylendi Ralph. «Tanesi 300 sterlinden... bir de kaybettiğim hayvanlar...» Susup dimdik oturdu eyerinde.

Nehir kıyısında yeni bir açıklığa varmışlardı. Ralph ilerde duran üç zürafaya bakıyordu. Hayvanlar birbiri ardından yürümekteydiler. Önde giden yaşlı erkek zürafa yaşlılıktan neredeyse kapkara kesilmişti. Arkasından gelen dişisi kızıl lekeli, en arkadaki yavru ise bej rengindeydi. Yavru zürafa ağır ağır danseder gibi yürüyordu, annesi iki adımda bir dönüp endişeyle yavrusuna bakıyor, sonra görev ve analık sevgisi arasında bir karar veremiyormuş gibi erkeğin ardından yürüyordu. Yavru zürafa birden yere düştü ve kaldı. Anası bir iki dakika yavrusunun başında durdu, sonra orman yasalarına uyarak zayıfı terketti ve eşinin ardından yürüdü.

Ralph ile Harry hayvanın yattığı yere doğru sürdüler atlarını, yaklaştıklarında ağızdan ve burundan akan salgıdan ve diyareden doğan kokuyu farkettiler. Gözlerine inanamayarak baktılar hayvanın leşine. Ralph birden burnunu kıvırdı. «Öküzlerinki gibi bu koku...» Birden gerçek kafasına dank etti. «Salgın bir hastalık. Tanrım, Harry, veba bu! Öküzleri ve av hayvanlarını kırıp geçiriyor.» Ralph'ın yüzü çamur rengine dönmüştü. «İki yüz araba,» diye mırıldandı. «Bu böyle devam ederse 4000 öküz... Salgınsa hepsini kaybederim. Bittim ben, Harry. İflas ettim.» Ama bir an sonra başını salladı, kendine acımayı bıraktı, ıslanmış bir köpek yavrusu gibi başını salladı, rengi yerine geldi.

«Hayır, batmadım!» diye söylendi. «Hiç olmazsa savaşmadım...» Harry'ye döndü. «Sen kadınları Bulawayo'ya tek başına götüreceksin. Ben en iyi dört atı alıyorum.»

«Sen nereye gideceksin?»

«Kimberley'e.»

«Neden?»

Ama Ralph atının boynunu çevirmiş ve o sırada ormandan çıkmış olan tek arabaya doğru sürmeye başlamıştı bile. O daha arabanın yanına varmadan öndeki öküzlerden biri yere yığıldı kaldı.

Isazi ertesi sabah ağıla gitmedi. Bulacağı şeyden korkuyordu. Yerine Bazo'yu gönderdi.

Öküzlerin hepsi ölmüştü. Daha şimdiden kaskatı kesilmişler, o son kasılmayla boyunları bükülmüştü. Şafak öncesinin serinliğinde Bazo titreyerek maymun derisinden pelerinine sıkısıkı sarıldı. Aslında kendisini titreten hava değil, kör inancın soğuk parmağıydı.

«Hayvanlar başları böğürlerine değerek yattıkları ve bir daha kalkmadıkları zaman...» diye Umlimo'nun sözlerini tekrarladı. Ama korkusu birden bir sevinç dalgasıyla uçup gitti. «Oluyor! Her şey kehanetteki gibi oluyor!»

Seçilmiş'in sözleri hiçbir zaman bu kadar açık olmamıştı. Bunu hemen görmeliydi, ancak olaylar öyle başdöndürücü hızla gelişmişti ki, bu veba salgınının gerçek anlamını ancak şimdi farkedebilmişti. Artık güneye doğru gece demeden gündüz demeden koşmak, tepelerdeki o gizli mağaraya bir an önce ulaşmak istiyordu.

Reisleri toplayıp, «Ey siz kuşku içinde olanlar, Umlimo'nun sözlerine inanın artık!» demeliydi. «Midenizi süt ve birayla dolduran sizler, onların yerine taş doldurun artık!»

Madenden madene, çiftliklere, beyazların kurdukları ve yerlileri çalıştırdıkları yeni köylere gitmeliydi. «İzimvukuzane Ezembintaba savaş şarkısını hatırlıyor musunuz?» diye sormalıydı onlara. «Dağın altını kazan köstebekler, başka insanların pisliklerini çıkaranlar, gelin Köstebek savaş şarkısını söyleyin benimle birlikte.»

Ama daha zamanı gelmemişti. Umlimo'nun kehanetinin üçüncü bölümü gerçekleşene kadar Bazo da arkadaşları gibi beyaz adamın uşaklığı rolüne devam edecekti. Vahşi sevincini güçlükle maskeleyip Afrika'nın o okunması olanaksız yüzünü takındı. Beyaz kadınlar ve çocuk arabanın içinde Harry Mellow da arabanın altında battaniyesine sarınmış uyuyorlardı.

Henshaw bir gün önce, daha Lupani nehri kıyılarına varmadan, onları bırakıp gitmişti. En güçlü ve hızlılarından dört at seçmişti. Bazo'ya küçük grubu Bulawayo'ya yürüyerek götürmesini emretmiş, karısıyla çocuğunu öpmüş, Harry Mellow' un elini sıkmış ve vahşi köpeklerin kovaladığı bir insan gibi üç at yedeğinde olduğu halde dört nala güneye doğru uzaklaşmıştı.

Bazo arabanın yanında durup, battaniyeye sarılı Harry Mellow'la konuşmaya başladı. Harry'nin Sindebele dilini kavraması her gün biraz daha artıyorsa da şimdilik beş yaşındaki bir çocuk kadar konuşabiliyordu. Bazo ise sözlerinin mutlaka anlaşılmasını istiyordu.

«Sonuncu öküz de öldü. Atlardan birini sığırlar öldürdü, diğer dördünü de Henshaw aldı.»

Harry Mellow yattığı yerden doğrulup bir karara vardı. «Öyleyse kadınlara birer at kalıyor. JanJan birinin arkasına biner. Bizler de yürürüz. Bulawayo'ya ne kadar var, Bazo?»

Bazo omuzlarını silkti. «Hızlı ve sağlıklı birer savaşçı olsaydık beş gün. Ama çizmeli bir beyaz adamın adımlarıyla...»

Ralph Ballantyne Kings Lynn'de durdu. Dizginleri yaşlı Hotanto avcısı Jan Cheroot'a fırlattı.

«Onlara su ver ve yem torbalarını doldur. Bir saate kadar yeniden yola çıkacağız.»

Sonra geniş verandanın merdiveninden koşarak yukarı çıktı. Kendisini üvey annesi karşıladı. Genci tanıyınca kadının yüzündeki şaşkınlık sevince dönüşmüştü.

«Ralph, korkuttun beni... »

«Babam nerede?» diye sordu Ralph kadının yanağından öperken. Onun bu ciddiyeti kadına da bulaşmıştı.

«Kuzeyde, sığırları damgalıyorlar... ama ne var, Ralph? Seni hiç böyle görmemiştim.»

«Kuzeyde, ha? Altı saatlik yol. O kadar zamanım yok.»

«Ciddi bir şey var demek... Bana işkence etme, Ralph.»

«Özür dilerim. Kuzeyden gelen korkunç bir sığır vebası salgını var. Gwaai nehrinde benim hayvanlarıma musallat oldu, on iki saatte yüz baş hayvan kaybettik.»

Louise erkeğe baktı. «Belki de...» Ama Ralph onun sözünü kesti.

«Zürafa, sığır, öküz... hepsi ölüyorlar. Şimdiye kadar yalnız atlara bir şey olmadı. Louise bir gün önce sağlıklı olan hayvanların sinekler gibi düşüp öldüklerini gördüm.»

«Peki, ne yapmamız gerek, Ralph?»

«Satmalıyız. Salgın buraya gelmeden elimizdeki bütün hayvanları satmalıyız.» Ralph dönüp Jan Cheroot'a seslendi. «Eyerimdeki çantamdan not defterimi getir,»

Ralph babasına bir not yazarken Louise, «En son ne zaman yemek yedin?» diye sordu. «Hatırlamıyorum.»

Ralph soğuk etle, soğan ve peynir yedi, birasını içti. Jan Cheroot'a, «Babam dışında sakın kimseyle konuşma,» diye talimat veriyordu bu arada. «Bu işten kimseye söz etme. Çok çabuk git, Jan Cheroot.» Ufak tefek Hotanto yola çıkmak için hazırlanamadan Ralph atına atlamıştı bile.

Tanıdığı birine rastlamadan ana yoldan uzak bir telgraf istasyonuna varmak için Bulawayo'nun çevresini dolaştı. Telgraf hatlarını kendi adamları döşediği için yolu karış karış biliyor, Bulawayo ile Matabeleland'ın dünya ile ilişkisinin en iyi nereden kesilebileceğini hesaplayabiliyordu.

Telgraf direklerinden birinin önünde atlarını bağladı ve direğin tepesine tırmandı. Telleri kesip uçlarını kalın deriden iplerle bağladı. Böylelikle teller koptuğu yerden ayrılıp yere düşmemişti. Atına binip yukarı baktığında durumu ancak çok usta bir hat bekçisinin anlayabileceğini gördü.

Sonra atını dörtnala sürmeye başladı. Öğle üzeri yol kavşağına gelmiş, güneye doğrulmuştu. Atları her saat başı değiştiriyordu. Önünü göremeyecek kadar karanlık bastırınca atları dizlerinden birbirlerine bağladı ve yere yatıp kütük gibi uyudu. Sabah şafak sökmeden bir parça peynirle ekmek yedi ve daha güneş doğmadan yeniden yola koyuldu. Öğleden önce yoldan çıkıp telgraf hattını bir tepenin ardında buldu. Şirket hat bekçilerinin hattın kesildiği yere artık yaklaşmakta olduklarını tahmin ediyordu. Belki de Bulawayo'da biri sürüleri bir anda öldüren bu salgın hakkında Bay Rhodes'a bir telgraf çekmek için sabırsızlanıyordu bu sırada.

Ralph telleri iki yerde kesip yeniden yola devam etti. Öğleden sonra atlarından biri artık yerinden kıpırdayamayacak bir duruma gelmişti. Ralph hayvanı çözüp serbest bıraktı, bir aslana yem olmadığı takdirde belki de sürücülerinden biri damgasından tanırdı.

Ertesi gün, Shashi nehrine eli mil kala güneyden gelen kendi konvoylarından birine rastladı. Beyaz bir adamın yönetimin de yirmi altı arabadan oluşan bir konvoydu bu. Ralph kendi atlarını bırakıp adamın atlarını aldı ve hemen yoluna devam etti. Nehrin iki yakasında telleri iki kere daha kestikten sonra demiryoluna vardı.

İlk rastladığı kızıl saçlı bir iskoç olan ölçümcü oldu. Bunlar işçilerden beş mil ilerde çalışıyorlar, demiryolunu döşemek için travers kesiyorlardı. Ralph atından inmedi bile.

Selama sabaha gerek duymadan, «Sana Bulawayo'dan gönderdiğim telgrafı aldın mı, Mac?» diye sordu.

«Hayır, Bay Ballantyne. Beş gündür hiçbir haber alamadım. Tellerin kopuk olduğunu söylüyorlar.»

Ralph içinin rahatladığını gizlemek için, «Lanet olsun!» diye bağırdı. «Bana bir vagon ayırmanı istiyordum.»

«Acele ederseniz, bugün geri dönecek boş bir katar var, efendim.»

Ralph beş mil sonra demiryolunun döşendiği son noktaya varmıştı. Kalahari Çölünün bu bölümündeki hummalı çalışma çölün tek düzeliği ile uyuşmaz bir görünüm yaratıyordu. Yeşil bir lokomotif havaya beyaz buhar salıyor, gümüş rengi raylar üzerindeki düz yük vagonlarını çekmeye hazırlanıyordu. Çalışma alanının yarım mil berisinde her gün biraz daha ileri taşınan tahtadan bir kulübe vardı. Kollarını sıvamış olan başmühendis sandıklardan yapılmış derme çatma bir masanın başında çalışmaktaydı.

Ralph içeri girmeden, «Günde kaç mil döşüyorsunuz?» diye sordu.

Adam ayağa fırladı. «Bay Ballantyne!» Ralph'tan bir karış daha uzun, iri yarı, kalın boyunlu bir adam olmasına rağmen ondan korkardı. Korkusu gözlerinden okunuyordu. Afrika'nın en sevilen insanı olmak gibi bir iddiası olmayan Ralph bu durumdan gizli bir zevk aldı. «Sizi bu ayın sonuna kadar beklemiyorduk.»

«Biliyorum. Kaç mil döşediniz şimdiye kadar?»

«Bir iki aksilik oldu, efendim.»

«Sorumun cevabını zor kullanarak mı alçağım yani?» .

Başmühendis Ralph Ballantyne'a yalan söylemenin bir yarar sağlamayacağını çok önceden anlamıştı. «Aybaşından beri on altı mil.»

Ralph yol haritasına bakıp rakamları kontrol etti. Yolda gelirken işaretleri gözden kaçırmamıştı.

«On beş mil ve altı yüz yarda,» dedi. «On altı mil değil.»

«Evet, efendim. Yaklaşık olarak on altı.»

«Bundan memnun musun?»

«Hayır, efendim.»

«Ben de.» Ralph bu kadar azarlamanın yeter olduğu kanısındaydı. Daha fazlası adamın işe yararlılığını zedeleyebilirdi. Oysa burası ile Orange Nehri arasında ondan iyisi yoktu.

«Bulawayo’da çektiğim telgrafı aldın mı?»

«Hayır, Bay Ballantyne. Hatlar iki gündür kesik.»

«Peki ya Kimberley hattı?»

«O açık, efendim.»

«Çok iyi. Telgrafçına şunu göndermesini söyle.»

Ralph acele bir mesaj yazdı.

«Kimberley, De Beers Caddesinde Avukat Aaron Pagan, Yarın ayın altısında erkenden geliyorum. Öğle üzeri Rholand'dan Rough Rider'le acele bir toplantı düzenle.»

Rough Rider, Ralph’ın nakliye işinde en büyük rakibi Reelof Zeedeberg'in şifre adıydı. Zeedeberg'in ekspres arabaları Delagoa ile Algoa Körfezi arasında, Pilgrims Rest altın madenlerinden Witwatersrland'a, Kimberley demiryolunun son durağına yük taşırdı.

Telgraf memuru mesajı iletirken Ralph mühendisine döndü.

«Şimdi aksilikleri ve bunları nasıl giderebileceğimizi anlat bakalım.»

«En kötüsü Kimberley'deki dar boğaz.»

İki adam bir saat kadar çalıştılar, sonunda lokomotifin düdüğü duyuldu. Ralph eyeriyle battaniyesini ilk düz vagonun üstüne atıp mühendisi ile konuşmasını tamamlayana kadar treni on dakika bekletti.

«Bundan sonra malzemeyi çok çabuk alacaksın,» deyip düz yük vagonuna atladı, makiniste el salladı. Tren hareket edince rüzgârdan korunacak bir köşe bulup battaniyesine sarındı. Lupani nehrinden demiryoluna kadar sekiz günde gelmişti ki, bu bile başlı başına bir rekor sayılırdı. Tekerleklerin rayların eklenti yerlerindeki tıkırtısına uyarak, «Acele etmeliyiz; acele etmeliyiz.» diye mırıldanıyordu. Uykuya dalmadan önce tekerlekler, «Hayvanlar ölüyor, hayvanlar ölüyor,» diye tekrarlıyorlardı. Ama bu bile gözlerinin kapanmasını önleyemedi.

Ertesi sabah dörtte, on altı saatlik bir yolculuktan sonra Kimberley'e vardılar,

Ralph Lokomotif yavaşladığı anda atladı, eyerini sırtlandığı gibi De Beers caddesine doğru yürüdü. Telgraf bürosunda ışık görünce memur açıncaya kadar kapıyı yumrukladı.

«Bulawayo'ya acele bir telgraf göndermek istiyorum.»

«Kusura bakma ahbap, ama hatlar kesik.»

«Ne zaman onarılacak?»

«Bilmem, altı gündür kesik işte.»

Ralph Elmas Lil'in otelinden içeri girerken keyifle sırıtıyordu.

Otelin gece kâtibi yeni biri olduğundan Ralph'ı tanımamıştı.

Karşısında uzun boylu, güneşten yanmış, elbiseleri üstünde iğreti duran biri vardı. Bu kadar gün at koşturmak için zayıflatmıştı Ralph'ı. Lupani'den yola çıktığından beri traş olmamıştı. Lokomotifin isiyle yüzü iyice kararmış, gözleri kıpkırmızı kesilmişti. Gece kâtibi bir serseriyle karşı karşıya olduğunu hemen anlamıştı.

«Kusura bakmayın, otel dolu efendim,» dedi.

«Mavi Elmas dairesinde kim var?»

«Sir Randolph Charles.»

«Çabuk atın onu oradan.»

«Anlamadım efendim.» Gece kâtibi buz gibi bir ifadeyle geriledi. Ralph uzanıp adamın ipekli kravatını yakaladı.

«Onu çabuk benim dairemden çıkart dedim sana!»

Tam o anda gündüz kâtibi içeri girdi.

«Bay Ballantyne! Daireniz şimdi hazır olacak efendim.» Sonra arkadaşının kulağına eğildi. «Çabuk daireyi boşalt yoksa sonun geldi demektir.»

Mavi Elmas Kimberley'in sıcak suyu olan birkaç dairesinden biriydi. Ralph banyoya uzandığında pencerenin dışında iki yerli de kazanın altına durmadan odun atıyorlardı. Ralph suyun içinde yatarken traş da oluyordu. Gündüz kâtibi depodan Ralph'in sandığını oda hizmetçilerinin ütülü elbiselerini yerleştirmelerini, çizmelerini cilalamalarına nezaret ediyordu.

Briyantin ve kolonya kokan Ralph öğleye beş dakika kala Aaron Fagan'ın bürosundan içeri girdi. Aaron zayıf, hafifçe kambur, seyrek saçları alnından geriye taranmış, gaga burunlu, iri ağızlı, uyanık bakışlı bir adamdı.

İki adam birbirlerini kucaklayıp sırtlarını sıvazladıktan sonra Ralph Aaron'un bir şey sormasına fırsat bırakmadan, «Geldiler mi?» diye sorarak iç odanın kapısını açtı.

Roelof ve Doel Zeederberg, Ralph içeri girerken ne ayağa kalktılar, ne de el sıkışmak için bir harekette bulundular. Çok kez karşı karşıya gelmişler, kesin bir sonuca varamadan çatışmışlardı.

«Ballantyne, yine bizi boşuna koşturmak istiyorsun sanırım,» diye Roelof İsveçli geçmişini belli eden bir aksanla konuştu. Soluk kaşları altında gözleri ilgi doluydu.

«Sevgili Roelof, bunu yapmadığımı bilirsin. Ben yalnızca birbirimizi iflas ettirmeden yeni Matabeleland yolundaki ücret konusunu çözümlemek istiyorum.»

«Bak işte bu çok iyi!» diye Doel atıldı. «Kaynanam beni sevecek desene!»

Roelof, «Önerilerini dinleriz ama ancak birkaç dakika,» dedi. İlgilendiği açıkça görülüyordu.

«Birimiz, diğerinin hissesini satın alıp kendi ücret tarifemizi uygulamalıyız.» İki kardeş ellerinde olmadan birbirlerine baktılar. Roelof şaşkınlığını saklamak için sönmüş olan purosunu yaktı.

«Neden diye soruyorsunuzdur.» dedi Ralph. «Ralph Ballantyne'ın neden işini satmak istediğini merak ediyorsunuzdur.» Kardeşler buna bir cevap vermeyip ağaç tepesindeki akbabalar gibi sessizce beklediler.

«Gerçek şu ki Matabeleland'da biraz aşırıya kaçtım. Harkness Madeni...»

Roelofun ağzının kenarındaki gerginlik çizgileri kayboldu. Madenden söz edildiğini duymuşlardı, Johannesburg borsasındaki söylentilere göre madeni üretken hale getirmek için elli bin sterlin gerekecekti.

«Bay Rhodes adına yapmakta olduğum demiryolunda da epey geriyim,» diye Ralph devam etti. «Nakit paraya ihtiyacım var.»

Roelof purosundan bir nefes çekti. «Kafanda belirli bir miktar var mı?»

Ralph başını sallayıp düşündüğü rakamı söyledi. Roelof boğazına kaçan dumandan boğulacak gibi oldu. Kardeşi soluğunu toparlayana kadar sırtına vurdu. Roelof gülerek başını salladı. «Bu çok iyi, hah ha! Çok iyi!»

«Haklıymışsın,» dedi Ralph. «Zamanınızı boşa harcıyorum anladığım kadarıyla.» iskemlesini itip ayağa kalktı.

«Otur.» Roelof kahkahayı kesti. «Otur da konuşalım.» Ertesi öğlen Aaron Fagan sözleşmeyi hazırlamıştı. Anlaşma çok basitti. Alıcılar satıcının beyanını tam ve doğru olarak kabul ediyorlardı. O anda mevcut olan bütün nakliye anlaşmaları ve yolda olan mallar kendilerine geçiyordu. Satıcı hiçbir garanti vermiyordu. Alışverişte nakit para ödenecek, hisse devri kabul edilmeyecekti. Sözleşme imzalandığı an yürürlüğe giriyordu.

Her iki taraf da avukatlarının önünde sözleşmeyi imzaladılar, sonra yine avukatlarının eşliğinde Dominion Colonial ve Overseas Bankasına gittiler. Zeederberg Kardeşler çeklerini yazdılar, Ralph beşer sterlinlik banknotlarını torbasına doldurup adamları selamladı.

«Talihiniz açık olsun, beyler.» Sonra Aaron Ragan’ın kolundan tutup adamı Elmas Lil’in Oteline sürükledi.

Roelof Zeederberg çıplak kafasını ovuşturdu. İki adamın arkasından bakarken, «içimde garip bir his var,» diye mırıldanıyordu.

Ralph yolda en az on tanıdığına rastladı. Bunlar kendisini durdurup önce sağlığını soruyorlar, sonra nakliye şirketinin satışından söz ediyorlar, Harkness Madeni hisselerini satışa çıkarıp çıkarmayacağını öğrenmek istiyorlardı.

«Buna karar verirsen bana bir işaret ver yeter, Ralph.»

«Size bir yardımım dokunursa mutlu olacağım, Bay Ballantyne.»

Harkness'in bir tona altmış ons altın vereceği haberi rüzgâr gibi yayılmış olduğundan rastladığı herkes madenden bir pay istiyordu. Ralph'in De Beers Consolidated Madencilik Şirketine olan beş yüz metre yolu alması bir saat sürdü bu yüzden. Burası elmasa tapınmaya adanmış bir tapınaktı. Üç katın balkonları ince işleme demirden, duvarlar kırmızı cilâlı tuğladandı. Pencerelerde renkli camlar vardı ve bütün kapılar cilalı tik ağacından yapılmıştı.

Ralph ziyaretçiler defterine adını yazınca üniformalı ve eldivenli bir kapıcı kendisini üst kata çıkardı. Tik ağacından bir kapı üzerinde basit bir bakır plakada 'Bay Jordan Ballantyne" yazıyordu. Kapıda herhangi bir makam adı yazmamasına rağmen adının görkemliliği Jordan'ın şirketteki yerinin yüksekliğinin işaretiydi.

Odanın bir duvarındaki çifte pencereden bir mil genişliği olan Kimberley Madeni görülüyordu. Bu yükseklikten çukurun dibini görme olanağı yoktu. Sanki bir göktaşı çarpmış ve bu derin krateri açmış gibiydi. Çukur her gün biraz daha derinleşiyor, madenciler ünlü mavi damarı kovalıyorlardı. Bu çukur şimdiye kadar en iyi kaliteden on milyon kırat elmas vermişti ve madenin tümü de Bay Rhodes'un şirketinindi.

Ralph gençliğini harcadığı çukura şöyle bir baktıktan sonra bakışlarını odada gezdirdi. Duvarlar meşe kaplamaydı, yerlerde ipekli İran halıları vardı. Duvarlardaki raflardaki kitaplar hepsi meşin ve yaldız kaplı ciltlerdi.

Banyonun açık kapısından su sesi geliyordu. Biri, «Kim o?» diye seslendi.

Ralph şapkasını askıya asıp içeri giren kardeşine döndü. Jordan gömleğinin kollarını sıvamıştı. Ellerini adının baş harfleri yazılı bir havluya kuruluyordu. Gömleği saf İrlanda pamuğundandı, kravatı ipekliydi. Ralph'ı görünce havluyu bir yana fırlattı, üç adımda yanına koştu.

Ralph sonunda kendini kardeşinin kollarından kurtarıp Jordan'ın yüzüne baktı.

«Hep de züppesin,» diye alay ederek, kıvırcık sarı saçlarını okşadı. Jordan kardeşi de olsa Ralph'ın o güne kadar tanıdığı en yakışıklı erkekti. Yakışıklılıktan da öte, güzeldi. Ralph'ı görmekten doğan sevinçle şimdi yüzü aydınlanmış, uzun kirpiklerinin arasındaki yemyeşil gözleri parıldıyordu.

«Sen de öylesine kara ve sert ve zayıfsın ki. O ünlü göbeğine ne oldu?»

«Matabeleland yolunda bıraktım.»

«Matabeleland mı?» Jordan'ın ifadesi birden değişti, «O zaman korkunç haberleri sen getirmiş olmalısın.» Jordan deri kaplı masasına koştu. «Telgraf hatları bir haftadır kesik, ilk gelen haber bu. Şifreyi çözeli bir saat oldu daha.»

Telgraf Bay Rhodes'un şifre adı olan 'Dove'a, Doktor Jameson'un yokluğunda müfettişlik görevini yürüten General Mungo St. John'dan geliyordu.

'Kuzey Matabeleland'da sığır hastalığı söylentileri var. Kayıplar yüzde altmış. Şirket veterineri bunun 1880'de İtalya da rastlanan Peşte bovine sığır vebası olduğunu söylüyor. Bilinen tedavisi yok. Kontrol altına alınmadığı takdirde kayıp olasılığı yüzde yüz. Güneye doğru yayılmayı önlemek için merkezi bölgedeki tüm hayvanların öldürülmesi için yetki istiyorum.'

Ralph ilk paragrafı sahte bir şaşkınlık ve dehşetle okurken geri kalanına da göz gezdirmekten kendini alamamıştı. Şifresi çözülmüş bir şirket telgrafını okumak çok sık elde edilecek bir fırsat değildi. Jordan'ın bunu eline vermesi bile ne kadar telaş içinde olduğunun kanıtıydı.

Telgrafta yeni ruhsat istemleri bölümünün başında Wankie Kömür Madeni Şirketi adına kırk dönümlük bir istem vardı. Harry Mellow ile üzerinde anlaştıkları addı bu. Ralph yüzünden belli olmayan bir sevinç dalgasına kaptırdı kendini. Harry kadınlarla Jonathan'ı Bulawayo'ya getirmiş ve hiç vakit kaybetmeden ruhsat isteminde bulunmuş olmalıydı. Bir kere daha bacanak seçimindeki öngörüsü yüzünden kutladı kendini. Ancak telgrafın sonundaki bir paragraf içinde bir kuşku yaratmıştı.

'Kömür ve diğer madenler konusunda Şirket politikasını bildir — Wankie Kömür Madencilik Şirketinin istemi açıklanma gelene kadar 198 sayı ile kaydedilmiştir.'

Ruhsat istemi yapılmış ama henüz onaylanmamıştı demek, ancak bunu daha sonra düşünecekti, şu anda Jordan'ın korkularını gidermesi gerekiyordu.

«Babam da bu salgının tam yolu üstünde. Tüm yaşamı boyunca o kadar çalıştıktan sonra bu talihsizlik... Hayır, Ralph, olamaz bu!» Jordan aklına bir şey gelmiş gibi birden sustu. «Ralph, senin Matabeleland'da kaç araban vardı?»

«Hiç.»

«Hiç mi? Anlamadım?»

«Bütün araba ve öküzlerimi Zeederberglere sattım.»

«Ne zaman?»

«Dün.»

«Bulawayo'dan ne zaman çıktın, Ralph?»

«Ne ilgisi var bununla?»

«Telgraf hatları dört yerden kesilmişti.»

«Yok canım! Kim yapmış olabilir bunu?»

«Sormaya cesaret bile edemiyorum.» Jordan başını salladı. «Hatta biraz daha düşününce Bulawayo'dan ne zaman çıktığını bilmek de istemiyorum. Babamın da senin gibi bütün hayvanlarını satıp satmadığını da hatta... »

«Haydi haydi, Jordan. Gel sana kulüpte bir yemek ısmarlayayım. Bir namussuzlar ailesinden gelmen ve diğer bir namussuzun yanında çalışmaktan doğan acılarını bir şişe şampanya dindirir, hiç merak etme.»

Bir insan Kimberley Kulübüne üye olmadıkça Güney Afrika' ya gerçekten yerleştiğini söyleyemezdi. Üyelik öyle sınırlı tutuluyordu ki, tüm milyonlarına rağmen Barney Barnato, sürekli reddedilmiş ve sonunda üyeliği garanti edilme koşuluyla elmas madenleri hisselerini Bay Rhodes'a satmaya razı olmuştu. Ralph ile Jordan belirli yaşa vardıklarında üyeliğe alınmışlardı. Babaları kulübün kurucularından ve yaşam boyu müdürlerinden biri olmasının yanısıra Kraliçe'nin bir müfettişiydi de. Aynı zamanda bir centilmendi. Kimberley Kulübünde para dışında önemli olan bunlardı. Kapıcı iki kardeşi adlarıyla selamlayıp kartlarını 'girenler' bölümüne yerleştirdi. Barmen Jordan'ın önüne bir cin tonik koyduktan sonra özür dilercesine Ralph'a döndü.

«Sizi artık çok sık görmüyoruz, Bay Ralph. Yine Glenlivet viskisi mi, efendim?»

Yemek salonunda taze patatesli kuzu kızartma ısmarladılar. Jordan Ralph’ın önerdiği şampanyayı reddetti.

«Ben çalışan bir insanım, zevklerim seninkilerden epey basittir. 1873Chateau Margaux yeterde artar bile.»

Yirmi yıllık şarap listedeki herhangi bir şampanyadan dört kat pahalıydı.

«Vay anasını sattığımın! O uygar görünüş altında sen gerçek bir Ballantyne’mışsın desene!»

«Sen de o tam zamanında yaptığın satıştan sonra boğazına kadar paraya batmış olmalısın. Seni oradan kurtarmak kardeşlik görevimdir.»

Ralph şarabın parlak yakut rengini incelermiş gibi yaparak ama kardeşinin tepkisini gözden kaçırmadan, «BayRhodes, Harry ile benim ruhsatını istediğimiz kömür rezervleri konusunda ne düşünüyor?» diye sordu.

Jordan'ın ağzının kenarları hafifçe titredi, gözleri okuyamadığı bir ifadeyle parıldadı, ama bir an sonra hemen maskelendi. «Jordan gümüş çatalını batırdığı bir parça eti ağzına attı, ağır ağır çiğneyip yuttu. «Kömür mü?»

«Evet, kömür. Harry Mellow ile kuzey Matabeleland'da büyük bir araziyi işaretledik. Ruhsat istemini görmedin mi daha? Kurul istemi onaylamadı mı? Bir şeyler biliyorsunuzdur, Jordan.»

«Ne kadar şahane bir şarap!» Jordan kadehini burnuna götürdü. «Şu nefis kokuya bak!»

«Ah, telgraf tellerinin kesildiğini unutmuştum. Daha haber gelmedi demek?»

«Ralph, özel casuslarımdan öğrendiğime göre kulüp sekreterine İngiltere'de Fortnum'dan yirmi kiloluk bir Stilton peyniri gelmiş.» Jordan bir sır söylermiş gibi ağabeyine doğru eğilmişti. «Yolculuktan sonra tam kıvamındadır.»

«Jordan!» Ama Jordan başını kaldırıp bakmadı. «Bir şey söylemeyeceğimi bilirsin,» dedi çaresizce. Peyniri listede bulunmayan ve varlığını ancak ayrıcalıklı üyelerin bildikleri bir porto şarabı eşliğinde yediler.

Sonunda Jordan cebinden altın saatini çıkardı. «Ben artık gitmeliyim. Yarın öğlen Bay Rhodes ile Londra'ya gidiyoruz. Ondan önce yapacak çok şeyimiz var.»

Kulüpten çıkınca Ralph kardeşinin kolundan tutup De Beers Caddesine doğru sürükledi, bir yandan da aile dedikodularını anlatıyordu. Önünde küçük bir gül bahçesi olan sevimli bir evin önünde durdular. Kapıda küçük bir tabela vardı; Haute Couture, Fransız terzileri Avrupa İşçiliği. Her Zevke Uygun Giyim. Jordan ne olduğunu anlamadan Ralph bahçe kapısını açıp içeri girmişti bile. İyi yiyecek ve şarabın üstüne Elmas Lil'in özenle seçtiği genç kızlardan birinin Jordan gibi efendisine sadık bir insanın bile dilini çözeceğinden emindi.

Jordan bir adım atmıştı ki, gereksiz bir şiddetle kolunu Ralph’ın elinden kurtardı.

«Nereye gidiyorsun?» Önüne zehirli bir yılan çıkmış gibi sapsarı kesilmişti yüzü. «Burasının ne olduğunu biliyor musun?»

«Elbette. Doktorun sunulan malları en az haftada bir kontrol ettiğini bildiğim tek genelev burası. »

«Oraya giremezsin, Ralph!»

«Haydi haydi, Jordie» Ralph yine kardeşinin koluna girdi. «Gösteriş yapmak gerekmez, karşında ağabeyin var, unuttun mu? Senin gibi genç bir bekâr... Bahse girerim oradaki her yatağın üstünde senin adın yazılıdır...» Ralph, Jordan'ın yüzünün allak bullak olduğunu görünce birden durdu. «Ne var, Jordie? Yani Lil'in terzilerinden biri gömleğini tersyüz etmedi mi bugüne kadar?»

«Ben oraya adımımı bile atmadım!» Jordan'ın yüzü bembeyaz kesilmiş, dudakları titriyordu. «Sen de oraya girmemelisin,. Ralph. Evli bir erkeksin sen!»

«Saçmalama, Jordie! İnsan durmadan havyar yiyip şampanya içmekten bile bıkar sonunda. Bir köy sucuğu ile sert bir elma şırası arasıra iyi gelir insana.»

«Bu senin bileceğin bir şey. Ben... ben bu yerin önünde durup da bunları konuşmak istemiyorum.»

Jordan dönüp yürüdü. Beş on adım attıktan sonra omzu üzerinden ağabeyine baktı. «Sen gidip de lanet kömürün konusunda avukatınla...» Birden ağzından bir sır kaçırmış gibi bir ifade geldi yüzüne, koşa koşa Pazar Alanına doğru uzaklaştı.

Ralph'ın çenesi kasıldı, gözleri zümrüt gibi sertleşip parıldadı. Jordan'dan istediğini üstelik Elmas Lil'in kızlarından birinin bedelini ödemeden elde etmişti işte.

Yarı içilmiş purosunu ayağı altında ezip Aaron Fagan'ın bürosuna doğru yürüdü.

Aaron Pagan onlara 'kurt sürüsü' diyordu.

«Bay Rhodes onları özel yaptırttığı kulübelerde saklar, ama arasına insan eti tadı alsınlar diye serbest bırakır.»

Hiç de kurda benzemiyorlardı aslında. Yaşları otuzdan elli, elli beşe kadar değişen ciddi giyimli dört kişiydiler.

Aaron hepsini tek tek tanıttıktan soma toplu bir tanıştırmaya girişti. «Bu beyler De Beers Şirketinin sürekli hukuk danışmanlarıdır. Sanırım aynı zamanda İngiliz Güney Afrika Şirketi hesabına çalıştıklarını söylemek de yanlış olmaz.»

«Haklısınız, Bay Fagan,» dedi içlerinden en kıdemlileri. Uzun masanın başına dizildiler. Her birinin önünde domuz derisinden bir dosya vardı. Sanki prova yapmış gibi aynı anda başlarını kaldırdılar. Ralph ancak o an gözlerindeki o kurt parıltısını farketti.

«Size nasıl yardımcı olabiliriz?»

«Müvekkilim I.G.A. Şirketinin çıkarttığı madencilik yasalarının açıklığa kavuşturulmasını istiyor,» dedi Aaron. Aradan iki saat geçtikten sonra Ralph bir sürü anlamadığı hukuk terimi arasında çoktan yolunu kaybetmişti. Öfkesi giderek su yüzüne çıkıyordu.

Aaron sabırlı olması için elini kaldırınca Ralph dudaklarına kadar yükselen sözcükleri yuttu, arkasına iyice yaslandı, meydan okurcasına ayaklarını kâğıt dolu masanın üzerine koydu.

Bir saat hiç Konuşmadan, karşısındaki avukatları öfkeden kararan bir yüzle seyretti. Aaron Fagan, «Sizin fikrinizce müvekkilim Bölüm 27 B, paragraf beşin yazılı gereklerini yerine getirmedi mi?» diye sordu.

«Bay Fagan önce Bölüm 31'de yazılı koşulları incelememiz gerekir.» Kurt sürüsünün lideri bıyıklarını sıvazlayarak başını kendisini onaylarcasına sallayan ortağına baktı. «Bu bölüme göre...»

Ralph artık sabrın sonuna gelmişti. Masanın öteki uçunda oturan dört adamı yerlerinden sarsan bir şiddetle ayaklarını yere indirdi.

«'Gerekli koşullar' ile kalçalarınızın arasındaki deliğin arasındaki farkı bilmeyebilirim,» diye karşı tarafın avukatlarını dehşete düşüren bir sesle bağırdı. «Ancak bir araba dolusu hayvan gübresi görünce de bunun ne olduğunu bilirim. Beyler siz de bana en üstün kalitesinden bok yedirmekle meşgulsünüz.»

Genç avukat kıdemlisinden daha cesurdu. «Bay Ballantyne, bu tür konuşmanız doğru değil! Siz bize imâ yoluyla...»

«İmâ falan değil. Size bir haydut sürüsünden farksız olduğunuzu söylüyorum!»

«Bayım...» Adam öfkeyle doğrulurken Ralph uzanıp ceketinin yakalarını kavradı.

«Lütfen sus dostum, şimdi ben konuşuyorum... Sizin gibi küçük hırsızlarla uğraşmaktan sıkıldım artık. Çete reisi ile konuşmak istiyorum. Bay Rhodes nerede?»

Tam o anda bir lokomotif sesi duyuldu. Ralph birden Jordan'ın bir gün önceki öğle yemeğini erken kesme nedenini hatırladı. Avukatı fırlatır gibi attı yerine.

«Aaron, saat kaç?»

«On ikiyi sekiz geçiyor.»

«Beni atlatmaya çalışıyordu... orospu çocuğu beni atlatmaya çalışıyordu!»

Ralph koşa koşa çıktı toplantı odasından.

De Beers binasının önünde bağlı duran beş altı at vardı, hiç duraksamadan güçlü görünen birini gözüne kestirdi, dizginleri bağlı olduğu yerden çözüp atın başını çevirdi.

«Hey! O Sir Randolph'un atı!» diye bağırdı kapıcı. «Sir Randolph'a daireyi geri alabileceğini söyle.» Ralph bir sıçrayışta eyerin üstüne oturdu. İyi bir seçim yapmıştı, at gerçekten güçlüydü. Madenlerin arasından geçip tepeyi aştıklarında Bay Rhodes'un özel treni göründü.

Tren istasyonun dışına çıkmış hızlanmak üzereydi. Lokomotifin ardında dört vagon vardı. İşaret kolu yeşile dönmüştü. «Haydi oğlum!» Ralph hayvanı demiryolu kenarındaki dikenli çite doğru sürdü. At şöyle bir doğruldu. Telin yüksekliğini ölçerken kulaklarını ileri dikti, sonra kendini fırlattı. «Aferin!» Ralph elleri ve ayaklarıyla atı havaya kaldırıyordu sanki.

Çitin iki karış üstünden geçip öte yana kondular. Önlerinde hafif bir düzlük vardı, demiryolu ondan sonra hafif bir viraj alıyordu. Ralph treni virajda yakalamayı hesaplıyordu. Atın boynuna yatıp uçar gibi giderken gözleriyle de yollarında bir çukur falan olmaması için yeri tarıyordu. Tren beş yüz metre ilerlerinde olmasına rağmen at hızını kesmemişti.

Lokomotif birden Magersfontein tepelerinin rampasına vurunca, kazandan gelen çuf çuf sesi hafifledi ve lokomotif yavaşladı. Tepeye çeyrek mil kala katara yetişmişlerdi. Ralph uzanıp sonuncu vagonun arkasındaki demire tutunup trene atladı. Arkasına baktığında at demiryolunun yanında atlamaya başlamıştı bile.

«Geleceğini tahmin etmiştim.»

Ralph dönünce vagonun kapısında duran Jordan’ı gördü. «Hatta misafir kompartımanlarından birinde sana yatak bile hazırlattım.»

«Nerede o?» diye sordu Ralph.

«Bar vagonunda seni bekliyor. O çılgın yarışı ilgiyle seyretti. Senin üstüne bir sterlin oynayıp kazandım.»

Tren aslında De Beers şirketinin bütün müdürlerinin kullanımına açıksa da o güne kadar Yönetim Kurulu Başkanından başkası bu haktan yararlanmaya cesaret edememişti.

Lokomotifin ve vagonların dışları koyu kahve ve yaldıza boyanmıştı. İçleri ise akıl almayacak kadar para harcanıp döşenmişti. Duvardan duvara Wilton halılarından kristal avizelere, banyolarda som altından ve oniks mermerinden musluk ve lavabolara kadar hiçbir şey esirgenmemişti.

Bay Rhodes özel vagonunun geniş penceresi önündeki koltuğuna kurulmuştu. Önündeki masanın üzerinde kâğıtlar, eli dibinde de kristal bir kadeh içinde viskisi vardı. Yorgun ve hasta görünüyordu. Yüzü kıpkırmızı lekelerle doluydu. Bıyıkları ve kıvırcık saçlarında artık beyaz teller çoğunluktaydı. Ancak gözleri hâlâ o soluk bağnaz mavilikteydi ve sesi tizdi.

«Otur bakalım, Ballantyne. Jordan, kardeşine bir içki ver.»

Jordan Ralph’ın yanına gümüş bir tepsi içinde kristal bir sürahi, kristal bir kadeh ve bir bardak su koydu. O bu işle uğraşırken Bay Rhodes yine önündeki kâğıtlara döndü.

Başını kaldırmadan, «Herhangi bir ülkenin en önemli malvarlığı nedir?»

Ralph alaycı bir sesle, «Elmas mı?» diye sorarken arkasında Jordan'ın soluğunu tuttuğunu hissetti.

«İnsan,» dedi Bay Rhodes sanki onun cevabını duymamış gibi. «Gene ve akıllı insanlar. Yaşamlarının en kolay etkilenebildikleri döneminde olan İngilizler.» Bay Rhodes duraksadı. «Vasiyetnamemde bir dizi burs için bir vakıf hazırlatıyorum. Bu gençlerin titizlikle seçilip Oxford Üniversitesine gönderilmelerini istiyorum.» Rhodes ilk kez başını kaldırıp Ralph'a baktı. «Bir insan öldü diye onun en soylu düşüncelerinin de sona ermesini kabul etmek çok saçma bir şey olur. Ben bu gençler sayesinde sonsuza dek yaşayacağım.»

Sakat kalpli bir devin bu ölümsüzlük hayaline kendini kaptırmış olan Ralph, «Onları nasıl seçeceksiniz?» diye sordu.

«Şimdi onunla uğraşıyorum işte.» Rhodes masası üzerindeki kâğıtları düzeltti. «Okulda başarı, sporda başarı ve liderlik gücü.»

«Bunları nerede bulacaksınız? İngiltere'de mi?»

«Hayır, hayır. İmparatorluğun her köşesinden... Afrika, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve hatta Amerika. Her eyalet için birer kişi olmak üzere Amerika'dan yılda on üç kişi.»

Ralph gülümsemesini güçlükle tuttu. Mark Twain'in ‘Masa Dağının tepesinde durduğunda gölgesi Zambezi'ye düşer,' dediği Afrika devinin kafasında kör noktalar vardı. Amerika'nın hâlâ ilk on üç eyaletten kurulduğunu sanıyordu. Böyle küçük kusurları Ralph'a ona karşı çıkmak için cesaret vermekteydi. Kolu dibindeki içki sürahisine dokunmadı bile. Başka zayıflıklar da bulmak için sağlam kafaya ihtiyacı vardı.

«İnsandan sonra yeni bir ülkenin en değerli malvarlığı nedir?» diye sordu Rhodes. «Dediğin gibi elmas ya da altın mı?» Başını salladı. «Bu, trenleri hareket ettiren, madenleri çalıştıran, çelik fırınlarını ateşleyen, tüm tekerlekleri çeviren güçtür. Kömürdür.»

İkisi de hiçbir şey söylemeden birbirlerine baktılar. Ralph bütün kaslarının gerildiğini hissediyordu. Genç sığır ilk güç çatışmasında sürünün reisi ile karşı karşıyaydı.

«İş çok basit, Ralph. Wankie'nin ülkesindeki kömür rezervleri sorumlu ellerde olmalı.»

«İngiliz Güney Afrika Şirketinin ellerinde mi yani?» Bay Rhodes bu soruyu cevaplandırmadı. Ralph'ın gözlerinin içine bakmayı sürdürdü.

«Bunu nasıl elde edeceksiniz?» diye sonunda Ralph sessizliği bozdu.

«Gerekli olan her yolu kullanarak.»

«Yasal ve yasadışı yani?»

«Ralph, Rodezya'da istediğim her şeyi yasallaştırmanın benim elimde olduğunu bilirsin.» Matabeleland ya do Mashonaland dememiş, Rodezya demişti. Megalomaninin de bu kadarı olurdu işte. «Kuşkusuz tazminatını alacaksın... ama altın madeni ruhsatı, toprak... ne istersen. Hangisini seçeceksin, Ralph?» Ralph başını salladı. «Bulduğum ve işaretlediğim kömür rezervlerini. Onlar benimdir ve bu hakkımı savunmak için sizinle kıran kırana savaşacağım.»

Rhodes içini çekerek burnunu kaşıdı. «Pekâlâ, tazminat önerimi geri alıyorum. Bunun yerine sana bilmediğini sandığım bir iki gerçeği açıklamama izin ver. Bulawayo'da Müfettişe senin ayın dördü Pazartesi saat 4'te telgraf hattını kestiğini gören iki şirket hat bekçisi yeminli ifade verdiler.»

«Yalan söylüyorlar.» Ralph dönüp kardeşine baktı. Bu varsayıma ancak o varıp durumu Bay Rhodes'a anlatmış olabilirdi. Jordan barın öteki ucunda bir koltukta sessizce oturuyordu. Önündeki not defterinden başını kaldırıp bakmadı, yakışıklı yüzü sakindi. Ralph dilinin ucundaki ihanetin acılığını hissederek düşmanına döndü.

«Yalan söylüyor olabilirler,» dedi Bay Rhodes. «Ama mahkemede yemin etmeye hazırlar.»

«Şirket malına zarar vermek...» Ralph kaşını kaldırdı. «Bu artık büyük ceza gerektiren bir suç mu?»

«Hâlâ anlamadın, değil mi? Bilerek yapılan bir aldatmaya dayanan bir sözleşme mahkeme kararıyla iptal edilebilir. Roeloef Zeederberg sözleşmeyi imzaladığınız sırada senin Rodezya'yı, (yine o adı söylemişti) kasıp kavuran sığır vebasından haberin olduğunu ve bu bilgiyi kendisinden saklamak için bir suç işlediğini kanıtlayacak olursa...» Bay Rhodes sözünü yarım bırakıp çenesini sıvazladı. «Ayın dördünde baban Binbaşı Zuga Ballantyne, beş bin sığırını benim şirketlerimden biri olan Gwaai Hayvan Çiftliklerine sattı. Hayvanların yarısı üç gün sonra öldüler, diğer yarısı da hastalığı önlemek için yakında Şirket tarafından öldürülecekler. Zeederberg kardeşler kendilerine sattığın öküzlerin yarısını kaybettiler şimdiden, iki yüz yüklü araba kuzey yollarında kaldı. Ralph, anlamıyor musun, senin de babanın da yaptığınız sözleşmeler geçersiz kılınabilir. İkiniz de aldığınız paraları geri ödemek ve ölü hayvanlarınızı almak zorunda bırakılabilirsiniz.»

Ralph'ın yüzü taş gibiydi, ama rengi beş gündür ateşle yatan bir hummalınınki gibi sararmıştı. Yarı yarıya viski dolu kadehi bir dikişte içti. Bay Rhodes sığır vebası konusunu aralarında bir zehirli yılan gibi bırakmış, başka bir konuya geçmişti. «Hukuk danışmanlarımın sözümü dinleyip sana bu bölgelerde uygulanması onaylanan maden arama ve madencilik yasaları hakkında bilgi vermişlerdir umarım. Transwaal yasası yerine Amerikan yasasını uygulamaya karar verdik.» Bay Rhodes bir yudum aldığı kadehini parmaklan arasında çevirdi. «Bu Amerikan yasalarının çok garip özellikleri var. Bunların hepsini incelemediğini sanıyorum, bu yüzden İzin verirsen, sana birini anlatayım. 23. Bölüme göre, bir günün gün batışı ile ertesi günün gün doğuşu arasında el konulan madenlere çakılan sınır kazıkları geçersiz olacak ve maden müfettişinin emriyle bunlar boş arazi ilan edilebilecek. Bunu biliyor muydun?» Ralph başını salladı. «Söylemişlerdi.»

«Şu anda Müfettişin masası üzerinde, bir sulh yargıcının huzurunda verilmiş bir ifade var. İfadeyi veren Binbaşı Zuga'nın hizmetinde olan Jan Cheroot adında bir Hotanto. İfadeye göre senin büyük hissedarlarından olduğun ve Rodezya Toprak ve Maden Şirketince kayda geçirilmiş Harkness Madeninin sınır kazıkları gece karanlığında çakılmış. Bu yüzden bu ruhsat geçersiz ilân edilebilir.»

Ralph öylesine şaşırmıştı ki, kadehi gümüş tepsiye çarptı ve içkisi döküldü.

«Bu talihsiz yerliyi cezalandırmaya kalkışmandan önce şunu belirteyim: adam ifadeyi imzalarken efendisinin ve senin çıkarlarını koruduğuna inanıyordu.»

Bu kez sessizlik epey uzun sürdü. Bay Rhodes pencereden dışarı baktı. Sonra ansızın konuşmaya başladı. «Harkness Madenine maden araç gereci almak için imza verdiğini ve 30.000 sterlinden fazla bir borcun altına girdiğini biliyorum. Senin için seçim yapmak çok kolay aslında. Wankie kömür rezervindeki haklarından vazgeç, ya da hem onu, hem Harkness Madenini kaybet, hem de Zeederberg sözleşmesi iptal edilsin. Hâlâ çok zengin bir insan olarak çıkabilirsin buradan, ya da... »

Ralph bir süre yüreği titreyerek bekledi. «Ya da?» diye sordu.

«Ya da seni mahvederim.» Rhodes karşısındaki gencin nefret dolu bakışlarından ürkmeden baktı gözlerinin içine. Artık övgüye de nefrete de kayıtsızdı. Onun yazgısının görkemi karşısında boşunaydı böyle şeyler. Ama yine de sakinleştirici birkaç söz edebilirdi.

«Bu işte kişisel hiçbir şey olmadığını anlamalısın, Ralph. Senin cesaretine ve kararlılığına hayranlık duyuyorum. Demin de dediğim gibi, gelecek umudum sizlersiniz. Hayır, Ralph, kişisel bir şey değil bu. Önümde kimsenin ya da hiçbir şeyin durmasına katlanamam. Ne yapılması gerektiğini biliyorum ve bunu yapmak için çok az zamanım kaldı.»

Ralph'ın içinden adamı oracıkta öldürmek geldi. Parmaklarıyla boğazını sıktığını hissediyordu. Gözlerini kapatıp öfkesinin dinmesini bekledi. Bir insan fırtınadan eve geldiğinde sırtındaki ıslak yağmurluğu atması gibi attı bütün kin duygularını. Gözlerini açtığında tüm yaşamı değişmiş gibi hissediyordu kendisini. Buz gibi soğuktu, elleri titremiyordu artık. «Anlıyorum,» dedi. «Sizin yerinizde olsaydım herhalde ben de aynı şeyi yapardım. Jordan'a söyleyelim de Wankie kömür rezervlerinde benim ve ortaklarımın I.G.A. Şirketine devredildiğini buna karşılık da İ.G.A. Şirketinin Harkness Madeni olarak bilinen madendeki tüm haklarımı geri alınamaz bir biçimde kabul ettiğini belirten bir sözleşme hazırlasın.»

Bay Rhodes memnun olmuşçasına başını salladı. «Geleceğin çok parlak senin, delikanlı. Sen gerçek bir savaşçısın.» Sonra Jordan'a döndü. «Dediğini yap!»

Lokomotif gece karanlığında hızla ilerlerken Ralph odasının penceresi önünde oturuyordu. Yeşil kadife perdeler ardındaki iki kişilik yatağın kuştüyü örtüsü açılmıştı. Ancak Ralph’ın yatmak için bir isteği yoktu, hâlâ giyinikti. Komodinin üzerindeki saat ise sabahın üçünü göstermekteydi. Ralph sarhoştu, ancak inanılmayacak kadar da berraktı kafası, sanki öfkesi vücuduna giren alkolü hemen o anda yakıyor gibiydi.

Ralph Bay Rhodes'ın sofrasında oturmuş, adamın o titrek sesiyle garip ve dev boyutlu düşüncelerini sıralamasını dinlemişti. Ralph'ın duygularını saklamasının, hatta zaman zaman Bay Rhodes'un nüktelerinden birine başını sallayıp gülümsemesinin nedeni düşmanının bir başka zayıf noktasını yakalamış olmasıydı. Bay Rhodes sıradan insanlardan o kadar yüksekte yaşıyor, korkunç serveti kendisini öyle koruyor, kendi hayalleri gözlerini öylesine körleştiriyordu ki, ölümüne bir düşman kazandığının farkında değil görünüyordu. Ralph'ın duygularını düşünüyorsa, hiç kuşkusuz onun Wankie kömür madenlerinin kaybını gönül rahatlığıyla kabul ettiğini ve bu kaybı Rhodes'un kendisi gibi filozofça karşıladığını düşünüyordu.

Masadaki seçilmiş yiyecekler ve üstün şaraplar talaş gibi geliyordu Ralph'a. Bay Rhodes kendine özgü bir hareketle hiçbir şey söylemeden iskemlesini geri itip ayağa kalkarak gecenin bittiğini belirtince rahatlamıştı. Adam o anda Ralph'ın yüzüne bakmıştı.

«Ben bir insanı düşmanlığı karşılama biçimine göre ölçerim, genç Ballantyne,» demişti Rhodes. «Sen de iş var, delikanlı.» Ralph o an yine kendini kaybedecek gibi olduysa da Bay Rhodes iki kardeşi masanın başında bırakıp dışarı çıkmıştı. Jordan, «Çok üzgünüm,» dedi. «Seni uyarmaya çalıştım. Ona karşı çıkmayacaktın. Beni seninle onun arasında bir seçim yapmaya zorlamayacaktın. Odana bir şişe viski koydum. Sabaha Matiesfontein köyüne varacağız, orada Logan adında birinin işlettiği iyi bir otel vardır. Yarın gece trenle Kimberley'e dönebilirsin.»

Viski şişesi boşalmıştı işte. Ralph o kadar içkiden sonra kendinden geçmiş olmalıydı. Oysa sarhoşluğu ancak ayağa kalktığında farkediyordu. Lavaboya tutunup aynada yüzüne baktı.

Karşısında sarhoş bir insanın yüzü yoktu. Çenesi sert, ağzı gergin, gözleri öfkeliydi. Aynadan dönüp yatağa baktı, ama uyuyamayacağını biliyordu. Böylesine öfke ve nefretten boşalmış olmasına rağmen. Birden kısa da olsa bir kurtuluşa ihtiyacı olduğunu düşündü, bunu nerede bulacağını da biliyordu. Salon olarak kullanılan kompartımanın ardındaki gömme dolapta dünyanın dört bucağından getirtilmiş en üstün kalite içkiler vardı. Evet, rahatlama oradaydı.

Ralph kompartımanından çıkınca soğuk Karroo havasıyla titredi. Dar koridordan bara doğru sallana sallana yürümeye başladı. İki vagon arasındaki açıklıktan geçerken düşmemek için kenar küpeştelerine tutunuyordu. İkinci vagona geçtiğinde önündeki kompartıman kapılarından biri açıldı, koridora dökülen sarı ışıkta bir insan gölgesi görüldü.

Jordan kardeşini görmemişti. Kapıda bir an durup çıktığı kompartımana baktı. Yüzünde uyuyan çocuğunun yanından çıkan bir annenin yumuşak ve sevecen ifadesi vardı. En küçük bir gürültü bile yapmamak için kapıyı dikkatle kapattı. Sonra da dönüp Ralph'la burun buruna geldi.

Ralph gibi Jordan da ceketsizdi, ancak gömleği kemerinin gümüş tokasına kadar açıktı ve kolları düğmeli değildi. Çıplak ayakları koyu renkli halının üzerinde ipince ve bembeyazdı.

Ralph şaşırmamıştı, kendisi gibi kardeşi de, ya acıkmıştı ya da tuvalete gitmişti. Bunun üzerinde düşünmeyecek kadar başı döndüğünden Jordan'ı kendisiyle içmeye davet edeceği sırada kardeşinin yüzündeki ifadeyi farketti.

Bir anda on beş yıl geriye, Jordan'la gençliklerini geçirdikleri babasının Kimberley'deki madenine dönmüştü. Bir gece Jordan'ı çocuksu bir hareketle kendi kendini tatmin ederken yakaladığında yüzünde aynı korku ve suçluluk ifadesini gördüğünü çok iyi hatırlıyordu.

Jordan ise bembeyaz kesilmiş, iri gözlerle kardeşine bakıyor, boğazını korumak istercesine bir elini kaldırmış duruyordu. Ralph birden durumu kavradı. Dehşetle geri çekildi, az önce geçtiği kapıya yaslandı. Birkaç saniye konuşmadılar. Ralph soluğunu toparladığında yorucu bir yarıştan çıkmış gibi soluyordu.

«Şimdi neden orospulara yaklaşmadığını anladım. Sen kendin orospusun da ondan!»

Ralph dönüp dışarı çıktı. Tuzağa kıstırılmış bir hayvan gibi çevresine bakındı, ayışığı ile yıkanmış gibi duran dümdüz ovayı gördü, demir kolu bir tekmede açıp kendini aşağı attı.

Toprak ezici bir güçle çarpmıştı yüzüne, bir süre yuvarlandı, sonra demiryolunun kenarındaki çalılığın kenarında durdu. Başını kaldırdığında katarın son vagonunun kırmızı ışıkları güney yönünde uzaklaşıyordu.

Ralph güçlükle doğrulup topallaya topallaya yürümeye başladı. Yarım mil gitmeden sendeledi, düştü, kusmaya başladı. Düz tepelerin ardında şafak ufku turuncuya boyamıştı. Ralph başını kaldırdı, yüksek sesle, «Onu mahvedeceğime yemin ederim!» diye söylendi. «Ya bu canavarı ortadan kaldırırım ya da bu uğurda ölür giderim.»

Tam o anda güneş tepelerin ardında yükseldi ve sanki bir tanrı kendisini dinliyormuş gibi anlaşmayı alevle mühürlemiş gibi kızıl bir ışık Ralph'ın yüzünü aydınlattı.

«Babam tam şurada büyük bir fil öldürdü,» dedi Ralph. «Dişleri Kings Lynn'in kapısı önündedir. Ben de şurada bir aslan vurmuştum. Bu tür şeylerin bir daha burada tekrarlanmayacağını insan kabul etmek istemiyor doğrusu.»

Harry Mellow ölçüm aletinden başını kaldırdı.

«Biz bu el değmemiş toprakları fethe geldik. Yakında burada göğe yükselen makinalar olacak. Hele Harkness damarı istediğimiz doğrultuda gidiyorsa, okullarıyla kiliseleriyle bir kasaba bir kent oluşacak burada. Yüzlerce belki binlerce aile yaşayacak. İstediğimiz de bu değil mi?»

Ralph başını salladı. «Bunu istememek budalalık olur, ama yine de şimdi düşününce bir garip oluyor insan.»

Alçak vadiler yumuşacık pembe çimenlerle kaplıydı, kenarlardaki yamaçlarda uzun ağaçlar gümüş gibi parlıyorlardı. Q anda ağaçlardan biri titredi, gök gürlemesi gibi bir sesle devrildi. Matabele yerlileri dallarını kesmek için ağacın üzerine üşüştüler. Ralph'ın gözlerinde bir anlık bir pişmanlık bulutu gelip geçti, sonra arkadaşına döndü.

«İyi bir yer seçmişsin.»

Damı sazlı kulübe karaderililere ayrılan bölümü görülemeyeceği bir biçimde kurulmuştu. İnsan kapısından bakınca ormanın üzerinden soluk kesecek derecede derin bir mavilik görünüyordu. Kulübeden bir kadın çıktı. Sapsarı eteğiyle bir gün bahçesi olacağını umduğu kırmızı toprakta Vicky'nin çok hoş bir görünümü vardı. İki adamı görünce el salladı.

«Bu kız harikalar yarattı,» diye Harry şapkasını çıkartıp karısına doğru salladı. «Her şeye göğüs geriyor, her güçlüğün altından kalkıyor. Bu sabah yüznumaradaki kobra bile korkutamadı onu. Tüfeğini kaptığı gibi hayvanı paramparça ediverdi. Bu arada tuvalet tahtasını da değiştirmem gerekecek tabiî.»

«Onun yaşantısı budur,» dedi Ralph. «Kente götürecek olursan on dakika sonra ağlamaya başlamazsa şaşarım.»

«Benim karım ağlamaz,» diye şişindi Harry.

«Pekâlâ, iyi bir seçim yaptın, söz yok ama insanın kendi karısını övmesi de âdet olmamıştır.»

«Adet mi olmamış? Ah, siz İngilizler yok musunuz!» Ralph yine ölçü aletine döndü.

«Yahu, bırak şunu bir dakika, buraya kadar at sırtında üç yüz mil senin kıçını görmeye gelmedim.»

«Nasıl istersen.» Harry doğruldu. «Ne istiyorsun bakalım?»

«Bir numaralı kuyunun yerini nasıl karar verdiğini anlat bana.» İki adam vadiye doğru inerlerken Ralph o yeri neden seçtiğini anlatmaya başladı.

«Eski zamanlardan kalma hendekler kırk derece bir eğimle iniyor. Üzerlerinde de üç kat şist var. Eski bir damarın şöyle uzandığını kabul edip kuyuları şöyle açarsak... »

Deneme için tepeden aşağı doğru bir dizi dar kuyu açılmıştı. «Beş tanesinde otuz metreye indik, gevrek toprağın altında yine şist tabakasına rastladık...»

«Şistten zengin olacak değiliz.»

«Öyle ama damar hâlâ şistin altında.»

«Nerden biliyorsun?»

«Beni koku alma duygum için tuttun. Kokusunu alıyorum işte. Gördüğün gibi burası ana kuyu için en uygun nokta. Yüz metrede damara tekrar rastlayacağımıza eminim, ondan sonrası kolay artık.»

Küçük bir grup yerli damar ağzını temizliyorlardı. Ralph içlerinde en uzun boylusunu tanıdı.

«Bazo!» Matebele reisi doğrulup kazmasına dayandı.

«Henshaw! Gerçek erkeklerin nasıl çalıştıklarını görmeye mi geldin?»

Bazo’nun sert ve düz kasları ıslak kömür gibi parlıyordu.

«Gerçek erkek mi? Bana iki yüz kişi getireceğine söz verdin, ancak yirmi kişi getirdin.»

«Diğerleri bekliyorlar. Ama kadınlarını getiremezlerse gelmeyecekler. Tek Parlak Göz kadınların köylerde kalmalarını istiyor.»

«Kadınlarını getirebilirler, hem de kaç tane isterlerse. Tek Parlak Göz'le konuşurum ben. En iyilerini ve en güçlülerini seç. Moies savaşçılarından eski arkadaşlarını getir, onlara iyi para vereceğimi, kendilerini iyi besleyeceğimi söyle. Kadınlarını da getirip benim madenlerimde çalışacak kuvvetli oğlanlar yaparlar.»

«Sabaha giderim,» dedi Bazo. «Ay boynuzlarını göstermeden de dönerim.»

İki beyaz yollarına devam ederlerken Bazo ifadesiz bir yüzle arkalarından baktı, sonra elini adamlarına doğru salladı. Adamlar ellerine tükürdüler, kazmalarını kavradılar, Bazo da çalışma şarkılarının ilk satırını okudu.

«Ubanycriyo bu gilnye entudhla. Küçük kara karıncalar zürafayı yiyebilirler.»

Sığır vebasına yakalanmış bir zürafanın leşi karşısında uydurmuştu şarkıyı Bazo. Her nasılsa bütün leş yiyen hayvanlar zürafayı bırakmışlar, kara safari karıncaları ise hayvanı kemiklerine kadar yemişlerdir. Bazo bunun önemini anlamıştı: en büyükler bile alt edilebilirdi. Şimdi bu saçmalık yanında çalışanların beyinlerine yayılıyordu. Kazmalarını kaldırdılar, omuz omza durdular.

«Guga mzimfcab diye bağırdılar bir ağızdan. «Sculo nhlîziyo. Vücutlarımız eskidi ama ruhumuz sapasağlam.» Sonra kazmalar bir anda demir toprağa saplandı. Her biri kazmasını topraktan kurtardı, bir adım ileri attı ve Bazo'nun nakarata başlamasını beklediler. «Küçük kara karıncalar zürafayı yiyebilirler.»

Hareket bir daha, bir daha, yüzlerce kez tekrarlandı.

Tepeler dik, vadiler derindi ama Bazo yine de hiç azalmayan bir hızla yürümeye devam ediyordu. Neşeliydi, son haftaların çalışmalarının kendisini ne kadar kinle doldurduğunu farketmemişti. Uzun zaman önce de Kimberley'deki elmas madeninde kazma kürekle çalışmıştı. O zaman Henshaw da yanıbaşında çalışıyordu ve çalışmayı sonu gelmez vahşi bir eğlence olarak kabul ediyorlardı Böylece güçlenmişler, kasları gelişmişti, ama ruhları boğulacak gibi olmuş, artık dayanamayacaklarını anlayınca ikisi birlikte kaçmışlardı.

Bazo o günlerden sonra Matabele’lerin 'avına yaklaşma' dedikleri o korkunç anın vahşi neşesini ve tanrısal çılgınlığını tatmıştı. Kralın düşmanlarına karşı gün ışığında dimdik durup savaşmış, büyüklerinin saygısını kazanmıştı. Alnında reis bandı olduğu halde krallık konseyinde oturmuş, kara nehrin kıyısına keder gelip insanların ölüm adını verdikleri o yasak ülkeye bakmıştı, şimdi de yeni bir gerçeği öğrenmiş bulunuyordu. Bir insanın geri gitmesi ileri gitmesinden daha acı vericiydi. Böyle aşağılık işlerin verdiği sıkıntı kendinden önce var olmuş olan ram daha çok belirginleştirmekteydi.

Daracık patika nehre doğru dönüp yoğun koyu yeşil bitki örtüsü arasında deliğine dalan bir yılan gibi kayboldu. Bazo bu leş tünele girer girmez birden donup kaldı. Güdüsel bir hareketle eli olmayan kalkanının altındaki olmayan mızrağına gitti. Ama kalkanı on binlerce kalkanla birlikte yakılmış, çelik ise I.G.A. şirketinin demircileri tarafından örsler üzerinde ikiye kırılmıştı.

Kendisine yaklaşanın düşman olmadığım farkedince yüreği göğsünden fırlayacakmış gibi çarpmaya başladı.

«Seni görüyorum, efendim,» diye selamladı Tanase kocasını.

Büyücü Pemba'nın kalesinde yakaladığı zamanki gibi ipince ve dimdikti Tanase, belli hâlâ daracık, bacakları uzun, boynu zarifti.

Önünde saygı ile eğilip ellerini hafifçe çırparken, «Köyden bu kadar uzakta ne işin var?» diye sordu.

«Seni yolda gördüm Bazo, Gandang'ın oğlu.»

Bazo karısını sorguya çekmek için ağzım açmışken birden bundan vazgeçti, tüyleri ürpermişti bir anda. Bu kadında hâlâ kendisini huzursuz eden bir şeyler vardı. Umlimo'nun mağarasında gizli güçlerinin tümünü bırakmış değildi.

«Seni görüyorum, efendim,» diye tekrarladı. Tanase, «Uykudan uyandırılmış aç ve bebeğin meme istemesi gibi istiyor vücudum seni.»

Bazo karısını ayağa kaldırdı, avuçları arasına aldığı yüzünü ormanın seyrek rastlanan güzel bir çiçeğiymiş gibi uzun uzun inceledi. Karısının aralarındaki cinsel isteklerden böyle söz etmesine çek güç alışmıştı. Bir Matabele kadınının üretim eyleminden zevk aldığım göstermesinin çirkin bir şey olduğunu ve bir kadının bu konulardan bir erkek gibi söz etmesinin doğru olmadığını öğretmişlerdi kendisine. Kadın kocasının tohumu için itiraz etmeyen bir araç olmalıydı, o hazır olduğu zaman kendisi de hazır olmalıydı, kocası hazır olmadığı zaman da geri planda durmalıydı.

Tanase hiç de böyle değildi. Bir kere o büyücü çıraklığında öğrendiği bazı şeyler Bazo'yu aptala çevirmişti. Ama sonra yeteneklerini ardı ardına önüne serdiğinde bu şaşkınlığı hayranlığa dönüşmüştü.

Bir erkek savaştan yorgun ve yaralı çıktığında bile onu cinsel açıdan canlandıracak merhemleri ve esansları vardı. Sesi ve gözleriyle insanı ak gibi yaralayabilirdi. Parmakları Bazo'nun vücudunda kendisinin bile farkında olmadığı noktalar bulabiliyor. Bazo hiç tahmin edemediği bir erkeklik gücüne ulaşıyordu. Bazo'nun kalkanını ve mızrağını kullandığından daha ustalıkla kullanıyordu Tanase vücudunu. «Uzun zamandır birbirimizden uzakta kaldık,» diye mırıldandı Tanase. «Oğlunun çığlıklarından ve köylülerin bakışlarından uzak kalabilmemiz için seni karşılamaya çıktım.»

Kadın erkeği yolun kenarına çekti, belindeki deri önlüğü çıkartıp otların üstüne serdi.

Fırtına geçtikten ve o sancılı gerilimi vücudunu terkettikten sonra Tanase dirseği üzerine doğrulup parmağını kocasının yüzünde dolaştırdı. Hafif bir sesle, «Bayete!» dedi.

Bu yalnızca krallar selamlanırken kullanılacak bir sözdü, Bazo huzursuzca kıpırdandı, gözlerini açtı. Karısının yüzündeki ifadeyi tanımıştı. Sevişmeleri onu da kendisi gibi yumuşatmış ya da uykusunu getirmiş değildi. Şaka etmiyordu.

«Bayete!» dedi kadın yine. «Bunu duymak bile seni rahatsız ediyor, benim keskin baltam Neden ama?»

Bazo kör inançların böceklerinin vücuduna üşüştüklerini hisseder gibi oldu. Korkuyordu ve kızmıştı. «Böyle konuşma kadın. Saçma sapan sözlerinle ruhları rahatsız etme.»

Tanase gülümsedi. «Bazo, en güçlü ve en yürekli, öyleyse bu saçma sapan sözlerim karşısında neden titriyorsun böyle? Zanzi'nin en soylu kanı senin damarlarında dolaşıyor. Mzilikazi'nin oğlu Gandang'ın oğlu olan sen yoksa Lobengula’nın elindeki o küçük kızılağaçtan mızrağı mı hayâl etmektesin? Yetiştirmesi Zulu kralı Çaka'dan bile daha soylu olan Diniswayo'nun torunun kızı Juba’nın oğlu damarlarında dolaşan krallık kanının ateşini hissetmiyor musun, bu kan seni yüksek sesle söyleyemeyeceğin şeyleri düşünmeye zorlamıyor mu?»

«Kadın, sen çıldırmışsın. Kafana mopani arıları girip aklını yemişler senin.»

Tanase gülümseyerek dudaklarını kocasının kulağına yaklaştırdı.

«Şangani ve Bembesi dullarının ‘Babamız Lobengula gitti, öksüz kaldık artık, bizi koruyacak kimsemiz yok’ diye ağlaştıklarını duymuyor musun? Elleri bomboş Matebele erkeklerin ruhlara 'Bize bir kral ver. Bizim de bir kralımız olsun,' diye seslendiklerini görmüyor musun?»

«Babiaan, Somabula ve Gandang,» diye fısıldadı Bazo. «Lobengula’nın kardeşleri.»

«Onlar gözlerinin ateşi sönmüş yaşlılar.»

«Tanase, öyle konuşma.»

«Bazo, kocam, konsey toplandığında tüm reislerin bakışlarının kime çevrildiğini görmüyor musun?»

«Çıldırmışsın sen!»

«Artık kimi dinlediklerini bilmiyor musun? Bazo konuştuğunda Rabinsan ve Somubula’nın da dinlediklerini görmedin mi?» Tanase kocasının itirazlarını önlemek için eliyle ağzını örtmüştü, sonra birden ani bir hareketle erkeğin üzerine çıktı, ono biner gibi oturdu. Bazo şaşkınlıkla kadın için bir daha hazır olduğunu farketti. Tanase'nin sesi bir çığlıktı şimdi.

«Bayete, kralların oğlu! Bayete, kralların babası, beyazlar kendilerini getiren okyanus tarafından yutulduklarında senin soyundan gelenler bu topraklara egemen olacaklar!»

Yan yana elele yürüyorlardı. Bu bile başlı başına garip bir olaydı, çünkü bir Matabele kadını her zaman döşeği başında, kocasının arkasından yürürdü. Ama ikisi de başdöndürücü bir düş görmüş gibi çocuklar gibiydiler. Bazo tepeye varınca karısını kucakladı ve o güne kadar hiç yapmadığı gibi göğsüne bastırdı.

«Ben Bayete'ysem, sen de keskin ucumsun. Benim bir parçamsın, en keskin parçam.»

«Efendim, birlikte olarak önümüze çıkan her engeli aşıp geçeceğiz.» Tanase erkeğin kolları arasından ayrılıp kemerine asılı torbayı açtı.

«Cesur yüreğine cesaret katmak, iradeni çelik gibi yapmak için bir armağanım var sana.» Tanase torbadan ince yumuşak bir şey çıkardı, parmaklarının ucunda yükselip kürk parçasını kocasının alnına sardı. «Bu köstebek derisini gelecek görkemli günler için tak, tepenin altında tüneller açan Köstebeklerin reisi. Günün birinde bunu benekli leopar derisiyle değiştirip üzerine kartal tüyleri takacaksın.»

Sonra kocasının elini tutup yürümeye başladı. Ama daha aşağı inmeden Bazo durup daha iyi duymak için başını eğdi. Uzaklardan, kaynayan bir çorba kazanındaki kabarcıkların patlamasını andıran sesler geliyordu.

«Tüfek sesleri,» dedi. «Sayıları pek çok ama daha epey uzaktalar.»

«Evet, öyle, efendi,» dedi Tanase. «Sen gittiğinden bu yana Tek Parlak Göz'ün köpeklerinin silahları bira şölenindeki yaşlı kadınlar kadar gevezelik edip duruyorlar.»

General Mungo St. John dinleyicilerine seslenmek için bir karınca yuvası tepesine çıkmıştı. «Ülkeyi korkunç bir salgın hastalık kasıp kavuruyor,» diyordu. «Hastalık bir hayvandan diğerine orman yangını hızıyla yayılıyor. Bunun önünü olmasak tek hayvanımız bile sağ kalmayacak.»

Karınca yuvasının altında Çavuş Ezra Mungo'nun sözlerini yüksek sesle çeviriyor, seslerini çıkarmayan yerliler de kendisini dinliyorlardı. Köylüler iki bin kişi vardılar, hepsi de Lobengula'nın savaşçı birliklerinin yerine İnyati kıyısı boyunca kurulan yeni köylerden gelmekteydiler.

Erkekler ifadesiz yüzler ve dikkatli bakışlarıyla en öndeydiler, arkalarında henüz savaşçı sınıfına alınmamış delikanlılar ve oğlanlar vardı. Bunlar mujîba denilen çobanlar olup yaşamları kabilenin hayvanlarıyla içiçeydi. Şu anda yapılan konuşma büyükler kadar onları da ilgilendiriyordu. Konu hayvanlar, yani ulusun serveti olduğu için, toplantıya kadınlar katılmamıştı.

«Hayvanlarınızı saklamak büyük günahtır. Onları sık ormanlara ya da tepelere sürmek de. Bu hayvanlar içlerinde veba tohumlarını taşıyorlar.» Mungo St. John çavuşunun sözlerini çevirmesini bekledi. «Lodzi ile ben bu oyunlarınıza çok kızıyoruz. Hayvanlarını saklayan köylere ağır para cezaları verilecek. Ayrıca bunların erkeklerinin iş kotaları da arttırılacak. Yani Lodzi'nin sözüne karşı çıkarsanız köleler gibi çalışacaksınız.» Mungo St. John yine susup geniş kenarlı şapkasının altından sızan terleri silmek için boş göz çukurunun üstündeki siyah parçayı kaldırdı. Sonra arkasındaki duvarları çalılıktan yapılmış ağıldaki hayvanları gösterdi. «Gördüğünüz gibi hayvanlarınızı saklamak size bir yarar sağlamaz. Yerli polis bunları kolaylıkla buluyor.» Mungo yine susup sıkılmışçasına kaşlarını çattı. İkinci sırada genç bir Matabele ayağa kalkmış kendisine bakıyordu.

Bu uzun boylu, iri yapılı, ama bir kolu omuz hizasından çarpılmış bir adamdı. Vücudu olgunluk çağında olduğunu gösteriyordu, ancak yüzü zamanından önce yaşlanmış gibiydi. Kıvırcık saçları üstünde bir reis bandı, alnında da kürkten bir ikinci bant vardı.

«Baba,» dedi reis. «Sözlerini duyuyoruz ama çocukmuşuz gibi hiçbir şey anlamıyoruz.»

«Kim bu?» diye Mungo çavuş Ezra'ya sordu. Cevabı alınca başını salladı. «Adını duydum. Kışkırtıcının biridir.» Sonra Bazo'ya dönüp sesini yükseltti, «Söylediklerimde seni şaşırtacak ne var?»

«Baba, hastalık hayvanları öldürecek diyorsun ve hayvanlar hastalıktan ölmeden sen kurşunla öldürüyorsun Baba, hayvanlarımızı kurtarmak için öldürdüğünü söylüyorsun.»

Sessiz duran Matabele safları ilk kez olarak dalgalandı. Yüzleri yine de ifadesizdi ama şimdi biri öksürüyor, bir diğeri çıplak ayaklarını sürtüştürüyor, yine bir diğeri elindeki değnekle sinekleri kovalıyordu. Kimse gülmüyor, bir şey söyleyerek ya do sırıtarak alay etmiyordu. Ama yine de bir alay etmeydi bu. Mungo St. .John bunun böyle olduğunu hissediyordu.

«Böylesine derin bilgeliği anlayamıyoruz. Baba. Lütfen gocuklarına karşı sabırlı ol ve bunları anlat bize. Hayvanlarımızı saklarsak Lodzi'nin istediği ağır para cezalarını ödememiz için onları elimizden alacağını söylüyorsun. Ama aynı zamanda itaatkâr birer çocuğun olarak hayvanlarımızı getirip sana teslim etmemizi, senin de bunları öldürüp yakacağını söylüyorsun. Baba.»

Arkalarda enfiye çekmiş olan yaşlı bir yerli aksırdı. Ardından hepsi aksırıp öksürmeye başladılar. Mungo St. John onların bu genci küstahlık yapmaya özendirdiklerini biliyordu.

«Baba, bizim iyi yürekli Babamız, bizim iş kotamızı iki katına çıkaracağını ve bizi köleler gibi çalıştıracağını söylüyorsun, işte biz bunu da anlamıyoruz. Bir adamın emriyle bir gün çalışan insan köle değildir de iki gün çalışan mı köledir? Köle köle, özgür insan da özgür insan değil midir Baba? Lütfen bize köleliğin derecelerini açıkla.»

Şimdi ortalıkta arı kovanı gibi bir uğultu vardı. Mungo St. John karşısındaki adamların ağızlarının kapalı olduğu halde boğazlarının titrediğini görebiliyordu.

«Seni tanıyorum, Bazo!» diye bağırdı. «Sözlerini dikkatle dinledim. Lodzi'nin de bunları duyacağından hiç kuskun olmasın.»

«Sözlerimin Büyük Beyaz Baba Lodzi'nin kulaklarına da gitmesi benim için büyük bir onurdur, Küçük Baba.»

Bazo'nun çevresindekiler şimdi açık açık sırıtıyorlardı,

«Çavuş! Şu adamı bana getir!»

İriyarı çavuş kolundaki bakır plaka güneşte parıldayarak ileri atıldı, ancak aynı anda sessiz Matabele’ler de ayağa kalkıp saflarını sıklaştırdılar. Hiçbiri elini bile kaldırmamıştı, ama çavuş bir anda kapkara bir bataklığa düşmüşçesine hareketsiz kalıverdi. Bazo'nun olduğu yere vardığında reis çoktan gözden kaybolmuştu.

Çavuş haberi getirince Mungo St. John, «Pekâlâ,» dedi.

«Gitsin bakalım. Başka bir gün bakarız onun gereğine. Şimdi işimiz var, adamlarını yerleştir.»

«Başlayın,» dedi St. John. İki el ateş edildi.

Karaderili polisler hayvanların üzerlerine ateş ediyorlar, her mermide bir hayvan düşüp diğerlerinin ayakları altında kayboluyordu. Taze kan kokusu sürüyü çılgına çevirmişti, ortalıkta kulakları sağır eden bir gürültü vardı. Matabele yerlileri bu sahneyi acı çığlıklarla seyrediyorlardı.

Bu hayvanlar servetleri ve yaşamlarının tek anlamıydı. Hepsi gençliklerinde çoban olarak hayvanların doğumuna tanık olmuşlar, sürüleri çakallardan ve diğer hayvanlardan korumuşlardı. Her hayvanı adıyla bilirler ve kırda yaşayan bir insanı hayvanı uğruna ölmeye kadar götürecek derecede severlerdi.

Silah sesleri gün batımına kadar sürdü. Sonunda sesler kesildiğinde ağıl hayvan leşleriyle dolmuştu. Sığırlar birbiri üstüne yığılmış buğday başakları gibi yatıyorlardı. Gün boyunca bir tek yerli bile yerinden kıpırdamamıştı, acılarını çoktan içlerine gömmüş olarak hâlâ seyrediyorlardı.

Mungo St. John savaşçıların ön safına doğru yürüdü. «Leşler hemen yakılmalı. Üzerlerinin odunla örtülmesini istiyorum. Hastalar ve yaşlılar da içlerinde olmak üzere herkes bu işi yapacak. Herkes baltasıyla ağaç kesecek, leşler örtülünce ben kendim ateşe vereceğim.»

«Millet ne düşünüyor?» diye Bazo sordu. Kendisine cevap veren eski kralın en kıdemli danışmanlarından Babiaan'ın saygı dolu sesi kulübeyi dolduran diğerlerinin dikkatlerinden kaçmamıştı.

«Acıdan hasta herkes,» dedi Babiaan. «Eski kralının ölümünden bu yana hayvanlarının öldürüldüğü bu gün olduğu gibi üzülmemişlerdi.»

«Beyaz adamlar mızrağı kendi göğüslerine sapladılar,» dedi Bazo. «Yaptıkları her vahşi hareket bizi biraz daha güçlendiriyor ve Umlimo'nun kehanetini doğruluyor. Aranızda kuşkusu olan var mı hâlâ?»

«Kuşku falan kalmadı, hazırız artık,» dedi babası Gandang.

O da sözünün onaylanmasını istermiş gibi Bazo'ya baktı.

«Hazır değiliz..» dedi Bazo. «Umlimo'nun üçüncü kehaneti de gerçekleşene kadar hazır olamayacağız.»

«Boynuzsuz hayvanlar haçlar tarafından yendiği zaman,» diye Somabula mırıldandı. «Bu gün salgından kurtulan hayvanların öldürüldüklerini gördük.»

«O kehanet değil. Kehanet gerçekleşince zihinlerimizde hiçbir kuşku kalmayacak. O güne kadar hazırlıklarımızı sürdürmeliyiz. Mızrakların sayısı kaça ulaştı ve nerelerde saklanıyorlar?» Reisler sıra ile kalkıp raporlarını verdiler. Eğitilen ve hazır olan savaşçı sayısını, her grubun bulunduğu yeri ve ne kadar sürede silahlanıp savaş alanına çıkabileceklerini bildirdiler. Sonuncusunun sözleri bitince Bazo kıdemli reislere danıştı, sonra komutanlara görevlerini bildirdi.

«İmpezi savaşçılarının reisi Suku! Senin adamların Malundi'den Gwanda medenine kadar olan bölgeyi tarayacaklar. Yolda rastladığın herkesi öldüreceksin, bakır telleri de keseceksin. Madenle çalışan yerliler oraya vardığınızda size katılacaklar. Gwanda'da kadınlar ve çocuklar da içinde olmak üzere yirmi sekiz beyaz var. İşiniz bitince içlerinden kaçanın olmadığından emin olmak için cesetleri sayacaksınız.»

Suku emirleri, okuma yazması olmayan bir insanın kusursuz ezber yeteneğiyle sözcüğü sözcüğüne tekrarladı. Bazo başını sallayıp diğerlerine dönüp görevlerini anlattı.

Bu iş bitince artık gece yarısı olmuştu. Bazo hepsine birden yeniden döndü.

«Tek müttefikimiz gizlilik ve hız. Hiçbir savaşçıda kalkan olmayacak. Çünkü eskisi gibi kalkanı üzerinde davul çalmak dayanılmaz bir istektir biliyorum. Yalnızca çelik, sessiz çelik. Koşarken savaş çığlıkları atmayacak, savaş şarkıları okumayacaksınız, leopar sıçramadan önce hırlamaz. Leopar karanlıkta avlanır ve keçi ağlına girince hiçbir hayvanı ayırt etmez... tekelerin olduğu gibi dişi ve yavru keçilerin de boğazlarını parçalar.»

«Kadınlar da mı?» diye sordu

Babiaan. «Ruth ve îmbali'yi öldürdükleri gibi.»

«Ya çocuklar?» diye sordu başka bir reis. «Küçük beyaz kızlar büyüyünce küçük beyaz oğlanlar doğururlar, bunlar da büyüdüklerinde silah taşırlar. Akıllı bir adam yılan yuvasına rastlayınca hem yılanı öldürür hem de yumurtalarını ezer.»

«Kimseyi bağışlamayacak mıyız?»

«Hayır.» Bazo'nun sesinde babası Gandang'ı ürperten bir şey vardı. Gerçek gücün yaşlı sığırdan gencine geçtiği andı bu. Bazo artık hiç tartışmasız liderleriydi.

Sonunda, «Indaba pelile! Toplantı bitmiştir!» diyen Bazo oldu. Reisler teker teker onu selamlayıp kulübeden çıktılar. Bazo içerde yalnız kalınca arkadaki keçi derisinden perde aralandı, Tanase kocasına doğru yürüdü.

«Seninle öyle gurur duyuyorum ki, küçük bir kız gibi hüngür, hüngür ağlamak istiyorum.»

Kadınlar ve çocuklar da sayılırsa binden fazla insan vardı yürüyüş kolunda. Kol tepeler arasında yaralı bir yılan gibi kıvrıla kıvrıla giderken uzunluğu bir mili buluyordu. Gelenekler yine bir yana bırakılmıştı, erkekler önde yürümelerine rağmen başları üzerinde tencerelerini ve eşya torbalarını taşıyorlardı. Eskiden olsaydı yalnız kalkanları ile silahlarını taşırlardı. Grujta Bazo'nun Henshaw'a söz verdiği iki yüz güçlü erkekten çok fazlası vardı.

Kadınlar erkeklerin arkasında yürüyorlardı. Erkeklerden birçoğu birden fazla karısını getirmişti, hatta içlerinde dört kadınıyla birlikte gelenler bile vardı. Daha ergenlik çağına gelmemiş küçük kızlar bile başlarında döşeklerini taşıyorlardı. Sütte çocuklar anaları yolda yürürken memesinden süt emebilmeleri için kadınların kalçaları üzerine bağlanmışlardı. Juba'nın yükü de en az diğerlerinki kadar ağırdı. Kadının bütün şişmanlığına rağmen gençler kendisine ayak uydurmakta güçlük çekiyorlardı.

Bazo yürüyüş kolunu geriye doğru teftiş ederken evlenmemiş kızlar başlarındaki yükün dengesini bozmamaya çalışarak dönüp ona bakıyorlar, sonra aralarında fısıldayıp kıkırdıyorlardı.

Bazo Juba'nın yanında yürümeye başladı.

«Wamewethu!» diye saygıyla selamladı annesini. «Nehri aşınca küçük kızların yükleri biraz hafifleyecek. Üç yüz mızrak başını Suku'ların keçi ağıllarında ve darı torbalarında bırakacağız.»

«Ya ötekileri?» diye sordu Juba.

«Onları Harkness Madenine götüreceğiz. Bunun için özel bir yer hazırlandı bile. Kızların onları oradan birer ikişer alıp çevredeki köylere dağıtacaklar.»

Bazo yürüyüş kolunun gerilerine doğru giderken Juba arkasından seslendi.

«Oğlum, çok büyük bir sıkıntı içindeyim.»

«Bunu duyduğuma gerçekten üzüldüm, küçük ana. Derdin nedir?»

«Tanase bütün beyazların çelik tarafından öpüleceklerini söylüyor.»

«Evet, hepsi,» diye Bazo başını salladı.

«Bana bir anadan daha yakın olan Nomusa da ölmeli mi, oğlum? Bizim halkımıza karşı öyle sevecen, öyle iyidir ki.»

Bazo annesini Kolundan tutup konuştuklarının duyulmaması için bir kenara çekti.

«Sözünü ettiğin bu sevecenlik onu beyazların en tehlikelisi yapıyor iste. Ona karşı duyduğun sevgi hepimizi zayıflatıyor. Sana, 'Onu bağışlayalım' dersem sen kalkıp 'Peki küçücük oğlunu, kızlarını ve onların çocuklarını da bağışlayamaz mıyız?' diyeceksin.» Bazo başını salladı. «Olanaksız. Eğer içlerinden bir tek kişiyi bağışlayacak olsam, bu Tek Parlak Göz olurdu.»

«Tek Parlak Göz mü? Anlamıyorum ama. O anlayışsız, şahsi ve zalim bir insan!»

«Savaşçılarımız onun yüzüne bakınca, sesini duyunca hemen geçmişte çektiklerimizi hatırlıyorlar ve bir anda aslan kesiliyorlar. Nomusa'ya bakınca hemen yumuşuyorlar, duraksıyorlar. Nomusa ilk ölecekler arasında olmalı, bunu yapmak için de çek iyi birini göndereceğim.»

«Hepsi ölecekler diyorsun ha? Şu gelen de ölecek mi yani?» Juba yolun alçak akasya ağaçları arasında kıvrıldığı yeri gösterdi. Harkness Madeni yönünden gelen atlıyı, bu kadar uzakta olsa da, güçlü omuzlarından ve eyerdeki rahat ve küstah tavrından tanımamaya olanak yoktu. «Şuna bak,» diye Juba devam etti. «Ona 'Küçük Şahin' adını veren sendin. Gençliğinizde omuz omza nasıl çalıştığınızı, aynı tencereden yemek yediğinizi sen anlattın. Birlikte yakaladığınız ve eğittiğiniz vahşi doğanı anlatırken ne kadar gururluydun.» Juba’nın sesi hafiflemişti şimdi. «Kardeşim dediğin bu adamı da öldürecek misin, oğlum?»

«Bu işi başkasına bırakamam. Temiz ve çabuk olmasından emin olmak için bunu kendi elimle yapacağım. Onun ardından kadını ile oğlunu da öldüreceğim. Bunu yaptıktan sonra geriye dönüş olamaz artık.»

«Çok acımasız olmuşsun, oğlum.» Juba’nın gözlerinde korkunç pişmanlık gölgeleri, sesinde ıstırap vardı.

Bazo dönüp yola çıktı. Ralph Ballantyne Bazo'yu görünce şapkasını çıkartıp salladı.

«Bazo!» diye güldü arkadaşının yanına gelerek. «Senden kuşkulanmamayı hiç öğrenemeyeceğim galiba. Söz verdiğin iki yüz kişiden çok fazlasını getirmişsin gördüğüm kadarıyla.»

Ralph Ballantyne Kings Lynn çiftliğinin güney sınırlarım geçti. Şima'i ev görünene kadar önünde daha iki saatlik bir yol vardı. Geçtiği otlaklar bomboştu artık. Birkaç ay önce babasının besili sürülerinin doldurduğu otlakta şimdi toprağa yoğun bir biçimde yayılmış bembeyaz kemikleri örtmek istercesine taze otlar büyüyordu.

Zuga Ballantyne'ı tam bir iflastan ancak Ralph’ın uyarısı kurtarmıştı. Sığır vebası Kings Lynn'e gelmeden önce sürülerinden bir bölümünü İngiliz Güney Afrika Şirketinin bir kolu olan Gwaai Çiftliklerine satabilmişti. Ama diğerleri tümden ölmüşlerdi, şimdi kemikleri bembeyaz inci dizileri gibi yeni biten çimenlerin arasında parıldıyordu.

Ralph'ın ilerisinde mimoza ağaçlarının arasında babasının sürü merkezi olarak kullandığı yerlerden biri vardı. Ralph eyerinde doğrularak gözlerini kırpıştırıp baktı. Eski ağılın üzerinde pembe bir toz bulutu yükseliyordu. Tozu kaldıran hayvan toynaklarıydı ve arada sırada uzun aylardır Matabeleland'da duyulmayan bir kamçı şaklaması duyuluyordu.

Ralph bulunduğu yerden ağılın çitleri üzerinde oturan iki kişiyi tanıdı.

Yanlarına doğru atım sürerek, «Jan Cheroot!» diye bağırdı «Isazi! Ne işiniz var sizin burada?»

Yerliler sevinçle fırladılar yerlerinden.

Ralph ağıldaki hayvanları görünce şaşkınlıktan dilini yutacaktı neredeyse. Hayvanlar o ana kadar toz bulutu içinde kalmışlardı. «Isazi, benim yokluğumda böyle mi eğleniyorsun? Kimin fikri bu?»

«Baban Bakela'nın.» Isazi'nin yüzü birden kararmıştı. «Saçma bir fikir üstelik.»

«Zebralar, ha!» Ralph başını salladı. «Peki bunları nasıl topladınız?»

«Yakalamak için bir düzine iyi at harcadık,» dedi Jan Cheroot yüzünü buruşturarak.

«Baban öküz yerine arabalarına bunları koşmayı umuyor. Oysa bunlar bir Venda bakiresi kadar aptal hayvanlar. Koşumları başlarına geçirene kadar çifte atıp insanı ısırıyorlar, bir kere koşulunca da yere yatıp arabayı çekmeye yanaşmıyorlar.» Isazi yere bir tükürük savurdu.

Vahşi ve ehli hayvanlar arasındaki büyük uçurumu birkaç ay içinde daraltmaya çalışmak gerçekten çılgınlıktı. Yük arabalarını çeken hayvanların istekli yüreklerini, güçlü sırtlarını geliştirmek için binlerce yıllık bir süre geçmişti. Zuga’nın bu işe girişmesi ancak insanların ulaşım için umutsuz ihtiyaçlarının belirtisiydi.

«Isazi, bu çocuk oyununu bitirince sana demiryolu kampında bir erkek işi vereceğim.»

«Döndüğünde seninle gitmeye hazır olurum,» dedi Isazi. «Bu çizgili eşeklerden ölesiye bıktım artık.»

Ralph Jan Cheroot’a döndü. «Seninle konuşmak istiyorum, dostum.» İki adam ağıldan iyice uzaklaşınca da, «Harkness Madeninde sınır kazıklarını gece çaktığımızı yazan Şirket kâğıdına parmağını bastın mı?» diye sordu.

«Ben seni güç duruma düşürür müyüm hiç?» diye yaşlı adam şişindi. «General St. John bana senin ve binbaşının haklarını korumam için parmağımı kâğıda basmam gerektiğini iyice anlattı. Cheroot, Ralph’ın yüzündeki ifadeyi görünce duraksadı. «Doğru yapmadım mı yoksa?»

Ralph eyerinde eğilip yaşlı adamın omzunu okşadı. Tüm yaşamım boyunca bana sadık bir dost oldun.»

«Doğduğun günden beri,» dedi Jan Cheroot. «Annen öldüğünde seni kucağımda besledim.»

Ralph eyer çantasını açıp da Cape konyağı şişesini çıkarınca yaşlı adamın gözleri parladı.

«Isazi ‘ye de biraz verirsin.» dediyse de Jan Cheroot sanki büyük oğluna kavuşmuş gibi şişeye sımsıkı sarıldı.

«Vahşi bir karaderili iyi konyaktan ne anlar!» Ralph kahkahalarla gülerek babasının evine doğru sürdü atını.

Evde beklediği gibi bir koşuşturma ve heyecan vardı. Evin yanındaki avluda Ralph'ın tanımadığı atlar arasında Bay Rhodes'un beyaz katırları da göze çarpıyordu. Araba da bir yanda ağaçların altındaydı. Ralph birden içini korkunç bir öfkenin kapladığını hissetti. Nefreti midesini ucuz şarap gibi yakıyor, kötü tadını dilinde hissediyordu. Atından inerken öfkesine hakim olması gerektiğini düşündü.

İki yerli seyis yanına koştular. Biri battaniyesini açtı, eyer torbalarını ve tüfeğini çıkartıp eve taşıdı. Ralph adamın ardından yürürken Zuga Ballantyne da evin önüne çıkmış, güneşe karşı gözlerini elindeki peçeteyle koruyarak çevresine bakınmaya başlamıştı.

«Ralph, seni akşama kadar beklemiyordum.»

Ralph merdivenleri koşarak çıktı, baba oğul kucaklaştılar. Zuga oğlunun koluna girip verandaya doğru yürüdü. Duvarlarda çeşitli hayvanların boynuzlan asılıydı, yemek odasının kapısında da Zuga Ballantyne’ın Harkness Madeninde vurduğu dev filin dişleri duruyordu. Bu dişler uzun boylu bir adamın ayaklarının ucuna basarak yükselse bile erişemeyeceği kadar uzun ve şişman bir kadının kalçalarından daha genişti.

Zuga ile Ralph fildişlerinin arasından geçip yemek odasına girdiler. Öğle güneşinin yakıcı parıltısından sonra sazlı damın altı serin ve loştu. Yere elde biçilmiş tik ağacı döşenmişti, tavan kirişleri de aynı ağaçtandı. Jan Cheroot uzun masa ile oturacak yerleri meşin iskemleleri kendi elleriyle yapmıştı, ama sofranın üzerindeki parlak gümüş takımı Ballantyne'ların İngiltere'nin Kings Lynn kasabasındaki evlerinden getirmişti.

Uzun masanın bir ucunda Zuga'nın boş iskemlesi vardı, karşısında da Ralph içeri girerken başını kaldıran iriyarı adam oturuyordu.

«Ralph, seni gördüğüme sevindim!» Bay Rhodes'un ne sesinde ne gözlerinde kin diye bir şeyin izine rastlamaması Ralph'ı şaşırtmıştı. Gerçekten Wankie kömür madenleri tartışmasın sanki hiç olmamış gibi kafasından çıkartıp atmış olabilir miydi? Ralph, karşısındaki adam gibi olmaya çalıştı.

«Nasılsınız, efendim?»

Hepsi oradaydılar. Bay Rhodes'un yanında iyi giyimli ufak tefek doktor oturuyordu.

Doktor yerinden kalkmadan elini uzattı. «Hoş geldin, genç Ballantyne.»

«Jameson!» diye Ralph adamı selamladı. 'Doktor' unvanını kullanmamasının adamı, kendisine 'genç' denilmesinde olduğu kadar sinirlendireceğini biliyordu.

Bay Rhodes'un öteki yanında beklenmedik bir konuk vardı. Ralph, General Mungo St. John'u ilk kez görüyordu Kings Lynn’de. Bu tek gözlü esmer askerle Ralph'in üvey annesi Louis Ballantyne arasında eskiden bir ilişki vardı. Ama bu yıllar önce, Ralph Kimberley'den kuzeye göçmeden önceydi.

Ralph bu ilişkinin ne olduğunu tümüyle öğrenebilmiş değildi, bu konudaki skandalı da tam olarak bilemiyordu. Ama Louise Ballantyne’ın odada olmaması, hatta masada kendisine yer ayrılmaması da ilginçti. Bay Rhodes St. John'un çağırılmasını istediyse ve Zuga Ballantyne da buna razı gelmişse bunun önemli bir nedeni olsa gerekti. Mungo St. John Ralph'la el sıkışırken hain bir kurt gibi dişlerini gösterdi. Aileler arasındaki karmaşık duruma rağmen Ralph bu korsan tipli adama gizli bir hayranlık duyardı, bu yüzden adamı gerçekten bir gülümsemeyle selamladı.

Masanın çevresindeki insanlar bu toplantının önemini belirtiyordu. Ralph toplantının burada yapılmasının gizlilik amacıyla olduğunu anlamıştı; aksi halde pekâlâ Bulawayo'da toplanabilirlerdi. Her konuğun babası tarafından değil de Bay Rhodes tarafından seçilip çağrıldığından da hiç kuşkusu yoktu. Jameson ile St. John'un dışında Corner House madencilik grubundan ve Witwatersrand Madenciler Odası temsilcisi olan Percy Fitzpatrick vardı. Fitzpatrick, kızıl saçlı ve bıyıklı, açık renk tenli bir gençti. Banka memurluğu, nakliyecilik, limon yetiştiriciliği. Lord Randolph Churchill'in Afrika seferinde rehberlik yapmış bir yazar ve madenciydi.

Onun yanında Johannesburg'a Bay Rhodes'un isteği üzerine gitmiş olan Bobbie White oturmaktaydı. White Bay Rhodes' un hoşlandığı İngiliz tipinden yakışıklı ve hoş bir soylu gençti. Aynı zamanda gömleğinden de anlaşılacağı üzere kurmay subaydı.

Onun yanında Fort Salisbury ve Mashonaland'ı fetheden güçlerin komutan yardımcısı John Willoughby oturuyordu. Willpughby Lobengula'yı yenen Jameson'un kesif kolunda bulunmuştu. Willoughby's Sansolidated Şirketi Rodezya'da bir milyon dönüm otlağa sahipti.

Onun yanında İngiliz Güney Afrika Şirketinin birinci sekreteri ve Cape Parlamentosunda Kimberley seçim bölgesini temsil eden Doktor Butherford Harris oturuyordu. Ralph onun Bay Rhodes'a köle gibi bağlı kuklalarından biri olduğundan kuşkulandığı için adama hiç güvenmezdi.

Ralph masanın öteki ucunda kardeşi Jordan’la karşı karşıya gelince bir an duraksadı, ama sonra Jordan'ın gözlerindeki o umutsuz çağrıyı farkedince kardeşinin elini sıktı. Onu yalnızca bir dostmuş gibi selamlarken sesi soğuk ve ifadesizdi. Ardından da beyaz üniformalı bir uşağın Zuga'nın yanında hazırladığı yerine oturdu.

Ralph'in yarıda kestiği konuşma Bay Rhodes'un yönetiminde yeniden başlamıştı.

«Eğitilmiş zebraların ne durumda?» diye sordu Zuga'ya.

«Daha başından başarısızlığa mahkûm bir girişimdi bu. Ama sığır vebasından önce var olan yüz bin baş hayvanımızdan yalnızca beş yüz tanesinin sağ kaldıklarını düşününce insan hiçbir olasılığı bir yana atamıyor.»

Doktor Jameson, «Cape sığırlarının bu salgın sonunda tümüyle ortadan kalktığı söyleniyor,» dedi. «Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz. Binbaşı?»

«Kayıpları gerçekten çok korkunç. İki hafta önce, geçen yıl beş binden fazla hayvan saydığım Pandametanga Nehrine kadar gittim. Bu kez bir tek canlı hayvana bile rastlamadım Ama yine de tür olarak tümüyle ortadan kalktıklarını sanmam. Bir Yerlerde sağ kalmış hayvanlar mutlaka vardır, bu doğal bağışıklığa sahip olanlardan yeni bir kuşak türeyecektir.»

Bay Rhodes avdan ve spordan hoşlanmazdı, bir keresinde kardeşi Frank için, «Evet, iyi adamdır, balık ve av hayvanı avlar, kısacası tam bir tembeldir,» demişti. Hayvanlar konusundaki bu konuşmadan canı sıkıldığından hemen Ralph'a döndü. «Demiryolu ne durumda, Ralph?»

«Plandan iki ay ilerdeyiz. On beş gün önce Matabeleland sınırını aştık, şu anda Plumtree'ye varmıştır sanırım.»

«Çok iyi, yakında demiryoluna ihtiyacımız olacak.» Doktor Jim ile Rhodes bakıştılar.

Louise'in özenle hazırladığı yemekler bitince Zuga uşakları odadan gönderdi, konyak kadehlerini kendi elleriyle doldurup puroları dağıttı. Arkalarına yaslanırken Ralph Kings Lynn'e çağrılmasının gerçek nedeninin açıklanacağım anlamıştı. «Yaşamının amacının Afrika kıtasının haritada Cape Town'dan Kahire'ye kadar kırmızıya boyanması olduğunu bilmeyen yoktur sanırım,» dedi Rhodes. «Bu kitabı Kraliçemizin tacının bir elması yapmak istiyorum. Biz Anglo Sakson ırkının İngilizce konuşan insanları uluslar içinde birinci sırayı işgal ettiğimizden kader bize kutsal bir görev yüklemiştir: Dünyayı bir tek bayrak ve bir tek hükümdar altında barış içinde birleştirmek. Bunun için öncülerim yolu açmak için Zambezi ve Kongo nehirleri arasında kalan bölgeye gittiler bile.» Rhodes birden sözünü kesip öfkeyle başını salladı. «Ancak kıtanın güney ucu elimizden kaçarsa bütün bu girişim boşa çıkar.»

«Güney Afrika Cumhuriyeti,» diye Jameson atıldı. «Paul Kruger ile Transvaal'deki küçük muz cumhuriyeti.»

«Duygusallık yok, Doktor Jim. Gerçeklerden ayrılmayalım.»

«Gerçekler nedir, Bay Rhodes?» diye Zuga Ballantyne sordu.

«Kendisinin yönettiği cahil Hollandalıların Tanrı tarafından özellikle seçilmiş bir ırk olduğuna inanan yaşlı ve cahil bir bağnaz, Afrika kıtasının en zengin bölgesinde eline kemik geçirmis vahşi ve pis bir köpek gibi oturuyor ve her türlü ilerleme ve aydınlanmaya karşı çıkıyor. İşte gerçek bu! Witwatersrand altın madenlerinde otuz sekiz bin İngiliz var. Bunlar Krueger’in hazinesine dolan yirmi sterlinin on dokuzunu sağlıyorlar. Küçük Cumhuriyetin sahip olduğu her uygarlık kırıntısı bu İngilizlerin eseri, ama Kruger onlara oy hakkı vermiyor, acımasızca vergilendiriyor ve temsil edilmelerine karşı çıkıyor. Oy hakkı istemleri Volksraad'da bir sürü cahil budalanın alaylı ıslıklarıyla karşılanıyor.» Rhodes Fitzpatrick'e baktı. «Haksız mıyım, Percy? Bu adamları iyi tanırsın, onlarla bir arada yaşıyorsun. Transvaal'li Boerleri yanlış mı tanımlıyorum?»

Percy Fitzpatrick omuzlarını silkti. «Bay Rhodes haklı. Transvail'li Boer Cape'li kuzenlerinden farklı bir hayvandır. Cape'îi Hollandalılar İngiliz yaşam biçiminin bazı niteliklerine sahip olmak için fırsat bulmuşlardır. Diğerlerine kıyasla bunlar uygar insanlar sayılabilir, ama Transvaaili ne yazık ki Hollandalı geçmişinin huylarını henüz kaybedememiştir. Bunlar ağır hareket eden, inatçı, herkese düşman, herkesten kuşkulanan, kötü niyetli kişilerdir. Özgür insanlar olarak seçme ve seçilme hakkı isterken bu tür insanlar tarafından alay edilmek bizleri öfkeden gerçekten çılgına çeviriyor.»

Bay Rhodes uzun zaman sessiz kalamayacağından hemen sözü aldı.

«Kruger yurttaşlarımıza hakaret etmenin yanısıra çok tehlikeli başka oyunlar da oynuyor. İngiliz mallarına çok yüksek gümrük vergileri koyarak bir ayırım yaptı. Maden araç gereci, hatta dinamit konusunda aile üyelerine tekeller verdi. Ulusunu Alman silahlarıyla silahlandırıyor. Alman Krup toplarından bir batarya hazırlıyor ve açıkça Kayzer'e yaklaşıyor.» Rhodes durakladı. «Kraliçenin topraklarının ortasında bir Alman etki alanı bulunması bizim İngiliz Afrika’sı düşlerimizi sonsuza dek paramparça etmeye yeterlidir. Almanlar bizim gibi iyi niyetli değildir.»

«Bütün o canım sarı altınlar Berlin'e gidecek ha,» diye Ralph kendi kendine söylendi. Ama konuştuğundan da hemen pişman oldu; ne var ki, Rhodes onu duymamış gibi konuşmaya devam etti.

«Kruger gibi bir insanla nasıl konuşulur? Adam hâlâ dünyanın düz olduğuna inanıyor bir kere.»

Odanın içi serindi ama Bay Rhodes terliyordu. Konyak kadehini almak için uzanan eli titreyince kadeh devrildi, parlak cilalı masaya altın renkli sıvı yayıldı. Jordan hemen koşup içki Bay Rhodes'un üstüne dökülmeden sildi masayı, sonra cebinden çıkardığı küçük gümüş kutudan bir tablet alıp Bay Rhodes'un elinin erişeceği bir yere koydu. Hâlâ soluk soluğa olan adam tableti dilinin altına yerleştirdi. Birkaç dakika sonra soluğu normalleşmişti, artık rahatça konuşabiliyordu.

«Onun ayağına gittim, beyler, Pretoria'ya Kruger'i evinde görmeye gittim. Uşağıyla bana benimle o gün görüşemeyeceği haberini gönderdi.»

Hikâyeyi hepsi duymuşlardı, ama Bay Rhodes'un böyle küçültücü bir olayı kendisinin anlatmasına çok şaşırmışlardı. Başkan Kruger karaderili uşaklarından biriyle dünyanın en etkin ve zengin insanına şu mesajı göndermişti:

«Şu anda meşguldüm. Hemşerilerimden biri hasta bir öküz konusunda konuşmaya geldi. Salı günü gel.»

Ortaya çöken sıkıntılı sessizliği bozan Doktor Jim oldu. «Tanrı Bay Rhodes'un mantıklı bir insanın yapabileceği her şeyi yaptığına tanıktır. Bu yaşlı Boerden daha fazla hakaret işitmek yalnız Bay Rhodes'u değil Kraliçemizi ve İmparatorluğumuzu da küçültecektir.» Ufak tefek doktor susup çevresindekilere baktı. Hepsi de kendilerinden geçmiş gibi sözüne devam etmesini bekliyorlardı. «Ne yapabiliriz? Ne yapmalıyız?»

Bay Rhodes üniformalı kurmay subaya baktı.

«Ne diyorsun, Bobbie?»

«Beyler, Transvaal'den yeni döndüğümü biliyorsunuzdur.» Bobbie White yerden deri çantasını alıp içinden bir tomar kağıt çıkarttı. Elden ele geçirilmesi için yanındakine verdi.

Ralph elindeki kopyaya bakınca hafifçe şaşırdı. Bu, Güney Afrika Cumhuriyeti ordusunun seferberlik emriydi. Ralph öylesine şaşırmıştı ki Bobbie White’ın sözlerinin başını kaçırdı.

«Pretoria'daki kale onarılıp genişletiliyor. Bu iş için duvarlar indirildiğinden küçük bir birlik bile burasını kolaylıkla ele geçirebilir.» Ralph kulaklarına inanamıyordu. «Elinizdeki kâğıttan da anlayacağınıza göre Transvaal savunmak için sivillerden oluşan komando birliklerine muhtaçtır. Bunların etkin bir güç oluşturması için de dört ila altı haftaya ihtiyaç var.»

Bay Rhodes bu kez Percy Fitzpatrick'e döndü.

«Sen ne diyorsun, Percy?»

«Kruger, kendi altın madeni sanayiini sermayeleri ve kaynaklarıyla yaratan bizlere ne diyor biliyor musunuz? 'Uitlander' yani yabancı. Biz Yabancıların kendi temsilcilerimiz olduğunu da biliyorsunuz. Buna 'Johannesburg Reform Komitesi' adını verdik. Bu Komitenin seçimle gelmiş üyelerinden biri olmaktan onur duyduğumu belirterek sizlerle Transvaal'deki bütün İngilizler adına konuşabileceğimi belirtirim. Size iki mesaj getirdim. Birincisi çok kısa çok açık. Bu dava için kararlı ve birleşmişiz. Bize sonuna kadar güvenebilirsiniz.»

Masanın çevresindekiler başlarını sallarlarken Ralph tüylerinin ürperdiğini hissetti. Bu işi ciddiye alıyorlardı. Bu bir oyun değildi, tarihin en küstahça hazırlanmış bir korsanlık planıydı. Fitzpatrick sözlerini sürdürürken büyük bir güç harcayarak sakin olmaya çalıştı.

«İkinci mesaj Reform Komitesinin tüm üyeleri tarafından imzalanmış bir mektuptur. İzninizle bunu şimdi size okuyacağım. Mektup Rodezya Müfettişi olması nedeniyle Dr. Jameson'a yazılmış...

Sayın Dr. Jameson Johannesburg

Bu ülkede durum artık öylesine karıştı ki çok uzak olmayan bir gelecekte Transvaal Hükümeti ile Uitlander'ler arasında bir çatışma çıkacaktır...

Mektup devam ettikçe Ralph bunun silahlı bir ayaklanma için bir gerekçe hazırlamaktan başka bir şey olmadığını anlıyordu.

Alman ve Hollandalılardan oluşan bir yabancı şirket kaderimizi elinde tutuyor ve Boer liderleriyle birleşerek bu kaderimizi İngiliz halkına çok yabancı bir kalıba sokmaya uğraşıyor...

Ralph oturduğu yerde, dünyanın en büyük altın madenini silah zoruyla ele geçirecekler, diye düşünüyordu.

Oy hakkı istemimiz Transvaal Meclisinde tartışıldığında üyelerden biri Uitlander'lere istedikleri haklar için savaşmalarını söyledi ve kimse kalkıp ona karşı çıkmadı. Transvaal Hükümeti silahlı bir çatışma için gerekli bütün koşulları yaratmış oluyor.

İşte bu durum içinde İngilizler olarak sizlerden gerektiği takdirde yardımımıza koşmanızı istiyorum. Bunun için yapacağınız tüm masrafları karşılayacağımızı bildirirken bu başvurmamıza çok acil bir gerekliliğin neden olduğunu bilmenizi isteriz.

Percy Fitzpatrick Doktor Jim'e bakıp sözünü bitirdi: «Komitenin tüm üyeleri tarafından imzalanmış. Leonard, Phillips, Bay Rhodes'un kardeşi Francis, John Jays Hammond, Farrar ve ben.

«Tarih koymadık.»

Zuga Ballantyne uzun zamandır tuttuğu soluğunu bıraktı. Jordan kalkıp herkesin kadehini doldururken hiçbiri konuşmadı. Bay Rhodes çenesini eline dayamış pencereden dışarı, uzaktaki mavi tepelere, Matabele kralının köyünün bulunduğu Reis Tepelerine bakıyordu. Hepsi kendisini beklediklerinden sonunda derin bir iç çekişiyle söze başladı.

«Bir insanla kavga etmek yerine onun bedelini bulup ödemeyi yeğlemişlerdir, ama burada karşımızda normal bir insan yok. Tanrı bizi azizlerden ve bağnazlardan korusun.» Başını Doktor Jameson'dan yana çevirdi. «Evet, Doktor Jim.»

«Johannesburg'a beş bin tüfek ve bir milyon mermi göndermemiz gerekecek.»

«Bunları... bunları nerden bulacağız?» diye sordu Ralph.

«Normal ticari emtia değil bunlar.»

Doktor Jim başını salladı. «İyi bir soru. Ballantyne. Tüfekler ve mermiler şu anda De Beers'in Kimberley'deki depolarındadır.»

Ralph gözlerini kırpıştırdı, komplo kendisinin sandığından çok daha ileri bir aşamaydı. Harkness madenini keşfettikleri zaman kurdukları ana kampta doktorun kuşkulu hareketlerini hatırladı birden. O zaman aylardır bu işle uğraşıyor olmalıydılar. Bütün ayrıntıları öğrenmeliydi.

«Peki, bunları Johannesburg'a nasıl nakledeceğiz? Kaçak sokulması gerek. Oysa mal da çok fazla...»

Bay Rhodes gülümsedi. «Ralph, buraya yalnızca yemek yemeğe çağırıldığını sanmıyorsun herhalde. Silah naklinde içimizde en deneyim sahibi kimdir dersin? Lobengula'ya Martini tüfeklerini kim taşıdı? Bu kıtada en kurnaz nakliyeci kimdir?»

«Ben mi?» Ralph gerçekten şaşırmıştı.

«Evet.» Ralph Bay Rhodes'a bakarken içinde hiç beklenmedik bir heyecan dalgasının kabardığını hissetti. Bu akıl almaz komplonun tam ortasında olacak, her sırrı öğrenecekti. Bunun insanın yaşamı boyunca önüne çıkan seyrek fırsatlardan biri olduğunu anlıyordu. Bunu tümüyle kendi çıkarları için kullanmalıydı.

«Bunu yapacaksın değil mi?» Delici mavi gözlerde bir kuşku bulutu dolaştı.

«Elbette,» dedi Ralph. Ama kuşku gölgesi kaybolmamıştı. «Ben bir İngiliz’im, görevimi bilirim.» Bay Rhodes'un gözlerindeki bulut kayboldu. İnanabileceği, güveneceği bir şeydi bu. Yine Doktor Jameson'a döndü.

«Özür dilerim, sözünüzü kestik.» Jameson devam etti:

«Altı yüz seçkin atlıya ihtiyacımız var.» İkisi de asker olan John Willoghby ile Zuga Ballantyne'a baktı. «Bu işte size güveniyorum.» Willoughby başını sallarken Zuga kaşlarını çattı.

«Bulawayo’dan yola çıkmayacağız. İngiliz Hükümetinden Bechuanaland'da, Transvaal sınırına yakın geçen demiryolu boyunca silahlı bir çevik kuvvet bulundurmak için izin aldım. Bu birlik Johannesburg'dan 180 kilometre uzakta olan Pitsani'de üstlenecek. Elli saatlik bir yolculuktan sonra Boerler direnmeye kalkışmadan orada olabiliriz.»

Ralph o anda bu planın işlerliği olduğunu anlamıştı. Doktor Leander Starr Jameson'un efsanevi talihi de yaver giderse başarmaları için hiçbir neden yoktu. Matabeleland'ı Lobengula'nın elinden aldıkları gibi Transvaal'i de ele geçirebilirlerdi. Ne müthiş bir ödül olurdu bu! Rhodes'un kendi ülkesi Rodezya'ya eklenecek bir milyar sterlinlik altın. Bundan sonra her şey olasıydı... İngiliz Afrika’sı, koskoca bir kıta... Ralph emellerin bu genişliği karşısında suspus olmuştu.

Planın tek aksak noktasına parmak basan yine Zuga Ballantyne oldu. «Kraliçenin hükümeti bu tutum karşısında nasıl bir davranış alacaktır? Bizi destekleyecekler mi? Onlar arkamızda olmadığı takdirde boşuna savaşmış olacağız.»

«Ben Londra'dan kısa bir süre önce döndüm,» dedi Bay Rhodes. «Oradayken sömürgeler bakanı Bay Joseph Chamberlain'le yemek yedim. Johannesburg'daki tebamız konusunda o da bizler gibi düşünüyor. Almanlar Güney Afrika'ya müdahalelerinin yaratacağı tehlikeleri de çok iyi biliyor. Bay Chamberlain ile birbirimizi çok iyi anladığımız konusunda içinizde kuşku olmasın. Bu aşamada bundan fazlasını söyleyemem, bana güvenmelisiniz.»

Eğer bu gerçekse, başarı olasılığı daha da arttı diye düşünüyordu Ralph. Hazırlıksız bir düşmanın yüreğini ani bir darbe, silahlı bir ayaklanma, İngiliz Hükümetine başvuru ve son olarak da ilhak.

Ralph planlamayı dinlerken sonucun nasıl alınacağını düşünüyordu. Başarılı olunursa İngiliz Güney Afrika Şirketi ve De Beers Elmas Şirketi yeryüzünün en zengin ve en güçlü şirketleri olacaktı. Ralph öyle bir öfke nöbetine tutuldu ki ellerinin titremesini saklamak için masanın altına indirdi, ama yine de küçük kardeşine bakmaktan kendini alamıyordu.

Jordan, Bay Rhodes'a öylesine çıplak bir hayranlıkla bakıyordu ki, Ralph masadaki herkesin bunu fark ettiğini düşünerek utancından ölecek gibi oldu. Ama bu kadar üzülmesine gerek yoktu. Herkes kendini planın büyüklüğüne kaptırmıştı. İçlerinde aksak noktaları arayan tek kişi Zuga Ballantyne'dı.

«Doktor Jim, altı yüz adamın hepsini de Rodezya'dan mı toplayacaksınız?» diye sordu.

«Gizlilik ve acele durum nedeniyle bunları Cape Colony'den ya da başka bir yerden toplayamayız. Sığır vebası servetlerini alıp götürdüğünden boğaz tokluğuna da olsa genç Rodezyalılar bize katılmak isteyeceklerdir. Bunların içinde Matabele’lerle savaşanlar da olacaktır.»

«Ülkeyi güçlü kuvvetli erkeklerinden yoksun bırakmak akıllıca bir hareket mi sizce?»

Bay Rhodes kaşlarını çatarak söze karıştı. «Bu yalnızca birkaç ay için olacak. Ortada korkacak bir düşmanımız yok, değil mi?»

«Öyle mi dersiniz? On binlerce Matabele...»

«Haydi, haydi,» diye Binbaşı Jameson araya girdi. «Matabele’ler yenilgiye uğramış ve dağılmış bir güruhtan başka bir şey değil. Benim yokluğumda bölgede Müfettiş olarak General St. John kalacak. O bakımdan hiç korkun olmasın.»

«Bana bağlılıkları kesin olan iki yüz silahlı yerli polisim var.» dedi Mungo St. John, «Bütün büyük Matabele köylerine muhbirler yerleştirdim. Hayır, Binbaşım, size düşman olarak Pretoria'daki yaşlı Boerden başka kimsemiz olmadığını güvenle söyleyebilirim.»

«General St. John gibi değerli bir insanın sözü benim için güvencedir,» diye Zuga Bay Rhodes'a döndü. «Bu birliği toplamanın ayrıntılarına girebilir miyiz? Elimizde ne kadar para var?» Ralph planlar yapan, tartışan adamların yüzlerini incelerken kendi babasının da en az onlar kadar hevesli ve aç göründüğünü fark edince şaşırdı. Ne söylerse söylesinler, ağızlarından ne çıkarsa çıksın aslında hepsi paradan söz ediyorlar, diye düşündü.

Ralph birden Karroo çölünde yere çöküp Tanrıyı tanıklığa çağırarak bir yemin ettiğini hatırladı. Başını kaldırıp Bay Rhodes'la gözgöze gelmemeye çalıştı. Bu kez nefretini ve duygularını saklayamayacağım biliyordu. Bakışlarını önündeki konyak kadehinden ayırmadan kendini toparlarken düşünüyordu. Bu dev insanı çökertmenin bir yolu bulunursa, şirketini de yok etmek mümkün olamaz mıydı? Şirketin elinden hükümet güçleri ve Rodezya'nın her yanında sahip olduğu maden ruhsatları alınamaz mıydı?

Ralph korkunç bir intikam dışında akıl almaz bir servete de sahip olmak için fırsatın ayağına gelmiş olduğunu düşünerek ürperdi. Komplo başarısızlığa uğrarsa ve işe karışan altın madenlerinin hisseleri düşerse, Corner House madencilik grubu, Rand Madenleri, Consolidated Maden.'eri de çöker giderdi.

Johannesburg borsasında ustalıklı bir oyun insana milyonlarca sterilin kazandırabilirdi.

Ralph Ballantyne o ana kadar aklına bile getirmediği böylesine büyük bir servet ve güce sahip olma olasılığı karşısında dehşetle titriyordu. Bu yüzden kendisine sorulan, soruyu da kaçırmıştı, başını kaldırdığında Bay Rhodes sorusunu ikinci kez tekrarlıyordu.

«Ralph, nakliye işini düzenlemek için Kimberley'e ne zaman gidebilirsin diye sordum.»

«Yarın.»

«Sana güvenebileceğimizi biliyordum.»

Ralph Kings Lynn'den en son çıkan kişi olmak için oyalanıyordu.

Şimdi babasıyla verandada durmuşlar Bay Rhodes'un katır arabasının kaldırdığı tozlara bakıyorlardı. Ralph kapı direklerinden birine yaslanıp kollarını göğsünde kavuşturdu.

«Percy'nin Boerler hakkındaki tahminlerine katılacak kadar saf değilsin, değil mi, baba?»

Zuga kıs kıs güldü. «Ağır hareketli, kuşkulu, falan filan...» Başını salladı. «İyi ata binerler, iyi atıcıdırlar. Limpopo'nun güneyindeki bütün kabilelerle savaşmışlardır... »

«Bizim askerlerle de,» diye Ralph hatırlattı. «Majuba Tepesi 1881. General Goiley ile doksan askeri tepede gömülüdürler, Boerler ise bir tek kişi bile kaybetmediler.»

«İyi askerlerdir.» dedi Zuga. «Ama baskın ve sürpriz de bizden yana.»

«Ne olursa olsun, bunun uluslararası bir korsanlık olduğunu kabul etmiyor musun, baba?» Ralph ağzındaki puroyu çıkartıp külünü silkeledi. «Bunun için elimizde haklı bir tek neden yok.»

Ralph babasının yanağındaki yara izinin kemik beyazına dönüşmesine baktı. Bu onun ruhi durumunun hiç yanılmayan barometresiydi.

«Anlayamıyorum,» dedi Zuga. Ama ikisi de çok iyi anladığını biliyorlardı.

«Soygunculuk bu,» diye Ralph ısrar etti. «Hem de büyük çapta soygunculuk. Bir ülkeyi çalmayı planlıyoruz.»

«Peki bu topraklan Matabele’lerden çaldık mı yani?»

«O başkaydı.» Ralph gülümsedi. «Onlar dinsiz vahşilerdi, biz ise şimdi Hıristiyan komşularımızın hükümetini devirmeyi planlıyoruz.»

«İmparatorluğun çıkarını düşününce...» Zuga’nın yüzündeki yara izi şimdi buz beyazından kızıla dönüşmüştü. «İmparatorluk mu. Baba?» Ralph hâlâ gülümsüyordu. «Yeryüzünde birbirlerine karşı dürüst olmaları gereken iki kişi varsa, bunlar biz ikimiziz. Gözlerimin içine bak ve bu iste bize imparatorluğumuza görev yapmanın verdiği tatmin dışında hiçbir çıkarı olmayacağını söyle.»

Zuga oğluna bakmadan, «Ben bir askerim...» diye söze başladı.

«Evet. Ama aynı zamanda sığır vebasından güçlükle sıyrılmış bir çiftçisin de. Beş bin baş hayvanı satabildin ama biz bunun yeterli olmadığını biliyoruz. Kaç para borca girdin, Baba?»

«Otuz bin sterlin.»

«Bu borçlarını ödeme umudun var mı?»

«Hayır.»

«Transvaal'i ele geçirirsek durum değişir, değil mi?»

Zuga cevap vermedi, yara izi soldu.

«Ben nedenlerimde yalnız olmadığımı öğrenmek istiyordum.» dedi Ralph.

«Yani verilen görevi yapacak mısın?»

«Sen hiç merak etme, Baba. Sana bu işten yakamızı rahatlıkla sıyırabileceğimize söz veriyorum.» Ralph dayandığı direkten doğruldu, seyislere atını getirmeleri için seslendi.

Eyerden babasına bakınca ilk kez olarak yorgunluğun adamın gözlerinin yeşilini soldurduğunu farketti.

«Oğlum içimizden birkaç kişi çabalarının ödülünü alıyorlar diye girişim soylu olmaktan çıkmaz. Biz İmparatorluğun hizmet kârlarıyız ve sadık hizmetkârlar haklı bir ücrete hak kazanırlar.»

Ralph uzanıp babasının omzunu sıktı, sonra dizginleri kavrayıp akasya ormanlarına doğru sürdü atını.

Demiryolu yamaçlardan çıkıyor, titiz bir yılan gibi eski fil yollarını izliyordu. Bu dev hayvanlar en yumuşak dönüşlü geçitleri ve en tatlı eğilimli tepeleri kendilerine yol yapmışlardı. Şişman baobab ağaçları ile sarıhumma ağaçları aşağıda Limpopo vadisinde kalmıştı, şimdi yükseklerde ormanlar daha doyurucu, hava daha temiz ve serindi.

Ralph'ın ana kampı da demiryolu ile birlikte kapalı vadilerden birine taşınmıştı. Geceleri bir antilop sürüsü kampın hemen yanına kadar gelip otluyor, sabahları tepelerden tepelere bağrışan maymunların gürültüsüyle uyanıyorlardı. Demiryolu üzerindeki telgraf kulübesi yürüyerek on dakika ötedeydi. Kimberley'den rayları ve traversleri getiren lokomotif gazete ve diğer ihtiyaçlarını da getiriyordu.

Herhangi bir acil durumda Cathy demiryolu ustabaşısı ile işçileri çağırtabilirdi. Kamp ise yirmi yerel Matabele tarafından korunmaktaydı. Ufak tefek Zulu sürücüsü Isazi kendisinin de en az yirmi Matabele ile eşdeğerde olduğunu söylemekteydi alçak gönüllülükle. Cathy'nin canı sıkılır ya da yalnızlık hissederse Harkness Madeni yalnızca otuz mil ötedeydi. Harry ve Vicky de her hafta sonu kendisini ziyaret etmeye söz vermişlerdi.

«Biz de seninle gelemez miyiz, babacığım?» diye yalvardı Jonathan. «Ben sana yardım ederdim.»

Ralph oğlunu kucağına aldı. «Birimizin kalıp annene bakması gerek. Bu iş için senden başka güvendiğim biri yok.»

«Onu da bizimle alabiliriz ama.» Ralph karısı ile çocuğunu sokaklarda barikatlar ve Boer komandolarının kırsal bölgeleri yağma ettiği bu ülkede silahlı bir ayaklanmanın ortasında görür gibi oldu.

«Çok iyi olurdu Jan Jan, ama yeni bebek ne olacak? Ya biz hepimiz buradan gitmişken leylek gelip kızkardeşini bırakmak için bir imza isterse?»

Jonathan'ın yüzü asıldı. Bu henüz ortalarda olmayan ama her zaman sözü edilen kızkardeşten nefret, etmeye başlamıştı. Her heyecanlı planın önüne dikiliveriyordu, annesi de babası da her söze onu katmadan edemiyorlardı. Annesi Jonathan'a bakacağı yerde bütün gününü bir şeyler örerek dikiş dikerek, kendi kendine gülümseyerek geçiriyordu. Jonathan bu konuyu Isazi ile görüşmüş fikir değiştirdiklerini, yeni bebek istemediklerini leyleğe iletmek için bir yol araştırmıştı. Ama Isazi pek hevesli görünmemiş, kendisi için bir büyücüyle görüşeceğini söyleyip çocuğu atlatmıştı.

«Peki, kız kardeşim gelip de anneme bakmaya başlayınca ben seninle gelebilir miyim?»

«Bundan daha iyisini yapacağız o zaman evlat. Büyük bir vapurla bir deniz yolculuğuna ne dersin, ha?»

«Vapuru ben yönetebilir miyim?»

«Kaptan yardım etmene izin verir sanırım. Londra'ya gittiğimizde de büyük bir otelde kalırız ve annene dolu dolu armağan alırız.»

Cathy işini bırakıp kocasına baktı.

«Geri döndüğümüzde de Johannesburg'da büyük bir ev alırız,» dedi Ralph. «Parlak kristal avizeleri, mermer salonları olan koca bir konak. Ama şimdi haydi anneni öp de yatağına koş bakalım.»

Cathy Jonathan'ı yatırdıktan sonra hamileliği ilerlemiş bir kadının kendine özgü yürüyüşüyle kocasının ateşin karşısında oturduğu yere geldi, ellerini erkeğin boynuna doladı, dudaklarını yanağına değdirdi. «Söylediklerin doğru mu, yoksa benimle alay mı ediyorsun?»

«Uzun bir süredir çok cesur bir kız rolü oynadın, yeter artık. Sana düşlerine bile girmeyen bir ev alacağım.»

«Avizeli mi?»

«Ve operaya gideceğin bir arabasıyla.»

«Operadan hoşlanıp hoşlanmayacağımı bilemiyorum, hiç gitmedim ki.»

«Bunu Londra'da anlayacağız, değil mi?»

«Ralph, öylesine mutluyum ki, şimdi hüngür hüngür ağlayabilirim. Ama neden şimdi? Her şeyi böyle birden değiştirecek ne oldu ki?»

«Noel'den önce tüm yaşantımızı değiştirecek bir şey olacak. Zengin olacağız.»

«Ben zengin olduğumuzu sanıyordum.»

«Ben gerçek zenginlikten söz ediyorum... Robinson ve Rhodes gibi.»

«Bana neler olduğunu söyleyebilir misin?»

«Hayır, şunun şurasında Noel'e birkaç hafta kaldı.»

«O kadar uzun süre mi uzak kalacaksın buradan? Seni çok özleyeceğim.»

«Öyleyse konuşarak zamanımızı harcamayalım.» Ralph kalkıp karısını kucakladı ve yabani incir ağacı altındaki çadırlarına taşıdı.

Sabahleyin Cathy'le Jonathan büyük yeşil lokomotife binen Ralph'a veda ediyorlardı.

Cathy gürültüyü bastırmaya çalışarak, «Hep veda ediyoruz,» dedi.

«Bu son,» diye Ralph söz verdi.

Kocasının yakışıklılığı ve neşesi karşısında içi neşe doluyordu Cathy'nin, heyecandan konuşamıyordu.

«İlk fırsatta dön bana.»

«Bundan kuşkun olmasın.» Makinist bakır bir levyeyi çekti, bir buhar bulutu Ralph'ın sözlerini örttü.

«Ne dedin? Ne dedin?» diye bağırarak koştu Cathy hareket eden lokomotifin ardından.

«Mektubu kaybetme.»

«Kaybetmem.» Cathy soluk soluğa durdu, cebinden çıkardığı beyaz dantelli mendili lokomotif dönemeçte kaybolana kadar salladı. Sonra Isazi'nin arabayla kendisini beklediği yere döndü. Arabanın deri kaplı arka koltuğuna oturunca Ralph'ın kendisine bıraktığı mühürlü zarfın yerinde olup olmadığına baktı. Zarfın üstünde, 'Telgrafımı aldığın zaman açılacaktır' diye yazıyordu.

Cathy zarfı yine cebine sokacakken birden dudaklarını ısırdı, biraz duraksadı, sonra tırnağını kapağın kenarına sokup ikiye katlanmış kâğıdı çıkardı.

Telgrafımı alınca hemen şu telgrafı çek

Binbaşı Zuga Ballantyne,

Bechuanaland Pitsani'de Rodezya Atlı Alayı Karargâhı.

EŞİNİZ BAYAN LOUISE BALLANTYNE, AĞIR HASTA HEMEN KINGS LYNN'E DÖNÜN.»

Cathy birden korkuya kapıldı. «Çılgın sevgilim, neler peşindesin yine?» diye mırıldandı.

Alçak vadiye kurulu «Johannesburg kenti altın madeninin atölyelerinden görünüyordu. Atölye ve damı tenekeyle kaplanmıştı, beton zemin motor yağıyla kaplıydı. Teneke damın altı fırın gibi sıcaktı. İki yana yaslı camlardan giren yaz güneşi de gözleri kamaştıracak kadar parlaktı.

«Kapıları kapatın,» diye emretti Ralph Ballantyne. Küçük gruptan iki kişi ayrılıp ağır kapıları alışkın olmadıkları bir güç harcayarak kapattılar, içerisi şimdi bir Gotik katedrali kadar loş olmuştu, demir duvarlardaki çatlaklardan giren güneş ışığında toz bulutları döne döne tavana yükseliyordu.

Atölyenin ortasında kapaklarında 'Ağır Motor Yağı Net 44 galon’ yazılı elli tane sarı varil vardı.

Ralph ceketini çıkardı, kravatını gevşetip kollarını sıvadı. Eline bir kiloluk bir çekiçle bir keski alıp en yakın varilin başına çöktü. Diğer dört adam da onu izlemek için çevresinde kümelendiler. Ralph birkaç vuruştan sonra yarısını açtığı kapağı geriye kanırttı. Zayıf ışıkta kapkaraydı yağ. Ralph kolunu dirseğine kadar yağa sokup muşambaya sarılı bir paket çıkardı. Paketi tezgâhın üzerine koyup açarken diğerlerinden heyecanlı mırıltılar yükseldi.

«Son model Lee Metford tüfeği, dünyada bunun üstüne silah yoktur.»

Tüfeği elden ele geçirdiler. Percy Fitzpatrick silahın sürgüsünü çekip denedi.

«Kaç tane?»

«Varilde on tane var. Elli varil.»

«Peki ya diğerleri?» diye sordu Frank Rhodes. Ralph'ın Jordan'a benzemediği gibi o da kardeşine hiç benzemezdi. Uzun boylu, zayıf, çökük gözlü, çıkık elmacık kemikli, seyrek saçlıydı.

«Beş hafta boyunca her hafta bu kadar getirebilirim.» Ralph ellerini bir parça üstüpüyle sildi.

«Bundan daha çabuk getiremez misin?»

«Siz bunları daha çabuk temizleyip dağıtabilir misiniz?» Ralph sorusuna bir cevap beklemeden Bay Rhodes'un kadınsı kardeşinden çok güvendiği Amerikalı maden mühendisi John Hays'e döndü.

«Kesin bir eylem planı oluşturdunuz mu? Kimberley'e döndüğümde Bay Rhodes'un ilk soracağı şey bu olacak.»

«İlk hedef olarak Pretoria kalesini ve cephaneliği ele geçireceğiz.» Ralph sigara paketinin altına notlar aldı.

«Bulawayo'dan ne haber var?» diye sordu Frank Rhodes iki adamın konuşmaları sona erince.

«Jameson'un altı yüz adamı silahlandı ve birer binek atı buldular. Ayın son günü güneye Pitsani'ye hareket edecekler.» Ralph ceketini giydi. «Bir arada görünmezsek daha iyi olur.»

Her biri ile el sıkıştı, sıra Albay Frank Rhodes'a gelince, «Albay, siz de gereksiz yere telgraf çekmezseniz daha iyi olacak,» dedi. «Bu uydurma altın madeni hisseleri konusundaki telgraflarınız Transvaal polislerinin en aptalını bile kuşkulandıracak düzeye geldi. Şimdi ise Johannesburg telgrafhanesinde bir polis ajanı olduğunu artık kesin olarak öğrenmiş bulunuyoruz.»

Frank Rhodes kaskatı bir sesle, «Gereksiz mesajlar iletilmemiştir efendim,» dedi.

«Öyleyse son telgrafınıza ne buyrulur. Altı yüz kuvvetli hissedar borçlarım ödemeye hazır mı?» Ralph başka bir şey söylemeden dışarı çıktı, atını bağladığı yerden alıp kente doğru yola koyuldu.

Elizabeth annesinin işareti üzerine masadan kalkıp çorba tabaklarını toplamaya başladı.

«Çorbanı bitirmemişsin, Bobby,» dedi küçük kardeşine.

«Aç değilim, Lizzie. Üstelik bir garip tadı var.»

«Yememek için hep bir neden bulursun!» diye azarladı Elizabeth çocuğu. «O yüzden böyle bir deri bir kemik kaldın zaten, hiçbir zaman baban gibi uzun boylu, iriyarı olamayacaksın.»

«Yeter Elizabeth!» dedi Robyn. «Çocuğu rahat bırak. Aç değilse yemesin, iyi olmadığını biliyorsun.»

Elizabeth annesine bakıp Robert'in tabağını da diğerlerinin yanına koydu. Kızlardan hiçbirinin tabağında yemek bırakmasına izin verilmemişti, hatta sıtmadan mideleri bulanırken bile. Ama Elizabeth, Robyn'in oğluna düşkünlüğünün neden olduğu haksızlıklara itiraz etmemeyi de öğrenmişti artık. Bir eline gaz lambasını a'ıp mutfak kulübesine gitti.

«Bir koca gerek buna,» diye Juba başını salladı. «Yatağında bir erkek, göğsünden de emzireceği bir bebek gerek buna. İşte o zaman yüzü gülecektir.»

«Saçmalama Juba. Buna zaman var daha. Burada çok önemli işler yapıyor, onu bırakamam. Okul bitirmiş doktor kadar iyi.»

«Bulawayo'dan gelen gençleri yüzlerine bakmadan geri gönderiyor.»

«Evet, akıllı ve ciddi bir kızdır,» dedi Robyn. «Bir sırrı olan kederli bir kız o.»

«Juba, her kadın ömrünü bir erkeğin kapatması olarak geçirmek istemez.»

Juba yılmadan, «Çocukluğunu hatırlıyor musun?» diye devam etti. «Ne kadar zekiydi, sabah çiyini emmiş bir çiçek gibi nasıl da sevinçle parıldardı.»

«Şimdi büyüdü artık.»

Juba başını salladı. «Ben önce Vicky ile evlenen o madenciye tutuldu sanmıştım. Ama değilmiş. Vicky'nin düğününde güldü, aşkını elden kaçırmış birinin kahkahaları değildi onlar. Başka biri ya da başka bir şey olacak.»

Robyn itiraz edecekti ki kapının dışında, karanlıkta heyecanlı sesler duyuldu. Hemen ayağa kalktı.

«Ne oluyor orada? Elizabeth, sana soruyorum.» Elizabeth elindeki feneri sallayarak koştu.

«Anne! Anne! Çabuk gel!» Kız koşa koşa içeri girdi.

«Sakin ol kızım.» Robyn kızın omuzlarını tuttu, Elizabeth derin bir soluk aldı.

«Köyden ihtiyar Moses gelmiş... kilisenin yanından yüzlerce atlı askerin geçtiğini söylüyor.»

«Juba, Bobby'nin ceketini al.» Robyn yünlü şalına sarındı, kapının ardından bastonunu aldı. «Elizabeth, feneri ver bana!»

Robyn ailesinin basma geçip kiliseye doğru yürüdü. Oraya vardıklarında küçük alanın battaniyelere sarınmış gölgelerle dolu olduğunu gördüler.

«Hastaneden çıkıyorlar!» diye Juba öfkeyle bağırdı. «Yarın .. hepsi yine hasta olacaklardır.»

«Engel olamazsın. Merak dediğin her şeyden üstündür. İşte işte, anne! Bak!»

İki tepenin arasından askerler görünmüştü, ikişer atlı yan yana olmak üzere ardarda geliyorlardı. Geniş kenarlı şapkalarının altından yüzleri seçilmiyordu ama herbirinin omzunda suçlayıcı bir parmak gibi bir namlunun yükseldiği görülüyordu. Hiç ses çıkarmamaları çok garipti. Kimse bir fısıltıdan daha yüksek Konuşmuyor safları sıklaştırmaları için emirler verilmiyor, alışılagelmiş. «Dikkat çukur!» uyarıları yapılmıyordu. Yürüyüş kolunun başı kilisenin altındaki sapağa gelince güneye doğru giden eski araba yoluna saptı.

«Kim bunlar?» diye sordu Juba. «Hayalete benziyorlar.»

«Hayalet falan değil,» dedi Robyn. «Jameson'un teneke askerleri bunlar. Yeni Rodezya Atlı Alayı olacak.»

Elizabeth de fısıltıyla, «Peki neden eski yola saptılar ve neden gece yürüyüşü yapıyorlar?» diye sordu.

«Bu işte Jameson'un ve efendisinin parmağı vardır da ondan.» Robyn feneri başının üstüne kaldırıp yüksek sesle, «Nereye gidiyorsunuz?» diye seslendi.

Biri, «Oraya gidip ne kadar uzak olduğunu öğreneceğiz, hanımefendi,» dedi. Birkaç kişi kıs kıs güldü, askerler duraklamadan yollarına devam ettiler.

Kolun ortasında katırlar tarafından çekilen yük arabaları vardı. Bunların ardında sekiz tane iki tekerlekli arabanın üzerine Maksim makineli tüfekleri yerleştirilmişti. Daha sonra üç hafif sahra topu geliyordu. Arabalardan sonra yine ikişer atlı kolu tamamlıyordu.

Hepsinin kilisenin önünden geçmesi yirmi dakika sürmüş, arkalarında derin bir sessizlik bırakmışlardı. Hastalar birer ikişer ağaçlar arasındaki kulübelerine dönerken Robyn ile ailesi de eve döndüler. Juba Bobby'yi kucağından indirdi, oğlan içeri girdi. Juba da arkasından girecekken Robyn kadını durdurdu. İki kadın birbirlerine duydukları dostluk ve sevginin sıcaklığıyla bir süre durup karanlık içinde atlıların kayboldukları noktaya baktılar.

«Ne kadar güzel!» diye mırıldandı Robyn. «Yıldızları hep dost kabul etmişimdir. O kadar sabit ve unutulmaz şeylerdir ki. Bu gece de ne kadar yakın görünüyorlar.» Yıldızları toplamak istermiş gibi elini havaya uzattı. «İşte Orion, şu da Boğa.»

«Ve Manatassi'nin Dört Oğlu,» dedi Juba. «Zavallı bebekler.» Robyn Juba'yı kucakladı. «Aslında yıldızlar hep aynı ama biz onları başka başka adlar altında tanıyoruz. Siz o dört beyaz yıldıza Manatassi'nin Oğulları diyorsunuz, biz ise Haç deriz. Güney Haçı.»

Juba’nın birden titrediğini hissetti. «Ne oldu, küçük Kumrum?» diye sordu.

«Hava soğuk, haydi içeri girelim.» Juba yemek bitene kadar pek konuşmadı, ama Elizabeth çocuğu yatmaya götürünce, «Nomusa, köye gitmeliyim,» dedi.

«Juba, daha yeni geldin. Neden, bir şey mi var?»

«İçimde kocamın bana ihtiyacı varmış gibi bir his var, Nomusa.»

«Erkekler,» diye Robyn göğüs geçirdi. «Şunlardan bir kurtulabilseydik ne iyi olurdu. Biz kadınlar dünyayı yönetseydik her şey ne kadar yolunda giderdi.»

Oğlunu göğsüne bastıran Tanase, «İşte işaret,» dedi. Kulübenin ortasındaki açık ateşten yükselen alevlerin ışığında gözleri bir kafatasına gömülmüş gibi gölgede kalmıştı. «Umlimo'nun kehanetleri hep böyledir işte. Olaylar geliştikçe anlam ortaya çıkar.»

Bazo basını salladı. «Öğle karanlığında kanatlar, başları böğürlerine gelecek biçimde dönmüş sığırlar ve şimdi de...»

«Şimdi de haç boynuzsuz hayvanları yedi... atlılar karanlıkta güneye gittiler. Beklediğimiz üçüncü işaret bu. Atalarımızın ruhu artık ileri gitmemizi istiyor, bekleme dönemi sona erdi.»

«Küçük anne, ruhlar sözlerinin anlamını açıklaman için seçtiler seni. Sen olmasaydın beyaz adamların o dört büyük yıldıza ne ad verdiklerini bilemeyecektik. Şimdi ruhlar senden başka bir şey istiyorlar. Onların nerede olduklarını ve Khami'de kaç kişi bulunduğunu bilen bir sen varsın.»

Juba kocasına bakarken gözleri dolmuş, dudakları titriyordu. Gandang konuşması için başını salladı.

«Namusa var,» diye fısıldadı kadın. «Benim için anneden de, kızkardeşten de üstün olan Nomusa. Köle gemisinde zincirimi kesen…»

«O düşünceleri at kafandan,» dedi Tanase yumuşacık bir sesle. «Onlara yer yok şimdi. Misyonerlikte başka kim var, onu söyle.»

«Elizabeth var, benim sevgili kederli Lizzie’ın ve kucağımda taşıdığım Bobbie.»

«Başka?»

«Başka kimse yok.»

Bazo babasına baktı.

«Misyonerliktekilerin hepsi senin. Ne yapılması gerektiğini biliyorsun.»

Gandang başını salladı, Bazo yine annesine döndü. «Sevgili anam, bana Bakela ile kadınından söz et. Ondan ne haber var?»

«Geçen hafta Kings Lynn'deki büyük evdeydi. O ve Bakela, Açık ve Güneşli Gökler Getiren.»

Bazo Gandang'ın arkasında oturan reislerden birine döndü.

«Suku!»

Reis bir dizi üstünde doğruldu. «Buyur Baba!»

«Bakela ile kadını senindir. O işi bitirince Hartley Tepelerine gidip oradaki madencileri al. Orada üç erkek, bir kadın ve dört encik var.»

«Nkosi Nkulu!» Adam Bazo'ya Kral dediğinde kimse itiraz etmemişti.

«Küçük anne, Henshaw ile Nomusa'nın kızı olan kadını neredeler?»

«Nomusa kızından üç gün önce mektup aldı. Demiryolu inşaatındaymış. Chawala bayramında bir çocuk doğuracak. Çok mutlu.»

«Peki ya Henshaw?»

«Mektupta erkeğinin yanında olduğunu yazıyordu. Henshaw hâlâ orada olabilir.»

«Onlar benim,» dedi Bazo. «Onlar ve demiryolu inşaatında bulunan beş beyaz. Ondan sonra araba yolundan geçip Antelop Madenindeki iki erkekle bir kadın ve üç çocuğu öldüreceğiz.» Bazo komutanlara görevlerini teker teker bildirdi. Hepsine birer çiftlik düşüyordu; telgraf telleri kesilecek, yerli polisler öldürülecekti, bütün yollar taranacak, silahlar toplanacak, hayvanlar alınıp götürülecekti. Sözlerini bitirince kadınlara döndü.

«Tanase, sen bizim bütün kadınlarınızla çocuklarımızın senin önderliğinde Matopos tepelerine, eski mağaralara gitmelerini sağlayacaksın. Birbirlerinden ayrı küçük gruplar oluştursunlar, küçük çobanlar da tepelerde beyazları beklesinler. Kadınlar bizimkilerden yaralananlar için merhem kaynatsınlar.»

«Nkosi Nkulu!» Tanase gururunu ve çılgıncasına sevincini göstermemeye çalışıyordu. Diğer reisler gibi o da kocasına 'Kral' demişti.

«Chawala gecesi Mashobene'nin, Mzilikazi’nin ve Lobengula’nın kızları ve oğulları geleneksel olarak İlk Meyve Bayramını kutlarlar,» dedi Bazo. «Bu yıl toplayacağımız mısır yok, çekirgeler bizim için hepsini topladılar. Genç savaşçılar çıplak elleriyle bu yıl karasığırları da öldüremeyecekler, onları da veba aldı elimizden. O yüzden bu Chawala mehtabının çıktığı gece başlasın her şey. Fırtına bütün şiddetiyle essin. Gözler kanlansın. Matabele gençleri kanat takıp uçsunlar!»

«Cii!» diye bağırdı Suku. «Cii!» diye yaşlı Babiaan savaş çığlığını tekrarladı. Hep birlikte üzerlerine çöken savaş çılgınlığı ile bağırarak ateşin çevresinde dönmeye başladılar.

Cephane nakli işin en çok zaman alan bölümüydü ve Ralph da bu iş için ancak yirmi güvenilir adam bulmuştu.

Her demir kutuda on bin mermi vardı. Bunlar açılacak, yüzer mermi yeniden mumlu kâğıtlara sarılacak, bunlar da tenekeler içine yerleştirildikten sonra yağ varillerinin altına konulacaktı. Ralph işin yapıldığı De Beers Madeninden birkaç saatliğine olsa da kurtulduğuna seviniyordu.

Aaron Fagon sırtında paltosu .elinde şapkası kendisini bürosunda bekliyordu.

«Gizli işler çeviren bir adam olup çıktın, Ralph. Neler olup bittiğini bana söylemeyecek misin?»

«Yakında öğrenirsin. Ben senden bu adamın gerçekten güvenilir ve çenesini tutmasını bilen biri olup olmadığını öğrenmek istiyorum.»

«Kızkardeşimin büyük oğludur.» Ralph sakinleşmek için purosunu yaktı.

«Çok iyi, ama çenesini tutmasını bilir mi?»

«Hayatımı ortaya koyabilirim.»

«Bunu yapmak zorunda kalabilirsin. Haydi gidip bu zümrüdü anka kuşunu görelim bakalım.»

David Silver pembe yüzlü, burnundan takma altın gözlüklü, briyantinli saçları ortadan ayrılmış, şişmanca bir gençti. Aaron dayısına aşırı saygı gösteriyor, konukların rahat etmeleri için didiniyor, koltuklarının ışık arkalarından gelecek biçimde olmasına dikkat ediyor, yanlarına birer sehpa ile birer fincan çay ve kül tablası yerleştiriyordu.

Masasının yanına otururken alçak gönüllülükle, «Hint çayıdır,» dedi. Sonra parmaklarını birleştirdi, dudaklarını büzdü ve bir beklenti havasıyla Ralph'a baktı.

Ralph istediklerini anlatırken de sık sık başını sallıyor, konuğunu teşvik etmek istermiş gibi sesler çıkarıyordu.

Ralph sözünü bitirince, «Bay Ballantyne, biz borsacılar buna elde olmayan bir malı ilerde teslim etmek üzere satmak deriz. Çok olağan bir alışveriştir bu.»

Aaron Fagan oturduğu yerde ezilip büzülerek, «David, Bay Ballantyne'ın bunları bildiğine eminim...» diye mırıldandı. «Hayır, hayır.» Ralph elini kaldırdı. «Aaron, bırak Bay Silver sözünü tamamlasın. Anlatacaklarının çok aydınlatıcı olacağına eminim.» Ralph'ın gözleri neşeyle parıldıyorsa da, yüzü çok ciddiydi. David Silver bunu anlamayarak sözüne devam etti.

«Bu kısa süreli spekülatif bir anlaşmadır. Böyle bir şeye girmek isteyen müşterilerime bunu özellikle belirtirim. Doğrusunu isterseniz Bay Ballantyne, ben bu tür işlerden hoşlanmam. Borsanın yasal yatırım yolu olduğuna, sermayenin yasal girişimle karşılaşıp eşleşeceğine inanırım. Sporseverlerin ne idüğü belirsiz atlara oynadıkları kumar yarışları olmamalı borsacılık.»

«Bu çok soylu bir düşünce,» dedi Ralph.

«Şimdi konuya girelim öyleyse. Bir kimse pazara girer ve belirli bir şirketin elinde olmayan hisse senetlerini, cari piyasa fiyatları altında ve ilerki bir tarihte, ki bu genellikle bir ilâ üç aydır, teslim edilmek üzere satmayı taahhüt eder.»

«Buraya kadar anladım sanırım.»

«Bunu yapan kişi hisselerin kendisinin teslim tarihinden önce düşeceğine inandığı için bu oyuna girmektedir. Onun açısından hisselerin değeri ne kadar düşerse kendi kârı da o kadar yüksek olacaktır.»

«Bedava para kazanmanın bir yolu desenize!»

«Ama diğer yandan hisse senetlerinin değeri yükselecek olursa bu oyunu oynayan kişi çok ağır bir zarara girecektir. Satın alana verdiği sözde durmak için piyasadan yüksek fiyatlı hisse senedi toplayacak ve kuşkusuz bunu önceden kararlaştırılmış düşük fiyattan satacaktır.»

«Elbette!»

«Müşterilerimi bu tür oyunlardan neden korumaya çalıştığımı bilmem anlatabildim mi?»

«Dayınız bana sizin hesabınızı bilen bir insan olduğunu söylemişti.»

David Silver kendinden pek memnun görünüyordu. «Bay Ballantyne. şu anda piyasada iyimser bir hava var. Witwatersland şirketlerinin bazılarının yılın bu mevsiminde epey yüksek kâr ettiklerini duydum. Bence şu an altın hissesi satacak değil, alacak zamandır.»

«Bay Silver, ben müthiş karamsar bir insanım.»

«Pekâlâ.» David Silver sıradan insanların inatçılığına alışmış bir üstün yaratık gibi göğüs geçirdi. «Peki, ne istediğinizi bana tam olarak söyleyebilir misiniz, Bay Ballantyne?»

«İki şirketin henüz elimde olmayan hisselerini satmak istiyorum. Consolidated Goldfields ve İngiliz Güney Afrika Şirketi.» David Silver'in yüzüne kederli bir ifade yerleşmişti. «Borsanın en güçlü şirketlerini seçmişsiniz, Bay Ballantyne. Bunlar Bay Rhodes'un şirketleridir. Bir rakam düşünmüş müydünüz, efendim? Piyasada bu şirketlerin satılacak veya alınacak asgari hisse senedi yüz hissedir...»

«İki yüz bin,» dedi Ralph.

«İki yüz bin sterlin mi?» David Silver'in soluğu kesilmişti.

«İki yüz bin hisse.»

«Bay Ballantyne,» David Silver'in yüzü bembeyazdı şimdi. «İngiliz Güney Afrika şu anda 12 sterlin, Consolidated de 8. İki yüz bin hisse satarsanız... bu iki milyon sterlinlik bir alışveriş olur.»

Ralph başını salladı. «Hayır hayır! Beni yanlış anladınız.»

«Tanrıya şükürler olsun!» David Silver'in pembe yanakları biraz renklendi.

«Ben toplam iki yüz bin hisse demedim. Herbir şirketin iki yüzer bin hissesini kastediyorum. Toplam dört milyon sterlin eder.»

David Silver öylesine bir çeviklikle havaya sıçradı ki iskemlesi devrilip duvara çarptı, bir an adamın arkasına bakmadan kaçacağını sandılar.

«Ama... ama...» Başka bir şey söylemedi.

«Oturun,» dedi Ralph. Adam bitkin bir halde oturdu.

«Sizden bir depozito istemem gerekecek,» diye Silver son bir çaba daha gösterdi.

«Ne kadar?»

«Kırk bin sterlin.»

Ralph çek defterini açtı, David Silver'in kalemlerinden birini alıp yazmaya başladı. Sıcak odada Ralph arkasına yaslanıp kurutmak için çeki sallayana kadar kalemin ucu kâğıda sürtülürken çıkan hışırtıdan başka bir ses işitilmedi.

«Bir şey daha var,» dedi Ralph. «Bu dört duvar dışında kimse bu işi benim yaptığımı bilmeyecek.»

«Size söz veriyorum.»

«Sözün yanında can da gider,» diyen Ralph adama çeki verirken gözlerinin içine baktı. Gözleri öylesine yeşildi ki David Silver ürpermekten kendini alamadı.

Tipik bir Boer evi olan yapı ağaçsız ovanın rüzgârda sürekli dalgalanan gümüş renkli otlarının arasına kurulmuştu. Damı yer yer paslanmış oluklu tenekedendi. Evin çevresi verandalarla kaplı olup badanaları ve boyaları dökülüyordu. Ardında iskelet gibi bir kulede bir rüzgâr değirmeni görünüyordu. Değirmenin kanatları bulutsuz gökyüzüne karşı dönüyor, her dönüşte mutfak kapısının yanındaki depoya bir maşrapalık kadar yemyeşil bir su boşalıyordu.

Bir bahçe ya da çimenlik yapılmaya çalışılmıştı bile. Çıplak toprağı bir düzine kadar zayıf tavuk eşeliyordu. Rüzgâr esen tarafta yüksek bir okaliptüs ağacının kabuklan deri değiştiren bir yılan gibi dökülmekteydi. Ağacın gölgesinde sekiz at bağlıydı.

Ralph verandanın altında atından inerken bir köpek sürüsü çevresini sarıp havlamaya başladı. Ralph hayvanları elindeki kırbacı sallayarak kovaladı.

«U kom'n bietjie, meneer.» Dışarı gömleğinin kollan sıvalı, bol gelen pantolonunu askıyla tutturmuş, çıplak ayaklarında terlik olan bir adam çıkmıştı.

«Jammer.» Ralph geç kaldığı için özür diledi.

Ralph adamın açık tuttuğu kapıdan penceresiz oturma odasına girdi. İçerisi açık şömineden bayat duman ve soğuk kül kokuyordu. Yer, hasır ve hayvan postlarıyla kaplıydı. Odanın ortasında ağır ve kaba bir tahta masa, şöminenin karşısındaki duvarda da On Emir'in Hollandacasının süslü bir kopyası vardı. Odadaki tek kitap da çıplak masanın üstünde açık duruyordu. Bu, meşin kaplı, bakır kenarlı, eski bir Hollanda İncili'ydi.

Masanın iki yanında sekiz kişi oturuyordu. Ralph içeri girdiğinde hepsi başlarını kaldırıp baktılar. Boerler liderlerinde deneyime ve bilgiye önem verdiklerinden içlerinde elli yaşın altında olan yoktu. Çoğu sakallıydı, hepsi de kaba saba giyinmişlerdi ve ciddiydiler. Ralph'ı karşılayan adam bos bir iskemleye oturmasını işaret etti. Ralph oturunca hepsi masanın başındaki kişiye döndüler.

Odadaki en iriyarı adam oydu. Bir buldog ya da dev bir maymun kadar çirkindi. Sakalı uzundu, ama bıyıkları yoktu. Yüzü kırış kırış, torba torbaydı. Derisi on bin Afrika güneşinden kavrulmuştu, lekeler içindeydi. Bir göz kapağı düşük olduğundan bu kendisine kurnaz bir hava vermekteydi. Kahverengi gözleri de Afrika'nın yakıcı beyaz güneşinden, savaş ve av alanlarının tozundan etkilendiğinden şimdi kan çanağına dönmüş, iltihaplanmıştı. Halkı kendisine Oom Paul, Paul Amca derler ve Kutsal Kitabın Tanrısıyla bir tutarlardı.

Paul Kruger önünde açık duran Kutsal Kitaptan yine yüksek sesle okumaya devam etti. Parmağı ile satırları izliyordu. Başparmağı yoktu. Otuz yıl önce patlayan bir tüfek namlusu parmağı alıp götürmüştü.

Paul Kruger henüz dokuz yaşındayken babası ve amcaları arabalarını yüklemişler sürülerini toplamışlar, İngiliz egemenliğinden kaçarak kuzeye göç etmeye başlamışlardı. Krugerler kölelerinin serbest bırakılmasının haksızlığından, İngiliz mahkemelerinden, kendi dillerini konuşmayan yargıçlardan, kendi topraklarına salınan vergilerden ve bu vergiler yerine sevgili topraklarını ellerinden alan yabancı askerlerden kaçıyorlardı.

O 1835 yılında oğlan çocukların henüz bilya oynayıp uçurtma uçurdukları bir yaşta Paul Kruger yetişkin bir erkek olmuştu. Her gün eline bir tek kurşun ile bir ölçü barut verilir ve ailenin et ihtiyacını karşılamaya gönderilirdi. Bir hayvan getiremediği takdirde babasından dayak yerdi. Böylece zorunluluk yüzünden keskin nişancı olup çıkmıştı.

Grubun önünde gidip su ve otlak aramak da onun göreviydi. Genç Paul kısa zamanda yetenekli bir binici olmuş, otlaklara ailesinin serveti olan koyun ve sığır sürülerine sevgiyle bağlanmıştı. Matabele’li bir çoban gibi hayvanların hepsini adlarıyla bilir, hasta bir hayvanı bir mil uzaktan seçebilirdi.

Matabele kralı Mzilikazi savaşçılarını araba kervanına saldırıya gönderdiğinde Paul da barikatlarda diğer erkeklerin arasında yerini almıştı. Arabaların oluşturduğu halkanın içinde otuz üç Boer erkeği vardı. Arabalar birbirlerine tekerlek zincirleriyle bağlanmış, tekerlekler arasındaki açıklıklar da çalı çırpıyla örtülmüştü.

Matabele savaşçıları sayılamayacak kadar çoktu. «Cii!» çığlıklarıyla saldırı üstüne saldırı tazeliyorlardı. Durup dinlenmeden altı saat devam etti saldırı, mermileri bitince Boer kadınları savaşın ortasında kurşun erittiler. Matabele’liler sonunda geri çekildiklerinde arabaların çevresindeki cesetler insanın göğsünü aşıyordu. Bu arada da Paul erkek olmuş, bir değil, pek çok insan öldürmüştü.

İlk aslanını öldürmesi için daha dört yıl beklemesi gerekti. Atının sırtına atlamak üzere olan bir aslanı kalbinden tek kurşunla sermişti. Şimdi artık genç atları engebeli arazide dörtnala koşturarak deniyordu. At düşerse küçük Paul kedi gibi ayakları üstüne düşüyor, başını sallayarak oradan uzaklaşıyordu. Sığır avlarken hayvanlar atını kovaladığında daha sağlam ateş edebilmek için atın üstüne ters biniyordu. Böyle tersine binmişken bile hayvanın denetimini bırakmıyor, dörtnala giden atın üstünde bir hamlede dönebiliyordu.

On altı yaşına gelince bir atlının bir günde çevresini dolaşabileceği araziyi kendine çiftlik olarak mal etti. Bu iki çiftlikten her biri ortalama on altı bin dönümdü. Yaşamı boyunca sahip olduğu büyük toprakların ilkiydi bu. Sırasında bir pulluğa ya da bir çuval şekere on altı bin dönümlük toprak aldığı da olmuştu.

Yirmisinde, yaşlılığa böylesine saygı duyan bir toplum tarafından yargıçlık ile şeriflik arası bir makama seçilmesi onun olağanüstü bir insan olduğunun kanıtıydı. Yine bu yaşlarda yaya olarak bir atlıyla yarışa girmiş ve bir millik yarışı bir at boyu farkla kazanmıştı. Yerli reis Sekukuni ile yapılan bir savaşta Boer generali başından vurulup bir yamaçtan aşağı yuvarlanmıştı. General iri yarı, en az yüz yirmi kiloluk bir adamdı. Ama Paul Kruger olayı görünce koştu, generali sırtladı ve tepenin üstüne kadar Sekukuni'nin adamlarının ateş etmelerine aldırmadan çıktı.

Moshesh, Mzilikazi ve Limpopo nehrinin güneyindeki bütün diğer savaşçı kabilelerle savaştıktan, yerlilere silah sağladığından kuşkulandığı Dr. David Livingstone'un misyonerlik merkezini yaktıktan, hatta kendi insanları olan Orange Özgür Devletinin asi Boerleri ile dövüştükten sonra ordu komutanlığına, daha sonra da Güney Afrika Cumhuriyeti başkanlığına getirilmişti.

«Tanrıdan korkun ve İngilizlere güvenmeyin,» diye Paul Kruger Kutsal Kitabı kapattı.

Sonra kan çanağını andıran gözlerini Ralph'tan ayırmadan, «Kahve getirin!» diye gürledi. Melez bir kız kahve tepsisiyle koştu içeri. Masanın çevresindekiler pipolarını doldurup ifadesiz yüzlerle Ralph'a baktılar.

«Beni görmek istemişsiniz,» dedi Kruger.

«Yalnız olarak.»

«Ben bu insanlara güvenirim.»

«Peki öyleyse.»

Ralph Kruger'in İngilizce konuştuğunu bildiği halde adama ana diliyle hitap etmişti. Ralph taal'i elmas madenlerinde öğrenmişti. Bu avcılar ve çiftçiler toplumunun hiç de karmaşık olmayan günlük yaşantılarına uygun en basit Avrupa diliydi.

«Adım Ballantyne.»

«Kim olduğunuzu biliyorum. Babanız fil avcısıydı. Güçlü ve dürüst bir adam olduğunu söylerler, ama siz...» Yaşlı adamın sesindeki nefreti sezmemek olanaksızdı. «Siz o dinsiz Rhodes' un adamısınız. Onun din aleyhinde söylediklerini işitmedim sanmayın. Kendisine Tanrı'nın var olup olmadığı sorulduğunda 'Yüzde elli olasılıkla' demişti.» Kruger başını salladı. «Ama bunun bedelini ödeyecektir. Tanrı, 'Adımı boş yere ağzına alma' demiştir.»

«Belki de o gün geldi,» dedi Ralph. «Belki de Tanrı'nın bu işi seçtiği araç sizsiniz.»

«Sen de mi küfür ediyorsun yoksa?»

«Hayır. Ben o dinsizi sizin ellerinize teslim etmeye geldim.» Ralph masanın üstüne koyduğu zarfı elinin bir hareketiyle adama kadar gönderdi. «Johannesburg'a gizlice gönderdiği silahların ve bunların nerede bulunduklarının listesi. Bu silahları kullanacak isyancıların adları. Pitsani'de sınırınızda toplanan komando birliğinin gücü ve isyancılara katılmak için Johannesburg'a gidecekleri yol ve ayaklanmayı başlatacakları tarih.»

Masanın çevresindekiler bir anda kaskatı kesilmişlerdi, yalnızca, Kruger sakin sakin piposunu tüttürüyordu. «Bunu bana neden getirdin?»

«Bir komşumun evine hırsız girdiğini görürsem onu uyarmak görevimdir.»

Kruger piposunu ağzından çekti, iskemlesinin yanındaki tükürük hokkasına tükürdü.

«Komşu sayılırız,» dedi Ralph. «Afrika'da yaşayan beyazlarız. Ortak bir yazgımız var. Düşmanımız çok ve bir gün bunlarla savaşmak için birleşmek zorunda kalabiliriz.»

Kruger'in piposundan ıslak sesler geliyordu. İki dakika kadar kimse konuşmayınca Ralph dayanamayıp sessizliği bozdu. «Pekâlâ. Rhodes başarısızlığa uğrarsa çok büyük paralar kazanacağım.»

Kruger içini çekip başını salladı. «Şimdi inandım işte. Bir İngiliz’in ihanet etmesi için tek geçerli neden budur.» Zarfı aldı. «İyi günler, mijin heer.»

Cathy yeniden resme başlamıştı. JanJan doğduğunda kaldırdığı takımları çıkartma zamanı gelmişti artık. Ancak şimdi aile portreleri ve manzaralar yerine daha ciddi çalışmalar yapacaktı.

Rodezya ağaçlarından epey bir koleksiyonu olmuştu. Ancak bir süre sonra acemiliğini anlayınca Londra'dan botanik kitapları getirtmişti. Bir süre sonra da bu bilime merak salmış, daha önce hiçbir kitapta adı geçmeyen sekiz ağaç türü bulmuş, birine Ralph'ın adını verip 'terminalle Ralphi' demiş bir diğerine de Jonathan'in adını vermişti.

Kurutulmuş yapraklarını ve çizimlerini Londra'da Kew Gardens'de Sir Joseph Hooker'e göndermiş, adamdan kendisini kutlayan ve yeni bulduğu türlerin kayıtlarının yapıldığını bildiren bir mektup almıştı. Cathy'nin bu yeni uğraşı JanJan’ın kuş yuvası toplama oyunu ile bir arada yapılabiliyor, Ralph'ın uzakta olduğu günlerde zaman öldürmeye yarıyordu. Ancak şimdi epey büyümüş karnıyla kayalara ve ağaçlara tırmanma işini yalnızca JanJan'a bırakmıştı.

O sabah da kampın ardındaki tepede buldukları bir ağacı incelerken aşağıdan sesler duydu. Sıcaktan açtığı bluzunu ilikledi, eteklerini indirdi. Tepenin dik yamacından telgraf operatörü kendisine doğru yaklaşıyordu.

Telgrafçı çıplak kafası, fırlak gözleriyle Cathy'nin en ateşli hayranlarından biriydi. Kadına gelen bir telgraf kendisine kulübesinden çıkmak için esaslı bir nedendi. Adam şapkası elinde hayran hayran kadına bakarken Cathy de telgrafı okudu.

«20 Martta Cape Town'dan Londra'ya kalkan Union Castle gemisinde yer ayrıldı. Zarfı aç ve içinde yazılanları yap. Yakında geleceğim. Ralph.»

«Benim için bir telgraf çeker misiniz, Bay Braithwaite,»

«Elbette, Bayan Ballantyne, bu bir zevktir benim için.» Adam bir kız gibi kızarmış, başını yere eğmişti.

Cathy Zuga Ballantyne'ı Kings Lynn'e çağıran telgrafı yazıp adama uzattı.

«Mutlu Noeller, Bayan Ballantyne.» Cathy birden şaşırmıştı. Günler ne de çabuk geçmişti! 1895 yılının sona erdiğini fark etmemişti bile. Dağ başında Ralph'dan uzak bir Noel birden içini sıkıntıyla doldurdu.

«Mutlu, Noeller, Bay Braithwaite,» dedi. Adamın kendisi ağlamaya başlamadan çekilip gideceğini umuyordu. Hamilelik kendisini öyle zayıf ve ağlamaklı yapmıştı ki... Ralph bir dönseydi...

Pitsani bir köy bile değildi. 1500 kilometre batıya uzanan Kalahari Çölünün başlangıcında düzlük bir yerde kurulmuş ve bir değiş tokuş, alış veriş merkezi olarak kullanılan bir tek kulübeydi. Transvaal sınırına bir iki mil uzaklıkta olduğu halde iki ülkeyi ayıran sınırı belirten bir işaret de yoktu. Toprak öylesine engebesizdi ki, atlı yedi mil öteden ahşap yapıyı ve konik biçimli beyaz askeri çadırları görebilirdi.

Yüzbaşı Maurice Heany Mafeking tren istasyonundan bu yana otuz mil hiç acımadan sürmüştü atını. Kara saç ve bıyıklı, parıltılı gözlü yakışıklı yüzbaşı Carrington'un atlı birliğinde ve Bechuanaiand emniyet kuvvetinde hizmet görmüş, Matabele savaşında bir atlı birliğine komuta etmişti. Bir şahindi kendisi ve şimdi de bir barış güverciniymiş gibi bir mesaj getiriyordu. Nöbetçiler adamın kaldırdığı tozu iki mil uzaktan görmüşlerdi. Heany kampa girdiğinde bütün subaylar komutanlık çadırına toplanmışlardı bile. Doktor Jameson adamın elini sıkıp kendisini içeri aldı. Zuga Ballantyne da bir cin tonik hazırlayıp uzattı.

«Kusura bakma Maurice, burası Kimberley Kulübü değil, buzumuz yok.»

«Buzu boş ver şimdi, hayatımı kurtardın bununla.» Birbirlerini iyi tanırlardı. Maurice Heany eskiden Ralph Ballantyne'ın Mashonaland'a ilk göçmen kafilesini getirdikleri zaman ortağıydı.

Heany içkisini içip bıyığını sildikten sonra başını kaldırıp John Willoughby ile ufak tefek doktora baktı. Willoughby alay komutanı Zuga Ballantyne da onun yardımcısıydı ama mesajı kime vereceğini pek kestiremiyordu. Doktor Jameson resmen sivil olmakla birlikte bütün kararları veren oydu.

Jameson adamın sıkıntısını farkedip, «Evet bekliyoruz,» dedi.

«Haberler iyi değil, Doktor Jim. Bay Rhodes Reform Komitesi Johannesburg'u tam olarak ele geçirene kadar buradan ayrılmamanızı istiyor.»

«Ne zaman olacakmış bu iş? Şunlara bak!» Jameson masanın üstündeki bir tomar telgrafı gösterdi. «İki saatte bir Frank Rhodes'dan yeni bir telgraf. 'Şirket adına karar verene kadar hisse senedi çıkarmayın.'» Jameson yüzünü buruşturdu. «Hangi bayrağın önde gideceği konusundaki açmaza bakın hele. Biz bu işi İngiliz bayrağı için yapmıyorsak ne için yapıyoruz, sorarım size!»

«Reform komitesindeki dostlarımızın silah kullanmaktan çok parasal işlere akılları erdiğini unutma,» dedi Zuga. «Utançtan yüzü kızaran bakire gibi arada bir dürtüklemek gerek onları.»

«Çok haklısın. Ama Bay Rhodes yine de bizim onlardan önce hareket etmemizi istemiyor.»

«Bilmeniz gereken bir şey daha var,» diye duraksayarak konuştu Heany. «Pretoria bir şeylerin olacağından kuşkulanıyor. Hatta içimizde bir hainin varlığından bile söz edilmeye başlandı.»

«Böyle bir şeyi düşünmek bite saçma!»

«Bence de öyle, Zuga,» dedi Doktor Jim. «Bence Frank Rhodes'un bu çocukça telgrafları Kruger'in midesini bulandırmıştır.»

«Ne olursa olsun beyler, Boerler de hazırlığa başladılar. Hatta Rustenburg ve Zeerust birliklerindeki komandolarını seferber ettiler bile.»

«Öyleyse elimizde bir seçenek var,» dedi Zuga, «Ya hemen harekete geçeriz ya da Bulawayo'ya döneriz.»

Doktor Jameson yerinde oturamıyordu, kalkıp çadırın içinde yürümeye başladı. Sonunda bir karara varmıştı.

«Ben gidiyorum.»

«Ben de öyle tahmin etmiştim,» diye mırıldandı Zuga.

«Sen ne yapacaksın?»

«Seninle geleceğim.»

«Bundan emindim zaten.» Jameson Willoughby'ye baktı, o da başını eğdi.

«Çok iyi! Johnny adamları çağır, yola çıkmadan önce onlarla konuşmak istiyorum. Zuga sen de telgraf tellerinin kesilmesini sağla. Frankie'den bir telgraf daha almak istemiyorum. Bana söyleyecek bir şey varsa Johannesburg'da yüzyüze geldiğimizde söyler artık.»

«Jameson'u yakalamışlar!» Ses, Roma’nın kapısına Hun1ar dayanmış gibi çınlıyordu Kimberley Kulübünün sessizliğinde. Ortalık birden karışıverdi, üyeler bardan mermer hole doluşup habercinin çevresini sardılar. Okuma odasından çıkanlar merdiven korkuluklarından uzanmış ne olduğunu soruyorlardı. Yemek salonunda hole gitmek için acele eden biri, garsonun taşıdığı yemek arabasına çarptı, hole ardında kızarmış patates dizileri bırakarak çıktı.

Haberi getiren Kimberley'in zengin elmas tüccarlarından biriydi. Adam telaştan, başka bir zaman olsa komiteden azar işiteceği kuşkusuz olan bir davranışta bulunmuş, hasır şapkasını çıkartmamıştı.

Şimdi şapkası başında, gözlüğü heyecandan morarmış burnunun ucuna düşmüş, mürekkebi henüz kurumamış olan Dio mortds Fields Advertiser gazetesinden başlıkları okuyordu: 'Şiddetli bir çatışma sonunda on altı kişi ölünce Jameson Doomkop' ta teslim oldu. Dr. Jameson sizinle tanıştığıma memnun oldum, diyen General Gronje Jameson'u teslim aldı.' Ralph Ballantyne, konukları hole koştukları halde köşedeki masada yerinden kalkmamıştı. Şarap garsonuna kadehini doldurmasını işaret ettikten sonra konuklarının dönmelerini bekledi. Aaron Pagan başta olduğu halde mezarlıktan dönen bir grup gibi az sonra girdiler içeri.

«Boerler onları bekliyor olmalıydılar... »

«Doktor Jim pusuya düştü...»

«Böyle şey olur mu hiç?...»

Her oturan hemen kadehine uzanıyordu.

«660 adamı ve topu vardı. Şu halde karşı taraf başından biliyordu.»

«Bu konuda çok şey söylenecek...»

«Birkaç kelle de uçacak sanırım...»

«Doktor Jim'in talihi buraya kadarmış...»

Aaron gazeteyi okuyordu. «Ralph, baban da tutsaklar arasındaymış!»

Ralph ilk kez o an bir heyecan belirtisi gösterdi. «Olamaz!» Gazeteyi kapıp baktı.

«Ne oldu?» diye mırıldandı. «Tanrım, neler oldu acaba?» Ama holde bir başkası bağırmaya başlamıştı.

«Kruger Reform Komitesinin tüm üyelerini tutuklattı... hepsi idam talebiyle yargılanacakmış.»

Ortaya çöken sessizlikte bir başkası, «Altın madenleri!» diye bağırınca herkes yemek salonu kapısının üstündeki saate baktı. İkiye yirmi vardı. Borsa tam ikide açılırdı. Bu kez dışarı doğru bir akın başladı. Kaldırımda şapkalarını unutmuş üyeler sabırsızlıkla arabalarını bekliyorlar, bir kısmı da hızlı adımlarla borsa binasına doğru yürüyorlardı.

Kulüp boşalmış gibiydi, salonda on kişiden fazla kalmamıştı. Aaron ile Ralph köşe masasında yalnızdılar. Ralph'ın elinde hâlâ tutsaklar listesi vardı. «İnanamıyorum.»

«Bir felâket bu. Jameson'a ne oldu dersin?» Başlarına gelebileceklerin en kötüsü gelmişti işte, şimdiye kadar aldıkları haberlerden daha kötüsü olamazdı; ancak o sırada odasından çıkan kulüp sekreteri sapsarı bir yüzle yemek salonunun kapısında belirdi.

«Beyler, kötü haberlerim var. Şimdi telgraf aldım. Bay Rhodes Cape Colony başbakanlığından istifa etmiş. Charter Şirketi, Do Beers ve Consolidated Goldfields şirketleri yönetim kurulu başkanlığından da istifa etmeyi önermiş.»

«Rhodes da bu işin içindeymiş demek,» diye Aaron mırıldandı. «Bir komplo bu. Tanrı bilir ardından neler gelecek ve

Bay Rhodes kendisiyle birlikte kimleri sürükleyecek.»

Ralph tabağını itti, «Aç değilim, bir şişe şarap isteyelim.» Boer hapishanesindeki babasını düşünüyordu. Beyaz gömlekli, elleri arkasında bağlı, ak düşmüş sarı sakalı güneşte parıldayan babasını duvarın önünde durmuş karşısında kendisine ateş etmek üzere hazır bekleyen askerlere bakarken görür gibi oldu. Midesi bulanmıştı. Kadehi elinden bıraktı. Aaron kendisine bakıyordu. «Ralph, yaptığın sözleşme hâlâ geçerli. Charter ve Consolidated'in hisselerini satmıştın...» David Silver, «Bütün satışları yaptım,» dedi. «İngiliz Güney Afrika Şirketi hisselerinden komisyon ve vergi çıktıktan sonra 4 sterlinlik bir kârın var. Consolidated alışverişinde daha da kârlısın. Sen satarken 8 sterlin olan hisseler, Kruger'in misilleme olarak Witwatersrand madenlerine el koyacağı haberi üzerine 2 sterline düştü.» David susup korku dolu bir ifadeyle baktı Ralph'a. «Bu borsada bir efsane yaratacak, Bay Ballantyne. Korkunç bir rizikoyu göze aldınız...» Başını salladı. «Ne cesaret! Ne ileri görüşlülük!»

«Ne talih! Çeki getirdiniz mi?»

«Evet.» David Silver kucağındaki çantasından mühürlü bir zarf çıkardı.

«Bankam tarafından bloke edilmiştir.» David çeki saygıyla Aaron dayısının masasına bıraktı. «Toplam olarak bir milyon elli sekiz bin sterlin, sekiz şilin ve altı peni. Bay Rhodes'un Barney Barnato'ya Kimberley madeni hisseleri için yazdığından sonra bu Afrika kıtasında, ekvatorun güneyinde yazılan en büyük çek oluyor, buna ne dersiniz, Bay Ballantyne?»

Ralph karşısında oturan Aaron'a baktı. «Bunu ne yapmanız gerektiğini biliyorsunuz. Kesinlikle benim adımın ortaya çıkmamasına dikkat edilsin.»

«Anlıyorum.» Ralph konuyu değiştirdi.

«Telgrafıma bir cevap gelmedi mi daha? Karım genellikle böyle gecikmez.» Aaron eski bir dost olduğu ve Cathy'yi en az diğer hayranları kadar sevdiğinden Ralph, «Doğuma iki ay kaldı.» diye durumu açıkladı. «Jameson'un bu küçük serüveni sona erdiğine ve savaş olasılığı kalmadığına göre onu iyi bir bakım altında olacağı buraya getirmem gerek.»

«Kâtibimi telgrafhaneye göndereyim.» Aaron kalkıp kapıdan kâtibe seslendi, sonra yeğenine döndü. «Başka bir şey var mıydı, David?» David birden şaşırdı, bir süredir hayranlıkla gözlerini Ralph Ballantyne'dan ayırmamıştı. Şimdi kâğıtlarını aceleyle toplayıp çantasına doldurdu, kalkıp Ralph'a elini uzattı.

«Sizinle tanışmış olmak benim için büyük bir onur, Bay Ballantyne. İstediğiniz bir şey olursa...»

Aaron güçlükle kapı dışarı etti yeğenini.

Yerine dönerken, «Zavallı David,» diye mırıldandı. «İlk milyoneri, her genç borsacının yaşamının en önemli ant...»

«Babam...» Ralph gülümsemedi bile.

«Çok üzüldüm, Ralph. Elimizden hiçbir şey gelmez. Jameson ve diğerleriyle zincirlere bağlı olarak İngiltere'ye götürülecek. Yargıç önüne çıkana kadar Wormwood Scrubs cezaevinde kalacaklar.»

«Peki sonra ne olacak? Bu ağır bir suç...»

«Hayır hayır, Ralph, işin oraya varacağını sanmam.» Ralph oturup pencereden dışarı bakarken belki de yüzüncü kez akılsızlığı için kendine lanetler yağdırıyordu. Jameson'un Johannesburg'a yürüyüşe geçerken telgraf tellerini keseceğini düşünmüş olması gerekirdi. Cathy'nin Louise'in hastalığından söz eden telgrafı Zuganın eline geçmemişti ve babası da diğerleriyle birlikte kendilerini bekleyen Boerlerin kucağına düşmüştü.

Tam o anda odanın kapısında Aaron'un kâtibi göründü.

«Karımdan telgraf var mı?» diye sordu Ralph. Adam başını salladı. «Ne yazık ki yok Bay Ballantyne.» Ralph adamın duraksadığını farketti. «Peki ne var, öyleyse, söylesene, be adam!»

«Pazartesi öğleden beri Rodezya telgraf hatları kesikmiş.»

«Bu yüzden öyleyse... »

«Hayır, efendim. Rodezya sınırındaki Tati'den bir haber geldi. Bu sabah bir atlı geçmiş sınırı.» Kâtip yutkundu. «Kurtulan tek kişi oymuş.»

«Kurtulan mı! Ne demek istiyorsun? Neden söz ediyorsun sen?»

«Matabele kabilesi ayaklanmış. Rodezya'daki bütün beyazları, erkek kadın çocuk demeden öldürüyorlarmış!»

Cathy saçlarını örerken JanJan çadıra girdi. «Anne, Douglas ile Susu yoklar, bana kahvaltı hazırlayacak kimse yok.»

«Çağırdın mı?»

«Hem de çok.»

«Seyislerden birine söyle de gidip çağırsın, yavrum.»

«Seyisler de yok, anne.»

Cathy ayağa kalktı. «Öyleyse biz gidip sana bir şeyler hazırlayalım.»

Cathy sabahın ilk ışığıyla birlikte dışarı çıktı. Gökyüzü tam üstünde mor, doğuda turuncuydu, kampın üzerindeki ağaçlarda cıvıldayan kuşlar gümüş çıngırakları andırıyorlardı. Ateş sönmüş ve tazelenmemişti.

«Ateşe bir iki odun at, JanJan.» Cathy mutfak kulübesine girdi. Orası da bomboştu. Tel dolaptan bir kutu konserve alırken kapıda bir gölge göründü.

«Isazi sen misin?» diye ufak tefek Zulu'yıı selamladı. «Ötekiler nerede?»

«İnsanın ihtiyacı olduğunda Matabele köpeğinin nereye saklandığını kim bilir? Herhalde bütün gece içip dansetmişlerdir, şimdi de horul horul uyuyorlardır.»

«Öyleyse aşçı gelene kadar bana sen yardım et bari.» Yemek çadırında kahvaltılarını ettikten sonra Cathy yine Isazi'ye seslendi. «Geldiler mi?»

«Gelmediler, Nkosikazi.»

«Ben demiryoluna kadar gitmek istiyorum. Henshaw'dan bir telgraf gelir belki de. Arabaya atları koşar mısın, Isazi?»

Cathy o anda yaşlı Zulu'nun buruşuk yüzündeki ifadeyi farketti.

«Ne var?»

«Atlar... ağılda yoklar.»

«Neredeler peki?»

«Belki de çobanlardan biri erkenden otlağa çıkarmıştır. Gidip bakayım.»

«Önemi yok.» Cathy başını salladı. «Telgraf kulübesi iki adımlık yerde zaten. Yürümek bana iyi gelir, haydi şapkamı ot JanJan.»

«Hammefendi, küçüğü almasanız... »

«Saçmalama.» Cathy Jonathan'ın elini tuttu. «Sen atları bulursan bizi almaya gelirsin.» Sonra şapkasını kurdelesinden tutup elinde sallaya sallaya ağaçlar arasında demiryolu inşaatına doğru yürüdü.

Demirlere inen tokmak seslerinin eksikliğini ilk farkeden Jonathan oldu.

«Ne kadar sessiz, anne.» Durup kulak verdiler.

«Cuma da değil,» diye söylendi Cathy. «Bay Mac işçilere para ödüyor olamaz.» Herhangi bir korkuya kapılmadan başını salladı. «Çok garip doğrusu.» Yürümeye devam ettiler.

Tepenin yamacına gelince bir daha durdular. Cathy gözlerini güneşten korumak için şapkasını kaldırdı. Raylar örümcek ağının gümüş iplikleri gibi güneye uzanıyordu, ancak hemen altlarında bir bıçakla kesilmiş gibi sona ermekteydi. İnşaat yerinde bir yığın travers ile birkaç ray vardı. Kimberley'den bugün gelecek olan hizmet lokomotifi yeni malzeme getirecekti. Ortalıkta insan yoktu.

«Bu daha da garip,» dedi Cathy.

«Bay Henderson nerde, anne?» Oğlanın sesi çok hafif çıkıyordu. «Bay Mac ve Bay Braithwaite neredeler?»

«Bilmiyorum. Hâlâ çadırlarında olmalılar.»

Beyaz mühendis, makinist ve ustabaşılarının çadırları teneke telgraf kulübesinin berisindeydi. Ne kulübenin çevresinde ne de çadırların arasında hareket vardı.

«Anne korkuyorum.»

«Saçmalama, JanJan.» Cathy oğlunun elinden tutup aşağı doğru yürümeye başladı.

Telgraf kulübesine vardığında, karnının izin verdiği kadar hızlı yürüyordu, soluk soluğa kalmıştı.

«Sen burada kal.» Jonathan'ı verandanın önünde kendisini bırakmaya iten şeyin ne olduğunu bilmiyordu ama telgraf kulübesinin kapısına yalnız yürüdü.

Kapı aralıktı. Hafifçe itti.

Bay Braithwaite yüzü kapıya dönük, masasının başında oturuyordu. Ağzı açıktı, soluk mavi gözleriyle kapıya bakmaktaydı. «Bay Braithwaite.» Cathy'nin sesiyle birlikte havaya uçan bir kovan dolusu arı vızıltısı duyuldu ve adamın gömleğinin önünü kaplayan iri mavi sinekler havalandılar. Cathy adamın karnının yarılmış, barsaklarının bacakları arasından yere sarkmakta olduğunu gördü.

Cathy kapıya yaslanmıştı. Dizleri tutmuyor, gözlerinin önünde karaltılar uçuşuyordu. Maden mavisi sineklerden biri yanağına kondu, ağır ağır ağzına doğru yürüdü.

Cathy olduğu yerde öne eğilip kusmaya başladı. Kapıdan geri geri, dudaklarındaki kusmuk tadını silerek çıktı. Merdivene gelince düşecek gibi oldu, yere oturdu. Jonathan koşa koşa annesinin yanına gelmiş kolunu tutmuştu. «Ne oldu, anne?»

«Cesur bir erkek olmanı istiyorum oğlum.»

«Hastalandın mı anne?» Çocuk kolunu sarsınca Cathy ne düşüneceğini bilemedi.

Kulübedeki cesedin o durumda olmasının ne anlama geldiğini anlamıştı. Matabele’ler kurbanlarının barsaklarını dışarı dökerlerdi. Böylece ölü adamın ruhu serbest kalıp kendi cennetine gidebilirdi. Karnını yarmamak kurbanın gölgesini yeryüzünde kıstırmaktı ki, bu takdirde ruh gelip kendini öldüreni öldürürdü.

Bay Braithwaite bir Matabele mızrağının ustura keskinliğindeki bıçağı ile kesilmiş ve sıcak barsakları içinden bir tavuk barsağıymış gibi kopartılmıştı. Matabele savaşçılarının işiydi bu.

«Bay Henderson nerede, anne? Ben onun çadırına gidiyorum.»

İriyarı mühendis Jonathan'ın en iyi arkadaşıydı. Cathy oğlanın kolunu yakaladı.

«Hayır, JanJan! Gitme!»

«Neden?»

Çadırın üstünde duran bir kara karga sonunda cesaretini toplayıp bir uçuşta mühendisin çadırına girip gözden kaybolmuştu. Cathy hayvanı oraya çekenin ne olduğunu biliyordu.

«Lütfen sus artık, JanJan. Bırak annen biraz düşünsün.»

Ortadan kaybolan hizmetkârlar... Demiryolunda çalışan işçiler gibi onlar da uyarılmış olmalıydılar. Ortalıkta savaşçıların dolaştığını öğrenince birer ikişer terketmişlerdi kampı. Cathy' nin aklına korkunç bir şey geldi. Belki de hizmetkârlarının içinde de savaşçılar vardı. Ama sonra şiddetle salladı başını. Onlardan beklemezdi bunu. Bu saldıranlar onun kendi yerlileri olamazdı, herhalde küçük bir çeteydi.

En uygun buldukları şafak saatinde saldırmış olmalılardı, Henderson ile ustabaşı daha uyuyorlardı. Yalnızca sadık Braithwaite makinesinin başındaydı. Telgraf makinesi! Cathy birden kendine geldi: dış dünya ile tek bağı telgraftı şimdi. «JanJan sen burada bekle,» deyip kulübenin kapısına doğru yürüdü.

Telgraf makinesi duvardan kopartılıp yere atılmış, parça parça edilmişti. Cathy kapının yanındaki teneke duvara yaslandı, karnını iki eliyle tutup düşünmeye çalıştı.

Savaşçı grubu demiryolu inşaatına saldırmış, sonra ormana çekilmişti. Birden kayıp hizmetkârları hatırladı. Onlar kaybolmamışlardı, kampı kuşatmaya çalışıyorlardı. Her an çevresinde tüylü başlıklı karaderili savaşçıları görmekten korkarak iki yanına bakındı.

Kimberley'den gelen tren de o gün gecikecekti. Cathy on saat süreyle Jonathan'la yalnızdı. Cathy yere yığılır gibi oturup oğluna sarıldı, ancak o anda oğlanın açık kapıdan içeri bakmakta olduğunu farketti.

«Bay Braithwaite ölmüş,» dedi Jonathan. Cathy güçlükle çevirdi başını. «Bizi de öldürecekler, değil mi, anne?»

«Hayır JanJan!»

«Bize bir silah gerek. Babam bana atış yapmasını öğretti.»

Silah... Cathy çadırlara baktı. Ama bir silah bulmak için bile olsa içeri girecek cesareti olmadığını biliyordu. Orada neler bulacağını çok iyi biliyordu.

Birden önünde bir gölge belirince kulakları tırmalayan bin çığlıkla bağırdı.

«Nkosikazi, ben geldim.»

Isazi tepeden aşağı bir panter kadar sessiz inmişti.

«Allar gitmişler.» Cathy adama kulübenin içine bakması için işaret etti.

Isazi'nin yüz ifadesi değişmedi. «Matabele çakalları hâlâ ısıra biliyorlar demek.»

«Çadırlara bir bak bakalım silah gibi bir şey bulabilecek misin?»

Isazi yaşının yarısı kadar bir insanın hızıyla koştu, çadırlara girip çıktı. Döndüğünde elinde sopası kırılmış bir mızrak başı vardı.

«İri olanı esaslı dövüşmüş. Hâlâ canlıydı, karnından sarkan barsaklarını kargalar yiyorlardı. Konuşamıyordu ama bana baktı. Onu barışa kavuşturdum. Ama tüfek falan yoktu. Matabele’ler hepsini almışlar.»

«Kampta tüfek var,» dedi Cathy.

«Gel, Nkosikazi.» Yaşlı adam Cathy'yi tutup kaldırdı, Jonathan da annesinin öteki yanına geçti.

İlk sancı daha çalılıklara gelmeden çarptı Cathy'yi. Olduğu yerde iki büklüm oldu. Sancı geçene kadar beklediler,

Jonathan olup bitenden hiçbir şey anlamıyordu ama yaşlı Zulu ciddi ve suskundu.

«Tamam.» Cathy doğruldu, saçlarını geri attı. Bu kez Cathy' ye ayak uydurup yürüdüler. Isazi kırık mızrak başlığını bir kama gibi tutmuş, korku dolu bakışlarla çevrelerini süzüyordu.

İkinci sancıda Cathy yere düşecek gibi oldu. Bu kere kadını tutamamışlardı, bir anda toz toprak arasına düşüp kaldı. Sancı geçince İsazi'ye bakts. «Sancılar çok sıklaştı.» Isazi'nin verecek bir cevabı yoktu. «Jonathan'ı Harkness Madenine götür.»

«Nkosikazi, tren...»

«Tren geldiğinde çok geç olacak. Gitmelisiniz?»

«Nkosikazi... sen, sen ne olacaksın?»

«At olmadan ben zaten Harkness'e kadar gidemem. Otuz milden uzun yol. Şu anda harcadığın her dakika çocuğun yaşama şansını eksiltiyor.» Isazi yerinden kıpırdamadı.

«Isazi, onu kurtarırsan benden bir parça kurtarmış olacaksın. Ama burada kalırsan hepimiz öleceğiz. Git haydi, git!»

Isazi çocuğun elini tutmak için uzanınca Jonathan elini çekti.

«Annemi bırakmam. Babam bana anneme iyi bakmamı söyledi.»

Cathy kendini toparladı. Kısacık yaşamının en güç görevini yapmak için tüm kararlılığına ihtiyacı vardı. Jonathan.'a olanca gücüyle iki tokat indirdi. Çocuk annesinden uzaklaştı. Soluk yanaklarında annesinin parmak izleri belirdi. Daha önce hiç yüzüne tokat yememişti.

«Ne diyorsam onu yap!» diye bağırdı Cathy. «Hemen Isazi ile gideceksin.»

Zulu yerlisi çocuğu kucağına alıp kadının yüzüne baktı.

«Bir aslan yüreği var sende. Seni selamlıyorum, Nkosikazi.» Sonra arkasına bakmadan ormana doğru yürüdü. Birkaç saniye sonra gözden kaybolmuştu bile. Cathy ancak o an titremeye başladı ve boğazında düğümlenen hıçkırıklarını koyverdi.

O zamana kadar hayatta en güç şeyin yalnızlık olduğunu düşünmüştü. Ralph'ı düşündü; şu anda olduğu kadar onu hiç sevmemiş, istememişti. Tek çocuğunu tokatlamak ve ona az da olsa bir kurtuluş umudu yaratmak için gücünün son damlasını kullandığına emindi. Acımasız çelikleriyle şafak sökerken geldiklerinde kendisini burada bulabilirlerdi.

Ama birden içinde kalkıp sürüklenecek bir güç kaynağı buldu. Tepeye varınca kampa baktı. Öylesine sakin ve düzenli görünüyordu ki. Evi. Yuvası. Sabahın sakin havasında duman soluk gri bir tüy gibi yükseliyordu. Çadırına kadar gidebilse her şey yoluna girecekti sanki.

On on iki adım gitmişti ki birden içinde bir şey patlar gibi oldu, bacaklarının arasından bir su boşandı. Ama inanılmaz bir şekilde çadırının önüne de gelmişti artık.

İçerisi serin ve loştu, tıpkı bir kilise gibi. Dizleri yine tutmuyordu. Yerde sürünerek yatağın ucundaki büyük sandığa kadar gitti, saçlarını alnından geri atıp bir süre dinlendi.

Sandığın kapağını kaldırmak, vücudunun tüm gücünü alıp götürmüştü, ama sonunda onu da başardı. Tabanca, uzun zamandır Ralph'ın kendisine yaptıracağı ev için ördüğü beyaz yatak örtüsünün altındaydı. Tabancayı bir kere o da Ralph elini tutmuşken ateşlemişti.

Şimdi sandıktan çıkarmak için iki eline ihtiyaç vardı. Cathy yatağa çıkıp oturamayacak kadar bitkindi. Sırtını sandığa dayadı, ayaklarını yere uzattı, tabancayı iki eliyle kavrayıp kucağında tuttu.

Uyuklamış olmalıydı, gözlerini açtığında dışarda ayak sesleri duyar gibi oldu. Başını kaldırdı. Çadırın yan bezine doğan güneşin ışıklan bir adamın gölgesini düşürüyordu. Cathy tabancayı kaldırıp çadır girişinde nişan aldı. Tabanca elinde titrerken bir adam içeri girdi.

«Tanrıya şükürler olsun!» Cathy tabancayı kucağına bıraktı. «Sen geldin demek, şükürler olsun.» Sonra başı önüne düştü. Saçları iki yana açıldı, boynu göründü. Bazo kadının ensesine baktı. Derinin altında hafif atan bir damar görünüyordu.

Bazo'nun başında yalnızca köstebek derisinden bir bant vardı. Ayakları çıplaktı. Sol elinde geniş bir mızrak, sağ elinde de bir metre yüksekliğinde, tutamağı parlatılmış suaygırı boynuzundan yapılma, ucu elde dövülme kalın çivilerle ağırlaştırılmış bir kalkan vardı.

Bazo kalkanı savurduğunda geniş omuzlarının tüm gücünü tek noktaya toplamıştı, hedef aldığı nokta da Cathy'nin boynunda atan o damardı.

Gözleri hâlâ öldürme çılgınlığıyla parlayan iki savaşçı gelip Bazo'nun iki yanında durdular. Biri yerdeki kadını görünce mızrağını kavrayıp kesici darbeyi indirmeye hazırlandı. «Kadının ruhu uçmalı.» dedi.

«İşini yap!» dedi Bazo. Savaşçı işini ustaca bir darbeyle bitirdi.

«Kadının içinde bir canlı var, bak hareket ediyor!»

«Öldür onu!» diyen Bazo çadırdan dışarı, gün ışığına çıktı. Bekleyen adamlarına, «Çocuğu bulun,» dedi. «Beyaz aslan yavrusunu bulun!»

Lokomotif makinisti korkudan ne yapacağın» bilemiyordu. Plumtree'de durdukları birkaç dakika içinde oranın dükkâncısı ile ailesinin cesetlerini görmüştü.

Ralph Ballantyne ise tüfeğinin namlusunu adamın sırtına dayamış daha kuzeye, Matabeleland'ın içlerine doğru gitmeye zorluyordu.

Kimberley'den son hızla gelmişlerdi buraya kadar. Ralph zaman zaman ateşçinin yerine geçmiş, üstünün başının baca temizleyicisi gibi kararmasına aldırmadan ocağa kömür atmıştı.

Demiryolu inşaatına kadar olan yol rekorunu iki saat farkla kırmışlardı. Tepelerin arasından çıkıp düzlüğe girdiklerinde telgraf kulübesi görünür görünmez Ralph küreği fırlatıp atmış, daha iyi görebilmek için makinistin yanına çıkmıştı.

Birden kalbi duracak gibi oldu. Kulübe ile çadırlar arasında bir hareket vardı. Ama birden tüm umutları söndü: sırtlanların çirkin biçimlerini tanımıştı.

Hayvanları çadırlardan sürükleyip çıkardıkları şeyleri yemeye çalışırlarken korkuyu filan unutmuş görünüyorlardı. Ralph ateşe başladığı zaman dağıldılar ancak. Tüfek boşalana kadar sekiz on tanesini cansız yere sermişti. Çadırlara birbiri ardından girip çıkan Ralph hemen lokomotife döndü. Ne makinist ne de ateşçi dışarı çıkmamışlardı.

«Bay Ballantyne, bu vahşi dinsizler her an gelebilirler...»

«Dur!» Ralph kömür vagonunun ardındaki hayvan vagonuna koştu, pimleri çekti, büyük rampa aşağı kaydı. Atları indirdi sonra. Dört atın biri eyerliydi. Bunlar bulabildiği en hızlı ve güçlü hayvanlardı. Tüfeği elinden bırakmadan eyere atladı. «Ben burada bekleyemem!» diye bağırdı makinist. «Bu karaderililer hayvan sürüsünden başka bir şey değildir!»

«Karım ile oğlum buradalarsa onları geri götürmem gerek, bana bir saat süre tanı.»

«'Bir dakika bile beklemem. Geri dönüyorum.»

«Canın cehenneme öyleyse!»

Ralph, atını mahmuzladı, yedek atlan çekerek kamp yerine doğru yürüdü.

Giderken Aaron Fagan'ı dinleseydi daha iyi olacağını düşünüyordu. Kimberley'den kendisine eşlik edecek sekiz on adam seçebilseydi. Ama iyi binici bulmak için gerekecek birkaç saati harcamaya yüreğinin dayanamayacağını da biliyordu. Zaten kendisi Tati'den gelen telgrafı alışından yarım saat sonra yola çıkmıştı. Yaptığı tek şey tüfeğini almak, eyer çantalarını mermiyle doldurmak ve Aaron'un ahırından dört at alıp lokomotifin beklediği yere gitmekti.

Arkasına bakınca lokomotifin güneye doğru uzaklaştığını gördü. Şimdi, bildiği kadarıyla, Matabeleland'da tek beyaz kendisiydi.

Ralph dörtnala girdi kampa. Kendisinden önce davranmışlardı. Kamp soyulmuş, Jonathan’ın çadırı devrilmiş, eşyaları yerlere saçılmıştı.

Ralph atından atladı. «Cathy! JanJan! Neredesiniz?» Ayaklarının altında kâğıt hışırtısı duyunca eğilip baktı. Cathy'nin o kadar gurur duyduğu resimleriydi bunlar. Birini kaldırıp baktı. Kigelo Africana koyu kızıl boru çiçekleri. Kâğıdın buruşuklarını düzeltmeye çalışırken bunun boşuna olduğunu düşündü.

Kendi çadırlarına koştu.

Cathy doğuramadığı çocuğu yanında olduğu halde yerde yatıyordu. Ralph'a bir kız çocuk söz vermiş ve sözünü tutmuştu. Ralph diz çöküp karısının başını kaldırmaya çalıştı, ancak ölümün katılığı çoktan çökmüştü, Cathy mermer bir heykel kadar sertti. Birden karısının başının arkasındaki koca çöküntüyü farketti.

İrkilerek geri çekildi, kendini çadırdan dışarı attı.

«Jonathan! JanJan!»

Çıldırmış gibi koşuyordu kamp yerinde.

«Jonathan! Jonathan!»

Canlı tek varlığa rastlamayınca ormanı aşıp alçak tepeye çıktı.

«Jonathan! Benim! Baban!! Neredesin yavrum benim?»

Birden çığlıklarının savaşçıları geri getireceğini düşündü, ansızın bütün yüreğiyle istedi bunu.

«Gelin!» diye seslendi sessiz ormana. «Gelin beni de bulun bakalım!» Silahını havaya ateşledi.

Sonunda ne koşacak ne de bağıracak gücü kalmıştı. Dönüp ağır ağır kampa doğru yürüdü. Yaşlı bir insan gibi sendeleyerek yürüyordu.

Kampın girişinde otlar arasında bir şeye takılmıştı gözü. Eğilip aldı. Bu köstebek derisinden bir başlıktı. Deriyi elinde evirdi çevirdi, avcu içinde sıktı. Sonra yine elinden bırakmadan ölülerini gömmek için kampa girdi.

Robyn St. John yatak odasının pancurunun tıkırdatılmasıyla uyandı, dirseği üzerinde doğruldu.

«Kim o?»

«Benim, Nomusa.»

«Juba, küçük Kumrum benim. Seni beklemiyordum.»

Robyn yatağından çıkıp pencereye gitti. Pancurları açınca Juba'nın pervazın altında büzülmüş durduğunu gördü. «Üşümüşsün.» Robyn kadının kolunu tuttu. «Donacaksın burada, İçeri gel, sana bir battaniye vereyim.»

«Nomusa, dur.» Juba kedinin bileğini tuttu. «Hemen gitmem gerek.»

«Daha yeni geldin ama.»

«Burada olduğumu kimsenin bilmemesi gerek. Ne olur kimseye söyleme, Nomusa.»

«Titriyorsun, nen var senin Juba.»

«Dinle, Nomusa. Seni bırakamadım... sen benim hem annem hem ablam hem de arkadaşımsın. Seni bırakamadım.»

«Juba... »

«Konuşma, bir dakika dinle beni. O kadar az zamanım var ki.»

Robyn o anda Juba'nın şişman vücudunu böylesine titreten şeyin gecenin ayazı olmadığını anladı. Kadın korkudan titriyordu,

«Buradan gitmelisin, Nomusa. Sen, Elizabeth ve bebek. Yanına hiçbir şey alma, hemen şu dakika çık git buradan. Bulawayo'ya git, belki orada emniyette olursun. Tek şansın bu.»

«Bu saçmalıklar ne demek oluyor, Juba? Ne dediğini anlamıyorum bir türlü.»

«Geliyorlar, Nomusa. Geliyorlar. N'olur acele et.»

Kadın geldiği gibi gitmişti. İri cüssesinden beklenmeyen bir çeviklikle bir anda kaybolmuştu ağaçların arasında. Robyn şalını sırtına atıp verandaya çıktığında izi bile yoktu artık.

«Juba, gel buraya! Beni duyuyor musun? Bu saçmalık ne demek oluyor?»

Robyn kilisenin önünde ne tarafa gitmesi gerektiğini kestiremeden durdu.

«Juba! Nerdesin, Juba?»

Hastanenin ateşi sönmüştü. Robyn o yana gidip ateşin üstüne bir kütük attı. Kütük bir anda alev aldı. Işığında en yakın kulübeye girdi.

Hastaların yer döşekleri bomboştu. En ağır hasta olanlar bile gitmişlerdi, içlerinden bazıları yürüyemeyecek durumda olduklarından sırtta taşınmış olmalıydılar.

Robyn şalına sarındı. «Zavallı kâfirler. Yeni bir büyücü korkusu herhalde. Kendi gölgelerinden korkar bunlar.»

Robyn dönüp evine doğru ağır ağır yürüdü. Elizabethan odasının ışığı yanıyordu, annesi merdivenleri çıkarken kız kapıyı açtı.

«Sen misin, anne?»

«Ne yapıyorsun, Elizabeth?»

«Bir konuşma duyduğumu sanmıştım.»

Robyn duraksadı, Elizabeth'i korkutmak istemezdi, ama Elizabeth de aklı başında bir kızdı, Matabele kör inançları yüzünden isteri nöbetlerine tutulacak değildi ya.

«Juba buradaydı. Yeni bir büyücü korkusu sarmış almalı ortalığı. Geldiği gibi gitti.»

«Ne istiyordu?»

«Tehlikeden kaçmamız, için Bulawayo'ya gitmemizi.»

Elizabeth üzerinde geceliği, elinde mumu olduğu halde dışarı çıktı.

«Juba Hıristiyandır, büyücülüğe inanmaz. Başka ne dedi?»

«Hepsi bu kadar.» Robyn esnedi. «Ben yatıyorum.» Verandada bir iki adım atıp döndü. «Herkes kaçmış, hastane bomboş. Çok sıkıcı bir durum.»

«Anne, Juba’nın dediğini yapsak iyi olur bence.»

«Ne demek istiyorsun?»

«Bir an önce Bulawayo'ya gidelim.»

«Elizabeth, ben de senin aklı başında biri olduğunu sanmıştım.»

«İçimde garip bir duygu var. Gitsek daha iyi olur sanırım. Belki de gerçekten bir tehlike vardır.»

«Burası benim evim. Babanla birlikte ellerimizle yaptık burasını. Beni buradan gitmeye hiçbir güç zorlayamaz. Haydi git yat. Yarına çok işimiz var.»

Tepelerin alçak kesimlerinde uzun otların arasında saf saf çömelmişlerdi. Gandang saflar arasında dolaşıyor, arada sırada durup eski bir silah arkadaşıyla konuşuyordu.

Bekleme sırasında çıplak toprak üstünde oturmak garip geliyordu savaşçılara. Eski günlerde demir kadar sertleştirilmiş öküz derisinden kalkanları üzerinde otururlardı. Bu yalnız rahat etmek için değil, düşmana dehşet salma, kalbe çelik saplama zamanı gelinceye kadar belirli bir hedef oluşturmamak içindi. Genç savaşçılar da savaş çılgınlığına kapılıp mızraklarıyla kalkanları üzerinde zamanından önce heyecandan davul çalmaya başlamazlardı böylece.

Inyati savaşçılarının tüyleri, kürkleri, inek kuyrukları ve savaş çıngıraklarıyla bezenmemiş olmaları da garipti. Gandang bir daha hiç yaşamayacağını sandığı bir gururla kendinden geçmiş gibiydi. Onları, vahşiliklerini ve cesaretlerini seviyordu, yüzünün ifadesiz olmasına karşın bu sevgisi gözlerinden taşmaktaydı.

Savaşçılar bu sevgiyi alıyorlar ve yüz kere arttırarak geri veriyorlardı. «Baba,» diye alçak seslerle konuşuyorlardı yanlarından geçerken. «Baba, seninle omuz omza bir daha dövüşemeyeceğimizi sanmıştık. Baba, bugün ölen oğulların sonsuza dek genç kalacaklardır.»

Tepelerin ötesinde bir çakal acı bir sesle bağırdı, daha yakından bir başka çakal kendisine cevap verdi. Savaşçılar mevzilerine girmişlerdi, şimdi Khami tepelerinde saldırıya hazır bir yılan gibi çöreklenmiş bekliyorlardı.

Gökyüzünde bir parıltı vardı. Yalancı şafaktı bu, gerçek şafak sökmeden ortalık kapkara olacaktı. Savaşçıların en sevdikleri andı bu karanlık dakikalar.

Yerlerinde sakin sakin kıpırdanıyorlar, mızraklarının sopasını ayakları arasında tutarak «Kalkın çocuklarım. Mızrakların konuşma saati geldi,» emrini bekliyorlardı.

Ama bu kez emir verilmedi, gerçek şafak göğü kan rengine boyadı. Savaşçılar gün ışığında birbirlerine baktılar.

En az elli savaş alanında Gandang'ın saygısını kazanmış olan kıdemli savaşçılardan biri hepsinin adına konuşmak üzere bir kenarda tek başına oturan reisin yanına gitti.

«Baba, çocukların çok şaşırdı. Bize neden beklediğimizi söylesene.»

«Dostum, mızraklarınız daha zengin bir av beklemeyecek kadar mı susadı kadınların ve çocukların kanına?»

«Sen ne kadar istersen o kadar bekleriz, Baba. Ama yine de çok güç bu beklemek bizim için.»

«Dostum, ben leoparı genç bir keçi ile avlıyorum.» Gandang'ın çenesi göğsüme dayandı yine.

Güneş tepelerin üzerindeki ağaçların boyunu da aşmış. Gandang hâlâ yerinden kıpırdamamıştı. Saf saf duran savaşçılar da hiç ses çıkarmadan kendisini bekliyorlardı.

Genç bir savaşçı yanındakine, «Fırtına başladı bile,» diye mırıldandı. «Kardeşlerimiz şu anda yoğun bir çalışma içindeler. Bizim boşu boşuna bir tepede oturduğumuzu duyduklarında...» Yaşlılardan biri kendisini azarlayınca savaşçı sustu. Ancak daha ilerde biri çömeldiği yerde kıpırdayınca mızrağı yanındaki arkadaşının kalkanına çarpıp tok bir ses çıkardı. Gandang başını bile kaldırmadı.

Bir süre sonra tepeden bir keklik ötüşü duyuldu. Tiz ses bozkırın karakteristik sesiydi ve bu ötüşte garip bir şey bulabilmek için insanın kulağının çok keskin olması gerekirdi.

Gandang ayağa kalktı. «Leopar geliyor,» deyip Bulawayo'ya giden yolu görebileceği bir noktaya yürüdü. Keklik gibi ses çıkarmış olan nöbetçi mızrağının ucuyla yolu işaret etti Yolda açık bir araba ile atlılar vardı. Gandang bunların on bir kişi olduklarını saydı. Khami Tepelerine doğru geliyorlardı. Bu kadar uzaktan bile en öndeki kişi seçilebiliyordu. Eyerde dimdik duran o sırt, başın tetikte durması, uzun mahmuzlar. «Hau! Tek Parlak Göz!» diye mırıldandı Gandang.«Çok.ay bekledim senin için.»

* * *

General Mungo St. John gece yarısı uyandırılmıştı. Üzerinde geceliği olduğu halde Ten Mile Drift'teki alışveriş noktasından kaçan bir melez hizmetçinin anlattıklarını dinlemişti. Cinayetler ve yakmalarla dolu bir hikayeydi bu ve adamın soluğu içki kokuyordu.

«Sarhoş bu,» dedi Mungo St. John. «Götürün ve bir temiz dövün.»

İlk beyaz şafaktan üç saat önce girdi kente. Bacağından mızraklanmış, kolu kalkan darbesiyle iki yerinden kırılmıştı. Sağlam koluyla atının boynuna sarılmıştı.

«Matabele’ler ayaklandılar!» diye bağırdı. «Çiftlikleri yakıyor...» Adam birden bayılıp yere yuvarlandı.

Günün ilk ışıklarıyla birlikte pazar alanının ortasına elli araba bir halka biçiminde yerleştirilmişti. Kasabanınçocuk ve

kadınları bu emniyetli bölgeye yerleştirilmişler, burada sargı bezi yapıyorlar, mermi dolduruyorlar, bir kuşatmaya karşılık

ekmek pişiriyorlardı. Dr. Jameson'un kendisiyle birlikte tutsaklığa götürmediği birkaç kişi hemen bir birlik oluşturdular, hepsine at, ve silah sağlandı.

Mungo St. John bu kargaşalığın ortasında melez sürücülü hızlı bir açık araba ele geçirmiş, atlıların en iri yarılarını toplamış ve Müfettiş olarak yetkisini kullanmıştı.

«Beni izleyin!»

Şimdi Khani Misyonerlik Merkezinin üzerindeki tepede dizginleri çekip yolun en dar olduğu yerden baktı.

«Tanrıya şükürler olsun!» Misyonerliğin sazdan damları olduğu gibi duruyordu.

Atlar yokuş yukarı çıktıklarından soluk soluğa kalmışlardı, araba da Mungo'dan en az iki yüz adım gerideydi. Araba kendisine yetişince Mungo, katırlara bir soluk payı tanımadan, «Birlik, ileri!» diye bağırdı ve atını yoldan aşağı sürdü. Robyn St. John laboratuvar olarak kullandığı kulübede çalışıyordu, gelen atlıların başındaki adamı tanıyınca ellerini kalçalarına dayadı, çenesini öfkeyle kaldırdı.

«Bu rahatsız edilmeyi neye borçluyum, efendim?»

«Hanımefendi, Matabele kabilesi ayaklandı. Kadın ve çocukları öldürüyorlar, evleri yakıyorlar.»

Tam o anda Robert dışarı çıkıp eteklerine sarıldığından Robyn çocuğu korumak istercesine bir adım geriledi. «Matabele’ler benim dostumdur. Onlardan korkmama gerek yok. Burası benim evim ve evimi de terketmem.»

«Hanımefendi, sizin bu engelleyici tartışmanızla kaybedecek zamanım yok.» Mungo St. John üzengileri üstüne doğruldu. «Elizabeth!» Kız evin kapısında göründü. «Matabele’ler ayaklandılar. Hepimiz büyük bir tehlike içindeyiz. Ailenin ihtiyacı olacak şeyleri toplaman için yalnızca iki dakikan var...»

«Onu dinleme, Elizabeth!» diye bağırdı Robyn. «Hiçbir yere gitmiyoruz.»

Mungo atını birden mahmuzladı, geri geri laboratuvar kapısına kadar gitti, Robyn niyetini anlamadan birden eğilip kadını kucaklayıp kaldırdı. Sonra onun debelenmesine aldırış etmeden götürüp arabanın arka koltuğuna attı.

«Hanımefendi, orada sakin sakin oturmayacak olursanız, sizi bağlatırım. Bu da sizin için çok onur kırıcı bir şey olur.»

«Seni hiç bağışlamayacağım.» Ama Robyn erkeğin sözünü tutacağını anlamıştı.

«Robert!» diye Mungo oğluna emretti. «Çabuk annenin yanına koş bakayım!»

Çocuk koşup arabaya bindi.

«Elizabeth! Çabuk ol, kız. Hepimizin hayatı çabukluğa bağlı artık.»

Elizabeth sırtında bir torbayla kulübeden dışarı koştu.

«Aferin!» Mungo St. John kıza bakıp gülümsedi. Öylesine güzel ve aklı başındaydı ki. İçlerinde en çok onu severdi zaten. Kızın arabaya binmesine yardım edip atına atladı.

Konvoy araba en arkada olduğu halde yola koyuldu. Önde iki sıra halinde on atlı, onlardan beş at boyu ilerde de Mungo. St. John gidiyordu. Elizabeth, hem heyecanlanmıştı, hem de korkuyordu. Misyonerliğin tekdüze yaşantısından ne kadar değişikti her şey. Silahlı erkekler, herbirinde sezilen gerilim, çevrelerinde kendilerini tehdit eden bilinmeyen tehlike, ölüm vadisinden sevdiği kadını kurtarmak için geçen sadık koca. Birliğin: başında ne kadar soylu ve yürekli bir görünüşü vardı... Dönüp arabaya baktığında nasıl da dünyayı umursamazmış gibi gülümsüyordu. Onunla boy ölçüşebilecek bir tek erkek vardı yeryüzünde... Ralph Ballantyne yalnızca kendisini kurtarmak için gelmiş olsaydı! Ama bunu düşünmek bile günah sayılırdı. Elizabeth düşünceyi kafasından kovup arkasına baktı.

«Anne bak!»

Misyonerlik yanıyordu. Kilisenin sazdan damından alevler yükselmekteydi. Evlerinden de kara bir duman çıkıyordu. Ağaçlar arasında küçük kara insanlar ellerinde meşalelerle her ta:rafı ateşe vermekteydiler. Biri meşalesini kliniğin damına fırlattı.

«Kitaplarım,» diye mırıldandı Robyn. «Bütün kağıtlarım. Yaşamım boyunca yaptığım tüm çalışmalar.»

«Bakma, anne,» Elizabeth annesinin yanına büzüldü, yollarını kaybetmiş çocuklar gibi birbirlerine sarıldılar.

Küçük konvoy geçidin üst başına varmıştı; yorgun atlar durup dinlenmeden yokuş aşağı inmeye başladıklarında yolun iki tarafından Matabele saldırısı başladı. Savaşçılar otlar arasından iki kara dalga halinde çıkmışlardı, savaş çığlıkları dimdik bir dağdan yuvarlanan çığ gibi giderek büyüyordu.

Atlılar silahlarının horozları çekilmiş, dipçikleri dizlerine dayanmış bir halde olmalarına rağmen Matabele saldırısı öyle hızlı oldu ki, ancak bir el silah atılabildi. Bu silah sesi bu kara insan dalgası üzerinde etkili olmadı, atlar korku ile şaha kalkarlarken biniciler alaşağı edilip on kere yirmi kere mızraklandılar. Savaşçılar kan tutkusuyla kendilerinden geçmişlerdi. Tilkinin leşini parçalayan köpekler gibi cesetler üzerinden inmiyorlardı.

Terden sırılsıklam kesilmiş dev bir savaşçı melez sürücüyü bacağından yakalayıp yere çekti. Adam daha yere düşmeden başka bir savaşçı mızrağını saplamıştı bile.

Hepsinden beş boy ilerde olan Mungo St. John saldırıyı atlatabilmişti. Yan tarafından bir mızrak darbesi yemişti, şimdi bacağından ve çizmesinden sızan kanı yere damlıyordu.

Yine de eyer üstünde dimdik oturup arkasına bakıyordu. Matabele’lerin başları üzerinden Robyn'le gözgöze geldi. Bir anlık bakışmadan sonra atını çevirdi kara savaşçılardan oluşan kitle üzerine sürdü. Atın başını tutmak isteyen bir yerlinin yüzüne bir el ateş ettiği anda öteki yanda bir Matabele mızrağını Mungo St. John'nun koltuk altına soktu.

«Buradayım, merak etme sevgilim...» Ama o anda karnına bir mızrak saplandı. Atı da yediği bir çelik darbesiyle yıkılırken yere yuvarlandı. Ama Mungo St. John inanılmaz bir biçimde tabancası elinde olarak doğruldu. Gözünü örten bez de bu arada düşmüş, bomboş göz çukuru öyle garip parıltıyla yanıyordu ki, savaşçılar bir an geri çekildiler. Mungo St. John göğsünden ve karnından kanlar akarak bir an durdu ortalık yerde.

Gandang kalabalığın arasından sıyrılınca ortalığa sessizlik çöktü. İki adam uzun bir saniye birbirlerine baktılar, Mungo tabancasını kaldırmak istedi ama gücü yoktu artık; Gandang çelik mızrağı Mungo St. John'un göğsünün ortasına sapladı, çeliğin sivri ucu adamın sırtından bir karış dışarı fırladı.

Gandang yere devrilen adamın göğsüne ayağıyla basıp mızrağını çekti. Cesetten bataklığa saplanan bir çizme çekilirken çıkan bir emme sesi geldi. Bu bir tek sesten sonra sessizlik yine devam etti. Sessizlik savaş çığlıklarından ve ölmek üzere olan adamların inlemelerinden bin kat kötüydü.

Yerliler arabanın çevresini sarmışlardı şimdi. Savaşçılar birer birer başlarını kaldırıp açık arabanın içindeki kadınla kıza baktılar. Gözlerinde savaş çılgınlığı parıltısı vardı, kollan göğüsleri ve yüzleri kanla kızıla boyanmıştı. Hafif bir esintide sallanan otlar gibi titreşiyorlardı. Arkalarda biri mırıldanmaya başladı, ancak mırıltı yayılmadan Robyn St. John ayağa kalkıp arabanın üstünden kalabalığa baktı. Mırıltı kesildi.

Robyn uzanıp dizginleri aldı. Matabele’ler kadına bakıyorlar, ama yerlerinden kıpırdamıyorlardı. Robyn dizginleri salladı, katırlar ağır ağır hareket ettiler.

Mzilikazi’nin oğlu Gandang yoldan çekildi, savaşçıları da arabaya yol açtılar. Katırlar açılan yoldan ilerlediler. Robyn dizginleri sımsıkı kavramış, gözlerini ileri dikmişti. Yalnızca bir kere, Mungo St. John'un yanından geçerken eğilip kocasına baktı, sonra gözlerini yine ileri çevirdi.

Araba ağır ağır indi yokuşu, Elizabeth arkasına baktığında yol bomboştu.

«Gittiler anne,» diye mırıldanırken Robyn'in sessiz hıçkırıklarla titrediğini farketti.

Elini annesinin omuzlarına attı, bir an birbirlerine dayandılar.

«Korkunç bir insandı, ama Tanrı beni bağışlasın onu çok severdim,» diye mırıldandı Robyn. Sonra doğrulup katırları Bulawayo'ya doğru tırısa kaldırdı.

Ralph Ballantyne geniş araba yolu yerine tepelerin arkasındaki daha kısa ama daha engebeli yoldan geçerek bütün gece at sürdü. Yedek atlara demiryolu kampından aldığı yiyecek ve battaniyeleri yüklemişti. Tüfeği horozu çekilmiş bir halde kucağındaydı. Her yarım saatte bir atı durduruyor, yıldızlarla bezenmiş gökyüzüne üç el ateş ediyordu. Evrensel çağrı işareti. Silah sesinin yankıları sona erince eyerin üstünde doğrulup dikkatle dinliyor, çığlıklarıyla bozkır sessizliğini parçalıyordu.

«Jonathan! Jonathan!»

Bir şeyi özleyerek dinlediğin zaman orman seslerinin nasıl bir insan yavrusunun ağlamasını andırdığı inanılmazdı. Bir kuş ötüşü, bir yaban hayvanının mırıltısı, hatta rüzgârda ağaçların uğultusu bile Ralph'ı eyerinde doğrulmaya yetiyordu. Öğleden bir saat sonra Zuga'nın fili öldürdüğü yerde durup Harkness Madenine baktı.

Binalar yakılmıştı. Harry Mellow'un Vicky için yaptırdığı evin duvarları hâlâ ayaktaydı ama pencereleri bir kurukafa gözlerini andırıyordu. Tavan kirişleri kararmış, kimi yıkılmıştı. Bahçeler baştan aşağı çiğnenmiş, ortalığa iki gencin eşyaları saçılmıştı.

Maden bürosu ile deposu da yakılmıştı. Malzemenin dumanı tütüyordu daha, havada yanan lastik ve deri kokusu vardı. Yağlı domuz kızartması gibi bir koku daha duyuluyordu. Ralph kızarmış insan etinin kokusunu ilk ke; duymasına rağmen içgüdüsel olarak bunun ne olduğunu anlamıştı.

Yanık binaların çevresindeki ağaçlar kambur atmacalarla doluydu. Yüzlerce kuş vardı çevrede, Çıplak kırmızı kafalı kuşların arasında leş kargaları da seçiliyordu. Böylesine kalabalığa epey zengin bir ziyafet çekmiş olmalıydı.

Ralph tepeden iner inmez ilk cesetlerle karşılaştı. Matabele savaşçılarının da kıvrana kıvrana öldüklerini görünce acı bir tatmin duygusu sardı içini Harry Mellow demiryolu inşaatındakilerden iyi dayanmıştı.

«Keşke kendisiyle birlikte bu kara kasaplardan birini de götürseydi,» diye yüksek sesle mırıldanıp yoluna devam etti. Maden deposunun yıkıntısı ardında atından indi, hayvanı bir yere bağladı. Burada silahlan arasında yatan yerliler vardı. Küller henüz soğumamıştı, deponun altında da birkaç ceset görünüyordu. İnsanlar yanarak tanınmaz biçimler almışlardı, havadaki domuz kokusu dayanılır gibi değildi.

Ralph küller ve molozlar arasından dikkatle geçip binanın köşesine doğru yürüdü. Kuşların kanat seslen, yapacağı ufak tefek gürültüleri örterdi nasıl olsa. Kendisini her an pusuya düşürebilecek savaşçılar için hazırlıklıydı. Harry ile Vicky'nin cesetleriyle karşı karşıya geldiğinde ne bulacağını düşünerek kendini alıştırmaya kalkıştı. Sevdiklerini gömmek burada bulacağına emin olduğu şeyle karşılaşmasına yeteri kadar hazırlamamıştı kendisini.

Binanın kenarına geldi, şapkasını çıkartıp başını öte yana uzattı.

Yanmış depo ile 1 numaralı maden kuyusu arasında iki yüz metre kadar açıklık vardı. Ortalık ölü savaşçılarla doluydu. Çoğunun cesetleri kuşlar tarafından paramparça edilmişti. «Aferin Harry evlâdım,» diye mırıldandı Ralph. Ralph tam açıklığa çıkacaktı ki, yüzüne değecek kadar yakın geçen bir kurşun sesiyle kulakları patlayacak gibi oldu. Duvarın arkasına attı kendini. Bir Matabele savaşçısı için çok ustaca bir atıştı bu. Yerliler kötü nişancılıklarıyla ün salmışlardı. Çömelip yanan bina boyunca koştu, bir yandan da açık Yanını korkuyla kolluyordu. Matabele’ler kuşatmaya bayılırlardı, eğer öndeyseler az sonra arkasına, ağaçlar arasına geçeceklerdi.

Atlara erişince onları çözüp duvarın arkasına aldı. Eyer çantasından yeni bir fişeklik çıkartıp Meksikalı bir haydut gibi çaprazlamasına omzuna attı.

«Haydi bakalım, kara derili orospu çocukları, biraz kurşun yakalım bakalım!»

Evin taş duvarının bir köşesi çökmüştü. Oraya saklanırsa hem başı görünmeyecek, hem de arka duvar gölgesinin vurmasını önleyecekti. Yerliler maden ağzının üstündeki fundalıklar arasında saklanmış olmalıydılar.

Ralph maden ağzında kalaslar ye mısır saplarıyla bir barikat kurulmuş olduğunu görünce şaşırdı. Yerliler madendeydiler. Ama bunun bir anlamı yoktu ki! Tam o anda barikatın ardında bir hareket oldu, bir kurşun burnunun ucundan ıslık çalarak geçti.

Ralph kendini yere attı, gözlerini sildi. Ciğerlerini hava ile doldurup bağırdı.

«Harry! Harry Mellow!»

Bir sessizlik çökmüştü. Çakallar ve akbabalar bile silah sesi karsısında susmuşlardı.

«Harry! Benim ben, Ralph!»

Hafif bir mırıltı duyuldu, Ralph yerinden fırlayıp maden ocağina doğru koştu. Harry Mellow da Matabele cesetlerinin üzerinden atlayarak koşuyordu. Yarı yolda karşılaşıp birbirlerini kucakladılar. Ralph Amerikalının omzu üzerinden arkaya baktı.

Barikatın ardından başkaları da çıkıyordu. Erkek pantolonu ve gömleği giymiş Vicky'nin elinde bir silah vardı. Yanında ufak tefek Zulu sürücü Isazi ve hepsinin önünde koşan küçücük bir gölge. Ralph çocuğunu kaptığı gibi havaya kaldırdı, sımsıkı kucakladı, sakalı uzamış yorgun yüzünü onun kadife gibi tenine yasladı.

«Jonathan!» Ama sesi boğazında düğümlenip kalmıştı. Çocuğun sıcak vücudunu hissetmek, terinin tatlı kokusunu duymak dayanılır gibi değildi.

«Baba!» JanJan başını geri attı. Yüzü solgun ve acı doluydu.

«Anneme bakamadım, Beni bırakmadı.»

«Peki JanJan, önemi yok JanJan. Sen elinden geleni yaptın...»

Ralph ağlamaya başladı. Sevgisinin sınırlarına kadar zorlanmış bir erkeğin korkunç ve kupkuru hıçkırıkları göğsünü sarkıyordu.

Ralph çocuğu kucağından istemeye istemeye indirip Isazi ile atlara yem vermeye gönderdi. Sonra Vicky ile Harry Mellow'u tünelin içine, yüzünü göremeyecekleri bir yere çekti.

«Cathy öldü.»

Sessizliği bozan Harry oldu. «Nasıl? Nasıl öldü?»

«Kötü, Çok kötü. Anlatmak istemiyorum.» Vicky ağlamaya başladı, Harry karısını kucakladı, bir süre* konuşmadılar. «Burada duramayız,» dedi Ralph. «İki seçenek var elimizde: ya demiryolu ya Bulawayo.»

«Bulawayo şu anda yakılıp yıkılmış olabilir.»

«Burası ile demiryolu arasında da savaşçılar olabilir,» dedi Ralph. «Ama Vicky demiryoluna gitmeyi denemek isterse, onunla JanJan'ı güneye giden ilk trene bindirebiliriz.»

«Sonra ne olacak peki?»

«Ben Bulawayo'ya gideceğim. Eğer hâlâ yaşıyorlarsa eli silah tutan herkese ihtiyaçları olacaktır.»

«Vicky, ne diyorsun?» diyen Harry karısını kucakladı. «Annem ile ailem Bulawayo’da. Ben burada doğdum... bu toprakları terkedemem.» Yanaklarından süzülen yaşları başparmağıyla sildi. «Ben de sizinle Bulawayo'ya geleceğim.»

Ralph başını salladı. Güneye gitmeyi kabul etse şaşardı zaten.

«Yemek yer yemez yola çıkarız.»

Kuzeye doğru araba yolundan gittiler. Yolda sığır vebası sırasında terkedilmiş arabalar kilometre taşları gibi sıralanmıştı. Brandalar çürümüş, mallar yağma edilmişti. Arabaların çevresi parçalanmış sandıklar, kırık kutular, paslanmış konserve tenekeleriyle doluydu. Biraz ilerleyince daha yeni ve etkileyici vahşet izlerine rastladılar. Zeederberg'in ekspres arabalarından biri yolun ortasında kalmıştı. Katırlar mızrakla öldürülmüş, sürüsü ile yolcuların barsakları deşilmiş cesetleri kenardaki ağacın dallarına asılmıştı

Ralph gece boyunca Jonathan'ı kucağından indirmedi. Çocuk birkaç dakikada bir uykusundan çığlıklarla uyanıyordu. Ralph şafak sökerken, farkında olmadan cebinden köstebek derisi başlığı alıp elinde evirip çevirdiğini gördü. Başlığı cebine koydu, çok değerli bir şeymiş gibi düğmesini ilikledi.

O gün hep kuzeye doğru yol aldılar. İnsanların aileleriyle birlikte bu vahşilik arasında kendilerine bir yaşam kazmaya çalıştıkları tek kişilik altın madenlerinin önünden geçiyorlardı. Bazıları tam olarak sürpriz baskınlara uğramışlardı. Üzerlerinde hâlâ gecelikleri vardı. Bir çocuğun elinde küçük ayısı duruyordu.

Diğerleri canlarını pahalıya satmışlardı. Yanmış kulübelerin çevresi sıra sıra dizilmiş kütükler gibi Matabele cesetleriyle doluydu. Bir yerde ölü savaşçılar görmüşler ama beyaz cesede rastlamamışlardı. Kuzeye doğru uzanan at ve araba izleri vardı yerde.

«Andersonlar kurtulmuşlar,» dedi Ralph. «Umarım şimdi Bulawayo'dadırlar.»

Vicky misyonerliğin yanından geçen eski araba yoluna girmelerini istemişse de Ralph buna razı gelmemişti.

«Eğer orada kıstırılmışlarsa, çok geç artık. Yeteri kadar vahşet gördün. Kaçabilmişlerse, nasıl olsa Bulawayo'da bulacağız onları.»

Üçüncü günün sabahı Bulawayo'ya girdiler. Barikatlar kasaba alanının ortasındaki büyük halkaya girmeleri için açıldı, kasaba halkı çevrelerine toplandı.

«Askerler geliyor mu?»

«Askerler ne zaman geliyorlar?»

«Kardeşimi gördün mü? Antilop madenindeydi...»

«Bir haber var mı?»

Vicky Robyn'in arabalardan birinin üstünden kendisine el salladığını görünce Harkness Madeninden çıktığından bu yana ilk kez ağladı. Elizabeth arabadan atlayıp kalabalığı yara yara Ralph'a doğru koştu.

«Cathy?»

Ralph başını salladı. Kendi acısının o bal renkli gözlerde yansıdığını görebiliyordu. Elizabeth uzanıp JanJan'ı eyerin önünden indirdi.

«Ben ona bakarım, Ralph.»

Aile büyük halkanın bir köşesine yerleşmişti. Robin ile Louise'in yönetiminde tek araba epey sıkışık ama rahat bir yuvaya dönüşmüştü.

Ayaklanmanın ilk gününde Louise ile Jan Cheroot arabayı Kings Lynn'den getirmişlerdi. Victoria Madenine olan Matabele saldırısından kurtulan biri atıyla kaçarken evin önünden geçtiğinde güçlükle anlaşılabilir bir şeyler bağırıp hızını kesmeden uzaklaşmıştı.

Matabele’li uşak ve işçilerin kaçmalarından zaten işkillenmiş olan Louise ve Hotanto Jan Cheroot arabayı adam gelmeden önce hazırlamış olduklarından hemen Bulawayo'ya hareket etmişlerdi. Jan Cheroot dizginlere geçmiş, Louise de arabanın üstüne çıkıp silahını eline almıştı, iki kere uzaklarda küçük savaşçı grupları görmüşlerse de, bir iki el ateş bunların daha fazla yaklaşmalarına engel olmuştu.

Böylece aile Louise'in bu hazırlıklı olması yüzünden Bulawayo'ya bir at ve boş bir silahla gelenler gibi kasaba halkına muhtaç kalmamıştı.

Robyn arabanın yanına gerdiği bir brandanın altına bir klinik kurmuş, Kuşatma Komitesi kendisinden halkın sağlığıyla ilgilenmesini istemişti. Louise de bütün diğer kadınların başına geçmiş, yiyecek ve bazı önemli maddeler toplanıp dağıtımı tek ele alınmış, yarım düzine öksüze üvey anneler bulunmuş, bir eğlence komitesinden, silah doldurma ve ateş etme derslerine kadar çeşitli kollarda çalışmalar başlamıştı.

Ralph Cathy'nin ölümünü annesine bildirme işini Vicky'ye bırakıp JanJan’ı da Elizabeth'e emanet ettikten sonra Kuşatma Komitesinin üyelerinden birini bulmak için kampı dolaşmaya başladı.

Ralph arabaya döndüğünde karanlık çökmüştü artık. Kasabada garip bir bayram havası esiyordu. Pek çok ailenin kayıplara uğramasına, yerli savaşçıların kampın duvarları dışında beklemelerine rağmen, arabalar arasında saklambaç oynayan çocukların çığlıkları, bir armonikanın neşeli müziği, kadınların kahkahaları ve nöbetçi ateşlerinin parıltısı daha mutlu zamanların piknik günlerini hatırlatıyordu.

Elizabeth Jonathan ile Robert'ı yıkamış, şimdi yemeklerini verirken gözlerini iri iri açtıran bir hikaye anlatıyordu.

Ralph kıza teşekkürle gülümseyerek Harry Mellows'a kendisiyle birlikte gelmesini işaret etti.

İki adam ağır ağır dolaşırlarken Ralph alçak bir sesle durumu anlattı. «Kuşatma Komitesi iyi bir iş başarmış. Sayım yapmışlar, 632 kadın ve çocukla 915 erkek var kampta. Kasabanın savunması sağlam, ancak kimse savunma dışında başka bir şey düşünmemiş. Durumlarının Kimberley ve Cape Town'da bilinmesine sevindiler. Onlara ayaklanma başladığından bu yana dış dünyada neler olup bittiğini anlattım. İki atlı alayının buraya gelmekte olduklarına sevindiler. Oysa biz bunun bir işe yaramayacağını biliyoruz.»

«Askerlerin buraya gelmeleri iki ay sürer.»

«Jameson ile subayları yargılanmak üzere İngiltere yolundalar, Rhodes'da bir soruşturma komisyonu önünde ifade vermeye çağırıldı.» Ralph başını salladı. «Daha kötü haberler var. Mashona kabileleri de Matabele’ler ile birlikte ayaklanmışlar.»

«Tanrım!» Harry olduğu yerde durup Ralph'ın kolunu tuttu. «Tüm bölge... aynı anda... Bu iş çok dikkatle planlanmış öyleyse.»

«Mazoe vadisi ile Fort Salisbury çevresinde de ağır çarpışmalar olmuş.»

«Ralph, bu vahşiler kaç kişi öldürdüler?»

«Bunu bilen yok. Oralarda dağınık halde yüzlerce maden ve çiftlik vardır. En az beş yüz kadın, erkek ve çocuğun öldürüldüğü söylenebilir.»

Bir süre konuşmadan yürüdüler. Bir nöbetçi yollarını kesti, ama sonra Ralph'ı tanıdı.

«Kurtulduğunuzu duymuştum, Bay Ballantyne.., askerler geliyorlar mı?»

«Askerler geliyorlar mı?» diye mırıldandı Ralph, nöbetçiyi geçtikten sonra, «Kuşatma Komitesinden başlayarak herkes aynı şeyi soruyor,» dedi. Kampın sonuna varmışlardı bu sırada. Ralph oradaki nöbetçiyle bir şeyler konuştu.

«Pekâlâ, Bay Ballantyne, ama çok dikkatli olun. O dinsiz katiller her yerimizi sardılar.»

Ralph ile Harry kapıdan kasabaya girdiler. Kasabada tek kişi kalmamıştı. Herkes orta kampa alınmış bulunuyordu. İki adam tozlu ana caddeyi boydan boya geçip kasabanın dışına çıktılar.

«Dinle!» dedi Ralph. Umgumza ırmağı yönünden bir çakal uluması işitildi, hayvana güneydeki akasya ormanından bir başka çakal cevap verdi.

«Çakallar,» dedi Harry. Ralph başını salladı.

«Matabele savaşçıları!»

«Kasabaya saldıracaklar mı?»

Ralph hemen cevap vermedi. Bozkıra bakıyor, elinde tesbih gibi bir şeyi durmadan döndürüyordu. «Orada en az yirmi bin savaşçı var. Bizi buraya sıkıştırdılar, günü gelip de cesaretlerini toplayınca saldıracaklar. Hem de askerler yetişmeden çok önce.»

«Kurtuluş umudumuz nedir?»

Ralph elindeki şeyi parmağına sardı; Harry bunun bir kürk parçası olduğunu farketti. «Dört Maxim makineli tüfeğimiz var ama diğer yandan altı yüz kadın ve çocuk. Erkeklerin yarısı bir silah bile taşımayacak durumdalar. Bulawayo'yu savunmanın en iyi yolu kampta oturup beklemek...»

Ralph döndü, sessiz sokağın öteki başına kadar yürüdüler. «Benim de Kuşatma Komitesine girmemi istediler, ama ben kuşatmalardan hoşlanmadığımı söyledim onlara.»

«Peki ne yapacaksın, Ralph?»

«Küçük bir grup toplayacağım. Kabileyi ve toprağı iyi tanıyan, iyi silah kullanan, Sindebele dilini yerli sanılacak kadar iyi konuşan bir grup. Bunlarla birlikte Matopos tepelerine ya da saklandıkları yer her nerdeyse oraya gidip Matabele’leri öldürmeye başlayacağız.»

Isazi on dört adam getirmişti. Bunların hepsi güneyliydiler. Zeederberg ve Rholands Nakliyat şirketlerinin arabacıları olan bu Zulular sığır vebasından sonra Bulawayo'da işsiz kalmışlardı.

Ralph ateşin çevresindeki adamların yüzlerine baktı. «On sekiz öküzlük bir arabayı sürebildiğinizi biliyorum. Bir oturuşta kendi ağırlığınızca yemek yiyebildiğinizi de. Bunun üstüne bir suaygırını sersemletecek kadar bira içersiniz, onu da biliyorum. Ama dövüşmesini bilir misiniz?»

Isazi hepsi adına, inatçı bir çocukla konuşuyormuş gibi cevap verdi. «Bizler Zulu'yuz.» Gerekli tek cevap da buydu zaten.

Jan Cheroot sekiz kişi daha getirdi. Hepsi de Cape'li. Cheroot'nun kendisi gibi karışık Bushmen ve Hotanto kanına sahip gençlerdi.

«Bunun adı Grootboom, büyük ağaç.» Ralph adamın ağaçtan çok Kalahari çölünde yetişen kara kuru çalıya benzediğini düşündü. «Cape Town Kalesinde 52. Piyade bölüğünde onbaşıydı. Yeğenimdir.»

«Cape Town'u neden terketmiş?»

Jan Cheroot üzgün görünüyordu. «Bir bayan konusunda anlaşmazlık çıkmış. Bir adamın boğazı kesilmiş. Bundan sevgili yeğenimi suçlu tuttular.»

«O mu yapmıştı?»

«Elbette. Tanıdığım en esaslı bıçak kullanan insandır... benden sonra tabii.»

Ralph adama Sindebele diliyle, «Matabele’leri neden öldürmek istiyorsun?» diye sordu.

Hotanto aynı dilde cevap verdi.

«Anladığım ve hoşuma giden bir iştir bu.»

Ralph başını sallayıp bir sonrakine döndü.

«Bu belki de daha yakın akrabam olur,» dedi Jan Cheroot «Adı Taas'tır, anası çok güzeldi. Cape Town rıhtımı üzerindeki, Signel Tepesindeki genelevi işletirdi. Bir zamanlar çok sıkıfıkı dosttuk, ama bayanın pek çok dostu vardı.»

Gene gerçekten Jan Cheroot'un piçlerinden biriyse ve Cape Town'un kötü ünlü rıhtımlarında yetişmişse iyi dövüşmesi gerekirdi. Ralph başını salladı.

«Günde beş şilin. Matabele’lerin eline düştüğün takdirde de gömülmen için bedava bir tabut.»

Jameson güneye giderken yüzlerce at götürmüştü, sonra gelip çiftliklerde kalan atları almışlardı. Maurice Jameson güneye gidince Matebele’ler gelip çiftliklerde kalan atları almışlardı.

Gitfford ıssız maden ve çiftliklerde sağ kalan ve hâlâ direnenler varsa bunları kurtarmak için 160 atlıyla gitmişti. Ralph kendi getirdiği dört at dışında ancak tanesi 100 sterline altı at bulabilmişti. Oysa bunlar iyi bir günde Kimberley'de ancak 15 sterlin ederlerdi. Ne var ki, bunlar dışında tek hayvan bulamamıştı. Gece yarısından sonra arabanın altında uykusuz yatıp düşünürken, arabanın içinde de Robyn, Louise ile iki kız ve iki çocuk mışıl mışıl uyuyorlardı.

Ralph'ın gözleri kapalıydı, birkaç adım ötesinde horlayan Harry Mellow her gürültüyü örtmekteydi. Ralph o kadar dalgın olmasına rağmen karanlıkta bir başkasının yaklaşmakta olduğunu hissetti. Bunu önce hayvan kürkü, is ve bir Matabele savaşçının vücudunu boyadığı yağ kokusundan farketti.

Ralph elini yastık olarak kullandığı eyerin altına sokup tabancasını kavradı.

«Henshaw!» Tanımadığı bir sesti bu. Ralph tabancayı adamın vücuduna dayarken sol kolunu da kalın boynunun çevresine doladı.

«Kimsin? Öldürmeden çabuk söyle!»

«Senin güçlü ve hızlı olduğunu söylemişlerdi. Şimdi inandım artık.» Adam Sindebele dili konuşuyordu.

«Kimsin sen?»

«Sana işine yarayacak adam ve at getirdim.»

İkisi de fısıltıyla konuşuyorlardı. «Neden hırsız gibi yaklaştın yanıma?»

«Matabele’yim de ondan. Beyazlar beni burada bulurlarsa öldürürler. Seni bu adamlara götürmeye geldim.» Ralph adamı bırakıp çizmelerine uzandı. Kamptan çıkıp boş kasabadan geçtiler. Ralph yalnızca bir kez konuşmuştu.

«Bu bir hile ise seni öldüreceğimi biliyorsun.»

«Biliyorum.»

Yerli, Ralph kadar uzun boylu ama daha iri yapılıydı. Bir keresinde arkasına baktığında Ralph ayın adamın yüzüne vuran ışığında sağ gözünün altında derin bir yara izi olduğunu gördü.

Kasabanın en son evlerinden birinin bahçesinin duvarı altında on iki Matabele bekliyorlardı. Kimi kürk önlük, kimi de eski beyaz giysileri giymişti.

«Kim bunlar?» diye sordu Ralph. «Sen kimsin?»

«Adım Ezra. Çavuş Ezra. Savaşçıların Khami Tepesinde öldürdükleri Tek Parlak Gözün çavuşuydum. Bu adamların hepsi Şirket polisi.»

«Şirket polisi dağıtıldı ve silahları alındı.»

«Evet, silahlarımızı aldılar. Bize güvenemediklerini ayaklananlarla birleşebileceğimizi söylüyorlar.»

«Neden katılmadın onlara? Kardeşlerinin çoğu o tarafa geçti. Şirket polisinden yüz kişinin silahlarıyla birlikte onlara katıldığını duydum.»

«Biz istesek de bunu yapamayız.» Ezra başını salladı. «İnyati nehri kıyısındaki iki Matabele kadınının öldürüldüğünü duymuş muydun? Ruth ve İmbali diye iki kadın?»

Ralph kaşlarını çattı. «Evet, böyle bir şey hatırlıyorum.»

«İşte o işi yapanlar bunlardı, ben de çavuşlarıydım. Gandang adındaki reis bizim sağ olarak yakalanmamızı istiyor. Nasıl öldürüleceğimize kendisi karar verecekmiş.»

«Bu adamların Matabele kadınlarını onların bizim kadınlarımızı öldürdükleri gibi kolaylıkla öldürmelerini istiyorum. Atlar için ne diyordun?»

«Matabele’lerin Essexvale ve Bellingwe'de ele geçirdikleri atları nerede sakladıklarını biliyorum.»

Dışarı çıkma yasağının başladığını bildiren çan çalmadan çok önce Jan Cheroot ile Cape'li dostları birer ikişer çıkmışlardı kamptan. Ralph ve Harry Mellow akşam yemeği için kampa dönmeden kasabaya yürüyüşe çıkar gibi yapıp sokağın sonundaki evin bahçesine girdiler.

Çavuş Ezra önlükleri, mızrakları ve kalkanları, Jan Cheroot da üçayaklı kazanı getirmişti. Kazanda sığır yağı ve is vardı. Ralph, Harry ve Hotantolar çırılçıplak soyunup birbirlerini iyice boyadılar.

Anglikan Kilisesinin çanı çalmaya başladığında hepsi Matabele amadoda'ları gibi giyinmişlerdi. Ralph ile Harry kendilerini ele verecek olan saçlarını kara kuş tüylerinden yapılma bir başlıkla saklamışlardı. Isazi ile Jan Cheroot atların toynaklarına deri parçaları işardılar. Ralph da baskın sırasında kullanacakları Sindebele dilinde emirlerini verdi.

Kasabayı güneşin batışı ile ayın çıkışı arasındaki kapkaranlık saatte terkettiler. Atların ayak sesleri işitilmiyor, Ezra'nın çıplak ayaklı yerlileri de yanlarında koşuyorlardı. Ralph'ın emri üzerine her atın yanında iki yerli üzengileri tutarak koşacaktı. Gece yarısından az sonra Ezra, «işte burası!» dedi. Ralph üzengiler üstünde doğrulup sağ elini kaldırdı. Yürüyüş kolu durdu. Taas gelip atlan aldı, Jan Cheroot da silahlarını kontrol etti,

«Senin için onları arkadan aydınlatacağım,» dedi Ralph Jan Cheroot'a. «İşaretimi bekle.»

Sonra Isazi'ye dönüp gülümsedi. «Tutsak almak yok. Jan Cheroot'un silahının önünde durma sakın.»

«Henshaw, ben de seninle gelmek istiyorum.»

Harry Mellow Sindebele dilinde konuşmuştu. Ralph da aynı dilde cevap verdi.

«Senin nişancılığın konuşmandan iyidir. Sen Jan Cheroot'la git.»

Ralph'ın emri üzerine herkes kalçası üzerindeki deri keseden beyaz bir inek kuyruğundan kolye çıkartıp boynuna taktı. Bu, birbirlerini tanımak ve savaşın karışık bir anında öldürmemek için işaretleriydi. Ralph'ın bir süsü daha vardı. Köstebek derisi parçayı çıkartıp koluna bağlamıştı. Ağır mızrağı ile kalkanını yüklenip Ezra'ya başını salladı. «Öne geç bakalım!» Ralph ikinci sırada olmak üzere arka arkaya dizilip tepeden aşağı inmeye başladılar. Birden aşağıda vadide bir nöbetçi ateşinin pırıltısı göründü. Ralph Ezra'yı geçip öne çıktı, derin bir soluk alıp şarkı söylemeye başladı.

'Altında yılanın uyuduğu kayayı kaldır, Kayayı kaldır da yılanı serbest bırak Maşobane yılanın dişleri çeliktendir.' însukamini savaşçılarının sarkışıydı bu, arkasından Matabele’ler de başladılar. Şarkı tepelerde yankı vererek vadideki kampta uyuyanları uyandırdı. Hasırlarından kalkan çıplak insanlar ateşlerine odun attılar, kızıl parıltılar, altında yattıkları akasya ağaçlarını aydınlattı.

Ezra atları bekleyen kırk kişi olduğunu tahmin etmişti, oysa daha şimdiden ateşlerin çevresinde bundan çok insan toplanmıştı ve sayıları her an artıyordu. Ama Ralph zaten bunu planlamıştı. Herkesin alanda toplanmasını istiyordu. Hepsi toplu bir halde bulunmalıydılar ki kendi adamlarının işi kolaylaşsın, üç dört kurşunun yapacağı işi tek kurşun yapsın, Ralph Matabele kampına girdi.

Savaş şarkısını kesip, «Burada komutan kim?» diye gürledi.

«Komutan Gandang'dan getirdiğim sözleri dinlemek için öne çıksın.» Robyn'in Khami Tepelerine saldırı hikayesinden yaşlı reisin ayaklanmanın elebaşlarından biri olduğunu anlamıştı. Bu adı seçmiş olması istediği etkiyi hemen yaratmıştı.

Bir savaşçı saygıyla öne çıktı. «Adım Mazui. Mzilikazi’nin oğlu Gandang’ın sözlerini bekliyorum.»

«Atlar burada güvenlik içinde değiller. Beyazlar onların yerini öğrendiler. Güneş doğarken onları başka bir yere götüreceğiz. Sana göstereceğim yere.»

«Basüstüne.»

«Atlar nerede?»

«Aslanlardan korumak için bir ağıl yapıp içine kapattık. Adamlarım başlarında bekliyorlar,»

«Bütün nöbetçiler buraya gelsinler,» dedi Ralph. Komutan adamlarına bir emir verip yine Ralph'a döndü.

«Savaştan ne haberler var?»

«Büyük bir savaş oldu.» Ralph geleneksel biçimde havaya zıplayıp atlayarak, taklitler yaparak, mızrağı ile havayı delerek uydurma bir savaşı anlatmaya koyuldu.

«Atlılara arkadan şöyle yanaştık ve şöyle çaldık mızraklarımızı...» Kendi Matabele’leri de arkasından 'Cii!' diye bağırıyorlar, onlar da havaya sıçrıyorlardı.

Seyirciler kendilerinden geçmişler, Ralph ve yerlileriyle birlikte zıplamaya yeri dövmeye başlamışlardı. Bütün devriye ve nöbetçiler de artık kampın içine girmişlerdi, gölgeler arasında koşuşan kara gölgeler yoktu artık. Hepsi oradaydılar... yüz, yüz yirmi kadar, diye Ralph hesap etti kendisinin kırk adamına karşılık. Jan Cheroot'un getirdiği Cape'liler keskin nişancıydılar, Harry Mellow ise eline silah alınca beş adama bedeldi. Doğrusu dengesiz sayılmazlardı.

Yakında bir tepeden bir çobanaldatan kuşunun kendine özgü sesi duyuldu. Ralph'ın beklediği işaretti bu. Jan Cheroot’un emirlerini böyle titizlikle uygulamasına sevinmişti. Jan Cheroot bulunduğu yerden yerlileri ateşin önünde görüyordu. Ralph dansa devam ediyormuş gibi, hâlâ tepinip durarak, en yakın Matabele ile kendi arasında yirmi adım açıklık olmasını bekledi. Sonra birden dansı kesti, kollarını iki yana açtı, hiç kıpırdamadan seyircilere baktı. Ortalığa bir anda sessizlik çökmüştü.

Ralph kollarını ağır ağır başı üstüne kaldırdı, bir an öyle durdu. Dans ve şarkı başarılı olmuştu. Yerliler gerçekten bu oyuna dalmışlar, Ralph'ın adamları da gürültüden yararlanarak kampa iyice yaklaşmışlardı. Ralph birden korkunç bir çığlık kopararak kollarını indirdi. Harry ile Jan Cheroot'un bekledikleri andı bu.

Karanlık perdesi bir anda paramparça oluverdi. Namlular çıplak yerli vücutlarına değecek kadar yakındılar. Bir tek kurşun göğüsleri karınları yarıp dört kişiyi birden deviriyordu. Saldırı o kadar beklenmedik bir şeydi ki, savaşçılar oradan oraya amaçsızca koşuyorlar, üç silahtan çıkan kurşuna aynı anda hedef oluyorlardı. Yarısı şimdiden yere devrilmişti ve ayaktakilerin çoğu da yaralıydı. Isazi'nin Zuluları karşısında baraj duvarına çarpan dalgalar gibi püskürtüldüler. Ralph «Ngidla! Yedim seni!» çığlıklarını duydu. Zulular çeliklerini kara göğüslere sokarlarken.

Matabele savaşçıları şimdi toparlanmaya başlamışlar, omuz omza yanaşmışlar ve Zulu hattını yarmaya çabalıyorlardı. Ralph'in beklediği an da buydu. O da kendi Matabele’lerini diğerlerinin savunmasız çıplak sırtlarına saldırttı.

Kimberley elmas madenlerindeyken Bazo Ralph'a mızrak kullanma sanatını öğretmişti. Ralph kendi yaşıtı olan Matabele Çocuklarının herhangi biri kadar usta olmuştu bu dalda. Ancak tek darbe ile öldürme vuruşunu öğrenmek başkaydı, çeliğin sivri ucunu canlı bir ete saplamak başka.

Ralph elindeki çeliğin insan etinin o emici direnci karşısında yavaşlamasını, çeliğin kemiğe sürtünmesini, kurbanlarının acı ile kasılmalarına alışık değildi. Ama güdüsel olarak Bozo’nun öğrettiği gibi mızrağı adamın vücudunda çevirerek çekti. Gevşemiş olan etten çelik çıkınca açılan delikten yüzüne ve göğsüne kanlar fışkırdı.

Ralph ölmek üzere olan adamı bırakıp çeliği bir daha, bir daha sapladı. Kan kokusu ve çığlıklar aklını başından almıştı, ancak savaşı küçük parçalara ayırtıp büyüteç altına sokan, her darbeyi ve karşı darbeyi görmesini ve böylece düşmanının mızrağından kaçmasını sağlayan bu buz gibi çılgınlık oldu. Şimdi de karşısındaki Matabele’yi boğazından yere mıhlamak üzereydi. Savaşçı kendi mızrağını atıp Ralph'ınkini çıplak elleriyle yakaladı. Çeliğin iki keskin ucu adamın parmaklarını kesmiş, kemiklerini ortaya çıkarmıştı.

Ralph adamın üzerine sıçrayıp mızrağını bir daha kaldırdı.

«Henshaw! Ben'im.» Ralph çılgınlığı bir perde gibi aralandığı onda adamın boynunda inek kuyruğu püskülü görüp durdu. İki saldırı hattı birleşmişti.

«Bitti,» diye soluk soluğa konuştu Isazi. Ralph inanmayan bakışlarla çevresine baktı. Her şey o kadar çabuk olup bitmişti ki. O soğuk çılgınlıktan kurtulmak için başını salladı.

Matabele’lerin hepsi yerdeydi, içlerinde hâlâ kıvrananlar vardı.

«Isazi, bitir şunların işini!»

«Ralph!» Harry tepeden aşağı koşarak indi. «Mükemmel bir...»

«İngilizce konuşma.» Ralph sesini yükseltti. «Şimdi atları alacağız. Yedek gemleri ve ipleri getirin.»

Çalılıklarla kaplı ağılda elli üç hayvan vardı. Çoğu I.G.A.Ş. damgalıydılar. Atsız Matabele ve Zulular birer hayvan seçtiler, diğerlerini bağlayıp yedeğe aldılar.

Cape'liler de bu arada savaş alanında işe yarayan silahlan alıyorlar, eski Martini Henry gibi işe yaramayanları ve kırdıkları mızrakları ateşe atıyorlardı. İlk el ateşten bir saat sonra dönüşe başlamışlardı bile. Bu kez herkes atlıydı.

Şafak öncesinin loş ışığında girdiler Bulawayo'ya. Ralph ile Harry yüzlerindeki kara boyayı silmişlerdi ama yine de heyecanlı bir nöbetçinin kurbanı olmamak için Harry Mellow'un fanilasından yaptıktan bir beyaz bayrağı da sallıyorlardı.

Kamp sakinleri yataklarından şaşkınlıktan irileşmiş gözlerle fırlayıp adamları soru yağmuruna tutuyorlardı. Sonra bu küçük birliğin yerlilerin isyanına karşı ilk misillemeyi yaptıklarını anlayınca kulakları sağır eden alkışlar duyuldu.

Vicky ile Elizabeth arabanın üstüne gerdikleri brandanın altında erkeklere ikişer kişilik kahvaltı sundular. Ailelerinden birkaç kişiyi ya da hepsini kaybetmiş olan gözü yaşlı dullar da tebrikleriyle birlikte ya birkaç yumurta, ya taze pişmiş bir pasta getiriyorlardı.

Ralph bir konserve tenekesinin üzerindeki etiketi yırtıp altına 20 sterlinlik bir çek yazıp imzalayınca bir şişe viski satın alabilmişti. Şişeyi ceketi altında saklayarak Isazi, Jan Cheroot ve Çavuş Ezra'nın adamlarından biraz uzakta ateş yanında oturdukları yere götürdü.

Adamlar porselen maşrapalarındaki kahveyi boşaltıp içkiyi doldurdular. Bir süre vücutlarının ısınmasını beklerken gözlerini ateşten ayırmadılar.

Sonunda Ralph Çavuş Ezra'ya bakıp başını salladı, iriyarı Matabele yerlisi konuşmaya başladı.

«Gandang ile savaşçıları hâlâ Khami Tepelerinde bekliyorlar. Bin iki yüz adamı var. Hepsi de savaş görmüş kişiler. Babiaan altı yüz kişiyle Reisler Tepesinin altında kampta. Bir saatte burada olabilir...» Ezra savaşçıların yerlerini reislerini, güçlerini ve savaşa isteklilik durumlarını tek tek anlattı.

«Bazo ile Köstebekler nerede?» diye Ralph kendisini en çok ilgilendiren soruyu sordu. Ezra omuzlarını silkti.

«Onlardan hiç haber almadık. En iyi adamlarım şimdi tepelerde onları arıyorlar. Köstebeklerin nereye gittiklerini bilen yok.»

«Bundan sonra nereye saldıracağız?» Ralph ateşe bakarak' soruyu kendi kendine sormuştu. «Babiaan'a mı yoksa Mangh yolunda bin kişiyle bekleyen Zama'ya mı?»

Isazi aynı fikirde olmadığını belirtmek için hafifçe öksürdü Ralph başını kaldırıp yüzüne bakınca da, «Dün gece Babiaan'ı kamp ateşlerinin birinde onun etini yedim, adamlarının konuşmalarını dinledim. Bizim atlı kampa saldırımızı konuşuyorlardı. Reisler savaşçı giysili de olsalar tüm yabancılara karşı tetikte olmalarını emretmişler. Aynı numarayı bir daha yutturamayız.»

Jan Cheroot ve Ezra da aynı fikirdeymişler gibi hamurdandılar, ufak tefek Hotanto boşaldığını göstermek için maşrapasını tersyüz etti ve anlamlı bir bakışla Ralph’ın ayakları arasında duran şişeye baktı. Ralph içkileri yeniden doldurup kendi maşrapasını eline aldı. Sesi sert ve çirkindi. «Kadınları ve çocukları Matopos'un gizli vadilerinde ve mağaralarındadır. Onları bulun!»

Irmak kıyısında beş çıplak küçük çocuk vardı. Çocuklar dizlerine kadar sarı çamuru sopalarla kazıp getirdikleri sazdan örülmüş sepetlere dolduruyorlardı.

Irmaktan ilk çıkan Tungata Zebiwe 'Çalınanı Arayan' oldu. Ağır sepeti ağaçların gölgesine çeken çocuk çalışmaya başladı. Diğerleri de onu izlediler. Çocuklar kilden adamlar, çobanlar, sürüler yapıyorlar, kuruması için sıcak taşların üstüne yerleştiriyorlardı.

Tanase oğlunu gölgeler arasından seyrediyordu. Çocukların kahkahaları çekmişti kendisini buraya. Şimdi bu tılsımlı anın yok olmasını istemiyordu.

Acılar ve uğraşmalar içinde, savaşın kötülüğü ve dumanları arasında neşe ve kahkaha unutulmuş gibiydi. Bir zamanlar ne olduğunu ve belki de ilerde ne olabileceğini çocuklar hatırlatıyordu kendisine. Tanase sevginin dayanılmaz ağırlığını, hemen ardından da biçimlenmemiş bir korkunun dehşetini duydu. Koşup çocuğu kucaklamak, ona sıkı sıkı sarılmak onu ne olduğunu bilmediği bir şeyden korumak istiyordu.

Tungata başını kaldırınca annesini gördü, yaptığı kilden boğayı utanç dolu bir gururla ona gösterdi.

«Bak ne yaptım.»

«Çok güzel olmuş.»

«Sana yaptım bunu, Umame.»

Tanase kendisine sunulan armağanı aldı. «Çok güçlü bir boğa bu, pek çok buzağısı olacak.» Tanase'nin sevgisi öylesine güçlüydü ki, gözyaşları gözkapaklarını yakıyordu. Çocuğun bunu görmesini istemedi.

«Elini yüzünü yıka,» dedi. «Mağaraya gitmemiz gerek.» Yamacın dibindeki patikaya geldiler. Burası aslında mağara; değil, yamaçta oluşmuş kocaman bir oyuktu. Burayı ev olarak ilk kullanan onlar değillerdi. Kayalık dam sayısız ateşlerin isiyle kararmıştı. Arka duvar, Mzilikazi buralara gelmeden burada yaşayan cüce boylu sarı Bushmenlerin eski resimleriyle doluydu. Kabilenin gizli yerlerinden olan bu mağarada beş yüz kadın ve çocuk vardı. Vadinin dar ve dik olmasına rağmen granit kayalar arasında beş ayrı kaçış yolu olduğundan burada kıstırılmaları olanaksızdı.

Kadınlar kaya oyuğunda ayrı ayrı işlerle meşguldüler. Bir kısmı kurumuş ağaç kovuklarından yapılma havanlarda mısır eziyorlar, diğerleri yerlere sermek için ağaç kabuklarından hasırlar örüyorlar, vahşi hayvanların derilerini temizliyorlar ya do seramik boncukları ipe geçiriyorlardı. Ortalıkta ateşlerden çıkan hafif mavi duman, kadınların neşeli konuşmaları, kayalık zeminde çırılçıplak oynaşan kara bebeklerin cıvıltıları vardı.

Juba mağaranın öteki ucunda iki kızıyla gelinlerinden birine bira yapımını öğretiyordu. Juba konuşmaya öylesine dalmıştı ki en büyük gelirliyle en büyük torununun geldiklerini yandaşında durmalarına kadar farketmedi. Birden başını kaldırdı, yuvarlak yüzü iri bir gülümsemeyle aydınlandı.

«Anam.» Tanase kadının önünde saygıyla eğildi. «Seninle konuşmam gerek.»

Juba kalkmaya çalıştı, ama şişmanlığı yüzünden bunu kolay kolay başaramadı. Kızları dirseklerinden tutup kaldırdılar analarını. Ama bir kere ayaklanan Juba ondan sonra şaşılacak bir hızla hareket ediyordu. Tungata'yı kaptığı gibi kalçası üzerine yerleştirip yürümeye başladı. Tanase de kadının yanında yürüyordu.

«Bazo beni çağırttı,» dedi. «Reisler arasında anlaşmazlık çıkmış, Bazo Umlima’nın sözlerinin açıklanmasını istiyor. Bu olmazsa bütün çaba boşuna olacak. Böylesine çok şey karşılığında kazandığımız her şeyi kaybedeceğiz.»

«Öyleyse gitmelisin, kızım.»

«Çok çabuk gitmem gerek, Tungata'yı yanımda götüremem,»

«Burada güvenliktedir, ben ona bakarım. Ne zaman gideceksin?»

«Hemen.»

Juba derin bir göğüs geçirdi. «Pekâlâ.»

Tanase çocuğun yanağını okşadı. «Büyükannenin sözünü dinle.» Sonra bir gölge gibi sessizce kayboldu ortalıktan.

Tanase Umlimo'nun yaşadığı vadiyi bekleyen granit kapıların arasından geçti. Yol arkadaşı olarak ancak bu yerin anılarını taşıyordu ki, bunlar da hoş anılar değildi. Yine de yokuş aşağı inerken bir antilop gibi, uzun bacaklarını rahatça sallayarak, başı omuzlarının üstünde dimdik yürüyordu.

Vadinin zeminindeki kulübeler arasına girer girmez bir bataklık üzerindeki ağır hava gibi ortalığı kaplayan gerginlik ve öfke havasını hemen farketti. Önünde eğildiğinde Bazo'nun öfke ve çaresizlik içinde olduğunu görebiliyordu. Sıkılmış çenelerindeki o gergin kasların ve gözlerindeki o kıpkırmızı bakışın da ne anlama geldiğini çok iyi biliyordu.

Tanase yerinden kalkmadan reislerin iki gruba ayrılmış olduklarını da gördü. Bir yanda yaşlılar, bir yanda Bazo çevresinde gençler. İkisi arasındaki açıklığı geçip Gandang ve beyaz saçlı kardeşleri Sombula ve Babiaan önünde eğildi. «Seni görüyorum, kızım.» Gandang kızı selamladıktan hemen sonra konuya girdi.

«Bize Umlimo'nun en son kehanetini açıklamanı istiyoruz.»

«Efendim ve babam, ben artık gizlerin açıklandığı bir...» Gandang sabırsızlandı. «O korkunç mağaranın dışında herkesten iyi anlıyorsun sen bunları. Umlimo'nun sözlerini dinle ve bize bunun ne anlama geldiğini söyle.»

Tanase başını eğerken göz ucuyla Bazo'yu da görecek biçimde hafifçe yana döndü.

«Umlimo şöyle dedi: 'Yaralı leoparın kaçmak istediği mağaranın kapısını ancak aptal bir avcı örter.'» Gandang kehaneti bir daha tekrarladı, kardeşleri başlarını salladılar.

Tanase gözlerini uzun kirpikleri ardında saklayarak başını çok hafifçe çevirdi. Şimdi Bazo'nun çıplak bacağı üzerinde duran sağ elini görebiliyordu. Tanase erkeğine gizli işaretle konuşmayı öğretmişti. Bazo'nun işaret parmağı başparmağının ilk boğumuna değiyordu. Bir emirdi bu.

«Sessiz kal! Konuşma!» demekti bu işaret. Tanase yana sarkan eliyle anladığını belirten bir işaret yapıp başını kaldırdı. «Hepsi bu kadar mı, efendimiz?»

«Daha var. Umlimo bir kez daha konuştu: Kuzeyden esen sıcak rüzgâr tarlalardaki otları yakıp kül edecek yeni mısır ekilmeden. Kuzey rüzgârını bekleyin.» Bütün reisler heyecanla Tanase'ye doğru eğilmişlerdi. «Bize bunların anlamını söyle,» dedi Gandang.

«Umlimo'nun sözleri ilk kez duyulduğunda bir anlam taşımaz. Bunlar üstüne düşünmeliyim.»

«Ne zaman söyleyeceksin?»

«Bir cevabım olunca.»

«Yarın sabah mı?» diye ısrar etti Gandang.

«Belki.»

«Şu halde geceyi yalnız geçireceksin, düşünmeni hiçbir şey engellememeli.»

«Kocam ama...» diye mırıldandı Tanase.

«Yalnız, kulübenin kapısında da bir nöbetçi bekleyecek.»

Tanase'nin kapısına yerleştirilen nöbetçi henüz evlenmemiş genç bir savaşçıydı. Tanase'ye yemek getirdiğinde kadın öyle bir gülümsemişti ki, adam kapının önünde durdu bir süre. Tanase erkeğe bir parça yemek uzatınca, savaşçı kuşkulu bakışlarla dışarıyı gözden geçirip sunulanı almak için içeri girdi.

Yemeğin bir garip tadı vardı, ama savaşçı kadını kırmak istemediğinden lokmayı iyice çiğneyip yuttu. Kadının gülümsemesi savaşçının aklına bile getiremeyeceği şeyleri vaat eder gibiydi, adamın dili sürçmeye başlamıştı, bir an için gözlerini kapattı.

Tanase avcuna sakladığı boynuzdan yapılma şişenin kapağını yerine takıp derin bir uykuya dalan nöbetçinin üstünden geçti. Islık çalınca Bazo karısının nehir kenarında kendisini beklediği yere koştu.

«Benden istediğin nedir, efendim?» diye sordu Tanase.

Tanase kulübeye döndüğünde nöbetçi hâlâ uyuyordu. Kadın adamı kulübenin kapısına çekip silahını kucağına yerleştirdi. Sabah kalktığında başı biraz ağrıyacaktı, ancak reislere geceyi nasıl geçirdiğini kolay kolay söyleyecek değildi.

Tanase reislerin önünde eğildi. «Umlimo'nun sözlerini düşündüm ve mağaranın girişinde duraksayan aptal avcı hikayesinin anlamını çözdüm.»

Gandang kadının cevabının verilişinden sonucu anlamış gibi kaşlarını çattı.

«Usta ve yürekli bir avcı hayvanın saklandığı mağaraya girip onu öldürmez mi?» diye devam etti Tanase. Yaşlı reislerden biri bunu onaylamadığını belirten bir tıslamayla ayağa fırladı.

«Bence Umlimo bize güney yolunu açık bırakmamızı ve böylece beyaz adamın karısıyla, çoluk çocuğuyla oradan geçip bu toprakları sonsuza dek terk etmesini söyledi.» Bazo da fırlayıp adamın karşısına dikildi.

«Beyazlar buradan çıkmayacaklardır. Onlardan kurtulmanın tek yolu onları gömmektir.» Genç reisler kükreyerek onayladılar Bazo'yu, ama Bazo elini kaldırıp onları susturdu.

«Güney yokunu açık bırakırsanız buradan üçayaklı tüfekleriyle askerler geleceklerdir.»

Kalabalıktan öfkeli bağrışmalar duyuldu.

«Size kuzeyden esen sıcak rüzgârın bizler olduğumuzu söylüyorum, Umlimo kehanetinde bizden söz etti, otları yakacak olan biziz.»

Bazo'yu susturan sesler ulusun nasıl ikiye bölündüğünü gösteriyordu, Tanase üzerine çöken umutsuzluk dalgasını eliyle tutabilirdi neredeyse. Gandang ayağa kalktı. Gelenek öylesine güçlüydü ki, en vahşi ve ateşli genç reis bile sustu. «Beyazlara kadınlarıyla gitme fırsatını tanımalıyız. Yolu onların çekip gitmeleri için açık bırakacağız, Umlimo'nun düşmanlarımızı silip süpüreceğini bildirdiği kuzeyin sıcak rüzgârını bekleyeceğiz sonra... »

Bir tek Bazo oturmamıştı. Şimdi de hiç beklenmeyen bir şey yaparak babasının sözünü kesti.

«Onlara yeteri kadar fırsat tanıdım. Khami'deki kadınla çocuklarını bıraksın gitsinler. Sana bir soru soracağım, babam, bu önerdiğin şey iyilik mi yoksa korkaklık mı?»

Millet dilini yutmuş gibiydi. Bir oğul babasına karşı böyle konuşabiliyorsa, o zaman tanıdıkları ve anladıkları dünya tümüyle değişmiş demekti. Gandang, Bazo ile aralarındaki küçük açıklığa baktı. Bu, bir daha hiçbir köprü kuramayacakları derin bir uçurumdu artık. Hâlâ ayakta ve dimdik olmasına rağmen Gandang'ın gözlerinde kendisini çevrelerindeki granit tepeler kadar yaşlı gösteren bir keder görülüyordu.

«Artık oğlum değilsin,» dedi.

«Sen de babam değilsin artık.» Bazo topuğu üzerinde dönüp kulübeden çıktı. Önce Tanase, ardından sıra ile genç reisler kalkıp Bazo'yu izlediler.

Bir devriye dörtnala gelip atını aniden durdurdu.

«İlerde yolda büyük bir isyancı grubu var, efendim.»

«Tamam.» Bulawayo B ve D birliklerine komuta eden Maurice Gifford eldivenli elini şapkasına değdirip askeri selamladı. «Yerine dön ve onları gözden kaçırma.» Sonra eyerinde döndü. «Yüzbaşı Dawson, arabaları şu ağaçların altında halka biçiminde toplayacağız, orada Maximlere iyi bir ateş alanı sağlayabiliriz. Ben de yanıma elli atlı alıp düşmana saldıracağım.»

Bulawayo'ya bu kadar yakında bir düşman topluluğuna rastlamak inanılmaz bir talihti. Gifford ile 160 adamı haftalarca süren aramadan sonra ıssız köyler ve yerleşim alanlarından otuz kırk kişi ancak toplayabilmişler, ama bir kere bile Matabele’lerle yüzyüze gelememişlerdi. Dawson'u hazırlıklarla başbaşa bırakan Gifford elli adam alıp Bulawayo yolunda ilerlemeye başladı.

Gifford bir kontun en küçük oğlu ve ünlü bir muhafız alayında küçük rütbeli bir subaydı. İznini Afrika'da avlanırken geçirmekteyken bu yerli isyanı boşa geçen günlerini renklendirmişti. Genel kanıya göre Sayın M. Gifford çok hevesli ve yürekli bir genç olup geleceği çok parlaktı.

Gifford tepenin üstünde atının dizginlerini çekti, sağ elini Kaldırıp askerlerini durdurdu.

«İşte oradalar efendim!» dedi devriye. «Dünyayı umursamaz bir halin var.»

Sayın Maurice Gifford dürbünün camlarını sarı ipekli eşarbına iyice silip baktı.

«Hepsi de atlı. Korkunç bir görünümleri var doğrusu.» Atlılar yarım mil uzaktaydılar, üzerlerinde savaş önlükleri ile başlıklar, ellerinde en ilkel ve en modern silahlar vardı.

«Birlik sağa ve sola dönerek yayıl!» diye komut verdi Gifford. «Çavuş onlara saldırıp üzerimize çekeceğiz, sonra Maxim menziline sokmaya çalışacağız.»

«Özür dilerim ama başlarındaki bir beyaz değil mi, efendim?»

Gifford dürbünü kaldırıp baktı. «Gerçekten de öyle! Ama hafif kürkler tüyler falan giyinmiş.»

İsyancıların başındaki adam onu görünce elini salladı. «Günaydın. Sen Maurice Gifford musun yoksa?»

«Adım Maurice Gifford,» dedi Gifford buz gibi bir sesle. «Cesaretimi mazur görürseniz siz kimsiniz acaba?»

«Ralph Ballantyne. Bu beyler de Ballantyne’ın İzcileri.» Maurice Gifford yüzünü buruşturarak baktı adamlara. Matabele’lere benzemek için yüzlerini öyle boyamışlardı ki, kökenlerini anlamak olanaksızdı. Yalnız bu Ballantyne denilen adam, herhalde kendisini tanıtmak için olacak yüzünün boyasını silmişti. İstediğini öğrendikten sonra hiç kuşkusuz yine kapkara olacaktı. İsteklerini belirtmekte de hiç duraksamıyordu.

«Bir resmi emir, Bay Gifford.» Belindeki keseden katlı bir kâğıt çıkartıp uzattı.

Gifford eldivenini dişleriyle çekti, kâğıdı alıp mühürü koparttı.

«Maxim'imi size veremem,» dedi kâğıdı okuyunca. «Sivilleri korumakla görevliyim.»

«Bulawayo'daki kamptan yalnızca dört mil uzaktasınız ve yol açık, yanınızdakilere hiçbir zarar gelmeyecektir.»

«Ama... »

«Kâğıt Bulawayo komutanı Albay William Napier tarafından imzalanmıştır. İsterseniz konuyu Bulawayo'ya varınca kendisiyle konuşursunuz.» Ralph hâlâ gülümsüyordu. «Bu arada bizim çok işimiz var. Sizi Maxim'den kurtarır kurtarmaz bir daha rahatsız etmeyiz.»

Gifford elindeki notu buruşturdu, çaresizlikle Ralph'a baktı.

«Siz ve adamlarınız düşman üniformasını giymişsiniz. Bu, savaş yasalarının ihlâlidir.»

«Siz o yasaları reislere okuyun, Bay Gifford. Özellikle sivillere işkence edip öldürenlere.»

«Bir İngiliz'in savaştığı vahşiler düzeyine inmesi gerekmez. Babanız Binbaşı Zuga Ballantyne ile tanışma onuruna sahip olmuştum. Tam bir beyefendi. Bu davranışınız hakkında ne derdi, bilemem.»

«Babam ve arkadaşı olan fesatçılar, ki hepsi de İngiliz’dirler, şu anda dost bir hükümete karşı savaş açtıkları suçlamasıyla yargılanmaktalar. Ama ben yine de ilk fırsatta bu konudaki fikrini öğrenmeye çalışacağım. Şimdi siz Maxim'in bize verilmesi için çavuşunuzu gönderirseniz memnun olacağım, size iyi günler dilerim, Bay Gifford.»

Maxim makineli tüfeğini arabasından indirdiler, ayakları ile cephane sandıklarını çıkartıp üç yük atının üstüne yüklediler. Harry Mellow yükü sıkıştırırken, «Napier'in değerli Maximlerinden birini vermeye nasıl razı edebildin?» diye sordu.

«El çabukluğu. Kalemin gücü... »

«Yani istek kâğıdına sahte imza mı attın? Seni kurşuna dizerler.»

«Önce yakalasınlar da.» Ralph dönüp İzcilerine seslendi..

«Birlik, at bin! İleri marş!»

Adamın büyücü olduğundan hiç kuşku yoktu. Tungata ile arkadaşlarından pek uzun değildi boyu, ama vücudu yüzünü kızıla beyaza ve karaya boyamıştı.

Gizli vadinin yakınındaki ırmağın kıyısında ilk belirdiğinde çocuklar korkudan donup kalmışlardı. Ancak kaçmaya fırsat bulamadan adam maymun, at ve kartal taklitleri yapmış, hayvan sesleri çıkarmış, öyle zıplayıp hoplamıştı ki çocuklar korkularını unutup onu seyretmekten kendilerini alamamışlardı.

Büyücü sırtındaki torbadan kocaman bir topak şeker çıkartıp ağzını şapırdatarak yalamaya başlamıştı. Haftalardır şeker tatmayan çocuklar adama yaklaşmışlardı bunun üzerine. Adam şekeri Tungata'ya uzatmış, çocuk da şekeri kaptığı gibi geri kaçmıştı. Büyücü bunun üzerine öyle neşeli kahkahalar attı ki, çocuklar da gülmeye başladılar, diğerleri de torbadan çıkan şekerleri kapışmak için çevresini sardılar. Ufak tefek büyücü çevresi çocuklarla sarılı olduğu halde kaya oyuğunun önüne geldi.

Mutlu çocukların kahkahalarıyla içleri rahat eden kadınlar da dışarı çıkıp adama baktılar.

«Kimsin sen?»

«Nereden geliyorsun?»

«Torbanda ne var?»

Büyücü bu son soruya cevap olarak torbasından bir avuç renkli kordele çıkardı. Kadınlar birer çığlık kopartarak kordeleleri alıp bileklerine, boyunlarına sardılar.

«Size armağanlar ve iyi haberler getiriyorum,» dedi büyücü. «Bakın neler getirdim.»

Torbadan çelik taraklar, küçük yuvarlak aynalar, tatlı bir müzik çalan bir kutu çıktı. Kadınlar büyülenmiş gibi adamın çevresine doldular. «Armağanlar ve iyi haberler,» dedi büyücü.

«Söyle! Söyle!» diye bağırdılar.

«Atalarımızın ruhları bize yardıma geldi. Beyaz adamları yiyecek kutsal bir rüzgâr gönderdiler. Bütün beyazlar öldü.»

«Amakiwa ölmüş!»

«Arkalarında bu güzel armağanları bıraktılar. Bulawayo kasabasında beyaz adam kalmadı, ama bunlardan istediğiniz kadar var.

Çabuk olun ama bütün Matabele erkek ve kadınları oraya gidiyorlar. Sona kalana hiçbir şey kalmayacak. Şu güzel kumaşlara bakın, binlerce var bunun gibi. Bu parlak düğmeleri, bu keskin bıçakları isteyen var mı? Savaş sona erdi artık! Beyazlar öldüler. Matabele zaferi kazandı. Kim gelecek ardımdan?»

«Bize yol göster Küçük Baba,» diye yalvardı kadınlar. «Biz seninle geliriz.»

Adam hâlâ torbasından ufak tefek bir şeyler çıkartarak dar vadinin ucunu gösterdi, kadınlar küçük çocuklarını kaptıkları gibi }| sırtlarına bağladılar, büyüklerine seslenip büyücünün ardından yürüdüler.

«Beni izleyin, Maşobane halkı!» diye sesleniyordu büyücü. «En büyük olma zamanınız geldi artık. Umlimo'nun kehaneti gerçekleşti. Kuzeyden esen kutsal rüzgâr beyazları sildi süpürdü.»

Geride kalacağından korkan Tungata mağaranın derinliklerine koşup şişman kadını aradı.

«Büyükanne, büyücü hepimize güzel şeyler getirmiş. Çabuk olmalıyız!»

Irmak binlerce yılda vadinin ucunda bir yol açmıştı, yolun iki yanında dimdik yamaçlar yükseliyordu. Granit turuncu ve sarı çiçeklerle kaplıydı. Bu dar yerden ırmak beyaz bulutlar halinde aşağı akıyor, daha alçak tepelerin eteğinde daha yaygın bir vadi oluşuyordu. Vadi incecik otlarla süslenmiş gibiydi, dar yolun bir yanında dimdik yamaç yükseliyor, bir yanında köpüklü beyaz sular akıyordu. Yağmur suyu aşağı vadide derin çukurlar oluşturmuştu. Bu çukurlardan biri de Maxim'i gizlemek için ideal bir yerdi.

Ralph ilk askerini çukura yerleştirmiş, silahın namlusunu da dışarı uzatmıştı. Uzun kutularda iki bin mermi vardı. Harry Mellow Maxim'i gizlemek için çalılığı keserken Ralph da patikanın kenarına belirli aralıklarla taş kümeleri diziyordu. Harry'nin yanına gelip, «Menzili üç yüz metreye ayarla,» dedi.

Sonra çukura inip adamlara ne yapmaları gerektiğini tekrar tekrar anlattı.

«Jan Cheroot ilk taş kümesine vardığında makineli ateşe başlayacak. Maxim'i bekleyin, sonra yürüyenlerin arkasından ateşe başlayın, ateşinizi öne kaydırın.»

Çavuş Ezra Winchester tüfeğine bir şarjör taktı. Dirseğini yere dayayıp yara izli yüzünü namluya yerleştirdi.

Ralph, Harry Mellow'un Maxim'i hazırladığı çukura indi. Harry nişan tertibatını üç yüz metreye ayarladı, makinelinin üçayaklı sehpası üzerinde şerbetçe çalışıp çalışmadığını kontrol etti.

«Hazırız.»

«Şimdi yalnızca beklemek kaldı.»

Ralph belindeki torbadan bir parça köstebek derisi çıkartıp sağ koluna, dirseğinin üzerine bağladı. Sonra oturup beklemeye başladılar.

Güneş doğup da çıplak yağlı vücutlarını yakana, sırtlarından boşanan terlere sinekler üşüşene kadar beklediler. Öğle oldu, geçti, güneş göğün öte tarafında alçalmaya başladı.

Ralph birden başını kaldırınca çukurun içinde dizilmiş silahlılarda bir dalgalanma oldu. Uzaktan bir kalabalığın uğultusu geliyor, kayalarda yankılanıyordu. Sonra şarkılar, çocuk kahkahaları duyuldu granit geçitten.

Boğazın ağzında ufak tefek biri belirdi. Kırmızı, siyah ve beyaz boyalar Jan Cheroot'un düz yüzünü ve derisinin sarılığını örtmüştü, ama yine de canlı adımlarını, başını kuş gibi yana yatırışını tanımlamaya olanak yoktu. Yem olarak kullandığı süslü şeylerle dolu torbası çoktan boşalmış ve bir yana atılmıştı.

«Umduğumdan da çokmuşlar,» diye mırıldandı Ralph, ama Harry Mellow arkadaşına bakmadı. Süründüğü kara boya yüzünün solukluğunu örtmesine örtüyordu, ne var ki, Maxim'in nişangâhına dayadığı gözleri dehşetle irileşmişti.

Jan Cheroot taş yığınını geçtiği halde kadın ve çocukların hâlâ arkası kesilmemişti.

«Hazır olun!» diye homurdandı Ralph.

Jan Cheroot birden sanki bir çukura düşmüş gibi gözden kayboldu.

«Haydi!»

«Silahlılardan hiçbiri kıpırdamadılar bile. Hepsi vadiye bakıyorlardı.

«Haydi!» diye bağırdı Ralph.

Kadınlar Jan Cheroot'un ani kayboluşu karşısında şaşırmışlardı, arkadan gelenler ise öndekileri itiyordu. «Ateş!»

«Yapamam,» diye mırıldandı Harry.

«Tanrı cezanı versin senin! Onlar Cathy'nin karnını yarıp kızı mı kopartıp aldılar. Öldür onları!»

Harry boğulurcasına, «Yapamayacağım,» dedi. Ralph adamı omuzlarından yakalayıp yana itti.

Makineli tüfeğin arkasına geçti, tutamakları iki eliyle kavradı, emniyetleri açtı ve başparmağını ateşleme düğmesine bastı. Maxim cehennemi bir gürültü çıkararak ateşe başladı.

Ralph silahı soldan sağa çevirip patikayı dar geçitten taş yığınına kadar tarıyordu. İki yanındaki çukurlarda Winchesterler de ateşe başladılar. Silahların' yaygarası aşağı vadiden gelen sesleri güçlükle bastırıyordu.

Juba ne genç kadınlara ne de yarışan çocuklara ayak uydurabiliyordu. Her dakika biraz daha geride kalıyor, Tungata da, «Çabuk ol, büyükanne, çabuk ol,» diye onu uyarıyordu.

Vadinin ucundaki boğaza gelmeden kadın iyice tıkanmış, gözlerinin önünde kara lekeler belirmişti.

«Biraz dinleneyim,» diye yol kenarına oturdu. Arkada kalanlar birbirlerini iterek, koşarak boğaza girdiler.

Tungata sabırsızlıkla ağırlığını bir ayağından diğerine aktarıp büyükannesini bekliyordu.

«Büyükanne, az kaldı, ha gayret... »

Kadının gözlerinin önündeki kara lekeler kaybolunca torununa başını salladı, oğlan kadının ellerini tutup tüm gücüyle onu doğrulttu.

Juba şimdi sendeleye sendeleye yürürken artık en arkada kalmışlardı, ama ilerden gelen şarkı ve kahkahaları duyuyorlardı. Tungata bir süre koştu, sonra görev duygusu üstün gelerek gelip kadının elini tuttu.

«Haydi büyükanne, ne olur biraz daha çabuk...»

Juba iki kez daha durdu. Şimdi yapayalnızdılar, dar boğaza güneş de girmiyordu, yanlarından çağıltıyla akan köpüklü sular Tungata'nın bile heyecanını söndürmüştü.

İkisi granit kayaların arasından çıkıp vadiye baktılar.

«İşte oradalar!» diye Tungata sevinçle bağırdı.

Patikanın üzeri kum gibi yanıyordu, bir karınca sürüsü sanki bir engele rastlamış da durmuş gibiydi,

«Çabuk ol, büyükanne, yetiştik işte.»

Juba güçlükle doğrulup sıcak güneşe doğru yürüdü.

Tam o anda kafasının içinde bir kuş kanat çırpıyormuş gibi bir duyguya kapıldı. Bunun yorgunluktan olduğunu düşündüyse de önündeki kalabalığın hortuma tutulmuş toz zerrecikleri gibi dönüp durduklarını farketti.

Daha önce kendisi hiç duymadığı halde, Şangani ve Bembesi'de savaşanların yaslı kadınlar gibi yaygaracı üçayaklı silahlardan söz ettiklerini işitmişti. Sahip olduğunu bilmediği bir güçle Tungata'yı kaptığı gibi kaçan bir filmişçesine dar boğaza geri döndü.

Ralph Ballantyne portatif yatağının kenarında oturuyordu. Masa görevini yapan tersine çevrili bir sandığın üstünde bir mum, yarısı boşalmış bir viski şişesi, bir de maşrapa vardı.

Ralph titrek sarı ışıkta dikkatini önündeki günlüğünün açık duran sayfasında toplamaya çalışıyordu. Şişe yarım saat önce doluydu. Maşrapayı alıp dibine kadar içti, tepeleme bir daha doldurdu. Birkaç damla günlüğün boş sayfasına dökülmüştü, içkiyi parmağıyla sildikten sonra bir sarhoşun dikkatiyle bıraktığı ize baktı. Kafasını toplamak istermiş gibi başını salladı, kalemi mürekkebe batırıp yazmaya başladı. Ama kalem içkinin bıraktığı ıslaklığa değince mürekkep birden sayfaya yayılıverdi. Ralph buna sıkılmıştı, kalemi fırlatıp attı, maşrapayı bir daha tepeleme doldurup içti. Maşrapa boşalınca iki eliyle sıkı sıkı tutup başını eğdi, öylece kaldı.

Uzun bir süre sonra başını kaldırdı, yazdıklarını bir kez daha, hecelemeyi yeni söken bir ilkokul çocuğu gibi okudu.

«Savaş hepimizi canavara döndürüyor.»

Bir daha uzandı şişeye, ama elleri titrediği için şişe devrildi, sandığın üstüne altın renkli içki yayıldı. Ralph yatağa düştü, gözleri kapandı. Ayakları yere sarkıyor, bir eli korumak istermiş gibi yüzünü örtmüştü. Ralph aileyle yemek yememiş, kendisini yemeğe çağıran Jonathan'ı terslemişti.

Elizabeth yün battaniyenin altında yan yattığı için brandanın aralığından dışarısını görebiliyordu. Ralph'ın çadırında ışık vardı hâlâ, ama Harry ile Vicky'nin çadırlarında ışık söneli bir saat olmuştu. Gözlerini kapatıp uyumaya çalıştı, ancak huzursuzluktan öyle çok kıpırdanıyordu ki, yanında yatan Robyn St. John derin bir göğüs geçirerek yana döndü. Elizabeth gözlerini açıp delikten dışarı baktı yine. Ralph'ın çadırındaki ışık hâlâ yanıyordu.

Elizabeth gözlerini annesinden ayırmadan örtünün altından sıyrıldı, şalını omzuna atıp yere atladı.

'Bir süre arabanın sürücü yerinde oturdu. Annesiyle arasında yalnızca branda vardı şimdi, Robyn'in soluklarını duyabiliyordu. Annesinin hafifçe horladığını duydu biraz sonra. Çadırdaki mum hâlâ yanıyordu. Bir pervaneymiş gibi alev çekiyordu kendisini. Kalkıp sessiz adımlarla çadıra yürüdü, bezi açıp içeri girdi.

Ralph demir karyolanın üstünde, çizmeli ayaklan yere uzanmış yatıyordu, koluyla yüzünü örtmüştü. Uykusunda mutsuz mırıltılar çıkarıyordu. Mum ise sönmek üzereydi. Çadırın içi keskin bir içki kokusuyla doluydu. Elizabeth gidip şişeyi kaldırdı. Birden gözü günlüğün açık sayfasına ilişti: «Savaş hepimizi canavara döndürüyor.»

Kızın yüreği öylesine titremişti ki, meşin kaplı günlüğü hemen kapatıp bunu yazan ıstırap dolu adama baktı. Uzanıp sakalı uzamış yanağını okşamak isterdi, ama eteğini beline dolayıp yatağın yanında çömeldi, erkeğin çizmelerini çözdü, bacakları arasına sıkıştırıp birer birer çıkardı. Ralph bir şeyler mırıldanarak kolunu yüzünden çekti. Elizabeth erkeğin bacaklarını yatağa yerleştirdi. Ralph homurdanarak dizlerini çenesine doğru çekti.

«Büyük bebek,» diye gülümsedi kız. Artık dayanamayıp erkeğin alnına düşen saçlarını okşadı bir an. Ralph'ın yüzü alev alev yanıyordu, terlemişti. Elizabeth avcunu yanağına dayadı. Sert sakalları vücudunda elektrik dalgaları oluşturuyordu. Elini çekti, yine işbilir bir tavırla yatağın ucundaki battaniyeyi açıp üstünü örttü.

Örtüyü çenesinin altına sıkıştırmak için erkeğin üzerine eğildi, ama tam o anda Ralph döndü, kız geri sıçrayamadan sert adaleli bir kol omzunu kavramıştı. Elizabeth dengesini kaybedip erkeğin üstüne düştü.

Elizabeth kalbi heyecandan patlayacakmış gibi atarak kıpırdamadan durdu. Bir an sonra Ralph'ın kolu gevşeyince kendini kurtarmaya çalıştı. Ama daha kıpırdar kıpırdamaz erkek kolunu öylesine bir güçle sıkmıştı ki, Elizabeth'in soluğu kesilir gibi oldu.

Ralph uykusu arasında mırıldanarak öteki elini kızın baldırı üstüne koydu. Elizabeth kımıldamaya cesaret edemiyordu. Onun kolunu açacak gücü olmadığını biliyordu. Erkeğin bu kadar güçlü olacağını bilmezdi, memede bir bebekmiş gibi çaresiz kalmıştı kolunun arasında. Geceliğinden erkeğin sıcaklığını hissediyor, arkasındaki elin vücudunda yukarı doğru çıktığını fark ediyordu. Ralph'ın bilincine kavuştuğu anı da duygularıyla anladı.

Erkeğin eli ensesine kaydı, yüzü hafif ama karşı konulamaz bir güçle erkeğin yüzüne çekildi, dudaklarında onun ıslak dudaklarının lezzetini duydu. Ağzı viski ve ekşimsi erkek kokuyordu. Elizabeth'in dudakları elinde olmadan aralandı.

Kapalı gözlerinin ardında duygulan alevden tekerlekler gibi dönüyordu. Öylesine kendinden geçmişti ki geceliğinin boğazına kadar sıyrıldığını uzun zaman fark edemedi. Erkeğin kemik kadar sert parmakları şimdi çıplak kalçalarını okşuyor, bacaklarının birleştiği noktaya iniyordu.

«Cathy! Cathie'ciğim. Seni çok özledim!»

Elizabeth çabalamayı bıraktı. Ölü gibi yatıyordu erkeğin üstünde. Karşı koymuyor, hatta soluk bile almıyordu.

«Cathy!» Erkeğin elleri kendisini bulmaya çalışıyordu, ama Elizabeth ölü gibiydi.

Ralph artık tam olarak uyanmıştı. Elleri Elizabeth'in vücudunu bırakıp yüzüne uzandı. Başını avuçları içine alıp kaldırdı. Uzun bir süre anlamadan bekti kıza. Elizabeth onun yeşil gözlerindeki değişikliği farketti.

«Cathy değilsin!» diye mırıldandı Ralph.

Kız erkeğin parmaklarını açıp doğruldu.

«Cathy değil, Ralph. Cathy gitti artık.»

Elizabeth sönmek üzere olan alevi parmakları arasında sıktı. Karanlık içinde dimdik durdu bir an, geceliğini omuzlarından sıyırıp yere bıraktı. Gidip Ralph'ın yanına oturdu, elini alıp az önceki yerine koydu.

«Cathy yok artık. Bu gece Elizabeth var. Bu gece ve sonsuza dek.» Uzanıp erkeğin ağzını ağzıyla örttü.

Elizabeth erkeğin kendi içindeki bütün kederli ve yapayalnız boşlukları doldurduğunu hissedince coşkusundan çıldıracaktı az daha. «Seni seviyorum,» dedi. «Seni hep sevdim, bundan sonra da seveceğim.»

Jordan Ballantyne Cape Town tren istasyonunda babasının yanındaydı. Bu ayrılık anında ikisi de ne yapacaklarını bilemiyorlardı.

«Louise'e selam söyle,» dedi Jordan.

«Buna çok sevinecektir. Onu görmeyeli o kadar çok oldu ki... »

Londra'da yargılandığı uzun aylar boyunca karısı ile ayrılığı uzadıkça uzamıştı Zuga Ballantyne'ın. Baş Yargıç jüriyi kaçınılmaz karara doğru ağır ağır yaklaştırmıştı:

«Önünüze gelen kanıtlar ve size sorduğum belirli sorulan gözönüne alarak tüm sanıklar hakkında suçlu kararını vermeniz gerektiği görüşündeyim.» İstediği de olmuştu.

«Mahkeme kararını bildiriyorum. Sen Leander Starr Jameson ve sen John Willoghby on beş ay hapis. Sen, Binbaşı Zuga Ballantyne, üç ay hapis.»

Zuga cezasının dört haftasını Hollyway'de yatmış, gerisi bağışlanmıştı. Hapisten çıkınca da Rodezya'da Matabele’lerin isyan ettiklerini ve Bulowayo’nun kuşatıldığını öğrenmişti.

Atlantik okyanusunda güneye doğru yolculuk sırasında ne Louise'den, ne de Kings Lynn'den bir haber alabilmiş, hayalinde korkunç sahneler yaratmıştı. O sabah gemi Cape Town limanına girince korkunç endişeleri bir ölçüde yatışmıştı ancak. Jordan babasının ilk sorusuna, «Louise Bulawayo'da güvenlik içinde,» dedi. Zuga heyecandan kendinden geçmiş, küçük oğlunu, «Tanrıya şükürler olsun! Tanrıya şükürler olsun!» diyerek defalarca kucaklamıştı.

Öğle yemeğini Mount Nelson otelinde yerlerken Jordan kuzeyden gelen son haberleri iletmişti.

«Napier ile Kuşatma Komitesi durumu dengelemişler. Kurtulanları Bulawayo'ya yerleştirmişler. Grey, Setous ve Ralph da topladıkları adamlarla isyancıları epey yenilgiye uğratıp kasabadan uzak durmalarını sağlıyorlarmış.

«Bulawayo, Gwelo ve Belingve kampları dışında bölgede Matabele’lerde üstünlük. Güney yollarını her nedense kapatmamışlar. Kirnberley'de Spreckley'in oluşturduğu konvoya yetişirsen ay sonunda Bulawayo'da olursun. Bay Rhodes ile ben de arkanızdan geleceğiz.

«Spreckley ancak çok gerekli malzeme ile krallık kuvvetleri gelene kadar Bulawayo savunmasını destekleyecek birkaç yüz kişi götürüyor. Bildiğin gibi, komutanlığa Tümgeneral Frederick Carrington seçildi. Bay Rhodes ile ben onunla birlikte geleceğiz, isyancılara bir an önce dünyanın kaç bucak olduğunu göstereceğimizden hiç kuşkum yok.»

Jordan yemek boyunca hiç durmadan konuşmuş, Jameson'un yardakçılarından birinin aralarında olduğunu gören diğer müşterilerin kaçamak bakışlarından ve mırıldanmalarından böylece kaçınmak istemişti. Zuga ise yarattığı heyecanın farkında bile olmaksızın yemeğini yemiş, Jordan'la konuşmuştu. Cape Times gazetesinden bir muhabir elinde not defteriyle yanlarına yaklaşmıştı.

«Baş Yargıcın verdiği cezaların hafifliği konusunda bir şey söylemek ister miydiniz?»

Zuga ancak o zaman kaldırmıştı başını.

«Önümüzdeki yıllarda bizim kalkıştığımız işi başaranlara madalyalar ve soyluluk unvanları verilecektir. Şimdi izin verirseniz yemeğimizi yiyelim.»

İstasyonda Jordan babasının sandığı yük vagonuna yerleştirilirken başında durmuş, son vagonda öne bakan bir yer bulunmasını sağlamıştı. Şimdi son düdük çalarken ne yapacaklarını bilemeyerek karşı karşıya duruyorlardı.

«Bay Rhodes bana senin Bulawayo'da onun acenteliğini yapmaya devam edip etmeyeceğini sordu.»

«Bay Rhodes'a onun güvenine lâyık olmaktan onur duyduğumu söylersin.»

'Baba oğul el sıkıştılar, Zuga trene bindi.

«Ralph'ı görürsen... »

<;Evet,» dedi Zuga.

«Aldırma,» Jordan başını salladı. «Yolun açık olsun, baba.»

Jordan Ballantyne düz tepeli dağın alt yamaçlarında meşeler ve çamlar arasına gömülmüş büyük beyaz eve doğru hızla sürdü atını. İçinde bir suçluluk duygusu vardı. Görevini böyle tam bir gün boyunca yıllardır ihmal etmemişti. Hatta bir yıl öncesine kadar böyle bir şeyi yapması düşünülemezdi bile. Pazar ve resmi tatil günleri de içinde olmak üzere Bay Rhodes kendisini her an yanında isterdi.

İlişkilerindeki bu elle tutulmayan değişiklik de suçluluk duygusunu arttırıyor, içine daha kemirici bir duygunun yerleşmesine neden oluyordu. Sabahın ilk saatlerinden trenin istasyondan çıkışına kadar gününü babasıyla geçirmesi gerekmezdi aslında. Birkaç saat içinde işini görüp masası başında olabilirdi. Ama o Bay Rhodes'un kendisine izin vermemesini ve böylece önemliliğini belirtmesini istemişti.

«İstersen birkaç gün izin al,» demişti Bay Rhodes. «Arnold işlere bakar.» Rhodes Londra gazetelerinden başını bile kaldırmamıştı.

«Vasiyetinizin 27. maddesinin yeni taslağı var,» diye adamı kışkırtmaya çalışan Jordan en korktuğu cevabı almıştı. «Arnold'a ver onu. Burs konusunu anlama zamanı geldi artık. Üstelik o yeni makinesini kullanma fırsatı bulmuş olur.»

Bay Rhodes'un yeni çıkan yazı makinelerine karşı duyduğu çocukça zevk Jordan için ayrı bir üzüntü kaynağıydı. Jordan makinenin gürültülü klavyesini, çoğunlukla Arnold'un makineyi tekeline alması yüzünden henüz kavrayamamıştı. Kendisi de bir tane ısmarlamıştı ama New York'tan gelecek makinenin eline geçmesi daha aylar sürerdi.

Jordan eve varınca doğruca odasına çıktı, yüzünü yıkadı, tüylü beyaz havluyla kurulanıp, altın renkli saçlarını gümüş saplı aynasına bakarak taradı. Aynadan dönüp temiz bir gömlek alacakken durup kendi aksine dikkatle baktı.

Gözlerinin kenarlarında kırışıklıklar belirmişti, parmaklarıyla deriyi gerebiliyordu, ama bırakınca kırışıklar yine ortaya çıkıyordu. Ayrıca gözlerinin altında şişkinlikler vardı.

«Ama bu yalnız bir açıdan bakınca görünüyor,» diye düşünerek eliyle alnına düşen saçını arkaya itti. İncelen saçları orasından derisini görünce hemen kabarttı saçlarını yine.

Dönüp gitmek istiyordu ama ayna kendisini çekmekteydi. Gülümsedi; üst çenesini kaldıran gülümseme değil, sırıtmaydı. Sol köpek dişi, bir ay önce dişçi sinirini aldığından bu yana iyice kararmıştı. Jordan buz gibi bir korkuya kapıldı ansızın.

«İki haftaya kadar otuz yaşıma gireceğim. Yaşlanıyorum Tanrım, yaşlanıyorum ve çirkinleşiyorum. Beni kim sever ki artık?»

Boğazına kadar yükselen hıçkırığı yutup zalim aynayı elinden bıraktı.

Odasında masasının ortasında üzerine gümüş hokka konmuş bir not vardı.

«İlk fırsatta beni gör. C.J.R.»

Jordan o tanıdık seri çizgileri görünce birden neşelendi. Not defterini alıp yan odanın kapısına vurdu.

«Gel!»

«İyi akşamlar, Bay Rhodes, beni mi istediniz?»

Bay Rhodes hemen cevap vermeden önündeki makine ile yazılmış sayfadaki düzeltmeleri yapmaya devam etti. O çalışırken Jordan da onun yüzünü inceledi.

Yüzündeki değişim inanılır gibi değildi. Rengi grileşmişti artık, göz altları mosmordu. Gerdanı çenesinin altında sarkıyordu, gözlerinin çevresi kırmızıydı, o mavi renkleri sulanmış gibiydi. Bunların hepsi Jameson'un o talihsiz baskınından bu yana geçen altı ay içinde olmuştu. Jordan haberlerin geldiği o güne döndü bir anda. Haberi bu odada kendisi vermişti.

Üç telgraf vardı. Jameson'dan gelen telgrafın adresi Groote Schur'daki bu ev yerine Bay Rhodes'un Cape Town'daki bürosu olduğundan hafta sonu boyunca bomboş binanın posta kutusunda kalmıştı. «Senden aksine bir haber almadıkça...»diye başlıyordu.

İkinci telgraf Mafeking yargıcı Bay Royes'tandı. «Albay Grey, Dr. Jameson'a destek olmak için polis birlikleriyle yola çıktı... »

Üçüncü de Kimberley emniyet müdürlüğündendi: «Dr. Jameson'un silahlı bir grubun başında olarak Transvaal sınırını aştığını size bildirmeyi görev bildim...»

Bay Rhodes telgrafları okumuş, herbirini sırayla masanın üstüne yerleştirmişti.

«Ben onu önlediğimi sanıyordum,» diye mırıldanmıştı. «Beklemesi gerektiğini anladı sanıyordum.»

Telgrafları okumayı bitirdiğinde yüzü mum gibi beyazlaşmış, yüzünün etleri sarkmıştı.

«Zavallı Jameson,» diye mırıldanmıştı sonunda. «Yirmi yıllık dostuz ve şimdi kalktı beni mahvetti.» Bay Rhodes dirseklerini masaya dayamış, yüzünü avuçları arasına almıştı. Bir süre öyle kaldıktan sonra, «Pekâlâ Jordan, şimdi gerçek dost kimmiş göreceğiz,» demişti.

Bay Rhodes bundan sonra beş gün beş gece uyumamıştı, Jordan da odasında uyuyamadan onun sabaha kadar odasında yürümesini dinlerdi. Sonra sabah daha şafak sökmeden Bay Rhodes zille kendisini çağırır, saatlerce ata binerlerdi.

Daha sonra Arnold gelmişti. Resmi unvanı ikinci sekreterdi. Jordan ev işlerinde gencin yardımını sevinçle karşılamıştı. Arnold kendileriyle birlikte Londra'ya gelmiş, uzun dönüş yolculuğunda Rhodes'un yanından ayrılmamıştı.

Şimdi de Bay Rhodes'un yanında durmuş kendisine makinede yazılmış kâğıtları uzatıyor, Rhodes okuduğu kâğıdı ona geri verince bir yenisini uzatıyordu. Jordan içini kemiren kıskançlıkla Arnold'un Bay Rhodes'un hayran olduğu temiz sarışın hatları kendinde topladığını düşündü. Görünüşü öyle alçak gönüllü ve dürüsttü ki, ama güler gülmez içinden bir ışık yayılıyordu sanki. Bay Rhodes'un mezun olduğu Oriel Kolejinde okuduğu için Bay Rtıodes'un onu yakınında tutmaktan zevk aldığı belli oluyordu. Tıpkı bir zamanlar Jordan'ın yanında bulunmasından zevk aldığı gibi.

Jordan evi olarak kabul edegeldiği bu yerde birden kendini bir yabancı gibi hissederek Bay Rhodes son sayfayı da düzeltip Arnold'a verene kadar kapının önünde bekledi.

«Jordan, Bulawayo'ya biraz daha önce gitmek istiyorum. Rodezyalılarımın bana ihtiyaçları var sanırım. Onların yanına gitmeliyim.»

«Hemen bu işe bakarım, efendim. Bir tarih saptamış mıydınız. Bay Rhodes?»

«Gelecek Pazartesi.»

«Kimberley'e ekspresle gideceksiniz herhalde?»

«Sen benimle gelmeyeceksin,» dedi Bay Rhodes damdan düşer gibi. «Anlamadım, Bay Rhodes.»

«Yanımda çalışanların namuslu ve bana sadık kişiler olmasını isterim.»

«Evet, Bay Rhodes, bunu biliyorum.» Jordan'ın yüzündeki ifade birden değişti. «Herhalde benim size sadık olmadığımı söylemek istemiyorsunuz...»

«O dosyayı getir, Arnold.» Arnold masanın üstünden bir dosya aldı. «Şimdi de ona ver.»

Arnold kalın ipekli halının üstünde sessizce yürüyerek dosya kutusunu Jordan'a uzattı. Jordan kutuyu almak için uzanırken Arnold'un gözlerinde ilk kez açıklık ve dostça ilgi dışında bir şey görmüştü. Arkadaşının gözlerindeki zafer dolu bakış bir kamçı gibi indi yüzüne.

Dosyayı yanındaki masanın üzerine koyup kapağını açtı. İçinde en az elli sayfa vardı. Her biri yazı makinesinde yazılmış ve başına «Aslının kopyasıdır» yazılmıştı.

Kâğıtlarda De Beers ve Consolidated Goldfields şirketlerinin hisse senetleri için borsa alım satım emirleri vardı. Milyonlarca sterlinlik alışveriş yapılmıştı. Borsa banken Jordan'ın adını hiç duymadığı Silver ve Ortakları'ydı. Banker Johannesburg, Kimberley ve Londra'da iş yapmakta olduğunu belirtiyordu.

Sonra Silver ve Ortaklarının bürolarının yer aldığı merkezlerde bulunan beş altı bankanın hesap durumları geliyordu. Bu kâğıtlardan sekiz on tanesinde kayıtların altı kırmızı mürekkeple işaretlenmişti: «Rolands'a havale: 86.321 sterlin.»

«Rholands'a'havale: 146.821.»

Ralph’ın şirketiydi bu! Jordan nedenini bilmeden içinde bulunduğu tehlike duygusunun artmakta olduğunu hissetti. «Bunun benimle ilgisini anlayamadım,» dedi Bay Rhodes'a.

«Ağabeyinin Jameson'un girişiminin başarısızlığıyla ağır bir şekilde etkilenen şirketlere karşı bir alım satım kampanyasına giriştiği anlaşılıyor.»

«Ama görüldüğü kadarıyla...» Bay Rhodes, genci susturdu,

«Görüldüğü kadarıyla bir milyon sterlinden fazla kâr yapmış, o ve adamları bu oyunu saklamak için çok çalışmışlar.»

«Bay Rhodes, bunları bana neden anlatıyorsunuz? Neden öyle sert konuşuyorsunuz? Evet, ağabeyim, ama ben onun yaptıklarından sorumlu... »

Bay Rhodes Jordan'ın susması için elini kaldırdı. «Seni henüz herhangi bir şeyle suçlayan olmadı... yine de kendini temize çıkarmak için gösterdiğin bu gayret sana hiç yakışmıyor.»

Bay Rhodes masasının bir kenarında duran Plütrak'ın meşin ciltli 'Hayatlar'ını açtı. Sayfalar arasında üç yaprak yazı kâğıdı vardı. Bay Rhodes bunlardan üsttekini alıp Jordan'a uzattı.

«Bunu tanıyor musun?»

Jordan elinde olmadan kızardığını hissetti. O anda o mektubu yazmış olduğu için her zamankinden çok nefret etti kendisinden. Kimberley'den trenle dönerlerken Ralph’ın kendisini Bay Rhodes'un kapısı önünde kıstırması ve vahşi suçlamaları üzerine girdiği ruhsal bunalım sırasında yazmıştı mektubu.

«Bu, ağabeyime yazdığım özel bir mektubun kopyası...» Jordan Bay Rhodes ile gözgöze gelemiyordu. «Bunun bir kopyasını neden sakladığımı bilemiyorum.»

O anda gözüne takılan bir paragrafı okumadan edemedi.

«Seni hâlâ sürüp giden sevgime inandırmak için yapamayacağım şey yoktur. Şu anda senin sevgini kaybetmiş olsam da, bunun benim için ne demek olduğunu gerçekten çok iyi anlıyorum.»

«Bu çok özel ve içtenlikle yazılmış bir mektup,» dedi. «Ağabeyim dışında bunu kimsenin okumaya hakkı yok.»

«Bunu yazanın sen olduğunu inkâr etmiyorsun şu halde?»

«Bu boşuna bir çaba olur.»

«Evet öyle.» Bay Rhodes ikinci kâğıdı uzattı.

Jordan sayfayı giderek artan bir şaşkınlıkla okudu. Elyazısı kendisinindi, ama kullanılan sözcükler değil. İlk sayfadaki duygular öylesine ustalıkla sürdürülmüştü ki, bir an kendisinin yanlış hatırladığını düşündü. Ancak okuduğu kâğıtta Ralph'a Jameson'un Transvaal'a yapacağı saldırı konusunda bilgi veriliyordu. «Bu girişimin hukuka aykırı olması, sona yardım etmeye karar vermemi sağlamıştır... Böylece sana olan ahlâk borcumu da ödemiş oluyorum.»

Jordan sayfayı bitirdiği anda yazının ve üslubun kendisinin olmadığını farketti. Tüm sayfa usta bir sahtekârın elinden çıkmıştı. Bir şey söyleyemeden başını salladı. Varlığı paramparça olmuş gibiydi.

«Ağabeyinin vurduğu vurgundan bu komplonun başarılı olduğunu anladık artık,» dedi Bay Rhodes, çok sık ihanete uğramış ve artık bu durumu kanıksamış bir insanın yorgunluğuyla. «Seni kutlarım Jordan.»

«Nereden çıktı bu?» Jordan'ın elindeki sayfa titriyordu. «Nereden...» Birden susup efendisinin arkasında duran Arnold'a baktı. Arkadaşının yüzündeki o kinci zafer ifadesi yoktu artık. Arnold ciddi ve kaygılı ve de dayanılmaz derecede yakışıklıydı.

Jordan başını salladı, «Anlıyorum. Bu sahte kuşkusuz.»

Bay Rhodes sabırsızlığını belirten bir hareket yaptı. «İnsaf Jordan! Doğrulanması işten bile olmayan banka dekontları neden sahte olsun, bu zahmete girmeye değmez ki.»

«Ben dekontlardan değil, mektuptan söz ediyorum.»

«Mektubu yazanın sen olduğunu söyledin ya.»

«Bu sayfayı değil, bunu... »

Bay Rhodes'un bakışları soğuk ve duygusuz, kendisi de çok uzaklarda gibiydi.

«Bürodan muhasebecinin gelip ev hesaplarını gözden geçirip envanter çıkarmasını isteyeceğim. Sen de anahtarlarını Arnold'a vereceksin. Bu iş bitince muhasebeciye sana tazminat olarak üç aylık aylığını vermesini söyleyeceğim. Tabii neden tavsiye mektubu vermediğimi anlamışsındır. Ben Rodezya'dan dönmeden pılını pırtını toplayıp buradan ayrılırsan çok memnun olurum.»

«Bay Rhodes...»

«Konuşacağımız başka bir şey yok.»

Bay Rhodes ve maiyeti üç hafta önce kuzey ekspresi ile Kimberley'e gitmişlerdi. Jordan'ın envanter çıkartıp ev hesaplarını da dökmesi bu kadar sürmüştü.

O son karşılaşmadan sonra Bay Rhodes bir daha kendisiyle konuşmamıştı. İki kısa talimatını Arnold getirmiş, Jordan da onurunu korumasını bilmiş, zafer kazanmış olan rakibine gereksiz suçlamalarda bulunmaktan kaçınmıştı. O geceden sonra üç kere görmüştü Bay Rhodes'u. İkisinde çam ormanları arasındaki o amaçsız gezintilerden dönerken, üçüncüsünde de istasyonda trene binerken.

Jordan son üç hafta olduğu gibi şimdi de yalnızdı koskoca evde. Uşakların erken gitmelerini istemiş, kapıları kilitlemeden önce arka bölümleri ve mutfakları gezmişti. Gaz lambasını iki elinde taşıyarak dolaşıyordu kalın halı döşeli koridorları. Üzerinde Bay Rhodes'un yirmi beşinci doğum gününde armağan ettiği Çin ipeğinden robdöşambrı yardı. Yangın geçip gittikten sonra kararmış, kurumuş bir ağaç gibi hissediyordu kendini.

Büyük eve ve buradaki anılarına veda ediyordu. Eski binayı yenileştirip dekore etme fikri ileri atıldığından bu yana hep orada yaşamıştı. Herbert Baker ile Bay Rhodes'un saatlerce süren konuşmalarını dinlemiş, notlar almış, arasıra da Bay Rhodes'un çağrısı üzerine düşüncelerini söylemişti.

Malikâneye motif olarak Rodezya'nın eski kalıntılarından çıkan taş kuşu, Zimbabwe şahini motifini seçen de Jordan'dı. Aynı motif merdivenlerde, yemek salonu çevresinde, Bay Rhodes'un dairesindeki büyük banyoda da vardı. Garip kuşun dört tanesi Bay Rhodes'un masasının ayaklarını oluşturuyorlardı.

Jordan kendini bildi bileli kuş onun yaşamının bir parçası olmuştu. Özgün heykeli Zuga Ballantyne eski tapınaktan almıştı. Oraya ilk vardığında bu heykellerden yedi tane bulmuş, ancak birini taşıyabildiğinden diğerlerini orada bırakmıştı.

Yaklaşık otuz yıl sonra Ralph Ballantyne babasının günlüğüne ve çizdiği haritaya dayanarak Büyük Zimbabwe'ye dönmüştü. Diğer kuş heykellerini babasının anlattığı yerde bulmuştu, ancak kendisi hazırlıklı gelmişti. Heykelleri getirdiği öküz arabalarına yüklemiş, Matabele nöbetçilerinin kendisini önlemeye kalkışmalarına rağmen hazinesiyle birlikte Shashi nehrinden güneye kaçmıştı. Cape Town'da mülti milyoner Barney Barnato öncülüğündeki bir grup işadamı büyük bir meblağ karşısında bunları satın alıp Cape Town'daki Güney Afrika Müzesine armağan etmişlerdi. Altı heykel hâlâ orada sergilenmekteydi. Jordan müzeye gitmiş, heykeller karşısında tam bir saat çakılı kalmıştı.

Ancak kişiliği, babasının bulduğu ve çocukluğu boyunca aile arabasının arka tekerleği üzerinde sofra olarak kullanılan o ilk heykelin tılsımıyla yoğrulmuştu. Geniş Afrika otlaklarında yıllar süren gezginlikleri sırasında binlerce gece kuşun üstünde uyumuş, her nasılsa kuşun ruhu kendi içine girmişti,

Zuga sonunda ailesini Kimberley elmas yataklarına getirdiğinde kuş yerinden çıkartılmış, son kamplarını simgeleyen deve dikeni ağacının altına yerleştirilmişti. Jordan'ın annesi Aletta Ballantyne hummaya tutulup ölünce heykel Jordan'ın yaşamında daha büyük bir rol oynamaya başlamıştı.

Kuşa Kuzey Amerika kızılderililerinin tanrıçası olan Panes' in adını vermişti Jordan. Frazer'in büyü ve din konularını incelediği Golden Bough adlı kitabını yutar gibi okumuş, Panes'in dağlara kaçırılmış bir güzel olduğunu öğrenmişti. Ergenlik çağındaki Jordan için kus heykeli ölü annesinin simgesi olmuştu. Ailesi gece uyurken kalkar Panes'e sakladığı yiyecekleri sunar, ona tapınırdı.

Zuga parasız kalınca kuşu Bay Rhodes'a satmış, genç çocuk bunun üzerine ne yapacağını bilememişti. Sonunda Bay Rhodes'un hizmetine girme ve tanrıçayı izleme fırsatı kendisine iki tanrı bağışlayarak varlığının boşluğunu doldurmuştu: Tanrıça Panes ve Bay Rhodes. Jordan Rhodes'un hizmetinde yetişkin bir erkek olduğunda bile tanrıçayı bilincinden hiç uzaklaştırmamış, çok derin ruh bunalımlarına düştüğünde çocuksu tapınma törenlerine başvurmuştu.

Şimdi, yaşamının mıknatısını kaybettiği bu anda da son kez heykele doğru çekildiğini hissediyor, merdivenlerden ağır ağır inerken eski kuşun benzerleri olan trabzan babalarını okşuyordu.

Aşağı kattaki hol satranç tahtası biçiminde siyah beyaz mermerlerle kaplıydı. Büyük sokak kapısı kırmızı tik ağacından, madeni kısımları parlak bakırdandı. Jordan Sevres porseleninden lambayı masanın üzerine yerleştirip geriledi, ağır ağır başını kaldırdı. Zimbabwe'nin taş şahini Groote Schuur malikânesinin girişini koruduğu yükseklerdeki yerindeydi. Onu orada görünce tılsımlı gücüne inanmamak olanaksızdı. Zimbabwe'nin eski çağlarının rahiplerinin duaları sanki hâlâ havada uçuşuyor, kurbanlardan akan kan mermer döşemeye dökülüyordu. Umlimo'nun kehanetleri taşa bambaşka bir yaşam vermiş gibiydi.

Zuga Ballantyne Umlimo'nun ağzından işittiği kehanetlerini günlüğüne kaydetmişti. Jordan bunları yüzlerce kez okumuş, ezberlemişti ve tanrıçaya karşı kendi törenlerinin bir parçası yapmıştı.

«Wfombos ve Monomotapa krallıklarında onlar dönene kader barış olmayacak. Beyaz kartal taş şahinler tünemek için dönene kadar kara boğa ile savaşacak.»

Jordan kuşun gururlu ve salim kafasına, kuzeye, şimdi insanların Rodezya dedikleri Mambos ve Monomatapa topraklarına dönük görmeyen gözlerine baktı. Orada beyaz kartalla kara boğa yine ölümüne bir savaşa tutuşmuşlardı. Jordan, sanki kaderin ağlarına tıkılmış ve kurtulamıyormuş gibi bir çaresizlik ve boşluk hissediyordu içinde.

«Bağışla beni, ey Panes,» diye mırıldanarak dizleri üstüne çöktü. «Gidemeyeceğim. Ne seni ne de onu terkedebilirim. Gidecek yerim yok benim.»

Gaz lambasının ışığında yüzü buzdan yontulmuş gibi hafif bir yeşil parıltıya sahipti. Porselen lambayı iki eliyle başının üstünde kaldırdı.

«Bağışla beni, ey Panes!» Sonra lambayı tuttuğu gibi ahşap kaplı duvara fırlattı.

Parçalanan lambanın fitili söner gibi oldu, hol bir an karanlığa gömüldü. Sonra yere yayılan gaz hafifçe alevlendi, alevler biraz daha uzadılar, pencereleri örten uzun kadife perdelere eriştiler.

İlk duman dalgası geldiğinde Jordan çömeldiği yerde öksürmeye başladı. Ciğerlerindeki ilk yanmadan sonra bu kadar az acı hissetmesine şaşmıştı. Yükseklerdeki şahin, Jordan'ın yaşlarla dolan gözleri önünde yavaşça dumanlar arasında kayboldu.

Alevler şimdi ahşap duvarları yalayıp tavana kadar uzanıyorlardı. Perdelerden biri tümüyle yanarak dev bir akbabanın kanatlan gibi açıldı. Kalın kadifeden alevler Jordan'ın üstüne indi, genç ağırlığın etkisiyle mermerlere serildi.

Zaten dumandan yarı yarıya boğulmuş olan Jordan kolunu bile kıpırdatmadan az sonra kadifeyle birlikte yanarken alevler de yüksek yerindeki taş şahinin ayaklarını yalıyordu.

Isazi, «Bazo Omlimo'nun yerinden geldi sonunda,» deyince Ralph birden heyecanlandı.

«Emin misin?»

«Savaşçılarıyla kamp ateşi çevresinde oturdum, kendi gözümle göğsümde gümüş madalyalar gibi parlayan yara izlerini gördüm, önlerindeki savaş için adamlarına cesaret verişini kulaklarımla duydum.»

«Şimdi nerede peki, Isazi? Onu nerede bulacağımı söyle bana.»

«Yalnız değil.» Isazi çıplak gerçekleri açıklayarak raporunun dramatik etkisini bozacak değildi. «Bazo'nun yanında kadını olan büyücü var. Bazo'yu savaşçı sayarsan, kara ruhların sevdiği olan bu Tanase de cesur ve acımasızdır. Öyle korkunç bir vahşiliği var ki, onun güzelliğine bakan savaşçılar sanki sözü edilmez bir çirkinlik görmüş gibi titriyorlar.»

«Neredeler şimdi?» diye Ralph bir daha sordu.

«Bazo'nun yanında genç reislerin en vahşileri ve çılgınları olan Zama ile Kamuza var. Onlar da en usta üç bin savaşçılarıyla gelmişler. Başlarında Bazo ve Tanase olan bu savaşçılar Yaralı bir aslan kadar tehlikeli...»

«Lanet olsun! Yeteri kadar beklettin bizi, Isazi. Nerede olduklarını söyle diyorum sana.»

Isazi kırılmış gibi efendisine bakıp bir tutam enfiye çekti. Gözleri sulandı, keyifle aksırdı, burnunu avuç içine sildi.

«Candan, Babiaan ve Somabula yanında değiller.» Isazi hikâyesine Ralph'ın kabaca sözünü kestiği yerden başlamıştı. «Savaşçılar birkaç hafta önce Umlimo'nun vadisinde yapılan, bir toplantıdan söz ettiler. Yaşlı reisler güney yolunun beyazların gitmesi için açık tutulmasını ve bu iş olana kadar da kalkanların üstüne oturup beklemelerinin doğru olacağına karar vermişler.»

Ralph elini salladı. «Sakın anlatmakta acele etme, akıllı adam. En küçük bir ayrıntıyı bile unutma.»

«Yaşlı reisler korkuyorlar, Şangani ve Pembesi savaşlarını hatırlıyorlar. Casusları Bulawayo'nun üçayaklı tüfeklerle korunduğunu söylemiş. Henshaw, sana söylüyorum, yılanın başı Bazo'dur. Onu kesersen vücudu da ölür.» Isazi bilmiş bilmiş salladı başını.

«Peki benim akıllı, ve yürekli dostum, şimdi artık onun nerede olduğunu söyleyecek misin?»

Isazi Ralph'ın ses tonundaki bu değişiklikten memnun olmuş gibi başını salladı.

«Çok yakında. Buraya iki saatlik yolda. Üç bin savaşçısıyla Keçiler Vadisinde bekliyor.»

Ralph gökyüzünde iyice alçalmış olan hilal biçimindeki aya baktı.

«Yeni aya dört gün var. Bazo bu kampa saldırmayı düşünüyorsa bunu ay olmadığı gece yapacaktır.»

«Üç bin kişi,» diye mırıldandı Harry Mellow. «Biz ise elli kişiyiz.»

«Üç bin. Köstebekler, İnsukamini ve Yüzücüler.» Çavuş Ezra başını salladı. «Isazi'nin dediği gibi en vahşi ve en yeteneklileri.»

«Önemi yok,» dedi Ralph Ballantyne. «İki gece sonra Keçiler Vadisinde saldırırız onlara. Planımız...»

Babasını inkâr etmiş ve Kumalo hanedanının büyük reislerine meydan okumuş olan Bazo nöbet ateşlerini gezerken yanında kadım Tanase de vardı.

Bazo ateşin önünde dimdik durduğunda, aşağıdan gelen alevlerin ışığında gözlerinin karanlık çukurlarında öldürücü bir yılanın halkaları gibi parlıyordu gözleri. Kamp ateşinin ışığı yüzündeki tüm acı çizgi ve kırışıklarını ortaya çıkarmıştı. Alnında bir köstebek derisinden bir bant vardı. Bazo'nun parlak tüylere ihtiyacı yoktu, göğsündeki ve kollarındaki adalelerle yara izleri kendine yeterdi.

Onun yaralı yüz hatları yanında Tanase'nin güzelliği daha da belirginleşiyordu. Çıplak göğüsleri bu savaş toplantıları ile pek uyuşmadığı halde parlak saten şişkinliklerin altında eti savaş örslerinde dövülmüş çelik kadar sertti. Meme başlan bir erkeğin küçük parmağının boğumu kadar iri ve sertti.

Bazo'nun yanıbaşında dururken bakışları oradaki herhangi bir savaşçı kadar sertti.

«Size bir seçenek tanıyorum,» dedi Bazo. «Beyaz adamların köpeği olarak şimdiki gibi kalabilirsiniz. En aşağılık bir köleden farksız yaşarsınız, ya da yeniden büyük savaşçılar olabilirsiniz. Seçim sizin elinizde, ama bunu çabuk yapmalısınız. Bu sabah güneyden haberler aldım.» Bazo duraklayınca dinleyiciler öne eğildiler heyecanla. Üç bin kişiden tek ses çıkmadı.

«Korkakların size güney yolunu açık bıraktığımız takdirde Bulawayo'daki beyazların arabalarını ve kadınlarını toplayıp o yoldan denize kadar gideceklerini söylediklerini duydunuz.» Savaşçılardan yine çıt çıkmamıştı.

«Ama yeniliyorlardı ve şimdi yanıldıkları ortaya çıktı. Lodzi geldi.» Kalabalıktan rüzgârın otlar arasında çıkardığı hışırtıya benzeyen bir mırıltı yükseldi.

«Lodzi geldi,» diye tekrarladı Bazo. «Onunla birlikte askerler ve silahlar da geldi. Şimdi Henshaw’ın yaptığı demirden yolun başında toplanmışlar. Çok yakında kendileri için açık bıraktığımız yoldan yürüyecekler. Yeni ay daha yarım olmadan Bulawayo'da olacaklar, işte o zaman siz de gerçek köle, amaboli, olacaksınız. Oğullarınız ve onların oğulları beyaz adamların madenlerinde çalışacak, beyaz adamların sürülerini güdecekler.»

Uyandırılan bir leopar hırıltısı işitildi önce, kara saflar Bazo gümüş mızrağını kaldırana kadar dalgalandı.

«Ama bu olmayacak! Umlimo bize bu toprakların yine bize ait olacağı kehanetinde bulundu. Ancak bu kehaneti gerçekleştirmek görevi de bize düşüyor. Tanrılar ağızlarını açıp da daldan meyve düşsün diye bekleyenleri sevmezler. Çocuklarım, biz ağacı sallayacağız!»

«Cii!» diye Bazo sağ ayağını yere vurdu, mızrağını karanlık gökyüzüne kaldırdı.

Tanase abanoz ağacından bir heykel gibi kıpırtısız duruyordu yanında. Dudakları hafifçe aralanmıştı, çekik gözleri ateşin ışığında ay gibi parlıyordu.

Bazo kollarını iki yana açıp savaşçıların susmalarını bekledi. «Önce Bulawayo'daki kampı yiyeceğiz. Matabele savaşçıları düşmanlarına hep şafaktan önce saldırmışlardır, beyazlar da bunu iyi bilirler. Her sabah ortalık aydınlanmadan silahlarının başına geçip leoparın tuzağa düşmesini beklerler. Birbirlerine, Matabele’ler hep şafaktan önce saldırır, derler. Ama bu kez yanılacaklar, çocuklarım.»

Bazo susup ön sırada çömelmiş oturan savaşçıların yüzlerine baktı.

«Bu kez gece yarısından önce, doğudaki beyaz yıldız ortaya çıkınca saldıracağız. Bu mevsim beyaz yıldız çıktığı zaman rüzgâr da çıkar. Rüzgâr doğudan estiği için biz de doğudan saldıracağız. Herbiriniz başınızda bir yük otla msasa ağacı yaprağı taşıyacaksınız.»

Bazo savaşçıların önünde durmuş taktik veriyordu. Çıplak omuzları iki yanındaki savaşçının omuzlarına değen ve başı tüylerle, vücudu da yağ ve is karasıyla kaplı Ralph Ballantyne da kendisini ön sıralardan dinlemekteydi.

«Duman perdesi,» diye düşündü. «Denizci taktiği bu.»

«Rüzgâr çıkar çıkmaz büyük bir ateş yakacağız,» diye Bazo Ralph'ın düşüncesini hemen onayladı. «Her biriniz geçerken yükünüzü ateşe atacaksınız, böylece karanlıkta ve duman içinde ilerleyeceğiz. İşaret fişeklerini havaya atmak hiçbir işlerine yaramayacak, çünkü bizim dumanımız tüfekçilerin gözlerini kör edecektir.»

Ralph savaşçıların mızrakla saldıracak kadar yakına gelmelerine kadar görünmeyeceklerini düşündü, sonra bir anda arabaların üstünden, tekerleklerin arasından karıncalar gibi içeri doluşacaklardı. Kamp uyarılmış olsa bile üç bin kişiyi durdurmak olanaksızdı. Maximler dumanda işe yaramayacaklardı. Yakın savaşta da geniş bacaklı mızraklar çok daha etkili birer silahtı.

«Bir tekini bile sağ bırakmamalıyız. Lodzi'yi buraya asker getirmeye zorlayan son nedeni de ortadan kaldırmalıyız. Ona ölüler, yanık binalar ve gerekirse de gümüş çelik sunacağız.»

Ralph diğer savaşçılarla birlikte çılgın bir savaş çağrısına başladı, onun yüzü de diğerlerinki gibi gergin, bakışları çılgındı. «Toplantı bitti,» dedi Bazo. «Şimdi gidin yatın da yarın dinlenmiş olarak kalkın. Sabah uyanınca ilk işiniz bir tutam kuru otla taşıyabileceğiniz kadar çok yeşil yaprak kesmek olsun.»

Ralph Ballantyne kürk örtüsüne uzanmış kampın uykuya dalmasını bekliyordu. Vadinin uç kısımlarına doğru çekilmişlerdi. Ateşler sönmeye yüz tutmuş, mırıltılar kesilmiş, çevresindeki savaşçıların soluklan düzenli çıkmaya başlamıştı.

Keçiler Vadisi çok kayalık ve çalılıklarla kaplı olduğundan tüm savaşçılar bir yere toplanmamışlardı. Vadi boyunca ellişer kişilik gruplar halinde ağaçların altında yatıyorlardı.

Son ateşler de sıra ile söndüğünde kürkün altında yatan Ralph mızrağının sapını kavradı ve harekete geçeceği anı bekledi.

Sonunda beklediği an gelmişti; ses çıkarmadan örtünün altından sıyrıldı, emekleyerek en yakın savaşçının yanına gitti, adamın çıplak koluna dokundu. Savaşçı hemen uyanıp doğruldu.

«Kim o?» Ralph mızrağım adamın karnına sapladı.

Savaşçı bir çığlık attı. Çığlık vadinin kenarlarından yankılandı, gecenin sessizliğini yırttı. Ralph da adamla birlikte bağırıyordu.

«Şeytanlar! Şeytanlar öldürüyor beni!» Olduğu yerde dönüp bir başka savaşçıyı yaraladı. O da bağırmaya başladı, «Şeytanlar bastı burasını!»

Vadi boyunca elli yerde Ballantyne’ın adamları çevrelerindekileri mızraklıyorlar ve onlarla birlikte bağırıyorlardı.

«Savunun kendinizi, hortlaklar geldi!»

«Tacati! Büyücülük! Büyücülere dikkat!»

«Öldürün büyücüleri!»

«Kaçın, kaçın! Şeytanlar girdi aramıza!»

Çocukluklarından beri kör inançlar ve büyücülerle yetişmiş olan üç bin savaşçı ölüm halinde olan arkadaşlarının çığlıklarını duydukça vadinin şeytanlar tarafından basıldığına inanmışlardı. İnsan boğan bir karanlıkta açıyorlardı gözlerini, silahını kapan ileri fırlıyor, bir başkasını yaralıyordu.

«Ben yaralandım, siz kendinizi koruyun. Şeytanlar geldi! Şeytanlar!»

Karanlık koşuşan, çarpışan ve birbirini bıçaklayan insanlarla doluydu.

«Vadi büyülenmiş.»

«Şeytanlar hepimizi öldürecekler!»

«Kaçın! Kaçın!»

Tam o anda vadinin başından öyle korkunç madeni bir ses duyuldu ki, bu ancak insan yiyen büyük şeytan Tokolese olabilirdi. Zaten korkudan ne yapacaklarını bilemeyen insanlar son mantık sınırını da aşmışlardı artık.

Ralph hâlâ emekleyerek mızrak darbelerinden kaçınmaya çalışıyordu. Önüne çıkanı öldürmekten çok yaralamayı, böylece gürültüyü arttırmayı yeğliyordu.

Harry Mellow vadinin ucundan bakır sis düdüğünü bir daha öttürdü. Savaşçılar artık vadiden çıkmışlar, arkadaki otlakta koşuyorlardı.

Ralph binlerce ses içinde bir tek sesi dinleyerek ilerliyordu. Birkaç dakika içinde çoğu sağlam olan yüzlerce savaşçı vadiden kaçmışlardı. Maximlerin dumanı tüten namlularına korkusuzca atılacak olan yüzlercesi de korkudan çocuklaşmış kaçmaktaydılar. Kaçanların sesleri çok uzaklardan gelmeye başladığı anda Ralph aradığını buldu.

«Sıkı durun, Köstebekler! Bazo'nun yanından ayrılmayın. Şeytan falan değil bunlar.» Ralph Bazo'ya doğru süründü.

Önündeki kamp ateşi birden yeni atılan odunlar parlayınca alevlendi ve Ralph geniş omuzlu, yanında incecik bir kadın duran Bazo'yu tanıdı.

«Beyazların oyunu bu!» diye bağırıyordu kadın. «Bekleyin çocuklarım.»

Ralph yanlarına koştu. «Nkosi!» diye bağırıyordu bir yandan. Sesi savaş tutkusuyla kısıldığından değiştirmesine gerek yoktu. «Efendi Bazo, ben seninleyim! Bu oyuna karşı birlikte duralım.»

«Cesur arkadaş,» diye Bazo bu yeni geleni karşıladı. «Sırt sırta verin, her birimizin yanındakini koruyacağı bir halka oluşturalım. Diğer cesur insanlara da bize katılmaları için seslenin.»

Bazo sırtını Ralph'a çevirip Tanase'yi yanına çekti. Arkasına bakıp Ralph'ı tanıyan kadın oldu.

«Henshaw bu!» Ama uyarıda geç kalmıştı. Bazo dönemeden Ralph mızrağını kasap satırı gibi kavradı ve bir tek darbede Bazo'nun ayaklarının arkasına vurup sinirlerini parçaladı. Bazo iki ayağı da sakatlanıp olduğu yere yığıldı kaldı.

Ralph Tanase'yi bileğinden yakalayıp ateşin başından çekti, bir atışta yere fırlattı. Sonra önlüğünü çekip mızrağını karnına dayadı.

«Bazo, ya mızrağını ateşe atarsın ya da kadının gizli yerlerini sen benimkini açtığın gibi açarım.»

Ballantyne'in İzcileri günün ilk ışığından yararlanarak vadiyi tanıyor ve yaralı yerlilerin işlerini bitiriyorlardı. Onlar çalışırlarken Ralph da Jan Cheroot'u ip almak üzere atları bıraktıkları yere göndermişti. Cheroot birkaç dakika sonra atlar ve kangal kangal iple geri döndü.

«Matabele’ler dağlara kaçmış,» dedi. «Birbirlerini bulup toplanmaları haftalar sürer artık.»

«Biz o kadar beklemeyeceğiz.»

Ralph ipleri alıp ilmekleri hazırlamaya başladı. İzciler de birer ikişer geliyorlardı. Mızraklarının demirini otlarla silerken Çavuş Ezra, «Dört adam kaybettik ama Yüzücülerin reisi Kamuza'yı bulduk. İki yüzden fazla da ceset saydık,» dedi. «Çekilmeye hazır ol. Çok iş kalmadı artık.»

Bazo ateşten kalan küllerin yanında oturuyordu. Elleri arasına deriden iplerle bağlanmış, bacakları öne uzatılmıştı. Ayaklarını kontrol edemiyor, sinirleri kesilmiş ayaklar karaya vurmuş balık gibi oradan oraya zıplıyordu.

Tanase kocasının yanındaydı. Çırılçıplaktı ve onun da kolları arkasına bağlanmıştı.

Çavuş Ezra kadına baktı. «Bütün gece durmadan çalıştık,» dedi. «Biraz eğlenceyi hakettik artık. Bırak adamlarımla bu kadını biraz çalıların arasına götüreyim.»

Ralph cevap vermeye gerek duymadan Jan Cheroot'a döndü. «Atları getir!»

Tanase dudaklarını kıpırdatmadan Bazo'ya, «Bu ipler ne olacak?» diye sordu. «Neden kurşuna dizmiyorlar bizi?»

«Beyazların âdeti budur, en aşağıladıkları insanlara böyle yaparlar. Saygı duydukları düşmanlarını kurşuna dizer, suçluları da asarlar.»

«Efendim, Henshaw dediğin bu adama ilk rastladığımda rüyamda onun ağaca asılmış sana aşağıdan gülerek baktığını görmüştüm. O rüyada ağaçta senin yanında kendimi de görmeyişim çok garip doğrusu.»

«Hazırlar artık,» dedi Bazo. Karısına döndü. «Seni bütün kalbimle kucaklıyorum. Sen benim yaşamımın kaynağı oldun.»

«Seni kucaklıyorum, kocam. Seni kucaklıyorum, kralların babası olacak olan Bazo.»

Henshaw başları ucunda durup da acı bir sesle, «Ben sana senin benim sevdiklerime verdiğinden çok daha iyi bir ölüm veriyorum,» derken kadın kocasının yüzünden ayırmadı gözlerini.

İpler değişik boylarda olduğundan Tanase kocasından biraz daha alçakta asılıydı. Bir insanın başı düzeyindeki çıplak ayaklarının altı bembeyazdı, parmakları dimdik yere doğru sarkmıştı. Uzun kuğu boynu sanki Bazo'nun konuşmasını dinlermiş gibi bir yana bükülmüştü.

Bazo'nun şişen yüzü, düğüm boğazına kaydığı için, sapsarı şafağa dönüktü. Ralph da Keçiler Vadisindeki bu yüksek akasya ağacının altında başını kaldırmış onlara bakıyordu.

Tanase'nin kehanetlerinden biri gerçekleşmemişti: Ralph Ballantyne gülümsemiyordu.

Lodzi, beraberinde Tümgeneral Garrington, Binbaşı Robert Smith Baden Powell ve arkalarında silahlan ve askerleri olduğu halde geldi. Bulawayo kampından çıkan kadın ve çocuklar kendisini sevinçle karşıladılar, buket buket çiçek sunup mutluluklarından ağladılar.

Kumalo'nun kıdemli reisleri Umlimo'nun kehanetlerinin kendilerini ihanete uğrattığını düşünerek ve artık korkuya kapılmış olarak uyandırdıkları bu dev askeri güç karşısında dehşete kapılıp savaşçılarını Bulawayo çevresinden çektiler.

Krallık kuvvetleri kalabalık birlikler halinde açık toprakları taradılar, boşaltılmış köyleri ve ekinleri yaktılar, vebadan arta kalan birkaç hayvanı toplayıp götürdüler. Matabele’lerin saklandıklarından kuşkulandıkları tepeleri topa tutuyorlar, sabahtan akşama kadar hayvanları bitkinlikten yığılana dek çevreyi araştırıyorlardı. Maximler soğutma suları kaynayana kadar ateş ediyorlardı, ancak menzilleri dokuz yüz metreydi ve hedefler ise tavşan kadar çeviktiler.

Haftalar aylara dönüşünce askerler yerlileri açlıkla karşı karşıya bırakıp açık bir savaşa zorlamaya çalıştılar. Ama reisler engebeli araziden ayrılmıyorlardı, sonunda askerlerin kendilerini izlemeye cesaret edemedikleri Matopos Tepelerine çekildiler.

Bu artık kesin bir karara bağlanamayan zalim bir savaşa dönüşmüştü. Kampanyayı sürdüren subaylar işadamları olmadıkları için masrafı düşünmüyorlardı. İlk üç ayın faturası bir milyon sterline varmıştı: Öldürülen her Matabele için 5000 sterlin. Parayı ödeyen de Bay Cecil John Rhodes ve İngiliz Güney Afrika Şirketiydi.

Matopos Tepelerinde reisler açlığa, Bulawayo'da da Bay Rhodes aynı kesinlikle iflasa mahkûm olmuşlardı.

Üç atlı koruyucu bitki örtüsünden yararlanarak dikkatle ilerlemekteydiler. Yolun ortasında gidiyorlardı, silahları dolu ve ateşe hazırdı.

Jan Cheroot diğerlerinden elli metre öndeydi. Yün topağı gibi kafası sağa sola dönerek yolun iki yakasını tarıyordu. Onun ardında, Bulawayo'dan bunca sıkıcı ay sonra kurtulmanın neşesi gözlerinden okunan Louise geliyordu. Kadın ikide bir arkasına bakınca dudakları tatlı bir gülümsemeyle aralanmaktaydı. Zuga' nın yanında olmasına hâlâ alışamamıştı, bu yüzden sık sık dönüp kocasını görmek istiyordu.

Elli metre gerisinden gelen Zuga kadının yüreğini sarsan bir gülümsemeyle cevap veriyordu. Eyeri üstünde rahat ve dimdik oturmaktaydı. Geniş kenarlı şapkası gözünün üstüne indirilmişti. Güneş Halloway cezaevinin solukluğunu gidermişti artık, sakalının altın ve gümüş renkleri kendisine bir Viking reisi havası veriyordu.

Jan Cheroot birden üzengileri üstünde durup bir sevine çığlığı attı. Kendilerini tutamayan Louise ile Zuga adamın yanına koşup dizginlerini çektiler.

«Sana şükürler olsun Tanrım,» diye mırıldanan Louise uzanıp Zuga’nın elini tuttu.

«Bir mucize bu.»

Karşılarında Kings Lynn güneşte parıldıyordu. İkisinin de o güne kadar gördükleri en güzel görüntüydü bu.

«El değmemiş,» diye başını şaşkınlıkla salladı.

«Matabeleland'da yakılmamış tek ev bu olmalı.»

«Haydi sevgilim, gel evimize gidelim.»

Zuga merdiven başında karısını durdurdu, atın üzerinden inmeden silahını hazır tutmasını ve diğer atların dizginlerini bırakmamasını söyledi. Sonra Jan Cheroot ile ikisi bir Matabele oyunu olup olmadığını anlamak için içeri girdiler.

Zuga tekrar dışarı çıktığında tüfeğini artık indirmişti. Karısına bakıp gülümsedi.

«Güvenli!»

Louise'in attan inmesine yardım etti. Jan Cheroot atları ahıra götürürken Zuga ile Louise de elele eve girdiler.

Yaşlı filin kalın dişleri hâlâ yemek odasının girişini süslüyordu. Zuga içeri girerken dişleri okşadı.

«Senin iyi talih getiren muskaların bunlar,» diye güldü Louise.

«Ev tanrıları,» dedi Zuga.

Ev soyulmuştu. Bu kadarını bekliyorlardı zaten, ama kitaplar alınmamıştı, kimi yere saçılmış, kiminin cildi parçalanmış ya da fareler tarafından kemirilmişti ama hepsi oradaydı.

Zuga günlüklerini toplayıp ipekli eşarbıyla tozlarını aldı. Tüm yaşamının kayıtlan bu titizlikle yazılmış ve renkli haritalarla dolu düzinelerce günlükteydi.

«Bunları kaybetseydim gerçekten çok üzülürdüm.» Zuga defterleri masanın üstüne yerleştirirken kırmızı meşin ciltlerini okşuyordu. Yemek odasındaki gümüşlere de pek el sürülmemişti. Yerliler için hiçbir değeri yoktu gümüşün.

Mutfak raflarında hâlâ porselen tabaklar ve cam eşya vardı, ama bütün kapkacak ve çatal bıçak çalınmış, kiler kapıları menteşelerinden sökülmüştü.

«Onarımı uzun sürmez, çok talihliymişiz doğrusu.»

Louise arka avluya çıkınca kırmızı tavuklarından dördünün eşindiklerini gördü. Jan Cheroot'u çağırıp bir avuç arpa istedi. Tavuklara seslenince hayvanlar yem kokusunu almış gibi gıdıklayarak koştular yanına.

Büyük yatak odasının camı parçalanmış, kirişlere kuşlar yuva yapmışlardı. Yatak örtüsü onların pisliğiyle kaplıydı. Ama Louise örtüyü çektiğinde çarşaf ve döşek tertemiz çıktı altında.

Zuga kolunu karısının beline dolayıp Louise'in çok iyi bildiği bakışla baktı yüzüne.

«Sen çok kötü bir adamsın, Bay Ballantyne,» diye soludu kadın. «Pencerede perde yok.»

«Talihimiz varmış ki pancurlar hâlâ sağlam.» Zuga pancurları kapatırken Louise de çarşafı açtı, bluzunun üst düğmesini çözdü. Zuga az sonra diğerlerine yardımcı olmak için yanına gelmişti.

Bir saat sonra dışarı çıktıklarında Jan Cheroot'un iskemle ve masanın tozunu aldığını, Bulawayo'dan getirdikleri piknik sepetini ortaya çıkardığını gördüler. Şaraplarını içip yemeklerini yerlerken Jan Cheroot da onlara hizmet ediyor, Ballantyne'in İzcileri anılarını anlatıyordu.

«Eşimiz yoktu,» diye alçak gönüllülükle söylendi. «Ballantyne'in İzcileri! Matebele iyi öğrendi bizi.»

«Ne olur savaştan söz etmeyelim,» dedi Louise.

Zuga hafif alaylı, «Kahramanlarınıza ne oldu?» diye sordu. «Savaş devam ediyor, sizin gibi adamlara ihtiyacımız var.»

«Ralph, çok değişti, göz açıp kapayana kadar hem de. Bazo'yu Kediler Vadisinde yakaladığımız andan sonra artık hiçbir şeyle ilgisi kalmadı. Bir daha İzcilerin başına geçmedi ve bir hafta sonra da demiryolu inşaatının başına döndü. Noel'den önce Bulawayo'ya ilk treni getirecek diyorlar.»

«Yeter!» diye bağırdı Louise. «Yaklaşık bir yıldan beri ilk kez geliyoruz Kings Lynn'e. Savaştan söz edilmesini istemiyorum. Jan Cheroot kendine de bir kadeh doldur bakalım.» Kadın Zuga'ya döndü. «Sevgilim, Bulawayo'u bırakıp buraya yerleşemez miyiz?»

Zuga esefle başını salladı. «Ne yazık ki, hayır. Senin yaşamını tehlikeye atamam. Matabele milleti hâlâ isyan halinde, burası da öyle ıssız bir yer ki... »

Evin arkasından tavukların sesleri geliyordu. Zuga yerinden fırlayıp silahını alırken, «Jan Cheroot, ahırın arkasını dolan,» dedi. «Ben de bu yandan geleceğim.» Louise'e döndü. «Burada bekle, ama silah sesi duyarsan doğruca atlara koş.» İki adam ayaklarının ucuna basarak dışarı çıktılar.

Zuga büyük yatak odasının köşesine gelmişti ki, tavuklardan bir gürültü daha koptu. Zuga duvara yaslanarak koşup mutfak kapısının önüne geldi. Tavuk gıdaklamaları, kanat sesleri arasından birisinin, «Tut onu! Sakın bırakma!» dediğini duydu.

Konuşan bir yerliydi, tam o anda yarı çıplak biri iki elinde birer tavuk taşıyarak Zuga’nın yanından geçti.

Zuga'nın ateş etmesini tek şey engellemişti. Matabele’nini sarkık göğüsleri sallanıyordu koşarken. Zuga kadının omuzları arasına silahın dipçiğini indirip kadını yere devirdi, üzerine atladı.

Jan Cheroot mutfak kapısında bir elinde silahı, bir elinde de çıplak bir yerli çocuğu olduğu halde duruyordu. «Kafasını ezeyim mi?» diye sordu.

«Ballantyne’in izcilerinden değilsin artık. Oğlanı sıkı tut ama canını acıtma.» Zuga dönüp kendi tutsağına baktı.

Yerde açlıktan ölmek üzere olan bir Matabele kadını vardı. Derisinin sarkmasına bakılırsa bir zamanlar epey şişman olmalıydı. Şimdi göbeğine kadar inen göğüsleri bir zamanlar karpuz iriliğindeydi herhalde. Zuga kadını bileğinden tutup ayağa kaldırdı. Mutfağa doğru sürüklerken kolunun kemiklerini avcu içinde hissediyordu.

Jan Cheroot’un tuttuğu çocuğa baktı sonra. Oğlanın kaburgaları dışarı fırlamıştı, başı vücuduna göre, gözleri de başına göre çok büyüktü.

«Açlıktan ölüyor zavallı,» dedi.

«Onlardan kurtulmanın bir yolu da bu.»

O anda Louise elinde silahıyla mutfağın kapısında belirmişti. Yerli kadını görünce birden bakışları değişti.

«Juba! Sen misin, Juba?»

«Ah Balela!» diye inledi kadın. «Yüzünün parlak güneşini bir daha görebileceğimi hiç sanmıyordum.»

«Vay vay vay!» dedi Zuga. «Esaslı bir av yakaladık desene, Jan Cheroot. Büyük ve soylu reis Gandang'ın birinci karısı, bu da torunu olmalı. İkisini de tanımadım doğrusu. Bir solukluk canları kalmış bunların.»

Tungata Zebiwe büyükannesinin kucağında oturmuş açlıktan ölmek üzere olan bir hayvan gibi yiyordu kendisine verilen yiyecekleri. Louise son kırıntılar da bittikten sonra eyer çantalarını karıştırıp bir kutu konserve et buldu. Çocuk etleri iki eliyle ağzına tıka tıka yedi.

«Aferin, çok iyi yapıyorsunuz doğrusu,» diye Jan Cheroot söylendi. «Şimdi şişmanlat, sonra da vurmak zorunda kalalım.» Yüzünü asarak Bulawayo'ya dönüş için atları eyerlemeye gitti.

«Juba, Küçük Kumru, bütün çocuklar böyle mi?» diye sordu Louise.

«Yiyecek kalmadı. Bütün çocuklar böyle, bir kısmı da öldü zaten.»

«Juba, biz kadınların erkeklerimizin bu saçmalıklarına bir son verme zamanımız gelmedi mi daha? Bütün çocuklar ölmeden?»

«Zamanı geldi Balela, geldi de geçti bile.»

«Kim bu kadın?» diye Bay Rhodes heyecanını belirten o tiz sesiyle Zuga'ya sordu. Gözleri kafatasından fırlayacak kadar irileşmişti artık.

«Gandang'ın birinci karısı.»

«Gandang... Şangani'de Wilson'un birliğini toptan öldüren savaşçıların reisi mi?»

«Lobengula'nın üvey kardeşi. Babiaan ve Somabula ile birlikte bütün reislerin en kıdemlisidir.»

«Eh, onlarla konuşmanın bir zararı yok sanırım.» Bay Rhodes omuzlarını silkti. «Bu is biraz daha uzarsa hepimizi mahvedecek. Bu kadına bütün reislerin silahlarını bırakıp Bulawayo'ya gelmelerini söylediğimi iletmesini bildir.»

«Özür dilerim, Bay Rhodes, ama bunu yapmazlar. Tepelerde bir toplantı yapmışlar ve bütün reisler konuşmuşlar, önümüzde ancak bir tek yol var.»

«Neymiş o, Ballantyne?»

«Sizin onlara gitmenizi istiyorlar.»

«Kim... ben mi?»

Zuga Juba’nın getirdiği mesajı tekrarladı. «Biz yalnızca Lodzi ile konuşuruz. Silahsız olarak, yanına askerlerini almadan Matopos'a gelsin. Yanında üç kişi getirebilir ama hiçbiri silah taşıyamaz. Silahlı olduklarını görürsek hemen öldürürüz.» Bay Rhodes gözlerini kapattı, elleriyle yüzünü örttü. Sesi öyle kısık çıkıyordu ki Zuga söylediklerini duymak için öne eğildi.

«Yalnız ve silahsız... tümüyle onların elinde...»

Bay Rhodes elini indirip kalktı. Çadırın önüne çıkıp ellerini arkasında kavuşturdu, topukları üstünde bir süre iki yana sallandı. Dışarda öğle borusu çalıyor, bir atlı birlik kamptan çıkıyordu.

Bay Rhodes Zuga'ya döndü. «Onlara güvenebilir miyiz?»

«Güvenmemeyi deneyebilir miyiz, Bay Rhodes?»

Atları önceden kararlaştırılmış yerde bıraktılar. Zuga Ballantyne öne geçip her adımda arkasından kendisini izleyen iriyarı adama bakarak çalılıklar arasında ilerlemeye başladı.

Patika dikleşince Zuga adamın soluğunu toplamasını bekledi. Bay Rhodes'un yüzü morarmıştı, çok terliyordu. Birkaç dakika dinlendikten sonra sabırsızlıkla Zuga’nın yürümesini işaret etti.

Bay Rhodes'un arkasından gelen iki kişiden biri gazeteciydi. Bay Rhodes böyle bir fırsatı kaçıracak insan değildi. Diğeri de doktoruydu. Bu yorucu yolculukta tek tehlikenin Matabele’lerin mızrakları olmadığını biliyordu.

Matopos Tepelerinin sıcağında granit kayalar gözlerinin önünde titriyordu. Sessizlik elle tutulur gibiydi, birkaç dakikada bir öten bir kuş bu sessizliği daha da yoğunlaştırıyordu sanki. Patika granit duvarın en üst noktasına vardığında Zuga arkasındaki adamı yine bekledi.

«Gerçekten gelecekler mi dersin, Ballantyne?»

Vadinin aşağısından bir ardıç kuşu öttü. Zuga başını eğip kuşu dinledi. Kuş ötüşü gerçeğinden farksızdı.

«Geldiler bile, Bay Rhodes. Bu tepeler baştan aşağı Matabele dolu.» Adamın soluk gözlerinde bir korku donukluğu aradı. Hiçbir şey bulamayınca, «Cesur bir insansınız efendim,» dedi.

«Konuşmak savaşmaktan her zaman daha iyidir, Ballantyne.

«Umarım Matabele’ler de böyle düşünüyorlardır.»

Zuga granit kayalar arasındaki geçitten yürüdü. Şimdi altlarında granitten bir düzlük vardı, çevreleriyle de sarp granit kayalarla kaplıydı.

Zuga küçük yuvarlak vadiye bakınca asker içgüdüsüyle, «Bir tuzak,» dedi. «Kaçışın olanaksız olduğu bir öldürme alanı.»

«İnelim,» dedi Bay Rhodes.

Alanın ortasında sert sarı kilden bir karınca yuvası tepesi vardı. Küçük grup içgüdüsel olarak oraya yöneldiler.

Bay Rhodes soluk soluğa yere oturdu. «Hiç olmazsa biraz dinlenelim.» Gazeteci ile doktor iki yanına oturdular, Zuga ayakta kaldı.

Zuga'nın yüzünde hiçbir ifade olmamasına karşılık korkudan titriyordu. Burası Matopos Tepelerinin kalbiydi. Matabele’ler bu kutsal tepelerinin bu noktasında çılgıncasına yürekli ve umursamaz olurlardı. Silahsız olarak buraya gelmek, kendilerini vahşi bir kıtanın en vahşi kabilesinin merhametine bırakmak budalalıktı. Zuga boş ellerini arkasında kavuşturup topukları üzerinde dönerek kendilerini çevreleyen kayadan duvara baktı. Daha dönüşünü tamamlamadan, «Evet, beyler, işte geldiler,» dedi.

Tek bir ses, tek bir komut işitilmeden savaşçılar saklandıkları yerlerde doğrulmuşlar ve ufuk çizgisi boyunca canlı bir barikat oluşturmuşlardı. Sayılamayacak kadar çoktular, hatta biner biner bile sayılamazlardı, ama yine de kulakları balmumu ite tıkanmış gibi bir sessizlik vardı vadide.

«Sakın kıpırdamayın,» diye Zuga yanındakileri uyardı. Güneşin altında beklemeye başladılar. Ne bir kuş ötüyor ne de en hafif bir rüzgâr savaşçıların başlarındaki tüylerden ormanı dalgalandırıyordu.

Sonunda savaşçıların safları yarıldı ve bir grup insan ortaya çıktı. Saflar yeniden kapandı. Küçük grup patikadan aşağı inmeye başladı. Bunlar soylu Zanzi kanından Kumalo hanedanının en büyük prensleriydi... ama sayıları çok azalmıştı artık. Hepsi beyaz saçlı, yaşlı insanlardı. Açlıktan kemikleri görünüyordu. Kimi yaralarını kanlı sargılarla sarmıştı, bir kısmının yüzleri ve vücutları açlık ve yoksulluğun yaralarıyla kaplıydı.

Önde Gandang, bir adım arkasında ve iki yanında üvey kardeşleri Babiaan ve Somabula vardı. Onların ardından Mashobane'nin öteki evlatları başlarında başlıkları, ellerinde geniş gümüş mızrakları ve kendilerine Matabele—Uzun Kalkanlı İnsanlar— adını veren yüksek deri kalkanları vardı.

Gandang Zuga'ya on adım kala durdu, kalkanını yere dayadı. İki adam bakıştılar. İkisi de otuz yıl önce ilk karşılaştıkları günü düşünüyorlardı.

«Seni görüyorum Mzilikazi’nin oğlu Gandang,» dedi Zuga. «Seni görüyorum Bakela, yumruğuyla vuran.» Zuga'nın ardında Bay Rhodes. «Sor bakalım savaş mı barış mı?» dedi.

Zuga gözlerini uzun boylu bir deri bir kemik yerliden ayırmadı.

«Gözler hâlâ savaş için kırmızı mı?» Gandang'ın cevabı bir homurdanma oldu. Ama sesini ardındaki reislerde tepelerde bekleyen savaşçılar da duymuşlardı. «Lodzi'ye gözlerin beyaz olduğunu söyle.»

Gandang eğilip kalkanı ile mızrağını yere ayakları dibine bıraktı.

Bellerine birer peştamal sarmış iki Matabele dar raylı demiryolu üzerinde ittikleri çelik arabanın tutucu pimini çekince araba bir kenarı üzerinde doğruldu ve beş tonluk mavi kuvartzlı kaya aşağı çelik ızgaranın üstüne yuvarlandı. Aşağıda sekiz on yerli beşer kiloluk çekiçlerle saldırdılar kayanın üstüne. Kopardıkları parçalar alttaki preslere doldu. Buharla çalışan presler kayayı talk pudrası kıvamına getirinceye kadar sıkıştırmaktaydı. Preslerin gürültüsü kulakları sağır ediyor, aşağı vadiden getirilen su toz haline gelen toprakla karışıp bunu masalara taşıyordu.

Alçak damlı açık kenarlı kulübede Harry Mellow 1 numralı masanın başında, masanın üstünü oluşturan ağır bakır levha üzerinden akıp giden çamurlu suyu gözlüyordu. Masa çeşitli eksantrikler aracılığıyla sürekli bir sallanma halindeydi, böylece maden cevherinin her parçasının bakıra değmesi sağlanıyordu. Harry düğmeyi çevirip cevherin 2 numaralı masaya akmasını sağladı, sonra lövyeyi çekip masanın sallantısını durdurdu.

Harry kendisini seyreden Ralph ile Vicky'ye gülümseyerek bakıp gürültünün konuşmayı olanaksız kılması yüzünden eliyle her şey yolunda der gibi bir işaret yaptı. Sonra yeniden masanın üzerine eğildi. Bakırın üstünde kaplı olan kalın cıva tabakasını spatülün ucuyla iri bir top yapacak biçimde topladı. Cıvanın özelliklerinden biri de kurutma kâğıdının mürekkebi emmesi gibi altın zerreciklerini toplamasıydı.

Harry işini bitirince elinde yaklaşık yirmi kilo ağırlığında irice bir top vardı. İki eliyle güçlükle kaldırıyordu topu. Bunu Harkness Madeninin laboratuvarı ve rafinesi olarak iş gören kulübeye taşıdı. Ralph ile Vicky de ardından küçücük kulübeye girdiler.

Cıva karışımı primüs lambası üstünde eriyip kabarcıklar çıkarmaya başlarken üçü de kendilerinden geçmişçesine seyrediyorlardı.

«Cıvayı buharlaştırıp yeniden damıtırız,» dedi Harry. «Geriye de bu kalır.»

Kaynayan gümüş renkli sıvının miktarı azalmış, rengi değişiyordu. İnsanoğlunu altı bin yıldır büyüleyen ilk sarımtırak kızıl parıltıyı o anda gördüler.

«Şuna bakın!» diye Vicky ellerini çırptı. Gözleri baktığı değerli sıvının parıltısını yansıtıyordu sanki. Cıvanın tümü buharlaşmış, geriye saf altın kalmıştı.

«Altın!» dedi Ralph Ballantyne. «Harkness Madeninin ilk altını.» Sonra başını geri atıp kahkahalarla güldü. Vicky ile Harry şaşırmışlardı. Bulawayo'dan ayrıldıklarından bu yana Ralph'ın güldüğünü görmemişlerdi. Ralph arkadaşlarının şaşkınlıkla büyüyen gözleri karşısında ikisinin de ellerini tutup dansederek dışarı çıkardı.

İki adam sıçrayıp hopluyorlardı, Ralph bir yaylalı, Harry de bir Kızılderili gibi. Vicky soluk soluğa, iki eliyle hamilelikten epey şişkin karnını tutarak aralarından sıyrıldı.

«Çılgınsınız siz,» diye kahkahalarla gülüyordu. «İkiniz de! Ve ben sizi bu çılgınlığınız için seviyorum.»

Karışım yüzde elliydi, yarısı Khami nehrinin kıyısından getirilen kil, yarısı da karınca yuvası kili. Killer Robyn'in ilk kocası ile Jordan Ballantyne’in çok uzun yıllar önce, daha Şirketin öncüleri Matabeleland'a gelmeden, kazdıkları kuyuda karıştırılıyordu.

Misyonerlikten ilk yerli kuyudan kova ile kili çekip karıştırma çukuruna döküyorlar, başlarında Robert St. John'un bulunduğu bir çocuk grubu da çıplak ayaklarıyla bunu yoğurarak istenilen kıvama getiriyorlardı. Robyn St. John ise kili ona yirmilik tahta kalıplar içine dökme işine yardım etmekteydi. Bir grup kız ve oğlan çocuğu kalıpları koruma yerine götürüyorlar, ıslak tuğlaları dikkatle otların üstüne yerleştiriyorlardı.

Güneşte kurumakta olan binlerce tuğla olmasına rağmen Robyn yeni kilise için en az yirmi bin tane gerekeceğini hesaplamıştı. Ayrıca odun kesip kurutmaları gerekecekti, bir aya kadar çatıya yerleştirilecek sazlar da kesilmeye uygun boya gelirlerdi.,

Robyn başını kaldırıp yanık Misyonerliğe baktı, kararmış kirişler çökmüş, son ıslak mevsimin yağmurları duvarları biçimsiz bir tepeye benzetmişti. Tuğlaları tek tek yerleştirecekler, kirişleri birer birer kaldıracaklardı. Buyurucu bir güç iş Robyn St. John'a bir heyecan veriyordu. Yaklaşık kırk yıl önce bu bağışlama nedir bilmeyen Afrika toprağına ilk ayak bastığı günkü kadar güçlü hissediyordu kendini.

Yüksek sesle, «Sen ne istersen o olur. Tanrım,» diye söylendi. Yanındaki yerli kızı mutlulukla, «Amin, Nomusa!» diye bağırdı.

Robyn kıza bakıp gülümsedi; tam kalıplara eğiliyordu ki birden gözü ilerde bir şeye takıldı, eteğini topladığı gibi genç bir kızmışçasına nehre doğru koşmaya başladı.

«Juba! Nerelerdesin, Juba? Senin eve dönmeni o kadar zamandır bekliyorum ki.»

Juba başında taşıdığı yükü indirip koştu.

«Nomusa!» Robyn kendisine sarılırken hüngür hüngür ağlıyordu. Yanağından süzülen yaşlar Robyn'in yüzündeki ter ve çamura karışıyordu.

«Bırak şimdi ağlamayı, aptal kız!» diye Robyn azarladı kadını. «Beni korkutacaksın. Şu haline bak hele! Bir deri bir kemik kalmışsın! Bu da kim?»

Belinden aşağı yalnızca bir bez sarkan çocuk utangaç bir tavırla öne çıktı.

«Torunum Tungata Zebiwe.»

«Söylemesen tanımazdım, ne kadar da büyümüş böyle!»

«Nomusa, okuma yazma öğretmen için getirdim onu sana.»

«İlk iş olarak ona uygar bir ad vermeliyiz. Gideon olsun bundan sonra adı, o kin dolu öteki adını da unutalım.»

«Gideon,» diye Juba tekrarladı. «Gideon Kumalo. Yazmasını da öğretecek misin?»

«Önce başka islerimiz var. Gideon çamur çukuruna gitsin, sen de kalıpları doldurmama yardım et. Her şeye yeniden başlıyoruz, Juba.»

«Matopos'un yalnızlığına ve görkemine hayranım, o yüzden orada gömülmek istiyorum. Burada sık sık ziyaret ettiğim ve 'Dünyanın Manzarası' adını verdiğim yerde kayalar içine bir çukur kazılsın ve üzerine sade bir bakır levha örtülsün. Levhada da yalnızca 'Burada CECİL JOHN RHODES yatıyor' yazılsın.»

Hastalıklı kalbi sonunda durunca Rhodes Ralph Ballantyne'in döşediği demiryolunda son kez seyahat edip Bulawayo'ya geldi. Tabutunun bulunduğu özel vagon mor ve karalarla bezenmişti. Yol boyunca her istasyonda 'benim Rodezyalılarım' dediği insanlar tabutunu çiçeklerle örttüler. Tabut Bulawayo'da bir top arabasına yüklendi, arabayı kendi seçtiği yumurta biçimli granit kayaya kadar kapkara öküzler çekti.

Açık mezarın önünde her çeşit insan vardı: iyi giyimli beyler, üniformalı subaylar, şapkalarına kara şerit takmış kadınlar, Şirketin yöneticileri, ilk Rodezya Konseyi üyeleri ve genç karısıyla Ralph Ballantyne.

Daha arkalarda yarı çıplak kapkara bir insan denizi uzanıyordu. Yirmi bin Matabele gelmişti Lodzi'nin toprağa verilişini seyretmeye. Başlarında onu barış için bu tepeye çağırmış olan reisler vardı.

Kalın bakır plaka yerine yerleştirilirken Gandang Matabele saflarından çıkıp bir elini havaya kaldırdı.

«Baba öldü!» diye bağırdı. Bunun hemen ardından tropik bir fırtınanın gökgürültüsü gibi bir uğultuyla Matabele ulusu daha önce hiçbir beyaza vermedikleri bir selamlamaya başladılar.

Tek bir ağızdan, «Bayete!» diye bağırdılar. «Bayete! Bayete!»

Bir kralı selamlıyorlardı.

İKİNCİ BÖLÜM

1977

Land Rover asfalt yoldan çıkıp da toprak yola girince arka tekerleklerinin altından bir toz bulutu havalanmıştı. Yaşlı bir arabaydı, çöl rengi boyası çalılar ve dallar tarafından çizile çizile çıplak madeni görünüyordu artık. Kapıları ve üstü çıkarılmış, ön cam kaputun üzerine indirilmişti. İki adamın arkalarında silah dayayacak raf duruyordu. Lastik köpükle kaplı rafta duran silahlar ise çeşitliydi: İki yarım otomatik FN tüfeği, kısa namlulu 9 mm.lik Uzi hafif makinalı tüfeği, dev bir fili bir kurşunda deviren Colt Sauer. Rafın askısından yedek şarjörler, mermi dolu torbalar ve bir de matara sarkıyordu.

Craig Mellow gazı köklemişti. Arabanın karoseri epey sallandığı halde, motoru yalnızca kendisi bakımını yaptığından, hız gösterge ibresi tablonun sonuna gelip dayanmıştı. Bir pusuyu yarmanın tek yolu hız yapmaktı. En az yarım kilometre derinliğinde bir tuzak hazırladıklarını aklından çıkarmayarak mümkün olduğu kadar hızla geçip gidecekti. Saatte 150 kilometre gitsen bile, bu on iki saniye ateş altında kalman demekti. AK 47'li iyi bir nişancı bu süre içinde otuzar mermilik üç şarjör boşaltırdı.

Evet, bu işin çaresi hız yapmaktı, ama diğer yandan da mayın bambaşka bir şeydi. On kilo plastikli o toplardan birini fırlattılar mı sen de araban da otuz metre havaya uçardın, belkemiğin kafatasından dışarı çıkardı.

Bu yüzden Craig sert meşin koltuğa rahatça yaslanmış olmasına rağmen bakışlarını önündeki yoldan bir an bile ayırmıyordu. Günün geç bir saatinde olduklarından önlerinden epey yoğun bir trafik akıp geçmişti. Craig yerdeki lastik izlerinin üstünden gitmeye dikkat ediyor, topraktaki bir çukuru örten fazladan bir tutam ot, boş bir sigara paketi hatta bir parça inek pisliği arıyordu. Aslında Bulawayo'ya bu kadar yakınken teröristlerden çok sarhoş bir sürücü daha büyük bir tehlike oluştururdu ya, ama yine de insanın alışkanlığı terk etmemesi iyi bir şeydi.

Craig yanındaki adama bakıp eliyle arkasını işaret etti. Adam dönüp arkadaki buzluğa uzandı. İki kutu bira çıkarırken Craig dikkatini yine yola vermişti.

Craig Mellow alnına düşen saçları, kestane gözlerinin masum bakışı, geniş ağzının inceliği kendisine her an haksız yere azarlanmayı bekleyen küçük bir oğlan ifadesi veriyorsa da yirmi dokuz yaşındaydı. Haki renkli gömleğinde Vahşi Hayvanları ve Doğayı Koruma Dairesinin yeşil apoletleri vardı.

Yanında oturan Samson Kumalo bira kutularını açtı. Onun da sırtında aynı üniforma vardı. Samson geniş alınlı, sinekkaydı traşlı uzun boylu bir Matabele’ydi. Bira kutularından birini Craig'e uzattı. Craig kutuyu kaldırıp adamı selamladı, birasından iri bir yudum alıp dudağına bulaşan köpükleri diliyle sildi. Land Rover bu arada Khami tepelerine tırmanmaya başlamıştı. Tepeye varmadan az önce Craig teneke kutuyu kapının yanında asılı duran çöp torbasına attı, arabayı yavaşlatarak sapağı aradı.

Uzun sarı otlar küçük levhayı örtmüştü.

KHAMİ ANGLİKAN MİSYONERLİĞİ

Memur Evleri. Geçit Yoktur.

Craig bu yoldan geceli en az bir yıl olmuştu, az daha kaçırıyordu.

«İşte burada!» diye Samson kendisini uyardı. Craig direksiyonu çevirdi, ağaçlar arasındaki yola girdi. Az sonra gövdeleri bir insanın göğsünden daha kalın bir dizi ağacın tepelerinde birleşmiş dalları altından köye doğru gidiyorlardı. Caddenin başında, ağaçlar ve uzun otlar arasında kalmış paslanmış demir kapılı bir duvar vardı. Craig arabayı yolun kenarına çekip motoru kapattı.

«Neden burada durduk?» diye sordu Samson.

Yalnız olduklarında hep İngilizce konuşurlardı; oysa yanlarında biri olduğu zaman ise Sindebele dilini. Tek başlarınayken Samson kendisine 'Craig' der, ama başkalarının yanında 'Nkosi ya da ‘mambo' diye çağırırdı. Bu savaştan parçalanmış ülkede aralarında sessiz bir anlaşma vardı. Pek çok kimse Samson'un akıcı İngilizcesini 'küstah misyoner yetiştirmesi ‘nin bir belirtisi olarak kabul ederler, iki adım arasındaki dostluktan ötürü de Craig'i 'zenci dostu' olarak nitelerlerdi.

«Bu eski mezarlıkta işimiz ne?» diye sordu Samson.

«Çok bira içtik.» Craig arabadan inip gerindi. «İşemem gerek.»

Ön tekerleğe işedikten sonra gidip alçak mezarlığın duvarına oturdu. Üstünde haki renkli kısa pantolon, süet çöl ayakkabıları vardı. Dikenlere takıldığı için çorap giymemişti.

Craig ağaçlarla kaplı tepelerin hemen altındaki Khami Misyonerliğine baktı. Yüzyılın başından kalmış binaların damları sazla kaplı olmasına rağmen yeni okul ve hastane kiremit kaplıydı. Ancak ucuz tip konutlar boyanmamış oluklu asbestle örtülmüştü. Sulanmış tarlaların sevimli yeşilliğiyle öylesine bir karşıtlık oluşuyordu ki, Craig başını çevirmek zorunda kaldı. «Sam, haydi yürü...» Craig susup kaşlarını çattı. «Ne yapıyorsun orada?»

Samson mezarlığın içine girmiş, mezartaşlarından birine işiyordu.

«Sam, günah bu yaptığın!»

«Eski bir aile geleneği.» Samson fermuarını çekti. «Büyükbabam Gideon öğretmişti. Çiçeği yeniden yaşatmak için sulamak.»

«Ne demek istiyorsun sen kuzum?»

«Burada yatan herif İmbali, Çiçek, adında bir Matabele’li kızı öldürmüş. Büyükbabam da yolu buradan geçtiğinde buraya gelip işerdi.»

Craig'in şaşkınlığı yerini meraka bırakmıştı. Duvardan atlayıp Samson'un yanına gitti.

«1896 Matebele Ayaklanmasında ölen General Mungo St. 'John'un ruhuna.,.»

Craig mezartaşındaki yazıyı yüksek sesle okudu:

Bir insanın en büyük sevgisi Yaşamını bir başkası için vermek.

Cesur denizci, cesur asker, sadık koca ve sevecen bir baba.

Dul eşi Robyn ve oğlu Robert kendisini Sonsuza dek anacaklar.

Craig parmaklarını tarak gibi kullanıp saçlarını geri attı «Reklama bakılırsa esaslı adammış.»

«Kanlı katilin biriydi... Ayaklanmayı bile tek başına kışkırtan oydu denilebilir.»

«Öyle mi?»

Craig bir sonraki mezar taşını okudu.

Burada DOKTOR ROBYN ST. JOHN (BALLANTYNE) yatıyor. Khami Misyonerliğinin Kurucusu. 16 Nisan 1931'de 94 yaşında bu dünyadan ayrıldı. Ne mutlu sana iyi ve sadık hizmetkâr.

Craig, Samson'a baktı. «Kim olduğunu biliyor musun?»

«Büyükbabam ona Nomusa, Merhamet Kızı, der. Yeryüzünde yaşamış en güzel insanlardan biriydi,» 

«Onu da hiç duymadım.»

«Duyman gerekir, büyük annenin ninesiydi.»

«Ben aile tarihçesine boş vermişiın zaten. Annemle babam yakın akrabaydılar, bütün bildiğim bu. Kuşaklar boyu Mellows ve Ballantyne'lar... zahmet edip de kim kimin akrabası diye bir kere bile araştırmadım.»

«Geçmişi olmayan insanın geleceği de yoktur.»

«Sam, bazen çok oluyorsun artık.» Craig sırıttı. «Her şeye bir cevap uydurursun zaten.»

Craig eski mezarların önünden geçerken yazılarını sökebildiklerini okuyordu.

ROBERT ST. JOHN, 54 yaşında. Mungo ve Robyn'in oğlu;

JUBA KUMALO, 83 yaşında, Üç Küçük Kumru.

Sonra birden kendi soyadını görünce durdu.

VİCTORİA MELLOW (CODRINGTON)

8 Nisan 1936'da 63 yaşında öldü,

Clinton ve Robyn'in kızları, Harold'un eşi,

«Hey Sam, ötekiler hakkında yanılmamışsın, bu da benim büyükannemin annesi oluyor.»

Taşlar arasından bir tutam ot büyümüştü, Craig eğilip otu kopardı.

«Merhaba, nine,» diye mırıldandı. «Acaba sen nasıl bir insandın?»

«Craig, saat bir oluyor.»

«Peki, geliyorum.» Ama Craig birkaç dakika daha oyalandı oralarda, alışık olmadığı bir özlem duygusu kendisini çekiyor gibiydi. «Bawu'ya sorarım,» diye söylenerek Land Rover'e döndü.

Köyün ilk evi önünde bir daha durdurdu arabayı. Küçük bahçe yeni düzenlenmişti, verandada saksılar içinde çiçekler vardı.

«Bak Sam, bundan sonra ne yapacağını bilmiyorum. Benim gibi polis olabilirsin. O zaman belki de yine birlikte çalışabiliriz.»

«Belki.»

«Ya da Bawu'ya sana Kings Lynn'de bir iş bulmasını söylerim.»

«Kâtiplik mi?»

«Biliyorum biliyorum, ama yine de iş iştir.»

«Düşünürüm,» dedi Sam.

«Doğrusu üzgünüm, benimle birlikte gelmek zorunda değildin. Dairede kalabilirdin.»

«Sana yaptıkları o kadar şeyden sonra kalamazdım.»

«Teşekkür ederim, Sam.»

Bir süre konuşmadan oturdular, sonra Sam inip arabanın arkasından çantasını aldı.

«İşimi ayarlar ayarlamaz gelip seni bulurum. Bir şeyler yapacağız, görürsün. Beni habersiz bırakma. Sam.»

«Bırakmam.» Sam elini uzattı, el sıkıştılar.

«Hamfoa goshle, barış içinde git,» dedi Sam.

«Shola gashle, barış içinde kal.»

Craig arabayı çalıştırıp burnunu geldikleri yöne çevirdi. Ağaçlar altından geçerken dikiz aynasından arkasına baktı. Sam çantasını omzuna atmış, yolun ortasında kendisine bakıyordu. Craig'in göğsünde bir boşluk var gibiydi. O kadar uzun bir süredir birlikteydiler ki.

Kararlı bir sesle, «Bir şeyler yapacağım,» diye söylendi.

Craig yokuşun başında arabayı yavaşlatıp evini görebilmek için her zaman olduğu gibi heyecanla ileri baktı. Ama bu kez bir düş kırıklığına uğramıştı.

Bawu damın sazını söktürmüş, yerine oluklu asbestten çirkin gri renkli bir çatı yaptırmıştı. Bu gerekliydi kuşkusuz... dışardan atılacak bir RPG 7 roketi ile ev hava fişeği gibi yanardı yoksa. Ama Craig yine de, güzelim jacaranda ağaçlarının kesildiği zaman olduğu gibi, değişiklikten hoşlanmıyordu. Ağaçları Bawu'nun büyükbabası Zuga Ballantyne Kings Lynn'i yaparken 1890'larda ekmişti. Baharlarda ağaçlardan mavi çiçekler yağardı yemyeşil otlar üzerine. Ama şimdi hepsi evin çevresine savunma ateş hattı açılması için kesilmişlerdi. Yerlerinde üç metre yüksekliğinde dikenli telden çit vardı şimdi.

Craig büyük evin ardına sürdü arabayı büroların, depoların ve traktör atölyelerinin olduğu bu yer koca çiftliğin kalbiydi. Daha yarı yoldayken atölyenin kapısında uzun boylu biri belirdi.

Craig arabadan indi. «Merhaba, dede.» Yaşlı adam bundan hoşlandığını saklamaya çalışarak, «Sena kaç kere bana dede deme diyeceğim?» dedi. «Duyan da beni yaşlı sanacak.» Jonathan Ballantyne güneşten kurumuş et kıvamına gelene kadar yanmıştı.

İnsan ona bakınca bir yeri kesildiğinde kan değil de toz akacak gibi gelirdi, ama yine de yeşil gözleri parıl parıldı, gür beyaz saçları omuzlarına kadar inerdi. Saçını her gün şampuanla yıkar, yatağının yanında duran gümüş saplı fırçalarla tarardı.

«Kusura bakma, Bawu.» Craig büyükbabasının Matabele dilindeki adını söylüyordu: Atsineği.

«Demek yine kovuldun,» diye suçladı adam torununu. «Kovulmadım, istifa ettim.»

«Kovuldun.»

«Eh, kovulmama ramak kalmıştı, ama ben daha atik davranıp bastım istifayı.»

Craig Jonathan’ın kendisinin başına gelenlerden haberi olmasına şaşmamıştı. Jonathan Ballantyne’ın gerçekte kaç yaşında olduğunu kimseler bilmezdi. Çoğunlukla yüz yaşını aşmış olduğu ileri sürülürse de Craig onun seksenlerinde olduğunu tahmin ederdi, ama yine de bu bir tahminden ileri gitmezdi.

Jonathan arabaya bindi, «Beni eve kadar götür bari.» Bir yandan da evin savunması için son yaptıklarını gösteriyordu. «Ön bahçeye yirmi Claymore daha yerleştirdim.» Jonathan’ın Claymore mayınları demir bir varile yerleştirilmiş on kilo plastik patlayıcıydı. Bunları yatak odasından patlatabilirdi.

Jonathan geceleri uyku tutmayan bir tipti, Craig büyükbabasının her gece üstünde geceliği olduğu halde yatağında dimdik oturduğunu ve parmağını patlatma düğmesinden ayırmadan bir teröristin menzil içine girmesi için dua ettiğini görür gibi oluyordu. Savaş kendisini yirmi yaş gençleştirmişti. Jonathan, üç Alman makineli tüfek yuvasını birbiri ardından yok ettiği Somme'daki o tatlı sonbahar günündeki ilk savaşından bu yana hiç bu kadar eğlenmiş değildi. Craig gizli gizli Zimbabwe Halk Kurtuluş Ordusu (ZHKO) gerillalarına ilk iş olarak Kings Lynn ile orada yaşayan çılgın adamdan uzak durmaları öğretildiğine inanırdı.

Güvenlik çiti arasındaki kapıdan geçerlerken çevreleri Rottweiler ve Dobermann köpekleriyle sarıldı. Jonathan hâlâ savaş planının geliştirilmiş biçimini anlatıyordu.

«Tepenin ardından saldırırlarsa onları mayınlı bölgeye çekeceğim ve sonra...»

Geniş verandanın merdivenlerini çıkarken sözü sona ermemişti. «Yepyeni bir silah keşfettim. Yarın ilk denemesini yapacağım, istersen sen de izleyebilirsin.»

«Bak işte bunu isterim, Bawu.» Jonathan’ın son deneyleri mutfağın tüm camlarını indirmiş, Matabele’li aşçıyı da yaralamıştı.

Craig geniş ve gölge verandada Jonathan’ın ardından yürüdü. Duvarda sığır ve geyik boynuzları asılıydı. Şimdi kitaplık olan eski yemek salonuna açılan çifte camlı kapılarının iki yanında, uçları tavana değecek kadar uzun iki fildişi vardı. Jonathan içeri girerken dalgınca dişlerden birini okşadı. Yıllar boyu hep aynı yerine okşadığı fildişinin bir bölümü cilalanmış gibi parlıyordu.

«Birer cin hazırla, evlât.» Jonathan Harold Wilson'un Rodezya'ya ekonomik amborgo koyduğu gün viskiyi bırakmıştı. İngiltere'nin ekonomisini bozmak için Jonathan'ın misilleme hareketiydi bu.

Jonathan kadehini alıp masasının başına oturdu. O parlak yeşil gözlerini torununa dikti. «Bu kere neler oldu anlat bakalım.»

«Çok uzun bir hikaye, Bawu, canını sıkmak istemem.»

«Sonra benim duyduklarımı anlatayım mı? Amirinin, yani av dairesi başkanının yasal bir emrine karşı gelmişsin adamın kafasına bir yumruk indirmişsin. Bu da kendisine senin Parklar Dairesine ilk geldiğin günden beri herhalde aradığı kovma fırsatını vermiş.»

«Haberler epey abartılmış.»

«Bana öyle sırıtıp bakma delikanlı. Alay edilecek bir konu değil bu. Yaşlı filleri öldürme işine girişmeyi reddettin mi, reddetmedin mi?»

«Sen hiç bu işi yaptın mı, JanJan?» Craig en içten anlarında büyükbabasının çocukluk adını kullanırdı. «Gözcü uçağı örneğin elli hayvanlık bir sürü görüp telsizle bize haber verir. Biz son bir iki mili yürüyerek ve koşarak gideriz. On metre falan yakınlarına geldiğimiz için yukarı doğru ateş ederiz. Hayvanlara karşı 458'lik silah kullanırız. Sürünün içindeki yaşlı dişileri seçeriz, bunun nedeni gençlerin onları sevip saymaları ve hiçbir zaman terk etmeyecekleridir. Onları devirdik mi diğerlerini kolaylıkla öldürürüz artık. Bu işte iyice usta olduk artık. Öyle hızla öldürürüz ki sonunda hayvanları birbirlerinden ayırmak için traktörler gerekir. Ama küçüklere dokunmayız. Bir yavru filin o küçücük hortumuyla ölü anasını kaldırmaya çalışmasını seyretmek çok ilgi çekicidir.»

«Bunun yapılması gerek, Craig. Doğal parklarda binlerce fazla hayvan var.» Ama Craig onu dinlememiş gibiydi.

«Yavrular tek başlarına yaşayamayacak kadar küçükseler onları da öldürürüz. Ama yaşları uygunsa yakalayıp yaşlı bir adama satarız, o da bunları Tokyo ya da Arnsterdam'da bir hayvanat bahçesine satar. Ve bu hayvanlar oralarda ayakları zincirle bağlı kafesler içinde turistlerin kendilerine attıkları fıstıkları havada kapıp yiyerek yasarlar.»

«Bu yapılması gereken bir şeydir,» dedi Jonathan. «Bizim müdür hayvan satıcılarından rüşvet alıyordu. Bize yaşama şansı yüzde elli olan küçük hayvanları öldürmemizi emretti. Böylece genç sayısı kabarık olan sürüler aramaya başladık. Aracılardan rüşvet alıyordu bu iş için.»

«Kim? Müdür Tomkins mi?»

«Evet, Tomkins.» Craig kalkıp içkilerini tazeledi. «Elinde kanıt var mı?»

«Elbette ki yok. Olsaydı doğruca bakana çıkardım zaten.»

«Böylece sen de ise çıkmayı reddettin demek?»

«Hepsi o kadar değil. Bu avlardan fildişi de çalıyorlar. Büyük yaşlı fillere dokunmamamız gerek, ama Tomkins bize dişi sağlam olan bütün hayvanları öldürmemizi emretti. Dişler de sonradan ortadan kayboluyor.»

«Bunun da kanıtı yok herhalde?»

«Bir helikopterin dişleri topladığını gördüm.»

«Helikopterin numarasını aldın mı?»

«Numarası örtülüydü. Ama askeri bir helikopterdi. Bu işler iyi örgütlenmiş.»

«Sen de Tomkins'i yumrukladın demek?»

«Şahane bir şeydi. Dökülen dişlerini toplamak için yerlerde sürünüyordu. Kırık dişleri ne yapacağını bir türlü anlayamadım doğrusu.»

«Craig yavrum, bununla ne başarmak istedin, söyler misin? Kuşkularında haklı olsan bile, bu onları önleyecek mi sanıyorsun?»

«Hayır, ama benim için rahat etti. O filler insandan farksız, benim için.»

Bir süre ikisi de konuşmadılar, sonunda Bawu derin bir Söğüş geçirdi. «Terk ettiğin kaçıncı iş bu, Craig?»

«Hesabını tutmuyordum, Bawu.»

«Damarlarında Ballantyne kanı dolaşan bir insanın amaçsız ve yeteneksiz olacağına inanmam. Oğlum, biz Ballantyne'ler hep kazanan kişileriz. Douglas'a bak, Roland'a bak... »

«Ben Mellow'um, yarım kan Ballantyne'ım.»

«Evet, herhalde bu yüzden olacak. Büyükbaban Harkness Madenindeki hisselerini yedi bitirdi, baban kızım Jean'le evlendiğinde beş parasızdı. Tanrım, bugün o hisseler 10 milyon sterlin ederdi.»

«1930'lar büyük bunalım günleriydi onlar... Herkes parasini kaybetti o zaman.»|

«Ballantyne'lar kaybetmedi.» Craig omuzlarını silkti. «Doğru, Ballantyne'lar iki kat zenginleştiler bunalımda.»

«Biz kazananlardanız. Ama şimdi sen ne yapacaksın? Benim kuralımı bilirsin, bir metelik bile koparamazsın benden.»

«O kuralını iyi bilirim, JanJan.»

«Bir daha burada çalışmayı denemek ister misin? Geçen sefer pek başarılı olmamıştın, değil mi?»

«Katlanması güç bir moruksun,» diye Craig güldü. «Ama seni severim. Senin yanında çalışmaktansa İdi Amin'le çalışmayı da yeğlerim.»

Jonathan kendinden pek gurur duyuyordu. Kendini acımasız ve öldürmeye hazır biri olarak görürdü. Biri kalkıp da iyi huylu, eli açık olduğunu söylese kendini hakarete uğramış sayardı. Hak etsin etmesin, çeşitli yardım kuruluşlarına yaptığı büyük bağışların tek koşulu kimliğinin açıklanmamasıydı. «Peki bu kez ne yapacaksın bakalım?»

«Askerlik hizmetimi yaparken silah onarımcılığı kursu görmüştüm, şimdi de poliste böyle bir iş var. Gördüğüm kadarıyla nasıl olsa beni yeniden silahaltına alacaklarından hiç olmazsa ben onlardan önce davranayım dedim.»

«El atmadığın bir iki işten biri de polislikti. Bana bir içki daha ver.»

Craig içkiyi hazırlarken Jonathan utangaçlığını yenmek için yüzüne en azılı ifadesini yerleştirerek, «Bak evlât, gerçekten parasızsan. kuralımı bu kez için bozup bir iki dolar ödünç vereyim,» dedi. «Ama yalnızca borç veriyorum, unutma.»

«Çok iyisin Bawu, ama kural kuraldır.»

«Kuralları ben koyarım ben bozarım,» diye homurdandı Jonathan. «Kaç paraya ihtiyacın var?»

«İstediğim o eski kitapları hatırlıyor musun?» Craig adamın kadehini önüne bıraktı. Jonathan'ın gözlerine boşuna saklamaya çalıştığı bir kurnazlık kıvılcımı yerleşmişti.

«Ne kitabı?»

«O eski günlükler.»

«Ha, onlar mı!» Jonathan elinde olmadan, aile günlüklerinin sergilendiği kitap raflarına baktı. Günlükler büyükbabası Zuga Ballantyne’ın 1860'da Afrika'ya gelişinden Jonathan’ın babası Sir Ralph Ballantyne’ın 1928'da ölümüne kadar olan süreyi kapsıyordu. Ancak o tarihte birkaç yıl ara vardı. Bu günlükler de Craig'in tarafından, Sir Ralph’ın en iyi dostu ve ortağı olan Harry Mellow'dan geliyordu.

Craig kendisinin de anlamadığı bir inatla şimdiye kadar bu günlükleri büyükbabasına vermemekle inat etmişti. Belki de bu uzun yıllar önce ölmüş olan babasından kendisine kalan tek değerli eşya olduğundan ve bunları yirmi bir yaşına bastığında eline aldığından bu yana büyükbabası üzerinde az da olsa bir tehdit aracı olarak kullanabileceğini hissetmesindendi bu. «Evet, onları sana verebilirim diye düşünüyordum.»

«Epey sıkıntıda olmalısın.» Yaşlı adam neşesini gizlemeye çalışıyordu.

«Her zamankinden biraz daha çok.»

«Sen paranı sanki...»

«Bawu, bunları çok konuştuk. Sen günlükleri istiyor musun?»

«Kaç para?»

«Son olarak tanesine bin dolar vermiştin.»

«Aklım yerinde değildi herhalde.»

«O zamandan bu yana yüzde yüz enflasyon oldu... »

Jonathan pazarlığa bayılırdı. Bu kendisinin sert ve acımasız kişiliğinin bir kanıtıydı sanki. Craig büyükbabasının malvarlığının on milyon dolayında olduğunu hesaplamıştı. Kings Lynn' in yanısıra dört çiftliği daha vardı. Seksen yıldan sonra hâlâ da elli bin ons altın üreten Harkness Madenini işletiyordu ve yıllar boyunca Johannesburg, Londra ve New York'ta biriktirdiği bir serveti vardı. On milyon bile iyimser bir tahmin olur diye düşünen Craig sıkı bir pazarlığa hazırlandı.

Sonunda bir rakama vardılar. «Bunun yarısı kadar bile etmezler.» diye homurdandı Jonathan.

«İki koşul daha var, Hawu.» Jonathan birden işkillendi.

«Bir, onları vasiyetnamende bana bırakacaksın, yalnız benden aldıklarını değil, Zuga Ballantyne ve Sir Ralph'ın günlüklerini de.»

«Roland ile Douglas...»

«Onlar Kings Lynn'i, Harkess'i ve diğerlerini alacaklar... bana öyle demiştin.»

«Elbette. Senin gibi servetin altından girip üstünden çıkmazlar onlar.»

«Mal mülk onların olsun,» dedi Craig. «Dediğin gibi Balllantyne kanı var onlarda, ama ben günlükleri istiyorum.»

«İkinci koşulun ne?»

«Onlara bakma hakkını şimdi istiyorum.»

«Ne demek istiyorsun?»

«Canımın istediğinde herhangi birini okumak ve incelemek istiyorum.»

«Craig, bundan önce günlüklere metelik vermiş değilsin. Hata elindekileri bile okumadığına bahse girerim.»

«Şöyle bir baktım işte.»

«Peki şimdi ne oldu böyle?»

«Bu sabah Khami Misyonerliğinin eski mezarlığındaydım. Bir mezar var orada, Victoria Mellow...»

Jonathan başını salladı. «Vicky Teyze, Harry'nin karısı... eee, ne çıkar bundan?»

«Orada dururken garip bir duyguya kapıldım. Sanki bana sesleniyor gibi geldi.» Craig alnına düşen saçlarla oynuyor, büyükbabasının yüzüne bakamıyordu. «Birden onun ve diğerlerinin hakkında bir şeyler öğrenmek istedim.»

«Pekâlâ oğlum. Koşullarını kabul ediyorum. Her iki takım da bir gün senin olacaktır. O zamana kadar da istediğin zaman alıp okuyabilirsin.»

Jonathan bir çocuk gibi sevinmişti bu alışverişe. Otuz yıl sonra seri tamamlanmış ve gelecek için de günlüklere iyi bir yer bulunmuştu. Douglas ile Roland'ın aile tarihine hiçbir ilgi duymadıklarını biliyordu; kimbilir belki bu yüzden Craig de Kings Lynn'e daha sık gelmeye başlardı. Bir çek yazım imzalarken, Craig de Land Rover'e gidip torbasından meşin ciltli üç defteri çıkardı.

Jonathan, «Korkarım paranın tümünü o tekneye harcarsın şimdi,» dedi.

«Bir bölümünü.» Craig günlüklerini yaşlı adamın masasına bıraktı.

«Sen bir hayaller aleminde yaşıyorsun.» Jonathan çeki uzattı.

«Kimi zaman hayali gerçeğe yeğlerim.» Craig çekin tutarını kontrol edip cebine yerleştirdi. «Zaten senin derdin de bu.»

«Bawu, bana ders vermeye kalkarsan doğruca kente giderim.»

Jonathan pes etmiş gibi iki elini kaldırdı. «Pekâlâ, eski odan bıraktığın gibi duruyor.»

«Pazartesi polis müdürlüğünde randevum var, ama sence bir sakıncası yoksa hafta sonunu burada geçirebilirim.»

«Trevor'a bu akşam telefon edip ondan bir randevu alırım senin için.»

Trevor Pennigton emniyet müdür yardımcısıydı. Jonathan her işe en üstten başlamayı severdi. «Bunu yapmanı istemem, JanJan.»

«Aptallaşma. Her avantajı kullanmayı öğrenmelisin, yaşam budur.»

Jonathan günlüklerden birini açıp kemikli parmağını satırlar üzerinde kaydırmaya başladı.

«Şimdi beni bir süre yalnız bırak bakalım. Queens Lynn'de tenis oynuyorlar, akşam içkisi için seni bekleyeceğim.»

Craig kapıda dönüp baktı, ama Jonathan Ballantyne soluk renkli yazılar arasında çocukluğuna dönmüştü bile.

Kings Lynn'le ortak yedi mil sınırı olmasına rağmen Queens Lynn ayrı bir çiftlikti. Jonathan Ballantyne çiftliği 1930'ların büyük bunalımında gerçek değerinin yirmide birini elde etmişti. Çiftlik şimdi Rholanda Çiftçilik Şirketinin doğu bölümünü oluşturuyordu.

Burada Jonathan'ın hayatta kalan tek oğlu Douglas Ballantyne'la karısı Valerie oturmaktaydılar. Douglas hem Rholands'ın 'hem de Harkness Madeninin müdürüydü. Aynı zamanda Ian Smith'in hükümetinde Tarım Bakanıydı. Craig’in talihi varsa şimdi de ya hükümet ya da şirket işiyle evinden uzak bir yerde olurdu.

Douglas Ballantyne bir zamanlar Craig’e kendisi hakkında ne düşündüğünü açık açık söylemişti. «Sen lanet bir hipiden başka bir şey değilsin, Craig. Hayatının sonuna kadar Bawu'nun ya da ailenin sana bakmayacağını artık anlayarak şu saçlarını kesip kendine çeki düzen vermelisin.»

Craig arabayı sürerken bu tatsız anılar karşısında yüzünü buruşturuyordu. Dikenli tellerle korunan hayvan ağıllarının ve veterinerlik bürosunun ardında Queens Lynn malikanesinin yemyeşil çimenlikleriyle çiçek tarhları uzanıyordu. Pencereler el bombalarına karşı özel perdelerle örtülmüştü, akşam karanlık basarken uşaklar kurşun geçirmez çelik pancurları yerlerine yerleştirirlerdi. Ancak burada savunma Bawu'nun Kings Lynn' de gösterdiği tutumla ele alınmamış olup her şey zarif çevreye uygun olarak gözden saklanmıştı.

Eski ev Craig’in savaştan önce hatırladığı gibiydi. Evin önündeki araba yolunun iki yanındaki ağaçlar soluk mavi bir sis bulutu gibi çiçek açmışlardı. Ağaçların altında en az yirmi tane park etmiş araba vardı. Mercedes, Jaguar, Cadillac ve

BMW'lerin parlak cilaları Matabeleland’ın kızıl tozuyla çizilmişti. Craig yaşlı Land Rover’ini Kuenes Lynn'in Cumartesi havasını bozmamak için yüksek bir sarmaşığın arkasına sakladı, alışkanlık gereği silahını omzuna asıp evin arkasına doğru yürüdü.

İlerden kuş cıvıltıları gibi çocuk sesleri, dadılarının onları azarlayan çığlıkları ve tenis kortlarından topların raketlere çarpmalarından çıkan gürültüler geliyordu.

Craig kortların yakınına gelince durakladı. Çocuklar yeşil otların üstünde köpek yavruları gibi oynaşıyorlardı. Kortlara daha yakın yerlerde ana babaları parlak renkli şemsiyeler altında yere serdikleri kilimlere uzanmışlardı. Bunlar beyaz tenis giysileri içinde güneşten bronzlaşmış genç erkek ve kadınlardı. Uzun kadehlerde içki ya da çay içiyorlar, oyunculara laf atıyorlardı. Görüntüye uyumsuz düşen tek şey gümüş çay takımlarının ve dondurma külahlarının yanında duran makineli tabancalar ve otomatik tüfeklerdi.

Biri Craig'i farkedip, «Hey Craig, çoktandır ortalarda görünmüyordun!» diye seslendi. Ötekiler de el salladılar, ancak tavırlarında yoksul bir akrabaya gösterilen bir şey vardı. Bunlar büyük servetlere sahip, Craig’in hiçbir zaman tam üyesi olamayacağı kapalı bir kulübün üyeleriydi.

Kısacık beyaz tenis etekliği içinde bir kız kadar zarif görünen Valerie Ballantyne genci karşılamaya geldi. «Craig, çok zayıflamışsın!» Craig sekiz ile seksen yaslar arasındaki her kadında analık duygusu uyandırırdı. «Selam, Val Yenge.»

Kadın gence menekşe kokan yanağını uzattı. Valerie, o zarif havasına rağmen Kadın Enstitüsü başkanıydı, sekiz on okul, hastane ve yardım derneği yönetim kurulunda görevliydi.

«Douglas Amcan Salisbury'de. Smith dün çağırttı. Seni göremediğine üzülecek.» Gencin kolunu tuttu. «Av Dairesi nasıl bakalım?»

«İstifa ettim.»

«Olamaz Craig! Yine mi?»

«Korkarım ki öyle, Val Yenge.» Craig mesleğini yeniden tartışmak istemiyordu. «Bir bira açabilir miyim?»

Bar olarak kullanılan uzun masanın başı doluydu. Craig yaklaşınca toparlanıp kendisine yer verdiler ama Rodezya güvenlik kuvvetlerinin Mozambik'e yaptıkları son baskını tartışmaya da devam ettiler.

«Kampı bastığımız zaman ateşlerin üzerinde kaynamakta olan tencereler vardı ama ortalıkta kimse yoktu. Bir iki kişi yakaladık ama diğerleri baskını önceden haber alıp kaçmışlardı.»

«Bili haklı, haber almadan bir albaydan öğrendim çok kötü bir sızıntı varmış. Epey yükseklerde bir hain... Teröristler baskınları on iki saat önce haber alıyorlarmış.»

«Geçen Ağustos'tan beri adam gibi bir baskın yapamadık.» Bu sonu gelmeyen savaş hikâyelerinden bıkmıştı artık Craig. Birasını yudumlarken en yakın korttaki maçı seyre başladı. Karışık çiftler maçı o anda bitmiş, saha değiştiriyorlardı. Roland Ballantyne kolunu oyun eşinin beline dolamış olarak geldi filenin önüne. Gülüyordu. Dişleri bembeyazdı. Gözleri o Ballantyne'lara özgü yeşildi. Kristal bir kadehte nane likörü gibi. Kısa sarı saçları kıvırcıktı.

Roland Craig'i görünce raketini salladı. Sonra dönüp yanındaki kıza birşeyler söyledi. Kız gülerek baktı Craig'e.

Craig karnına bir yumruk yemiş gibi oldu, vücudu dalgalanmaya başladı. Gözlerini kızın yüzünden ayırmadan taşlaşmış gibi duruyordu olduğu yerde. Kız kahkahasını kesti, biri an erkeğin gözlerinin içine baktı, sonra Roland’ın kolundan sıyrılıp topu raketinde hafifçe zıplatarak servis çizgisine doğru yürüdü. Craig kızın yorgunluktan kızarmış yanaklarının biraz daha kızardığından emindi.

Hâlâ gözlerini ayıramıyordu ondan. Hayatında bu kadar kusursuz bir vücut görmemişti. Kız bir seksenin üstünde olan Roland’ın omzuna geliyordu. Saçları güneşte çeşitli renklere giriyordu. Yüzü, köşeli, ağzı geniş ve alaycıydı. Gözleri hafifçe şehla denilebilecek kadar birbirinden ayrıydı.

Kız Roland'a bakıp, «Haydi yiyelim şunları ortak!» dedi. Sesi Craig'in tüylerini diken diken etmişti. Servis çizgisinde ayakları üstünde yükseldi, sarı topu havaya fırlattı, gerildi ve müthiş bir darbe indirdi. Top bulanık bir gölge gibi uçtu, orta çizgiden toz kaldırdı.

Kız zarif adımlarla ortaya koştu, topa yetişti ve esaslı bir voleyle köşeye gönderip Craig'e baktı.

«İçerde!» diye bağırdı Craig. Kız gülümseyerek oyununa döndü.

Bir ara arkasını dönüp yerdeki topu almak için eğilmişti. Bacakları açıktı ve dizlerini bükmemişti. Kısacık eteği birden kalktı, Craig, incecik dantelli külotuyla Kalahari güneşinde parlayan devekuşu yumurtalarını andıran sert ve düzgün kalçalarını gördü.

Craig röntgencilik yapıyormuş gibi utançla bakışlarını çevirdi. Başı dönüyordu, soluğu kesilmişti. Korta bakmamaya zorluyordu kendini, ama yine de sanki uzun bir yarıştan çıkmış gibi kalbi çarpıyordu, çevresinde bozuk bir radyodan yabancı dilde bir yayın yapılıyordu sanki.

Adaleli bir kol omzunu kavradığında aradan saatler geçmiş gibi geldi.

«İyi görünüyorsun, ahbap.» Craig kendini toplayıp döndü. «Tethişçiler seni daha yakalayamadılar mı, Roly?»

«İmkânı yok, dostum. Bak seni, beni seven bir kızla tanıştırayım.» Yalnızca Roland bu tip sözleri bilgece ve kurnazca kabul edebilirdi. «Bugsy, en sevdiğim kuzenim, ünlü seks manyağı Craig.»

«Bugsy mi?» Craig o garip çekik gözlere baktı. «Size hiç uymuyor.» Kızın gözleri siyah değil lâcivertti.

«Seni uyarmıştım,» diye güldü Roland. «Kızı bırak da gel bir oyun oynayalım, Craig.»

«Giyecek bir şeyim yok.»

«Ayakkabıdan başka bir şey gerekmez. Aynı numarayı giyiyoruz zaten, şimdi birini yollar sana benimkilerden bir çift getirtirim.»

Craig maçtan sonra Roland’ın duşundan belinde bir havluyla çıktığında Roland boy aynasının önünde beresini düzeltiyordu.

Koyu kestane rengi berenin sol kulak üstünde bakır bir arma vardı. Armada goril kafalı ve goril gibi geniş yüzlü vahşi bir insan yüzü görülüyordu. Gözleri şaşılaşmış, kalın zenci dudaklarından dili dışarı fırlamıştı.

«Dedem Ralph İzcilerini ayaklanma sırasında topladığında başardığı işlerden biri de isyancıların liderini yakalayıp akasya ağacından sallandırmak olmuştu,» diye Roland bir keresinde anlatmıştı. «Biz de alayımızın amblemi olarak Bazo'nun başını aldık. Beğendin mi?»

«Çok ilginç,» demişti Craig. «Oldum olası ince bir zevkin vardır. Roly.»

İlk günlerin dağınık savaşları son zamanların acımasız iç savaşına döndüğünde Roland İzcileri yeniden canlandırmayı düşünmüştü, ilk işi Sindebele dilini konuşan genç beyaz Rodezyalılardan bir birlik toplamak ve bunları çocukluklarından beri beyaz patronlarının yanında bulunan ve sadakatlerinden emin olduğu genç Matabele’ler ile desteklemek olmuştu. Beyazları ve karaderilileri güçlü bir vurucu birlik haline getirip bunları yerli çiftçi köylüler arasına salacaktı. Bunlar kimi zaman masum yerliler kimi zaman da ZHKO teröristleri kılığına girebilecekler, düşmanı sınırda karşılayacakları gibi, paraşütle baskın verebileceklerdi.

Roland Birleşmiş Güçler Merkezinde General Peter Walls ile de görüşmüştü. Hiç kuşkusuz Bawu torununa kolaylık sağlamak için telefon görüşmeleri yapmış, Douglas Amca da bir kabine toplantısı sırasında Smithy'ye gerekli şeyleri söylemişti. Roland istediği izni koparmış ve Ballantyne'ın İzcileri dağıldıktan yetmiş yıl sonra yeniden bir araya gelmişlerdi.

Bu son üç yıl içinde İzciler efsaneler yaratmışlardı. Altı yüz adam iki bin terörist öldürmüşlerdi o güne kadar. ZHKO eğitim kampını basmak için Zambia sınırını beş yüz mil geçmişler, kabilelere ayrılan topraklarda ateş başında yerlilerle oturup tepe1lerdeki ZHKO üyelerine yiyecek taşıyan kadınlarla çene çalmışlar, pusu kurup beş gün boyunca dışkılarını yanıbaşlarına gömerek bir su başındaki leopar kadar sessiz ve hareketsiz avlarını beklemişlerdi.

Craig içeri girerken Roland da aynadan döndü. Omuzlarındaki albay apoleti parlıyordu, gömleğinde de göğsünün hemen üzerinde gümüş haç nişanının kordelesi vardı.

«Ne istersen buyur al,» dedi. Craig gömme dolaptan bir pantolon ve beyaz bir kazak çıkardı. Roland'ın eskilerini giymek yuvaya dönüş gibi bir şeydi kendisi için, hep ondan bir yıl geriden gelirdi.

«Annem yine kovulduğunu söyledi.»

«Öyle.» Craig'in kazağın arasından gelen sesi boğuktu. «İzciler arasında yerin hazır.»

«Roly ben birinin boynuna piyano teli geçirip kafasını koparmaktan hoşlanmam.»

«Bu her gün yaptığımız bir şey değildir,» diye sırıttı Roland. «Doğrusu ben bıçak kullanmayı tercih ederim, kafa kesmediğin zaman hiç olmazsa et kesebilirsin. Ciddi söylüyorum Sonny, sana ihtiyacımız var. Sen onların dilini en az onlar kadar konuşuyorsun, dinamit konusunda da üstüne adam yok. Bir dinamit uzmanına gerçekten ihtiyacımız var.»

«Kings Lynn'deki işimden ayrıldığımda bir daha ailede kimsenin yanında çalışmayacağıma yemin etmiştim.»

«İzciler aile kuruluşu değil ki.»

«İzciler sensin, Roly.»

«Sen zaten inatçının biriydin oldum olası. Neyse, fikrini değiştirirsen haber ver.» Roland bir sigara çıkarttı «Bugsy için ne düşünüyorsun?» Soruyu sorarken sigara ağzından sarkıyordu, altın çakmağıyla yaktı,

«Fena değil,» dedi Craig.

«Fena değil mi? Esaslı de, şahane de, müthiş de... sevdiğim kadın hakkında fikrini sordum senden.»

«Sevdiğin kadınlar listesinin bin onuncusu,» diye düzeltti Craig.

«Yavaş ol oğlum, bununla evleneceğim.»

Craig yüreğini kaplayan bir soğukluk hissetti içinde, aynaya dönüp saçlarını taradı.

«Dediğimi duydun mu? Onunla evleneceğim.»

«O da biliyor mu bunu?»

«Söylemeden önce biraz olgunlaşmasını bekliyorum.»

«Teklif etmeden diyecektin galiba.»

«Roly onlara teklif etmez, söyler sadece. Sen de 'Tebrik ederim ahbap, mutlu olmanı dilerim' demelisin.»

«Tebrik ederim ahbap, mutlu olmanı dilerim.»

«Aferin, haydi gel de sana bir içki ısmarlayayım.»

Evi ikiye bölen uzun koridorda ilerlerken telefonun çaldığını duydular. Cevap veren Val Yenge oldu:

«Şimdi çağırırım, bir dakika lütfen.» Sonra yüksek sesle seslendi, «Roland, seni istiyorlar. Pars.»

Pars İzci üssünün kod işaretiydi. «Geliyorum, anne.» Craig dışardan Roland'ın konuşmasını dinledi. «Ballantyne... O olduğuna emin misin? Yıllardır beklediğimiz fırsat bu. Buraya en kısa zamanda bir helikopter gönder. Ne? Yolda mı? Aferin. Çevreyi kuşatın ama ben gelene kadar girmeyin. Bunu kendi elimle yakalamak istiyorum.»

Roland koridora döndüğünde kişiliği değişmiş gibiydi. Maç yaparlarken Craig'e baktığı o soğuk, tehlikeli ve merhametsiz ifade gelip yerleşmişti gözlerine.

«Bugsy'yi kente sen götürür müsün, Sonny? Bir iş çıktı da.»

«Olur götürürüm.»

Roland verandaya çıktı. Tenis arkadaşlarının sonuncuları da arabalarına doğru gidiyorlar, çocukları ile dadılarını topluyorlar, birbirlerini öteki hafta için davet ediyorlardı. Bir zamanlar bu tür toplantılar gece yarısından önce son bulmazdı ama şimdi öğleden sonra dörtten sonra kimse kırsal yollarda kalmak istemiyordu.

Janine Carpenter de komşu çiftlikten bir çift ile gülüşüp el sıkışıyordu.

«Gelmek isterim,» dedi. Başını kaldırıp Roland'ın yüzündeki ifadeyi görünce o yana seğirtti.

«Ne oldu?»

«Baskına gidiyoruz. Sonny seni götürecek, ben de sonra telefon ederim.» Roland daha şimdiden kızdan uzaklaşmış gibiydi, gözleriyle göğü taramaya başlamıştı. O anda tepenin ardından helikopter gürültüsü duyuldu çok geçmeden de kendisi göründü. Helikopter kahverengine boyanmıştı, açık kapısı önünde kamuflaj giysileri içinde biri beyaz biri kara iki komando vardı.

Roland daha helikopter yere inmeden koştu, iriyarı Matabele çavuşunun kollarını tutup kendini içine attı. Helikopter yükselip tepenin ardında kaybolurken Craig Roland'ı son bir kez gördü. Beresini çıkartmış, yumuşak bir avcı şapkası giyiyordu. Çavuş da kendisine kamuflaj giysilerini giymesinde yardımcı olmaktaydı.

«Roly sizi evinize götürmemi istedi. Bulawayo'da oturuyorsunuz sanırım.» Craig kızın dikkatini güçlükle ayırabilmişti uzaklaşan helikopterden.

«Evet, Bulawayo'da. Teşekkür ederim.»

«Ama pusu saatinden önce oraya varamayız. Ben geceyi büyükbabamda geçirecektim.»

«Bawu'da mı?»

«Onu tanıyor musunuz?»

«Hayır, ama tanımak isterdim. Roly hakkında öyle çok şey anlattı ki. Bana da bir yatak bulunur mu dersiniz?»

«Kings Lynn'de yirmi iki boş yatak vardır.»

Kız Land Rover'e girip oturdu. Craig motoru çalıştırdı.

«Size neden Bugsy diyor? 'Böcek' de takılacak bir ad mı yani?»

«Ben zoolojinin böcek dalıyla uğraşırım da ondan.»

«Nerede çalışıyorsunuz?» Serin akşam havası kızın bluzunu göğsüne yapıştırmıştı, sutyen takmadığı açıkça görülüyordu. İnce kumaş altında kara memebaşları dimdikti. İnsanın bakışlarının o yana kaymaması olanaksızdı.

«Müzede. Dünyanın en büyük tropik ve tropik altı böcek koleksiyonu bizdedir, biliyor muydunuz?»

«Yok canım!»

«Özür dilerim, zaman zaman çok sıkıcı olduğumu biliyorum.»

Asla!»

Kız gülümseyerek teşekkür edip konuyu değiştirdi. «Roland'ı ne kadar tanıyorsunuz?»

«Yirmi dokuz yıldır.»

«Kaç yaşındasınız?»

«Yirmi dokuz.»

«Bana ondan söz edin biraz.»

«Kusursuz olan biri hakkında söyleyecek ne olabilir ki?»

«Bir şey düşünün canım.»

«Michaelhouse'da sınıf başkanı. Kriket takımı kaptanı. Oxford'da Rhodes bursu. Kürek ve krikette okul takımı. Teniste de. İzciler'de albay. Gümüş haç nisanı yirmi küsur milyon doların mirasçısı. Sıradan şeyler yani.» Craig omuzlarını silkti. «Ondan hoşlanmıyorsunuz,» diye kız suçladı Craig’i.

«Onu severim.»

«Ondan söz etmek istemiyorsunuz sanırım.»

«Sizden söz etmeyi yeğlerim.»

«Benim için hava hoş, öğrenmek istediğiniz nedir?» Craig kızın bir kere daha gülümsemesini istiyordu. «Doğduğunuz zamandan başlayın ve hiçbir şeyi atlamadan anlatın.»

«Yorkshire'da küçük bir köyde doğdum, babam veterinerdi.»

«Ne zaman? Sizden hiçbir şeyi atlamamanızı istemiştim.» Kız muzipçe kıstı gözlerini. «Belirsiz bir tarih için buralarda kullanılan yerel deyim neydi... sığır vebasından bir süre önce.»

«O, 1890'lardaydı.»

«Tamam.» Kız gülümsedi. «Öyleyse sığır vebasından sonra.»

Craig, bu is tamam, diye düşündü. Kız kendisinden hoşlanmıştı. Şimdi daha sık gülüyordu ve daha rahat konuşuyordu. Belki de kendisi hayal görüyordu ama kızın davranışlarında cinsel bir uyanma da farketmişti vücudunu hareket ettirişi, kıpırdaması..,, ama birden aklına Roland gelince umutsuzluğun soğukluğunu hissetti sırtında.

Jonathan Ballantyne kızı görür görmez hemen şehvetli bir çapkın rolüne büründü. Elini öptü.

«Craig'in getirdiği en güzel kız sensin.»

«Janine, Roly'nin arkadaşıdır, Bawu.»

«Bilmeliydim. Senin için fazla üstün bir kız.»

Craig'in evliliği bir yıldan biraz uzun sürmüştü, ama Bawu seçtiği kızdan hoşlanmamış, bunu nikâhtan önce ve sonra, boşanmadan önce ve sonra ve o günden sonra da her fırsatta söylemeyi ihmal etmemişti.

«Teşekkür ederim, Bay Ballantyne.» Janine gözlerini Craig'den yana kaydırdı.

«Bana Bawu diyebilirsin,» diye yaşlı adam kıza en büyük ödülünü verip kolunu uzattı. «Gel de benim Claymore mayınlarımı gör, yavrum.»

Craig ikisinin savunma hatlarını gezmelerini seyrediyordu. Bu bile başlı başına Bawu'nun kızı beğendiğinin bir belirtisiydi.

«Tepede yatan üç karısı var, yine de yaşlı bir teke kadar canlı,» diye düşündü arkalarından bakarken.

Craig yatak odası kapısının gıcırtısı ve Jonathan Ballantyne'ın sesiyle uyandı.

«Bütün gün uyuyacak mısın? Saat dört buçuk oldu.»

«Bawu, sen yirmi yıldır uyumadın diye...»

«Terbiyesizlik etme, çocuk. Bugün büyük gün. Roland’ın o tatlı kısrağını al da gizli silahımı denemeye gidelim.»

«Kahvaltıdan önce mi?» Ama Craig pikniğe çağrılmış bir çocuk kadar heyecanlanmıştı. Yaşlı adam ise geldiği gibi gitmişti bile.

Araç en yakın binadan epey uzakta duruyordu. Aşçı mutfağı yakınlarında bir daha deneme yapılacak olursa istifayı basacağını açık açık söylemişti. O yüzden araç da şimdi tarlanın kenarında, çevresi işçiler, sürücüler ve memurlarla çevrili olarak durmaktaydı.

Tarlalar içinde yürürlerken Janine, «Nedir bu?» diye sordu. O anda yağlı mavi tulumlu bir kalabalıktan ayrılıp yanlarına geldi.

«Bay Craig, iyi ki geldiniz. Onu önlemeniz gerek.»

«Saçmalama Okky,» dedi Jonathan. Okky von Rensburg yirmi yıldır Kings Lynn'in baş makinistiydi. Jonathan onun bir John Deere traktörünü söküp parçalarından bir Cadillac ve iki Rolls Royce yapabileceğini söyleyerek övünüyordu. Ufak tefek adam Jonathan'ın protestosuna aldırmadı.

«Biri kendisine engel olmadığı takdirde Bawu ölecek.» Yağdan kararmış ellerini ovuşturup duruyordu.

Ama Jonathan miğferini başına geçirmiş çene bağını bağlıyordu bile. Askeri Haç nişanını 1916'da kazandığında giydiği miğferdi bu. Kenarındaki çöküntü bir Alman şarapnelinin eseriydi. Garip aracına doğru yürürken gözlerinde parlak bir ışık vardı.

«Okky üç tonluk bir Ford kamyonetinin şasisini kaldırdı, altına mayın patlamasından etkilenmemesi için zırh yerleştirdi, oturacak yeri zırhla kapladı, çelik perdeler ve bir ağır makineli tüfek için zırhlı mazgallar yaptı,» diye Jonathan garip şeyi anlatmaya başladı. «Ama şu üstündekine bakın hele.» İlk bakışta insan nükleer bir denizaltının kulesiyle karşı karşıya olduğunu sanırdı. Okky hâlâ ellerini ovuşturuyordu.

«Orada herbiri plastik patlayıcı ve on beş kilo çelik bilya dolu yirmi çelik boru var.»

«İnsaf, Bawu!» Craig bile dehşete kapılmıştı şimdi. «Patlar bu meretler!»

«Beton bloklara yerleştirdi.» diye Okky anlattı. «Ve herbirini Nelson'un gemilerinde olduğu gibi topmuşçasına yandan dışarı nişanladı. İki yanda onar tane.»

«Yirmi toplu bir Ford, ha!»

«Pusuya düşürülürsem bir düğmeye basacağım... Bumm! Heriflere yüz elli kilo çelik bilyalık bir salvo...»

«Havaya uçuracak kendini,» diye Okky inledi.

«Kadın mısın nesin sen!» diye azarladı Jonathan adamı. «Haydi, el ver de çıkayım şunun üstüne.»

«Bawu, bu kez ben de Okky'ye katılıyorum.» Craig adamı durdurmaya çalıştıysa da, Jonathan bir maymun çevikliğiyle çelik merdiveni tırmanıp bir panzer komutanı havasıyla açık kapağın önünde durdu.

«Önce sancak tarafındaki topları ateşleyeceğim.» Birden gözü Janine'e ilişti. «Sen benim yardımcım olur musun, yavrum?»

«Çok lütufkârsınız, Bawu, ama ben şu hendeğin içinden seyretmeyi yeğlerim.»

«Öyleyse herkes geri çekilsin!» Jonathan'ın daha önceki deneylerine tanık olmuş Matabele işçileri ve traktör sürücüleri altı gün savaşından çıkan Mısırlı piyade birlikleri gibi koşuştular. Bazıları tepeye vardıklarında bile hâlâ koşuyorlardı.

Okky ile Craig ve Janine kendilerini sulama kanalına atıp bakışlarını ürkekçe dışarı uzattılar. Üç yüz metre ileride garip Ford sürülmüş tarlanın ortasında duruyordu. Jonathan el sallayarak arabanın içinde kayboldu.

Hepsi de kulaklarını elleriyle örtüp beklediler. Ama hiçbir şey olmadı.

Craig umutla, «Korktu,» dedi. O anda kapak açıldı, Jonathan'ın kıpkırmızı kesilmiş yüzü göründü.

«Okky, seni domuz, bağlantıyı koparmışsın! Kovuldun! Duydun mu? Kovuldun!»

«Bu hafta üçüncü kovuluşum. Onu ancak bu yolla önleyebilirim sanmıştım.»

«Üzülme yavrum,» diye Jonathan Janine'e seslendi. «Şimdi bağlarım.»

«Beni hiç merak etme, Bawu!» diye kız bağırdıysa da Jonathan arabanın içinde kaybolmuştu bile.

Her biri bir sonsuzluk kadar uzun dakikalar geçtikçe yeniden umutlanmaya başlamışlardı.

«Çalışmayacak.»

«Gelin onu çıkaralım oradan.» ~

Craig ellerini boru gibi yaparak seslendi. «Bawu, seni almaya geliyoruz. Fazla şamata yapmazsan iyi olur.»

Craig hendekte doğrulurken zırhlı Ford birden bir duman ve toz bulutu arasında kayboldu. Beyaz bir alev dalgası buğdayları dev bir harman makinesi üzerinden geçmiş gibi biçti, müthiş bir patlama duyuldu. Craig dengesini kaybedip hendeğe, diğer ikisinin üstüne devrildi.

Hendeğin dibinde güçlükle birbirlerinden ayrılıp korkuyla sürülmüş tarlaya baktılar. Korkunç sessizlik yaşlı adamın arkalarına bile bakmadan koşan köpeklerinin korkunç ulumalarıyla yırtılıyordu. Tarla mavi duman ve kızıl toz bulutlarıyla örtülüydü.

Hendekten çıkıp rüzgârın dumanı savurmasını beklediler. Ford tersyüz olmuş yatıyor, dört tekerleği son bir teslimi belirtmek istermiş gibi havaya bakıyordu.

«Bawu!» diye bağıran Craig arabaya koştu. Demir borudan topların ağzından hâlâ yağlı dumanlar çıkmaktaydı, bunun dışında hiçbir hareket yoktu.

Craig çelik kapıyı açıp emekleyerek içeri girdi. Karanlık kapalı oda plastik patlayıcı kokuyordu.

«Bawu!» Büyükbabasını en dipte buldu. Adamın yüzü değişmiş, sesi boğuklaşmıştı, ölmek üzere olduğu belliydi.

Craig adamı kucaklayıp kapıya doğru çekmeye çalıştı, ama adam tüm gücüyle karşı koyuyordu. Sonunda Craig onun ne dediğini anladı.

«Dişlerim! Dişlerim ağzımdan fırladı!» Jonathan yerde dişlerini arıyordu. «Janine beni bu halde görmemeli, çocuk, çabuk bul şu dişlerimi.»

Craig kayıp takma damağı sürücü koltuğunun altında buldu. Damağını takan Jonathan inanılmaz bir hızla kapaktan dışarı fırladı ve Okky van Rensburg'un karşısına dikildi. «Barut hakkını fazla tutmuşsun, kafasız herif!»

«Bawu, benimle böyle konuşamazsın. Hem sen beni kovdun, senin yanında çalışmıyorum artık.»

«Yeniden işe alındın öyleyse. Çabuk düzelt şunu.» Yirmi yerli Ford'u doğrultup tekerlekleri üzerine oturttular. «Topların geri tepmesi şasiyi eğriltmiş,» dedi Okky. «Bir daha düzelmez.»

«Onu düzeltmenin bir tek yolu var,» diye Jonathan miğferini yeniden başına geçirdi.

«Ne yapacaksın, JanJan?»

«Öteki taraftaki topları ateşleyeceğim elbette. O zaman düzelir.» Ama Craig adamın bir kolunu, Okky diğerini yakaladı, Janine kulağına yatıştırıcı sözler mırıldanırken kenarda bekleyen Land Rover'e sürüklediler.

«Bawu'nun Büyük Cadde'den geçerken çakmağa uzanıp da yanlış düğmeye bastığını düşünebiliyor musun? Ve o koca şey Belediye Sarayının kapılarından içeri dalıyor...»

Belediye bahçelerinin bakımlı çiçek tarhları arasından geçip kente girerlerken kahkahalarla gülüyorlardı. «Bulawayo'da Pazar gecesi neşeden çılgınlık nöbetleri geçirebilirsin,» dedi Craig. «Gel sana yatta ünlü yemeklerimden birini yapayım da çıldırmaktan kurtul.»

«Yat mı?» Janine şaşırmıştı. «Burada mı? En yakın tuzlu sudan bin beş yüz mil uzakta mı?»

«Başka bir şey söyleyemem. Ya benimle birlikte gelirsin ya da sonsuza dek merak eder durursun.»

«Bu ölümden de beter olur. Ben oldum olası iyi bir denizciyim üstelik. Haydi gidelim.»

Craig havaalanı yoluna girdiyse de az sonra kentin eski kesimine saptılar. İki sıra eski evin arasında boş bir arsa vardı. Arsa yaşlı mango ağaçlarının kalın dallarıyla yoldan iyice gizlenmişti. Craig Land Rover'i ağaçlardan biri altına park edip kızı daha derinlere sürükledi. Kız birden olduğu yerde durdu. «Şaka etmemişsin. Gerçek bir yat bu.»

«Bundan gerçeği olamaz. On beş metre boy. Her tahtası kendi elimle döşenmiştir.»

«Craig, şahane bir şey bu!»

«Bitirdiğimde gerçekten öyle olacak.»

Tekne tahta bir kızak üstünde, iki yana payandalarla tutturulmuş olarak duruyordu. Okyanus tipi derin gövdenin beş metre üstündeydi paslanmaz çelikten güverte parmaklıkları.

«Yukarı nasıl çıkılır?»

«Öteki yanda bir merdiven var.»

Kız güverteye tırmanıp seslendi. «Adı ne?»

«Daha adını koymadım.»

Craig Janine'in yanına çıktı. «Bunu ne zaman denize indireceksin, Craig?»

«İşte orasını Tanrı bilir artık. Daha çok işi var, parasız kaldığımda da bütün işler duruyor.»

Craig konuşurken aşağı inen merdivenin kapısını açıyordu, kapı açılır açılmaz kız aşağı koştu.

«Ne güzel burası!»

«Ben burada otururum işte.» Craig kızın arkasından inip torbasını yere bıraktı. «Güverte altı bitti, mutfak şu yanda. İkişer yataklı iki kamarası, duşu ve tuvaleti vardır.»

«Çok güzelmiş.» Janine cilalı tik ağacından kaplamaları okşadı, sonra kendini yatağa attı.

«Kira ödemekten iyi,» dedi Craig.

«Başka ne kaldı?»

«Çok değil... motor, vinçler, direkler ve yelkenler. Toptanı 20.000 dolar kadar, Bawu'dan bunun aşağı yukarı yarısını kopardım.» Craig gazlı buzdolabını çalıştırdı, bir kaset seçip tepye yerleştirdi.

Janine bir süre piyano sesini dinledi. «Ludwig van B. değil mi?»

«Elbette.»

Kız biraz daha az kendine güvenen bir sesle, «Patetik Sonat mı?» diye sordu.

«Çok güzel.» Craig dolaptan bir şişe Zannenbloem Biesling çıkardı, kadehleri yarı yarıya altın renkli şarapla doldurdu.

«Şerefine!»

Janine şarabı yudumladı. «Mmmm! Çok da lezzetliymiş.»

«Yemek!» Craig yine dolaba daldı. «Pirinç ve konserve. Patates ve soğanlar üç aylık, yeşermeye başlamışlar bile.»

«Daha yararlıdır. Sana yardım edeyim mi?»

Ufacıcık mutfakta omuz omza, birbirlerine değerek çalıştılar. Kız parfümlü sabun kokuyordu, Craig onun başının üstüne bakıp da kıvırcık saçlarını gördükçe yüzünü o kabarık yığına gömmek için dayanılmaz bir isteğe kapılmaktaydı. Gidip yeni bir şişe şarap daha çıkarttı.

Tencereye dört kutu çeşitli konserve boşalttı, üstüne soğan ve patates doğradı, yemeği pilav üstünde sofraya getirdi. «Şahane bir şey,» dedi Janine. «Adı ne bunun?»

«Beni utandıracak sorular sorma.»

«Tekneni ne zaman denize indireceksin ve nerede?»

Craig alt raftan bir harita çıkardı.

«Şimdi şurada Seyşel adalarında küçük bir koydayız. Lomboz deliğinden bakarsan palmiyeleri ve şekerden beyaz kum kaplı kıyıyı göreceksin. Altımızda bize havada uçuyormuşuz duygusunu veren saydam bir su var.»

Janine lombozdan dışarı baktı. «Vay canına! Haklıymışsın! Palmiyeleri görüyorum, gitar sesleri de geliyor.»

Yemekleri bitirince tabakları bir yana itip kitapların ve haritaların üzerine eğildiler.

«Buradan nereye gideceğiz? Yunan adalarına ne dersin?»

«Orada çok turist vardır.» Kız başını salladı.

«Avusturalya?»

«Şahane. Mayomun üstünü çıkartabilir miyim, ahbap?»

«İstersen altını bile çıkarabilirsin.»

«Kaba adam, n’olacak!»

Şaraptan kızın yanakları kızarmış, gözleri parıldıyordu. Janine hafif bir şaplak indirdi erkeğin yanağına. Craig istese o on onu öpebileceğini düşündü, ama harekete geçmeden kız, «Roland bana senin hayalci olduğunu söylemişti,» dedi.

Craig donakalmıştı. Yüreğinde bir soğukluk hissetti, içinde bulundukları anı böylesine bozduğu için kıza kızdı. Onun kendisini incittiği gibi o da onu incitmek istedi.

«Onunla yatıyor musun?» Kız birden geri çekilip dehşetle erkeğin yüzüne baktı. Gözleri kedigözü gibi kısıldı, öfkeden burnun kenarları bembeyaz kesildi.

«Ne dedin? Ne dedin?»

Craig inatçılığı yüzünden önünde uçurum da olsa ileri gitmek zorundaydı.

«Onunla yatıp yatmadığını sordum.»

«Bunu gerçekten bilmek istiyor musun?»

«Evet.»

«Öyleyse cevabım 'evet'tir. Üstelik şahane bir şey de. Tamam mı?»

«Tamam.»

«Öyleyse beni şimdi evime götürebilirsin.»

Janine'in tek kelimelik yol tarifleri dışında hiç konuşmadılar arabada. Üç katlı apartmanın önünde durduklarında Craig apartmanın adının az önce hayal kurdukları Seyşel adalarındaki kıyıyla aynı adı taşıdığını gördü: Beau Vallon.

Kız Land Rover'den indi. «Beni getirdiğin için teşekkür ederim.» Sonra dönüp kapıya doğru yürüdü. Ancak içeri girmeden bir daha dönüp arabaya geldi. «Şımarık bir çocuktan farkın olmadığını biliyor musun? Her şeyi pes edip bırakıyorsun, tıpkı tenis kortunda oyunu yarıda bırakıp yenilgiye razı olduğun gibi.»

Bundan sonra bir daha dönmeden içeri girdi, gözden kayboldu.

Craig yata dönünce tabaklan toplayıp yıkadı, haritaları yerine yerleştirdi. Dolapta bir şişe cini olduğunu sanıyordu ama bulamadı, şarap bile kalmamıştı. Salonda otururken içinin bomboş olduğunu hissediyordu. Yatağına gitmesinin bir anlamı yoktu, nasıl olsa uyuyamayacaktı.

Torbasını açtı: Jonathan'ın ödünç verdiği günlük en üstteydi. Açıp okumaya başladı. 1860'da yazılmıştı. Yazar Zuga Ballantyne'dı. Craig'in büyükbabasının dedesi.

Bir süre sonra içinde boşluk falan kalmamıştı, büyük bir yelkenlinin ön güvertesinde Atlantiğin yeşil dalgalarıyla boğuşarak vahşi bir kıtaya doğru yol alıyordu.

Samson Kumalo toprak yolun ortasında durup harap Land Rover'iyle giden Craig'in ardından baktı. Araba eski mezarlığın köşesinden dönüp gözden kaybolunca önünde durduğu evin bahçe kapısını açtı, evin arkasına dolaştı.

Büyükbabası Gideon Kumalo arkası dik bir mutfak iskemlesinde oturuyordu. Kıvrılmış bir yılan gibi oyulan bastonu ayakları arasında, elleri de bastonun üstündeydi. Bembeyaz güneş ışığında rahatsız iskemlede uyukluyordu.

«Ancak böyle durunca biraz ısınabiliyorum.» demişti Samson'a.

Yaşlı adamın ışığını kesmemeye dikkat eden Samson basamakları çıktı, çantasını bir yana bırakıp kenardaki alçak duvara oturdu. Adamın yüzüne bakınca o insanın içini ısıtan sevgi duygusuna kapılıyordu. Bu, Matabele çocuklarına öğretilen yaşlılara görevden, bir dede sevgisinden çok daha başka bir şey, ikisi arasında mistik bir bağ idi.

Gideon Kumalo altmış yıla yakın süredir Khami Misyonerlik Okulunun müdürüydü. Onun yönetiminde binlerce genç

Matabele oğlan ve kızı yetişmişlerdi, ama içlerinde en özel olanı torunuydu.

Yaşlı adam birden gözlerini açtı. Gözleri hafif mavi ve kördü, yeni doğmuş bir köpek yavrusu gibi. Başını körlere özgü bir hareketle yana eğdi. Samson büyükbabasının mucizevi denilecek duyusunu kaybetmiş olmasından korkarak kıpırdamadan duruyordu. Yaşlı adam başını öteki yana çevirip dinledi. Samson onun havayı koklarken burun deliklerinin kabardığını görebiliyordu.

«Sen misin?» diye paslı bir menteşeyi andıran sesiyle sordu. «Evet sensin, Vundla.» Tavşan Afrika folklorunda önemli rol oynayan bir hayvandı. Gideon da torununa bu kurnaz hayvanın adını vermişti. «Evet sensin, küçük Tavşanım!»

«Baba!» Samson uzun süredir tuttuğu soluğunu bırakıp adamın önünde diz çöktü. Gideon el yordamıyla gencin başını bulup okşadı.

«Sen hiç gitmedin,» diye mırıldandı. «Bir an bile ayrılma' dm kalbimden.»'

Samson'a konuşacak olursa tıkanacakmış gibi geliyordu. Sesini çıkarmadan adamın incecik ellerini alıp öptü.

«Birer çay içelim,» dedi Gideon, «Benim ağzımın tadına göre kimse senin gibi çay yapamıyor.»

Yaşlı adam tatlıya çok düşkün olduğu için Samson demliğe sıcak suyu doldurmadan altı kaşık şeker koydu. Gideon fincanını iki eliyle kavradı, bir yudum aldı, gülümseyerek başını salladı.

«Şimdi anlat bakalım neler yaptın, Tavşanım. Sende yolunu kaybetmiş de yeniden bulmaya çalışan bir insan kararsızlığı hissediyorum.»

Samson anlatırken yaşlı adam çayın» yudumlayarak dinledi. Konuşması bitince de, «Artık öğretmenlik yapmak üzere Misyonerliğe dönme zamanın geldi,» dedi. «Bir zamanlar bana gençlere yaşam hakkında birşeyler öğretebilmek için önce kendinin bu konuda bilgin olması gerektiğini söylemiştin. Yeteri kadar bilgin oldun mu artık?»

«Bilemiyorum, Baba. Onlara ne öğretebilirim ki? Ülkede ölümün kol gezdiği, insan yaşamının bir kurşun değerinde olduğunu mu?»

«Sen hep kuşkular içinde mi yaşayacaksın, oğlum? Hep cevabı olmayan sorular mı bulup çıkaracaksın? Bir insan herseyden kuşkulanırsa hiçbir işe girişemez. Bu dünyanın güçlü insanları kendi haklılıklarından kuşkusu olmayan kişilerdir.» Samson çaylarını tazeledi. Birlikte olmaktan doğan sevinçleri bile konuşmalarının getirdiği sıkıntıyı dağıtamamıştı. «Saat kaç?» diye sordu Gideon.

«Dördü geçti.»

«Constance saat beşte nöbeti bırakacak. Hastaneye gidip onu alır mısın?»

Samson blucini ile mavi gömleğini giydi, yaşlı adamı kapı önünde bırakıp tepeden aşağı indi. Hastaneyi çevreleyen yüksek çitin kapısında üniformalı nöbetçiler üzerini aradılar. Samson oradan güneşlenen nekahat halindeki hastaların önünden geçip yürüdü. Bunların çoğunun kolu ya da bacağı yoktu. Khami Hastanesi mayın kurbanlarının çok sayıda getirildiği yerlerden biriydi. Bütün hastalar karaderiliydi. Khami Hastanesi yalnız Afrikalılara ayrılmıştı.

Büyük girişteki kabul masasında oturan iki Matabele hemşiresi Samson'u tanıyınca kuşlar gibi cıvıldamaya başladılar. Samson onlardan Misyonerliğin dedikodularını öğrendi. Kim kimle evlenmiş, kimin çocuğu olmuş, kim ölmüş, kim kime aşık olmuştu... Sonra birden ardından sert bir ses duyuldu.

«Samson! Samson Kumalo!» Samson dönünce hastane müdürünün sert adımlarla kendisine doğru yürüdüğünü gördü. Doktor Leila St. John'un üzerinde beyaz bir laboratuvar önlüğü, cebinde bir dizi tükenmez kalem, boynunda da stetoskopu vardı. Açık önlüğün altında kestane rengi bir kazakla, karmaşık desenli uzun bir Hint basması görülüyordu. Ayaklarında kalın yeşil erkek çorabıyla bağlı, burnu açık sandal ayakkabılar vardı. Uzun saçları kulaklarının üstünden iki kuyruk halinde iki yanına sarkıyordu.

Kadının yüzü babası Robert St. John'unki gibi soluktu. Ergenlik sivilcelerinin izleri vardı yanaklarında. Kalın gözlükleri dört köşe ve erkeksiydi, dudaklarından bir sigara sarkıyordu. Yüzünün ciddiyetine rağmen yeşil gözleri dürüst ve açıktı. Samson' un elini kavradı.

«Döndün demek... hiç kuşkum yok en iyi ameliyathane hemşirelerimden birini kaçırmak için hem de...»

«İyi akşamlar, Doktor Leila.»

«Hâlâ beyaz efendine 'uşak' rolünü mü oynuyorsun?» Leila St, John, Rodezya Hükümetinin keyfi kararıyla Gwelo siyasal cezaevinde beş yıl yatmıştı. Şu anda sürgünde bulunan ve kurtuluş ordusunun ZANU kanadını yöneten Robert Mugabe ile aynı zamanda bulunmuştu orada.

«Craig Mellow, ailesinin her iki kanadından da üçüncü kuşak Rodezyalıdır. Ayrıca benim dostumdur. Beyaz efendi değildir.»

«Samson, sen iyi öğrenim görmüş yetenekli bir insansın. Çevrende değişim potası içinde dünya eriyor, savaş örsünde tarih dövülüyor. Tanrının sana verdiği yeteneği boşa harcayıp senden değersiz kişilerin geleceği elinden almalarına izin verecek misin?»

«Ben savaşı sevmiyorum, Doktor Leila. Beni sizin babanız Hıristiyan yaptı.»

«Savaştan ancak çılgınlar hoşlanır; ama kapitalist emperyalist düzenin saçma vahşetini yok etmek için başka yol var mı? Yoksulların, zayıfların ve politik baskı altında yaşayanların soylu ve yasal özlemlerini gerçekleştirmenin başka hangi yolu var ki?»

Samson arkasındaki hole bakınca kadın gülümsedi. «Merak etme, Samson, burada dostlar arasındasın. Gerçek dostlar.» Leila St. John saatine baktı, «İşim var, hemen gitmeliyim. Constance'a seni yemeğe getirmesini söyleyeceğim. Konuşmamıza sonra devam ederiz.» Kadın topukları üstünde dönüp bir kapıdan içeri girince Samson da koridordaki sıralardan birine oturup hastalar ve sakatlar, sargılılar ve yaraları kanayanlar arasında beklemeye başladı. Hastanenin sert antiseptik kokusu üstüne başına sinmiş gibiydi.

Sonunda Constance göründü. Hemşirelerden biri kendisini uyarmış olmalıydı ki yürürken çevresine bakmıyor, erkeği görebilmek için herkesi tek tek gözden geçiriyordu. Samson yerinde doğrulmadan birkaç saniye daha kızı seyredebilmenin zevkini uzattı.

Üniforması tertemiz kolalı ve ütülüydü, başındaki hemşire şapkası hafif bir acıyla yana kaymıştı. Hastane içindeki durumunu gösteren ameliyathane hemşiresi, ebelik ve diğer görevlerinin kordeleleri göğsünde diziliydi. Saçı sıkıca toplanmış ve kafatası üzerinde çeşitli desenler oluşturacak biçimde taranmıştı. Yüzü kara bir mehtap kadar yuvarlak ve dümdüzdü. Klasik Nguni güzelinin iri kara gözleri ve bembeyaz dişleri vardı. Kızın sırtı dümdüz, omuzları dar ama güçlüydü. Beyaz önlüğün altındaki göğüsleri güzel, beli dar, kalçaları geniş ve üretkendi. Sanki kendinden başkasının duymadığı bir müziğin temposuna uyarmış gibi Afrikalılara özgü o sallanışla yürüyordu.

Kız Samson'un önünde durdu. «Seni görüyorum, Samson.» Birden utanmış gibi bakışlarını yere indirdi.

«Seni görüyorum, sevgilim.» Birbirlerine dokunmadılar. Herkesin gözü önünde sevgi gösterisi hem geleneklere aykırıydı hem de ikisi de bundan hoşlanmazlardı.

Tepeye doğru ağır ağır yürüdüler. Constance Gideon Kumalo'nun kan hısımı olmadığı halde gözlerinin görmemesi yüzünden emekliye ayrılmadan önce en sevdiği öğrencilerinden biriydi. Karısı ölünce Constance ona ve evine bakmak için oraya yerleşmişti. Samson'la da orada tanışmıştı.

Kız Samson'un yokluğunda olup bitenlerden söz ediyordu ama Samson onun bir şeyler sakladığını anlamıştı, yolda giderlerken iki kere korkuyla arkasına baktığı da gözünden kaçmamıştı.

Bahçe kapısına geldiklerinde, «Senin neyin var?» diye sordu.

«Sen nerden biliyorsun...» Kız kendi sorusuna kendisi cevap verdi. «Bilirsin elbette, benim hakkımda her şeyi bilirsin! sen.»

«Böyle canını sıkan nedir?»

«'Oğlanlar' burada,» dedi Constance. Samson tüylerinin ürperdiğini hissetti.

'Oğlanlar' ve 'kızlar' Zimbabwe ihtilâlci ordusunun gerillalarıydı.

«Burada mı? Misyonerlikte mi?»

Constance başını salladı.

«Buraya tehlike ve ölüm getirirler,» dedi Samson.

«Samson, sevgilim, sana söylemem gerek, görevden daha fazla kaçamadım. Ben de onlara katıldım sonunda. Şimdi ben de 'kızlar'dan biriyim.»

Akşam yemeğini evin hem mutfağı, hem yemek ve oturma odası olan büyük odada yediler.

Constance masaya örtü diye Rhodesian Herald gazetesinin sayfalarını yaymıştı. Sayfalarda bazı sütunların boş çıkması, editörlerinin hükümet sansürcülerine karşı sessiz protestolarıydı. Constance yaşlı adamın tabağına çorbasını doldurdu, eline kaşığını verdi, sonra yanında oturup yemek yemesine "dikkat etti, döktüğü çorbayı sildi.

Duvara yaslanmış duran küçük siyah beyaz televizyonda haberleri okuyan spikerin bulanık gölgesi vardı.

«Mashonaland ve Matebeleland'da dört ayrı çatışmada son yirmi dört saat içinde güvenlik kuvvetleri yirmi altı terörist öldürmüşlerdir. Ayrıca silahlı çatışma sırasında on altı sivil ölmüş, Mrewa yolunda bir mayın patlaması sonunda da sekiz kişinin öldüğü bildirilmiştir. Birleşik Harekât Karargâhından güvenlik kuvvetlerinin iki ölü verdiği bildirilmektedir. Ballantyne'ın izcilerinden Çavuş John Sinclair...»

Constance kalkıp televizyonu kapattı, sonra yine yerine oturup Gideon'un tabağına biraz daha köfte ve fasulye koydu. «Bir futbol maçı gibi,» diye Samson'un o güne kadar hiç duymadığı acı bir sesle söylendi. «Her aksam sonuçları veriyorlar. Teröristler 2 güvenlik kuvvetleri 26. Toto kuponlarını doldurmamız için sanki.» Samson kızın ağladığını farketti, ama ne yazık ki onu rahatlatacak bir şey söyleyemiyordu.

«Bize beyaz askerlerin adlarını, kaç yaşında olduklarını, geride kaç çocuk bıraktıklarını söylüyorlar, ama diğerleri yalnızca 'terörist' ya da 'siyah siviller.' Ama onların da ana babaları, karıları ve çocukları var. Onlar da bizim gibi Matabele, bizim insanlarımız. Bu ülkede ölüm öyle kolay, öyle sıradan bir şey ki... Ama ölemeyenler, bize gelenler, bizim insanlarımız, kopmuş bacakları, ömürlerinin sonuna kadar budala kalacak kadar beyninden yara almış olanlar...»

«Kadınlar ve çocuklar karışınca savaş daha da zalimleşir,» dedi Gideon o paslı sesiyle. «Biz onların kadınlarını öldürürüz; onlar bizimkileri.»

Kapıda hafif bir tıkırtı işitilince Constance hemen yerinden kalktı, kapıyı açmadan önce ışığı söndürdü. Dışarsı karanlık olmasına rağmen Samson kapının önünde iki insan olduğunu farketti. Adamlar içeri girdiler, kapı kapandı. Constance ışığı yaktı.

Duvara dayanmış iki adamın giyimlerinden kim oldukları beliydi. Üzerlerinde blucin ve mavi gömlek vardı ama hareketlerinde hayvansı bir dikkatlilik seçiliyordu.

İkisinden daha yaşlı olanı diğerine başını salladı. Diğeri yatak odalarına girip ortalığı araştırdı, odaya dönüp perdelerin sımsıkı kapalı olup olmadığını kontrol etti. Sonra ötekine başını sallayıp odadan çıktı. Yaşlı olanı Gideon Kumalo'nun karsısına oturdu. Yüz hatları ince, burnu Arap burnu gibi eğikti, ama derisi kapkaraydı, saçlarını da sıfır numarayla traş etmişti.

«Adım Yoldaş Tebe,» dedi. «Senin adın ne, baba?»

«Gideon Kumalo.» Yaşlı adam başını hafifçe yana eğerek adamın omzundan ileri baktı.

«Bu ananın sana verdiği ad değil, baban da bu adla tanımazdı seni.»

Yaşlı adam titremeye başladı, güçlükle kıpırdattı dudaklarını.

«Kimsin sen?»

«Benim kim olduğum önemli değil. Biz senin kim olduğunu öğrenmek istiyoruz. Tungata Zebiwe adını duydun mu hiç? Çalınanı Arayan, Adaleti Arayan?»

Yaşlı adam artık öylesine titriyordu ki, kolunun çarptığı çorba kâsesi yere yuvarlandı.

«O adı nerden duydun?» diye fısıldadı. «Bu şeyleri nasıl biliyorsun?»

«Ben her şeyi bilirim, baba. Bir şarkı bile bilirim hatta. Seninle birlikte söyleyelim istersen.»

Adam alçak sesle şarkıyı okumaya başladı:

'Yerin derinliklerinde bir köstebek gibi Bazo buldu gizli geçidi... '

Bu 'Köstebek' savaşçılarının savaş şarkılarıydı. Gideon Kumalo eski anıların ağırlığı altında ezilir gibi oldu birden. Bütün yaşlılar gibi geçen haftanın olaylarını hatırlayamadığı halde çocukluğunun olaylarını tüm ayrıntılarına kadar capcanlı görebiliyordu gözleri önünde. Matopos tepelerindeki mağarayı, babasının yüzünü hatırlıyordu. Şarkının sözlerini de hatırlamıştı:

'Köstebekler yerin altında yaşarlar

Öldü mü bunlar diye sorar Mashobane kızları.'

Gideon kısık sesiyle şarkı söylerken görmeyen göz pınarlarında biriken yaşlar yanaklarından süzülüyordu.

'Dinleyin güzel kızlar, duymuyor musunuz Karanlıklardaki kıpırtıları?'

Şarkı sona erince Gideon gözlerini silerken konukları bir süre konuşmadı. Sonra yumuşacık bir sesle, «Atalarının ruhları seni çağırıyor, Yoldaş Tungata Zebiwe,» dedi.

«Ben yaşlı bir adamım, körüm, zayıfım, onlara cevap veremem.»

«O zaman yerine bir başkasını göndermelisin. Damarlarında Balta Bazo ile büyücü Tanase'nin kanı dolaşan birini.» Yabancı masanın başında duran Samson Kumalo'ya dönüp gözlerinin içine baktı.

Samson da adama bakıyordu. Çok kızmıştı. Yabancının neden geldiğini bir önseziyle anlamış bulunuyordu. Üniversite mezunu olan ve kendisinin diğer yeteneklerine sahip pek az Matabele genci vardı. Kendisini istediklerini uzun zamandır biliyordu ve onlardan kaçınmak için o ana kadar tüm kurnazlığını kullanmıştı. Şimdi kendisini bulmuşlardı ve bu yüzden hem onlara hem de Constance'a kızıyordu. Kızın yemek boyunca durmadan kapıya baktığını görmemiş değildi.

Kendisinin orada olduğunu onlara onun söylediğinden hiç kuşkusu yoktu.

Öfkesinin yanısıra yorgun bir teslimiyet içindeydi. Onlara daha fazla direnemeyeceğini anlamıştı. Bunun tehlikesini biliyordu. Bunlar kan içinde akıl almaz bir zalimlik derecesine gelene kadar yoğurulmuşlardı. Yabancının önce Gideon Kumalo ile konuşmasının nedenini anlıyordu. Samson şimdi dediklerini yapmazsa yaşlı adamın yaşamı tehlikedeydi. «Yerine bir başkasını göndermelisin.»

Çok eski bir pazarlıktı bu; hayata karşı hayat. Samson pazarlığı reddederse büyükbabasının yaşamını tehlikeye atacaktı ki, iş o kadarla da kalmayacaktı. Kendisini istiyorlardı ve istediklerini elde edeceklerdi.

«Adım Samson Kumalo,» dedi. «Hıristiyanım ve savaş ile şiddetten nefret ederim.»

«Kim olduğunu biliyoruz,» dedi yabancı. «Bu günlerde yumuşaklığa yer olmadığını da biliyoruz.»

Kapı hafifçe aralanırken yabancı birden sustu. Dışarda nöbet bekleyen ikinci yabancı başını içeri uzattı.

«Kanka!» Ve ardından hemen kayboldu. «Çakallar!» Yaşlı yabancı hemen yerinden fırladı, pantolonun belinden 7.62'lik Tokarev tabancasını çekti, aynı anda ışığı söndürdü. Karanlıkta Samson'un kulağına, «Bulawayo otobüs istasyonu. İki gün sonra sabah saat sekizde,» diye fısıldadı.

Samson kapının kapandığını duydu, odada üçü kaldılar. Beş dakika kadar bekledikten sonra Constance, «Gittiler,» deyip ışığı yaktı, tabakları toplayıp örtü yerine kullandığı gazeteyi katladı.

«'Oğlanları' korkutan her neyse gerçek değildi sanırım. Köy sakin. Güvenlik kuvvetlerinden iz yok.»

Erkekler cevap vermediler, Constance onlara birer fincan kakao hazırladı.

«Saat dokuzda televizyonda 'Demiryolu Çocukları' var.»

«Ben yorgunum,» dedi Samson. Hâlâ kızgındı Constance'a. «Ben de yorgunum,» diye Gideon söylendi. Samson büyükbabasını yatak odasına götürdü. Kapıda dönüp baktığında Constance'ın kendisine yalvaran bakışlarını görünce öfkesi biraz hafifler gibi oldu.

Odada yaşlı adamın karşısındaki dar demir karyolada yatarken mutfaktan gelen kapkacak seslerini dinledi bir süre. Daha sonra kızın arka taraftaki yatak odasının kapısı kapandı.

Samson yaşlı adamın horlamasını bekledi. Kalkıp çıplak omuzlarına battaniyeyi atıp Constance'ın odasına gitti. Kapısı kilitli değildi. İçeri girerken kızın yatağında doğrulduğunu farketti.

«Benim.»

«Gelmeyeceğinden öyle korkuyordum ki.» Samson uzanıp kızın çıplak vücuduna dokundu. Constance erkeği elinden tutup kendine çekti. «Özür dilerim.»

«Önemi yok,» dedi Samson. «Sonsuza kadar saklanamazdım zaten»

«Gidecek misin?»

«Gitmezsem büyükbabamı alırlar ve bu da onları tatmin etmez.»

«Gitmenin nedeni değil bu. Benim onlara katıldığım nedenle gideceksin sen de. Zorunluydum da ondan.»

Kız da kendisi gibi çıplaktı. Kıpırdadıkça göğüsleri göğsüne değiyordu. Samson vücudunda bir ateş dalgasının dolaştığını hissetti.

«Seni ormana mı alacaklar?» diye sordu. «Hayır. Henüz değil. Burada kalmam emredildi. Yapacak isim varmış burada.»

«Sevindim.» Samson dudaklarıyla kızın boğazını okşadı. Ormanda yaşama şansı çok sınırlıydı. Güvenlik kuvvetleri bir kayba karşı otuz kişi öldürüyorlardı.

«Yoldaş Tebe'nin sana randevu verdiğini duydum. Seni kırsal kesime mi alacaklar dersin?»

«'Bilmiyorum. Önce bir eğitimden geçirirler herhalde.»

«Bu gece uzun bir süre için son kez birlikte oluyor olabiliriz.» Samson kıza cevap vermeden kadifeyi andıran sırtını okşadı.

«İçime bir erkek evlat yerleştirmeni istiyorum. Birbirimizden ayrıyken bana koruyacağım bir şey vermeni istiyorum.»

«Yasalara ve geleneklere karşı suç bu.»

«Bu ülkede silahtan başka yasa ve bizim kabul ettiğimizden başka gelenek yok artık.» Constance erkeğin altına süzülüp güçlü bacaklarıyla vücudunu sardı. «Bu kadar ölümün ortasında bile hayatı korumalıyız. Bu gece bana çocuğunu ver, başka gecemiz kalmamış olabilir.»

Samson bir karabasanla uyandı. Ufacık odaya çevrilen ışıldaklar incecik perdeyi aşıp çıplak duvarda gölgeler oluşturuyordu. Constance sıkı sıkı sarılmıştı kendisine. Vücudu hâlâ nemli ve sıcaktı, gözleri uykuluydu. Dışardan emirler yağdıran bir ses duyuldu.

«Rodezya Ordusu konuşuyor. Herkes derhal evlerinden çıkacaktır. Kaçmaya kalkışmayın. Saklanmayın, Masum insanlara bir zarar verilmeyecektir. Ellerinizi kaldırın. Kaçmayın, Saklanmayın.»

«Giyin.» dedi Samson. «Sonra da büyükbabama yardım edelim.»

Constance köşedeki dolaptan çıkardığı pembe entariyi çıplak vücuduna geçirdi. Sonra çıplak ayak Samson'un ardından yaşlı adamın odasına yürüdü. Yalnızca kısa pantolonunu giymiş olan Samson Gideon'un kalkmasına yardım ediyordu. Dışarda hoparlörler madeni seslerle geceyi yırtıyorlardı. «Derhal dışarı çıkın. Masum insanlara zarar verilmeyecektir. Kaçmayın.»

Constance adamın sırtına battaniyeyi örttü, aralarına alıp ön kapıya yürüdüler. Samson kapıyı açtı, elleri yukarda olarak dışarı çıktı. Parlak bir ışık gözlerini kamaştırmıştı. «Büyükbabamı getir.»

Constance yaşlı adamı dışarı çıkardı, üçü birbirlerine sokulmuş bir halde kapının önünde durdular. «Kaçmayın. Saklanmaya kalkışmayın.» Evler çepeçevre sarılmıştı. Işıldaklar çoğu gecelikler içinde ya da battaniyelere sarılmış olan öğretmenler ve hemşireler ile ailelerini acımasızca aydınlatıyordu.

Işıkların ardındaki koyu karanlıktan panter gibi çıkan gölgeler seçiliyordu. Bunlardan biri verandanın parmaklığından atladı, duvara yaslanarak Samson’un vücudunu pencerelere karşı kendisine kalkan olarak çekti.

«Üç kişisiniz ha! Hepsi bu kadar mı?» Sindebele dilinde konuşuyordu. Orman tipi kamuflaj üniforması giymişti, yüzü ve elleri karaya boyalı olduğu için beyaz mı karaderili mi olduğu anlaşılmıyordu.

«Üç kişiyiz,» dedi Samson.

Adam kalçası üzerindeki FN makineli tüfeğini üstlerine çevirmişti.

«İçerde kimse varsa söyleyin, aksi halde hepsi ölecekler.»

«Kimse yok.»

Asker arkadaşlarını çağırdı, ön ve arka kapılardan ve pencerelerden bir anda içeri daldılar. Birkaç saniye içinde birbirlerini koruyarak evi aramışlardı. Evde kimsenin olmadığına inanınca karanlık içinde kayboldular.

«Kımıldamayın! Olduğunuz yerde kalın!»

Ağaçların altında Albay Roland Ballantyne gelen raporları dinliyordu. Her olumsuz raporla düş kırıklığı biraz daha artıyordu. Haber aldıkları kaynak sağlam, iz hâlâ tazeydi. Yoldaş Tebe başlıca hedeflerinden biriydi. Yedi aydır Matabeleland içinde faaliyet gösteren bir ZHKO komiseriydi. Üç kere daha bu geceki gibi yaklaşmışlardı ona. Ama hep aynı şey oluyordu. Muhbirlerden ya da sivil bir İzci'den haber geliyordu: Tebe şu köyde. Sessizce köyü sarıyorlar, teker teker bütün kaçış deliklerini tıkıyorlardı. Sonra en beklenmedik bir saatte basıyorlardı köyü. Bir keresinde iki yardımcısını ele geçirmişlerdi, ama Tebe yanlarında değildi. İzcilerin alay başçavuşu Esau Gondele Roland'ın önünde sorguya çekmişti tutukluları. Sabah şafak sökerken adamların ikisinde de ayakta duracak hal kalmamıştı, ama ağızlarını açıp tek kelime söylemiş değillerdi.

«Helikopteri kullanın,» diye emretmişti Roland.

Yerden beş yüz metre yüksekte Başçavuş Gondele teröristlerin en inatçısını kollarının altından geçirdiği ipin ucunda aşağı sallandırmıştı.

«Söyle bakalım dostum, Yoldaş Tebe nerede?»

Adam başını çevirmiş Esau Gondele'ye tükürmüştü, ancak pervanenin rüzgârı tükürüğünü ileri savurmuştu. Başçavuş, Roland'a bakmış, Roland başını eğince de elindeki ipin ucunu bırakmıştı. Terörist beş yüz metreden döne döne düşmüştü aşağı. Belki artık bağıramayacak durumdaydı, belki de son bir meydan okumaydı, ama düşerken ağzından ses çıkmamıştı.

Başçavuş Gondele ikinci teröristi sallandırırken adam, «Söyleyeceğim,» demişti.

Ne var ki, yarım saat geç kalmışlardı. İzciler Hillside bölgesindeki eve vardıklarında Yoldaş Tebe yine kaçmıştı elleri arasından.

Bir hafta önce de Tebe bir supermarket arabasına bir patlayıcı yerleştirmişti. Patlamada hepsi kadın yedi kişi ölmüştü. Roland adamı yakalamaktan başka bir şey düşünmüyordu. Bir kere daha elinden kaçırdığını farkedince zihninin bir bölümü kalın bir perdeyle örtülmüş gibi oldu.

«Muhbiri getirin!» diye emretti. Esau Gondele telsize birşeyler mırıldandı. Birkaç dakika sonra bir Land Rover çıktı ağaçların arasından.

«Pekâlâ Başçavuş, şunları sıraya diz şimdi.»

Altmış kişi evlerin önünde yanyana dizildiler. Işıldaklar çıplak ve acımasız bir parıltıyla aydınlatıyordu hepsini. Albay Roland Ballantyne Land Rover'in arkasına çıkıp megafonunu kaldırdı. Sindelebe dilini kusursuz konuşuyordu.

«Kötüler aranıza karıştı. Köyünüzde bir ölüm kokusu bırakıp gittiler. Buraya sizi ve çocuklarınızı öldürmeye, sakat bırakmaya geldiler. Sizi korumamız için bize gelmeliydiniz. Siz bizden yardım istemekten korktuğunuz için başınıza binbir dert açmış oldunuz.»

Üzerlerinde hâlâ gecelikleri olan kadın ve erkek çocuklar kaderlerine boyun eğmisçesine duruyorlardı. Bir yandan gerillalar diğer yandan güvenlik kuvvetleri sıkıştırıyordu kendilerini. Beyaz ışığın altında durup dinlemekten başka çareleri yoktu.

«Hükümet sizin babanızdır. İyi bir baba gibi çocuklarını korumak istemektedir. Ama aranızda akılsız çocuklar da var. Kötülerle işbirliği yapanlar, onlara yiyecek verenler, bizim geldiğimizi onlara bildirenler var aranızda. Biz bunları biliyoruz. Onları kimin uyardığını da biliyoruz.»

Roland'ın ayakları dibinde bağdaş kurmuş biri vardı. Tepeden tırnağa kadar beyaz bir çarşafa sarınmış olan bu kişinin kadın mı erkek mi olduğu anlaşılmıyordu. Göz yerlerine iki delik açılmıştı.

«Şimdi aranızdaki kötüleri, ölüm getirenleri koruyanları kokularından bulacağız.»

Land Rover köylülerin önünden ağır ağır geçmeye başladı. Birinin önüne geldiğinde askerlerden biri elfenerini birkaç adım uzaklıktan o kişinin yüzüne tutuyordu. Çarşaflara bürünmüş insan da göz deliklerinden bakıyordu bu yüzü aydınlatılan kişiye.

Muhbiri taşıyan araba Samson ile Constance’ın durduğu yere yaklaşırken Samson dudaklarını oynatmadan, «Seni biliyorlar mı?» diye sordu.

«Bilmiyorum.»

«Ne yapabili...» Ama o anda Land Rover kendilerine yaklaştığından Constance cevap veremedi.

Arabanın arkasındaki maskeli kişi ilk kez kıpırdadı, örtünün altından kara bir kol çıkıp Constance’ın yüzünü işaret etti. Tek kelime bile konuşulmamıştı. Kızın arkasından iki İzci fırlayıp kollarını yakaladılar.

«Constance!» Samson kıza doğru bir adım attı. Ancak aynı anda böbreklerine bir dipçik yedi, korkunç bir ağrı belkemiğinden çıkıp beynine saplandı. Dizüstü çöktü.

,Elfeneri gözlerine tutuluyordu şimdi. Güçlükle doğrulmaya çalışırken bir makineli tüfek karnına dayandı.

«Seni istemiyoruz, dostum. Seni ilgilendirmeyen şeylere burnunu sokma.»

İzciler Constance'ı götürüyorlardı. Kız çabalamadan gidiyordu. Savaş giysileri içindeki iki uzun boylu askerin arasında küçücük kalmıştı. Dönüp Samson'a baktı. İri gözleri erkeğin yüzüne takıldı kaldı, dudakları kıpırdadı.

Land Rover bir an için ışıldağın önünden geçerken ortalık karardı, ışık tekrar hepsini aydınlattığında Constance askerlerin elinden kurtulmuş koşuyordu.

«Hayır!» diye bağırdı Samson. Ne olacağını çok iyi biliyordu. «Dur. Constance, dur!»

Kız ışıkta bir pervane gibi uçuyor, pembe entarisi ağaçlar arasında dalgalanıyordu. Kurşunlar çevresindeki ağaçlardan parçalar koparmaya başladı birden. Constance kanatları yaramaz bir çocuk tarafından koparılmış gibi sendeledi.

Dört asker kızı kollarından ve bacaklarından sürükleyerek getirdiler. Constance’ın başı yere sürtünüyor, ağzından ve burnundan kan boşanıyordu. Kızı avda vurulmuş bir ceylan gibi yığın halinde arabanın arkasına attılar.

Samson Kumalo, Bulawayo’nın ana caddesinden aşağı yürüyordu; Gece serinliği henüz çekilmemişti, jacaranda ağaçları asfalt üzerine kaplan postu gibi desenler yaratıyordu. Samson kaldırımdaki ağır akan kalabalığa karışmış yürürken parkın köşesindeki mavili hakili üniformalı polisten yüzünü kaçırmayı bile düşünmedi.

Trafik ışıklarını beklerken çevresindeki yüzleri seyrediyordu: Matabele’lerin ifadesiz yüzleri, bir omuzlarında çantaları diğer omuzlarında makineli tabancalarıyla alışverişe giden genç beyaz kadınlar. Sokaklarda pek az beyaz erkek vardı, bunların çoğu da silah altına alınmayacak kadar yaşlılardı. Diğerleri üniformalı ve silahlıydılar.

Önünden akıp giden trafik de çoğunlukla askeriydi. Ekonomik ambargodan sonra ayda birkaç litre benzin veriliyordu. Kente gelen çiftçiler zırhlı ve mayınlara karşı önlem alınmış arabalarını sürmekteydiler.

Samson beyazlardan ne kadar nefret ettiğini Constance'ın ölümünden bu yana ilk kez farkediyordu. Bu günden önce uyuşturulmuş gibi hissediyordu kendini, ama bu hali artık yok olmaya yüztutmuştu.

Elindeki herhangi bir paket hemen dikkati üzerine çekip üstünün aranmasına neden olacağından yanına hiçbir şey almamıştı. Blucinini ve kısa kollu gömleğini giymişti. Silah saklayabileceği bir ceket atmamıştı sırtına, yüzü de çevresindeki Matabele’ler gibi ifadesizdi. Yalnızca nefreti ile silahlıydı.

Yeşil ışık yanınca acele etmeden karşıya geçip otobüs terminaline doğru yürüdü. Sabahın bu erken saatinde bile kalabalıktı terminal. Köylüler kendilerine ayrılan topraklara dönmek için uzun kuyruklar oluşturmuşlardı. Hepsi de kentte alış verişlerini yapmışlardı: yem ve tuz, yağ, karton kutular içinde l ufak tefek eşya, mum, kibrit ve sabun. Barınakların teneke damlan altında çömelmişler konuşup gülüşüyorlar, kızarmış mısır yiyorlar, Koka kola içiyorlardı.

Birkaç dakikada bir otobüs gelip yağlı eksoz gazları arasında yolcularını boşaltıyor, yerlerine sonu gelmeyen kuyruklardan yenilerini alıyordu. Samson genel tuvaletin kenarına dayanmış bekliyordu. Burası terminalin en merkezi yeriydi.

Yoldaş Tebe'yi ilk önce tanıyamadı. Adam sırtına üzerinde 'Cohen Kasabı' yazılı eski püskü bir tulum geçirmişti. Omuzlarını öne eğdiği için olduğundan kısa görünüyordu, yüzündeki iyi niyetli aptalca ifade de kendisinin zararsız bir kişi olduğunu ilan ediyordu sanki.

Samson'a bakmadan yanından geçip tuvalete girdi. Samson birkaç saniye bekledikten sonra adamı izledi. Tuvalet ucuz tütün ve idrar kokuyordu. İçerisi kalabalıktı. Yoldaş Tebe Samson'a çarparken eline mavi bir karton parçası tutuşturdu. Samson girdiği bölmelerden birinde elindeki karta baktı.

Bulawayo'dan Victoria Şelalesine üçüncü mevki bir biletti bu. Victoria Şelalesi kuyruğunda Tebe'nin beş kişi ardında sıraya girdi. Otobüs otuz beş dakika geç gelmişti. Yer kapmak ve eşyaları yerleştirmek için alışılmış bir kargaşalık başladı.

Tebe, Samson'un üç sıra önünde pencere yanındaydı. Yükünü iyice almış kırmızı otobüs kentin kuzey varoşlarından çıkana kadar arkasına dönüp bakmadı bile. Cecil Rhodes'un diktiği jacaranda ağaçlarıyla çevrelenmiş uzun yoldan geçip havaalanı sapağına geldiklerinde ilk kontrol noktasına vardılar.

Yolcuların tümünün inip bagajlarını göstermeleri istendi. Bavullar kavşağı tutan polisler tarafından arandılar. Ardından yolculardan birkaçı seçilip üstleri arandı. Ne Samson ne de Tebe üzerleri arananlar arasında değillerdi. On beş dakika sonra otobüs yine yola koyuldu.

Kuzeye doğru ilerlerken akasya ağaçları ve otlaklar yerlerini büyük ağaçlarla kaplı bir ormana bırakmışlardı. Tebe uyuyor gibiydi. Öğleden az önce Sikumi Ormanı kenarındaki Gwaai nehri üzerindeki St. Matthewa Misyonerliğine vardılar. Yolculardan çoğu eşyalarını alıp ormana giren patikalara saptılar.

Üniformalı sürücü yolculara, «Burada bir saat kalacağız,» dedi. «İsteyen ateş yakıp yemeğini pişirebilir.»

Tebe, Samson'a bakıp yol kavşağındaki dükkana doğru yürüdü. Samson içeri girince adamı göremedi. Sonra tezgahın ardındaki kapının aralık olduğunu farketti, dükkancı da eliyle kendisini içeri çağırır gibi bir işaret yapmıştı o sırada. Tebe arka odada mısır çuvalları, kurutulmuş deriler, soğuk meşrubat kasaları arasında bekliyordu.

Üstündeki tulumu ve tulumla birlikte tembel işçi kişiliğini çıkartıp atmıştı.

«Seni görüyorum, Samson Yoldaş.»

«Benim adım Samson değil artık.»

«Adın ne senin?»

«Tungata Zebiwe.»

«Seni görüyorum, Tungata Yoldaş. Avcılık Dairesinde çalıştın. Silahlardan anlarsın, değil mi?»

Tebe cevap beklemeden arka duvara yaslı duran madeni kutulardan birini açıp yeşil plastik suni gübre torbasına sarılmış uzun bir paket çıkardı, üzerindeki beyaz tozları üfleyip silahı Tungata Zebiwe'ye uzattı. Tungata tüfeği hemen tanımıştı. İç savaşın başladığı günlerde güvenlik kuvvetleri gerillaların silahlarına el koymak için ihbarcıları özendirmişler, radyo ve televizyonda reklâmlar yapmışlar, yerlilere ayrılan bölgelerde uçaklardan broşürler atmışlardı. Şimdi elinde tuttuğu bu tüfeklerin nerede bulunacağını bildirene 5000 dolar ödül veriliyordu.

Tüfek 7.62'lik Kalaşinkov (AK) idi. Tungata silahın boyuna göre ağır olduğunu farkedince şaşırdı. NATO silahlarının çoğu gibi prese edilmiş madenden değil, çelikten yapılmıştı, dipçiği tahtadandı.

«Şarjörleri de burada.» Rodezyalılar eğri şarjörlerinden dolayı silâha Muz Tüfeği adını vermişlerdi. Tebe şarjöre mermi doldurmasını öğretti. Sonra, «Bir de sen dene,» diyerek Tungata'ya uzattı. Tungata iki denemeden sonra otuz mermiyi otuz saniyede doldurmuştu.

«Çok iyi.» Tebe iyi bir seçim yaptığını düşünüyordu. «Şimdi şarjörü silaha takmayı öğren bakalım.»

Tebe üç dakika içinde AK'nin neden dünyanın dört bir yanındaki teröristlerce tercih edilen silah olduğunu kanıtlamış bulunuyordu. Sağlam yapısı ve çalışma kolaylığı idealdi.

«Düğme yukarı çekilirse emniyettedir. Tam aşağıda yarı otomatik, arada da tam otomatik.» Silahın üstündeki Kiril harflerini gösterdi. «Rusça AB yani Otomatik. Al bakalım.» Tungata silahı doldurup boşalttı. «Çok iyi. Silahın ağır olmasına rağmen otomatikte sallandığını unutma. Sıkı kavra.»

Tebe silahı kolayca çıkartılabilecek biçimde eski bir battaniyeye sardı.

«'Bu dükkânın sahibi bizdendir. Şu anda bile otobüse bizim için malzeme yüklüyor. Artık sana neden büroya geldiğimizi ve nereye gideceğimizi söyleme zamanı geldi.»

Tungata ile Tebe dükkândan çıkıp kenarda park eden otobüse doğru yürürlerken çocuklar da gelmişlerdi. Haki gömlekli kısa pantolonlu oğlanlarla mavi jimnastik giysili ve göğüslerinde St. Matthewa Misyonerlik Okulunun yeşil amblemi olan kızlar. Altmış kişi kadar olan grubun tümünün ayakları çıplaktı. Bu beklenmedik gezintinin heyecanıyla cıvıl cıvıldılar. Tebe onların yedinci sınıf öğrencileri olduğunu söyledi. Yaşları ortalama on beş civarında olmalıydı. Kızların hepsi buluğa ermiş görünüyorlardı, üniformalarının altında göğüsleri dolgundu. Gözlüklü genç bir Matabele olan öğretmenlerinin yönetiminde kırmızı otobüsün yanında sıra olmuşlardı. Öğretmen Tebe'yi görünce yanına geldi.

«Her şey emrettiğin gibi hazır, yoldaş.»

«Misyonerlikteki rahiplere ne söyledin?»

«Kırda ders yapacağımızı ve karanlık basana kadar dönmeyeceğimizi.»

«Çocukları otobüse bindir.»

«Hemen yoldaş.»

Otobüs sürücüsü hepsi de biletsiz olan çocuk kalabalığını görünce protestoya başlamıştı ki Tebe arkasına geçip tabancasını kaburgalarına dayadı. Çocuklar pencere kenarlarında yer kapmaya çalışarak öğretmenlerine baktılar. «Heyecanlı bir yolculuk yapacağız,» dedi gözlüklü öğretmenleri. «Size söylenenleri yapacaksınız. Anlıyor musunuz?»

«Anlıyoruz,» diye hep bir ağızdan bağırdılar.

Tebe tabancasının namlusuyla sürücünün omzuna dokundu.

«Zambezi Nehrine ve Victoria Şelalesine doğru sür. Yol kesildiği takdirde arabayı hemen durdur ve her zaman ne yapıyorsan onu yap. Anladın mı?»

«Anladım.»

«Seni duydum yoldaş ve emirlerini dinleyeceğim, diyeceksin,» diye emretti Tebe.

«Seni duydum yoldaş ve emirlerini dinleyeceğim.»

«Aksi halde ilk ölen sen olacaksın. Söz veriyorum.» Tungata battaniyeye sarılı silahı ayaklarının dibine yerleştirmiş, otobüsün en arka sırasında oturuyordu. Çocukları saymış, bir liste çıkarmıştı. Yirmi yedisi kız olmak üzere elli yedi çocuk vardı, Tungata adlarını sorarken aldığı cevaplan değerlendiriyor, kurnaz ve lider olabilecek tiplerin adlarının yanına birer yıldız koyuyordu. Gözlüklü öğretmenin seçimini onaylamasından memnun olmuştu. Dört oğlan ve bir kız seçmişti. Kızın adı Miriam'dı ve on beş yaşındaydı. Constance’ı hatırlatan bir havası vardı. Tungata kızı yanına oturttu ve ilk fikir aşılama seansına göstereceği tepkiyi izlemeye başladı. Yoldaş Tebe sürücünün yanında durmuş kendisine bakan genç yüzleri süzüyordu.

«Adım ne benim?» diye sordu. Sonra yine kendisi cevapladı. «Tebe Yoldaş. Adım ne benim?»

«Tebe Yoldaş!» diye bir ağızdan bağırdılar.

«Tebe Yoldaş kimdir? Tebe Yoldaş sizin dostunuz ve liderinizdir.»

«Tebe Yoldaş dostumuz ve liderimizdir.»'

«Tungata Yoldaş kimdir?»

«Tungata Yoldaş dostumuz ve liderimizdir.»

«İhtilal nedir?»

«İhtilal gücün halkın eline geçmesidir.» Batılı çocukların bir pop konserinde bağırdıkları gibi bağırıyorlardı.

«Halk kimdir?»

«Halk biziz.»

«Güç kimdir?»

«Güç biziz.»

Çocuklar kendilerinden geçmişçesine sallanıyorlardı oturdukları yerde. Kızların çoğu coşkuyla çığlıklar atıyorlardı. «İnkunzi Yoldaş kimdir?»

«İnkunzi Yoldaş ihtilâlin babasıdır.»

«İhtilâl nedir?»

«İhtilâl gücün halkın eline geçmesidir.»

Tungata da heyecanlanmıştı, fikirlerin böyle rahatça ve ustalıkla iletilmesine çok şaşmıştı. Tebe konuştukça Tungata da çocuklar gibi bağırmaya başlamıştı. Ateşli bir hasta gibi titriyordu. Otobüsün fren yapıp da Miriam’ın henüz çocuk vücudu üstüne abanınca cinselliği kabardı bir anda. Hepsi garip, âdeta dinsel bir çılgınlığın pençesinde kıvranıyorlardı artık. Dersin sonunda Tebe Yoldaş bir de şarkı öğretti.

«Savaşa giderken bu şarkıyı söyleyeceksiniz. Bu sizin zaferinizin şarkısı, ihtilâlin şarkısıdır.

Sınırın ötesinde silah var

Öldürülmüş babalarınız kıpırdanıyor

Nehrin ötesinde silah var

Köle doğmuş çocuklarınız ağlıyor.

Kanlı bir ay doğuyor

Özgürlük daha ne kadar uyuyacak?»

Tungata artık gözlerinden yaşlar boşandığını hissediyorduk

Angola'da silah var

Ve rüzgârda bir fısıltı

Naputo'da silah var

Ve toplanacak zengin bir harman

Kanlı bir ay doğuyor

Özgürlük daha ne kadar uyuyacak?

Korkunç bir tehlike atlatmışlar gibi şaşkın ve bitkindiler artık. Tebe Yoldaş sürücüye bir şey söyledi, ana yoldan ormanın içine daldılar. Otobüs dev ağaçlar çevresinden ve kuru ırmak yataklarından geçerken çok yavaşlamıştı. Durdukları zaman artık 'hava kararmıştı. Yol da sona ermiş, çocukların çoğu uyukluyordu. Tungata hepsini uyandırıp dışarı çıkardı.

Oğlanlar çalı çırpı toplamaya, kızlar da mısır ve çaydan oluşan basit yemeklerini hazırlamaya başladılar. Tebe Tungata'yi bir kenara çekti.

«Kurtarılmış bölgeye girdik, Rodezyalılar burasını artık denetimleri altında tutamıyorlar. Buradan sonra yürüyeceğiz. İki günlük yolumuz var. Sen en arkadan gelip kimsenin kaçmamasına bakacaksın. Nehre gelene kadar korkakların kaçma tehlikesi vardır. Ben sürücüyü hallederim.»

Tebe korkudan ödü patlamış adamın omuzlarına kolunu atarak kamptan uzaklaştı. Yirmi dakika sonra tek başına döndüğünde çocukların çoğu yemeklerini yemişler, ateşlerin çevresine köpek yavruları gibi kıvrılmışlardı.

Miriam adamlara bir kâse mısır yemeği getirdi. Tungata ile Tebe yemek yerlerken yanyana oturdular. Ağzı dolu olan Tebe, «Bunları bebek sanıyorsun, değil mi?» dedi. «Ama bunlar çok çabuk öğrenirler ve kendilerine öğretilenlere inanırlar. Ölüm kavramını bilmedikleri için korkunun da ne olduğunu bilmezler. Emirlere boyun eğerler, öldükleri zaman yerlerine geçecek yenileri vardır. Simbalar. Kongo'da onları kullandı, Viet Kong Amerikalılara karşı bunları savaştırdı. İhtilâlin beslendiği yemdir bunlar.» Tabağını sıyırdı. «Kızlardan hoşuna giden varsa kullanabilirsin. Bir görevleri de budur.»

Tebe ayağa kalktı. «İlk nöbeti sen al. Ben gece yarısı kalkarım.» Son lokmasını çiğneyerek yürüdü gitti. En yakın ateşin başında Miriam'ın yattığı yerde çömeldi, kıza bir şey söyledi. Kız hemen kalkıp erkeği ardından güvenle yürüdü.

Tungata kampın çevresinde dolaşırken Tebe ile kızın yattıkları yerden bir acı çığlığı duydu. Sonra bir tokat sesi, çığlık ağlamaya dönüştü. Tungata onların seslerini duyamayacağı başka bir yöne yürüdü.

Sabah şafak sökmeden Tungata otobüsü nehrin yamacına sürdü. Oğlanlar sevinç naraları atarak otobüsü dik yamaçtan aşağı ittiler, sonra kızların da yardımıyla alçaktan uçan bir helikopterden bile görünmemesi için üzerini dallarla örttüler.

İlk ışıkla birlikte yola koyulmuşlardı. Tebe yürüyüş kolunun yarım kilometre ilersinde gidiyordu. Öğretmen öğrencilerin başında Tebe'nin emrettiği kesin sessizliği sağlamaya çalışıyordu. Daha bir kilometre gitmeden sırtı terden sırılsıklam olmuş, gözlüğünün camları buğulanmıştı. Tungata en arkadan elinde AK olduğu halde geliyor, patika yerine ağaçlar arasında yürüyordu. Birkaç dakikada bir durup çevreye kulak veriyor, saatte bir de geri dönüp yol kenarında gizleniyor, izlenmediklerinden emin oluyordu.

Avcılık Dairesinde öğrendiklerini unutmamıştı. Çok rahat hareket ediyordu, garip bir biçimde mutluydu da. Gelecek kendi kendine çözümlenmişti. Sonunda bir yere bağlanmıştı. Artık ne kuşku vardı, ne savsaklanmış görevden doğan suçluluk duygusu. Gandang ve Bazo'nun savaşçı kanları damarlarında akıyordu.

Öğleyin bir saat dinlendiler. Ateş yakmak yasak olduğu için mısır yemeğini soğuk yediler, bir su birikintisinden su içtiler. Su, gece yıkanmaya gelen fillerin çişi tadındaydı. Miriam Tungata'ya yemeğini getirdiğinde erkeğin yüzüne bakamadı. Yanından uzaklaşırken de sanki bir yeri ağrıyormuş gibi dikkatli adımlarla yürüyordu.

Öğleden sonra Zambezi nehrine doğru inmeye başladılar. Orman artık yerini geniş otlaklara bırakmış, vahşi hayvan izleri çoğalmıştı. Tebe grubu durdurarak, «Bütün gece yürüyeceğiz, şimdi biraz dinlenin,» dedi. Sonra yere bir dal parçasıyla bir harita çizdi.

«Bu Zambezi,» dedi Tungata’ya. «Karşı kıyısı Zambia'dır. Zambialılar bizim müttefiklerimizdir. Oraya gideceğiz. Batıda Botswana ve susuz topraklar vardır. Biz şimdi Botswana sınırına paralel gidiyoruz, ama Zambezi'ye varmadan Victoria Şelâlesi ve Kazungala arasındaki yolu asmamız gerek. Yolda Rodezyalılar devriye gezerler. Gece karanlığında geçmeliyiz orasını. Yolun ötesinde, nehrin bu yakasında Rodezyalıların güvenlik kordonu vardır. Sığlıklardan yararlanmamız için Rodezyalılar mayınlamışlardır orasını. Sabah şafak sökerken orada olmamız gerek.»

«Mayınlı bölgeyi nasıl geçeceğiz?»

«Bizimkiler bizi geçirmek için orada bekleyecekler. Şimdi dinlen biraz.»

Tungata omzuna dokunan bir elle uyandı. «Miriam kaçtı,» diye fısıldadı Tebe. «Öğretmen durdurmadı mı?»

«İşemeye gittiğini söylemiş.»

«Kız önemli değil,» dedi Tungata. «Bırak gitsin.»

«Doğru, önemli değil, ama diğerleri için yaratacağı örnek önemli. İzinin ardına düş şimdi.»

Miriam Matabeleland'ın bu kuzey batı köşesini iyi biliyor olmalıydı. Geriye döneceği yerde yürüyüş yönü olan kuzeye doğru gitmişti. Hava daha aydınlıkken Kazungala yoluna çıkmayı umduğu anlaşılıyordu. Orada da Rodezyalı devriyeleri bulacaktı.

İz belli olunca Tebe, «Onun ardına düşmekle akıllılık ettik,» dedi, «Orospu bir saate kalmaz kanka'ları üstümüze salacaktı.»

Kız izlerini saklamaya kalkışmamıştı. Tungata koşmaya başladı. Craig Mellow'la fillerin ardında koşmaya alışkın olduğundan on mil soluklarını bile sıklaştırmamıştı. Tebe de gözleriyle çevreyi tarayarak onunla birlikte koşuyordu.

Miriam'ı yola iki mil kala yakaladılar. Kız arkasından gelenleri görünce kaçmayı bırakıp olduğu yere yığıldı. Tir tir titriyor, dişleri çatırdıyordu. Başını kaldırıp adamlara bakamadı. «Öldür onu,» dedi Tebe.

Tungata sonunda bunun olacağını biliyordu ama yine de birden buz kesilmişti ruhu.

«Biz bir emri iki kere vermeyiz,» dedi Tebe. Tungata silahını doğrulttu.

«Silahla olmaz. Yol şu ağaçların hemen ardında. Rodezyalılar bir iki dakikada gelirler buraya.»

Tebe cebinden çıkardığı çakıyı Tungata'ya uzattı. Tungata silahı bir ağaca dayayıp çakıyı açtı. Bıçağın ucu koparılmıştı. Parmağıyla keskin tarafını kontrol edince çakının taşa sürtülerek körleştirildiğini farketti.

Yapması istenen şey midesini bulandırıyordu. Duygularını saklamaya çalıştıysa da Tebe'nin dikkatle kendisini gözlemekte olduğunu gördü. Bir sınav geçirdiğini anlamıştı, eğer başaramazsa Miriam gibi kendisinin de sonu gelmiş demekti. Tungata yüzündeki ifadeyi değiştirmeden belindeki kayışı çıkartıp kızın bileklerini arkasından bağladı.

Kızın korku dolu kara gözlerini görmemek için arkasına geçti, dizini sırtına dayayıp başını arkaya çekti, boynunu ortaya çıkardı. Son kez baktı sonra Tebe'ye. Ama adamın gözlerinde acıma diye bir şey olmadığını görünce işe koyuldu.

Kör bıçak ve elinin altında çılgıncasına çırpınan kızla işi kolay olmadı, ama sonunda şahdamarı kesilmişti. Kızı yüzükoyun yere fırlattı. Soluk soluğa kalmıştı, kan ter içindeydi, ancak Samson Kumalo olarak bir önceki varlığından kurtulmuştu artık. Gerçekten Tungata Zebiwe idi, Çalınanı Arayan, İntikam Arayan.

Yanındaki bir ağaçtan kopardığı dallarla elini sildi. Çakıyı toprağa saplayarak temizledi. Tebe'ye uzatırken artık korkmadan bakıyordu gözlerinin içine. Orada bir açıma ve anlayış kıvılcımı gördü.

«Artık geriye dönüş yok,» dedi Tebe. «Sonunda sen de gerçekten bizlerden biri oldun.»

Yola gece yarısını geçerken vardılar. Öğretmen çocukları yol kenarındaki bir ağaçlık arasında sessizce tutarken Tungata ile Tebe Rodezyalıların pusu kurup kurmadıklarını anlamak için her iki yönde birer kilometre yürüdüler. Ortalıkta kimseyi görmeyince çocukları Tungata'nın seçtiği bir yerden karşıya geçirdiler. Tungata daha sonra dönüp taşlık yolu iyice süpürdü hiçbir iz kalmaması için.

Güvenlik kordonuna şafak sökmeden varmışlardı. Mayınlı bölge yüz metre eninde ve kırk mil uzunluğundaydı. Üç milyon çeşitli mayın yerleştirilmişti bu daracık alana. Kenarında ağaçların gövdelerine çakılmış kurukafalar ve 'Tehlike — Mayınlı Bölge' yazılı plakalar vardı. Tebe çocuklara uzun otların arasına yatmalarını ve havadan görülmemek için üzerlerini otlarla örtmelerini emretti. Sonra Tungata'ya döndü.

«Mayınlar belli bir düzende yerleştirilmiştir. Ama bu düzeni kestirebilmek hem çok güçtür hem de zaman zaman düzen dışı yerleştirmeler yapılmıştır. İçeri girip düzeni anlamak çok güçtür, çok yürek ister. Rehberimiz gelince göreceksin.» Ama rehberleri gelmedi.

Öğle olunca Tebe, «Beklemekten başka çaremiz yok,» dedi. «Mayınlı alana girmek kesin ölüm demektir.» Ne yiyecekleri ne de suları vardı, ama yine de çocukların kalkmalarına izin vermiyordu. «Nasıl olsa öğrenmeleri gerekiyor,» diyerek omuzlarını silkti. «Sabır bizim en büyük silahımızdır.»

Rehberleri öğleden sonra geldi. Aralarına girene kadar Tungata geldiğini fark etmemişti bile. «Bizi nasıl buldun?»

«Yolu geçtiğiniz yeri buldum, oradan da buraya geldim.» Rehber kaçırılan çocuklardan daha büyük değildi, ama gözlerinde yaşamın artık kendisi için hiçbir yenilik taşımadığı yaşlı bir insan bakışı vardı.

«Geç kaldın,» dedi Tebe

«Geçitte Rodezyalılar pusu kurmuşlar. Çevrelerini dolaşmak zorunda kaldım.»

«Bizi ne zaman geçireceksin?»

Rehber Tungata'nın yanına uzandı. «Sabahtan önce olmaz. Ortalık çiyle kaplanınca.»

«Bana mayınların nasıl yerleştirildiklerini anlatır mısın?» Çocuk Tebe'ye baktı, Tebe başını sallayıp izin verdi.

«Mopani yaprağının damarlarını hatırla.» Çocuk toprağa çizgiler çizdi. Yaklaşık bir saat konuştu. Tungata başını sallıyor anlamadığı bir şey olursa soruyordu. Rehberin sözü bitince başını kollarına dayadı ve bir daha sabaha kadar kıpırdamadı. Bir anda uyumak ve bir anda uyarmak hepsinin daha ilk başta öğrendikleri şeydi. Bunu yapamayan çok yaşamazdı.

Ortalık hafifçe ışıyınca rehber sürüklenerek mayınlı bölgenin kıyısına yaklaştı. Tungata da hemen ardından geliyordu. Rehberin bir elinde de naylon bir torbadan yırtılmış sarı şeritler vardı. Yere iyice yatıp başını serçe gibi yana eğdi.

«Çiyi görüyor musun?» Tungata birden şaşırdı. Hemen önlerinde toprağın birkaç santim üstünde 'çiyden bir gerdanlık vardı sanki.

Çlaymore mayının gözle görülmeyecek kadar ince teli çiy ve güneşin yatay ışınlarıyla aydınlanmıştı. Rehber teli sarı naylonla işaretleyip çubuğu toprağa soktu. Birkaç saniye sonra yumuşak toprakta aradığını bulmuştu. Parmakları bir AP mayınının yuvarlak gri tepesini ortaya çıkardı. Mayını ayakları arasında tutup bir başkasını aramaya başladı. Az sonra üç mayın daha bulmuştu.

Mayınlı bölgenin dışında yatan Tungata'ya, «Anahtarı bulduk,» dedi. «Şimdi çiyler kurumadan işimizi bitirmeliyiz.»

Genç rehber girişini bulduğu geçitte iki mayın daha ortaya çıkardıktan sonra yönünü değiştirdi, iki mayın daha buldu, artık ortaya bir zikzak örnek çıkmıştı. Alanın öteki ucuna varması yirmi altı dakika sürdü. Sonra dönüp Tungata'ya baktı. «Yapabilir misin şimdi?»

«Elbette.» Oğlanın sırıtması yüzünde yapışıp kaldı. «Evet, sanırım yapabilirsin. Ama her zaman ekstra bir tane aramak gerek. Tuzak olsun diye hiç beklemediğin bir yere bir tane yerleştirirler. Ona karşı korunmanın tek yolu aşırı dikkattir.» Rehber ile Tungata çocukları elele tutuşturup beşerli gruplar halinde karşıya geçirdiler. Sonuncu grup geçerken bir uçak motorunun homurtusu duyuldu. Tungata ile çocukların karşı tarafa geçmek için on metreleri kalmıştı. İnsanın içinde karşı konulmaz bir koşma arzusu vardı.

«Kıpırdamayın!» diye bağırdı rehber. «Olduğunuz yerde çömelin.» Mayınlı alanda çömeldiler. İncecik çelik tel Tungata'nın bacakları arasındaydı. Korkunç bir ölümden ancak bir santim ötedeydi şimdi.

Uçak gürültüsü giderek arttı, uçak birden nehirle kendileri arasındaki ağaçların üstünde belirdi. Gümüş renkli gövdesinin ön tarafında 'RUAG' harfleri vardı.

«Rhodesian United Air Carriers,» dedi rehber. «Zengin kapitalist turist domuzlarını gezdiriyorlar.»

Uçak öylesine yakından ve alçaktan geçiyordu ki, pilotun yanındaki kadınla konuştuğunu görebiliyorlardı. Sert bir dönüş yapan uçak Zambezi nehri boyunca uzanan palmiyeler ardında kaybolunca Tungata doğruldu. Terden gömleği sırtına yapışmıştı.

Yanındaki çocuğa, «Yürü,» dedi. «Ama dikkatli ol.»

Victoria Şelalesinde Zambezi nehri dimdik bir kayalıktan aşağı gökgürültüsü gibi ses çıkararak dökülür. Afrikalılar buna 'Gürleyen Duman' adını verirler. Bu inanılmaz olgudan birkaç mil ötede geniş nehir birden sığlaşır. Bir öküz vagonunun geçebileceği on iki geçit vardır suda. Ya da insan, herbiri bir ton çeken ve bir koparışta bir sığırın bacağını parçalayıp yutan Zambezi timsahlarıyla karşılaşmayı göze alabilirse, yürüyerek karşıya geçebilir.

Küçük rehber Tungata'ya, «Sığlık geçitlerde pusu kurarlar,» dedi. «Ama hepsini birden denetleyemezler. Bu sabah nerede olduklarını biliyorum, ama şimdiye kadar yer değiştirmiş olabilirler. Göreceğiz.»

«Onunla git,» dedi Tebe. Tungata bunu bir güven belirtisi olarak kabul etti.

O sabah küçük rehberden sağ kalabilmek için insanın yalnız gözlerini ve kulaklarını değil, bütün duyularını kullanması gerektiğini öğrendi. İkisi birlikte en yakın sığlığın geçitlerine giden yolları adım adım, durup dinleyerek, ağaçların altlarını araştırarak yürüdüler.

Rehberin hafifçe dokunmasıyla irkilen Tungata kendini çürümüş yaprakların içine attı. Kıpırtısız ama çöreklenmiş çıngıraklı yılan kadar tetikteydiler. Tungata ancak birkaç dakika sonra yanıbaşındaki rehberin havayı koklamakta olduğunu farketti. Rehber dudaklarını Tungata’nın kulağına değdirerek fısıltıyla, «Buradalar.» dedi. Ayaklarının ucuna basarak geri çekildiler. «Kokularını aldın mı?» diye sordu rehber.

Tungata başını sallayınca oğlan gülümsedi. «Nane. Beyaz subaylar dişmacunu kokusunun günlerce kaybolmadığını anlayamıyorlar.»

Bir sonraki geçitte kimse yoktu. Çocukları geçirmek için karanlığın basmasını beklediler. Karşı kıyıya geçince rehberleri dinlenmelerine fırsat tanımadı. Çocuklar ıslanan giysilerinin içinde titredikleri halde yürümeleri için ısrar etti.

«Zambia'ya ayak bastık ama henüz güvenlik içinde değiliz. Güney kıyısındaki kadar büyüktür buradaki tehlike de. Kankalar akıllarına estikçe buraya kadar gelirler.»

Rehberin ardından o gece ve ertesi gün öğleye kadar yürüdüler. Çocuklar açlıktan ve yorgunluktan bir adım atacak halde değillerdi. Öğleden sonra birden ormandan çıkıp demiryoluna vardılar. Rayların kenarında beş altı tane kulübe vardı. Bir kenarda da iki hayvan vagonu duruyordu.

«Burası Zimbabwe Halk Kurtuluş Ordusu seferberlik merkezi,» dedi rehberleri. «Şu an için güvene kavuşmuş sayılırsınız.» Sabah çocuklar vagonlardan birine dolarlarken ufak tefek rehber Tungata'ya yaklaştı.

«Yolun açık olsun, Yoldaş. Kimin ölüp kimin sağ kalacağı konusunda önsezim vardır benim. Sanırım sen zaferimizin gerçekleştiğini göreceksin.» Tungata'nın elini sıktı. «Bir daha görüşeceğimize eminim, Tungata Yoldaş.»

Yanılmıştı ama. Tungata aylar sonra rehberin hemen hemen aynı günlerde sığlık geçitlerde pusuya düşürüldüğünü öğrendi. Karnı paramparça olduğu halde bir tepeciği tırmanmış son kursunu bitene kadar ateş etmişti. Sonra da elbombasının pimini çekip göğsüne bastırmıştı.

Kamp Zambezi'nin iki yüz mil kuzeyindeydi. Saz damlı kulübelerde bin beş yüz asker yetiştiriliyordu. Öğretmenlerden çoğu Çinliydi. Tungata’nın öğretmeni de Wan Lök adında genç bir kadındı. Wan Lök köylü yapılı, kısa boylu ve şişmandı. Başına bir eşarp bağlamış, üzerine pijamayı andıran bol pamuklu bir üniforma geçirmişti.

İlk gün sırtlarında kırk kilo yük olduğu halde güneş altında kırk kilometre koşturdu öğrencilerini. Kendisi de aynı yükün altında en hızlı koşucuların yanısıra gidiyor, arada sırada da geri kalanları azarlamak için gerisin geri koşuyordu. Aksam olduğunda Tungata artık bir kadından ders aldığı için kırgın ve alıngan değildi.

Bundan sonra her gün koştular, ağır tahta sopalarla talim yaptılar ve Çin gölge boksu tekniğini öğrendiler. AK silahlarına öyle alışmışlardı ki, gözleri bağlı olarak on beş saniyede silahı söküp takabiliyorlardı. RPG 7 roketatarlar ve elbombaları, bıçak ve süngü kullanıyorlardı. Mayın yerleştirmesini, mayına karşı zırhlanmış bir aracı bile havaya uçuracak biçimde mayınları plastikle kaplamayı öğrendiler. Patikalarda pusu kurmayı ya da bir yolun altını kazıp asfalta mayın döşemeyi öğrendiler. Üstün ateş gücü karşısında kaçarken savunmayı ve aynı zamanda düşmanı geciktirip oyalamayı öğrendiler. Ve bütün bunları yalnızca bir avuç mısır ve Kariba Gölünde avladıkları birkaç balıkla yetinerek yaptılar,

Evsahibi ülke Zambia onların bu davasını desteklemek için çok yüksek bir fatura ödemişti. Victoria Şelalesi üzerindeki köprüden geçen güney demiryolu 1973'den beri kapalıydı. Rodezya güçleri Tanzania ve Maputo köprülerini de havaya uçurunca Zambia'nın dış dünya ile ilişkisi kesilmişti. Gerillaların yiyecekleri sıradan bir Zambialınınkinin yanında ziyafet sayılıyordu.

Tazı gibi incelmişler, demir kadar sertleşmişlerdi artık. Gece yarılarına kadar siyasal toplantılar yapılıyor, sonu gelmez şarkılar okunuyor, öğretmenlere hep bir ağızdan cevaplar veriliyordu.

«İhtilâl nedir?»

«ihtilâl, halkın gücü eline almasıdır.»

«Halk kimdir?»

«Güç kimindir?»

Gece yarısından sonra artık ayakta duramayacak bir halde kendilerini kulübelere atıyorlar, ama daha uykularını alamadan saat dörtte yeniden uyandırılıyorlardı.

Tungata üç hafta sonra kamp sının dışındaki ayrı bir kulübeye alındı. Öğretmenler ve politik komiserler çevresini sardılar, çırılçıplak soyundu ve ‘mücadele etmesi' istendi. Kendisine hakaretler yağdırıyorlar, 'ırkçı kapitalistlerin köpeği', 'karşı devrimci' ve 'gerici emperyalist' diyorlardı. Tungata, vücudu gibi ruhunu da çırılçıplak bırakmak zorunda kaldı.

'Bağıra bağıra günah çıkarmaya başladı, kapitalist zorbaların emrinde nasıl çalıştığını, kardeşlerine ihanet ettiğini, gerici ve karşı devrimci düşünceler beslediğini, uyumayı ve yemek yemeyi özlediğini, yoldaşlarının güvenine lâyık olmadığını söyledi. Onu bitkin bir halde yerde bıraktılar. Sonra Wan Lök gelip elinden tuttu, annesiymiş gibi onu alıp geri götürdü. Tungata yürürken sendeliyor, hüngür hüngür ağlıyordu.

Ertesi gün öğlene kadar uyumasına izin verdiler. Öğlen olunca sakin ve güçlü olarak uyanmıştı. Akşamki siyasal toplantıda bölüm şeflerinin arasına, en ön sıraya aldılar kendisini.

Bir ay sonra Wan Lök, Tungata'yı kendisinin öğretmenler bölümündeki özel kulübesine çağırdı. Buruşuk üniforması içinde kısa boylu, şişmanca bir biçimdi karşısında.

«Yarın işe çıkıyorsun.» Wan Lök eşarbı başından çekip çıkardı.

Tungata onun saçlarını ilk kez görüyordu. Kadının saçlan kapkara ve ham petrol gibi ışıl ısıldı.

«Beni bir daha göremeyeceksin.» Wan Lök üniformasının düğmelerini çözdü. Vücudu tereyağı renginde, sert ve müthiş güçlüydü. Ama Tungata'yı en çok şaşırtan bacakarası kıllarının kıvırcık değil de saçları gibi dümdüz olmasıydı. Müthiş heyecanlanmıştı.

«Gel,» diyen kadın kendisini yere serilmiş incecik şilteye çekti.

Dönüşlerinde sığlıktan geçmeyip Zambezi'nin Kariba Gölüne döküldüğü noktadan kanolarla geçtiler. Bir siyasal komiser ve iki genç ama savaş deneyimli önderin emrinde kırk sekiz kişiydiler. Tungata on kişiye komuta eden bir bölüm şefiydi. Komiser de içlerinde olmak üzere hepsinin sırtında altmışar kilo yük vardı. Torbalarında yiyeceğe yer olmadığından kertenkele, tarla faresi ve vahşi kuşların yumurtalarını yiyorlardı. Aslanların astıkları için çakal ve akbabalarla yarışıyorlar, geceleri yerli köylülerin dahil depolarını boşaltıyorlardı.

Beyaz çiftçilerin topraklarına geldiklerinde işe koyuldular. Toprak yollara o kadar süre sırtlarında taşıdıkları ağır mayınları yerleştirdiler. Bu yükten kurtulunca da beyazların ıssız yerlerdeki evlerine saldırılar düzenlediler.

Bir haftada dört çiftlik bastılar. Güvenlik kuvvetlerinin, saldırıya geçmeden bütün yolların mayınlandığını bildikleri için karanlıkta karşı saldırıya geçmeyeceklerini bildiklerinden rahat çalışıyorlar, işlerini geceleri bitirip gün doğmadan kaçıyorlardı.

Tekniklerini de iyice geliştirmişlerdi. Önce köpekleri zehirleyip telörgü çitleri kesiyorlar, ardından pencere ve kapılan roket ateşiyle parçalayıp açtıkları gediklerden içeri dalıyorlardı. Çiftliklerden ikisinde inatçı bir savunmayla karşılaşmışlar; diğer ikisini rahatça ele geçirmişlerdi. Arkalarında sabahın ilk ışığıyla gelecek olan kurtarıcılara dehşetle dolu sahneler bırakıyorlardı. Güvenlik kuvvetlerinin bu sahnelerden sonra yerel yerli halktan intikam alacaklarını ve böylece onları ZHKO kamplarına sığınmak zorunda bırakacaklarını biliyorlardı.

'Böylece altı hafta geçirdikten sonra cephaneleri tükenmeye yüz tutunca geri çekilmeye ve çekilirken de pusular kurmaya başladılar. İlk pusuda boşuna iki gün geçirdikten sonra ıssız bir köy yolundaki ikinci pusuda talihleri yaver gitti.

Apandisiti patlamış karısını yerel hastaneye götüren beyaz bir çiftçi yakalamışlardı. Çiftçinin yanında iki genç kızı da vardı. Çiftçi pusuyu yarmış geçmek üzereydi. Ancak Tungata yanından hızla geçen aracın hemen ardından yola fırladı ve arkasından zırh delici bir RPG 7 roketi attı.

Çiftçi ile büyük kızı patlamada ölmüşlerdi, ancak hasta karısı ve kızı yaralıydılar. Siyasal komiser 'oğlanlar'ın ölmek üzere olan kadınları almalarına izin verdi. Gençler parçalanmış arabanın yanında kuyruğa girerek kadınların ırzlarına geçtiler, Tungata kuyruğa girmeyince komiser ona durumu anlattı. «Tarihin ilk çağlarından bu yana ırza geçmek fatihlerin ödüllerinden biri olmuştur. Bu, hem onların daha savaşmalarını sağlar hem de düşmanı çılgına çevirir.»

O geçe yoldan ayrılıp tepelere doğru geri çekildiler. 'Ballantyne’ın İzcileri de grubu ertesi gün öğleden sonra yakaladı. Uyarılacak zamanlan olmamıştı. Önce çok yükseklerde küçük bir Cessna 210 keşif uşağı görüldü. Komiserler ve liderler emirlerini yağdırırken de İzciler göründü.

Taşıt uçağı İkinci Dünya Savaşında Batı Çölünde hizmet görmüş olan eski bir iki motorlu Dakotaydı. SAM 7 füzelerinin kızılötesi ışınlarından korunmak için yansımayan gri bir boyayla boyanmıştı. Uçak ağaçların tepelerini sıyıracak kadar alçaktan uçarken açık kapısından da paraşütçüler atlıyorlardı. Zeytin yeşili paraşütler toprağa ayak basmalarından birkaç saniye önce açılıyor, ipekli kumaş daha dalgalanırken kemerlerini çözüp ateş ederek koşuyorlardı.

Komiserle iki lider ilk üç dakika içinde öldürüldüler. Tungata en yakınındaki savaşçılarını toplayıp İzci hattını ikiye bölen alçak hendekten bir karşı saldırıya kaldırdı.

İzci komutanı megafonla, «Yeşil ve kırmızı mevzilerinizde kalın, maviler siz hendeği temizleyin!» diye bağırdı. Ses tepelere çarpıp yankılandıysa da Tungata konuşanı tanımıştı. Bu sesi en son Khami Misyonerliğinde Constance'ın öldürüldüğü gece duymuştu.

Zamanı çok iyi hesaplayıp makineli tüfek ateşine aldırmadan hendekten fırladı. Onun sakinliği yanındakileri de etkilemişti. Tungata Wan Lok'un öğrettiği savunma stratejisini uygulamaya başladı. Savaşta pişmiş askerler karşısında küçücük grubu ile düşmana saldırıp kaçtı, arka hatlarına mayınlar döşedi, bütün doğal engebelerden yararlandı. Üç saat böylece oyalama savaşından sonra karanlık basınca adamlarını çekti. Sekiz kişi kalmışlardı ve bunlardan üçü de yaralıydı.

Yedi gün sonra, sabah çiyi kurumadan mayın tarlasında yolunu bulan Tungata adamlarını hiç kayıp vermeden karşı kıyıya geçirdi. Artık beş kişi kalmışlardı. Yaralılar ağır yürüyüşe dayanamamışlar, Tungata da güvenlik kuvvetlerince sorguya çekilmelerini önlemek için komiserin Tokarev tabancasıyla üçünü de öldürmüştü.

Zambezi'nin kuzey kıyısında Livingstone kentinde Tungata ZHKO karargâhına girince komiser şaşırdı.

«Ama siz ölmüştünüz. Rodezya televizyonunda...» Önünde parti bayrağı dalgalanan bir siyah Mercedes Tungata'yı Zambia’nın başkenti Lusaka'ya götürdü. Orada sakin bir sokaktaki sade bir evde ucuz tahtadan bir masa başında oturmuş piposunu tüttüren bir adamın karşısına çıktı.

«Baba!» Tungata adamı tanımıştı. «Nkosi nkulu! Büyük Başkan!»

Adam kahkahalarla gülmeye başladı. «Yalnız olduğumuzda beni böyle çağırabilirsin, ama öteki zamanlarda bana İnkunzi Yoldaş demelisin.»

İnkunzi Sindelebe dilinde boğa demekti. Adama çok uyuyordu bu ad. Bira fıçısı gibi göğsü, buğday torbası gibi göbeğiyle çok iriyarıydı. Saçları bembeyazdı. Matabele’lerin saygı duydukları her şey vardı onda: İri cüsse, güç, yaşlılık ve bilgelik gösteren beyaz saçlar.

«Seni ilgiyle izledim, Tungata Yoldaş. Seni almaları için adamları da ben göndermiştim.»

«Beni onurlandırdınız, Baba.»

«Sana olan güvenimi haklı çıkardın.»

Adam koltuğuna yaslanıp ellerini göbeği üzerinde kavuşturdu. Bir süre sessizce baktı Tungata'nın yüzüne.

«İhtilâl nedir?»

Tungata artık otomatik bir hale gelen cevabı verdi. «İhtilâl gücün halkın eline geçmesidir.»

İnkunzi Yoldaş'ın kahkahası gürledi odada.

«Halk bir sığır sürüsüdür. Biri aptallık edip ellerine güç verse bunu ne yapacaklarını bilemezler. Hayır hayır! Artık senin gerçek cevabı öğrenme zamanın geldi.» İnkunzi durakladı, artık gülmüyordu. «Gerçek ihtilâl seçkin birkaç kişinin gücü ele geçirmesidir. Gerçek, benim bu birkaç kişinin başı olduğumdur ve sen Komiser Tungata Yoldaş, şimdi onlardan birisin artık.»

Craig Mellow Land Rover'ini park edip kontağı kapattı. Dikiz aynasını ayarlayıp şapkasını düzelttikten sonra botanik bahçenin ortasında, yüksek palmiyeler ve çiçek tarhları arasında yapılmış olan yeni müzeye baktı.

Craig karşılaşma anını geciktirmeye çalıştığını farkedince kararlı bir hareketle çenesini kastı, arabadan inip müzeye doğru yürüdü.

«Günaydın, çavuş.» Danışma masasında oturan kız, erkeğin kolundaki üç şeritle mavi polis üniformasını hemen tanımıştı. Craig bu ani terfiinden hâlâ hafif bir çekingenlik duyuyordu. «Günaydın! Bayan Carpenter'i arıyordum.»

«Özür dilerim, ama bu adda kimseyi tanımıyorum.» Kız erkeği düş kırıklığına uğrattığı için mutsuz görünüyordu. «Ama burada çalışıyor. Janine Carpenter.»

«Oh, siz Doktor Carpenter'i istiyorsunuz öyleyse. Sizi bekliyor mu?»

«Geleceğimi biliyor sanırım.»

«211 numaralı odada. Merdivenden çıkın sola dönün, 'Görevliler' yazılı kapıdan girin.»

Craig 'Girin' sesini duyunca kapıyı itti. Tavandan ışık alan ve duvarlarında yerden tavana kadar raflar olan bir odaya girmişti.

Janine odanın ortasındaki uzun bir masanın başındaydı. Üzerinde blucin ve parlak kareli bir ormancı gömleği vardı. «Gözlük taktığını bilmiyordum,» dedi Craig. Kız kendisine hafif baykuşumsu bir hava veren gözlüğünü çıkartıp arkasına sakladı.

«Merhaba! Ne istiyordun?»

«Bir böcek bilgininin ne iş yaptığını merak ettim doğrusunu istersen. Çeçe sinekleriyle boğuşurken, çekirgeleri sopayla kovalarken hayâl ediyordum seni.» Craig kapıyı hafifçe kapatıp konuşmasını sürdürerek masaya doğru yürüdü. «Bak, bu ilginç işte!»

Janine kızdırılmış bir kedi gibiydi, tüyleri diken dikendi, ama ağır ağır sakinleşti.

«Mikroskop için slayd hazırlıyorum. Cahil ve bilgisiz bir insanın tipik önyargısı var sende de. Biri böcekten söz eder etmez aklına çekirge ve çeçe sineği gibi zararlı yaratıklar geliyor.»

«Yanlış bir şey mi bu?»

«Hexapoda, Arphoropotia hayvan kolunun en geniş sınıfıdır. Yüzbinlerce türünden çoğu insana yararlı olup, zararlıları çok küçük bir azınlık oluşturur.»

«Bak bu hiç aklıma gelmemişti iste. İnsana yararlıyla ne kastediyorsun?»

«Çiçek tozlarım taşırlar, zararlı böceklerin üremelerini dengelerler, yiyecek olarak...» Kız konuya girdikten birkaç dakika sonra Craig artık ciddi olarak ilgi duymaya başlamıştı. Janine kendini işine adamış bir uzman olarak seçtiği alanda gerçekten insanı seran bir konuşma yapıyordu. Karşısındakinin ilgisini görünce daha da derin ayrıntılara da girmekten kendini alamadı.

Yirmi bin gözlü yusufçukları ve ağırlığının bin misli yük kaldırabilen karıncaları gösterdi, hayvanların beslenme ve üreme konularına girdi. Heyecanından farkında olmadan gözlüğünü de burnunun üstüne yerleştirmişti. Öylesine cana yakın bir hali vardı ki, Craig her şeyi unutup onu kolları arasına almak istiyordu.

İki saat kadar sonra gözlüğünü çıkartıp meydan okurcasına baktı erkeğe. «Evet, ben Hexapoda familyası koleksiyonunun başkanıyım. Ama aynı zamanda Tarım, Vahşi Hayvanlar ve Doğa Koruma Bakanlıkları ile Kamu Sağlığı Bakanlığının danışmanınayım. Sen ne iş yaparsın bakalım?»

«Ben böcek uzmanlarını yemeğe davet ederim.»

«Yemek mi? Saat kaç ki? Vay canına, Cumartesi sabahımın canına okumuşsun!»

«Biftek,» dedi Craig. «Az önce aylık aldım.»

«Ama ben belki de Roly ile yemeğe çıkacaktım.»

«Roly ormanda.»

«Nereden biliyorsun?»

«Val Yengeme telefon edip öğrendim.»

«Seni namussuz seni!» Kız ilk kez güldü. «Peki, pes ediyorum, beni yemeğe götürebilirsin.»

Biftekler kalın ve kanlı, bira buz gibiydi. Yemekte bol bol güldüler. Craig, «Böcek bilginleri Cumartesi öğleden sonra ne yaparlar?» diye sordu.

«Polis çavuşları ne yaparlar?»

«Korkunç ve şahane köşelerde atalarından izler ararlar. Gelmek ister misin?»

Janine artık Land Rover'i iyi tanıdığından eşarbını başına iyice sardı. Güneş gözlüğünü taktı. Craig de buz kutusuna buz ve birkaç şişe bira yerleştirdi. Umilmo'nun bir zamanlar oturduğu ve Matabele’lerin felâket anlarında korunmaya ve akıl danışmaya geldikleri tepelerde kurulmuş olan Rhodes Matopos Ulusal Parkına doğru yola çıktılar. Janine manzaraya hayran kalmıştı.

«Bu tepeler Ren kıyılarındaki o anlatılmaz peri şatolarına benziyor.»

Vadilerde vahşi antilop, kudu ve samur sürüleri Land Rover yanlarından geçerken başlarını şöyle bir kaldırıp bakıyorlar, sonra sakin sakin atlamalarını sürdürüyorlardı.

Tepenin granit kayalarla korunan en üst noktasında Cecil John Rhodes'un mezarını buldular.

«Onun hakkında çok az şey biliyorum,» dedi Janine.

«Onun hakkında kimsenin fazla bir şey bildiğini sanmıyorum. Çok garip bir adamdı, öldüğünde Matabele’ler kendisini kral gibi selamladılar. Başka insanlar üstünde inanılmaz bir gücü vardı.»

Tepenin öteki tarafında taştan yapılmış ve üzeri kabartmalı bir anıt vardı.

«Allan Wilson ile adamları,» dedi Craig. «Cesetlerini Şangani savaş alanından çıkartıp buraya gömdüler.»

Kuzey duvarında ölüler listesi vardı. Craig listede bir ad arayıp parmağını üstüne bastırdı.

«Rahip Clinton Codrington. Benim büyükbabamın dedesi. Garip bir adamdı, karısı da akıllara durgunluk verecek bir kadındı. Clinton ile Roby Khami'deki misyonerliği kurdular. Bundan birkaç ay sonra ClintonMatabele’ler tarafından öldürülünce, Robyn Clinton'u ölümüne gönderen birliğin komutanı ile evlendi. St. John adında bir Amerikalı.»

Tepenin öteki yanında başka bir mezarın önünde durdular. Mezarın üstünde granitin kenarından çıkmış biçimsiz ve cüce bir msasa ağacı vardı. Tepedeki mezar gibi bu da kalın bir bronz levha ile kaplıydı.

'BURADA GÜNEY RODEZYA'NIN İLK BAŞBAKANI SİR RALPH BALLANTYNE yatıyor.

Vatanına iyi hizmet verdi.'

«Ballantyne,» diye yineledi Janine. «Roly'nin akrabası olmalı.»

«İkimizin de atası. Bawu'nun babası. Zaten buraya da bunun için geldik.»

«Onun hakkında neler biliyorsun?»

«Pek çok şey. Özel günlüklerini yeni okudum. Müthiş bir insanmış. Soyluluk payesi vermeseymişler mutlaka asarlardı. Kendi gizli itiraflarına bakılırsa epey renkli bir haydutmuş.»

«Demek sen de ona çekmişsin. Eh, biraz anlat öyleyse.»

«Garip olan tepede yatan öteki haydudun yeminli düşmanı olması.» Craig Cecil Rhodes'un mezarını işaret etti. «Burada ise neredeyse yan yana gömülmüş yatıyorlar. Dedem Ralph, günlüğünde Wankie kömür madenini kendisinin keşfettiğini ama Rhodes'un dalaveresiyle elinden kaptırdığını yazıyor. Rhodes ile Şirketini mahvetmek için yemin etmiş. Gerçekten söylüyorum, hepsini tek tek yazmış bunların. 1923'te Rhodes'un İngiliz Güney Afrika Şirketi lâğvedildi, Güney Rodezya İngiliz sömürgesi oldu. Sir Ralph da ilk başbakandı. Yeminini gerçekleştirdi yani.»

Mezarın kenarına yan yana oturdular; Craig kıza gizli günlüklerde okuduğu hikâyelerin en komik ve ilginçlerini anlattı. Janine soluğu kesilmiş gibi dinliyordu erkeği.

«Onların bizim, bizim de onların birer parçası olduğumuzu düşünmek çok garip,» diye mırıldandı kız. «Şimdi olan her şeyin kökü onların yaptıkları ve söyledikleri şeylere dayanıyor.»

«Geçmiş olmadan gelecek olamaz,» diye Craig Samson Kumalo'nun sözlerini tekrarladı. «Aklıma bir şey geldi, kente dönmeden önce yapmam gereken bir şey var.»

Craig mezarlığın yanından geçip Khami Misyonerliğe giden yola saptı. Sıradaki ilk ev bomboştu. Pencerelerde perde bile yoktu. Craig verandaya çıkıp içeri bakınca odaların çıplak olduğunu gördü.

Arabaya dönünce Janine, «Kimi arıyorsun?» diye sordu.

«Bir dostumu.»

«İyi bir dost mu?»

«En iyi dostum.»

Craig arabayı hastanenin önünde bıraktı, içeri girdi. Beyaz bir önlük giymiş bir kadın sert bir ifadeyle karşıladı onu. «Umarım insanlarımızı rahatsız edip korkutmaya gelmemişsinizdir. Burada polis belâ demektir.»

«Özür dilerim.» Craig üstündeki üniformaya baktı. «Özel bir iş için gelmiştim. Bir arkadaşımı arıyordum. Ailesi burada otururdu. Samson Kumalo...»

«Oh! Sizi şimdi tanıdım. Sam'ın patronuydunuz. Burada değil, gitti.»

«Gitti mi? Nereye?»

«Bilmiyorum.»

«Büyükbabası Gideon... »

«O öldü.»

«Öldü mü?» Craig şaşırmıştı. «Nasıl?»

«Üzüntüden öldü. Sizinkiler çok sevdiği birini öldürdükleri zaman. Başka bir sorunuz yoksa gitmenizi rica edeceğim, burada üniformalılardan hoşlanmayız.»

Kente vardıklarında akşam olmak üzereydi. Craig kıza sormadan arabayı yatına doğru sürdü. Ağaçların altında park ettiğinde Janine hiçbir şey söylemeden inip kendisini izledi.

Craig bir müzik kaseti koyup bir şişe şarap açtı, sonra Bawu'dan ödünç aldığı günlüğü getirdi. İkisi yanyana oturup okumaya başladılar. Soluk mürekkep ve kurşunkalemle yapılma çizimler Janine'i hayran bırakmıştı, hele 1890'lardaki çekirge felâketini okuyunca iyice kendinden geçti.

Bir çekirge çizimine bakarken, «Adamın esaslı gözü varmış,» dedi. «Eğitilmiş bir doğabilimci gibi... şu ayrıntılara bak.» Kız başını kaldırıp yanındaki erkeğe baktı. Craig hayranı hayran kendisini süzen sevimli bir köpek yavrusu gibiydi. Kız gözlerini ondan ayırmadan kalın ciltli defteri kapattı. Erkek üzerine eğilirken de kaçınmadı. Craig kızın dudaklarının dudakları altında nemlenip aralandığını hissetti. İri çekik gözleri kapanmış, kelebek kanatlan gibi ince ve uzun kirpikleri titriyordu.

Uzun bir süre sonra Janine boğuk bir sesle, «Tanrı askına, sersemce bir şey söylemeye kalkışma,» dedi. «Ne yapıyorsan yapmaya devam et.»

Birkaç dakika sonra sessizliği bozan yine kendisi oldu. Sesi titriyordu.

«Umarım ranzanı iki kişilik yaptıracak kadar ileri görüşülmüşsündür.»

Craig hâlâ konuşmadan kızı kucaklayıp götürdü.

«Böyle olacağını hiç sanmazdım,» dedi Janine erkek dirseği üstünde doğrulup kendisine bakarken. «O kadar rahat, kolay ve doğaldı ki.»

Erkeğin çıplak göğsünü okşadı sonra. «Kıllı göğüslere bayılırım.» diye mırıldandı.

Janine güldü. «Haydi git de şarap kadehlerini getir şimdi.»

Craig mutfakta kadehleri ararken arkasından seslendi. «Pastoral'ın kaseti var mı?»

«Var.»

«Çalar mısın lütfen?»

«Neden?»

«Yatağa döndüğünde söylerim.»

Kız yatağın içinde çırılçıplaktı, dizlerini altına almış olarak oturuyordu. Craig kadehi onun eline sıkıştırıp aynı lotus pozisyonunda karsısına oturdu. «Söyle bakalım.»

«Budalalık etme, Craig... tam eşlik edecek müzik değil mi bu?»

Müzik ve tutku fırtınasında bir anda kendilerinden geçmişlerdi. Hemen ardından gelen sessizlikte kız erkeğin gözlerine düşen nemli saçlarını okşayarak geri attı.

Craig bu kadarına dayanamadı artık. «Seni seviyorum,» dedi, «Tanrım, seni öyle çok seviyorum ki.»

Janine kabaca denecek bir hareketle erkeği itip doğruldu. «Tatlı bir çocuk, düşünceli bir aşıksın ama yanlış zamanda yanlış şeyler söylemek gibi bir yeteneğin de var.»

Sabah olunca Janine, «Sen akşam yemeğini yaptın, ben de kahvaltı hazırlayacağım,» dedi Craig'in eski bir gömleğini sırtına atıp mutfağa girdi.

«Burada bir Lokanta açacak kadar salam ve yumurta var... konuk falan mı bekliyorsun yoksa?» ,v

«Beklediğim falan yok, geleceğini umuyorum.» Craig duştan seslendi. «Benimki rafadan olsun!»

Kahvaltıdan sonra Janine erkeğe paslanmaz çelikten vinçleri güverteye yerleştirmesi için yardım etti. Craig levhaları delerken birinin tutması gerekiyordu.

«Elin işe çok yatkın,» dedi Janine. Biri aşağıda biri yukarda olduklarından birbirlerine bağırarak konuşuyorlardı. «Çok naziksin.»

«Herhalde birinci sınıf silahçısın.»

«Fena sayılmam.»

«Silah falan mı onarırsın?»

«Görevlerimden biri de budur.»

«Bunu nasıl yapabiliyorsun? Silah çok kötü bir şey.»

«Cahil ve bilgisiz bir insanın tipik bir önyargısı bu. Ateşli silahlar çok yüksek işlevleri olan yararlı araçlardır. Bir başka açıdan sanat eseri olarak kabul edilebilirler, insanlar en yaratıcı içgüdülerini silahlarına adamıştır.»

«Ama bir de onları kullanma biçimlerine bak!»

«Bir örnek vermek gerekirse Adolf Hitler'in tüm Yahudi ulusunu gazodasında öldürmesini önlemek için kullanılmıştı.»

«Haydi haydi, Craig. Şu anda ormanda ne için kullanılıyor dersin?»

«Silah kötü değildir, onu kullanan insan kötüdür. Şu elimdeki İngiliz anahtarı için de aynı şeyi söyleyebilirsin.»

Craig vincin vidalarını sıkıştırıp başını dışarı uzattı. «Bugünlük bu kadar yeter. Bir biraya ne dersin?»

Craig güverteye de bir hoparlör yerleştirmişti, güneşlenirken biralarını içip müzik dinlediler.

«Bak Jan, nasıl söyleyeceğimi bilemiyorum ama senin bir başkasıyla görüşmeni de istemiyorum, bilmem anlatabildim mi?»

«İşte yine başladın!» Kızın gözleri mavi büzmüş gibi parıldıyordu. «Sus artık, Craig!»

«Yani aramızda olanlardan sonra, bence biz...»

«Bak oğlum, ikisinden birini seçmelisin ya beni bir daha kızdırırsın, ya da sevimli sevimli gülerim, hangisini istiyorsun, ha?»

Pazartesi günü öğle üzeri Janine polis merkezine geldi. Craig'in sandviçlerini paylaştılar. Craig kıza silahhaneyi gezdirdi. Janine polisin ele geçirdiği silah ve cephane karşısında şaşkınlığını saklayamadı. Erkek kıza çeşitli mayınları, bunların nasıl çıkarılıp tehlikesiz duruma getirildiklerini anlattı.

«Doğrusu teröristlerin haklarını vermek gerek. Domuzlar bunları kimi zaman iki yüz kilometre boyunca sırtlarında taşıyorlar. Hele şunu bir al da ağırlığına bak.»

En sonra kızı arka taraftaki küçük bir odaya soktu. «Özel bir proje üzerinde çalışıyorum burada, İ ve T, yani izle ve tanımla.» Eliyle duvarlardaki krokileri, odanın yarısını dolduran mermi kutularını işaret etti. «Teröristlerle her çatışmadan sonra silah uzmanlarımız bölgeyi tarayıp mermi kovanlarını toplarlar. Önce parmak izi ararız. Teröristin sabıka kaydı varsa böylece hemen tanımlayabiliriz kendisini. Kaydı yoksa ya da kovanları doldurmadan önce silmişse o zaman merminin hangi silahtan atıldığını saptarız.»

Craig kızı masanın üzerindeki mikroskopun başına götürdü. «İyi bak şimdi, her silahın ateşleme pimi kovanda parmak izi kadar özel bir işaret yapar. Böylece her teröristi tek tek izleyebiliyoruz. Kaç kişi olduklarını ve hangilerinin tehlikeli olduğunu da anlarız.»

Janine başını kaldırdı. «Tehlikeli mi?»

«Yüz teröristten doksanı kendilerine yiyecek ve genç kız sağlayacak bir köyün yakınına yerleşirler bizimkilerle çatışmaktan kaçınırlar. Ama tehlikeli olanları öyle değildir. Bunlar kaplandır, bağnazdır, katildir. İşte şu krokiye bak! Buna ateşleme pimi kapsülde gül biçimi bir iz bıraktığı için Gül diyoruz. Üç yıldır ormanda ve doksan altı çatışmaya katıldı. On günde bir çarpışma yaklaşık olarak. Çelik sinirli biri olmalı.» Craig başka bir noktayı gösterdi.

«Buna da Leopar Pençesi adını taktık. Yeni ortaya çıkanı biri. Nehri ilk kez geçti, ama dört çiftlik bastı, bir pusudan kurtuldu ve sonra da Roly'nin İzcileriyle çatışmaya girdi. Roly'nin çocukları müthiştirler onların karşısına çıkanların sağ kaldığı pek görülmüş değildir. İşçiler bu kez de grubun büyük bir kısmını öldürdüler ama Leopar Pençesi eski bir savaşçı gibi dövüşüp birkaç adamıyla pusudan kurtuldu. Roly'nin raporunda Leopar pençesinin kaçarken serdiği mayınlar yüzünden dört kişi kaybettiği belirtiliyor, altı kişi de çatışmada ölmüş. İzciler bugüne kadar bir tek çatışmada bu kadar kayıp vermemişlerdi. Bu adam çok tehlikeli işte. Daha epey kendinden söz ettirecek.»

Janine ürperdi. «Korkunç bir şey bu... bu kadar ölüm ve acı. Ne zaman sona erecek bunlar?»

«Bu iş insan arka ayakları üstünde doğrulduğunda başladı ve yarın da sona ermeyecek. Şimdi biraz da bu akşamki yemekten söz edelim, seni evinden saat yedide alırım, tamam mı?»

Janine saat beşten az önce silahhaneye telefon etti.

«Craig, bu akşam beni almaya gelme.»

«Neden?»

«Evde olmayacağım.»

«Ne oldu?»

«Roly geldi.»

Craig bir süre yatının güvertesinde çalıştı, hava kararınca da aşağı indi. Ne yapacağım bilemiyordu. Janine güneş gözlüğünü ranzanın yanındaki masanın üstünde bırakmıştı, ruju da musluğun yanındaydı. Kamara hâlâ parfüm kokuyordu.

«Sarhoş olayım bari,» diye söylendi Craig. Ama hiç tonik kalmamıştı, su ile cin de iyi gitmiyordu. İçkiyi musluğa boşaltıp 'Pastoral'ı koydu, ancak müzik de çok acı anılar uyandırmıştı.

Sir Ralph’ın deri kaplı günlüğünü aldı eline. Şimdiye kadar iki kere okumuştu, haftasonu için Kings Lynn'e gitmesi gerekirdi aslında. Bawu bir sonraki cildi vermek için kendisini bekliyordu. Craig defteri açınca yalnızlığını bir anda unutmuştu.

Bir süre sonra harita masasının çekmecesinden bir defter çıkardı, yazılı sayfalarını yırtıp attı, geriye yüz sayfa kadar kalmıştı. Bir kalem alıp masanın başına geçti ve ilk boş kâğıda beş dakika kadar baktı. Sonra yazmaya başladı.

'Afrika kıtası ufukta pusuya yatmış bir aslan gibi belirmişti. Sabahın ışıklarında altın renkli ve Benguela Akıntısının soğuğuyla dipdiri... '

'Robyn Ballantyne küpeştede yaslanıp bu bilinmeyen kıtaya baktı...'

Craig yazdıklarını okuyunca garip bir duyguya kapılmıştı, daha önce hiç bilmediği bir duyguydu bu. Genç kadını görür gibiydi. Rüzgâr saçlarını savuruyordu, çenesini heyecanla ileri uzatmıştı...

Kalem boş sayfayı doldururken kadın dönüp kulağına birşeyler fısıldadı. Craig sayfayı çevirdi, yazmaya devam etti. Birden kendine geldiğinde defter dik yazısıyla baştanbaşa dolmuştu ve dışarda gün işiyordu.

Roland Ballantyne parıl parıl cilalı çizmelerini ve kahverengi binici pantolonunu giymişti. Kolalı beyaz gömleğinin kolları yukarı da kıvrılmıştı. Janine onun güneş yanığı rengini ortaya çıkarmak için beyazlar giydiğini düşündü. Erkek çok yakışıklıydı ve içindeki o vahşi acımasızlık onu yakışıklılıktan ötede çekici yapıyordu.

Bir gece önce Roland'ın bekâr evindeki yatağında yatarlarken, «Kaç kişi öldürdün bugüne kadar?» diye sormuştu. «Gerektiği kadar,» demişti Roland. Janine savaştan, ölümden ve acıdan nefret etmesine rağmen bu cevap kendisini elinde olmadan heyecanlandırmıştı. Daha sonraları Roland gülmüş, «Çok istekli bir kızsın, biliyor muydun?» demişti. Janine bu kadar kolayca anlaşıldığı için erkekten nefret etmiş, tırnaklarıyla gözlerini oymaya kalkmıştı. Roland kendisini hiç çaba harcamadan bastırmıştı, sonra yine kıs kıs gülerek Janine kendinden geçene kadar kulağına birşeyler fısıldamıştı.

Şimdi yanyana .at üstünde giderlerken ondan korktuğunu hissediyor, kollarındaki tüyler kabarıyor, bir heyecan topu gelip midesine oturuyordu.

Tepenin üstüne vardıklarında Roland, «Buradan görebildiğin her şey, tek tek bütün otlar, en küçük toprak zerresi, her şey ama aklına gelebilecek her şey Ballantyne'lara aittir,» dedi. «Burası için çarpıştık ve kazandık. Burasını bizden almak isteyecek kim çıkarsa önce beni öldürmesi gerekecektir.» Böyle birinin çıkması fikri bile komikti. Genç bir tanrıydı Roland, ölümsüzlerden biriydi.

Atından inip iki atı dizginlerinden tutup bir ağacın altına götürdü, sonra uzanıp kızı eyerden aldı. Tepenin en kenarına gittiler. Kızı sırtı göğsüne gelecek biçimde, tüm manzarayı görebilmesi için tuttu.

«İşte!»

Geniş otlaklar, ağaçlar, sayısız ırmaklar dolu bir toprak uzanıyordu önlerinde. Hayvan sürüleri sakin sakin otluyorlardı.

«Bunu benim gibi sevecek bir kadına ihtiyaç var. Burasını koruyacak, oğullar doğuracak bir kadın. Ona benim gibi sahip olacak bir kadın.»

Janine onun ne söyleyeceğini biliyordu ve bildiği olmak üzereyken de kafası karmakarışıktı. Erkeğe yaslanan vücudu titriyordu.

«Senin o kadın olmanı istiyorum,» dedi Roland Ballantyne. Janine kendini tutamayıp sarsıla sarsıla ağlamaya başladı.

Ballantyne'ın İzcilerinin assubayları, albaylarıyla nişanlısı onuruna bir parti düzenlemişlerdi.

Parti Thabas İndunas kışlasında çavuşların yemekhanesindeydi. Alayın subayları ile eşleri de çağrılı olduklarından Roland ile Janine Mercedes'le kışlaya geldiklerinde kapıdan kendilerini karşılamaya çıkan epey kalabalık bir grup vardı. Başçavuş Gondele liderliğinde neşeli ama uyumsuz bir şarkı söylemeye başladıklarından Roland, «İyi ki şarkı söylediğiniz gibi dövüşmüyorsunuz yoksa kıçınız şimdiye kadar kalbura dönerdi,» dedi.

Adamlarına sert bir baba sevgi gösteriyor, onlar da kendisine tapıyorlardı. Janine bunu anlıyordu. Başka türlüsü olsaydı şaşardı zaten. Onu şaşırtan İzcilerin kardeşlikleri oldu. Subay ve er, beyaz ve kara hemen hemen elle tutulabilir bir güven ve uyumla bağlıydılar birbirlerine.

Bunun en güçlü aile bağlarından bile daha sağlam olduğunu farkedip Roland'a bundan sözedince erkek, «Hayatın bir başkasına bağlı olursa sonunda onu seversin,» dedi.

Herkes Janine'i büyük bir saygı, hatta korkuyla karşılamıştı. Kendileri Matabele iseler 'Donna', beyazsalar 'Bayan' diyorlardı. Kızın da hemen kanı kaynamıştı adamlara.

Başçavuş Gondele bir fili devirecek sertlikte bir cin sundu hanıma. Ama Janine biraz daha tonik isteyince de hakaret edilmiş gibi üzüldü adamcağız. Janine'i karısıyla tanıştırdı. Kadın kıdemli bir Matabele kabile başkanının kızıydı. «Prenses gibi bir şey yani,» diye Roland durumu açıkladı. Kadının beş oğlu vardı. Janine ile Roly de zaten o sayıda karar kılmışlardı. Kadın çok iyi İngilizce bildiğinden az sonra derin bir konuya dalmışlardı. Janine kulağı dibinden gelen bir sesle birden irkildi.

«Doktor Carpenter, geç kaldığım için özür dileyebilir miyim?» Bir BBC spikeri ya da Tiyatro Okulunun bir mezunu konuşuyor gibiydi. Janine dönünce Rodezya Hava Kuvvetlerinden bir filo komutanıyla burun buruna geldi.

«Douglas Hunt Jefferys.» Adam kıza daracık, adeta kadınımsı elini uzattı. «Cesur albayın güzel hanımıyla tanışamayacağımdan korkuyordum. Bu büyük haberi aldığımızdan beri tüm alay kendine gelemedi hâlâ.»

Janine adamın görünüşüne ve seçtiği kelimelere rağmen eşcinsel olmadığını anlamıştı. Bu elini tutuşundan, bakışlarının vücudunu ipekli bir giysi gibi sarmasından belliydi. Adamın erkekliğinden bir an kuşkusu bile olsa Roland'ın hemen yanına gelivermesiyle bu da yok oluverdi.

«Dougie, aslanım benim!» Roland'ın gülümsemesinde bir köpekbalığını hatırlatan bir nitelik vardı.

«Bon soir, mon brave.» Filo komutanı dişlerinin arasındaki fildişi ağızlığı çekti. «Bu kadar zevkli olacağını sanmadığımı itiraf etmeliyim. Doktor Carpenter gerçekten insanın başını döndüren bir kadın. Seni kutluyorum, dostum, candan kutluyorum.»

«Douge'nin yaptığımız her şeyi onaylaması gerekir,» diye Roland Janine'e döndü. «Birleşik Harekâtla bağlantımızı o sağlar.»

«Doktor Carpenter ile az daha komşu sayılabileceğimizi farkettik. Aynı bölgenin insanlarıymışız, kızkardeşimle aynı okula gitmiş. Bundan önce neden tanışmadığımızı bir türlü anlamadım doğrusu.»

Janine o anda Roland Ballantyne'ın kendisiyle bu adamı kıskandığını farketti. Nişanlısı kendisini kolundan tutup uzaklaştırıyordu.

«Bize müsaade, Douglas. Bugsy'nin çocuklarla tanışmasını istiyorum... »

«Bugsy, ha!» Douglas Hunt Jeffreys inanamayarak başını salladı. «Bu sömürgelerde yaşayanların tümü de vahşi.» Gidip yeni bir cin tonik aramaya koyuldu sonra.

Janine, Roland'ın kıskançlığını dürtüktemekten kendini alamadı. «Ondan hoşlanmıyor musun?»

«İşini iyi yapar.»

«Çok sevimli bir adam.»

«İngiliz’in biri işte.»

«Ben de öyleyim.» Kız gülümsemesini saklamadı. «Biraz geri gidersen sen de İngiliz’sin, Roland Ballantyne.»

«Seninle ben iyi İngilizleriz. Douglas Hunt Jeffreys ise ukalânın biridir.»

«Onlardan biri ha? Hah hah!»

Roland nişanlısını barın ucunda duran bir grup gencin yanına götürdü. «Nigel Taylor, Nandele Zama, Peter Sinclair. Bunlar az daha partiyi kaçıracaklardı. Ormandan iki saat önce döndüler. Bu sabah Gwaai yakınlarında iyi bir çatışma olmuş, yirmi altı terörist öldürmüşler.»

Janine bir an ne diyeceğini bilemedi, sonra hafif bir sesle, «Ne iyi,» diye mırıldandı. Yirmi altı kişinin ölümüne 'tebrikler' de diyemezdi ya.

Genç Matabele çavuşu, «Bu gece albaya binecek misiniz, Donna?» diye sordu. Janine durumu aydınlatması için nişanlısına baktı. Bu kadar yakın dostlar arasında bile çok özel bir soru gibi gelmişti bu kendisine.

«Yemekhane geleneği.» Roland kızın huzursuzluğu karşısında güldü. «Gece yarısı Başçavuşla ben büyük kapılara kadar yarışırız. Prenses Gondele onun jokeyidir. Korkarım senin de benim jokeyim olmanı bekliyorlar.»

Genç Matabele Janine'i tepeden tırnağa kadar süzdü. «Siz Prenses kadar şişman değilsiniz, sizin üstünüze 10 dolar bahse gireceğim, Donna.»

«Umarım sizi düş kırıklığına uğratmayız.»

Gece yarısı yaklaşırken heyecan son haddindeydi, Günlük yaşamları ölüm tehlikesiyle dolu ve bu eğlencenin son eğlenceleri olduğunu bilen insanların o garip çılgınlığı sarmıştı hepsini. Tomar tomar banknotları yaverin eline tutuşturup seçtikleri çiftin çevresine doluşuyorlardı.

Prenses ve Janine ayakkabılarını çıkarmışlar, eteklerini bellerine dolamışlar, yemekhane kapısının önünde birer iskemlenin üstüne çıkmışlardı. Dışarda kapılara kadar olan asfalt iki yana dizilmiş askeri araçların farlarıyla aydınlatılmıştı. İçerde barda Başçavuş Gondele ve Roland’ın üzerlerinde yalnız donları ve çizmeleri vardı. Esau Gondele traşlı kafası gülleye benzeyen kara bir devdi. Roland onun yanında, güneş görmemiş bembeyaz göğsü ile bir oğlan çocuğunu andırıyordu.

«Başçavuş, bu kez de çelme takarsan canına okurum,» diye uyardı adamı. Esau amirinin omzunu okşadı.

«Kusura bakma patron ama çelme takılacak kadar yaklaşamayacaksın yanıma.»

Yaver son bahisleri de topladıktan sonra sendeleyerek tezgâhın üzerine çıktı. Bir elinde tabancası diğerinde de içki kadehi vardı.

«Susun! Silah sesiyle birlikte iki yarışmacı birer şişe bira içeceklerdir, şişe boşalınca bu güzel kadınlardan birini sırtlarına alabilirler.»

Kalabalıktan ıslık sesleri ve alkışlar yükseldi. «Susun çocuklar!» Tezgâhın üzerindeki yaver ciddi görünmeye çalışıyordu. «Kuralları hepimiz biliyoruz.»

«Başlat yarışı, haydi!»

Yaver pes etmiş gibi bir hareket yaptı, namluyu tavana doğrultup tetiği çekti. Bir patlama oldu, tavan ışıklarından biri söndü. Yaverin çıplak kafasına cam kırıkları yağdı.

«Vay canına, gerçek mermiyi çıkarmayı unutmuşum.» Ama kimse kendisiyle ilgilenmiyordu bile.

Başçavuş Gondele ile Roland başlarını geriye atmışlar, kara şişeleri havaya dikmişlerdi. Gondele Roland'dan bir saniye önce birasını bitirdi, tezgâhtan yere atladı, gürültüyle geğirdi ve Prensesi omuzlarına attı. Janine çıplak bacaklarını Roland'ın boynuna dolayamadan kapıdan dışarı fırlamıştı bile.

Roland merdiveni boş vererek verandanın küpeştesinden aşağı atladı. Bir metrelik bir yükseklikten düşmüşlerdi ama Janine erkeğin saclarına sarılarak ve bir denge mucizesi yaratarak sırtında kalmayı başarmıştı. Matabele'ye böylece iki metre daha yaklaşmış oldular. Uzun yol boyunca aralarındaki bu mesafeyi korudular. Roland her adımda hırlıyor, Janine omuzları üstünde sallanıyor, seyirciler de araçların kornalarına basarak ortalığı gürültüye boğuyorlardı.

Büyük kapının önüne gelince karaderili nöbetçi Roland'ı tanıyıp selama durdu.

Gondele'nin ardından dönen Roland, «Rahat!» diye bağırdı adama. Sonra soluk soluğa Janine'e, «Fırsat bulursan Prensesi herifin sırtından alaşağı et,» dedi.

«Ama bu hile olur.»,

«Bu savaştır, yavrum.»

Gondele bir öküz gibi soluyordu. Yokuş yukarı çıkarken arabaların farları kara adeleleri aydınlatıyordu.

Janine Prensese bakınca onun kendisinden hileli bir hareket beklediğini gördü. İkisi de bunun kurallara uygun olduğunu biliyorlardı ve kadın Roland'ın Janine'e söylediklerini duymuştu.

«Merak etme,» diye bağırdı Janine. Karşılık alarak da parıltılı bir gülümsemeyle ödüllendirildi.

İki adam artık düzlüğe çıkmışlardı. Janine altındaki Roland'ın sahip olmaması gereken yedek bir gücü ortaya koyduğunu hissediyordu. Böylesine çocukça bir yarışmayı kazanmak için böyle bir çaba harcamak çocukçaydı. Normal bir insan bunu yapamazdı, aklı başında biri ise yapmaya bile kalkışmazdı. Roland Ballantyne'da kendisini hem heyecanlandıran hem de ürküten bir çılgınlık vardı.

Roland Ballantyne daha iriyarı ve güçlü adamı beş altı metre gerisinde bırakarak yemekhaneden içeri girdi, Janine'i tezgâhın üstüne bıraktı.

Yüzü şişmiş ve kıpkırmızıydı. «Sana bir şey yapmanı söyledim!» diye kısık bir sesle bağırdı. «Bir daha sakın benim dediğimi yapmamazlık etme!» İşte o an gerçekten korktu Janine.

Roland sonra Esau Gondele'nin yanına gitti, iki arkadaş birbirlerini kucakladılar. Yaver Roland'ın eline bir tomar para sıkıştırdı. Roland paraları tezgâha fırlattı. «Haydi çocuklar, bana yardım edin de hep birlikte şunu içip bitirelim.»

Esau Gondele birasından bir yudum alıp gerisini Roland'ın başından aşağı boca etti.

«Özür dilerim, Nkosi. Ama bunu hep yapmak istemişimdir.»

«Ve işte bu Ballantyne'ın İzcilerinin tipik bir gecesidir.» Janine arkasına dönünce Douglas Hunt Jeffreys'in ağzındaki fildişi ağızlıkla yanıbaşında durduğunu gördü. «Bu okul spor kulübü havası sıkıcı gelip de nişanlın da ormandayken uygar bir insanla arkadaşlık etmenin hoş bir değişiklik olacağını göreceksin.»

«Senin hakkında beni ilgilendiren tek şey benim bu öneriyle ilgileneceğimi nerden çıkarmış olman.»

«İnsan kendi türünden olanı çabuk tanır, sevgilim.»

«Çok küstahsın. Bunu Roland'a söyleyebilirim.»

«Evet, söyleyebilirsin. Ama ben de tehlike içinde yaşamaktan hoşlanırım zaten. İyi geceler, Doktor Carpenter. Tekrar görüşeceğimizi umarım.»

Eğlenceyi sabah saat ikide terkettiler. Roland içtiği o kadar içkiye rağmen arabayı her zaman olduğu gibi hızlı sürüyordu. Janine'in apartmanına geldiklerinde kızı bütün direnmesine rağmen yukarı kucağında taşıdı.

Sevişmelerinden hemen sonra da uyudu. Janine evin karşısındaki benzin istasyonunun turuncu ve kırmızı neon ışıkları altında yanında yattığı erkeğin yüzünü inceliyordu. Roland dinlenme halinde uyanıkken olduğundan çok daha yakışıklıydı. Ama Janine birden Craig Mellow'u düşünmekte olduğunu farketti.

«Birbirlerinden o kadar değişikler ki,» diye düşündü. «Ama ben ikisini de seviyorum.»

Janine o gece ancak sabaha karşı uyuyakalmıştı.

Roland sanki kendisini daha uyumadan uyandırmış gibiydi. «Kahvaltıyı hazırla, kadın. Saat dokuzda Birleşik Harekât'ta toplantım var.»

Balkonda, çiçek saksıları arasında mantar ve yumurta yediler.

«Bugsy, biliyorum buna karar vermek gelinin işidir ama gelecek ayın sonunda bir tarih saptayabilir miyiz?»

«Bu kadar çabuk mu? Neden?»

«Nedenini tam olarak anlatamam. Ama o tarihten sonra karantinaya gireceğiz. Bir süre ortalarda olmayacağım.»

«Karantina mı?» Janine çatalını bıraktı.

«Yeni bir operasyona girişeceğimiz zaman bir süre tam bir tecrit durumuna gireriz. Son zamanlarda güvenlik sızıntıları biraz fazlalaştı, adamlarımız pusuya düşürülüyorlar. Şimdi önümüzde büyük bir iş olduğundan hepimiz özel bir kampta karantinaya alınacağız.»

«Bu kamp nerede?»

«Bunu söyleyemem, ama balayımızı istediğin gibi Victoria Şelalesinde geçirirsek benim işime gelir. Sen uçakla buraya dönersin, ben de kampa giderim.»

«Ama bu çok erken, sevgilim. Yapılacak o kadar çok şey var ki. Babamla annemin o zamana kadar buraya gelip gelemeyeceklerini bile bilmiyorum.»

«Telefon et onlara.»

«Ederim. Ama senin de hemen beni bırakıp gitmenden hiç hoşlanmadım.»

«Biliyorum, ama bu hep böyle olacak değil.» Roland saatine baktı. «Gitme zamanım geldi. Bu akşam biraz geç kalacağım. Sonny ile konuşmak istiyorum. Yine o teknesinde oturuyormuş diye duydum.»

Janine şaşkınlığını saklamaya çalıştı.

«Sonny mi? Craig yani; ondan ne istiyorsun?»

Roland, Craig'den ne isteyeceğini söyleyince Janine verecek cevap bulamadı. Şaşkın şaşkın baktı nişanlısının yüzüne.

***

Janine müzeye gider gitmez silahhaneye telefon etti. «Craig, seninle görüşmemiz gerek.»

«Çok iyi, yemeği ben hazırlarım.»

«Hayır hayır, hemen görüşmeliyiz. İşten kaçmalısın.» Craig güldü. «Bu işe gireli birkaç ay oldu, bu benim için bile bir rekor olur.»

«Annenin hastalandığını söyle.»

«Ben yetimim.»

«Biliyorum sevgilim, ama bu bir ölüm kalım sorunu.»

«Ne dedin bana?»

«Ağzımdan kaçtı?»

«Bir daha söyle.»

«Aptallık etme.»

«Söyle.»

«Sevgilim.»

«Nerede ve kaçta?»

«Yarım saat sonra parkta orkestra yerinin yanında. Craig, kötü haber vereceğim, bunu da bilmiş ol.» Janine cevap beklemeden telefonu kapattı.

***

İlk önce Janice Craig'i gördü. Uzun bacakları, şapkasının altından taşan saçları ve yüzündeki endişeli ifadeyle bir Saint Bernard köpek yavrusunu andırıyordu.

«Tanrım, ne kadar güzel olduğunu unutmuşum,» dedi Craig.

«Gel yürüyelim.» Janine erkeğe bakamıyordu, ama Craig elini tutunca da geri çekemedi.

İkisi de nehir kıyısına gelene kadar konuşmadılar. «İlk olarak sana benim söylemem gerekiyordu,» dedi Janine. «Sana bu kadarını borçluyum en azından.» Erkeğin yanında donduğunu hissediyor ama ne yüzüne bakabiliyor ne de elini elinden çekebiliyordu.

«Sen konuşmadan sana daha önce söylediğim bir şeyi bir daha söylemek istiyorum. Seni seviyorum, Jan.»

«Ah, Craig.»

«Bana inanıyor musun?»

Kız başını sallayıp yutkundu.

«Pekâlâ, şimdi bana söylemek istediğin neyse söyleyebilirsin.»,

«Roland bana evlenme teklif etti.»

Craig'in eli titremeye başladı.

«Ben de kabul ettim.»

«Neden ama. Jan?»

Kız sonunda elini çekebildi. «Lanet olsun sana, her zaman aynı şeyi yapmak zorunda mısın?»

«Neden?» diye ısrar etti Craig. «Beni sevdiğini biliyorum. Neden yapıyorsun bunu?»

«Onu daha çok seviyorum da ondan. Sen benim yerimde olsaydın kiminle evlenirdin?»

«Konuya o açıdan bakarsan haklısın.» Janine sonunda başını kaldırıp erkeğe baktı. Craig'in yüzü bembeyazdı. «Roly her zaman kazanır zaten. Sana mutluluklar dilerim, Jan.»

«Ah Craig, bilemezsin ne kadar üzgünüm.»

«Biliyorum. Ben de öyle. Herşeyi olduğu gibi bırakalım artık, Jan. Söylenecek başka şey kalmadı.»

«Başka bir şey daha var. Roland bu geçe seninle konuşmaya gelecek. Senin sağdıcı olmanı istiyor.»

***

Roland Ballantyne harekât masasının kenarına ilişmişti. Ortada Matabeleland'ın büyük ölçekte bir kabartma haritası vardı. Güvenlik kuvvetlerinin yerleri küçük plakalarla gösteriliyordu. Her plakanın üstüne lokantalardaki yemek listeleri gibi birer numaralı kart sıkıştırılmıştı. Kuvvetin her dalının özel bir rengi vardı; Ballantyne'ın izcileri kestane rengiydi. Thabas İnduna kışlasında 2500 kişi olarak görülüyorlardı, ancak Gwaai yakınlarında da 50 kişilik bir devriye bir gün öncesinin çatışmasından sağ kalanların ardına düşmüştü.

Masanın karşı tarafında Douglas Hunt Jeffreys, elindeki tahta çubukla diğer avcunun içine hafif hafif vurmaktaydı. «Pekâlâ. Yalnız kurmay başkanları içindir bu brifing. Şimdi en baştan başlayalım lütfen.»

Harekât odasında yalnız ikisi vardı, çelik kapının üzerindeki kırmızı güvenlik ışığı yanıyordu.

«Kod adı Sığır,» dedi Roland. «Harekâtın amacı Josiah İnkunzi'nin ve kurmay başkanlarının biri ya da hepsinin ortadan kaldırılmasıdır. Bunlar Tebe, Chipeto ve Tungata'dır.»

«Tungata mı?»

«Yeni biri,» diye Roland açıkladı «Devam et, lütfen.»

«Onları Lusaka'da güvenli bir evde kıstıracağız. İnkunzi Macaristan ve Doğu Almanya'ya yaptığı ziyaretten sonra, 15 Kasım'dan sonra bir tarihte yani.»

«Dönüsünü haber alabilecek misin?» Roland başını sallayınca Douglas, «Bana bunun kaynağını söyleyebilir misin?» diye sordu.

«Bunu sana bile söyleyemem, Dougie.»

«Peki, İnkunzi'nin evde bulunduğundan emin olduktan sonra harekete geçeceksen bir sorun yok.»

«Bundan sonra ona Sığır diyelim artık.»

«Nasıl gideceksin?»

«Karayoluyla. Zambia polis kuvvetlerinin işaretini taşıyan bir Land Rover konvoyu, tüm personel de Zambia polis üniforması giymiş olacak.»

Douglas kaşlarını kaldırdı. «Ya Cenevre Antlaşması?»

«Yasal bir savaş hilesi.»

«Yakalanırsanız sizi kurşuna dizerler.»

«Üniforma olsa da olmasa da yakalanınca kurşuna dizilmek var zaten. Bunun çözümü bizimkilerden hiçbirinin yakalanmamasını sağlamak.»

«Peki, karayoluyla gideceksiniz demek. Hangi yoldan peki?»

«Livingstone'dan Lusaka'ya.»

«Düşman toprakları üzerinde uzun bir yolculuk, üstelik hava kuvvetlerimiz Kaleya'daki köprüleri bombaladılar.»

«Nehrin yukarısında başka bir yol var, bir rehber bizi ormandan oraya çıkaracak.»

«Köprü işim' çözümledin diyelim, peki Zambezi'yi nasıl geçeceksiniz?»

«Kazungula'dan önce bir sığlık var.»

«Bunu kontrol ettiniz sanırım?»

«Evet. Bir araba geçirdik sal ve vinç kullanarak, dokuz dakikada geçtik. Tüm birliği iki saatte geçirebileceğiz. Ordan bizi Livingstone'un elli kilometre kuzeyindeki anayola çıkartacak bir yol var.»

«Peki ikmal durumu ne olacak?»

«Kaleya'daki rehber beyaz bir çiftçi, çiftliğinde yakıtı var, biz de helikopterlerle destek sağlayacağız.»

«Yani harekâtı terk zorunda kalırsanız Helikopterleri kaçmak için kullanacaksınız.»

Roland başını salladı. «İyi bildin, Dougie dostum. Umalım buna gerek kalmasın.»

«Personele gecelim şimdi. Kaç kişi kullanacaksın?»

«Başçavuş, ben ve on uzman dahil olmak üzere kırk beş İzci.»

«Uzman, mı?»

«Sığır'ın karargâhında çok miktarda belge bulacağımızı sanıyorum. Belki de taşıyamayacağımız kadar çok. O yüzden en az dört haberalma uzmanının bunları yerinde inceleyip neyi taşıyıp neyi yakmamız gerektiğini saptamalarını istiyorum. Uzmanları sen seç.»

«Peki ya diğerleri?»

«İkisi sıhhiye. Henderson, ile yardımcısı. Onları daha önce de kullanmıştık.»

«İyi, peki başka?»

«Bubi tuzaklarını temizlemek ve dönüşte bizimkilerini bırakmak ve dönerken köprüleri atmak için tetihkâmcılar.»

«Salisbury'den mi getirteceksin bunları?»

«Bulawayo'dan iki kişi bulabilirim, biri kuzenimdir.»

«İyi, bana bir liste yap öyleyse.» Douglas fildişi ağızlığından izmariti çıkarttı, küllüğe bastırdı, yerine bir yenisini yerleştirdi.

«Karantina kampı yeri için bir karara vardın mı?»

«Dett otlağında Wankie Safari tesisi var. Zambezi'den iki saat uzaktadır ve Wankie havaalanı terkedildiğinden bu yana bakımlıdır.»

«Beş yıldızlık konfor... İzciler iyice gevşettiler işi desene. Peki, oraya geçmenizi sağlarım.» Douglas not aldı. «Şimdi tarihleri, konuşalım. En yakın ne zaman hazır olursunuz?»

«Kasımın on beşinde. Araç gereci hazırlamak, baskını prova etmek için sekiz hafta...»

«Senin düğün tarihine de pek uygun düşüyor, değil mi?»

Douglas fildişi ağızlığı ile dişlerine vururken Roland'ın ani öfkelenmesinden zevk duymuş gibiydi.

«Baskın tarihinin benim özel işlerimle hiçbir ilgisi yok. Baskın Sığır'ın hareketlerine göre zamanlanmıştır. Hem düğün karantinanın başlangıcından bir hafta önce yapılacak. Janine ile halayımızı Wankie Safari tesisinden arabayla iki saat uzaklıktaki Victoria Şelâlesi Otelinde geçireceğiz. O Bulawayo'ya uçakla dönecek ben de otelden doğruca karantina yerine gideceğim.»

Douglas kendini savunmak istercesine elini kaldırıp alaycı bir sesle, «Sakin ol dostum,» dedi. «Sana uygarca bir soru sordum, hepsi o kadar. Söz aramızda benim düğün çağrımın da postada kaybolduğunu sanıyorum...» Ama Roland önündeki listeye vermişti tüm dikkatini.

Douglas Hunt Jeffreys, pancurları örtülmüş serin yatak odasındaki geniş yatakta yanında uyuyan çıplak kadına baktı. İlk başta, ergenlik izleri taşıyan yüzü, kalın çerçeveli gözlüğü, saldırgan hatta erkeksi davranışları ve alev alev yanan siyasal eylemciliğiyle hiç de umut verici görünmemişti. Ama üstüne bol gelen eteği ve kazağını, kalın çorapları çıkınca altından Douglas’ın pek hoşlandığı küçük göğüslü, küçük kız vücutlu bir kadın' belirmişti. Douglas kızı zevkin çılgın doruklarına çıkartabileceğini farkedince zevkten kendinden geçmişti. Kız artık her dediğini yapıyor, tümüyle kendini erkeğin iradesine terk etmiş görünüyordu.

«Güzel kadınlara lanetler olsun,» diye gülümsedi Douglas. «Ne varsa çirkin ördeklerde var.»

Sabah tanışmışlardı, Douglas şimdi saate bakınca öğleden sonra iki olduğunu gördü. Bu, kendisi için bile bir rekordu. «Zavallı kuzucuk bitkin düştü.» Douglas'ın canı bir sigara çekiyordu ama kıza on dakika daha tanımaya karar verdi. Acelesi yoktu. Biraz daha yatıp durumu enine boyuna düşünebilirdi.

Usta casus şefleri gibi Douglas da dişi ajanlarıyla, hatta seyrek de olsa erkek alanlarıyla cinsel ilişkiye girmenin, işinde özlenen sadakat ve bağımlılığı sağlamakta büyük kolaylık olduğunu bilirdi Bu önündeki durum da bunun tam bir örneğiydi. Fiziki bağlılık olmasaydı Doktor Leila St. John çok güç ve ne yapacağı bilinmeyen bir insan olurdu, oysa şimdi en iyi ajanlarından biriydi.

Douglas Hunt Jeffreys savaşın cilvesiyle Rodezyalı doğmuştu. Babası Hitler'in savaşının başlangıcında Gwelo'daki Kraliyet Hava Kuvvetleri eğitim birliğinin komutanlığına getirilmişti. Orada yerli bir kızla evlenmiş, Douglas da 1941'de dünyaya gelmişti. Aile babasının görevi bitince İngiltere'ye dönmüş, Douglas da ailesinin izinden yürüyerek Eton kolejini bitirdikten sonra Kraliyet Hava Kuvvetlerine girmişti.

Bundan sonra mesleğinde beklenilmedik bir sapma olmuş, kendini İngiliz askeri haberalma servisinde buluvermişti. 1964 te Ian Rodezya'da iktidara gelip de İngiltere ile ilişkilerini kesip bağımsızlık ilân etmekten söze başlayınca Douglas Hunt Jeffreys orası için biçilmiş kaftan olarak görülmüştü. Rodezya'ya dönmüş, Rodezya yurttaşlığına girmiş, Rodezya Hava Kuvvetlerine girip komutanlık kademesinde bir köstebek olarak yükselmeye başlamıştı.

Şimdi bölgenin İngiliz haberalma şefiydi ve Leila St. John da ajanlarından biriydi. Doğal olarak kız gerçek işverenin kim olduğunu bilmiyordu. Askeri haberalmadan, hangi ülkenin olursa olsun, söz edilecek olsa ürkmüş bir kedi gibi en yakın ağaca tırmanacağından hiç kuşkusu yoktu. Douglas kendi yarattığı kişileri düşünerek gülümsedi. Leila St. John onu, ülkeyi ırkçı faşist istilacıların elinden kurtarıp Marksist komünizmin mutluluğuna teslim etme amacını güden sol kanat gerillaların bir üyesi olarak tanımaktaydı.

Diğer yandan Douglas Hunt Jeffreys ile hükümeti. Birleşmiş Milletler, Birleşik Devletler, Fransa, Batı Almanya ve diğer batılı müttefiklerince kabul görecek bir çözüm peşindeydiler. Hem onurlarını kaybetmeden bu berbat ve çok masraflı durumdan sıyrılmak istiyorlar, hem de iktidarı Afrika gerilla liderlerinden en az sakıncalısının eline bırakmayı düşünüyorlardı.

İngiliz ve Amerikan haberalma raporlarında Josiah İnkunzi’nin, tüm solcu propagandasına ve Çin ile Sovyet bloku ülkelerinden aldığı askeri yardıma rağmen sağduyu sahibi bir insan olduğu biliniyordu. Batı görüş açısından çok deha büyük tehlikelerin en küçüğüydü. Onun ortadan kaldırılması gerçekten vahşi bir Marksist sürüsünün yönetimi ele alıp Zimbabwe adını verecekleri ülkenin büyük kızıl ayının kucağına düşmesi sonucunu doğuracaktı.

İkinci bir düşünce de, Rodezya kuvvetlerinin İnkunzi'ye başarılı bir suikast girişiminde bulundukları takdirde Rodezya hükümetinin moralinin düzeleceği ve Ian Smith'le sağcı bakanlarının o güne kadar olduklarından daha mantıksız ve hoşgörüsüz olmak için bir neden bulacaklarıydı. Hayır, ne olursa olsun Josiah İnkunzi'nin hayatı korunmalıydı. Douglas uyuyan kadını gıdıklayarak uyandırdı.

«Uyan bakalım, konuşma zamanı geldi.»

Kız uyandı, gerindi, sonra hafifçe vücuduna dokundu, «İçim dışım ağrıyor, ama çok zevkli bir ağrı bu doğrusu.»

«Birer sigara yak,» dedi Douglas. Kız sigarayı fildişi ağızlığa yerleştirip erkeğin dudakları arasına yerleştirdi.

«Lusaka'dan kurye ne zaman gelecek?» Douglas'ın halka halinde üflediği duman kızın çıplak göğsüne bir tepenin üzerindeki sis bulutu gibi oturdu.

«Geç kaldı. Sana Umlimo'dan söz etmiştim.»

«Evet, şu ruhları çağıran medyum.»

«Kadını nakletmek için bütün hazırlıklar tamamlandı, Lusaka bu iş için yüksek bir parti yetkilisini gönderiyor. Adam her an gelebilir.»

«Bunamış bir büyücü için çok büyük zahmet bütün bunlar.»

«Umlimo Matabele halkının ruhsal lideridir. Bir gerilla ordusunda bulunması askerlerin morallerim yükseltir.»

«Bunu anlıyorum, bana onların kör inançlarını anlatmıştın.» Douglas kızın yanağını okşayınca Leila hemen yatıştı. «Demek bir komiser gönderecekler. Çok iyi bu işte. Bu adamların sınırdan sınıra, kentten kente bu kadar zahmetsizce nasıl geçebildiklerini hep merak etmişimdir.»

«Sıradan bir beyaz için kara bir yüzün bir diğerinden farkı yoktur,» diye anlattı Leila. «Pasaport ya da geçiş kâğıdı gerekmez, her köy bir üs, hemen hemen her karaderili de bir müttefiktir. Üzerlerinde silah ya da patlayıcı taşımadıkları sürece otobüs ve trene binerler, kesilmiş yollardan korkusuzca geçerler.»

«Pekâlâ,» dedi Douglas. «Benim sana söyleyeceklerim bir an önce Lusaka'ya ulaşsın da.»

«En geç haftaya,» diye söz verdi Leila.

«Ballantyne İzcileri İnkunzi ile adamlarını Lusaka'daki güvenli evde basmak için büyük bir operasyona girişiyorlar.»

«Aman Tanrım! Olamaz!»

«Kendisini uyaramazsak ne yazık ki öyle. İşte şunlar da ayrıntılar, iyice ezberlemeye bak!»

Hurda otobüs ardından kapkara yağ dumanları çıkararak virajlı yoldan aşağı iniyordu. Raflar iple bağlanmış denkler, karton kutular, ucuz bavullar, kafesler içinde tavuklarla doluydu.

Sürücü ilerde yolun kesilmiş olduğunu görünce frene bastı. Yolcuların neşeli sesleri ve gürültülü kahkahaları bir anda huzursuz bir sessizliğe dönüştü. Otobüs durur durmaz karaderili yolcular ön kapıdan indiler ve silahlı bir polisin denetiminde erkekler bir yana, kadın ve çocuklar bir yana ayrıldılar. Bu sırada iki karaderili memur da otobüsün içini aramaya başlamışlardı.

Tungata Zebiwe Yoldaş erkek yolcular arasındaydı. Başında eski bir şapka, sırtında yırtık bir gömlek, bacağında kısa haki pantolon, ayağında da parmaklarının dışarı çıktığı eski tenis ayakkabıları vardı. Ülkenin işgücünü oluşturan tipik bir niteliksiz ve geçici işçi görünümündeydi. Polisin kontrolü sıradan olduğu sürece korkacak bir şeyi yoktu, ancak bunun sıradan bir arama olmadığına inanmak için de her nedeni vardı.

Zambezi geçidini karanlıkta geçip güvenlik kordonunu da aştıktan sonra Wankie madenlerinin yanındaki yola çıkmıştı. Tek başına yolculuk ediyordu; üzerinde kendisinin iki gün önce kömür madeninde çalışırken işinden çıkarıldığını gösteren bir belge vardı. Sıradan bir kontrol olduğu sürece her yere girip çıkabilirdi bununla.

Ne var ki, otobüse bindikten iki saat sonra Bulawayo yakınlarına geldiklerinde otobüste bir ZHKO kuryesi daha olduğunu fark etmişti. Bu, kendisiyle birlikte Zambia eğitim kampında bulunan yirmi yaşlarında Matabele kadınıydı. O da köylü gibi giyinmişti ve sırtında bir bebek taşıyordu. Tungata, kadının suç unsuru oluşturacak bir belge taşımamakta olduğunu umuyordu yol boyunca. Böyle bir belge ile yakalandığı takdirde otobüsün tüm yolcuları çok sıkı bir güvenlik kontrolünden geçirilirlerdi. Parmak izleri alınırdı bir kere ve Tungata. Rodezya hükümeti memuru olarak çalıştığından kayıtlarda parmak izi vardı.

Dost ve müttefik olduğu halde kadın şimdi kendisi için çok büyük bir tehlike oluşturmaktaydı. Oysa basit bir piyon, bir kuryeden başka bir şey değildi. Kolaylıkla harcanabilirdi. Ama şu anda üstünde ne taşıyordu acaba? Tungata kadını dikkatle gözden geçirirken birden bakışları sırtındaki bebeğe takıldı. Birden midesi top gibi olmuştu. Şimdi başı beladaydı işte. Kadın eylemciydi. Onu yakalarlarsa kendisini de yakalamaları işten bile değildi.

Tungata üstünün aranması için diğer erkek yolcuların yanına gitti, kadınlar da öteki uçta sıra oluyorlardı. Kadın polisler onları çırılçıplak soyup arayacaklardı. Kız beşinciydi. Sırtındakı bebeğini sallıyor, bebeğin başı iki yana düşüyordu her seferinde. Tungata daha fazla bekleyemedi.

Birden öne çıkıp aramayı yöneten karaderili çavuşun kulağına bir şeyler söyledi. Sonra kadınlar sırasında duran kadını işaret etti. Kadın kendini suçlayan adamı gördü, çevresine bakındı, koşmaya başladı.

«Tutun şunu!» diye gürledi çavuş. Kadın çocuğu sırtına bağlayan bezi çözdü, çocuğu sırtından yere atıp koşmaya devam etti. Ancak yol iki yandan da kesilmişti. Ağaçlar arasından fırlayan iki polisten biri bir dipçik darbesiyle kadını yere serdi. Sürüklene sürüklene eski yerine getirilen kadın Tungata'nın yanından geçerken yüzüne tükürdü.

«Hain, yiyeceğiz seni! Öleceksin, Çakal...»

Tungata ilgisiz bakışlarla baktı kadına.

Memurlardan biri kızın yere attığı çıplak bebeği kaldırır kaldırmaz dehşetle bağırdı.

«Soğuk bu!» Bebeği sırtüstü çevirdi. «Ölmüş! Hey, şuna bakın!»

Bebeğin cesedi ortadan ikiye yarılmıştı. Yarık boğazından bacakarasına kadar iniyordu. Yara iple dikilmişti. Yüzünü iğrenmeyle buruşturan beyaz polis yüzbaşısı dikişleri kesti. Çocuğun içi plastik patlayıcılarla doluydu.

«Pekâlâ.» Yüzbaşı yerinden doğruldu. «Hepsini alıkoyun. Tek tek herbirini merkeze soracağız.»

Yüzbaşı sonra Tungata'nın yanına geldi. «Aferin, dostum,» Tungata'nın omzunu okşadı. «Merkezden ödülünü alabilirsin. Beş bin dolar... iyi para, değil mi? Onlara şunu ver.» Adam not defterine bir şey yazıp kağıdı koparttı. «Adım ve rütbem. Parayı hak ettiğine tanığım. Land Rover'Ierimizden biri birkaç dakikaya kadar Bulawaya'ya gidecek... sen de onunla gidersin.»

***

Tungata Khami Misyonerlik Hastanesi önünde üstünün aranmasına ses çıkarmadı. Üzerinde hâlâ işçi giysileri ve Wankie kömür madeninden çıktığını belirten belgeler vardı.

Nöbetçilerden biri kağıda baktı. «Neyin var bakalım?»

«Midemde bir yılan var.»

Tungata elini midesine götürdü. Midede yılan kolitten ülsere kadar her şey olabilirdi.

Nöbetçi güldü. «Doktorlar senin yılanı çıkarırlar, hiç merak etme, sen şimdi polikliniğe git.»

Poliklinik danışma hemşiresi Tungata'yı tanımıştı, ama yüzündeki ifadeyi değiştirmeden bir kart yazdı ve kalabalık sıralardan birine oturmasını işaret etti. Bir iki dakika sonra da masası başından kalkıp 'Nöbetçi Doktor' yazılı kapıdan içeri girdi.

Dışarı çıkınca Tungata'ya, «Sıra sende!» dedi.

Tungata sendeleye sendeleye koridoru geçip aynı kapıdan içeri girdi. Kapı ardından kapanır kapanmaz Leila St. John, «Komiser Yoldaş!» diye kucakladı adamı. «Öylesine korktum ki!» Erkeği iki yanağından öperek geri çekildi. Tungata aptal bir köylüden tehlikeli biçimde soğuk bakışlı bir savaşçıya dönüşmüştü bir anda.

«'Benim için giyecek bir şey var mı?»

Tungata bir perdenin ardında üstünü değişip beyaz laboratuvar önlüğünü ilikleyerek dışarı çıktı. Yakasında, üstünde, 'DOKTOR G.J. KUMALO' yazılı plastik arma kendisini her türlü boş kuşkudan uzak tutmaya yeterliydi.

Leila St. John'un karşısına oturarak, «Hazırlıklarını öğrenmek istiyorum,» dedi.

«Altı ay önce Matopos'tan getirildiğinden bu yana Umlimo'yu yaşlılar bölümünde tutuyorum.»

«Sağlığı nasıl?»

«Çok yaşlı. Dediği gibi 120 yaşında olmaması için hiçbir neden yok. Cecil Rhodes'un soyguncuları Bulawayo'ya girip Kral Lobengula'yı öldürdüklerinde genç bir kadındı.»

«Durumunu sordum ben.»

«Kötü beslenmeden zayıf düşmüştü, ona iyi bir rejim uyguladım, şimdi yürüyemiyor ama çok sağlıklı. Barsaklarına da hakim değil. Albino olduğu için bir deri alerjisi de var. Ama onu rahat ettirecek bir melhem verdim. Gözü ve kulağı iyi görüp işitmiyor, ama kalbi ve diğer önemli organları yaşına göre çok sağlıklı. Zihni de öyle.»

«Yola çıkabilir mi?»

«Çıkmak istiyor. Ülkenin mızrakları başarıya ulaşmadan büyük suları geçecekmiş diye bir kehaneti olduğunda ısrar ediyor.»

Tungata sabırsız bir hareket yaptığı sırada Leila St. John, «Umlimo ile kehanetlerini umursamıyorsun, değil mi yoldaş?» diye sordu.

«Sen inanıyor musun, doktor?»

«Bilimin geçersiz olduğu bazı alanlar vardır. Umlimo da olağanüstü bir kadın. Onun hakkında söylenen her şeye inanamıyorum ama yine de sıradan olmayan bir güce sahip olduğuna inanıyorum.»

«Bizim hesabımıza göre kadın paha biçilmez bir propaganda aracıdır. Halkımızın büyük bir çoğunluğu hâlâ okuması yazması olmayan, kör inançlara bağlı insanlar. Benim de soruma cevap vermedin, doktor. Yola çıkabilir mi?»

«Çıkabilir sanırım. Yolda alacağı ilaçları hazırladım. Zambia sınırında güvenlik kontrollerinde bir güçlük çıkarmaması için tıbbi belgeler de hazırladım. En iyi yerli sağlık hademelerinden birini de yanına vereceğim. Ben de kendisiyle gitmek isterdim ama bu dikkati üzerimize çeker.»

Tungata bir süre düşündü. Öylesine otoriter bir havası vardı ki Leila erkeğin ağzından çıkacak sözleri heyecanla beklediğini farketti. Emir olsun soru olsun hemen bir cevap vermeye hazırdı.

Ama Tungata ağzını açtığında düşünceli bir sesle. «Kadının ölüsü de dirisi kadar değerli,» diye söylendi. «Ölü olursa idaresi daha kolay olur. Cesedini formaldehid mi her neyse onunla koruyabilirsiniz, değil mi?»

Leila, tüm inancına rağmen dehşete kapılmıştı. Bu acımasızlık kendisini ürkütüyor, ama erkeğin ölümcül kararlığı karşısında da heyecanlanıyordu.

«Buna gerek kalmayacağını umarım,» diye mırıldanarak adamın gözlerinin içine baktı. Hayatında böyle bir erkekle karşılaşmamıştı.

«Onu bir göreyim de sonra karar veririm,» dedi Tungata. «Kadını hemen görmek istiyorum.»

Hastanenin güney kanadının en üst katındaki özel koğuşun kapısı dışında üç yaşlı kadın oturuyordu. Üçü de vahşi kedi, çakal ve yılan derilerinden yapılmış garip giysiler giymişlerdi. Boyunlarından ve bellerinden şişeler, boş kabaklar, boynuzlar, kuru keçi sidik torbaları, kemikler sarkıyordu.

«Bunlar yaşlı kadını bir an bile yalnız bırakmıyorlar,» dedi Leila St. John.

«Ben aksine karar verince bırakırlar,» dedi Tungata.

Umlimo uyuyordu. Bembeyaz derisi pembemsi griye dönüşmüştü. Çıplak kafasına kadar bütün vücudu kara lekelerle kaplıydı. Kafasını örten derisi o kadar inceydi ki altından kemikleri görünüyordu. Çenesinin altına kadar çekilmiş örtüden alnına kadar olan yüz derisi inanılmayacak kadar buruşuktu. Açık dudakları her soluk alışında titriyordu. Bir tek sarı diş vardı ağzında. Kadın gözlerini açtı. Gözleri beyaz bir tavşanınkiler kadar pembeydi.

«İyi günler, anacığım.» Leila kadının çökük yanaklarını okşadı. «Sana bir konuk getirdim,» dedi kusursuz Sindelebe dili ile.

Kadının boğazından bir hırıltı yükseldi, titremeye başladı.

Tungata'ya bakarken bütün vücudu titriyordu.

«Sakin ol anacığım,» dedi Leila. «Sana bir zarar vermeyecek.»

Yaşlı kadın örtünün altından bir iskeleti andıran kolunu çıkardı. Dirsekleri romatizmadan şişmişti, parmakları bir pençe gibi kıvrıktı. Eliyle Tungata'yı işaret etti.

Şaşılacak derecede berrak bir sesle, «Kralların oğlu,» dedi. «Kralların babası. Şahinler döndüğünde kral olacak olan. Bayete, kral olacak olan, Bayete!» Kralların selamlanmasıydı bu. Tungata dehşetten kaskatı kesilmişti. Alnında boncuk boncuk terler belirmişti şimdi. Leila St. John ayakta duramıyormuş gibi duvara yaslandı. Demir karyolada yatan zayıf kadından ayıramıyordu bakışlarını. Yaralı dudakların kenarlarında tükürükler belirdi, pembe gözler yuvalarında döndüler, ama kadının sesi biraz daha güçlenmişti şimdi.

«Şahinler çok uzaklara uçtu. Onlar dönene kadar Mambo ve Monomatopas krallıklarında barış olmayacak. Taş şahinleri geri getiren bu krallıkların egemeni olacak.» Sesi bir çığlıktı şimdi. «Bayete, Nkosin kulu. Selam, Mambo. Sonsuza dek yaşa, Moaomatopa.» Umlimo Tungata'yı bütün eski zaman krallarının unvanlarıyla selamladıktan sonra beyaz yastıklara yığıldı, kaldı, Leila kadının yanına koşup parmaklarını göğsüne dayadı.

«Bir şeyi yok,» dedi biraz sonra. Tungata'ya baktı. «Ne yapmamı istiyorsun?»

Tungata derin bir uykudan uyanıyormuş gibi başını salladı, beyaz önlüğün koluyla alnındaki buz gibi korku terlerini sildi, «Ona iyi bak. Yarın sabah yola çıkabilecek duruma gelsin. Onu kuzeye götürüp büyük nehirden geçireceğiz.»

Leila St. John küçük Fiat arabasını ilk yardım kapısının önündeki cankurtaran parkına çekmişti. Tungata arabanın arka kapısından girip yere uzandı. Leila erkeğin üstüne bir örtü örtüp arabayı ana giriş kapısına sürdü, nöbetçilerden biriyle kısa bir konuşmadan sonra Fiat'ı müdürün evine giden dar yola sürdü.

Arkasına bakmadan ve dudaklarını oynatmadan, «Şimdilik güvenlik kuvvetleri görünmüyor,» dedi. «Geldiğini farketmemişler sanırım, ama tehlikeyi göze alamayız.»

Eski taş binanın yanına sonradan yapılan garaja arabayı park edip valizini ve dosyalarını çıkartırken kendilerini bir gören oldu mu diye çevresine bakmıyordu. Ama bahçe yoldan görünmezdi zaten. Evin yan kapısını açıp, «Hemen içeri gir,» dedi.

Tungata arabadan atlayıp içeri koştu. Leila da ardından geldi. Perdeler kapalı, içersi loştu.

«Büyükannem bu binayı 1896'da eskisi yakıldıktan sonra yapmış. Neyse ki geleceğin tehlikelerine karşı önlem almayı ihmal etmemiş.»

Leila Rodezya tik ağacından yapılma döşemenin üstünden geçip büyük şömineye doğru yürüdü. Şöminenin döşemesi taşla örtülmüştü. Bir demir parçasıyla taşlardan birini kaldırdı. Tungata kadının yanına gidince ayağı inen dar bir taş merdiven gördü.

«Tebe Yoldaş o gece burada mı saklanıyordu? Hani İzcilerin kendisini bulamadığı gece?»

«Evet, buradaydı. Şimdi sen de aşağı insen iyi olur.»

Tungata aşağı atlayınca zifiri karanlıkta buldu kendini. Leila deliği kapatıp yanına indi. El yordamıyla duvarda elektrik düğmesini bulup çevirdi. Küçük taş odanın tavanında çıplak bir ampul yandı. Ortada üstünde birkaç kitap duran bir masayla bir tabure, duvar kenarında da dar bir portatif yatak, yatağın ucunda yine portatif bir tuvalet vardı.

«Çok konforlu sayılmaz,» diye özür diledi Leila. «Ama seni burada kimse bulamaz.»

«Daha az konforlu yerlerde yaşadım ben. Şimdi planlarını dinleyelim bakalım.»

Leila masanın üstüne tıbbi belgeleri yaydı, sonra oturup Tungata'nın Umlimo'nun yolculuğu için isteklerini yazmaya başladı.

Yazması bitince Tungata, «Şimdi hepsini ezberle ve kâğıdı yok et,» dedi.

«Peki.»

Kız listeyi ezberlerken Tungata gözlerini ondan ayırmadı.

«İnkunzi Yoldaş'a bir haber iletmen gerek,» dedi Leila. «Yüksek düzeydeki dostumuzdan geliyor.»

«Söyle bakalım.»

«Ballantyne izcileri özel bir operasyona hazırlanıyorlar. İnkunzi Yoldaş ile arkadaşlarını öldürecekler. Listelerinde senin de adın var.»

Tungata'nın yüz ifadesi değişmedi. «Planlarının ayrıntılarını öğrendin mi?»

«Hepsini hem de. Şöyle bir durum var... »

Kız on dakika süreyle konuşurken Tungata sözünü kesmeden dinledi. Sözü bittikten sonra da uzun bir süre hiç konuşmadan yattığı yerde gözlerini tavana dikip kıpırdamadan durdu uzun bir süre. Konuştuğunda sesi nefretle kısılmıştı.

«Albay Roland Ballantyne. Onu bir ele geçirebilsek! Üç binden fazla insanımızın ölümünden o sorumlu. O ve köpekleri. Kamplarda sanki bir şeytanmış gibi adını fısıltıyla söylüyorlar. En yürekli adamlarımız bize onun adını duyunca bir anda korkak kadınlara dönüyorlar. Onu ve kasaplarını iş başında gördüm. Ah, onu bir ele geçirebilsek! Belki...» Tungata doğruldu, nefretten sarhoş gibiydi. «Belki de bu bir fırsattır bizim için.»

Uzanıp Leila'nın omuzlarını kavradı. «Onun kadını... Victoria Şelalesinden uçakla dönecek dedin, değil mi? Bana uçuş tarihini, numarasını, kesin saatini öğrenebilir misin?»

Erkeğin gücünden ve öfkesinden dehşete kapılan kız başını salladı.

«Bilet gişesinde bir adamımız var. Öğrenirim.»

«Yem,» diye söylendi Tungata. «Leoparı tuzağa düşürecek körpe kuzu.» Leila taş odaya yiyecek getirip Tungata yerken başında bekledi.

«Taş şahinler,» dedi Tungata yemek yerken. «Kadının dediklerini duydun, değil mi?»

Leila başını salladı. «Bunların ne demek olduğunu anlat bana,» diye devam etti Tungata.

«Taş şahinler bayrağın üzerindeki amblemdir. Bu ülkenin paralarında da aynı amblem vardır.»

«Devam et.»

«Bunlar eski kuş heykelleridir. İlk beyazlar bunları Zimbabwe yıkıntılarında buldular ve çaldılar. Lobengula’nın onları önlemeye çalıştığı ama heykellerin güneye götürüldüğü hakkında bir de efsane vardır.»

«Bu heykeller nerede şimdi?»

«Biri Cecil Rhodes'un Groote Schuur'daki evi yandığında yok oldu. Pek emin değilim ama sanırım diğerleri Güney Afrika'da Cape Town'da.»

«Cape Town'un neresinde?»

«Oradaki müzede.»

Tungata homurdanarak yemeğe devam etti. Tabağı ve bardağı boşalınca eliyle kenara itip yine kadına baktı.

«Yaşlı kadının sözleri...»

«Umlimo'nun kehanetine göre o şahinleri geri getirecek kimse bu ülkenin egemeni olacak ve o kimse de sendin.»

«Kadının sözlerini kimseye tekrarlamayacaksın, anladın mı?»

«Kimseye söyleyemem,» diye kadın söz verdi.

«Bunu yaparsan seni öldüreceğimi biliyorsun.»

«Biliyorum.» Leila tabakla bardağı alıp tepsiye yerleştirdi.

Sonra erkeğin önünde durup bekledi. Tungata bir şey söylemeyince, «Başka bir isteğin var mı?» diye sordu.

Erkek bakışlarını yüzünden ayırmayınca kız bakışlarını yere indirdi.

«Kalmamı ister misin?»

«Evet.» Kadın elektrik düğmesine uzandı.

«Bırak açık kalsın. Beyazlığını görmek istiyorum.»

Leila ilk keresinde korku ve acıyla bağırdı, ikinci ve ondan sonraki sayısız defa artık zevkin doruğuna varmanın çığlıklarını atıyordu.

***

Douglas Ballantyne Kings Lynn ve Queens Lynn sürülerinden seçtiği en iyi etli hayvanları kestirdikten sonra üç hafta buzlukta bekletmişti. Şimdi bahçede açık kömür ateşinde nar gibi kızarıyordu hayvanlar. Queens Lynn'in mutfak hizmetçileri nöbetçileri nöbetleşe şişleri çeviriyorlar, altın rengini almış etlere yağlar dökerek ortalığı mis gibi kokutuyorlardı.

Sürekli müzik sağlamak için üç orkestra getirilmişti. Garsonlar ve aşçılar Johannesburg'dan uçakla getirtilmişler, savaş bölgesine geldikleri için kendilerine büyük paralar verilmişti. Elli mil çevredeki bütün evlerin bahçelerinden kopartılan çiçekler doldurmuştu ortalığı.

Bawu Ballantyne Güney Afrika'dan içki getirtmek için özel bir uçak kiralamıştı. Dört ton şarap ve sert içki vardı. Bawu vicdanına danıştıktan sonra İngiltere ve İrlanda'ya uyguladığı özel ambargoyu düğün töreni süresince kaldırmaya karar vermiş ve yüz kasa da Chivas Regal viskisi almıştı.

Bawu'nun törene katkısı bu kadarla da kalmamıştı. En değerli Claymore mayınlarını Kings Lynn'den söküp Queens Lynn' in bahçesinin süsleri arasına katmıştı.

«İnsan çok tedbirli olmalı,» diyordu. «Tören sırasında bir terörist saldırısı olursa...» Bir düğmeye basar gibi yapınca tüm aile Queens Lynn üzerinde mantar biçimli bir bulut hayal edip korkuyla ürperdi. Hepsi bir araya gelip yalvararak adamın mayınları çıkarmasını sağlayabilmişlerdi.

Bawu daha sonra mutfağa girmiş ve düğün pastasına altı şişe konyak daha boşaltmıştı. Neyse ki Valerie pastayı son bir kez tatmış, soluğuna kavuşunca da aşçıya pastayı atıp bir yenisini yapmasını söylemişti. Ondan sonra Bawu'nun mutfağa girmesi yasaklanmış, Douglas da aile üyelerine bir nöbet listesi hazırlayarak günün her saatinde yaşlı adamın gözaltında olmasını sağlamıştı.

Craig'in nöbeti sabah dokuzdan iki bin konuğun gelmeye başlayacakları on bire kadardı. Ondan sonra nöbeti bir kuzenine devredip Roland’ın sağdıcı olarak diğer görevlerinin başına dönecekti. Craig büyükbabasının Kayzer'in savaşından kalma üniformasını giymesine de yardım etmişti. Kings Lynn'e çağırılan yerel bir terzi gerekli değişiklikleri yapmıştı. Sonuç gerçekten çok şaşırtıcıydı. Bawu göğsündeki madalyaları, kalın kemeri, ütülü üniformasıyla bir delikanlıydı sanki.

Adam ön kapıya çıkıp da kalabalık bahçeye bakarken, «Selam Bawu Amca!» diyerek önünden geçenlere elindeki asayı sallarken Craig onunla gurur duyuyordu.

«Yeni baştan romantik oluverdim evlat,» dedi adam Craig'e. «Son yirmi yıldır evli değilim, son bir deneme yapmak isterdim doğrusu.»

«Angus'un dul karısı var,» dedi Craig. Yaşlı adam birden parladı.

«O moruk karga!»

«Bawu, kadın yalnızca elli yaşında ve çok zengin.»

«Elli yaş iyice yaşlı demektir, evlat. Genç alıp yetiştireceksin. Benim düsturum budur. Şuna ne dersin?»

Yirmi yaşında, iki kere boşanmış, mini etekli bir kızı gösteriyordu. «Beni bununla tanıştırabilirsin işte.»

«Başbakan seninle konuşmak istiyordu,» diyen Craig kızın dizine bir çimdik atılmadan yaşlı adamı Ian Smith'in yanına götürüp bıraktı. Bawu başbakana uluslararası diplomasi konusunda öğütler vermeye başladı.

«Ian evladım, bu Callahan ve arkadaşlarının işçi kökenli olduklarını unutmamalısın, onlara centilmenmişler gibi davranamazsın. Bundan pek anlamazlar... »

Bitkin ve yorgun olan başbakan başını sallarken gülümsemesini saklamaya çalıştı.

«Olur, Bawu Amca, unutmamak için elimden geleni yaparım.»

Craig yaşlı adamın İngiliz İşçi Hükümeti hakkındaki fikirlerinin en az on dakika kadar idare edebileceğini hesaplayarak büyükbabasını bırakıp verandanın öteki ucundaki Janine’in ana babasının durdukları yere doğru yürüdü.

Janine'in annesi de kızıyla aynı hatlara sahip bir kadındı. Craig içinde bir kıpırtı hissetti bu benzerliği fark edince. Kadın gencin bakışını görünce gülümsedi.

«Bayan Carpenter, Janine’in arkadaşıyım ben. Adım Craig Mellow.»

«Jan, mektuplarında sizden söz etmişti.» Kadının gülümsemesi sıcacıktı, sesi de kızınınkini andırıyordu. Craig elinde olmadan bir süre havadan sudan söz etti kadına. Bayan Carpenter sonunda sevecenlik dolu bir sesle, «Sizin çok iyi bir insan olduğunuzu yazmıştı,» dedi. «Gerçekten çok üzgünüm, inanın bana.»

Craig birden kaskatı kesildi. «Anlayamadım.»

«Onu çok seviyorsunuz, değil mi?»

Craig ne cevap vereceğini bilemeden baktı kadına. Kadın anlayışla gencin koluna dokundu.

«Özür dilerim,» dedi Craig. «Roland giyinmek için beni bekliyor.» Koşarak içeri girerken az daha düşüyordu.

«Hey Sonny, nerelerdesin? Az daha beni tek başıma bırakacaksın sandım,» diye Roland banyodan seslendi. «Yüzüğü aldın mı?»

Çiçeklerle bezenmiş kameriyenin altında yanyana beklediler. Roland tören üniformasını giymişti: Bazo'nun amblemli beresi, omuzlarında albay rütbesi, göğsünde gümüş haç madalyası, ellerinde beyaz eldivenler, belinde yaldız kuşağından sarkan püsküllü kılıç.

Craig basit polis üniforması içinde kendini kabasaba hissediyordu. Altın bir kartal yanında bir serçe, leopar yanında bir kedi gibi. Beklemenin sonu gelmeyecek gibiydi. Bütün bu olup bitenler sırasında hâlâ bir şey çıkacağını umuyordu çaresizce. Umutsuzluğunu önlemenin başka çaresi yoktu.

Birden düğün marşı işitildi, iki yana dizilen kalabalıktan mırıltılar yükseldi. Craig ruhunun soğuk ve karanlık bir uçuruma yuvarlandığını hissediyor, başını çeviremiyordu. Önündeki rahibin yüzüne bakıyordu. Çocukluğundan beri tanırdı adamı, ama şimdi bir yabancıydı sanki.

Sonra Janine'in kokusunu duydu. O kadar çiçek arasında bile parfümü farketmiş, beynine dolan anılar kendisini serse1me çevirmişti. Gelinin eteğinin bileklerine süründüğünü hissedince hafifçe geriledi ve son bir kez kızın yüzüne baktı. Janine babasının kolundaydı., Peçesi saçlarını örtüyor, yüzünü saklıyordu. Ama Craig yine de onun o iri çekik gözlerini, o tropikal denizlerinin lacivertini görüyordu.

«Burada bu kilisede Tanrının huzurunda toplanmış, bu kadınla bu erkeği kutsal evlilik...»

Craig gözlerini kızdan ayırmıyordu. Hiç bu kadar güzel olmamıştı o güne kadar. Başında taze menekşelerden bir taç vardı. Tam da gözlerinin renginde. Craig hâlâ birşeylerin olacağını, bir şeyin son anda bu evliliğe engel olacağını umuyordu.

«Bu çiftin yasal olarak birleşmelerine bir engel olduğunu bilen varsa şimdi öne çıksın...»

«Durdurun.» diye bağırmak istiyordu Craig. «Onu seviyorum, benimdir o.» Ama boğazı öylesine kurumuştu ki soluk almakta bile güçlük çekiyordu.

«Ben, Roland Morris. Janine Elizabet seni bugünden başlayarak...» Roly'nin güçlü ve duru sesi Craig'in ruhunu sarsıyordu. Bundan sonra hiçbir şeyin önemi kalmadı artık. Craig her şeyden uzakta, neşeden ve kahkahalardan çok uzaklarda, sanki çam bir duvarın gerisindeydi; ışık bile güneşin önüne bir bulut gelmiş gibi azalmıştı.

Janine yolculuk için dikilen mavi takımını giymiş verandaya çıktığında Craig ağaçların altındaydı. Roland'la eleleydiler. Roland karısını bir masanın üstüne çıkardı, Janine elindeki buketi kadınların çığlıkları arasında atmaya hazırlandı.

Tam o anda kadınların başları üzerinden Craig'i gördü. O sevimli yüzündeki gülümseme hiç değişmemişti, ama gözlerinde yepyeni bir şey vardı şimdi, bir gölge, acıma hatta belki de pişmanlık. Sonra buketini attı, Roland karısını kucaklayıp yere indirdi. Elele olarak kendilerini bekleyen helikoptere doğru koştular.

Craig helikopterin havalanmasını bekledi. Land Rover'ini bıraktığı yere döndü, arabasına atlayıp doğruca yatına gitti. Üniformasını çıkardı, jimnastik şortunu giydi, buzdolabından bir şişe bira alıp salona döndü. Bütün yaşamı boyunca yalnız yaşamış, yalnızlığın işkencesine bağışıklık kazandığını sanmıştı. Oysa şimdi yanıldığını anlıyordu.

Artık masanın üstünde baştan sona elyazısıyla dolu elliden fazla defter vardı. Craig oturup boş kahve tenekesine doldurduğu kalemlerden birini aldı ve yazmaya başladı. Yazdıkça yalnızlığın o törpüleyici acısı giderek alışılmış bir ağrıya dönüştü.

Pazartesi sabahı emniyet müdürlüğüne girip de silahhaneye yürürken nöbetçi amiri kendisini odasına çağırdı.

«Craig, nakil kâğıtların geldi. Özel bir göreve atanıyorsun.»

«Ne görevi?»

«Ne bileyim ben! Ben yalnızca burada çalışırım, kimse bana bir şey söylemez ki. Wankie bölge komutanlığında ayın 28'inde...» Müfettiş susup Craig'in yüzüne baktı, «iyi misin, Craig?»

«Evet, neden sordun?»

«Berbat görünüyorsun da.» Adam bir an düşündü. «Bak sana ne diyeceğim, buradan ayın 25'inde ayrılırsan yeni görevine gitmeden iki gün tatil yapabilirsin.»

«Hayatta tek güvendiğim insan sensin, George.» Craig, bir buna ihtiyacım vardı, diye düşündü. Üç gün boyunca işsiz güçsüz kendime acır dururum.

***

Victoria Şelalesi Oteli İmparatorluğun görkemli günlerinin bir anıtıydı. Duvarları bir şato duvarı kadar kalın, ama beyaz boyalıydı. Mermer salonlar, dönerek yükselen geniş merdivenler, katedral yüksekliğinde tavanlar, ağır ağır dönen vantilatörler. Bahçeleri Zambezi nehrinin tüm görkemi ve öfkesiyle döküldüğü uçuruma kadar uzanıyordu.

İki tepe arasındaki incecik çelik köprüyü Cecil Rhodes yaptırmıştı: «Şelalenin sularının kuzeye giderken trenimi ıslatmasını istiyorum.» Böylece su zerrecikleri sürekli olarak köprünün üstünü bir pelerin gibi sarıyor, rüzgârda sular sis gibi savruluyordu. Misyoner keşif David Livingstone boğazın tepesinde durup da güneş girmeyen derinliklere baktığında, «Bu manzaraları ancak melekler uçarken görebilirler.» demişti. Bu manzaraya bakan daire de adını ondan almıştı: Livingstone dairesi.

Bavullarını taşıyan karaderili hamallardan biri Janine'e, «Kral George burada yattı,» dedi. «Ve şimdi kraliçe olan Bayan Elizabeth de. Margaret o zaman küçücük bir kızdı.»

Rolly bir kahkaha atarak adama bahşişini verdi ve gümüş buzlukta kendilerini bekleyen şampanya şişesini açtı.

Zambezi nehri kıyısında elele yürüyorlar, sürekli yağmur alan ormanlarda koşuyorlardı. Yüksek yamacın tepesinde öpüşürken ayakları altında kayalar titriyor, suyun gürültüsünden kulakları işitmez oluyordu.

Roland ile Janine sabahlan geç saatlere kadar yatıyorlar, kahvaltılarını odalarında ediyorlardı. Kısacık mayoları içinde o kadar sağlıklı, tertemiz, genç ve birbirlerine öylesine âşık görünüyorlardı ki, tılsımlı ve özel insanlar denebilirdi kendileri için.

Bir aksam yemekte müdür masalarına geldi.

«Albay Ballantyne, yarın gideceğinizi öğrendim. İkinizi de çok özleyeceğiz.»

«Hayır olamaz!» dedi Janine. «Ayın 26'sına kadar kalıyoruz.»

«Yarın ayın 26'sı, Bayan Ballantyne.»

***

Otelin hamalı bavullarını kapı önüne çıkarmış, Janine dışarda beklerken Roland da içerde hesabı kapatıyordu. Janine birden bahçe kapısından giren harap Land Rover'i görünce yüreği ağzına gelecek gibi oldu.

Araba bir kenara park edip de o tanıdık yüz görününce, ilk tepkisi ani bir öfke oldu.

«Her şeyi berbat etmek için geldi,» diye düşündü.

Craig elleri ceplerinde kendisine doğru yürüyordu, kapıya sekiz on adım kala başını kaldırıp da kadını görünce içine düştüğü şaşkınlığın gerçek olduğunu anlamamaya olanak yoktu.

«Jan!» Kıpkırmızı kesilmişti yüzü. «Tanrım, sizin burada olduğunuzu bilmiyordum.»

Janine'in öfkesinin hafiflemekte olduğunu hissetti. «Nasılsın, Craig? Doğru, bilemezdin, şu ana kadar bir sırdı bu.»

«Çok özür dilerim... »

«Özür dilemene gerek yok, biz gidiyoruz zaten.»

Roland, Janine'in arkasındaki kapıdan çıkıp kolunu kardeşçe Craig'in omzuna attı. «Sonny evlat, erken geldin. Nasılsın?»

«Benim geleceğimi biliyor muydun?» Craig daha da şaşırmıştı şimdi.

«Biliyordum ama bu kadar erken geleceğini tahmin etmemiştim. Ayın 28'inde görev başında olacaktın.»

«George bana iki gün izin verdi.» Craig ilk şaşkınlığından bu yana Janine'in yüzüne bakmamıştı. «Ben de burada dinleneyim dedim.»

«Buna ihtiyacın var, aslanım. Birlikte esaslı bir iş çevireceğiz seninle. Bak sana ne diyeceğim, Sonny, gel birlikte bir içki içelim, sana olup bitenin hiç olmazsa birazını anlatırım.»

«Ama hiç zamanımız yok sevgilim,» diye Janine araya girdi. «Uçağı kaçıracağım.» Craig'in gözlerindeki şaşkınlık ve kedere bir an bile daha dayanamayacaktı.

«Haklısın sanırım.» Roland saatine baktı. «O zaman öbür gün görüşürüz, Sonny.» Tam o anda havayollarının otobüsü otelin önünde durmuştu. Otobüse otelden ikisinden başka kimse binmedi.

«Sevgilim, seni bir daha ne zaman göreceğim?»

«Bilemiyorum, Bugsy, bu o kadar çok şeye bağlı ki.»

«Bana mektup yazıp telefon edebilecek misin?»

«Bunu yapamayacağımı biliyorsun.»

«Biliyorum ama ben her olasılığa karşı evde olacağım.»

«Queens Lynn'de otursan daha iyi olurdu, artık senin yerin orası.»

«Ama işim,.. »

«Yerin dibine batsın işin! Ballantyne'ların karıları çalışmazlar.»

«İyi ama Albay Ballantyne bu kadın çalışmaya devam edecek, ta ki...»

«Ne zamana kadar?»

«Bana yapacak daha iyi bir şey verene kadar.»

«Ne gibi?»

«Bir bebek örneğin.»

«Bir meydan okuma mı bu?»

«Sayın Albayım lütfen öyle kabul etmenizi rica edeceğim.»

Havaalanını çoğunluğu üniformalı olan gençlerden oluşan bir kalabalık doldurmuştu. Hepsi de Roland'ı uğurlamaya gelmişlerdi. Janine'le Roland'a içki ısmarladılar. Son dakikalar böylece biraz daha katlanılabilir olmuştu. Bir anda çıkış kapısında buldular kendilerini, hostes yolcuları çağırıyordu.

«Seni çok özleyeceğim,» diye mırıldandı Janine. «Senin için ' dua edeceğim.»

Roland karısını öperken, öyle sıkı kucakladı ki, Janine'in soluğu kesilir gibi oldu.

«Seni seviyorum,» dedi Roland. «Bunu daha önce hiç söylememiştin.»

«Doğru. Kimseye söylememiştim. Haydi kadın, aptalca bir şey yapmadan hemen git artık.»

Janine yaşlı Viscount uçağına binen en son yolcuydu. Üzerinde sarı bir etek, beyaz bluz ve ayağında altı düz sandallar vardı. Uçağın kapısında durup Roland'a baktı elini sallayıp içeri girdi. Kapılar kapandı, tekerlekli merdiven çekildi. Kuyruğunda uçan Zimbabwe kuşu amblemi olan gümüş renkli uçak kalkış noktasına doğru hareket etti.

Roland havalanan uçağın arkasından baktıktan sonra terminal binasına girdi, kimliğini kapıdaki nöbetçiye gösterip kontrol kulesine çıktı.

Uçuş planlama masasındaki yardımcı kontrolör, «Size nasıl bir hizmette bulunabiliriz, Albayım?» diye sordu.

«Wankie'den beni almaya gelecek olan helikopteri bekliyorum... »

«Albay Ballantyne siz misiniz... evet helikopterinizle bağlantı kurduk. On iki dakika önce havalandılar. Bir saat on dakika sonra burada olacaklar.»

***

Onlar konuşurlarken geniş pencerenin önündeki uçuş kontrol mühendisi de uzaklaşan Viscount'un pilotuyla konuşuyordu.

«Yolunuza devam edebilirsiniz, on beş bin fit yükseklik, 118 virgül altı Bulawayo. İyi günler.»

«Anlaşıldı. On beş bin fit yükseklik...»

Pilotun sakin, adeta sıkılmış sesi kesildi, telsizden bir an bir parazit duyuldu. Sonra pilot birden aceleyle konuşmaya başladı. Roland kontrolörün masasına koştu, adamın koltuğunun sırtını kavrayıp yüksek pencerelerden dışarı baktı. Güneşin batışı yaklaştığından ufuk pembeleşmişti, ama Viscount görünürlerde yoktu artık. Roland pilotun hoparlörlerden yükselen sesini dinlerken yüzü kasılmış, öfkeden sapsarı kesilmişti.

SAM 7 adı verilen portatif yerden havaya roket atıcısı, ikinci Dünya Savaşının antitank bazukasından farksız kaba görünüşlü bir silahtır. Bir buçuk metrelik bir su borusunu andırır, yalnız eksoz ucu hafif huni biçimindedir. Tam denge noktasında, omuz başlığının yanı sıra namlunun üstünde küçük bir el radyosunu andıran nişan ve ateşleme tertibatı bulunur.

Silahı iki kişi kullanır. Doldurucu roketi namlunun egzos deliğinden sokar, kanatların yerine takılmış olmasına dikkat ettikten sonra elektrik bağlantılarına değecek noktaya kadar iter. Roket on kilodan biraz daha hafiftir. Bilinen roket biçimine rağmen burnunda bir cam göz, bunun ardında da kızılötesi ışınlan alan bir duyarga vardır. Kuyruk kanatları roketin uçan bir hedefe doğrultulmasını sağlar. Silahı atacak kişi namluyu omzuna yerleştirir, kulağına kulaklıkları takar ve jeneratörü çalıştırır. Kulaklıklarından sesli uyarı parazitini duyar, kızılötesi sayımını duymak için bunun düğmesini duyulmayacak kadar kısar.

Silah artık doldurulmuş ve atışa hazır hale gelmiştir. Nişancı haç biçimindeki nişangâhtan hedefini arar. Roketin duyargası kızılötesi bir ışın aldı mı sesli uyarı düzeninden ses gelir, nişangâhın içinde küçük bir kırmızı lamba yanar. Artık tetiği çekmekten başka yapacak iş kalmamıştır. Roket bundan sonra avının peşine kendisi düşer, onun yön değiştirmesine, yükselip alçalmasına aldırış etmeden acımasızca kovalamaya başlar.

Tungata Zebiwe grubunu dört gündür aynı yerde tutuyordu. Kendisi dışında tek tek seçtiği sekiz adamı vardı. Hepsi de yürekliliklerini defalarca göstermişlerdi, ama daha da önemlisi hepsi üstün zekâlıydı ve kendi başlarına karar verip uygulama yeteneğine sahiptiler. Herbiri hem yükleyici hem atıcı olarak SAM 7 roketatarı kullanmasını biliyor ve AK 47 tüfeklerinden başka birer kuyruklu roket taşıyordu. Herhangi ikisi bir roket saldırısı yapabilirlerdi ve böyle bir girişimde bulunmak için eğitilmişlerdi.

Victoria Şelalesi Havaalanından kalkan bir uçağın pistten ayrılış yönünü rüzgârın durumu saptardı. Rüzgârın hızı uçağın belirli bir noktadan geçiş hızını da saptamaktaydı. Tungata’nın hesabına göre kendileri mevzilendiklerinden bu yana geçen dört gün içinde doğudan esen rüzgâr sürekli on beş millik hızını kaybetmemişti.

Tungata çevredeki ağaçların tepelerini görmelerini engellemeyecek bir koruluğa yerleştirmişti adamlarını. Sabahın erken saatlerinde sıcak ve havadaki toz bulutları iyice artana kadar kuzeyde Victoria Şelalesinin yerini belirten su zerrelerinin oluşturduğu gümüş bulutu görülebiliyordu.

Her öğleden sonra saldırı talimi yapıyorlardı. Viscount uçağının kalkış saatinden yarım saat önce Tungata adamlarını yerlerine yerleştirdi: güvenlik kuvvetlerinin sürpriz bir saldırısına karşı koymak için altı kişi bir halka biçiminde tepenin altında yer alacaklardı. Daha üstteki üç kişi ise asıl saldırı grubunu oluşturacaktı.

Tetiği Tungata çekecekti, silah doldurucuları gözlerinin ve kulaklarının keskinliği yüzünden seçilmişlerdi. Bundan önceki üç gün Turbo pervaneli Rolls Royce motorları kalkıştan hemen sonra duyabilmişlerdi.

İlk öğleden sonra Viscount bulundukları koruluğun sekiz bin fit üstünden geçmiş, Tungata silahıyla uçağı nişanlayıp gözden kaybolana kadar izlemişti. İkinci gün yine aynı yükseklikten ama beş mil doğularından geçmişti. Roketin en uzun menziliydi bu. Sesli uyarı işareti çok zayıf gelmiş, kırmızı lamba çok soluk yanmıştı. Tungata o gün bir saldırı yapmış olsalardı başarısızlıkla sonuçlanacağından emindi. Üçüncü gün Viscount yine üç mil doğularından geçmişti. Bu kez başarılı olabilirlerdi, Şu halde olasılık ikiye karşı bir kendi lehlerindeydi.

Bu dördüncü öğleden sonra saldırı grubunu tepeye on beş dakika erken çıkarmış, SAM roketatarını alçalmakta olan güneşe nişanlayıp denemişti. O korkunç kızılötesi ışın kaynağının yarattığı ses az daha kulak zarını patlatıyordu, Tungata elektrik düğmesini kapatıp beklemeye başladı.

Doldurucusu saatine baktı. «Geciktiler.»

Tungata adama ters ters baktı. Geciktiklerini biliyordu... kuşkular kemirmeye başlamıştı içini. Uçağın kalkışı iptal edilmiş ve şu anda kendi saflarından birinin ihaneti yüzünden polisler yola çıkmış da olabilirdi.

«Dinle!» dedi doldurucu. Birkaç saniye sonra Tungata da uçağın sesini duydu.

«Hazır ol!» Silahı omzuna yerleştirip elektrik düğmesini çevirdi. Ses uyarı düzeni önceden ayarlanmıştı. «Doldur!» Roketin namluya yerleştiğini hissetti.

«Dolduruldu.»

Tungata silahın omzuna iyice yerleştiğinden emin olmak için sağa sola döndü. «İşte!» diye doldurucu konuştu yine. Parmağı ile göğü işaret etti. Tungata bir süre baktıktan sonra uçağı gördü.

«Hedef saptandı!» İki doldurucusu silahın ekzoz alevinden kaçınmak için iki yana çekildiler.

Küçük nokta giderek büyüdü. Tungata uçağın tepenin yarım mil batısından ve her zamankinden bin fit daha alçaktan geçeceğini hesapladı. Saldırı için kusursuz bir durumdu bu. Uçağı nişangâhında buldu, tetiğe bastı. Roket korkunç bir gürültüyle fırladı. Roket Rolls Royce motorlarının egzosundan çıkan kızılötesi ışınları algılamış, doğruca o yana gidiyordu. Tungata ikinci bir atış için zamanı olmadığını biliyordu. Silahı yeniden doldurana kadar uçak menzil dışına çıkmış olurdu. Küçük ve parlak uçağa bakarlarken zaman ağır akan bal damlası gibi tükenmek bilmiyordu.

Birden uçağın kanadında bir gariplik oldu, kanat pamuk gibi açıldı sanki, aynı anda Viscount hafifçe yana yattı. Bir an sonra gördüklerini doğrulayan patlama sesi duyuldu ve Tungata Zebiwe’nin boğazından bir zafer çığlığı yükseldi.

Viscount ağır ağır dönerken, kanadından kocaman kara bir parça koptu. Uçağın burnu yere çevrildi, motor sesi çılgın bir uğultuya dönüştü.

Kontrol kulesinin yerden tavana kadar uzanan yansımasız penceresi önünde durup pilotla kontrol memurunun konuşmalarını dinleyen Roland Ballantyne çaresizlik içinde kıvranıyordu. «İmdat! İmdat! İmdat! Viscount 782 konuşuyor, beni duyuyor musun, kule?»

«Viscount 782, ne oldu?»

«Sol kanadımıza bir roket çarptı. Motor çalışmıyor.»

«Viscount 782, bu değerlendirmenizi tekrar kontrol edin.» Pilotun öfkeli sesi gülle gibi patladı odada. «Canın cehenneme, kule, ben Vietnam'da bulundum. Bir Sam roketi bu. Yangın söndürücüleri çalıştırdım, kontrol hâlâ elimde. 180 derece dönüyorum.»

«Acil durum hazırlığı yapılıyor, Viscount 782, Durumun nedir?»

«Seksen deniz mili uzaktayız. Tanrım! Sol motor düştü.»

Uzun bir sessizlik oldu sonra. Pilotun sakatlanmış uçağı doğrultmaya, tek motorla dengesini bulmaya çalıştığını biliyorlardı. Kontrol kulesindekiler sessiz bir acıyla kıvranırken pilotun sesi duyuldu yine. «Dakikada üç bin fit hızla düşüyoruz. Çok hızlı. Tutamıyorum. Ağaçlar. Çok hızlı, Çok fazla ağaç... Tamam! Anacığım!»

Hepsi bu kadardı.

Kontrol kulesinde Roland uçuş planlama masasına koştu.

«Kurtarma helikopterleri.»

«Üç yüz mil içinde bir tek helikopter var, o da Wankie'den sizi almaya gelen.»

«Tek mi? Emin misin?»

«Hepsi Vumba dağlarında özel bir operasyon için alındılar. Sizinkinden başka helikopter yok bölgede.»

«Beni helikoptere bağla.» Bağlantı sağlanınca Roland mikrofonu adamın elinden kaptı.

«Ben Ballantyne, kırk altı yolcu ve mürettebatla bir Viscount kaybettik.»

«Konuşmaları duydum,» dedi helikopter pilotu.

«Tek araç sensin, tahminen ne zaman burada olabilirsin?»

«Elli dakika sonra.»

«Yanında kaç kişi var?»

«Başçavuş Gondele ile on er.»

Roland Wankie'ye gidişlerinde gece atlama eğitimi yaptırmayı düşünüyordu. Gondele ile İzciler savaş teçhizatlarını takınmış olmalıydılar. Roland'ın eşyası da helikopterdeydi.

«Sizi pistte bekliyorum,» dedi. «Yanımıza bir de doktor alacağız. Burası Pars Bir, beklemedeyim.»

***

Janine Ballantyne uçağın sol tarafında en arka sırada oturuyordu. Yanında pencere kenarında at kuyruklu on dört, on beş yaşlarında bir kız vardı. Kızın ana babası bir öndeki sıradaydılar,

«Timsah çiftliğine gittiniz mi?» diye sordu kız. «Gidemedik.»

«Kocaman bir timsah var orada, beş metre boyunda. Büyük Baba diyorlar.»

Viscount yükselmesini bitirmiş, kemerlerin bağlanması için uyan işaretleri söndürülmüştü. Janine'in arkasından kalkan hostes, uçağın önüne doğru yürüdü.

Janine yanındaki boş iki koltuğun ötesindeki pencereden dışarı baktı. Batmak üzere olan kızıl bir toptu güneş. Altlarında göz alabildiğine yemyeşil ormanlar uzanıyordu.

«Babam bana timsahlı bir tişört... »

Korkunç bir patlama işitildi birden, pencereler gümüş bir bulutla örtüldü, uçak öylesine sallandı ki Janine bağlı olan emniyet kemeri içinde ikiye parçalanacakmış gibi oldu. Hostes uçağın tepesine çarptı ve kırık bir bebek gibi boş koltukların üstüne fırlatıldı. Yolcular çığlık çığlığa bağırıyorlar, yanındaki; kız anlaşılmaz birşeyler söyleyerek Janine'in koluna asılıyordu. Uçak birden öne doğru eğildi.

Janine kemerinin bağlı olması nedeniyle koltuğunda kalabilmişti ama yine çılgıncasına düşüşün etkisini hissediyordu.

Yanındaki kızı kucaklayıp çığlıklarını susturmaya çalıştı. Başı yandan yana sallandığı halde pencereden gökyüzünün tekerlek çubukları gibi döndüğünü görebiliyordu. Birden hemen altındaki gümüş kanada ilişti gözü. Az önce motorun olduğu yerde şimdi bir delik vardı. Delikten altlarındaki orman görünüyordu. ; Kanat da titriyor, dümdüz yüzeyinde çatlaklar beliriyordu. Basıncın etkisiyle kulak zarları patlayacak gibi sancıyor, yemyeşil ağaçlar hızla kendisine yaklaşıyordu.

Kızın kollarını boynundan çekip başını kucağına yapıştırdı. «Dizlerini tut! Sakın başını kaldırma!» diye bağırdı. Sonra kendisi de aynı şeyi yaptı.

Birden çarptılar, kulakları sağır eden bir parçalanma gürültüsü koptu. Koltuğunda sağa sola sallanıyor, oradan oraya çarpıyor, her taraftan yağan madeni parçalar yağmuru altında eziliyordu.

Başının üstündeki tavan birden uçtu, bir an insanın gözlerini kamaştıran güneşi gördü. Sonra bir şey dizine çarptı. Bütün o kargaşalık ve gürültü arasında diz kemiğinin çatırtısını duydu, belkemiğinden yükselen bir sancı beynine kadar uzandı. Janine tortop olup yuvarlanırken bir şey de ensesine vurdu kendini kaybetti.

Kendisine geldiğinde hâlâ koltuğuna bağlıydı ama bu kez başaşağıydı. Vücudunun tüm kanı beynine dolmuş, gözleri kararıyordu. Alnına kor haline gelmiş bir çivi sokuluyordu sanki.

Hafifçe dönünce kırık bacağının yüzünün önünde sallanmakta olduğunu farketti.

«Bir daha hiç yürüyemeyeceğim,» diye düşündü. Bir an kendini toplar gibi oldu, emniyet kemerini çözmek için elini uzattı. Ama sonra böyle ters dönmüş dururken düşerse boynunun kırılacağını hatırladı. Kolunu koltuğun kenarına geçirip kemeri açtı. Düştüğünde kırık bacağı, altında kalmıştı. Bir daha kendinden geçti.

Gözlerini açtığında saatler geçmiş olmalıydı, ortalık iyice kararmıştı. Korkunç bir sessizlik vardı. Bir süre nerede olduğunu anlayamadı. Sonra uçağın tam kendi oturduğu yerin önünden ikiye bölünmüş olduğunu anladı. Çevresinde uçağın kuyruk bölümünden başka bir şey yoktu. Başının üstünde hâlâ kemeriyle koltuğuna bağlı olan kızın cesedi sarkıyordu.

Janine dirseklerine dayanarak sürüne sürüne parçalanmış uçaktan çıktı. Kırık bacağını ardından sürüklüyor, uğradığı şoktan titriyor, midesi bulanıyordu. Hâlâ karın üstü olduğu halde uzun bir süre kustu, sonra yapacak başka bir şey olmadığından olduğu yere uzandı. Birden sessizlikte önceleri hafif ama giderek yaklaşan bir ses işitti.

Bir helikopterdi bu. Janine başını kaldırıp baktıysa da üzerini örten ağaçlardan başka bir şey göremedi. Günün son ışıkları da kaybolmuş, karanlık Afrika gecesi çökmekteydi.

«İmdat! Buradayım! Yardım edin lütfen!» Ama helikopterin sesi uzaklaşıyordu, yattığı yerden birkaç yüz metre uzaktan geçmiş gibiydi. Karanlıkla birlikte yeniden sessizliğe büründü orman.

«Ateş yakmalıyım,» diye düşündü.

Çılgıncasına çevresine bakarken sarışın kızın babasının cesedinin birkaç adım ilersinde yattığını farketti. Sürüklenerek yanına gidip parmaklarını yüzünde, gözlerinde dolaştırdı. Adam kıpırdamamıştı. Janine hıçkırarak geri çekildi, sonra kendini toplayıp adamın üstünü aramak için yeniden yanına süründü. Çakmağı yan cebindeydi. Janine çakmağı çakınca hafif san bir ışık belirdi. Bu kez kurtuluş umuduyla hıçkırmaya başladı.

***

Roland Ballantyne Süper Frelon helikopterinin pilot koltuğunun yanında oturmuş kırk metre altındaki ağaçlara bakıyordu. Hava öylesine karanlıktı ki, ormanın içinde küçük bir açıklık bir cüzzamlının lekeleri gibi parlıyordu. Işık biraz daha fazla olsaydı bile uçağın enkazını görebilmek olanaksızdı. Kanat ya da kuyruk bölümünün kopup ağaçların üstünde kalmış olması olanağı da vardı kuşkusuz, ama buna güvenemezdi.

Önceleri hasara uğramış ağaçları arıyorlardı. Kopmuş üst dallar, parçalanmış gövdeler bir iz verebilirdi. Batmak üzere olan güneşin son ışıkları da bir maden parçası üzerinde yansıyabilirdi. Bir fener, bir işaret, hatta bir ateş görmeyi umarak uzun bir süre uçtular.

«İniş ışıklarını yak,» dedi Roland pilota.

«Isınıp beş dakikada yanarlar,» diye bağırdı pilot. «Bir işe yaramaz.»

«Bir dakika yak bir dakika söndür öyleyse.» Pilot düğmeyi çevirince altlarındaki orman fosforlu projektörlerin mavi beyaz parıltısıyla aydınlandı. Pilot helikopteri biraz daha alçalttı.

Viscount'un uçuş yönündeki koridoru taramaya başladılar. Ancak burası on mil eninde, yüz mil uzunluğunda bir bölgeydi ve artık gece bastırmıştı. Roland saatine baktı. Dokuz olmuştu, Viscount düşeli dört saat geçmişti. Uçaktan kurtulan varsa artık iç kanamalardan, kan kaybından ve soğuktan ölmek üzere olmalıydılar. Oysa yanında doktor, kan ve battaniye vardı... hayat kurtaracak her şey yani.

***

Janine kuru ot ve çalıçırpı toplayıp yakmak üzere Bir yığın yapmıştı. Güç bir iş olmuştu bu. Kırık bacağını ardından sürükleyerek başarmıştı bunu. Bacağı dallar arasına takıldığında açıdan bayılacak gibi oluyordu.

Yığını hazırladıktan sonra plastik çakmağı yanına bırakmış ve yere yatıp dinlenmişti. Ama soğuktan titremeye başlamıştı hemen. Yeniden hareket etmek çok güçtü. Sürüklene sürüklene uçağın kuyruk bölümüne gitti yine. Güçlükle kenarına tutunup içeri baktı. Kızın hâlâ koltuktan sallanan cesedine bakmamaya çalışıyordu. Uçağın arka tarafındaki dolapların kapaklan açıktı. Alaca karanlıkta içerde battaniyeler, konserve kutuları ve içecek görülüyordu. Janine ağır ağır o yana gitti. Sırtına attığı battaniye bulunmaz bir nimetti kendisi için. İki kutu limonata da içip biraz kendini toparladıktan sonra dolapları yoklamaya devam etti.

İlk yardım çantasını bulunca bacağını elinden geldiği kadar sardı. Birden bir rahatlık hissetmişti. Çantada şırınga ve bir düzine morfin ampulü de vardı. Sancıdan kurtulma düşüncesi dayanılmaz çekicilikteydi ama bir kere sersemledi ya da hızlı hareket yeteneğini' kaybetti mi uzun karanlık saatlerde büyük tehlike içinde olacağını biliyordu. Birden helikopter sesini duydu yine.

Helikopter üzerine doğru geliyordu. Şırıngayı elinden atıp uçak gövdesindeki deliğe doğru sürüklendi, kendini bir metre yükseklikten yere attı. Bir an ağrıdan kıpırdayamadı. Helikopterin ıslığını daha yakından duydu bu kez.

Tırnaklarını toprağa sapladı, acıya dayanmak için dudaklarını kan gelene kadar ısırdı, Çılıçırpı yığınına vardığında helikopter motoru kafası içinde dönüyordu sanki. Ormanın üzerindeki gökyüzü mavisi beyaz bir ışıkla aydınlanıyordu. Plastik çakmağı kuru otlara tutunca yığın birden alevlendi.

Helikopterin ışıklan giderek arttı, gözlerini kamaştırdı, sonra birden söndü. Karanlık bir sopa gibi inmişti kafasına. Helikopter üzerinden geçerken pervanelerin emdiği havayı hissediyordu. Kısacık bir an helikopterin kara biçimini yıldızlarla bezenmiş gökyüzünde gördü. Pervane sesleri hafifleyerek tümüyle duyulmaz oldu sonra.

Janine çöken sessizlikten kendi çığlıklarını duydu. «Geri gelin! Beni burada bırakamazsınız! Geri gelin lütfen!»

Sesindeki isteriyi farkedince susabilmek için yumruğunu ağzına soktu, ama yine de vücudunu sarsan hıçkırıklara engel olamıyordu. Geçenin soğukluğu vücudunu kavrayan buz gibi umutsuzlukla artık dayanılacak gibi değildi.

Ateşe biraz daha yaklaştı. Ancak birkaç avuç çalıçırpı toplayabildiği için ateş de pek uzun sürmeyecekti. Ama sarı ve turuncu alevler bir an için bile olsa kendini toparlamasına yardım eden bir sıcaklık veriyordu. Son bir kere daha hıçkırıp dudaklarını ısırdı, gözlerini kapatıp ona kadar ağır ağır saydı. Biraz toparlanmıştı işte.

Gözlerini açtığında ateşin karşısında, kendi gözleri düzeyinde bir çift orman çizmesi gördü. Eliyle gözlerini koruyarak ağır ağır kaldırdı bakışlarını. Uzun boylu bir adam duruyordu karşısında. Adam anlayamadığı bir ifadeyle, belki de acımayla bakıyordu kendisine.

«Şükürler olsun,» diye mırıldandı Janine. «Şükürler olsun.» Adama doğru sürüklendi. «Bana yardım edin... bacağım kırıldı... lütfen yardım edin bana.»

Alçak tepenin üstündeki Tungata Zebiwe uçağın vurulmuş bir ördek gibi döne döne yere düşüşünü izledi. Boş roketatarı bir yana atıp, yumruklarını sıkıp iki elini zaferle göğe doğru salladı.

«Basardık! Öldüler hepsi!» Yüzü şişmiş, gözleri parlıyordu. Arkasında adamları da silahlarını göğe doğru salladılar. Hepsi de atalarından gelen zafer çılgınlığına kapılmışlardı.

Viscount ormanın üstüne düşer gibi oldu, son anda toparlandı, küçük uçağın burnu bu ölüm dalışından yükseldi, birkaç saniye yere paralel uçar gibi oldu. Ama hızla yükseklik kaybediyordu. Birden ağaç tepelerine değdi ve gözden kayboldu. Ancak öyle yakma düşmüştü ki Tungata çok hafif de olsa madenin ağaçlara ve toprağa sürtünürken çıkardığı sesi duymuştu.

«Yerini iyi belleyin!» diye bağırdı. «El pusulasını getirin çabuk.» Uzaklığı gözüyle ölçtü. «Altı mil kadar, karanlık bastığında orada olabiliriz.»

Tepeden aşağı koşmaya başladılar. Saatte yedi kilometrelik bir hızla koşmaktaydılar. En önde Tungata koşuyor, on beş dakikada bir yere çöküp pusulayla yolunu buluyordu.

Işık azalmaya başladığında helikopterin sesini duydular. Tungata kolunu yana doğru kaldırarak ağaçlar altına saklanmaları için işaret verdi. Helikopter bir mil doğularından geçti. Tungata adamlarını kaldırıp on dakika koşturduktan sonra bir daha durdurdu.

«Geldik artık, uçak birkaç yüz metre ilerimizde. Geniş bir hat halinde ilerleyeceğiz bundan sonra.»

«Komiser Yoldaş burada çok zaman harcarsak yarın nehre zamanında varamayacağız. Kanka ilk ışıkla birlikte orada olacak,» dedi adamlarından biri.

«Önce uçağın enkazını bulacağız. Başka bir şey düşünmeyin. Bu işi bunun için yaptık. Kanka'ların izlemesi için bir iz bırakmak zorundayız. Şimdi aramaya başlayalım.»

Ormanda kurtlar gibi ilerlemeye başladılar. Tungata kuş ötüşleriyle onlara kumanda ediyordu. Saatine bakarak yirmi dakika güneye gittiler, sonra geri döndüler. Tungata iki dönüş daha yaparak bölgeyi taradı. Saat dokuzdu, enkazı aramak için daha pek çok zaman harcayamazdı. Adamı haklıydı. İlk ışıklarla birlikte gökyüzünde belireceklerdi intikamcılar.

«Bir saat daha,» diye söylendi. «Bir saat daha arayacağız.» Çakalların izleyebilecekleri bir iz bırakmadan oradan ayrılmanın operasyonun değerini düşüreceğini biliyordu. Ballantyne ile çakallarını böylesine dikkatle seçtiği öldürme alanına çekmesi gerekiyordu. Enkazı bulacak, orada Kanka'ları çileden çıkartacak ve güvenliklerini düşünmeden arkasına düşmeye zorlayacak birşeyler bırakmalıydı.

Duman! Tungata'nın kalbi çılgıncasına çarpmaya başladı. Kuş ötüşüyle tehlike işareti verdi adamlarına. Ağır sırt çantasını çıkartıp ses çıkarmadan yere dayadı. Sonra şimdi çok daha hafiflemiş ve sessiz olarak yeniden ilerlemeye başladılar. Tungata'nın ilersinde karanlıkta büyük ve soluk bir şey belirdi. Tungata elfenerini yaktı. Bu Viscount'un burun bölümüydü. Kanatlar kopmuş, gövdesi parçalanmıştı. Feneri pilot bölgesinden içeri tutunca pilotların hâlâ koltuklarına bağlı olduklarını gördü. Yüzleri kanlı, bakışları donuktu.

Gerillalar uçağın parçaladığı ağaçların arasına daldılar. Ortalık uçağın parçaları, bagajdan dökülen patlamış bavullar, kitaplar ve gazetelerle doluydu. Bu karmaşıklık ortasında cesetler garip bir sakinlik ve rahatlık içindeydiler sanki. Adamları adım başında durup ölüleri soyuyorlar, ya da buldukları bir çantanın içini araştırıyorlardı. Tungata canlı birini arıyordu. Ona bir canlı gerekti, yoksa istediği kadar ölü vardı çevrede.

«Duman kokusu aldım,» diye fısıldadı.

Birden tam karşısında ormanın bitiminin hemen başında hafif rüzgârda salınan çiçek gibi bir alev gözüne ilişti. Silahını yarı otomatik duruma getirdi, içinde bulunduğu gölgelikten ortalığı iyice taradıktan sonra yürüdü. Orman çizmeleri hiç ses çıkarmıyordu.

Ateşin yanında bir kadın yatıyordu. Üzerinde kanlı bir sarı etek vardı. Yüzünü eliyle örtmüş, hıçkırıyordu. Bacaklarından biri kabaca iki tahta arasına sargıyla bağlanmıştı. Kadın yavaşça kaldırdı başını. Zayıf ateşin ışığında gözleri kapkara, soluk derisi üstü başı gibi kanlı ve toz toprak içindeydi. Kadın başını ağır ağır kaldırıp Tungata'nın yüzüne baktı, şişmiş dudakları arasından, «Sana şükürler olsun Tanrım,» sözleri döküldü. Tungata'ya doğru süründü. «Şükürler olsun! Yardım edin bana!» Sesi öylesine kısıktı ki Tungata sözlerini anlamakta güçlük çekiyordu. «Bacağım kırıldı... lütfen yardım edin bana.» Kadın uzanıp erkeğin kolunu tuttu.

«Lütfen!» Tungata kadının yanında çömeldi.

«Adın ne senin?» diye sordu Tungata. Adamın ses tonu Janine'nin içine işlemişti... ama adını hatırlamıyordu.

Tungata doğruldu. Janine yalnız kalma korkusuyla sarıldı eline.

«Gitme, ne olur, gitme. Adım... Janine Ballantyne.» Adam kadının elini sevgiyle okşarken gülümsedi. Janine birden uyarılmış gibi oldu o gülümsemeyi görünce. Bir zafer gülüşüydü bu. Elini çekip dizleri üstünde doğruldu. Çılgın bakışlarla çevresine baktı. Gecenin içinden çıkıp çevresini saran kara gölgeleri gördü birden. Yüzlerini, sırıtırken kendisine bakarken parıldayan beyaz dişlerini gördü. Ellerindeki silahları, gözlerindeki garip parıltıyı gördü.

«Siz!» dedi boğulur gibi bir sesle. «Siz!»

«Evet, Bayan Ballantyne... biz.»

Tungata kalkıp adamlarına, «Onu size veriyorum,» dedi. «Sizindir kadın. İstediğiniz gibi kullanın ama sakın öldürmeyin. öldürürseniz kendinizi de ölmüş bilin. Onu burada canlı bırakmak istiyorum.»

Adamlardan ikisi öne çıkıp Janine'in bileklerini kavradılar, uçağın kuyruk kısmının ardına çektiler. Diğerleri de silahlarını bırakıp onları izlediler. Sıra konusunda tartışırlarken kemerlerini çözüyorlardı.

Karanlıktan yükselen çığlıklar öylesine tiz ve rahatsızlık vericiydi ki Tungata dönüp ateşin önünde çömeldi, vakit geçirmek için çalıçırpı atmaya başladı. Ama az sonra kesildi çığlıklar, şimdi yalnızca hıçkırık sesleri vardı.

Uzun bir süre geçti. Tungata'nın ilk huzursuzluğu artık kontrol altına alınmıştı. Bu şeyde tutku ya da şehvet yoktu. Bir şiddet eylemiydi bu. Öldürücü bir düşmana karşı aşırı bir kışkırtma, suçluluğu ya da acımayı gerektirmeyen bir savaş eylemi. Ve Tungata da bir savaşçıydı.

Adamları kendilerine çekidüzen vererek birer birer ateşin başına geldiler. Onların da yüzleri asıktı ve garip bir biçimde sakindiler.

«Bitti mi?» diye Tungata başını kaldırdı. Adamlardan biri yerinde hafifçe doğruldu, sorgu dolu bakışlarla baktı Tungata'ya. Tungata başını salladı.

«Çabuk ol öyleyse. Gün doğumuna yedi saat kaldı.»

Enkazın arkasına hepsi gitmemişlerdi; ama yola çıkmaya hazır olduklarında Tungata geçti o yana.

Ballantyne'ın kadını çırılçıplak, dizlerini çenesine çekmiş yatıyordu. Dudakları ısırılmaktan çiğ et parçaları gibi kan içindeydi.

Tungata kadının yanında çömelip başını kavradı, gözlerinin içine bakacak biçimde çevirdi. Fenerini tuttu kadının yüzüne. Yaralı ve ürkmüş bir hayvan bakışı vardı gözlerinde; belki de çılgınlıkla aklı başındalık arasındaki o sınırı aşmıştı artık. Bunu bilemediği için geri zekâlı bir çocukla konuşur gibi konuştu.

«Onlara benim adımın Tungata Zebiwe olduğunu söyle. Çalmanı Arayan... Adaleti Arayan... İntikam Arayan.»

Kadın elinden kurtulmaya çalıştı, ama sancıdan kıvranıyordu. Elleriyle bacakarasını örterken Tungata parmakları arasından taze kan aktığını farketti. Dönüp sarı eteğini atıldığı yerden aldı, ateşe doğru yürürken cebine sokuşturdu. «Lurtgela!» dedi. «Haydi bakalım, yürüyün artık!»

***

Gece yarısı olduğunda pilot Roland'a seslendi. «Yakıtımız bitmek üzere. Hemen geri dönmeliyiz. Pistte bir tanker bizi bekliyor.»

Roland bir süre söyleneni anlamamış gibi baktı. Gösterge tablosunun yeşilimsi ışığında yüzünde hiçbir ifade sezilmiyordu ama ağzı incecik bir çizgiydi, gözleri ise korkunçtu.

«Çabuk git ve hemen buraya dön.» dedi.

Pistte izcilerin kendi doktorları olan Paul Henderson Roland'ın Victoria Şelâlesinden aldığı pratisyen doktorun yerini almak üzere bekliyordu. Doktor helikoptere binince Roland Başçavuş Gondele'yi diğerlerinden ayrı bir köşeye çekti. «Heriflerin gittikleri yönü bir kestirebilsek,» diye mırıldandı. «Güneye mi gidiyorlar, yoksa nehire mi dönüyorlar? Sığlıklara mı gidecekler yoksa, öyleyse hangisine?»

Esau Gondele onun konuşma ihtiyacında olduğunu görüyordu, karanlık ormanda kendilerini bekleyen şeylerin dehşetini düşünmek istemiyordu.

«Onları helikopterle izleyemeyiz,» dedi. «Orman çok sık. Bizi beş mil öteden duyup ortadan yok olurlar.»

«Helikopterle izleyemeyiz,» dedi Roland da. «Yanlarında SAM 7 var, bizi paramparça ederler. Helikopter intihar olur... tek çare izlerini bulup yürüyerek gitmek arkalarından.»

«Tam bir gece kazanmış durumdalar,» diye Esau Gondele gülle gibi kafasını salladı,

«Kedi öldürdüğü kuşu parçalamadan edemez. Belki de daha kaçmaya başlamamışlardır. Belki kanla sarhoş olmuşlardır, hâlâ bir fırsatımız olabilir.»

Yakıt tankeri hortumunu toplayıp hareket ederken pilot, «Hazırız!» diye bağırdı. Koşa koşa helikopterin içine girdiler, hiç vakit kaybetmeden havalandılar.

Ertesi sabah beşe on kala, güneş daha ufukta başını göstermeden ama ortalık biçim ve renkleri seçebilecek kadar aydınlandığında Roland pilotun omzuna dokunup sağ yanlarım işaret etti. Pilot helikopteri o yana çevirdi. Kırık birkaç dal görmüştü Roland. Yaprakların altı çevrelerindeki yapraklardan daha açık renkliydi. Az ilerde yeni kopmuş bir dal daha vardı. Helikopter elli metre kadar yukardayken pervanelerin rüzgârından beyaz bir şey dalgalandı.

«Aşağı!» diye bağırdı Roland. Birden uçağın enkazı ve cesetler göründü.

«Şurada bir açıklık var!» Helikopter Roland'ın gösterdiği yöne giderken izciler beş metreden yere atlayarak çevresinde bir savunma kordonu oluşturuyorlardı. Birkaç dakika sonra bölgeyi tarayıp düşmandan iz olmadığını anlamışlardı.

«Sağ kalan var mı, arayın!» diye bağırdı Roland.

Ağaçların arasına girdiler yine. Şafak ışığında manzara dehşet vericiydi, izciler her cesedin başında duruyorlardı, ama cesetler çoktan katılaşmıştı bile. Roland burun bölümüne varınca camdan içeri baktı. Uzun yeşil plastik torbalar gelene kadar pilotlar için yapacak bir şey yoktu. Dönüp aramaya başladı, bir parça parlak sarı kumaş, Janine'in eteğinden küçük de olsa bir parça arıyordu.

«Albayım!» Biri ormanın dışından hafifçe sesleniyordu.

Roland o yana koştu. Başçavuş Gondele uçağın kopmuş kuyruk kısmı başındaydı.

«Ne var?» Roland birden Janine'i gördü.

Esau Gondele kadının çıplak vücudunu uçaktan aldığı mavi bir battaniye ile örtmüştü. Janine battaniye dışında yalnız kıvırcık saçla başı görünerek bir çocuk gibi uyuyordu. Roland diz çöküp battaniyenin ucunu hafifçe kaldırdı. Janine'in gözleri mosmor olup şişmiş, dudakları parçaparçaydı. Birkaç saniye tanımamıştı karısını, tanıdığında da ölü sandı. Avcunu yanağına dayadı, kadının derisi nemli ve ılıktı.

Janine gözlerini açtı. Şişmiş gözkapakları arasında bir yarıktı gözleri. Çevresine bakınırken cansı? ve donuk gözleri parçalanmış etlerinden daha çok korkutucuydu. Sonra gözleri birden korku ile canlandı. Janine çığlığı basarken sesinde bir çılgınlık seziliyordu.

«Sevgilim.» Roland kadını kolları arasına almaya çalıştıysa da Janine deliler gibi çırpınarak bağırıyordu. Dudaklarında patlayan yaralardan kanlar akıyordu.

«Doktor! Buraya gel çabuk!» Roland karısını güç zaptediyordu. Paul Henderson koşarak gelip çantasını açtı. Şırıngayı doldururken, «Sıkı tut!» dedi, iğneyi kadının koluna sapladı. Janine bir dakika kadar daha çırpınıp bağırdıktan sonra yavaş yavaş sakinleşti.

Doktor kadını Roland'ın kollarından aldı, yardımcısına başıyla işaret etti. Genç yardımcısı bir battaniyeyi perde gibi gererken doktor diğerinin üstüne yatırdı Janine'i.

«Buradan çekil git!» dedi Roland'a doktor, sonra diz çöküp muayeneye başladı.

Roland silahını alıp Viscount'un kuyruk bölümüne doğru yürüdü. Uçağa dayanıp derin derin soluk almaya çalıştı. «Albayım!» Esau yanındaydı. «İzlerini bulduk, hem geldikleri yolu, hem de gittikleri yönü.»

«Ne kadar önce.»

«En az beş saat, belki biraz daha fazla.»

«Yürüyüşe hazır olun.» Roland başını çevirdi. Biraz daha yalnız kalmak istiyordu, tümüyle kendini toparlayamamıştı. İzcilerden ikisi sarı sedyelerden birini taşıyarak koştular.

«Albayım!» Paul Henderson mavi battaniyeyi Janine'in vücuduna dikkatle sardı, yardımcısıyla birlikte kadını sedyeye kaldırdılar. Yardımcısı plazma şişesini hazırlarken doktor, Roland'ı kenara çekti.

«Haberler hoş değil.»

«Ona ne yapmışlar?» Paul Henderson anlattı. Roland silahının kabzasını öylesine sıkıyordu ki omuzlarının ve kollarının adaleleri sert sert düğümler halinde kabarmıştı.

«İç kanama geçiriyor. Derhal ameliyata almam gerek. Bu tür ameliyatı yapacak bir yere hem de. Bulawayo'da.»

«Helikopteri al öyleyse.»

Sedye ile helikopterin yanına koştular.

Henderson arkasına baktı, «Albayım, henüz kendini kaybetmiş değil, isterseniz...» Ama sözünü bitirmedi. Grup sedyeyi helikoptere yükleyip yüklememekte tereddüt ederek beklediler.

Roland istemeye istemeye yürüdü onlara doğru. Düşmanı bu kadını kullanmıştı. Kendisi için kutsaldı oysa kadın. Kaç kişiydiler acaba? Roland güçlükle yürüyordu sedyeye doğru. Kadına baktı. Battaniyenin üstünden ancak yüzü görünüyordu. Suratı şişmişti, dudakları çiğ birer et parçasıydı. Bir zamanlar pırıl pırıl olan saçları şimdi kaskatı ve kurumuş kanla yapış yapıştı. Ama gözleri duruydu. İlaç çılgınlığı uzaklaştırmıştı, Janine kendisine bakıyordu. Yalnızca gözleri değişmemişti, koyu lâcivert.

Kadın yaralı dudaklarını kımıldatarak bir şey söylemeye çalıştı ama ağzından ses çıkmadı. Onun adını söylemeye çalışıyordu.

«Roland!»

Roland, boğazına kadar yükselen tiksintiyi tutamıyordu artık. Kaç kişi ona sahip olmuştu? On mu, on beş mi? O bir zamanlar kendisinin kadınıydı, ama bu parçalanıp gitmişti artık. Bu duyguya karşı koymaya çalıştı, ama içi bulanıyor, yüzünü buz gibi terler basıyordu. Kendini zorlayarak eğilip o paramparça yüzü öpmeye çalıştı ama yapamadı. Ne konuşabiliyor ne de kıpırdayabiliyordu. Az sonra karısının gözlerindeki ışık da yok oldu, yerine daha önce gördüğü o bomboş bakış yerleşti. Janine gözlerini kapatıp başını öte yana çevirdi.

«Ona iyi bakın,» diye Roland kısık bir sesle mırıldandı. Sedyeyi helikoptere soktular. Paul Henderson yüzü acıma ve çaresiz öfkeyle dolu olarak dönüp elini Roland’ın koluna dayadı.

«Roly, onun suçu yoktu!»

«Bir şey daha söyleyecek olursan seni öldürürüm.» Roland’ın sesi nefret ve iğrenmeyle kalınlaşmış, «kabalaşmıştı.

Paul Henderson dönüp helikoptere bindi. Roland pilota işaret verdi, koca araç gürültüyle havalandı.

«Başçavuş, öne geç bakalım, iz süreceğiz!» Roland helikopter pembe şafakta gözden kaybolana kadar arkasına bakmadı. Bir pusuya düştükleri takdirde arkadakilerin kanatlara geçip saldırganları çevirebilmeleri için düz hat halinde gidiyorlardı. Aradan bir saat geçince Roland adamlarından silahlan, mataraları, ilk yardım çantaları ve telsiz dışında tüm yüklerini bırakmalarını istedi.

Roland ile Esau Gondele birer saat nöbetleşe başta gidiyorlardı. Taşlık bölgeye gelince izi iki kere kaybettiler ama sonra yine buldular. Kaçanların dokuz kişi olduklarını tahmin ediyorlardı. İki saat sonra Roland artık adamları izlerinden tek tek tanıyordu.

«Sığlıklara gidiyorlar,» dedi Esau Gondele. «İleri telsizle bildirip bir devriye çıkartmalıyız.»

«Kırk millik bölgede on iki sığlık geçit var. Bin kişi yapamaz bu senin dediğini.» Roland adamların dokuzunu da kendisi istiyordu. Gondele amirinin yüzüne bakınca anladı bunu. Şimdi otlak araziden geçiyorlardı. Otlar adamların kaçış yönünde ezilmişti, güneş bunlarda başka türlü yansıyordu. Düz bir asfaltta izlemek gibi bir şeydi bu. Gondele ilersinde bazı otların havaya dikildiklerini farketti. Daha öğle olmamasına rağmen bu kadar yaklaşmışlardı onlara. ZHKO gerillalarının başlangıçta sahip olduğu beş saatlik üstünlüğün en az üçünü kazanmışlardı.

«Onları nehre varmadan yakalarız,» diye düşündü Gondele. Heyecanının adımlarını sıklaştırmasına güçlükle engel oldu. Daha hızlı yürüyemezlerdi, en küçük bir hız artık dayanma sınırlarını zorlayacaktı oysa bu hızda kaldıkları sürece gece ay doğana kadar yürüyebilirlerdi.

Öğleden sonra ikide izi yine kaybettiler. Yer taşlık olduğu için ayak izleri kalmamıştı. Esau Gondele durunca, yürüyüş kolu da hemen savunma mevzilerine geçti.

«Ne diyorsun?» diye sordu Roland.

«Doğruca ileri gidiyorlar bence.»

«Dönecek olsalardı, buradan saparlardı.»

«Körükörüne ileri gidersek yarım saat kaybederiz,» dedi Esau Gondele. «Üç kilometre.»

«Bir daha izlerini bulamayabiliriz,» diyen Roland çevresini saran Mopani ormanlarına baktı. «Hiç hoşlanmadım bu durumdan, ama durup çevreyi arayacağız.»

İkisi birlikte ileri yürüdüler. Esau Gondele'nin dediği gibi yarım saat kaybetmişlerdi ama sabahtan beri geldikleri düz hatta artık iz olmadığını da öğrenmişlerdi. Avları bir yerde sapmış olmalıydı.

«Kayalığı izlemiş olmalılar, iki seçenek var elimizde. Doğu, sığlıktan uzaklaşmak demektir. Bu tehlikeyi göze alacaklarını sanmam. Batı yönünde gidelim.» Roland'ın kararı üzerine hem dinlendikleri hem de kaybettikleri yarım saati kazanmak istedikleri için daha hızlı adımlarla yürümeye başladılar. Esau Gondele daha yumuşak toprağı olan sağ tarafta yürüyor ve kaçakların nehire doğru dönüp dönmediklerini anlama umuduyla başını yerden kaldırmıyordu. Adamlar geri dönüp doğuya yönelmişlerse izlerini kaybettirmişlerdi artık. Çenelerini, dişlerini parçalayacak kadar kasarken kırk sekiz dakikadır yolda olduklarını düşündü Roland. Bunun kaç kilometre olduğunu kafasında hesapladığı anda kuşları gördü az ilerde.

Dört kuş niyetlerini belli edecek biçimde bir dönüş yaparak uçuyorlardı.

«Suya gidiyorlar,» diye Roland söylendi. Esau Gondele'ye işaret vermeden önce kuşların indiği ağaçlığı belirledi.

Ağaçlar arasında açıklıkta son yağmurlardan kalma bir birikinti vardı. Çapı yirmi metre olan çukur hayvanların ayakları altında çamur yığınına dönüşmüştü. Dokuz çift ayak izi şimdi kesinlikle görünüyordu. Ayak izleri kuzeye nehire doğru uzaklaşmaktaydı. İşte yine bulmuşlardı izlerini, Roland'ın nefreti yine tüm benliğini sardı, alev alev yanmaya başladı. «Suyunuzu için,» diye seslendi. Mataralarındaki tatlı içme suyunu o kahverengi çamurlu suyla karıştırmanın bir anlamı yoktu. Adamlar sularını içtiler, sonra içlerinden biri mataraları toplayıp temizce bir yerden doldurdu, iz sürmeye başladıklarında saat dört olmuştu ve Roland’ın hesabıyla nehirden on mil uzaktaydılar.

«Onların karşıya geçmelerine izin veremeyiz, Başçavuş,» dedi Roland. «Bundan sonra yavaşlamak yok artık.»

Kendileri gibi eğitilmiş atletler için bile çok fazlaydı hızları. Şimdi bir çatışmaya girecek olurlarsa yenilmeleri kaçınılmazdı. Ancak böyle bir durumla karşılaşmadan vardılar Kazengula yoluna.

Mıcır dökülmüş yoldan en az dört saattir devriye geçmiyordu. Kaçanların yolu nereden geçtiklerini ve sonra arkalarından izlerini süpürdüklerini saptadılar. Adamlar bu iş için çok değerli dakikalarını kaybetmişlerdi. İzciler artık çok yaklaşmışlardı avlarına. Teröristlerden birinin işediği toprak parçası hâlâ ıslaktı. Kumluk toprak sıvıyı emmiş, güneş de buharlaştıracak zaman bulamamıştı. Birkaç dakikalık yol kalmıştı aralarında. Roland öne geçip grubu sürükledi. İlk ateşi hızıyla atlatabileceğini düşünüyordu. Teröristler kendisini öldürseler bile Gondele ile diğerleri hepsinin işlerini bitirirlerdi. Kendisinin yaşayıp yaşamaması önemli değildi. Roland için. Önemli olan onları bulmak ve yok etmekti, tıpkı onların Janine'i mahvettikleri gibi.

Önündeki çalılıklar arasında bir hareket ve bir renk gördüğü anda kendini yere attı, iki kere yuvarlandı karşısındakine hedef oluşturmamak için. Bir an sonra da iki el ateş etti. Silah sesinin yankıları sona erince tam bir sessizlik vardı ortalıkta. Karşıdan kimse ateş etmemişti. İzciler de arkasında çömelmişler ateş etmek için hedefi görmeyi bekliyorlardı. Roland Esau Gondele'ye, «Arkada kalıp beni koru,» diye işaret ederek öne doğru yürüdü.

Bir çalılığın yanında yine diz çöktü. Başının üstündeki çalılarda dikkatini çeken şey nehirden gelen sıcak rüzgârda dalgalanıyordu. Bu bir kadın eteğiydi. Sarı kumaştan, ama kan lekeleriyle dolu incecik bir etek.

Roland uzanıp eteği aldı, avcu içinde buruşturup kokladı. Janine'in parfümü henüz kaybolmamıştı. Roland kalktı, tüm nefreti gücüne katılmış olarak, artık frenlemesi mümkün olmayan bir çılgınlıkla ileri koştu.

İlerde ağaçlar arasında 'güvenlik kordonu'nun kurukafa işaretleri vardı. Ama Roland yanlarından geçerken bakmadı bile hiçbir şey durduramazdı kendisini. Önünde mayınlı bölge uzanıyordu simdi. Birden bir şey arkadan dizlerine indi, Roland yere savruldu, soluksuz kaldı bir an. Sonra hemen doğrulmaya kalkıştı. Esau Gondele kendisini bir kere daha alaşağı edip kenara çekti. Soluk soluğa boğuşuyorlardı.

«Bırak beni! Gitmem...»

Esau Gondele sağ kolunu kurtarıp yumruğunu Roland'ın yüzüne indirdi. Adamın sersemlemesinden yararlanıp kolunu kürek kemikleri arasına gelecek biçimde arkasından büktü ve adım adım geri çekti. Mayınlı bölgeden çıktıklarında yeniden yere attı ve iri koluyla toprağa mıhladı.

«Çılgın herif! Hepimizi öldürecektin! Mayınlı bölgeye girmiştin bile... bir adım daha...»

Roland bir karabasandan uyanan uyurgezer gibi hiçbir şey anlamadan bakıyordu, adamın yüzüne.

«Kordondan geçmişler bile. Kurtulmuşlar. Bu iş burada biter. Gittiler.»

«Hayır.» Roland başını salladı. «Kaçamadılar. Telsizi getir buraya. Kaçmalarına izin veremeyiz.»

Roland güvenlik kanalı olan 129.7 megahertzi aradı.

«Tüm birlikler dikkat, Pars Bir konuşuyor... Sizi dinliyorum.» Telsizin gücü yalnızca dört watt, Victoria merkezi ise otuz kilometre uzaktı. Parazitten başka bir şey duyulmuyordu..

Birkaç kanalı denedikten sonra sonunda havaalanı kulesini aradı.

«Kule, burası Pars Bir, sizi dinliyorum.»

Uzaktan hafif bir ses duyuldu.

«Pars Bir, burası Victoria Şelalesi Kulesi, yasak dalgada yayın yapıyorsunuz.»

«Kule, biz Ballantyne İzcilerinden bir birliğiz. İz peşindeyiz.»

«Pars Bir, Viscountu düşüren çetenin ardında mısınız?'»

«Evet.»

«Öyleyse işbirliği yapmaya hazırız, sizi dinliyorum.»

«Bizi güvenlik kordonunun öte yanına geçirecek bir helikopter istiyorum. Elinde hazır araç var mı?»

«Yok, Pars Bir. Yalnızca iki motorlu uçağım var.»

«Beklemede kal.»

Roland mikrofonu indirip mayınlı bölgeye baktı. Aslında geçmesi yirmi saniye sürerdi, ama Sahra kadar uzun geliyordu şimdi.

Gondele, «Bizi almak için bir araç gönderirlerse, Victoria' dan uçağa biner karşı kıyıya atlarız,» dedi.

«Olmaz, iki saat sürer bu... Buldum.» Roland mikrofon düğmesine bastı.

«Kule, Pars Bir konuşuyor.»

«Victoria Şelalesi Otelinde bir silah uzmanı var. Çavuş Craig Mellow. Mayınlı bölgeyi açması için onun bir an önce buraya indirilmesini istiyorum. Otele telefon edin.»

«Beklemede kalın, Pars Bir.» Sıcaktan ve nefretlerinden kavrularak beklediler.

«Pars Bir, Mellow'u bulduk. Havaalanına doğru yola çıktı. Kendisini gümüş renkli bir Beechcraft Baron'la getireceğiz. Bize yerinizi ve işaretinizi bildirin.»

«Kule, biz güvenlik kordonundayız. Şelâleden yaklaşık olarak otuz mil ötede. Beyaz fosforlu işaret fişeği atacağız.»

«Anlaşıldı. Beyaz duman işareti. SAM tehlikesi olduğu için ancak bir kere alçaktan geçebileceğim. Yirmi dakika sonra oradayız.»

«Kule, gün ışığı giderek azalıyor, acele etmelerini söyle. Yoksa kaçıracağız herifleri.»

Esau Gondele FN tüfeğinin ucuna elbombası fırlatıcısını yerleştirmişti. Nehrin aşağısından iki motorlu uçağın sesini duyduklarında Roland başçavuşun koluna dokundu.

«Hazır mısın?»

Motor sesi gittikçe güçlendi. Roland yattığı yerden doğrulup doğuya baktı. Az sonra ağaçların hemen üzerindeki gümüş gölgeyi görünce Esau'yu dürttü.

«Haydi!»

Boz mermi çatırdadı, elbombası mayınlı alandan Kazunguna yoluna doğru bir eğri çizdi. Bomba patladı, beyaz bir duman bulutu yükseldi göğe. Küçük uçak beyaz dumana doğru döndü.

Yolcu kapısı açılmıştı. Aralıkta paraşütünü takmış tanıdık uzun boylu şekil görünüyordu. Craig'in başında paraşütçü başlığı ve gözlüğü vardı, ama bacakları çıplaktı, ayaklarında ise süed ayakkabılar görünüyordu.

Beechcraft çok alçaktı. Roland birden endişeye kapıldı. Sonny İzci değildi. Paraşütçü amblemi için sekiz atlayış yapmıştı, ama bunlar dört bin fitten normal atlayışlardı. Beechcraft ise iki yüz fit yükseklikte bile değildi. Pilot SAM roketinden korktuğundan tehlikeye atılmıyordu.

«Bir pas daha yap,» diye bağırdı Roland. «Çok alçaksın.»

Kollarını sallamaya başladığı anda uçağın kapısındaki adam başaşağı atladı. Paraşütün uzun kordonu hâlâ uçağa bağlıydı. Craig bir taş gibi düşüyordu yere. Roland’ın boğazına bir şey tıkanıp kalmıştı. Birden kordon kurtuldu ve paraşüt dolan bir yelken gibi çatırtıyla açıldı. Craig iki ayağı aşağı gelecek biçimde doğruldu. Ayakları yere değecek kadar yakındı, bir an asılmış bir insan gibi paraşütün ucunda asılı kaldı, sonra ayakları havada yere indi. Bir kere yuvarlandıktan sonra doğrulup paraşütün iplerini kesti.

Roland soluğunu bıraktı. «Gidip getirin çabuk.»

İzcilerden ikisi Craig'i kollarından yakalayıp eğilerek koşmasını sağladılar. Craig Roland’ın yanına gelince Roland. «Sonny, bizi bir an önce karşıya geçirmelisin,» dedi.

«Roly, Jannie uçakta mıydı?»

«Evet. Haydi işe başla artık!»

Craig çantasını açmış araç gerecini çıkartıyordu: demir çubuklar, tel kesiciler, renkli bantlar, çelik metre ve pusula. «Yaşıyor mu?» Craig, Roland’ın yüzüne bakmadı. Ama sesini duyduğu anda titremeye başladı.

«Yaşıyor ama... »

«Tanrıya şükürler olsun!» diye mırıldandı Craig. Roland düşünceli bakışlarla süzdü kuzenini.

«Senin duygularının böyle olduğunu bilmiyordum, Sonny.»

«Hiçbir zaman ince duyguları anlayamamışsındır sen.» Craig meydan okurcasına baktı Roland'a. «Onu ilk gördüğüm andan beri seviyorum.»

«Öyleyse bu orospu çocuklarından sen de benim kadar intikam almak isteyeceksin demek. Şu yolu çabuk aç!» Roland işaret edince adamları silahlarını hazır ederek mayınlı bölgenin kenarına uzandılar. Roland Craig'e döndü.

«Hazır mısın?»

Craig başını salladı.

«Yerleştirme düzenini biliyor musun?»

«Dua et de bilmiş olayım.»

«Haydi gir içeri, Sonny.» Craig kalkıp mayınlı bölgeye girdi, demir çubuk ve ölçüyle çalışmaya başladı.

Roland sabırsızlığına ancak beş dakika hakim olabildi. «Sonny, iki saat ışık var ancak... daha ne kadar sürecek bu iş?» Craig arkasına dönmedi bile. Patates topluyormus gibi çömelmiş, toprağa hafifçe dokunuyordu. Terden gömleğinin sırtı sırılsıklam olmuştu.

«Biraz daha acele edemez misin?»

Craig bir cerrah dikkatiyle bir Claymore mayının telini kesti renkli bandı yanına koyup bir adım daha ilerledi. Değneği bir daha batırdı. Mayınlı bölgeye girmek için iki ayrı düzenin birbirleri üstünde olduğu kötü bir nokta seçmişti. Normal olarak çıkmak için işaretlediği yere geri basarak çıkabilir ve yeni bir noktadan işe başlayabilirdi ama bu yirmi dakika demekti.

«Craig, kazık gibi duruyorsun orada!» diye seslendi Roland. «Korkuyor musun yoksa?»

Craig suçlama karşısında irkildi. Solundaki mayınları kontrol etmeliydi, son bulduğundan otuz derecelik açı ile solunda bir AP mayını olmalıydı. İkisi arasında altmış santim mesafe ola çaktı. Ama bunu kontrol iki dakikasını alırdı.

«Yürü artık, Mellow!» diye gürledi Roland. «Kazık gibi durma orada! Yürü!»

Craig şansın üçte bir kendi lehine olduğunu düşündü. Bir adım attı, tüm ağırlığını sol ayağına verdi. Bir adım daha attı. Şimdi ağırlığı sağ ayağı üstündeydi. Bir adım daha. Alnından bir damla ter gözünün içine süzüldü. Eliyle gözünü sildi. Kurtulmuştu,

Şu anda sağında bir Claymore mayını olacaktı. Ayakları titriyordu ama yine de çömeldi. Tel beklediği yerde değildi. Düzeni yanlış hatırlıyordu. Mayınlı bölgenin ortasında kalakalmıştı. Gözlerini kırpıştırırken göze görülmeyecek kadar ince telin olması gereken yerde olduğunu gördü. Tıpkı kendi sinirlen gibi titriyordu o da. Tel keseceğini almak için uzandığında birden omzu üzerinden Roland’ın sesini duydu.

«Boşuna zaman harcama...»

Craig birden irkilerek elini telden çekti. Arkasına baktı. Roland işaretlediği yerlerden geçerek yanına gelmişti, bir dizi üstüne çökmüş silahı elde bekliyordu hemen arkasında. Yüzü kamuflaj boyasıyla boyanmıştı. Başka bir zamanın ilkel bir savaşçısını andırıyordu.

«Elimden geldiği kadar hızlı gidiyorum.» Craig başparmağıyla alnından akan terleri sildi.

«Hiç de değil. Yirmi dakikadır buradasın, daha yirmi adım ilerleyemedin. Böyle korkarsan karşıya geçtiğimizde karanlık basmış olacak.»

«Lanet olsun sana!» diye homurdandı Craig.

«Tamam! İşte öyle! Kız biraz! Öfkelen!»

Craig uzanıp teli kesti. Telden tırnak geçirilmiş gitar telinin çıkardığı bir tınlama duyuldu.

«Tamam, Sonny! Haydi yürü! O eşşoğlularını düşün. Kuduz; çakallar gibi kaçıyorlar önünde. Onları elinden kaçıracağını düşün!»

Craig yere daha sıkı basarak iki adım daha attı.

«O uçaktaki herkesi öldürdüler, Craig. Kadın, erkek, çocuk herkesi. Ondan başka.» Roland, Janine'in adını söyleyemiyor du. «Onu sağ bıraktılar. Ama onu bulduğumda konuşamıyordu. Sonny. Vahşi bir hayvan gibi çırpınıyordu sadece.»

Craig olduğu yerde durup arkasına baktı. Yüzü bembeyazdı,

«Durma, Sonny. Devam et.»

Craig eğilip çubuğu bir daha soktu toprağa. AP mayını olması gereken yerdeydi. Kısa adımlarla ilerlemeye başladı. Roland da arkasında durmadan konuşuyordu.

«Irzına geçtiler, Sonny. Hepsi birden. Kazada bacağı kırılmıştı, ama bu onlara engel olmadı. Hayvanlar gibi birbiri ardından bindiler üstüne.»

Craig görünmeyen koridorda koşar gibi gidiyordu artık. Metreyle ölçmekten vazgeçmiş adımlarını sayıyor, açıları pusulasıyla ölçmüyordu.

«İşlerini bitirince yeni baştan başladılar. Bu kere yüzüstü yatırıp arkadan...»

Craig çubuğu yere sokusunda hıçkırıyordu şimdi. Toprağı eliyle kazıp bir AP mayınını ortaya çıkardı. Mayını etkisiz duruma getirip devam etti, ancak Roland acımasızca izliyordu kendisini.

«Birbiri ardından, Sonny. Sonuncu dışında. O iki kere yapamadığı için süngüsünü sokmuş içine.»

«Kes artık, Rolly! Tanrı aşkına, sus artık!»

«Onu sevdiğini söylüyorsun, Sonny. Onun hatırı için acele et.»

Craig ikinci AP mayınını da çıkartıp uzağa fırlattı. Mayın patlamadı. Craig çubuğunu sokup üçüncüsünü de buldu. Koridorun doksan üç derecelik köşesinin sonuncusuydu bu.

Artık iki Claymore tipi mayın daha vardı karşı uçta. Craig sağında ve solunda ayaklarından birkaç santim ötede bekle' yen ölüme aldırmadan koşmaya başladı. Gözyaşları sel gibi akıyor, her adımıyla birlikte hıçkırıyordu. Koridorun sonuna gezip durdu. Bundan sonra yalnız telli mayınlar kalmıştı. Onları da bulup kesince güvenlik kordonundan geçmiş olacaklardı. «Aferin, Sonny. Başardın işte!»

Craig kesiciyi sağ eline alıp bir adım daha attı. Mayını ayağının altında hissetti birden. Hafif bir çökme olmuştu. Sanki bir köstebek yuvasına basmış gibi.

«Orada olmamalıydı,» diye düşündü. Zaman durmuş gibiydi.

Bir klik sesi duydu. Fotoğraf makinesinin objektifi açılmış gibi.

«Sürpriz mayın,» diye düşündü. Zaman durmuştu, düşünecek zamanı vardı. Ama o klik sesinden başka bir şey olmadı. Bir umut kıvılcımı belirdi içinde. «Yanlış bir şey... bozuk...» Kurtulacaktı.

Mayın birden sağ ayağının altında patladı. Sanki biri ağır bir demir indirmişti tabanına. Sancı bacağından yukarı belkemiğine sıçradı, çeneleri kasıldı, dilinin ucunun ısırılıp koptuğunu farketti,

Acı duymuyordu, kulak zarlarını patlatacak bir şok dalgası sarmıştı vücudunu. Biri başına bir çifte dayamış da ateşlemiş gibi.

Sonra bir devin oyuncağıymış gibi havaya fırladı, karın üstü düştü. Soluksuz kalmıştı, ağzı kan doluydu. Gözleri toz topraktan ve dumandan yanıyordu. Gözlerini şilince Roland’ın önünde bir hayal gibi durduğunu farketti. Roland’ın dudakları oynuyordu ama Craig sesini duymuyordu.

«Tamam, Rolly,» diye mırıldandı. «Bir şeyim yok.»

Yattığı yerde doğruldu. Sol bacağının iç tarafı patlamadan mosmordu, pantolonundan kanlar sızıyordu. Şarapnel parçaları kalçalarına ve karnına saplanmış olmalıydı. Ama sol ayağında deri ayakkabısına bir şey olmamıştı. Ayağını oynatabiliyordu. Ama yine de bir şey vardı. Çok berbat bir şey hem de. Başını sallayarak düşündü... Ve birden durumunu farketti.

Sağ bacağı yoktu! Kısa pantolonun paçasından bir parça et sarkıyordu, hepsi o kadar. Patlamanın ısısıyla kopan parça dağlanmış ve bembeyaz kesilmişti, donmuş et gibi. Ama gözü aldırıyor olmalıydı, bacağını hissedebiliyordu. Sağ ayağını oynatmaya çalıştı, evet evet ayağının oynadığını da hissediyordu. Ama hiçbir şey yoktu orada!

«Rolly!» Kulaklarındaki uğultuya rağmen kendi sesini duyabiliyordu. «Roly, bacağım! Tanrım, bacağım kopmuş!»

O anda fışkırırcasına kan boşanmaya başladı bacağından,

«Rolly, yardım et bana!»

Roland, Craig'in üzerinde doğruldu, iki bacağını vücudunun iki yanına atıp bacağını görmemesini sağladıktan sonra ilk yardım çantasından çıkardığı turnikeyi sıkıca sardı. Kan azalınca yarayı sargı beziyle bağladı. Çok çabuk, eli dolaşmadan, deneyimli bir doktor gibi çalışıyordu, işini bitirdiği an dönüp Craig'in terden sırılsıklam olan yüzüne baktı.

«Sonny, Claymore'lar. Onları halledebilir misin? Onun hatırı için, Sonny!»

Craig, Roland’ın yüzüne baktı. «Craig... Janine'in hatırı için,» diye fısıldadı Roland. Craig'i kaldırıp oturttu. «Onun hatırı için bir dene, Sonny!»

«Kesiciler!» Craig kanlı sargılar içinde kopuk bacağına bakıyordu. «Kesicilerimi bul!» Roland makası Craig'in eline tutuşturdu.

«Karın üstü çevir beni,» dedi Craig.

Roland kendisini çevirince yerde emeklemeye başladı. Dirseklerini toprağa dayayıp tek bacağını patlayan mayının açtığı çukurun üstünden aşırdı. Bir gitar teli tınlaması duyuldu, mayınlardan birinin teli koptu. Bir bahçıvanın ayağı altında ezilen bir solucan gibi süründü Craig mayınlı alanın ucuna doğru. Son bir kez daha uzandı. Titreyen sağ elini sol eliyle tuttu, saç inceliğindeki ikinci teli de kesti. Makas elinden düştü.

«Tamam!» diye hıçkırdı. Roland cebinden çıkardığı düdüğü çaldı. Elini kaldırıp geriye işaret verdi. «Haydi yürüyün!»

İzciler koşarak geldiler, Craig'in işaretlediği zigzag yoldan aralarında onar adım bırakarak geçtiler, Craig'in yattığı yere gelince üzerinden sıçrayıp ormanda kayboldular. Roland bir an daha kaldı Craig'in yanında.

«Senin yanında kimseyi bırakamam. Sonny.» İlk yardım çantasını yere bıraktı. «Dayanılmayacak gibi sancırsa morfin var.» Çantanın yanına bir de elbombası bıraktı. «Teröristler bizimkilerden önce gelebilirler. Ellerine geçmemeye bak. Berbat bir şeydir ama etkilidir.» Roland eğilip Craig'i alnından öptü. «Tanrı senden razı olsun. Sonny!» Birkaç saniye sonra çalılık arasında kaybolmuştu bile. Craig başını ağır ağır koluna dayadı.

Tungata Zebiwe siperin içinde çömelmiş telsizden gelen kısık sesi dinliyordu.

«Mayınlı bölgeyi geçtiler, nehre doğru geliyorlar.»

Zambezi'nin kuzey kıyısındaki gözcüleri önceden hazırladıkları mevzilerden nehrin karşı kıyısı ile sığlıklarındaki küçük ağaçlık adalardan kuş uçurtmuyorlardı.

«Kaç kişiler?» diye sordu Tungata.

«Henüz saymadım.»

Kuşkusuz şu anda kararmaya başlayan havada ancak birer kara gölgeydiler. Tungata havaya baktı, karanlığın çökmesine kadar bir saat daha vardı. Birliğini yaklaşık üç saat önce sığlıktan geçirdiğinden bu yana içini kemiren kuşku dalgası yeniden saldırdı üzerine.

Kovalayanları nehri geçmeleri için kandırabilir miydi? Bunu yapamadığı takdirde Viscount'un düşürülmesi ve yaptıkları bütün diğer şeylerin propaganda değeri yarıya inerdi. İzcileri çok dikkatle hazırlanmış pusu yerine çekmeliydi. Kadının eteğini bu yüzden getirip güvenlik kordonunun kenarına bırakmıştı.

Yine de herhangi bir komutanın karanlığın basmasına bu kadar az kalmışken Zambezi gibi doğal bir engeli geçmeye kalkışması mantık dışı bir hareketti. Üstelik geleceklerini bilip ona göre hazırlanan bir düşmana karşı yabancı bir toprağa geçecekti. Tungata onların gelmesini bekleyemez, ancak umabilirdi.

Bütün iş başlarında kimin olduğuna bağlıydı. Hazırladığı tuzağın etkili olması için gelenlerin başında Albay Roland Ballantyne’ın kendisi bulunmalıydı. Tungata adamın komutanlıkta olması olasılığını düşünmeye başladı.

ZHKO ajanları kendisini Victoria Şelâlesi Otelinde görmüşlerdi. Kadın adının Ballantyne olduğunu söylemişti ve İzciler bölgenin en yakın ve en etkin birlikleriydi. Hiç kuşkusuz kaza yerine ilk gelen onlardı ve Ballantyne de başlarındaydı. Tungata planının düşündüğü gibi yürümekte olduğunu kabul etmek zorundaydı.

Telsizden yeni bir çatırtı duyulunca Tungata mikrofonu alıp haberi aldığını bildirdi. Gözlemcinin sesi çok hafifti, sanki nehrin karşı kıyısından işitilmekten korkuyormuş gibi.

«Nehri geçmeye kalkışmadılar. Ya karanlığı bekliyorlar ya da geçmeyecekler.»

«Gelmeliler,» diye Tungata kendi kendine söylendi. «İşaret fişeğini at!» diye emretti sonra.

«Beklemede kal,» dedi gözlemci. Tungata mikrofonu indirip mor ve kızıl gökyüzüne baktı. Bu bir riskti ama SAM 7 sırtlarında nehri geçtiklerinden bu yana hep tehlike içinde yaşıyorlardı zaten.

İşaret fişeği havaya fırladı ve yerden 150 metre yükseklikte kızıl bir top gibi patladı. Tungata fişeğin ağır ağır yere inişini seyretti. Nehir kıyısının bu kadar yakınından atılan fişek iki etki yapardı, ya arkasındakiler kovalamacadan vazgeçerlerdi ya da Tungata'nın umduğu gibi avlarına ne kadar yakın olduklarını anlarlar ve kedi refleksi gibi uçan her şeyin ardından koşarak üzerlerine gelirlerdi.

Tungata saniyelerin geçmesini bekledi. Sonra yenilginin acı tadıyla başını salladı. Tam o anda radyodan gelen parazit arasında gözlemcinin hafif ve kısık sesi duyuldu.

«Geliyorlar!»

Tungata mikrofonu dudaklarına bastırdı. «Ateş etmeyin, Tungata Yoldaş konuşuyor. Ateş etmeyin.»

Heyecanlı gerillalarından birinin tuzağı zamanından önce kapatmasından korkuyordu. Tuzak yerinde altı yüz adamı vardı. Bir Kanka birliğine ancak böyle alay gücünde bir birlik karşı koyabilirdi. Tungata onların savaşmalarım kendi gözleriyle görmüştü, bire karsı yirmi olmadıkça üzerlerine saldırmazlardı.

Sayısal üstünlüğü sağlamıştı ama kendi kabarık sayısında da tehlike oranı büyüktü. Kontrol zayıflıyordu bir kere, adamların hepsi savaşçı niteliğine sahip değillerdi, aralarında Ballantyne İzcileri efsanesine kör inançlara dayanan bir korkuyla inananlar olmalıydı.

«Tüm komutanlara sesleniyorum. Ateş etmeyin. Tungata Yoldaş konuşuyor. Ateş etmeyin.» Sonra mikrofonu indirip son bir kez önündeki pusu alanına baktı.

Nehrin kuzey kıyısı durduğu yerden yaklaşık bir mil uzaklıktaydı. Kıyıdaki kalın ve sık ağaçlar yüzünden nehir görünmüyordu. Ağaçlık geniş bir çayırlığın önünde birden kesiliyordu. Burası Zambezi'nin taşkın ovalarından biriydi. Yağmur mevsiminde nehir taşınca burası sazlar ve zambaklarla dolu sığ bir göl olur du. Ama şimdi göl kurumuş, sazlar sararıp dökülmüşlerdi. Ne kaçan, ne kovalayan için saklanacak bir delik kalmıştı.

Tungata'nın başlıca sıkıntılarından biri bu geniş alanın yumuşak yüzeyini ayak izlerinden temizlemek olmuştu. Son on gündür alanın çevresindeki birlikler kenarlarda hendekler kazmışlar, havan toplarına yuvalar hazırlamışlardı. Bir tek kişinin bile ıslak toprakta yürümesi gelenler için bir uyarı olurdu. Ama ne yapıp yapmışlar, temiz tutmuşlardı.

Şimdi sığ bataklıktaki tek iz vahşi hayvanların izleriyle Viscount enkazından bu yana süregelen dokuz adamın ayak izleriydi. Tungata ile adamları üç saat önce basmışlardı yumuşak toprağa. İzleri kıyıdaki ağaçlar arasından çıkıp bu yandaki yüksek ormanlara doğru uzanıyordu.

Tungata'nın telsizi yeniden canlandı. «Sığlığı geçmeye başladılar.»

Tungata batan güneşten pembeleşmiş sular üstünde adamların kara başlarının kadife bir kumaş üstünde boncuklar gibi olduğunu düşündü.

«Kaç kişiler?»

«On iki.»

Tungata düş kırıklığına uğramıştı. Bu kadar az demek. Daha kalabalık olacaklarını umuyordu. Kalbinin atışlarını hissederek. «Başlarında beyaz subay var mı?» diye sordu.

«Kamuflaj boyası içinde bir beyaz var, sıranın başında.»

«Ballantyne.» diye söylendi Tungata. «Büyük çakalın kendisi olmalı.»

«Şimdi geçtiler ağaçlar arasında kayboldular.»

Acaba taşkın alanını geçecekler miydi? Tungata dürbününü ağaçlara doğru çevirdi. Özel mercekli dürbün en küçük bir ışığı bile yakalayabilirdi, ancak buna rağmen ağaçlar ve altlarındaki çalılar iyice kararmıştı şimdi. Güneş batmış, ilk yıldızlar parıldamaya başlamışlardı.

«Hâlâ ağaçların arasındalar.» Bu kez başka biriydi konuşan. İkinci gözlemci safı. Tungata yeni bir emir verdi. «Ateşin örtüsünü kaldırın!» Birkaç saniye sonra nehirden en uzak ağaçlığın arasında bir kamp ateşinin sarı parıltısı görüldü. Tungata dürbünüyle bakarken alçak alevlerin önünden bir karaltı geçti. Uzun kovalamadan yorulmuş ve kendilerini güvenlikte hisseden bir grup ağaçlar arasında dinleniyorlar gibiydi. Ama bu çok açık bir tuzak diye düşündü Tungata. Acaba kendilerini kovalayanların dengesiz öfkelerine çok mu güvenmişti?

Kuşkularının cevabı gelmekte gecikmedi. Telsizdeki ses, «Ağaçların altından çıktılar, taşkın alanına giriyorlar,» dedi.

Bu mesafede ortalık bir şey seçilmeyecek kadar kararmıştı. Tungata öncülerinin gözlemlerine güvenmek zorundaydı artık. Fosforlu saatinin saniye göstergesinden ayırmıyordu gözlerini. Taşkın alanı bir buçuk kilometre enindeydi. İzciler bu mesafeyi koşarak üç dakikada alırlardı.

Gözünü göstergeden ayırmadan, «Havanlar, aydınlatma mermilerini hazırlayın,» dedi.

«Havanlar hazır.»

Saniye göstergesi birinci turunu tamamlayıp ikinciye başladı.

«Havanlar, ateş!»

Arkasındaki ağaçlar arasından yedi buçukluk havanların boğuk sesleri duyuldu, başının üstünden mermiler uçtular. Mermiler en yüksek noktada birden patlayarak ortalığı aydınlattılar.

İşaret fişekleri küçük paraşütleri altında gökyüzünde asılı gibiydiler, ortalığı elektrik mavisi bir ışık aydınlatıyordu şimdi. Alanın ortasında koşan adamlar çıplak ışık altında kıstırılmışlardı, gölgeleri kurşun gibi ağırdı ayaklarının dibinde.

Adamlar bir anda yere attılar kendilerini, ama saklanacak hiçbir yer yoktu. Yere yapışmalarına rağmen vücutları tümsekler oluşturuyordu dümdüz toprakta. Aynı anda çevrelerinden havalanan toprak ve sis bulutları arasında kayboldular. Tungata açıklığı altı yüz kişiyle sarmıştı ve şimdi hepsi birden ateş ediyorlardı.

Ormanın içindeki havan yuvalarından fırlayan mermiler Tungata'nın başı üzerinden geçip açıklığa düşüyordu. Artık kimse sağ kalamazdı orada. İzciler paramparça olmuşlardı herhalde, ancak ateş daha dakikalar boyunca devam etti.

Tungata dürbünü ile duman ve tozları delmek istercesine düzlüğü tarıyordu. Hiçbir yaşam belirtisi görmemişti. Ateş kes emrini vermek için mikrofonu dudaklarına götürdü. Ama daha ağzını açamadan bulunduğu yerden iki yüz metre ilerde toz perdesinden hayalet gibi iki gölge göründü.

Gölgeler yanyana koşuyorlar, havan mermilerinin dumanı, toz bulutları ve tepelerindeki aydınlatma fişeklerinin ışığında dev gibi görünüyorlardı. Biri iriyarı bir Matabele idi. Miğferi düşmüş, gülleyi andıran kafası ortaya çıkmıştı. Açıkağızdan silah seslerini bile bastıran bir gürleme çıkıyordu. Diğeri üstü başı parçalanmış, göğsünün etleri gözüken bir beyazdı.

İkisi de ateş ederek koşuyorlardı. Tungata kendi askerlerinde görüp de nefret ettiği o kör inançlara bağlı korkunun benliğini sardığını hissetti. Adamlar vücutlarına kurşun işlemezmiş gibi saldırıyorlardı.

«Öldürün onları!» Adamlardan birinin FN silahından çıkan mermiler Tungata’nın içinde bulunduğu siperin önündeki topraklan havalandırmıştı.

Tungata eğilerek siperin Mersindeki ağır makineli tüfeğin ardına koştu.

«Dikkatle nişan al!» Makineli tüfekçi ateşe başladı, ama iki gölge hâlâ üzerlerine doğru geliyordu.

Tungata adamı itip makinelinin başına kendisi geçti. Silahı doğrulttu, nişan aldı, ateş etti.

Uzun boylu Matabele sanki bir araba çarpmışçasına birden geri savruldu, sonra rüzgârda savrulan bir korkulukmuş gibi paramparça olarak yere düştü.

İkinci adam hâlâ ateş edip haykırarak koşuyordu. Tungata ateşini ona doğrulttu. Bir an durup yeniden nişan aldı. Silahın ucunda beyaz eti ve üzerindeki boyalı yüzü gördü.

Birkaç el ateş etmişti ki birden makineli tutukluk yaptı, sustu.

Tungata artık doğaüstü bir korkuyla donup kalmıştı. Adam hâlâ üzerine geliyordu. FN silahı elinden düşmüş, omzu parçalanmıştı. Kolu sopa gibi yanına sarkmıştı ama hâlâ kendisine doğru koşuyordu.

Tungata yerinden fırlayıp belinden Tokarev tabancasını çekti. Adam on adım ötesindeydi. Tungata silahı doğrulttu. Ateş etti. Merminin bembeyaz çıplak göğsün tam ortasına girdiğini gördü. Adam dizüstü çöktü, artık ilerleyemiyordu, ama yine de sağlam kolunu düşmanına uzatmıştı, kan içindeki ağzından ses çıkmıyordu.

Tungata bu kadar yakından Khami Misyonerliğindeki o geceden hiç unutamadığı yüzü tanımıştı. İki adam bir an birbirlerinin yüzüne baktılar, Robert Ballantyne yüzüstü yere devrildi.

Açıklığın çevresindeki ateş yavaşladı ve kesildi. Tungata Zebiwe siperden çıkıp Roland Ballantyne'ın yattığı yere yürüdü, ayağıyla adamı sırtüstü çevirdi. Göz kapaklarının titrediğini sonra da açıldığını, gözlerin öfke ve nefretle alev alev olduğunu görüyordu.

Adamın yanına diz çöküp İngilizce olarak, «Sizinle yeniden karşılaştığım için çok mutluyum. Albay Ballantyne,» dedi.

Sonra tabancasının namlusunu Roland Ballantyne'ın kulağının üstüne dayadı ve bir kurşunla beynini parçaladı.

St. Giles Hastanesinin felçliler bölümü Craig Mellow’un minnetle içine gömüldüğü bir sığınaktı.

Pek çok hastadan daha talihli sayılırdı, uzun yeşil koridorda tekerlekleri gıcırdayan sedyeyle ancak iki kez taşınmıştı ameliyat salonuna. İki keresinde bacağının kalan kısmını düzeltmişler; suni bacak takılması için ait kısmına etten bir yastık yapmışlardı. İkincisinde de kalçalarından, bacak arasından ve sırtından şarapnel parçalarını ayıklamışlardı. Belden aşağısının neden tutmadığını ise yaptıkları tüm muayenelere rağmen anlayamamışlardı.

Parçalanmış etleri sağlıklı genç bir hayvanınki gibi hızla iyileşmişti. Ancak plastik ve paslanmaz çelikten bacağı kullanılmadan duruyordu dolabın yanında. Yatağın üstündeki zincirlere tutunup kendini kaldırmaktan ve tekerlekli koltuğunu çevirmekten kollarının kasları güçlenmişti.

Günün çoğunu koltuğunda oturup hastanenin atölyesinde çalışarak geçiriyordu. Eski Land Rover'ini sökmüş, motoru yeni baştan elden geçirmiş, krank milini taşlamıştı. Sonra ayak yerine el pedalları yapmış, sürücü koltuğunu felçli vücudunun kolaylıkla girip çıkacağı biçimde yeniden düzenlemişti. Ön koltuğun ardında eskiden silahların durduğu yere de koltuğun yerleştirilmesi için yeni bir bölme yapmış, arabayı parlak bir kestane rengine boyamıştı.

Land Rover bitince bu kez yatı için paslanmaz çelik ve bronzdan parçalar yapmaya koyulmuştu. Matkapların frezelerin başında saatlerce çalışıyordu. Elleri böylesine çalışırken kafasını kurcalayan anılardan kurtuluyor, kendini yalnızca işine vererek tahta ve madenden şaheser yaratıyordu.

Akşamları ise okuyup yazıyordu. Ancak ne bir gazete okuyor ne de hastanenin salonundaki televizyonu izliyordu. Diğer hastalarla savaş ya da karmaşık barış konuşmalarını kesinlikle tartışmıyordu. Böylece savaş kurtlarının hâlâ birbirlerini avladıklarını unutabilmeyi umuyordu.

Ama geceleri zihninin ve belleğinin kendisine oynadığı oyunları engelleyemiyordu. Yine mayınlı alanda korku içinde terliyor, Roly'nin kulağına çirkin şeyler fısıldayan sesini duyuyor ya da nehrin üzerindeki elektrik parıltılı yıldız fişeklerini görüyordu. Haykırarak uyandığında gece hemşiresini yanında buluyordu.

«Bir şey yok, Craig. Bir rüya gördün sadece. Bir şey yok.»

Ama kendisi bir şeyin olmadığından hiç emin değildi, bir daha da hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı, bunu çok iyi biliyordu.

Valerie Yengesi mektup yazıyordu. Douglas Amca ile yengesi Roland’ın cesedinin bulunmamış olmasına bir türlü alışamıyorlardı. Güvenlik kuvvetlerinin haberalma bölümü aracılığayla korkunç bir hikâye duymuşlardı: Roland'ın kurşunlanmış cesedi Zambia'da halka gösterilmiş ve eğitim kampındaki gerillaların adamın gerçekten öldüğünden emin olmaları için üstüne tükürüp işemeleri istenmişti. Daha sonra ceset kamptaki hela çukurlarından birine atılmıştı.

Yengesi ne kendisinin ne de amcasının Craig'i ziyarete gelemeyişlerini anlayışla karşılamasını istiyor, istediği bir şey varsa çekinmeden mektup yazmasını söylüyordu.

Diğer yandan Jonathan Ballantyne her Cuma bir piknik sepetiyle kendisini ziyarete geliyordu. Sepette her zaman bir şişe cin ve beş altı şişe tonik bulunurdu. İki adam hastanenin bahçesinin kuytu bir köşesinde paylaşırlardı içkiyi. Craig gibi yaşlı adam da acı dolu günden kaçmak ister, birlikte geçmişe dalarlardı. Bawu her hafta aile günlüklerinden birini getirir, uzun uzun tartışırlar, Craig yaşlı adamın o günlere ait anılarını canlandırmaya çalışırlardı.

Yalnızca iki kere unutma ve sessizlik anlaşmalarını bozmuşlardı. «Bawu, Janine ne oldu?» diye sormuştu Craig.

«Valerie ile Douglas onun Queens Lynn'de oturmasını istediler hastaneden çıkıldıktan sonra, ama buna razı gelmedi, Bildiğim kadarıyla hâlâ müzede çalışıyor.»

Ertesi hafta Bawu Bentley arabasına binerken, «Roly'yi öldürdüklerinde ilk kez bu savaşı kaybedeceğimizi anladım,» dedi. «Savaşı kaybedecek miyiz, Bawu?»

«Evet.» Yaşlı adam Craig'i tekerlekli koltuğunda bırakıp sürmüştü arabasını.

Hastanede geçirdiği onuncu ayın sonunda Craig'e dört gün süren çeşitli testler uyguladılar. Röntgen filmlerini çektiler, vücuduna elektrodlar yerleştirdiler, görüşünü ölçtüler, sinir bozukluğunu ortaya çıkaracak deri testleri yaptılar, belkemiğinden su aldılar. Sonunda Craig bitkin ve sinirli bir insan olup çıkmıştı. O gece bir karabasan daha gördü. Yine mayınlı bölgede yatıyordu ve Janine'in sesini duyuyordu. Ama Craig kımıldayamıyordu. Sonunda uyandığında terden çarşafın sırılsıklam olduğunu farketti.

Ertesi gün doktoru, «Testlerin çok başarılı, Craig,» dedi. «Seninle gerçekten gurur duyuyoruz. Şimdi yeni bir tedaviye başlayacağız. Seni Dr. Davis'e gönderiyorum.»

Dr. Davis sert tavırlı, sert bakışlı bir gençti. Craig adamın çevresine ördüğü sakinlik kozasını yok edeceğinden korkuyordu. Muayenesinde on dakika geçirdikten sonra adamın bir ruh doktoru olduğunu farketti.

«Doktor, ben kaçık falan değilim.»

«Doğru, ama biraz yardıma ihtiyacın olduğunu düşünüyoruz, Craig.»

«Bir şeyim yok benim, yardım falan istemem.»

«Vücudunda ya da sinir sisteminde gerçekten bir şey yok. Belden aşağısının neden tutmadığını öğrenmek istiyorduk'.»

«Doktor, ben size bunun nedenini anlatayım da boşuna zahmetten kurtulun öyleyse. Sağlam bacağımla ötekinin kalan parçasını kullanamamamın tek nedeni bir AP mayınına basmış olmam.»

«Craig, şok denilen bir durum vardır...»

«Doktor, yani benim bedenen bir kusurum yok.mu?»

«Yok.»

«Peki, öyleyse neden bunu daha önce kimse söylemedi bana?»

Craig koltuğunu doğruca odasına sürdü. Kitaplarını, kâğıtlarını toplaması için beş dakika yetmişti, sonra doğruca kestane rengine boyadığı Land Rover’ine atladı, bavulunu arabanın arkasına, koltuğunu yerine yerleştirdi ve arabayı yata doğru sürdü.

St. Giles atölyesinde kendisini yatın güvertesine indirip çıkartacak bir dizi makara ve el vinci geliştirmişti. Şimdi gerekli diğer araç ve gereci yapmak artık bütün gününü alıyordu. Güvertenin çeşitli yerlerine tutunup kendisini çekmek için tutamaklar yaptı. Pantolonunun altına deri parçalar dikti. Mutfağı ve çalışma masasına yeni ihtiyaçlarına göre yeniden yaptı. Bir yandan müzik çalıyor bir yandan da cin kadehini elinin dibinden eksik etmiyordu. Müzik ve içki istenmeyen anıları kovalamakta yardımcı oluyordu.

Yat bir kaleydi. Ayda bir kere polis emeklilik çekini almak ve mutfağını doldurmak için ayrılıyordu oradan.

Bu çıkışlarından birinde elden düşme bir yazı makinesi buldu. Makineyi en sert fırtınalara bile dayanacak biçimde masaya vidaladı, elyazısıyla doldurduğu defterleri temize çekmeye başladı. Zamanla hızı da artmış, tuşlar müzikle yarışmaya başlamıştı.

Dr. Davis kendisini en sonunda bulmuştu. Craig yatın güvertesinden aşağı seslendi.

«Doktor, şimdi sizin ne kadar haklı olduğunuzu anladım artık. Ben çılgının biriyim. Sizin yerinizde olsam o merdivene ayak basmazdım.»

Craig bundan sonra kendisi çıktıktan sonra merdiveni yukarı çekecek bir düzen geliştirdi. Merdiveni yalnızca Bawu için indiriyor, her Cuma günü içkilerini içerlerken kendilerine ra hatça saklanabilecekleri bir hayal dünyası yaratıyorlardı. Bawu bir hafta Salı günü geldi. Craig ön güvertede büyük direği sağlamlaştırmaya çalışıyordu. Yaşlı adam Bentley'in içinden çıktığı anda Craig'in mutluluk dolu hoşgeldin çığlığı dudaklarında donuverdi. Bawu bir hafta içinde kurumuş, küçülmüş gibiydi. British Museum'da ki o sargıları açılmış mumyalara benziyordu. Bentley'in arkasında yaşlı adama kırk yıl hizmet etmiş Matabele aşçı vardı. Aşçı arabanın bagajından iki sandık çıkartıp yük asansörüne yükledi.

Craig sandıkları yukarı çekti, sonra asansörü yaşlı adamın çıkması için indirdi. Kamarada büyükbabasına bakmadan içki kadehlerini doldurdu.

Bawu sonunda yaşlanmıştı işte. Gözleri bulanıktı, ağzı yarı aralık kalıyor, dudaklarını emiyordu. Gömleğine içki döktüğü zaman farketmedi bile. Uzun bir süre hiç konuşmadan oturdular. Yaşlı adam birdenbire, «Senin mirasını getirdim,» dedi. Craig güvertedeki sandıkların günlükler olduğunu anladı. «Douglas'ın hiçbir işine yaramazdı bunlar zaten.»

«Teşekkür ederim, Bawu.»

«Sana Bay Rhodes'un beni kucağına aldığını söylemiş miydim?» Bawu konuyu değiştirmeye çalışıyordu. Craig bu hikâyeyi en az elli kere dinlemişti.

«Hayır, bunu hiç anlatmamıştın, Bawu.»

«Khami Misyonerliğinde bir düğün törenindeydi...'1895 ya da 1806'da.» Yaşlı adam on dakika kadar konuştuktan sonra hikâyenin ucunu kaçırdı, bir süre sonra da sustu.

Craig kadehleri bir daha doldurdu. Birden adamın yanaklarından aşağı yaşların boşandığını farketti.

«Ne oldu, Bawu?» Çok acıydı bu ağır ağır akan gözyaşlarına bakmak.

«Haberleri duymadın mı?»

«Benim haberleri dinlemediğimi bilirsin.»

«Her şey bitti, oğlum. Kaybettik. Roly, sen, o kadar genç... hepsi boşuna... savaşı kaybettik. Bizim ve babalarımızın uğruna savaştıkları, kazandıkları ve kurdukları her şey gitti artık. Lancaster House diye bir yerde masada kaybettik bütün kazandıklarımızı.»

Bawu'nun omuzları titriyor, gözyaşları yanaklarından süzülüyordu. Craig adamın yanına oturdu, elini avuçları içine aldı. Adamın eli ölü bir kuşun kuru kemikleri kadar hafif ve kuruydu. Genç ve yaşlı ikisi boş bir evde korkmuş çocuklar gibi birbirlerinin ellerini tutarak oturdular.

Craig ertesi Cuma günü Bawu'nun ziyaretini bekleyerek erkenden kalkıp evini toparladı. Bir gün önce altı şişe cin aldığından içki sıkıntısı çekmeyeceklerdi. Şişelerden birini açıp iki kristal kadehi parlatıp yanına yerleştirdi. Sonra yaz; makinesinde yazdığı ilk üç yüz sayfayı da şişenin kenarına bıraktı, «Bawu'nun neşesi gelir.» Bawu'ya ne yaptığını söylemek için aylarca düşünmüş, cesaret toplamaya çalışmıştı. Şimdi ilk kez bir başkası yazdıklarını okuyacaktı. Craig karmaşık duyguların etkisi altındaydı: yazdıkları değersiz bulunacak ve önemsiz bir şey için bu kadar zaman ve umut harcamış olacaktı, O beyaz sayfalarda yarattığı özel dünyasına, Bawu kadar sevdiği biri de olsa, bir başkası girecekti.

«Eh, ne yapalım, nasıl olsa biri okuyacaktı,» diye söylenerek tuvalete girdi.

Tuvalette otururken aynada yüzüne baktı. Aylardır ilk kez bakıyordu kendisine. Bir haftadır traş olmamıştı, cin gözlerinin altında kil renkli şişkinlikler oluşturmaya başlamıştı. Gözleri korkunç anılarla çökmüş, ağzı kaybolmuş da ağlamak üzere olan bir çocuğunki gibi çarpılmıştı.

Craig traş oldu, duşun altına girip musluğu açtı, çoktandır unuttuğu sıcak köpüklere terketti kendisini. Sonra saçlarını taradı, makasla düzeltti, dişetleri kanayana kadar dişlerini fırçaladı. Bulduğu temiz bir mavi gömleği de giydikten sonra güverteye çıkıp Bawu gelene kadar sırtını güneşe verdi.

Uyumuş olmalıydı:., araba sesiyle irkilerek doğruldu. Bu yaşlı adamın Bentley'inin fısıltısı değil, bir Volkswagen Kaplumbağanın belirli gürültüsüydü. Craig ne yeşil arabayı tanıyordu ne de aracı mango ağaçlarının altına park edip duraksayan adımlarla yata doğru gelen sürücüyü.

Gelen, topluca, yaşı otuza yakın olup da kesin olarak kestirilemeyen bir kadındı. Yürüyüşünde gurur diye bir şey yoktu, göğüslerini hatta kadın olduğunu saklamak ister gibiydi. Kaim belini örten eteği kabarıktı, alçak ökçeli ayakkabıları insanın dikkatini şaşılacak derecede güzel bacak ve bileklerinden aşağıya çekiyordu.

Sıcak sabah güneşi altında bile üşüyormuş gibi kollarını göğsünde kovuşturmuş öyle yürüyordu. Gözünde kalın çerçeveli miyop gözlüğü vardı. Uzun ve dümdüz saçları yüzünü örtüyordu. Kadın yatın kenarına gelip başını kaldırdı. Derisi, kötü beslenen gençlerinki gibi sağlıksızdı, yüzünde de sağlıksız bir ifade, bir hasta odasına yakışan renk vardı.

Kadın gözlüğünü çıkardı. Gözlük burnunun iki yanında kırmızı izler bırakmıştı, ama iyice ayrık ve biraz çekik gözleri siyah denecek koyulukta lacivertti. Yanılmasına olanak yoktu artık.

«Jan,» diye mırıldandı Craig. «Tanrım, sen misin, Jan?»

Kadın insanın yüreğini parçalayacak derece kadınsı bir hareketle cansız saçlarını arkasına attı, bakışlarını yere indirdi. Sesi duyulmayacak kadar zayıftı. «Seni rahatsız ettiğim için özür dilerim. Benim hakkımda neler düşündüğünü biliyorum, ama yukarı gelmeme izin verir misin?»

«Lütfen gel, Jan.» Craig küpeşteye doğru sürüklenip merdiveni tuttu.

Janine güverteye varınca, «Merhaba,» diye utanarak gülümsedi.

«Merhaba, Craig,»

«Kalkamadığım için özür dilerim, ama benimle oturmuş konuşmaya alışmalısın.»

«Evet, duydum,» diye mırıldandı kadın.

«Aşağı kamaraya inelim. Bawu'yu bekliyordum. Eski günlerdeki gibi olacak yine.»

Janine bakışlarını kaçırdı. «Epey iş başarmışsın, Craig.»

«Eh, artık bitti sayılır.»

«Çok güzel olmuş.» Janine aşağı kamaraya indi, Craig de delikten aşağı sarkıttı kendini.

«Bawu'yu bekleyelim,» diye Craig bir kaset çıkardı. «Ya da biz birer içki içeriz o gelene kadar.» Huzursuzluğunu saklamak için gülümsedi. «Doğrusunu istersen benim bir içkiye şu anda ihtiyacım var.»

Janine içkisine dokunmadı.

«'Bawu bana hâlâ müzede çalıştığını söyledi.

Janine başını eğdi. Craig içinde kadına müthiş bir acıma duydu.

«Bawu geldiğinde...»

«Craig, sana bir şey söylemeye geldim. Aile gelmemi istedi, senin haberi tanıdığın birinden duymanı istediler.» Janine sonunda başını kaldırdı. «Bawu bugün gelmeyecek. Hiç gelmeyecek artık.»

Uzun bir süre sonra Craig, «Ne zaman oldu?» diye sordu. «Dün gece, uykusunda. Kalp krizi.»

«Evet kalbi,» diye mırıldandı Craig. «Kalbi kırılmıştı... biliyordum bunu.»

«Cenaze töreni yarın öğleden sonra Kings Lynn'de. Senin, orada olmanı istiyorlar, istersen birlikte gideriz.»

***

Gece hava değişmiş, rüzgâr hafif ama soğuk bir yağmur getirmişti.

Bawu'yu karıları, çocukları ve torunları arasına gömdüler. Açık mezarın kırmızı toprağının üzerine akan yağmur toprağa aldığı öldürücü bir yaradan kanıyormuş havasını veriyordu.

Craig ile Janine daha sonra Land Rover'le Bulawayo'ya döndüler.

«Aynı apartmanda kalıyorum,» dedi Janine. «Beni lütfen orada bırakır mısın?»

«Şimdi yalnız kalırsam çok içeceğim. Biraz olsun yata gelmez misin?» Craig sesindeki yalvarışın farkındaydı.

«Ben artık kimseyi neşelendiremiyorum.»

«Ben de öyle. Ama seninle ben sıradan insanlar değiliz, öyle değil mi?»

Craig kahve yaptı, karşılıklı oturdular. Kadına bakmamak elinde değildi.

«Berbat bir halde olmalıyım,» dedi Janine. Craig ne cevap vereceğini bilemedi.

«Sen benim için her zaman tanıdığım en güzel kadın olacaksın.»

«Craig, başıma gelenleri anlattılar mı sana?»

«Evet.»

«Şu halde artık bir kadın olmadığımı da biliyorsundur, Bir daha hiçbir erkeği dokundurtmayacağım kendime.»

«Bunu anlıyorum.»

«Şeni görmek istememenin nedenlerinden biri de buydu.»

«Öteki nedenlerin neydi?»

«Beni görmek istemeyeceğini düşündüm.»

«Bunu anlayamadım işte.»

Janine kendisini kucaklarmış gibi sessizce oturdu.

«Roly öyle hissediyordu,» dedi sonunda. «Benimle işlerini bitirdiklerinde. Beni enkazın yanında bulduğunda, bana ne yaptıklarını anladığında dokunmaya bile tahammül edemedi bana... konuşmadı bile...»

«Jan...» Ama kadın sözünü kesti.

«Önemli değil, Craig. Bunu bir şey söylemen için anlatmadım sana. Beni daha iyi tanıman için anlattım. Artık bir erkeğe sunacak bir şeyim olmadığını anlaman için...»

«Öyleyse ben de sana, tıpkı senin gibi, benim de bir kadına sunacak... şeyim olmadığını söyleyebilirim.»

Kadının gözlerinde gerçek bir acı parıltısı belirdi. «Craig, zavallı Craig'im benim... hiç düşünmemiştim bunu... ben yalnızca bir bacağını... »

«Diğer yandan bir insana dostluk ve anlayış ve hepsinden önemlisi... bir kadeh cin ikram edebilirim.»

«Sarhoş olmak istemediğini sanıyordum.»

«Kederli, bir sarhoşluk... Bawu'ya bir uğurlama töreni. Bundan hoşlanırdı eminim.»

***

Masada karşılıklı içerlerken Janine Queens Lynn'de oturma çağrısını neden kabul etmediğini anlattı. «Bana öylesine acıyarak bakıyorlar ki, her şey yeniden başlıyormuş gibi oluyor. Sürekli bir yasa girmek gibi bir şey olurdu bu.»

Craig de St. Giles'i anlattı. «Benim yürümeme engel olan şeyin bacağım değil de kafam olduğunu söylüyorlar. Ya onlar deli ya da ben. Ama ben onların deli olduklarını düşünmeyi yeğliyorum.»

Buzdolabında bulduğu iki bifteği Craig ızgaraya koyarken Janine de salatayı hazırlamaya koyulmuştu. Craig bir yandanda yatı anlatıyordu.

«Yaptığım değişikliklerle kaptan köşkünden çıkmadan yelkeni indirip kaldıracağıma eminim, ama ne yazık ki buna hiç fırsat bulamayacağım.»

«Ne demek istiyorsun?»

«Sevgilimin kıçı hiçbir zaman tuzlu suya değmeyecek. El koydular tekneme.»

«Craig, hiçbir şey anlamıyorum.»

«Yetkililerden tekneyi deniz kıyısına götürmek için izin istedim. İnsan yasal yoldan ülke dışına çıkmak isterse dışarı ancak 100 dolarlık mal ya da nakit para çıkarabiliyor. Buraya bir müfettiş yolladılar, herif de yata 250.000 dolar değer biçti. Şimdi tekneyi çıkarmak istersem bankaya iki yüz elli bin dolar para yatırmalıymışım! Çeyrek milyon yani! Benim 10.000 dolarım var ancak, bu yüzden 240.000 dolar daha bulana kadar burada kıçüstü oturmaktan başka bir şey gelmez elimden.»

«Craig, çok korkunç bir şey bu! Daha yüksek bir yere başvuramaz mısın? Yani özel durumun gözönüne alındığından falan...»

«Onların bakış açılarını anlıyorum. Ülkedeki her beyaz karaderililer yönetimi ele almadan kaçmak istiyordur. Eğer kontrol, olmasaydı ülkeyi soyup soğana çevirirdik.»

«Peki ama sen ne yapacaksın şimdi?»

«Burada kalacağım sanırım. Başka seçeneğim yok zaten.»

«Keşke sana yardım edebilsem.»

«Edebilirsin. Masayı kurup dolaptan bir şişe şarap çıkararak.»

Janine etinin yarısını bıraktı, şarabından çok az içti. Kalkıp kamara içinde dolaşmaya başladı. Müzik kasetlerinin yanında duran kâğıtları görmüştü.

«Bu nedir?» İlk birkaç sayfayı kaldırıp baktı, sonra erkeğe döndü. Şimdi şişmiş olan bir zamanların o güzel yüzündeki o güzel gözlen karşısında Craig'in yüreği titredi. «Nedir bu?» Ama Janine erkeğin ifadesini görmüştü. «Özür dilerim, beni ilgilendirmeyen bir şeye burnumu soktum yine.»

«Yok yok,» diye atıldı Craig. «Ne olduğunu ben de bilmiyorum...» Kitap demeye dili varmıyordu. «Vakit geçirmek için işte... »

Janine sayfaları karıştırdı. Kâğıt tomarı yirmi beş santim kalınlığındaydı. «Pek vakit geçirmek için başlanmış bir şeye benzemiyor.» İlk kez güldü sonra. «Bana kalırsa çok ciddi bir şey bu.»

«Yazmaya çalıştığım bir hikâye işte.»

«Okuyabilir miyim?»

«Seni ilgilendireceğini sanmam.»

«Nerden biliyorsun?» Janine tomarı masaya taşıdı. «Okuyabilir miyim?»

Craig çaresizce silkti omuzlarını. «Sonuna kadar dayanacağını sanmam, ama istiyorsan..,»

Janine oturup ilk sayfayı okudu.

«Bir taslak daha, ama o kadarını da hoş görürsün artık.»

«Craig, hâlâ ne zaman konuşmaman gerektiğini öğrenemedin, değil mi?» dedi Janine başını kaldırmadan. Sayfayı çevirdi. Craig tabakları mutfağa götürüp yıkadı, kahve yapıp maşrapayı masanın üstüne koydu. Janine başını kaldırmadı. Fincanı doldurdu yine bakmadı kadın.

Bir süre sonra Craig kamaradan çıkıp kendi kamarasına geçti, bir denizci kitabı alıp koordinatlarla uğraşmaya başladı. Janine'in yanağını okşamasıyla uyandı daldığı derin uykudan. Erkek doğrulurken kadın hızla çekti elini.

«Saat kaç?»

«Sabah oldu. Benim gitmem gerek. Dün gece hiç uyumadım. Bugün nasıl çalışacağımı bilemiyorum doğrusu.»

«Geri dönecek misin?» Craig artık iyice uyanmıştı.

«Kitabı bitirmem için gelmem gerek. Yanıma alırdım ama taşımak için bir deve gerekecek.»

Kadın o çekik lacivert gözlerinde garip bir bakışla duruyordu ranzanın başında.

«Bildiğimi sandığım biri tarafından yazılmış olduğuna inanmak çok güç,» diye söylendi. «Senin hakkında ne kadar az şey 'bildiğimi şimdi anladım.» Saatine baktı. «Tanrım, uçarsam yetişirim belki.»

O akşam saat beşte Volkswagen'i mango ağaçlarının altına park etti yine.

«Biftek getirdim,» diye seslendi. «Şarap da.» Janine merdivenden çıkıp kamaraya indi. «Ama senin hazırlaman gerekecek. Benim zamanım yok.» Craig kamaraya indiğinde kadın okumaya başlamıştı bile.

Son sayfayı bitirdiğinde saat gece yarısını geçiyordu. Okuması bitince bir süre, elleri kucağında önündeki kâğıt tomarına baktı.

Başını kaldırdığında gözleri yaşlı ve parıl parıldı.

«Şahane bir şey. Mantıklı konuşabilmem için aradan bir sürenin geçmesi gerek. Bir kere daha okuyacağım.»

Ertesi akşam irice bir tavuk getirdi geldiğinde. «Çiftlik tavuğu. Bir daha biftek yersen boynuzların çıkacak artık.»

Akşam yemek yerlerken Janine romandaki kişilerin karakterleri üzerinde konuşmaya başladı.

«Bay Rhodes gerçekten eşcinsel miydi?»

«Başka türlü bir açıklama yetmiyor,» diye Craig kendini savunmaya girişti. «Pek çok büyük insan kendi kusurlarının tehdidiyle yaşarlar.»

«Ya Lobengula? Gerçekten ilk aşkı bir beyaz kadın mıydı? Ya Robyn Ballantyne... bana biraz ondan söz et. Gerçekten tıp okuluna girmek için erkek kılığına girmiş miydi? Yazdıklarının ne kadarı gerçek?»

«Önemi var mı bunun?» Craig bir kahkaha attı. «Bir hikâye bu, böyle olmuş da olabilir. Ben bir çağı ve o çağın ruhunu yansıtmaya çalışıyordum.»

«Önemli olmaz olur mu? Benim için çok önemli. Bunu sen yaptın. Sanki ben de bunların bir parçasıymışım gibi...»

O gece Craig, «Ön kamaradaki yatağı yaptım,» dedi. «Bu saatten sonra eve kadar araba sürmen saçmalık olur.»

Janine o gece kaldı, ertesi akşam da ön kamaraya yerleştirdiği bir valiz eşya ile geldi. Yavaş yavaş bir düzene girmişlerdi. Sabahları Craig kahvaltıyı hazırlarken Janine duşu ve tuvaleti kullanıyordu. Kadın öğle tatilinde alışveriş yapıyor, Craig de yatı düzene sokuyordu. Akşamları Janine geldiğince blucini ile tişörtünü giyiyor, yat içinde ona yardım ediyordu. Zımpara ve boya işlerinde eli hem daha yatkındı, hem de Craig’den daha sabırlıydı.

Birinci haftanın sonunda Craig, «Oturduğun evi bırakırsan epey kâr edersin,» dedi.

«Kira alırsan kabul.» Ama Craig kadından kira almayı reddetti. «Peki,» dedi Janine.«Yiyecek ve içkiler benden, tamam mı?»

O gece ışıkları söndürdükten sonra Janine arka kamaraya seslendi.

«Craig, biliyor musun, ilk kez kendimi güvence içinde hissediyorum, o...»

«'Biliyorum.»

«İyi geçeler, kaptan.»

***

Yeni Zimbabwe hükümetinin Ticaret, Turizm ve Enformasyon Bakanı Tungata Zebiwe Devlet Sarayının bahçeleri arasında hızlı adımlarla yürüyordu. Dört koruyucusu belirli bir mesafeden kendisini izlemekteydiler. Dördü de eski ZHKO askerleri, sadakatleri yüzlerce kez denenmiş eski savaşçılardı. Şimdi kamuflaj ceketlerinin yerine politik seçkinlerin yeni üniforması olan koyu renk takım elbiseler giymişler, güneş gözlüğü takmışlardı.

Tungata, kabinenin kıdemli bir üyesi olarak Devlet Sarayının eklerinden birindeki lüks bir dairede oturuyordu. Saraydan evine doğru bahçelerden, Sarayın önünden, intiaba ağacına kadar olan bu yürüyüş artık bir gelenek olmuştu.

Devlet Sarayı o büyük emperyalist Cecil John Rhodes'un emri üzerine Umut Burnu'nun kubbeli, kemerli büyük malikâneleri örnek alınarak yapılmıştı. Adamın tarih anlayışı da Sarayın yerinin seçiminden belli oluyordu. Devlet Sarayı Rhodes' un çetecileri ele geçirmeden önce Lobengula'nın köyünün bulunduğu yerde kurulmuştu.

Büyük evin iki yüz adım kadar ötesinde, demir parmaklıklarla çevrili yaşlı bir yabani erik ağacı vardı. Tungata demir parmaklıklar önünde durunca koruyucuları bu çok özel dakikasında kendisini rahatsız etmemek için geride kaldılar.

Tungata bacaklarını iki yana açtı, ellerini arkasında kavuşturdu. Üzerinde beyaz çizgili denizci mavisi bir takım elbise vardı. Son Londra'ya gittiğinde Sevile Row'da yaptırttığı bir düzine takımdan birisi. Geniş omuzlarına tam oturuyor, dar belini ve güçlü bacaklarını ortaya çıkarıyordu. Beyaz bir gömlek giymiş, kestane rengi Gucci armalı bir kravat takmıştı. Ayakkabıları da aynı ünlü markayı taşıyordu. Atalarının mavi kuş tüyleri ile leopar derilerini giydikleri incelikle giyiyordu pahalı Batılı giysilerini.

Tungata altın çerçeveli havacı Polaroid gözlüğünü çıkartıp artık alıştığı törenin bir gereği olarak parmaklıklara asılı plakayı okudu.

'Bu ağacın altında Matabele ulusunun son Kralı Lobengula hüküm sürmüştür.'

Sonra atasının ruhunu ararmış gibi dallara baktı. Ağaç yaşlılıktan ölmek üzereydi, ana dallardan pek çoğu kararmış ve kurumuştu, ancak altındaki kırmızı verimli topraktan yeni filizler veriyordu.

Tungata bunun önemini fark ederek, «Büyük ağaç kadar güçlü yetişecekler onlar da,» diye mırıldandı. «Ben de eski kralın bir filiziyim.»

Ardında hafif bir ayak sesi duyuldu. Tungata geri dönerken kaşlarını çattı, ama gelenin kim olduğunu görünce gülümsedi. «Leila Yoldaş,» diye beyaz kadını selâmladı. «Beni böyle çağırmakla bana onur veriyorsunuz Bakan Yoldaş.»

«Siz ve aileniz benim halkımın gerçek dostları olmuşsunuzdur.» Tungata kadının elini tuttu: «Bu ağacın altında büyükannen Robyn Ballantyne benim büyük amcam Lobengula ile sık sık buluşurdu. Büyük amcama akıl vermek için onun çağrısı üzerine gelirdi buraya.»

«Şimdi de ben sizin çağrınız üzerine geliyorum ve her zaman emrinizde olduğumu bilmenizi isterim.» Tungata kadının elini bırakıp ağaca döndü.

«Halkımızın ruhsal medyumu Umlimo son kehanetini yaptığında yanımdaydın. Bu kehanetin gerçekleşmesi anında da yanımda olmanın doğru olacağını düşündüm.»

«Taş şahinler yuvaya döndü,» dedi Leila St. John, «Ama Umlimo'nun kehaneti bu kadarla kalmıyor. Taş şahinleri Zimbabwe'ye getirecek kişinin eskiden Mambolar ve Monomatopolar zamanında olduğu gibi, ataların Lobengula ve büyük Mzilikazi gibi ülkeye egemen olacağını da söylemişti.»

Tungata ağır ağır dönüp kadının yüzüne baktı.

«Bu seninle benim aramda bir sırdır, Leila Yoldaş.»

«Bizim sırrımız olarak kalacaktır, Tungata Yoldaş, ama sende ben de önümüzdeki güç yıllarda Mzilikazi kadar güçlü bir insana gerek duyulacağını biliyoruz.»

Tungata cevap vermedi. Yaşlı ağacın dallarına baktı, dua eder gibi dudakları kıpırdadı, sonra altın çerçeveli gözlüğünü takıp Leila'ya döndü.

«Araba bekliyor.»

***

Araba, kurşun geçmez bir Mercedes 500'dü. Yanda dört motosikletli polis, arkada da koruyucuları için daha küçük bir Mercedes vardı. Küçük konvoy sirenlerini çala çala yola koyuldu.

Cecil Rhodes'un Devlet Sarayına giriş olarak düzenlediği üç kilometrelik iki yanı jacaranda ağaçları ile kaplı asfalttan, Bulowayo’nun ticaret merkezinden, Bazo'nun savaşçıları kenti tehdit ettiğinde arabaların kale halinde dizildiği alandan, parkları kesen düzgün caddelerden geçerek üç katlı müzenin önünde durdular.

Müzenin merdivenlerine kırmızı bir halı serilmişti ve başlarında Bulawayo Belediye Başkanı ile müze müdürü olduğu halde küçük bir grup yetkili kendisini bekliyordu.

«Bu tarihi günde hoş geldiniz, Bakan Yoldaş.»

Tungata'yı büyük salona aldılar. Bütün yerler dolmuştu, Tungata ayakta alkışlanırken beyazlar iyi niyetlerini göstermekte karaderililerden geri kalmıyorlardı.

Tungata konuşmacılar ve platformundaki diğer önemli kişilerle tanıştırıldı. «Güney Afrika Müzesi müdürü Doktor Van der Walt.»

Tungata Güney Afrika aksanı ile konuşan iriyarı, çıplak kafalı adamla gülümsemeden el sıkıştı. Bu adam halk cumhuriyeti ordusunun zafere doğru yürümesine karşı çıkan bir ulusu temsil ediyordu. Tungata sıradaki diğer kişiye döndü.

Bu beyaz genç kadını bir yerden gözü ısırıyordu. Ama nereden tanıdığını bir türlü çıkaramıyordu. Kadın erkeğin bakışları altında sararmıştı, kara gözleri avlanan bir hayvanın gözleri kadar korku doluydu. Tungata'nın elindeki eli soğuk ve cansızdı ve müthiş titriyordu. Tungata yine de kadını nerede gördüğünü hatırlayamadı.

«Entomoloji Bölümü müdürü Doktor Carpenter.» Kadının adı hiçbir anlam taşımıyordu Tungata için. Onu nereden tanıdığını hatırlayamadığı için kendine kızarak gidip yerine oturdu. Güney Afrika Müzesi Müdürü ayağa kalktı.

«İki ülke müzesi arasındaki işbirliğinin bu başarılı sonucunu bugün bizleri varlığıyla onurlandıran sayın bakana borçluyuz.» Elindeki kâğıttan okuyordu ve sözünü bitirip yerine oturmak için acele ettiği açıkça görülüyordu. «Bakan Tungata Zibewe'nin girişimleriyle başlayan bu görüşmeler, hiçbir ilerleme olmadığı zamanlarda bile onun ısrarlı tutumuyla sürdürülebilmistir. Bizim en büyük sorunumuz bu çok değişik iki sergiye ortak bir değer biçmekti. Bir yanda dünyanın en büyük tropik böcek koleksiyonu, ki bu Koleksiyonun tamamlanması ve sınıflandırılması için pek çok yıl harcanmıştır, diğer yanda da bilinmeyen bir uygarlıktan kalma bu değerli heykeller... Ancak sayın bakan yeni ülkesine geçmişinin bu paha biçilmez anıtlarını getirmek konusunda ısrarlı tutumuyla bunda başarılı olmuştur. Bugün burada onun bu çabaları sonucunda toplandık şimdi.»

Van der Walt yerine otururken hafif bir alkış duyuldu, Tungata Zebiwe kalkarken de salonda çıt çıkmadı.

«Halkımın kabilemizin bilgelerinden gelen bir deyiş vardır: 'Beyaz kartal tas kartalların üstüne konup onları yere attı. Şimdi kartal onları kaldıracak ve uzaklara uçuracaktır. Mambo ya da Monomatapa krallıklarında onlar dönene kadar barış olmayacaktır. Taş şahinler tünemek için dönene kadar beyaz 'kartal kara boğayla savaşacaktır.'»

Tungata bir an sözlerinin etkisini bekledi. Sonra devam etti. «Hiç kuşkum yok ki hepiniz Zimbabwe'nin kuş heykellerinin Rhodes'un çeteleri tarafından nasıl kaçırıldığını ve atalarımın girişimlerine rağmen Limpopo nehrinin güneyine götürüldüğünü biliyorsunuzdur.»

Tungata podyumun gerisine, perdenin önüne doğru yürüdü. «Dostlarım, yoldaşlarım! Taş şahinler yuvaya döndüler!» Perdeyi çekti.

Herkes bir dizi taş kuş heykeline bakarken salonda çıt çıkmıyordu. Altı heykel Ralph Ballantyne'ın eski taş tapınaktan aldığı heykellerdi. Babasının ondan otuz yıl önce Zimbabwe'yo ilk gittiğinde aldığı yedincisi Grote Schuur'la birlikte yanmıştı.

Sabuntaşından oyulmuş heykellerin bazıları ağır hasar görmüştü, ama ortadaki kusursuz denecek kadar temizdi. Başı dimdik ve gururluydu, zalim gagası eğri, görmeyen gözleri küstah ve acımasızdı. Bu, gerçekten ilkel sanatın doruğunda yer alan bir eserdi, seyirciler hep birden ayağa kalkıp alkışlamaya başladılar.

Tungata Zebiwe uzanıp ortadaki kuşun başına dokundu. Sırtı seyircilere dönük olduğu için dudaklarının kıpırdadığını göremiyorlardı, alkış da sesinin duyulmasını önlemekteydi.

«Evine hoş geldin! Zimbabwe'ye hoş geldin, kaderimin kuşu.»

***

«Demek şimdi de gitmeyeceksin, ha!» Janine öfkeden tir tir titriyordu. «Bu görüşmeyi sağlamak için ben o kadar zahmete gireyim, sen de kalkıp gitmeyeceğim de şimdi!»

«Jan, boşuna zaman kaybından başka bir şey değil bu!»

«Teşekkür ederim!» Kadın yüzünü erkeğin yüzüne yaklaştırdı. «Çok teşekkür ederim. O canavarla bir kere daha yüzyüze gelmek bana neye mal oldu biliyor musun? Ama bunu senin için yapmaya hazırdım ve şimdi de sen bunun zaman kaybı olduğunu söylüyorsun.»

«Jan, lütfen...»

«Lanet olsun sana, Craig Mellow. Zaman kaybeden sensin, sen ve sonu gelmeyen korkaklığın!» Craig soluğu kesilmiş gibi geri çekildi. «Korkaklık,» diye tekrarladı Janine. «Evet korkaklık. O kitabını bir yayıncıya göndermeye korkuyordun ve ben onu senden zorla kopartıp göndermek zorunda kaldım. Sen yaşamla yüzyüze gelmeye korkuyorsun! Kendine yaptığın bu mağaradan çıkmaya korkuyorsun! Birinin kitabını reddedeceğinden korkuyorsun! Elinle yaptığın bu tekneyi yüzdürmek için bir çaba göstermekten korkuyorsun! Sen bunu okyanuslarda yelken açmak için yapmadın. Sen burada saklanıp içkini içmek ve hayallerinin ardına saklanmaktan başka bir şey istemiyorsun. Yürümek yerine kıçının üstünde sürüklenmeyi yeğliyorsun... »

Janine bir an durup derin bir soluk aldıktan sonra devam etti. «Evet evet, o küçük çocuk ifadesini yerleştir yüzüne, gözlerini iri iri aç... her zaman başarılı oldun bunda, değil mi? Ama bu kez değil, ahbap! Bana Güney Afrika Müzesinde müdürlük önerdiler. Koleksiyonu yeni evine yerleştirmek işini... Ve bu isi kabul edeceğim. Duydun mu, Craig Mellow? Ayakta duracak cesaretin olmadığı için seni yerlerde sürünür bırakıp gideceğim buradan!» Janine kenefi kamarasına koşup eşyalarını yatağın üstüne atmaya başladı.

«Jan.»

«Ne var?» Janine geri dönmedi.

«Saat üçte orada olacaksak hemen çıkalım.»

«Arabayı sen sür.» Janine erkeği ardından gelmesi için bırakıp çekip gitti.

Devlet Sarayı görünene kadar yolda hiç konuşmadılar. «Özür dilerim Craig,» dedi sonunda Janine. «Onları söylemek benim için çok güç oldu, dinlemesi daha güç olmuştur. Gerçek şu ki ben de en az senin kadar korkuyorum. Beni mahveden adamla yüz yüze geleceğim. Bunu yapabilirsem belki de yıkıntılardan kendimden bir şey çıkarabilirim. Senin için olduğunu söylediğimde yalan söylüyordum. Her ikimiz için istiyorum bunu.»

Polis nöbetçisi gelince Craig hiçbir şey söylemeden randevu kartını uzattı. Memur elindeki listeye baktı, sonra Craig'e adını, adresini ve ziyaret nedenini yazmasını istedi.

Tungata Zebiwe Yoldaş'la görüşme' diye yazdı Craig. Nöbetçi defteri alıp selam durdu.

Craig Land Rover'i parka çekti, tekerlekli koltuğuna oturdu. Janine yanıbaşında duruyordu. Craig yalnızca kollarının gücüyle epeyce de zorlanarak, koltuğu merdivenlerden verandaya çıkardı. Kapının önünde bakanın koruyucularından biri Janine' in el çantasını, Craig'in üstünü aradı, sonra aydınlık ve havadar odaya girmeleri için yana çekildi.

Duvarlarda eski yöneticilerin ve politikacıların tablolarının çıkarıldığı yerlerde beyaz izler vardı. Şimdi tek süs cifte kapının yanındaki ZHKO ve yeni Zimbabwe ulusunun yeni bayrağıydı.

Craig ile Janine yarım saat kadar bekledikten sonra takım elbiseli diğer bir koruyucu yanlarına geldi.

«Bakan Yoldaş şimdi sizi kabul edecek.»

Craig koltuğunun tekerleklerini çevirerek odaya girdi. Karşıdaki duvarda ülkenin liderleri Robert Mugabe ile Josiah İnkunzi'nin portreleri vardı. Duvardan duvara halı döşeli odanın ortasındaki 14. Louis stili masanın başında Tungata Zebiwe oturuyordu.

Craig o masanın bile küçük gösteremediği adama yaklaşırken hafifçe doğruldu yerinde.

«Sam? Samson Kumalo? Bilmiyordum... Çok özür dilerim...»

Bakan aniden kalktı yerinden. Craig'in şaşkınlığı onun da yüzünde okunuyordu.

«Craig, ne oldu sana?»

«Savaş. Sanırım yanlış yandaydım, Sam.»

Tungata bir anda kendini toparlayıp yerine oturdu. «O adı unutsan iyi olur. Birbirimize olan yakınlığımızı da. Doktor Carpenter aracılığıyla benden randevu istedin. Görüşmek istediğin konu neydi?»

Craig derdini anlatırken Tungata ses çıkarmadan dinledi, sonra arkasına yaslandı.

«Bana söylediğinden anladığım kadarıyla bu tekneni ülke dışına çıkarmak için döviz kontrol dairesine başvurmuşsun ve başvurun reddedilmiş, öyle mi?»

«Evet öyle, sayın bakan.»

«Şu halde benim bu kararı değiştirmek isteyeceğimi ya da böyle bir yetkim olduğuna nereden hükmettiniz?»

«Böyle bir şey yapacağını sanmamıştım aslında.»

Janine ilk kez söze karıştı. «Bakan Yoldaş, bu görüşmeyi ben istedim. Bu olayın özel durumları olduğunu kabul etmemiz gerek. Bay Mellow yaşamı boyunca kötürüm kalacaktır ve tek varlığı bu teknedir.»

«Talihi varmış öyleyse, Dr. Carpenter. Bu ülkenin ormanları ve ovaları genç erkek ve kadınların işaretsiz mezarlarıyla doludur. Onlar özgürlük için Bay Mellow'dan daha çok şey vermişlerdir. Bundan daha iyi bir nedeniniz olmalıydı.»

«Sanırım ki var,» dedi Janine. «Bakan Yoldaş sizinle daha önce de karşılaşmıştık.»

«Yüzünüz bana yabancı gelmedi,» dedi Tungata. «Ama belleğim...»

«Bir gece, bir uçak enkazının yanında ormanda...» Janine o alev alev yanan gözlerdeki parıltıyı farketti. Ruhunun derinlikleri oyuluyor gibiydi. Korku yine boğucu dalgalar halinde çöküyordu üstüne, ayakları altında döşeme sallanıyordu. Yeniden söze başlamak için kalan tüm gücünü toparladı.

«Bir ülke kazandınız ama bunu yaparken insanlığınızı sonsuza dek mi kaybettiniz?»

Adamın ağzında hafif bir yumuşama sezer gibi oldu. Tungata Zebiwe önündeki masaya dayadığı güçlü ellerine baktı.

«Çok büyük bir ikna yeteneği olan bir avukatsınız, Dr. Carpenter.» Altın dolmakalemini alıp adının kabartma harflerini taşıyan kâğıda bir şeyler yazdı. Kâğıdı kopartıp Janine'e doğru yürüdü.

«Savaşta dürüst insanlar bile vahşi eylemlerde bulunurlar. Savaş hepimizi canavara dönüştürür. Bana insanlığımı hatırlattığınız için size teşekkür ederim.» Kâğıdı uzattı. «Bunu döviz kontrol müdürüne götürün, istediğiniz izni verecektir.»

«Teşekkür ederim, Sam.» Craig başını kaldırdı. Tungata eğilip eski dostunu kucakladı.

«Yolun açık olsun, eski dost,» dedi Sindebele dilinde. Sonra doğruldu. «Onu hemen buradan çıkartın, Dr. Carpenter, yoksa erkekliğimden eser kalmayacak.» Tungata Zebiwe sert adımlarla pencereye doğru yürüdü.

Cifte kapıların arkasından kapandığını duyunca derin bir iç çekisiyle masasının başına döndü sonra.

«Robyn ile Zuga Ballantyne’ın 1860'da köle gemisi Huron'la geldiklerinde aynı Afrika manzarasını gördüklerini düşünmek insana garip geliyor.»

Craig teknenin kıçında durmuş bir kıtanın en güney ucunda sonsuza dek yerinden ayrılmayacak bir nöbetçi gibi dikilen Masa Dağını gösterdi. Dağın eteğinde boyuna geçirilen bir gerdanlık gibi yükselen beyaz binaların camları on bin işaret ateşi gibi parıldıyordu.

«Evet bir son,» dedi Janine, «Ama aynı zamanda bir başlangıç da.»

Janine'in üzerinde blucin, ince bir tişört vardı. Blucinin paçalarını kesmişti. Tekneyi Royal Cape Yat Kulübünde son aylar boyunca denize hazırladıkları sırada sıkı bir perhize girmişti: şarap, cin ve unlu maddeler yasaktı. Beli artık iyice daralmış, eski pantolonundan taşan kalçaları incelmiş ve sertleşmişti.

Saçlarını da bir oğlan çocuğu gibi kısa kestirmişti. Güneş yüzünü yakmış, ağzının kenarlarındaki lekeler kaybolmuştu.

«Çok büyük, Craig,» dedi çevresine bakarak. «Korkmuyor musun?»

«Korkmaz olur muyum? İlk karşımıza çıkacak kara Güney Amerika mı olacak, yoksa Hindistan mı bilemiyorum aslında. Ama bu bile heyecan verici bir şey.»

«Ben gidip birer fincan kakao yapayım.»

«Bu içkisizlik öldürecek beni.»

«Teknede içki yasağı senin kuralın... Güney Amerika mı olur Hindistan mı olur, artık oraya kadar bekle bakalım.» Janine mutfağa girerken harita masasının üstündeki telsiz takırdadı.

«ZRF. Burası Cape Town deniz radyosu. Sizi dinliyorum.»

«Jan, biziz bu, cevap ver!» diye seslendi Craig. «Yat Kulübünden biri güle güle diyecek herhalde.»

«Cape Town deniz radyosu, burası ZRF. 10 uncu kanala geçin lütfen.»

«Bawu yatı mı?»

«Evet, Bawu yatı.»

«Size bir telgraf var. Dinliyor musunuz?»

«Evet, dinliyorum.»

«Mesajı okuyorum: 'Craig Mellow'a. Şahin adlı eseriniz konusunda. Kitabı yayınlamak istiyoruz. 5000 sterlin avans ve dünya yayın haklarının % 12.5'i. İlk fırsatta cevap verin. Tebrikler. William Heinemann Yayınevi Londra.»

«Craig, duydun mu?» diye bağırdı Janine aşağıdan. «Duydun mu?»

Craig cevap veremedi. Elleri dümene yapışmış gibiydi. Bawu'nun pruvasından Atlantik Okyanusunun ötesindeki masmavi ufuk çizgisine bakıyordu.

İki gün sonra güneydoğudan hiç beklenmedik bir fırtına geldi. BAWU yemyeşil sulara yatarken Janine kaptan köşkünden denize yuvarlandı, ancak iple bağlı olduğu için kurtulabildi. Craig on dakika çılgıncasına uğraşmıştı kadını tekneye alabilmek için. Fırtına beş gün beş geçe sürdü. Çılgın rüzgârla çılgın sular arasında kesin bir çizgi yok gibiydi. Sırılsıklam, kemiklerine kadar donmuş, elleri boğulmuş bir insanınki kadar bembeyaz ve kırışık olarak yaşadılar. Avuç içleri sert naylon iplerden ve kalın yelkenlerden paramparça oldu. Arada sırada kuru bir peksimet ya da bir avuç soğuk konserve fasulye yiyip bir bardak su içiyorlar, sonra yine güverteye dönüyorlardı. Alt kamaranın önüne yığdıkları ıslak yelkenlerin üzerinde fırsat bulabildikçe birkaç dakika uyuyorlardı.

Fırtınaya acemi girmişler usta denizciler olarak çıkmışlardı. Rüzgâr başladığı gibi birdenbire sona erdiğinde yaşadıkları korkuyla bitkin ve zayıftılar, ama kendilerine ve kendilerini taşıyan tekneye yeni bir güvenleri vardı artık. Hem kendileriyle hem de tekneleriyle gurur duyuyorlardı.

Craig son gücünü de kullanıp rüzgârı başa aldı ve gemiyi hâlâ dağ gibi yükselen dalgalarda başıboş bıraktı. Sonra sürünerek ranzasına indi, ıslak giyeceklerini çıkardı, çırılçıplak uzandığı yatağında onsekiz saat kıpırdamadan uyudu. Uyandığında yepyeni duygular içindeydi, neyin hayâl neyin gerçek olduğunu bilemiyordu. Daha önce hiçbir duygu olmayan vücudunun alt kısmında şimdi korkunç bir kasılma vardı. Her adalesinin ayrı ayrı gerildiğini, kasıldığını hissediyordu. Ayağının ucundan karnına kadar bütün sinirleri açık yaralardı sanki. Vücudu sancıyla kesilirken bir çığlık attı. Ardından sancıda adeta dayanılmaz bir zevkin başlangıcını hissetti, bir daha bağırdı. Sesine yukardan karşılık gelmişti. Craig gözlerini açınca Janine' nin yüzünü hemen gözlerinin önünde gördü. Çıplak vücudu vücuduna bastırıyordu. Konuşmaya çalıştı ama kadın dudaklarını dudaklarıyla örttü, ağzının içine inledi. Craig birden kendisinin kadının içine gömülmüş olduğunu hissetti, fırtına boyunca Atlantiğin yüzlerine fırlattığı en yüksek ve en vahşi dalgadan daha yüksek ve vahşi bir dalgaya bıraktılar kendilerini.

İkisi de konuşamayarak, hatta soluk alamayarak birbirlerine sıkı sıkı sarıldılar.

Craig Bawu'yu yeniden rotaya soktuğunda Janine gidip aşağıdan bir fincan kahve getirdi, kendisi de elini erkeğin omzuna atıp küpeşteye oturdu.

«Sana bir şey göstermek istiyorum,» dedi Craig.

Önüne uzattığı ayağını işaret etti ve kız bakarken parmaklarını ileri geri, sağa sola oynattı.

«Sevgilim, hayatımda bu kadar şahane bir şey görmemiştim.»

«Bana ne dedin?» diye sordu Craig.

Janine soruya hemen cevap vermedi. «Biliyor musun, sanırım ikimiz de başaracağız...» Ancak sonra yanağım erkeğin yanağına dayadı, kulağına, «Sevgilim dedim, tamam mı?» diye fısıldadı.

«Bence bir sakıncası yok, sevgilim.» Craig iki elini de serbest bırakmak için dümeni otomatik kontrole bağladı.

SON