BİR SERÇE DÜŞTÜ

WILBUR SMITH

Türkçesi
Belkıs ÇORAKÇI

ALTIN KİTAPLAR YAYINEVİ

Morarmış çürük rengindeki gökyüzü, Fransız mevzilerinin üzerinde alçalıyor, sonra ürkütücü bir gururla Alman hatları tarafına doğru devrile devrile kayıp gidiyordu.

Tuğgeneral Sean Courtney Fransa'da dört kış geçirmiş olduğundan, tecrübelerine dayanarak artık buranın havasını da kendi yurdu Afrika'deki kadar doğru olarak tahmin edebilmeye başlamıştı.

«Bu gece kar yağacak,» diye homurdandı. Emir subayı Nick van der Heever başını arkaya çevirip generale baktı.

«Hiç şaşmam, efendim.»

Van der Heever ağır yük taşımaktaydı. Her zamanki tüfeğiyle tabancasına ek olarak omzuna bir de bez çanta vurmuştu. Çünkü General Courtney bu akşam İkinci Alayın yemekhanesinde yiyecekti yemeğini. Şu anda İkinci Alayın albayıyla subayları kendilerini bekleyen bu onurun farkında değillerdi henüz. Sean apansız oraya vardığında doğacak paniği ve kargaşayı düşünüp için için güldü. Bez çantadaki malzeme, yaratacağı şokun zayıf bir avuntusuydu. Altı şişe Dimple Haig'le bir tombul kaz vardı çantada.

Aslında Sean resmiyet dışı davranışlarının, yanında kimse olmaksızın apansız ileri hatlarda belirme huyunun emrindeki subayları tedirgin ettiğini biliyordu. Daha bir hafta önce bir binbaşıyla bir yüzbaşının arasında saha telsiziyle yapılan bir konuşmayı rastlantı sonucu dinlemişti.

«Bu koca kurt kendini Boer Savaşında sanıyor. Onu merkezde tutamıyor musunuz biraz?»

«Erkek fili kafese kapamak kolay mı?»

«Bari yola çıktığı zaman bize bir haber uçurun,..»

Sean sırıtarak emir subayının arkasından yürümeyi sürdürdü. Paltosunun etekleri bacaklarına dolanıyordu. Kafasındaki çorba kâsesine benzeyen miğferinin altına bir eşarp sarmıştı. Isınabilmek içindi bütün bunlar. İki adamın ağırlığından siperin tabanına döşeli tahtalar oynuyor, alttaki çamurlar vıcık vıcık sesler çıkarıyordu.

Hattın buraları biraz yabancı yerlerdi. Tugay buraya varalı bir hafta bile olmamıştı. Ama kokuyu tanımamaya olanak yoktu. Toprağın ve çamurun o küflü kokusuna, çürümekte olan et kokularıyla lâğım kokuları karışıyordu. Yanık kordit ve patlayıcı kokuları da caba.

Sean kokladı, tiksinerek yere tükürdü. Bir saate kadar alışacağını, kokuyu farketmez olacağını biliyordu. Ama şu an için gırtlağının cidarlarına bir yağ tabakası gibi yapışmaktaydı koku. Gökyüzüne bir daha baktı, bu kez kaşlarını çattı. Ya rüzgâr bir iki derece doğuya kaymıştı ya da bu siperler ağı içinde kendileri yanlış bir tarafa sapmışlardı. Bulutların kayış yönü Sean'ın kafasındaki haritanın doğrultusunda değildi artık.

«Nick!»

«Evet, komutanım?»

«Hâlâ doğru yolda mısın?»

Genç subay dönüp baktığında gözlerindeki kararsızlık çok belirgindi.

«Şey, efendim...»

Siperlerin son çeyrek millik bölümü boştu. Buralardan bir tek Tanrının kulu geçmiş değildi. İki yanlarında toprak duvarlar yükseliyordu.

«Bir baksak fena olmaz, Nick.»

«Bakayım, efendim.» Van der Heever gözlerini siperin ilerisine doğru çevirdi ve aradığını hemen gördü. Bir sonraki kavşakta bir tahta merdiven duvara dayanmış duruyordu. Genç adam merdivenin dibindeki kum torbalarına bastı, ilk basamağa adımını attı.

«Dikkatli ol, Nick,» diye seslendi Sean arkasından.

«Başüstüne, komutanım.» Delikanlı tırmanmadan önce tüfeğini düzeltti.

Sean'ın hesabına göre, ileri hatla aralarında hâlâ üç dört yüz metre olmalıydı. Ortalık da hızla kararıyordu. Bulutların altında kalan hava tabakasının morumsu aydınlığı nişan almaya elverişli değildi. Ayrıca Van der Heever'in genç olmasına karşın tecrübeli bir asker olduğunu da biliyordu.

Sean onun merdivenin tepesinde çömelişine, başını bir an için yukarı uzatıp tekrar çabucak saklanışına baktı.

«Tepe biraz fazla solumuzda kaldı,» diye seslendi genç adam aşağıya.

Tepe alçak ve yuvarlak başlıydı. Dümdüz ovada ancak yüz elli metre ya var ya yoktu. Bir zamanlar yamaçları yemyeşil ağaçlıktı, ama şimdi orada bel hizasında yanık kütüklerle yerlerde bombaların açtığı oyuklardan başka pek bir şey kalmamıştı.

«Çiftlik evi ne kadar uzakta?» diye sordu Sean. Başını kaldırmış, emir subayına bakıyordu. Çiftlik evi dedikleri, alayın yerleştiği alanın tam orta yerine bakan, damı gitmiş, dört duvarı kalmış, dikdörtgen bir yıkıntıydı. Askerler onu yön saptamada kerteriz olarak kullanıyorlardı. Kara kuvvetleri de, hava kuvvetleri de.

«Bir daha bakayım.» Van der Heever kafasını tekrar yükseltti.

Mauser'lerin çatırtısı pek tipikti. Sean o tiz, iğrenç sesi o kadar sık duymuştu ki, uzaklığını ve yönünü çok iyi tahmin eder hale gelmişti artık.

Bu tek ellik ateşti. Beş yüz metre kadar uzaktan... tam karşıdan.

Van der Heever'in kafası, güçlü bir yumruk yemiş gibi arkaya büküldü, miğferinden gong vurur gibi bir ses duyuldu. Çene kayışı koptu, yuvarlak miğfer havada bir dönüş yaptı, düşüp siperin tabanındaki tahtaların üzerinde yuvarlandı, gri bir çamur birikintisinde durdu.

Van der Heever'in elleri bir an merdivenin tepesine sımsıkı sarıldı, sonra parmaklar açıldı, adam sırtüstü devrilerek, siperin tabanına çarptı, paltosunun balon gibi havalanan etekleri de onu izledi.

Sean donmuş gibi duruyor, inanmaz bakışlarla bakıyordu. Aklı henüz Nick'in vurulmuş olduğunu kabullenmiyordu; hem asker, hem de avcı olarak, o bir tek ellik ateşin yarattığı dehşete iyice kapılmıştı.

Ne biçim nişan almaktı bu? Bu loş ışıkta beş yüz metre, siperin kenarından bir an gözüken bir miğfer pırıltısı; uzaklığı ve yönü ayarlamak için üç saniye zaman: sonra miğfer tekrar göründüğünde nişan alıp ateş etmekteki o hız! Tetiği çeken o Hun ya leopar reflekslerine sahip üstün bir nişancıydı ya da Batı cephesinin en şanslı avcısı.

Düşünceler uçuşup duruyordu kafasında. Öne doğru ağır bir adım attı, subayının yanına diz çöktü. Onu omzundan tutup çevirirken içinde hasta edici bir eziklik, göğsünde buz gibi bir pençe vardı.

Kurşun şakaktan girmiş, öbür kulağın hemen arkasından çıkmıştı.

Sean parçalanmış kafayı kaldırıp kucağına yatırdı, kendi miğferini çıkardı, başındaki ipek eşarbı çözdü. İçinde korkunç bir kayıp duygusu vardı.

Delikanlının başını yavaşça o eşarba sardı. İnce kumaş kanları hemen dışarıya verdi. Yararsız bir hareketti bu... ama hiç değilse ellerini meşgul ediyor, içindeki çaresizlik duygusunu biraz oyalıyordu.

Çamurlu tahtaların üzerine oturdu, çocuğun vücudunu kucakladı, koca omuzları öne büküldü. Sean'ın çıplak kalan kafasının büyüklüğü, üzerindeki gür, kıvırcık siyah saçlarla araya karışmış gümüş rengi tutamların solmakta olan ışık altında parıldamasıyla daha da belirginleşiyordu. Kısa, gür sakalına da kır düşmüştü. İri kanca burnu eğriydi. Teni çok hırpalanmış gibi görünüyordu.

Eskisi gibi kalmış tek yeri, kavisli siyah kaşlarıydı. Gözleri de koyu mavi, berrak bakışlıydı. Çok daha genç birinin gözleriydi sanki. Dengeli ve uyanık.

Sean Courtney uzun süre çocuğu kucaklayıp oturdu, sonra bir tek kez içini çekti. Derin derin. Kırık kafayı bir kenara bıraktı. Ayağa kalktı, çantayı kendi omzuna vurdu, geri dönüp tekrar yola koyuldu.

Gece yarısına beş dakika kala, İkinci Alayın komutanı olan albay yemekhanenin ışığı sızmasın diye takılmış kara perdelerin altından eğilerek geçti, eldivenli eliyle omuzlarındaki karları silkeleyerek doğruldu.

Bu yemekhane altı ay önce bir Alman mevziiydi. Tugay burayı ele geçirmeye pek heves etmişti. Yerin on metre altında, içine sızılması olanaksız bir yerdi. Ne kadar bombalanırsa bombalansın. Yerler kalın tahta döşeme, duvarlar suya ve soğuğa karşı yalıtımlıydı. Karşı duvarın dibinde koca göbekli bir soba neşeli neşeli çıtırdıyordu.

Sobanın çevresine yarım düzine kadar ganimet koltuk dizilmişti. Yarım daire biçiminde. O koltuklarda görev saati dolmuş subaylar oturmaktaydı.

Ama albayın gözü yalnızca generalinin o iri vücudunu görüyordu. Sobaya en yakın, en rahat koltuktaydı general. Albay ona doğru ilerlerken bir yandan paltosunu sırtından çıkardı.

«Generalim, çok özür dilerim. Eğer geleceğinizi bilseydim... teftişimi yapmaya çıkmıştım.»

Sean Courtney güldü, el sıkışmak üzere koltuğundan yavaşça kalktı. «Ben de senden onu beklerdim zaten, Charles. Ama subayların beni çok iyi ağırladı... kazdan sana da birkaç lokma sakladık.»

Albay bakışlarını kendi subayları üzerinde çabucak dolaştırdı, kızarmış yanakları, fazla parlak gözleri görünce kaşları çatıldı. Bu gençleri, generalle karşılıklı içki içmek konusunda uyarması gerekiyordu. İhtiyar kayalar kadar sağlamdı. Kara kaşların altındaki gözleri de birer fişek gibiydi. Yine de albay onu çok iyi tanıdığından, şu anda midesinde en az yarım şişe Dimple Haig bulunması gerektiğinden emindi. Bir şeyden daha emindi. Generalin canı çok sıkkındı. Birden hatırladı. Elbette...

«Genç van der Heever'e çok üzüldüm, efendim. Yarbay anlattı bana olup bitenleri.»

Sean elinin hareketiyle bu konuyu bir kenara iter gibi yaptı ama gözlerinde bir an kara gölgeler oynaştı.

«Eğer bu akşam bu hatlara geleceğinizi bilseydim, sizi uyarırdım, efendim. O nişancıyla buraya geldiğimiz andan beri başımız dertte. Aynı adam olmalı kesinlikle... müthiş bir şey. Böylesini ömrümde görmedim. Başka her taraf sessizken... Doğrusu bu durum çok tedirgin edici. Bütün hafta boyunca kayıp olarak yalnız, onun avladıkları var.»

Sean hırslı bir sesle, «Ne yapıyorsunuz o konuda?» diye sordu. Öfkenin yüzünü nasıl kararttığını hepsi gördüler. Yarbay hemen atıldı.

«Ben Üçüncü Alaydan Albay Caitbness'le konuştum, aramızda bir anlaşmaya vardık, efendim,» dedi. «Bize Anders'le Mac Donald'ı göndermeye söz verdi...»

Albay birden sevinçle, «Razı oldu mu buna?» diye atıldı. «Harika bu. Caithness'in iki gözbebeğinden ayrılmaya razı olacağını sanmazdım.»

«Bu sabah geldiler... ikisi bütün gün araziyi inceledi durdu. Onları serbest bıraktım. Sanıyorum vuruşu yarın gerçekleştirmek niyetindeler.»

A Birliğine komuta eden genç yüzbaşı saatini çıkarıp bir an baktı. «Benim birliğimin oradan dışarı çıkacaklar, efendim. Aslında ben de şimdi gidip onlara iyi şanslar dileyecektim. Bana izin verir miydiniz, efendim?»

«Elbette, haydi, yola koyul, Dicky... benden de iyi şanslar dile onlara » Tugayda Anders'le MacDonald'ı duymamış kimse yoktu.

Sean Courtney birden, «Onları ben de tanımak isterim.» dedi. Albay başını eğip kabul etti.

«Tabii. Ben de geleyim, efendim.»

«Yo, yo, Charles... sen daha yeni soğuktan geldin. Ben Dicky'le giderim.»

Kar gecenin kapkara göklerinden hızla iniyordu. Sesleri örtüp boğuyor, alayın sol tarafına, tel örgüdeki bir deliğe düzenli aralıklarla ateş edip duran Vickers'in patlamalarını da boğuklaştırıyordu.

Mark Anders ödünç aldığı battaniyelere sarınmış oturmaktaydı. Başını kucağındaki kitaba eğmiş, gözlerini güdük kalmış mumun titrek ışığına göre ayarlamıştı.

Karın düşmeye başlamasıyla artan sıcaklık, bir de sığınağa sızan seslerin niteliğinin değişmesi, yanı başında uyumakta olan adamı uyandırdı. Adam öksürdü, olduğu yerde döndü, kafasının yanındaki tente perdeyi aralayıp baktı.

«Allah kahretsin!» deyip tekrar öksürdü. Öksürüğünde çok sigara içen bir insanın hışırtısı vardı. «Allah kahretsin. Kar yağıyor.» Sonra Mark'a döndü. «Hâlâ mı okuyorsun?» diye sordu sert bir sesle. «Ne zaman baksam burnunu bir kitaba daldırmış oluyorsun. Gözlerini mahvedeceksin.»

Mark başını kaldırdı. «Bir saat oldu kar başlayalı.»

«Onca şeyi ne diye öğrenmek istiyorsun? İşine yaramaz ki!» Fergus MacDonald'ı konudan saptırmak kolay değildi.

«Kardan hoşlanmıyorum,» dedi Mark. «Kar yağacağı hesapta yoktu.»

Görevlerini zorlaştırıyordu kar. Yerler duyarlı bir beyaz örtüyle örtülecekti. Siperlerden çıkıp ilerleyenin izleri, gün ışığında dikkatli bir düşmana hemen durumu belli ederdi.

Bir kibrit parladı, Fergus iki sigara yakıp birini Mark'a uzattı. Omuz omza, battaniyelerine sarınmış oturuyorlardı.

«Vuruşu iptal edebilirsin, Mark. Ne bok yerseniz yiyin der işin içinden çıkarsın istersen. Gönüllüsün sen.»

Mark cevap vermeden önce bir dakika boyunca sessizce sigaralarını içtiler.

«O 'Hun' tehlikeli.»

«Kar yağıyorsa, yarın çıkmaz bile belki. Kar onu da yatağına çakar.»

Mark başını ağır ağır iki yana salladı. «O kadar yaman biriyse çıkar.»

Fergus, «Evet,» diyerek başını salladı. «Hem de nasıl yaman. Dünkü o atış... bütün gün soğukta yat, sonra ta beş yüz metreden... hem de o ışıkta...» Fergus sustu, sonra hızla devam etti. «Ama sen de yamansın, evlat. En iyisi sensin.»

Mark hiçbir şey söylemedi. Sigaranın yanan ucunu dikkatle söndürdü.

«Gidecek misin?» dedi Fergus.

«Evet.»

«Biraz uyu, evlat. Yarın uzun bir gün olacak.»

Mark mumu söndürüp sırtüstü uzandı, battaniyeleri kafasının üzerine çekti.

«Sen biraz uyu,» dedi Fergus yine. «Ben seni vaktinden önce uyandırırım.» Battaniyenin altındaki kemikli omzu babaca okşamamak için kendini güç tuttu.

Genç yüzbaşı ileri ateş ekibinin nöbetçisiyle alçak sesle konuştu, adam fısıltıyla cevap vererek çenesiyle karanlık siperi işaret etti.

«Bu taraftan, efendim.» Tahta basamaklara basarak indi. Öyle giyinip sarınmıştı ki, ilk bakışta biçimi bira şişesine benziyordu. Ondan bir kafa yüksek olan Sean ardından izledi.

İlerdeki köşeyi döndüler. Düşen kar taneleri arasında, siperin yan tarafındaki küçük sığınaktan hafif bir kızıl ışık sızıyordu. Işığın önünde çömelmiş duran gölgeler hayal oyunlarındaki gibi kapkaraydı.

«Çavuş MacDonald?» Çömelmiş adamlardan biri ayağa kalkıp bir adım ileri çıktı.

«Benim!» Cevabın tonunda kasıntı, kendine güvenen bir hava vardı.

«Anders yanında mı?»

«Burada, tamam,» dedi MacDonald. Adamlardan biri daha kalktı. O daha uzun boyluydu. Ama hareket edişinde bir zariflik vardı. Bir atlet ya da dans sanatçısı gibi.

Yüzbaşı, «Hazır mısın, Anders?» derken yine siperlere özgü o boğuk fısıltıyla konuşuyordu. MacDonald arkadaşının yerine cevap verdi.

«Çocuk zımba gibi, tam formda, efendim.» Bir boksörün menajeriydi sanki. Sahiplik vardı sesinde. Belli ki çocuk onun malıydı. Bu sahiplik ona, kendi başına kazanamayacağı bir ayrıcalık veriyordu.

Tam o sırada başlarının üzerinde dönen ışık bir daha parladı. Beyaz, sessiz bir patlama. Kar onu da yumuşatmıştı.

Sean insanı da atı tanıdığı kadar tanırdı. Yozlaşmışları hangileri, göğüslerinde yürek demeye lâyık yürekleri olanları hangileri, hemen anlardı. Bu, uzun deneyimlerin, bir de daha derin, açıklanamayan bir sezginin sonucuydu.

Kırmızı ışıkta gözleri yaşlı çavuşun yüzünü aradı. MacDonald gecekondu yaşamının besinsiz kalmış yüz hatlarına ve kemik yapısına sahipti. Gözler birbirine fazla yakın, dudaklar incecik, köşeleri aşağıya dönük. Bu yüzde Sean'ı ilgilendirecek bir şey yoktu. Öteki adama baktı.

Gözler açık, altınımsı bir kahverengiydi. Ayrıktı. Bir şairin ya da uzun süre açık havada, uzak ufuklara bakarak yaşamış bir insanın dingin bakışları. Gözkapakları çok açık duruyor, irisin çevresinde bembeyaz bir hâle bırakıyordu. Gökteki dolunay gibi serbest dolaşıyordu gözbebekleri. Sean daha önce ancak birkaç kez görmüştü bu tür gözü. İpnotize edici bir niteliği vardı. O doğrudan, araştırıcı bakışlar sanki Sean'ın ruhunun içine ulaşıyordu.

Gözlerin ilk etkisinden sonra, diğer etkiler de gelmeye başladı. Birincisi, delikanlının son derece genç olmasıydı. Yaşı yirmiye yakın olmaktan çok, on yediye yakın gibiydi. Sean bunu düşünürken, çocuğun ne kadar ince ve biçimli olduğunu farketti. Bakışlarının dinginliğine karşın, vücudu tel gibi gergin ve sağlamdı. O kadar gergindi ki, çıt diye kopacaktı neredeyse. Son dört yıl içinde Sean çok rastlamıştı bu tür durumlara. Bu çocuğun özel yeteneğini keşfetmiş, sonra da onu acımasızca sömürmüşlerdi... hepsi. Üçüncü Alaydaki Caithness, sansara benzeyen MacDonald, Charles, Dick ve dolayısıyla da kendisi. Çocuğu acımasızca kullanmış, defalarca bu tür görevlere sürmüşlerdi.

Çocuğun elinde, kulplu bir tas içinde dumanı tüten kahve vardı. Onu tutmak üzere uzanmış olan bileği iskelet gibiydi. Ellerinin üzerinde kırmızı bit ısırıkları görünüyordu. Boynu, üzerindeki kafaya göre fazla uzundu. Yanakları çökük, gözleri çukurdu.

«Bu General Courtney,» dedi yüzbaşı. Tam o sırada ateşin alevi sönerken Sean çocuğun gözlerinde yepyeni bir pırıltı gördü, delikanlının soluğunun heyecanla boğazına tıkandığını duydu.

«Merhaba Anders. Senin hakkında epey övgü duydum.»

«Ben de sizin hakkınızda, efendim.» Bu sesteki tapınma derecesinde hayranlık Sean'ı tedirgin etti. Elbette duymuş olmalıydı çocuk anlatılanları. Bütün birlik iftihar ederdi generaliyle.

Her yeni katılan, hikâyeleri baştan sona dinlerdi. Kendisinin de elinden buna engel olacak hiçbir şey gelmezdi.

«Sizi tanımak büyük onur, efendim.» Çocuk sözcüklere takılıyor, hafif kekeler gibi oluyordu. Bu da ne kadar gerilim içinde olduğunun bir başka belirtisiydi. Ama ağzından çıkan sözlerdeki içtenlik de belliydi.

Efsanevi Sean Courtney, Witwatersand altın madenlerinde beş milyon İngiliz lirası kazanan, sonra bir sabah hepsini tek bir şanssızlık darbesinde kaybeden adam. Boer generali Leroux'yu Güney Afrika'nın bir başından bir başına kovalayan, sonunda korkunç bir çatışmayla yakalayan adam. Bambota'nın vahşi Zulu şeytanlarını engelleyen, sonra kendi istediği tarafa süren can düşmanı Leroux'la komplolar kuran Güney Afrika'nın dört bağımsız devletini birleştirip bir tek devlet haline getiren antlaşmanın mimarlarından olan, sonra çiftlik, sığır ve kereste işlerinden bir büyük servet daha kazanıp Louis Batha'nın kabinesinden ve Natal Yasama Meclisinden istifa eden, bu birliğin başında Fransa'ya gelen adam. Çocuğun gözlerinin böyle parlaması, dilinin sürçmesi doğaldı. Ama Sean'ı yine de tedirgin etti. Elli dokuz yaşındayım ve kahramanlık rollerine çıkmak için artık fazla yaşlıyım, diye düşündü buruk buruk. Alevin parıltısı yine söndü, onları bir kez daha karanlıklara gömdü,

«Biraz daha kahve var mı?» dedi Sean. «Bu gece çok soğuk.»

Kendisine uzatılan kenarları eğritmiş kupayı aldı, iki avucuyla tutup buharı tüten sıvıya doğru üfledikten sonra gürültüyle yudumladı. Diğerleri de onun gibi yaptılar. Ama biraz duraksayarak. Bir generalle eski dostmuş gibi karşılıklı çömelip oturmak garip bir duyguydu. Tam bir sessizlik hüküm sürmekteydi.

Sean birden çocuğa, «Zululand'dan mısın sen?» diye sordu. Kulağı o aksanı hemen tanımıştı. Cevap beklemeden, Zulu dilinde devam etti sözlerine. «Velaci wena? Ne taraftansın?»

Mark iki yıldan beri Zulu dili konuşmamıştı ama sözler dudaklarından kolayca döküldü. «Eshowe'urı kuzeyinden. Umfolosi Nehrinin oradan.»

«Evet, orayı iyi tanırım.» Sean yine İngilizceye dönmüştü. «Anders? Ben bir Anders daha tanıyorum. 1889'da Delagoa Körfezinden taşınıp gelmişti. John mıydı? Evet, John. Bizim Johnny Anders. Akrabalığın var mı? Baban mı?»

«Büyükbabamdır. Babam öldü. Büyükbabamın Umfolosi'de toprakları var. Ben de orada oturuyorum.» Çocuk biraz rahatlamıştı. Sean onun dudak çevresindeki gerilim çizgilerinin ütülenir gibi düzelmeye başladığını gördü.

«Bizim gibi fakir kimseleri tanıyacağınızı sanmazdım, efendim.» Fergus MacDonald'ın sesinde acı bir ton vardı. Işığa doğru eğilmiş, Sean'ın dudaklarındaki acı ifadeyi görmesini de sağlamıştı.

Sean yavaşça başını salladı. MacDonald onlardandı demek... yani bir düzenin, sendikaların. Karl Marx'ın, her tarafa bombalar atan ve kendilerine yoldaş diyen Bolşeviklerin yandaşı. MacDonald'ın saçlarının seyrek, el üstlerinin çilli olduğunu, hiç gereksiz yere, o anda farketti. Tekrar Mark Anders'e döndü.

«Büyükbaban mı öğretti sana ateş etmeyi?»

«Evet, efendim.» Çocuk ilk olarak gülümsedi. Bu anı birden içini ısıtmıştı. «Bana ilk tüfeğimi o verdi. Orman yangını gibi duman tüttüren bir Martini Henry. Ama yüz elli metreden çok iyi vururdu doğrusu.»

«Ben o tüfeklerle fil avladım. Yaman tüfektir.» Birden aralarındaki kırk yıllık yaş farkı erimiş, ikisi dost olmuşlardı.

Belki öteki değerli gencin, Nick van der Heever'in ölümü bir boşluk bırakmıştı Sean'ın içinde. Nedense bu gence karşı babaca bir sevgi duymaya başlamıştı. Bunu Fergus MacDonald da hissetti. Birden kıskanç bir kadın gibi söze karıştı.

«Artık hazırlanmaya boşlasan iyi olur, evlat.» Mark'ın dudaklarındaki gülümseme yokolmuştu. Gözleri fazla sakindi. İnce boynu üzerindeki kafasını yavaşça salladı.

Fergus MacDonald çocuğa yardım edip onu bebek bakar gibi hazırlarken, Sean yine boksörünü hazırlayan antrenörü hatırladı. Çocuk önce koca paltoyu, sonra üniformasının ceketini çıkardı. Uzun yün iç çamaşırlarının üzerine bir yünlü gömlekle iki yün kazak giydi, boynuna yün bir kaşkol sardı.

En üstüne kazan teknisyenlerinin giydiği tek parça tulumu geçirdi. Bu giysi rüzgârda uçuşmayacak, düşmanın bakışlarını gereksiz kıpırtılara çekmeyecekti. Kafasına yün bir külah geçirdi, üzerine deri bir havacı başlığı kondurdu. Sean bunun nedenini anlıyordu. İngiliz çelik miğferleri çok tipikti. Zaten insanı Mauser'in mermisinden de korumuyordu.

«Sakin ol, Mark, oğlum.»

Parmakları kesilmiş yün eldivenler, üzerine de kalın, gevşek eldivenler.

«Parmaklarını hep kıpırdat, evlat. Kazık kesilmelerine izin verme.»

Sol koltuk altına doğru rahatça sallanan küçük bir deri omuz çantası.

«Bol hardallı jambonlu sandviç, çikolata, şeker... tam istediğin gibi. Yemeyi sakın unutma. Kendini sıcak tut.»

Dört dolu .303 şarjörü. Üçü tulumun ceplerine, biri de sol kolun uç kısmına açılmış özel cebe.

«Her birini kendi elimle mumladım.» Fergus bunu daha çok general duysun diye söylüyordu. «Şey gibi kayacaklar içeriye...» Yüzündeki gülümseme tiksindirici ve kabaydı. Fergus'un yüksek rütbelere ve sınıflara karşı olan nefretini simgeliyordu. Ama Sean üzerinde durmadı. Av hazırlıkları onu çok ilgilendirmişti.

«Güneş tam yerine gelene kadar Cuthbert'i ortaya çıkarmayacağım.»

«Cuthbert mi?» diye sordu Sean. Fergus kıkır kıkır gülerek biraz ilerde yatmakta olan şaşkın fedaiyi görünce bir daha kıkırdadı, yere yatmış durumdaki kişiye uzandı.

Sean o kişinin aslında bir manken olduğunu ancak o zaman anladı. Oradaki ışıkta çizgileri o kadar gerçek görünüyordu ki! Miğferli kafa da omuzların üzerine çok doğal bir açıyla oturtulmuştu. Manken kalça hizasında bitiyordu. Ondan aşağıda bir süpürge sopası vardı, o kadar.

«Bu işi nasıl yapacağınızı bilmek isterdim.» Sean soruyu genç Mark Anders'e dönerek sormuştu ama Fergus cevap verdi.

«Dün o Hun kuzey yamaçta alçak bir noktadan ateş ediyordu. Mark'la ikimiz, iki kez ateş ettiğinde nerelerden ettiğini koordinatlarıyla hesapladık. Onu elli metrelik bir yanılma payıyla yerine yerleştirdik.»

«Pozisyonunu değiştirebilir,» dedi Sean.

«Ama kuzey yamacı bırakmaz. Orası bütün gün gölge. Güneş çıksa bile. Adam karanlıktan aydınlığa doğru ateş etmek isteyecektir.»

Sean bu sözdeki mantığı başını sallayarak, «Evet,» diye kabullendi. «Ama Alman hatları içinde bir yerden de ateş edebilir,» diye ekledi.

Mark alçak sesle konuştu. «Sanmıyorum, efendim. Burada hatlar çok aralıklı.» Alman hattı tepenin doruğundan geçiyordu. «Daha yakından vurmak isteyecektir. Yakından nişan aldığından eminim. Boş alanda mevzileniyor. Herhalde yerini her gün değiştiriyor, ama her seferinde gölgeden ayrılmaksızın ne kadar yaklaşabilirse yaklaşıyor.» Bu kez çocuk bir tek sözcüğe bile takılmadan konuşmuştu. Kafası önündeki soruna takılıydı çünkü. Sesi peşten ve yoğundu.

Fergus konuştu. «Ben çocuğa iyi bir yer seçtim. Çiftlik evinin hemen ilerisinde. Kuzey yamacın tümünü iki yüz metreden menzile alıyor. Ortalık karanlıkken gidip yerine yerleşecek. Erken yolluyorum onu. Hun'dan önce gitsin. Karanlıkta o piçin üzerine basıp geçmesini istemem.» Fergus'un konuşmasında otorite vardı. «Ondan sonra ortalık pırıl pırıl aydınlık olana kadar bekleyeceğiz, sonra da ben burada Cuthbert'i devreye sokacağım.» Mankeni okşayıp tekrar güldü. «Cuthbert'e doğal bir hava vermek Tanrının belası bir iştir. Budalanın biri kafasını siperden çıkarıp Fransa'ya ilk kez bakmak istiyormuş gibi görünmesi gerek. Hun'un ona uzun süre bakmasına olanak tanıdın mı, durumu kavrar. Fazla çabuk olursam da ateş etmeye vakit bulamaz. Hiç kolay değil.»

«Evet, tahmin edebiliyorum,» dedi Sean ifadesiz bir sesle, «Bütün planın en zor ve tehlikeli kısmı bu.» Fergus MacDonald'ın yüzünde ölüm kokan, pis bir anlamın belirdiğini gördü. Sonra Mark Anders'e döndü.

Fergus, «Bir kahve daha, ondan sonra yola çıkma saati, evlat,» dedi. «Kar kesilmeden yerine varmış olmanı istiyorum.»

Sean paltosunun göğüs cebinden, yurdundan ayrıldığı gün Ruth'un ona vermiş olduğu küçük gümüş şişeyi çıkardı.

«Biraz konyak koy kahvene,» diyerek Mark'a sundu.

Çocuk başını utangaç bir ifadeyle iki yana salladı. «Hayır, teşekkür ederim, efendim. Görmemi etkiliyor.»

«Ben alabilirim, efendim.» Fergus MacDonald elini çabucak uzattı, duru kahverengi sıvıdan kendi kupasına bol bol boşalttı.

Yarbay gece yarısından önce A Birliğinin önündeki tel örgüyü geçecek bir devriye ekibi çıkarmıştı.

Mark siper merdiveninin dibinde durmaktaydı. Tüfeğini sağ elinden sol omzuna aldı, tepelerinde bir ışık daha dolaştı, Sean çocuğun işine ne kadar hevesli olduğunu gördü. Mark tüfeği indirip haznesini açtı. Standard No. 1 kısa Lee-Enfield'lerden değildi bu tüfek. İngiliz ordusundaki herkes onlardan kullanıyordu, ama Anders Amerikan P.14'leri seçmişti. Bunlar da .303 kalibrelik mermi atıyordu. Yalnızca namluları daha uzun, dengeleri daha iyiydi.

Mark fişekleri hazneye doldurdu, kapatıp çevirdi, dikkatle seçilmiş ve mumlanmış mermilerin yerine yerleşmesini sağladı. Işık bir kez daha ortalığı aydınlattığında Sean'a baktı, başını hafifçe eğip salladı. Işığın sönmesini izleyen karanlıkta Sean tahta merdivende hızlı ayak sesleri duydu. Çocuğun arkasından «iyi şanslar» diye seslenmek geldi içinden. Ama kendini tuttu. Elini cebine uzatıp bir pastil aradı.

«Dönelim mi, efendim?» diye sordu yüzbaşı alçak sesle.

«Sen dön.» Sean'ın sesi, yaklaşan bir felaketin önsezisiyle hırçın çıkmıştı. «Ben biraz daha kalacağım.» Gerçi hiçbir yardımı olamazdı, ama şimdi giderse kendini sanki bu çocuğu terketmiş gibi hissedecekti.

Mark önü sıra çıkmış olan devriyenin kendisini tel örgüye götürmek üzere bıraktığı izler boyunca ilerledi. Eğilerek sol eliyle tellere dokundu, tellerin yanı sıra yürüdü. P.14'ünü sağ elinde taşıyordu. Ayaklarını dikkatle kaldırıyor, yere hafif basıyor, karları fazla bozmamaya uğraşıyor, vücut ağırlığını iki ayağına eşit vermeye, karların üst kabuğunu parçalamamaya özen gösteriyordu.

Ama ışığın her parlayışında kendini yüzükoyun yere atıp sessiz yatmak zorundaydı. Kara bir lekeydi beyaz karların üzerinde o anda. Onu saklayan, gizleyen tek şey, inen karların arada oluşturduğu perdeydi. Karanlık olup yeniden ayağa kalktığında, geride karları bozmuş, iz bırakmış olduğunu biliyordu. Normal zamanda önemi olmazdı bunun. Bombaların delik deşik ettiği bu tür alanlarda kimse dikkat etmezdi böyle şeylere. Ama şafağın ilk ışıklarında, olağanüstü dikkatli bir çift gözün bu alanları santim santim tarayacağını, tam bu tür bir iz görmeye çalışacağını çok iyi biliyordu Mark.

Birden içindeki yalnızlık duygusunu, yanaklarını donduran karlardan daha soğuk, daha buz gibi hissetti. Kendi zayıflığı, durumunun elverişsizliği, usta ve yenilmez bir düşmanın gözünde giderek büyüttüğü korkunç gücü ezdi onu. En ufak bir hatasında, anında ölüm gelecekti bu görünmez, bu korkunç düşmandan.

Son ışık da yandı ve söndü. Mark ayağa kalkıp karanlıkta ilerledi. Çiftlik evinin yıkıntı halindeki duvarına vardığında dayanıp dibine çömeldi, solumasını kontrol altına almaya çalıştı. İçine yeni yerleşen korku onu tümüyle tutsak etmeye çalışıyordu. İlk kez oluyordu bu Mark'a. Korkuyu tanırdı. İki yıldan beri hep onunla burun buruna yaşıyordu. Ama bu müthiş, felç edici dehşet duygusuyla daha önce hiç karşılaşmamıştı.

Sağ elinin parmaklarını buz gibi yanağına değdirdiğinde, parmaklarının titrediğini hissetti. Onlara uyarak dişleri de takırdamaya başladı.

Bu durumda ateş edemem, diye isyankâr bir düşünce geçti kafasından. Dişlerini sıktı... çenesi ağrımaya başlayıncaya kadar sıktı, ellerini kenetleyip kasığına yasladı. Burada da kalamam. Çiftlik evi çok belirgin bir noktaydı. Almanın yerine gelir gelmez ilk inceleyeceği yer orası olacaktı. Oradan uzaklaşması gerekiyordu Mark'ın. Hem de hemen. Geriye, siperlere. Birden duyduğu dehşet paniğe dönüştü. Çılgın kaçışına başlamak üzere doğruldu. Tüfeğini yıkıntı duvara dayalı bırakmıştı. Öylece bırakıp kaçacaktı deliler gibi.

«Bits du do?»[1] diye fısıldadı bir ses karanlığın içinde. Yanı başındaydı ses hemen hemen. Mark bir anda dondu.

«Ja!»[2] Cevap duvarın biraz daha ilerisinden geldi. Mark sol eliyle tüfeğini bularak kaldırdı, sağ eli doğal bir hareketle tetiğin çevresine sarıldı.

«Komm, wir gehen zurück.»[3] Mark'ın çok yakınından, ağır yükler taşımakta olan birinin geçtiği, karanlıkta görülmekten çok, hissedildi. Mark tüfeği çevirip adamı namluyla izledi. Başparmağı emniyetin üzerinde, açmaya hazırdı. Alman kof karlar üzerinde, güm güm ilerledi, taşımakta olduğu tel germe aletleri birbirine çarpıp tangırdadı. Adam bir küfür savurdu. Birlikte tepenin doruğundaki Alman hattına doğru uzaklaştılar.

Mark tel örgüleri geren ekibin bu havada çıkacağını sanmamıştı. Sesi duyduğunda aklına ilk gelen Alman nişancı olmuştu, ama şimdi artık şansının ne kadar iyi gittiğinin farkına vardı.

Bu ekip kendisini Alman tel örgülerinden geçirecekti. Onların ağırlığından doğan derin ayak izleri, Mark'ınkileri nişancının gözünden saklamaya yarayacaktı.

Bunu düşünürken, içindeki paniğin geçmiş olduğunu görerek şaşırdı. Elleri kaya gibi sabitti. Soluması derin ve ağırdı.

Bir an için gösterdiği zaafa sırıttı. Eğlenerek değil, acı acı. Sonra Alman devriyelerin ardından yola koyuldu.

Onlar çiftlik evini yüz metre kadar geçmişlerdi ki, kar yağışı birden kesildi. Mark içini bir kaygının kapladığını duydu.

Karın en azından şafak şokene kadar devam edeceğini düşünmüştü. Yine de devriyeleri izlemeyi sürdürdü. Adamlar kendi hatlarına giderek yaklaşıyorlardı.

Doruğa iki yüz metre kala Mark onlardan ayrılıp kendi başına ilerledi. Yana sapmış, gerili telin hizasından yolunu bula bula ilerliyor, bir gün öncesinden Fergus'la birlikte dürbünle bakarak seçtikleri yere varmaya çalışıyordu.

Tepenin yamacındaki koca meşelerden biri olduğu gibi devrilmiş yatıyordu. Düşen bir bomba köklerini topraktan sökmuştu.

Mark köklerin arasına doğru emekledi. Kış güneşine göre en fazla gölgede kalacak tarafı seçti. Vücudu yarı yarıya o köklerle örtülene kadar hep karnı üzerinde ilerledi. Başını ve omuzlarını çevirmekle, tüm kuzey yamacını silahıyla izleyebilecek bir konumdaydı artık.

İlk işi P.14'ü dikkatle kontrol etmek oldu. En önemlisi, çıkıntı yaratan o hassas Bisley dürbünüydü. Yolda bir yere çarpıp düşmesinden ya da kaymasından korkuyordu. Bundan sonra iki jambonlu sandviç yedi, şekerli kahveden birkaç yudum içti, yün kaşkolu ağzına kapatıp hem soğuktan korundu, hem de soluğunun duman yapmamasını sağladı. Bu işleri bitirince alnını tüfeğin tahta dipçiğine dayadı. Çabucak uyuma yeteneği çok gelişmişti. O uyurken kar da yeniden başladı.

Mark uyandığında ortalık şafağın ilk kirli gri rengini almıştı. Kendi üzeri beyaz karlardan bir battaniyeyle örtülüydü. Onları dağıtmaktan ürkerek başını yavaşça kaldırdı, görüşünü netleştirmek için gözlerini hızla kırpıştırdı. Parmakları kazık gibi ve soğuktu. Eldivenin içinde onları düzenli hareketlerle kıpırdattı, kanı zorla oralara doğru yöneltti.

Yine şansı yaver gitmişti. Bir gecede iki kez böyle olması biraz fazlaydı. Önce karşısına o devriyeler çıkmış, onu telden geçirip buraya getirmişler, şimdi de bu beyaz doğal kamuflaj yardımcı olmuştu ona. Vücudunun çizgilerini çevresindeki köklerin çizgileriyle birleştirmiş, örtmüştü. Aşırı bir şanstı bu. Artık sarkacın geriye sallanma vakti gelmişti.

Karanlık yavaş yavaş açıldı, Mark'ın görüş çemberi genişledi. O genişlerken Mark'ın varlığı da o iki iri kahverengi gözde odaklandı. Gözler çevreyi tarayarak hızla hareket etti, her düzensizliğe, her yığıntıya, her çizgiye, her nesneye değdi, karın birbirinden renkçe ya da dokuca farklı olan her bölümde duraladı, devrilmiş her kütük ve dalı yokladı, orada bulunmaması gereken gölgeleri aradı, o ince kar tabakasının altındaki katta yer almış değişiklikleri aradı... hayat aradı.

Saat dokuzdan önce kar yine kesildi. Öğle olduğunda gökyüzü açılmış, bulutların arasında yer yer mavilikler görünüyordu; Bir tek ıslak ışın demeti düştü, güney yamacını projektör gibi ağır ağır dolaştı.

«Tamam, Cuthbert, şimdi Hun'a ateş ettirelim.»

Fergus, Alman nişancının her hedefini, yarbayın ödünç verdiği siperler haritasında işaretlemişti. Siperin aynı tarafında birbirine yakın iki kara nokta görünmekteydi. Oralarda toprak duvar pek alçaktı. Yani karşıdaki tepeye göre alçaktı. Tepeden bakılınca, siperin içinde birinin yürümekte olduğu o iki noktada belli oluyordu. Alman beş kişiyi bu iki noktada avlamıştı. Son günlerde toprak kenar kum torbalarıyla desteklenerek yükseltilmiş, üzerine gafiller için levhalar dikilmişti.

«KAFANI EĞ, NİŞANCI İŞBAŞINDA»

İki kara noktanın arası on beş adımdı. Fergus nişancının bu başarısını, pusuya yatıp birinin geçmesini beklemekte buldu. Birinci boşlukta kafanın yürüdüğü yönü görüyor, hemen ikinciye nişan alıp parmağı tetikte, hazır bekliyor, adam oraya gelince vuruyordu. Fergus hazırlıklarını yaparken bunu Sean Courtney'e anlattı. Sean'ın bu ava olan ilgisi o zamana kadar öylesine artmıştı ki, onu geri hatlardaki merkeze ancak büyük bir Alman saldırısı çekebilirdi. Öğleden önce yaveriyle arazi telefonunda konuşmuş, acil bir durum olursa kendisini nerede bulabileceklerini bildirmişti.

«Acil değilse aramayın,» diye de gözlerini korkutmuştu.

Fergus, «Onu güneyden kuzeye doğru süreceğim,» diye açıkladı. «O zaman nişan alırken herifin gövdesi Mark'a arkasını dönmek zorunda kalır, çocuğa bir saniye daha uzun şans tanır. Geri dönene kadar olan süreyi yani.»

Fergus mankeni çok iyi yönetiyordu. Sean bunu kabullenmek zorundaydı. Kum torbalarıyla yükseltilmiş siper duvarını dikkate alarak, boyunu normal insan boyundan altmış santim yukarda tutmaktaydı. İlerletirken omuzlara çok doğal bir hareket veriyordu. Birinci delikten geçerken, acelesi olan bir insan hızla siperde yürüyormuş gibi göründü gerçekten.

Sean, genç yüzbaşı ve etli suratlı yarbay, ikinci gedikte yarım düzine kadar başka adamla beklemekteydiler. Fergus'un kendilerine doğru yaklaşmasını seyrediyorlardı.

Manken ikinci gediğe gelirken hepsi içgüdüsel bir hareketle soluklarını tuttular.

Karşı tepede Mauser çatırdadı, buz gibi hava yarıldı, manken de Fergus MacDonald'ın ellerinde fena halde sarsıldı.

Fergus onu hemen aşağıya aldı, kâğıttan kafanın yan tarafındaki deliği incelemek üzere başına çömeldi.

«Allah kahretsin!» diye fısıldadı acı acı. «Bin türlü belasını versin!»

«Ne oldu, MacDonald?»

«O lanet olası Hun... o piçoğlu piç serseri...»

«MacDonald!»

«Benim oğlanla aynı noktayı seçmiş.»

Sean biran anlayamadı. «O da meşelerin arasında. Mark'ın biraz yukarısında. Aynı pusu yerini seçmişler ikisi de.»

Mauser'in yaygarası o kadar yakından, o kadar yüksek ve keskin geldi ki, birkaç saniye boyunca Mark'ın kulak zarları vınladı durdu. Afallamış durumda kaldı bir an. Sesin şokuyla donmuştu. Alman nişancı, kendi yatmakta olduğu yerin altı, yedi metre uzağındaydı ancak. Manyakça bir rastlantı sonucu, yamaçta Mark'la aynı noktayı seçmişti o da kendine. Yoo, manyakça bir rastlantı değildi bu. Avcı gözüyle her ikisi de ortak amaçlarına en uygun yeri seçmişlerdi elbette. Gizlendikleri noktadan ölüm saçmaya en uygun yeri. Mark'ın şans sarkacı bu kez de öbür tarafa kaymış bulunuyordu.

Mauser ateş ettikten sonraki saniyelerde Mark hiç kıpırdamamıştı. Ama damarlarında yükselen adrenalin her duyusunu son derece keskinleştirmişti. Kalbi sanki kaburga kafesini delecekmiş gibi çarpıyordu.

Alman onun solunda, yamacın daha yukarısındaydı. Omzunun biraz arkasında. Sol taraf, Mark'ın açıkta bulunan yanıydı. Meşe köklerinden uzakta kalan yanı.

Başını çevirmeksizin gözlerini devirdi, görüş açısının en kenarında devrilmiş ikinci bir meşenin daha bulunduğunu gördü. Bir bütün dakika boyunca hiç kıpırdamadı. Gözünün ucuyla o tarafta bir hareket bekledi. Hiçbir şey olmadı. Sessizlik korkunç, baskı yaratıcıydı. Az sonra uzaklarda bir Spandau'nun ateşi duyulana kadar. Bu seferki ses bir mil ilerden geliyordu.

Mark başını ağır ağır sola doğru döndürmeye başladı. Sinek izleyen bukalemun kadar yavaş. Az sonra yan gözle bakmanın çarpıklığı kayboldu, görüş netleşti, başının yukarısında kalan yamacı da görür duruma geldi.

En yakınındaki meşenin kabuklarını şarapneller soymuştu. Ağaç devrilip bir çukura yerleşmiş, çukurun üzerinde bir köprü gibi görünüyordu. Üzerine karlar yığılmış, ama yine de ağaçla toprak arasında dar bir açıklık kalmıştı. En geniş yeri belki sekiz, dokuz santimdi o açıklığın. Mark onun gerisindeki karlardan yansıyan bir ışık görmeyi de başardı.

O anda pek küçük bir hareket, gözlerini bir noktaya çekti. Bir santimin beşte biri kadar bir hareketti belki. Ama Mark'ın dikkatini yine de çekmişti. Beş saniye kadar o noktaya baktıktan sonra anlayabildi ne görmekte olduğunu.

Meşenin görüşü engelleyen gövde tarafından Mauser'in namlusu dışarıya doğru uzanmaktaydı. Namlunun çevresine bez sarılmış, keskin hatların yumuşaması, ışığın da madenden yansımaması sağlanmıştı, ama namlunun zalim ağzı açıktı.

Alman meşe kütüğünün gerisinde yatıyordu. Mark gibi onun da sağ tarafı korunmaktaydı. Yüzü Mark'a göre yarı dönüktü. Aralarında altı metre ancak vardı.

Mark, Mauser'in namlusunu on dakika daha seyretti. Namlu bir daha kıpırdamadı. Almanda hareketsizlik ve sabır yetenekleri vardı. Tüfeğini bir kez tekrar doldurduktan sonra o dikkat dolu pozunda donmuştu yeni baştan.

Mark, o kadar iyi nişancı ki, bana ateş ederse kurtulmama olanak yok, diye düşündü. Bir santim kıpırdasam duyar. Duyunca da çabuk davranır. Hem de çok.

Hedefini iyi görebilmek için Mark'ın altı metre kadar geri çekilmesi gerekirdi. O zaman da dosdoğru Mauser'in namlusuna bakıyor olacaktı. Dosdoğru bir atış. Üstelik Alman da onun hareketlerinden kuşkulanmış olacaktı. Mark ona bu kadar çok avantaj tanıyamayacağını biliyordu. Hele onun kıratında bir hasım olunca.

Uzun, hareketsiz dakikalar gerilimde kesinti olmaksızın birbirine eklenip uzadı. Mark vücudundaki her sinirin gözle görülebilecek kadar titrediğini hissediyordu. Ama gerçekte tek hareketi sağ elinin eldivenindeydi. Parmaklar eldivenin içinde sürekli olarak bir yoğurma hareketiyle kıpırdıyor, kendilerini esnek ve sıcak durumda korumaya çalışıyorlardı. Bir de Mark'ın kafatası içinde gözleri hareket ediyordu. Devrik meşenin bir, bir başına, bir öbür başına ağır ağır kayıyordu bakışları. İkide bir kırpıyordu gözlerini. Gerilimin ve buz gibi havanın getirdiği gözyaşlarını yoketmek için.

«Neler oluyor orada?» diye yakındı Fergus MacDonald sinirli sinirli. İnsanı kum torbası barikatının altında kalma avantajına kavuşturan periskopla bakmaktaydı.

«Çocuk orada çakıldı kaldı.» General Sean Courtney de gözlerini öteki periskoptan ayıramıyordu. Onu yavaşça sağa, sola çeviriyor, kuzey yamacı tarayıp duruyordu. «O Hun'u Cuthbert'le bir daha kudurtsana.»

Fergus hemen, «İkinci kez yutmaz,» diye itiraz etmeye başladı. Birbirine yakın gözlerini kaldırmış, generale bakıyordu. Gözlerinin kenarları kıpkırmızıydı. Soğuktan ve bir de beklemenin yarattığı gerilimden.

«Bu bir emirdir, çavuş!» Sean Courtney'in geniş alnı kırıştı, kara kaşları birden birbirine yaklaştı, sesi yaşlı aslanlar gibi kükrerken koyu mavi gözleri kırpıldı. Adamın bu ruhsal durumdayken yarattığı hava ve yaydığı güç, Fergus MacDonald'ı bile afallattı.

«Başüstüne efendim,» diye. mırıldandı suratını asarak. Sonra mankenin yatmakta olduğu yere doğru ilerledi.

Mauser'in ateşi bir daha patladı. Bu şokun etkisiyle Mark'ın gözleri iki kez kırpıldı, sonra apaçık durdu. Açık kahverengi gözler yamaca sabit bakışlarla bakıyordu. Ava çıkmış yırtıcı kuşlar gibi.

Ateş edildikten hemen sonra Mauser'in şarjörünün geri çekilip tekrar itildiğini duydu, namlu bir daha eski yerinden dışarı uzandı... ama o anda Mark'ın gözleri de yana doğru kaydı.

Bir hareket daha vardı. Öyle hafifti ki, daha az dikkatli gözler olsa, dünyada farkedemezdi. İncecik bir soluk gibiydi bu hareket. Ağacın gövdesiyle yerdeki karlar arasındaki sekiz santimlik aralıktan görünmüştü. Bir tek o kıpırtı, sonra yine hareketsizlik.

Mark o aralığa uzun saniyeler boyunca baktı, hiçbir şey görmedi. Yalnızca gölge, belirsiz şekil, bir de arkadaki karlardan yansıyan ışık. Derken birden başka bir şey daha görmekte olduğunu anladı.

Bir kumaşın dokusu. Aralıkta bir kumaş. Biraz daha bakınca, gri kumaşın dikiş yerini de gördü. Altındaki insan etine yapışık durmuyor, hafif tümsek yapıyordu.

Almanın vücudunun küçük bir kısmı görünmekteydi aralıktan. Adam başını diğer tarafa doğru uzatmış yatmaktaydı. Kafası, Mauser namlusunun çıktığı taraftaydı.

Mark adamın vücudunun konumunu kafasında dikkatle canlandırdı. Tüfek namlusuna göre kafanın, omuzların nerede bulunacağını, göğsün ve kalçaların hizasını hesapladı...

Evet, kalçası, diye düşündü Mark. O görünen ya kalçası ya da oyluğunun üst kısmı... Birden ışıkta bir değişiklik oldu. Güneş tepedeki bulutların zayıf bir noktasını buldu, ışınlarını yollayarak ortalığı aydınlattı.

Biraz daha güçlü olan bu ışıkta Mark. Almanın kemerinin bir bölümünü de görebildi. Buda onun tahminine güç kazandırdı. Artık biliyordu. Kumaşta demin gördüğü kabarıklık, oyluğun kalça kemiğine girdiği yerdeki sivrilikti.

Mark'ın kafasından buz gibi bir düşünce geçti. İki kalçanın içinden, dedi kendi kendine. Felç edici bir vuruş olur. Ayrıca büyük atardamar da oradan geçiyor... Sağ elinin eldivenini dikkatle çıkarmaya koyuldu.

Yanüstü dönmeli, P.14'ünün uzun namlusunu doksan dereceden fazla çevirmeli ve bunları çıt çıkarmadan yapmalıydı.

Ne olursun Tanrım, dedi içinden. Ve sonra harekete başladı. Sızı verecek bir yavaşlıkta tüfeğinin namlusu döndü, kendisi de ağırlığını öteki dirseğine geçirmeye çalıştı.

P.14'ün namlusu meşe gövdesiyle yer arasındaki dar aralığa dönünceye dek, sonsuza gidip gelmek kadar uzun zaman geçmişti sanki. Mark ikibüklümdü. Bu rahatsız durumda nişan almaya çalışıyordu. Ateş etmeden önce emniyeti açamazdı. O ufacık metalik ses bile Almanı uyarmaya yeterdi.

Parmağını tetiğin çevresine sardı, emniyeti tekrar yokladı. Başı garip biçimde bükülmüş durumda tekrar nişan aldı, hassas tetik üzerindeki baskıyı arttırmaksızın emniyeti başparmağıyla itmeye başladı. Bunu çok dikkatli yapmak, hedefi saptırmamak gerekliydi.

Tüfeğin yarattığı gök gürültüsü, alçalmış kurşunî göklere çarpıp geri döndü sanki. Mermi daracık yarıktan içeriye uçtu. Mark onun yarattığı etkiyi gördü. Madenin ete girmesinin lastik gibi sesini duydu.

Almanın vahşi bir çığlık kopardığını da duydu. Anlamı olmayan bir ses. Mark P.14'ün şarjörünü çekti, tekrar sürdü. Bunu içgüdüsel bir hareketle düşünmeden yaptı. İkinci ateş birincisinin peşinden, ona o kadar yakın patladı ki, iki ses birbirine bağlı gibi duyuldu, tek atışa benzedi. Mermi yine yarıktan girdi. Mark bu kez kanların fışkırdığını, karı lekelediğini gördü. Kanlar karı kendi sıcağıyla erittikçe pembeye dönüşüyordu.

Sonra artık aralıkta hiçbir şey görünmedi. Etki Almanı geri geri savurmuştu. Ya da yan devirmişti. Orada yalnızca pembe kan lekeleri vardı.

Mark namlusunda yeni bir mermiyle bekledi. Artık iyice dönmüş, yüzünü meşenin devrik gövdesine çevirmişti. Tekrar ateş etmeye hazır, gepgergindi. Açtığı yara yeterince etkili değilse, Alman peşine düşerdi onun. Eh, o da hazırdı çatışmaya.

İçi soğuk ve heyecansızdı. Ama son derece uyanıktı. Her şeyin farkındaydı. Her sinirinin ucu son noktaya kadar kurulu, görüşü keskin, kulakları anten gibiydi.

Sessizlik biraz daha devam etti... Sonra bir ses duyuldu. Bir adamın hıçkırma sesi.

Derken ses güçlendi, daha isterik oldu, insanın içini burkar hale geldi.

«Ach, mein Gott... mein lieber Gott!...»[4] diyordu adamın sesi. İnsanı açındıran, kırık bir sesti. «Das Blut... ach Gott... das Blut.»[5]

Birden ses Mark'ın içini yırtar gibi oldu. Benliğini parçalıyordu sanki. Eli titremeye başladı. Dudaklarının da titrediğini bi kez daha hissetti. Çenesini kasmaya çalıştı, ama dişlerinin bir birine vurarak takırdamasına engel olamadı.

«Kes, ah Tanrım, kes şunu,» diye fısıldadı, tüfek ellerinden düştü. Eldivenli ellerini kulaklarına kapayıp, ölmekte olan Almanın korkunç çığlıklarını duymamaya uğraştı.

«Lütfen, lütfen,» diye yalvardı Mark yüksek sesle. «Kes, lütfen.»

Alman onu duymuş gibiydi.

«Hilf mir, lieber Gott... das Blut!»[6] Sesi umutsuzlukla çatallaşıyordu.

Birden Mark kendini oraya doğru emekler buldu. Karları içinde kör gibi emekliyordu yukarıya doğru.

«Geliyorum. Bir şey yok,» diye mırıldandı. «Yeter ki sus. Duyularının bulanıklaştığını farkediyordu.

«Ach mein lieber Gott, ach, meine Mutti...»[7]

«Ah, Tanrım... kes şunu. Kes şunu.»

Alman ağacın gövdesine yarı yaslanmıştı. İki eliyle atar damarlardan fışkıran kanı durdurmak istercesine yaraya bastırıyor, kan parmaklarının arasından akmaya devam ediyordu. Çevresindeki karlar mantar gibi, vıcık vıcık bir kan çorbası olmuştu.

Yüzünü Mark'a çevirdi. Daha şimdiden renk kalmamıştı bu yüzde. Parlak, kül rengine dönük bir beyazlık gelmişti cildine. Üzeri de bir ter tabakasıyla kaplıydı. Gençti Alman. Mark kadar genç. Ölüme hızla yaklaşıyor olması yüz çizgilerini germiş, yaşını daha da küçük gösteriyordu. Mermerden oyma bir meleğin yüzüydü bu. Dümdüz ve beyaz. Garip biçimde güzel. Soluk morumsu göz çukurları içinde mavi gözler. Alnında altın renk saçları miğferin altından fışkırıyor, solgun tenine dökülüyordu.

Ağzını açtı, Mark'ın anlayamadığı bir şey söyledi. Dişler beyaz ve düzgündü.

Alman yavaş yavaş geriye doğru kaykılırken gözleri hala Mark'a bakıyordu. Elleri yarasının üzerinden ayrıldı, fışkıran kanlar, basınç kalkınca yavaşladı. Derken mavi gözler o ateşli, pırıltılı bakışı yitirdi, donuklaştı, odaksız bakmaya başladı.

Mark zihninin dokusundan bir iplik çekiliyormuş gibi hissetti. Bir ipek kumaş yırtılıyormuş gibi oldu kafasının içinde. Hemen hemen fiziksel bir şeydi bu. İçinin çökmekte olduğunu biliyordu.

Bakışı bulanıklaştı, ölü Almanın yüz hatları eriyen balmumu gibi aktı, sonra tekrar netleşti. Mark kafasındaki yırtığın daha da büyüdüğünü duydu. Mantığının ipek dokusu yırtılıyordu. Açılan deliğin arka tarafı karanlık bir boşluktu.

Ölü Almanın yüz çizgileri değişmeye devam ediyordu. Sonunda katılaştılar. Mark dalgalı, görüntü bozan bir aynada kendi yüzüne bakar gibi oldu. Kendi yüzü... hortlak gibi. Açık kahverengi gözleri, korku içinde açılan ağzı! O ağızdan çıkan ses bütün dünyanın umutsuzluk ve acı çığlığı oldu.

Mark'ın mantık ve sağduyusunun son kalıntıları da bu dehşet çığlığı içinde eriyip yokoldu, kendisinin avaz avaz bağırdığını duydu, ayaklarının koşmaya başladığını hissetti... ama kafasında yalnızca karanlık vardı. Vücudu hafif, sanki hiç ağırlığı yokmuş gibiydi. Uçan bir kuşun gövdesiydi sanki.

Makinelinin başındaki Alman, Maxim'i doğrulttu, hafif sola kaydırdı, namluyu eğerek yamacın İngiliz hatlarına doğru inen yöresine döndürdü.

Tek başına, deliler gibi koşan adam sola doğru gidiyordu. Makineli görevlisi Maxim'in kabzasını omzuna yerleştirdi, tetiğe bir tek kez bastı. Namlu gereğinden biraz daha aşağıya büküktü. Yukardan aşağı ateş ederken yükseğe vurma olasılığını gidermek için.

Mark Anders sırtına saplanan iki kurşunun etkisini hemen hiç hissetmedi.

Fergus MacDonald ağlıyordu. Sean buna şaşırdı. Hiç beklemezdi doğrusu. Kızarmış gözlerinden yaşlar süzülüyordu. Adam öfkeli bir el hareketiyle onları yokediverdi.

«Devriye ekibi çıkarmaya izin var mı, efendim?» diye sordu. Genç yüzbaşı, çavuşun omzu üzerinden kararsız bakışlarla Sean'a doğru baktı. Sean başını hafifçe salladı.

Yüzbaşı yine kararsız bir sesle, «Gönüllü bulabileceğini umuyor musun?» diye sordu. Yüzü giderek kızaran çavuş. «Gönüllü çıkar, efendim,» dedi. «Çocuklar o gencin yaptığına duygularıyla katılıyorlar çünkü.»

«Pekala o halde... ortalık kararır kararmaz.»

Mark'ı saat sekizi biraz geçe buldular. Paslı dikenli tellere takılmış sallanıyordu. Yamacın dibindeydi. Kırık bir taşbebeğe benziyordu. Fergus MacDonald onu tellerden ayırmak için tel makası kullanmak zorunda kaldı. Birlikte İngiliz hatlarına dönebilmeleri bir saat sürdü. Sedyeyi çamurlardan, erimekte olan karlardan çekerek götürüyorlardı.

General Courtney kanı çekilmiş, bembeyaz yüze bakmak için elinde feneriyle sedyenin üzerine eğildi. «Ölmüş,» dedi.

Fergus MacDonald, «Ölmedi!» dedi hırsla. «O kadar kolay öldüremezler benim çocuğu.»

Lokomotif köprünün demirleri üzerinden sarsılarak geçerken düdüğünü acı acı öttürdü. Gümüş rengi bir duman önce yukarıya yükseldi, sonra rüzgâra uyup savruldu.

Mark Anders katarın tek yolcu vagonunun sahanlığından sarkıp baktı. Rüzgâr kumral saçlarını uçururken lokomotiften uçan kurumlar yanaklarına çarptı. Ama o gözlerini kısarak üzerinden geçmekte oldukları nehrin yatağına doğru baktı.

Sular sakin sakin akarken köprünün ayaklarına çarpıp köpürüyor, renkleri yeşile dönüşüyordu.

«Yılın bu mevsiminde sular yüksek olur,» diye mırıldandı Mark kendi kendine. «Büyükbabam memnundur.» Dudaklarının çoktandır unuttuğu bir gülümseme biçimine kıvrıldığını farketti. Son birkaç aydır pek ender gülümsemişti.

Lokomotif çelik köprüyü geçtikten sonra karşı yamaca sardırdı. Motorun sesi hemen değişti, hızı azaldı.

Mark eğilip asker heybesini yakaladı, sahanlığın kapısını açıp çelik basamağa indi, tek koluyla asılarak, gözleri çakıllı zeminde, biraz daha gitti.

Yol dikleştikçe tren daha da yavaşladı. Mark heybesini omzundan çıkarıp elini uzağa doğru tuttu, onun çakıllara elden geldiğince yumuşak düşmesini sağlamaya çalıştı. Heybe zıpladı, sonra çakıllar üzerinden uzağa doğru yuvarlandı. Kaçmakta olan canlı bir hayvan gibi.

Mark altından hızla geçen toprağa doğru alçaldı, vücudunu dengeledi, çakıllara ayaküstü düşmek için vaziyet aldı.

Gerçekten de ayaküstü düştü. Hafif büküldü. O doğrulduğunda tren de yanından gürültüyle geçmişti. Son vagonun arkasındaki muhafız onu öfkeli bir sesle azarladı.

«Hey, yasaya aykırı bu yaptığın.»

Mark, «Şerife söyle!» diye seslendi, ona alaycı bir selam çaktı. Bu arada lokomotif tekrar hızlandı. Tepeyi aşıyordu. Tekerleklerin temposu kulağa belirgin biçimde daha sık gelir oldu. Muhafız yumruğunu sallarken Mark arkasını döndü.

Atlamak sırtının yine acımasına neden olmuştu. Elini gömleğinin içine kaydırdı. Gözü rayların ilerisindeydi. Kürek kemiğinin altındaki iki deliği yokladı, bir tanesinin omurgaya ne kadar yakın olduğuna bir kez daha şaştı. Yaranın üzerindeki yeni deri ipek gibiydi. Ama aylar sürmüştü o yaraların kapanması. Mark pansuman arabasının teker seslerini hatırlayınca istemeyerek ürperdi. Deliklere sokulan uzun pamuk tamponlar yeniden gözünün önünde belirdi. Sonra o tamponların forsepsle çekilişi, kendi hıçkırık dolu soluması, sağlık görevlisinin, «Sık dişini, aslanım,» deyişi...

Gün be gün... hafta be hafta... öyle ki, sonunda yaralı ciğerin zatürreeye yakalanması ona bir kurtuluş gibi gelmişti. Ne kadar sürmüştü? Fransa topraklarındaki askeri istasyondan ambulansla hastaneye... oradan Brighton'daki büyük hastaneye... o sıra zatürreenin kara sisi sarmıştı Mark'ı. Sonra hastane gemisiyle Atlantik'den güneye, vatana doğru... havasız tropikal bölgede pişe pişe... sonra yeşil çimenli, güzel bahçeli hastanede nekahat dönemi...; ne kadar sürmüştü hepsi? On dört ay. Bu arada savaş bitmişti. İnsanlar o savaşa «Büyük Savaş» diye isim takma yanılgısına düşmüşlerdi. Acılı, sayıklama dolu dönemler gölgelemişti zamanın geçişini Mark için. Ama yine de bu süre ona bütün bir ömür gibi görünmüştü.

Bu ömrü öldürmeler, vahşilikler, acılar, ıstıraplar içinde yaşamıştı. Ve şimdi de yeniden doğmuştu. Sırtındaki sızı birden geçti, Artık onarım tamam, diye düşündü mutlu mutlu. Korkunç ve karanlık anıları kafasından uzaklaştırdı, heybesini almak üzere yamaçtan aşağıya doğru ilerledi.

Andersland hemen hemen kırk mil aşağıdaydı. Nehir boyundan yürümek gerekecekti. Tren zaten rötar yapmış, vakit şimdiden öğleyi bulmuştu. Mark oraya ertesi akşamdan önce varamayacağını biliyordu. Garip olan şey, şimdi artık eve dönme duygusu yaklaştıkça telaşının geçmiş olmasıydı.

Rahat rahat yürüdü. Her zamanki uzun adımlarıyla. Heybeyi ikide bir, sırtı acıdıkça omzuna doğru kaydırıyordu. Yüzünü ter kaplamış, terin nemi onu biraz serinletiyordu. Gömleği de ter içindeydi.

Bunca yıl buralardan uzak kalmak, şu anda içinde bulunduğu dünyayı daha güzel görmesine, küçük şeyleri daha bir sevmesine yol açıyordu. Eskiden şöylece dikkat ettiği şeyler şimdi ona yepyeni, büyük sevinç nedeni gibi gözüküyordu.

Nehrin iki kıyısında çalılar capcanlıydı. Işıl ışıl ateş böcekleri suyun yüzeyinde parlayarak uçuyor, bazıları havada çiftleşiyordu. Birden suyun yüzüne çıkan suaygırı soluğunu gürültüyle saldı, pembe, sulu gözleriyle Mark'a doğru baktı, çevresinde dev dalgalar oluşturdu.

Cennet bahçesinde dolaşmak gibi bir şeydi bu. İnsanoğlu yaratılmadan önce hem de, Mark iyileşme sürecinin tamamlanabilmesi için vücuduna ve ruhuna gerekli şeyin yalnızlık olduğunu biliyordu.

O gece nehir kıyısında çimenlik bir yer bulup yattı. Burası tepelik olduğundan, hem sivrisineklerden yukardaydı, hem de sık çalıların o korkunç karanlığı yoktu burada.

Gece yarısından sonra onu bir leopar uyandırdı. Mark onun nehirden gelen sesini duydu, sonra hayvan yukarıya doğru uzaklaşırken yatıp dinledi. Sesler kesildikten sonra tekrar uykuya dalamadı. Yattığı yerde, kendisini bekleyen yeni günü tatlı umutlarla hayalinde canlandırmaya çalıştı.

Son dört yıl boyunca her gün düşünmüştü ihtiyarı. En kötü günlerde bile. Bazen düşünce kafasından hızla, şöyle bir gelip geçmiş, bazen de, evini özlemiş çocuklar gibi, uzun uzun düşünerek kendine eziyet edip durmuştu. Bu ihtiyar, ev demek, yuva demekti Mark için elbette. Annesini de, babasını da hiç tanımamıştı. Büyükbabası kendini bildi bileli, ilk anılarından beri hep vardı. Gücü de, o sessiz anlayış yeteneği de değişmezdi.

Mark içinde derin bir fiziksel özlem hissetti. İhtiyarı evin önündeki terasta, sallanan koltuğunda otururken gözünün önüne getirdi. Üzerinde buruşuk haki gömleği... kaba saba yamanmış, yıkanmaya da çok ihtiyacı olan o gömlek. Yakası açık, içinden göğsünün gümüş rengi kılları gözüküyor. Boyun ve çene kırış kırış, ama güneş yanığı, kahverengi çenede beş günlük kırçıl sakalı pırıl pırıl. Geniş kenarlı eski şapkası, parlak, şen gözlerinin üzerine inik. Hep başındaydı o şapka. Başa oturan yeri terden sırılsıklam yağ içinde olurdu, ama yine de hiç çıkarmazdı onu. Yemeğe otururken bile. Mark ihtiyarın geceleri de şapkasıyla yattığından kuşkulanıyordu.

İşi bıraktığında bir iki lokma atıştırıp hedef diye koyduğu boş tenekeye nasıl nişan aldığını anımsadı. Sonra hikâye anlatmaya koyulurdu Mark'a. Hem de ne hikâyeler! Çocuk ruhunu geceleri yatağında çevresine korku dolu gözlerle bakmaya itecek, dünyanın en heyecanlı öyküleri.

Küçük şeyleri de hatırlıyordu Mark. İhtiyarın eğilip yerden bir avuç toprak alışını, toprakları parmaklarının arasından akıtışını, sonra avucunu pantolonunun gerisine gurur dolu, ciddi bir ifadeyle silmesini. «İyi topraktır Andersland'ın toprağı,» derdi, başını bilgece bir ifadeyle sallayarak. Mark büyük şeyleri de anımsadı. Elinde tüfeği, ince, uzun bedeniyle çalılarda Mark'la yan yana duruşu, ona atış yapmasını öğretirken bağırıp çağırışı, bir yandan sigarasını tüttürüşü, yaralı yaban öküzü kardan onlara doğru yaklaşırken koca gövdesini kara bir dağ gibi ona siper edişi...

Onu görmeyeli, ondan haber almayalı dört yıl olmuştu. Başlangıçta sık sık yazmıştı Mark. Uzun uzun mektuplar yazmış, evini ne kadar çok özlediğini anlatmıştı. Ama ihtiyarın okuması yazması yoktu. Mark onun mektupları bir tanıdığına götürüp okutturacağını, cevap yazdıracağını ummuştu.

Boşa çıkmıştı o umutlar. İhtiyarın gururu, okuma yazma bilmediğini kabullenmeye engeldi. Ama Mark buna rağmen yazmaya devam etmişti. Ayda bir kez. Onca yıl. İhtiyarın ilk haberiniyse ancak yarın alabilecekti.

Birkaç saat daha uyudu, sonra sabahın karanlığında bir ateş yakıp kendine kahve ısıttı. Bastığı yeri görebilecek kadar aydınlık olur olmaz hemen yine yola koyuldu.

İlk tepeye vardığında, denizin içinden doğan güneşi seyretti. Deniz ufkunda dağ gibi yağmur bulutları bir fırtınayı haber veriyordu. Güneş onların arkasından yükseldi. Hepsi kırmızılı pembeli renkler aldılar. Aralarına şarap rengiyle morlar katıldı. Kenarları, parlak, altın rengi oldu, aradan ışın demetleri saçıldı.

Mark'ın ayakları dibinden arazi deniz kenarına doğru alçalmaya başlıyordu. Bu alan sık ormanlı vadilerle, çimenli tepelerle doluydu. Tâ Hint Okyanusunun sonsuz beyaz kumlu kıyılarına kadar.

Durduğu yerin hemen altında nehir kayaları döve döve akıyordu. Mark ilk olarak acele etti, yokuş aşağı, hemen hemen nehrin, hızıyla inmeye çalıştı. Yine de tepenin sıcakta uyuklayan eteğine vardığında aradan epey vakit geçmişti.

Nehir genişledi, sığlaştı, kumluk yerlerden akarken sanki ruhsal durumunu da değiştirdi. Buralarda değişik kuşlar vardı. Ormanlar ve tepelerindeki hayvanlar da farklıydı. Ama Mark'ın şimdi onlara ayıracak zamanı yoktu. Uzun bacaklı, koca gagalı leyleklere bakmadan yoluna hızlı hızlı devam etti.

Bir yer vardı. Koca bir incir ağacından başka işareti yoktu. Ama Mark için orası özellikle önemliydi. Andersland'ın başlangıç noktasıydı çünkü.

İncir ağacını biraz geçince, adımları daha hafifledi, daha hızlandı ve heveslendi. Omuzlarının biçimi değişmiş, gözlerine başka türlü bir parlaklık gelmişti. Yeniden Andersland üzerinde yürümekteydi şu anda. Sekiz bin dönümlük zengin, verimli, çikolata rengi toprak, dört millik nehir boyu, asla bitmeyen bir su, yumuşak kavisli tepeler, sık otlar.... Andersland, ihtiyarın oraya otuz yıl önce verdiği ad.

Yarım mil ilerde. Mark tam nehir boyundan ayrılıp kestirmeden eve gitmek üzere içeriye doğru sapacakken, uzaktan gelen, yerleri sarsıcı bir ses duydu. Onun hemen arkasından insan konuşmaları da geldi.

Mark şaşırarak durup dinledi. Yerleri titreten ses bir daha geldi. Ama bu kez o sesin önü sıra dalların ve çalıların sökülme çatırtısı da duyuldu. Ağaçların yere düşmesi hemen o sesleri izledi. Bunu başka bir şeyle karıştırmaya olanak yoktu.

Mark kestirme yola sapmaktan vazgeçip nehir boyunda yoluna devam etti. Birden ormanın içinden açık bir alana çıktı.

Bu alan ona bombaların dövdüğü o korkunç boşlukları hatırlattı.

Beyaz keten entariler içinde siyah işçi grupları vardı burada. Başları türbanlıydı. Nehir boyunda ağaçları kesip deviriyor, çalıları söküyorlardı. Mark bir an için bu yabancı insanların kim olduğunu anlayamadı. Sonra anımsadı. Bir gazetede okumuştu, evet. Binlerce Hintli işçi Hindistan'daki köylerinden alınıp buraya, yeni şekerkamışı ekim alanlarında çalışmaya getiriliyordu. İşte şu anda nehir boyunda bir karınca kolonisi gibi çalışıp durmakta olan bu sıska, esmer adamlar, o Hintli işçilerdi. Yüzlercesi vardı orada... yoo, binlerce. Ayrıca öküzleri de çalıştırıyorlardı. Devrik ağaç gövdelerini çift çift bağlanmış kuvvetli öküzler çekip götürmekteydi. Odun olarak yakmaya.

Mark görmekte olduğu şeyi pek de anlayamıyordu. Nehir kıyısından ayrılıp yakındaki tepeye tırmandı. Oradan Andersland'i boydan boya görebiliyordu. Onun ilerisinde de doğuya, denize doğru uzanan alanı.

Faaliyet, görebildiği alanın tümüne yayılmıştı. Başka bir şey daha vardı. Arazinin tümü sürülmekte, ekime hazırlanmaktaydı. Ormanlar ve otlaklar kaldırılmıştı. Sabanlara koşulmuş öküzler ağır ağır ilerliyor, kahverengi toprakların altını üstüne getiriyordu. Sabancıların çığlıkları Mark'ın durduğu yere kadar geliyordu. O da şaşkın, anlamayan gözlerle bakmaktaydı bu görünüme.

Bir kayanın üzerine oturdu, bir saat kadar çalışan adamlarla öküzleri seyretti. İçini bir korku kaplamıştı. Bütün bunların ne anlama geldiğini düşünüp korkuyordu. İhtiyar toprağına böyle yapılmasına asla izin vermezdi. Sabandan da, baltadan da nefret ederdi. Ulu ağaçları derin bir sevgiyle severdi. Otlaklarını hasislikle korur, sanki renkleri gibi kendileri de altınmışcasına davranırdı onlara. Asla izin vermezdi oraların altının üstüne getirilmesine... sağ olsaydı.

İşte Mark bundan korkuyordu. Sağ olsaydı. Çünkü Andersland'i satmaya asla razı olmayacağı kesindi.

Aslında bunun cevabını bilmeyi de pek istemiyordu. Ayağa kalkıp tepeden aşağı inmek için kendini zorlaması gerekti.

Türbanlı esmer işçiler onun sorularını anlamadılar. Ama işaretle onu pamuklu kumaştan ceket giymiş şişman bir adama yönelttiler. Adam bir grup işçiden öbürüne dolaşıp duran, elindeki değnekle o kara sırtlara vuran, ikide bir durup elindeki kara deftere birtakım notlar yazan biriydi.

Başını kaldırıp şaşırarak baktı, beyaz adamı görünce içgüdüsel bir hareketle saygılı havaya büründü.

«İyi günler, bayım...» Devam da edecekti, ama parlak, dikkatli gözleri Mark'ın üzerinde dolaşıp onun ne kadar genç olduğunu gördü. Ayrıca Mark traşsızdı. Üzerindeki ucuz asker giysisi kirli, lekeli, buruş buruştu. Hayattaki varını yoğunu sırtındaki heybede taşıdığı da her halinden belliydi.

«Doğrusunu söylemek gerekirse burada artık işçiye ihtiyacımız yok.» Tavrı hemen değişmiş, patronluk taslayan bir havaya bürünmüştü. «Burada yönetici benim ve...»

«İyi,» diye başını salladı Mark. «O halde demek bana anlatabilirsiniz. Ne yapıyor bu adamlar Andersland'de?»

Adam onu rahatsız eden bir tipti. Böylelerini pek çok görmüştü. Orduda... altındakileri ezen üstündekilere yağ çeken tipler.

«Belli ki şekerkamışı alanı açıyorlar işte.»

«Bu topraklar benim aileme ait,» dedi Mark.

Adamın tavrı bir anda tekrar değişti.

«Ha, demek Ladyburg'daki şirkettensiniz, öyle mi, delikanlı?»

«Yoo, hayır... biz burada otururuz. Oradaki evde,» Mark parmağıyla tepenin ilerisini gösterdi. «Bu topraklar bizim.»

Şişman adam iri bir bebek gibi kıkır kıkır güldü, başını iki yana salladı.

«Artık orada kimse oturmuyor ne yazık ki! Her şeyin sahibi şirket.» Elini havada çevirerek koca alanı gösterdi. «Yakında her taraf şeker olacak, göreceksiniz. Şeker, şeker, hep şeker.»

Tepeden bakınca eski ev değişmemiş gibi görünüyordu. Yeşile boyalı saç dam, çevrede koyu yeşil meyva bahçesi. Ama Mark yaklaşınca pencere pervazlarının çıkarılmış, pencerelerin kara deliklere benzemiş olduğunu gördü. Terasta koltuk falan da yoktu. Sallanan koltuk bile gitmişti. Hatta terasın taban tahtaları sarkmıştı yer yer. Duvardaki bir su borusu kopmuş sallanıyordu.

Bahçe bakımsızdı. Bitkiler neredeyse evi yutacaktı. Oysa ihtiyar bu bahçeye çok iyi bakar, yerdeki yaprakları her gün süpürür, ağaçları budar, beyaza boyalı arı kovanlarını düzgünce sıralardı. Birileri soymuştu kovanları. Hatta baltayla paralamıştı.

Odalar bomboştu. Değerli olabilecek her şey alınmıştı. Mutfaktaki siyah odun sobası bile. Büyükbabanın hedef diye kullandığı teneke yan yatmış duruyordu, o kadar.

Mark ağır adımlarla boş odaları bir bir dolaştı. İçinde korkunç bir kayıp duygusu vardı. Ayaklarının altında rüzgârın buraya savurduğu kuru yapraklar çıtırdıyordu. Kara sarı, iri örümcekler onu ağlarının altından, köşe bucaktan izliyorlardı.

Mark evden çıkıp ilerdeki küçük aile mezarlığına gitti. Orada yeni mezar bulunmadığını görünce hemen rahatladı. Büyükanne Alice, en büyük kızı ve Mark doğmadan önce ölen kuzeni. Hâlâ üç mezar. İhtiyar orada değildi.

Mark kuyudan bir kova su çekti, biraz içti, sonra meyva bahçesine yollanıp biraz meyva topladı. Arka bahçede yağmacılardan nasılsa kurtulmuş bir kuş dolaşıyordu. Mark'ın onu taşla avlaması yarım saat sürdü.

Yolunup temizlenip karavanaya atılan kuş, Mark'ın arka bahçede yaktığı ateşte pişti. O kaynarken Mark'ın aklına birden yani bir fikir geldi.

Kalkıp tekrar ihtiyarın yatak odasına girdi, bir zamanlar yatağın durduğu köşeye yürüyüp yer döşemeleri arasındaki oynak tahtayı aradı, O tahtayı tutan tek çiviyi çakısıyla çıkardı, kovuğu açtı.

Elini uzattığında kovuktan önce bir deste zarf çıktı. Birbirine bir deriyle bağlanmışlardı. Mark zarfları kenarından şöyle bir taradı, bir tekinin bile açılmamış olduğunu gördü. Hepsinin üzerinde Mark'ın elyazısı vardı. Bu gizli yere kaldırıp saklamıştı ihtiyar onları. Ama Mark'ın bütün mektupları tamam değildi.

Son mektubun tarihini inceleyen Mark, on bir ay öncesinin posta damgasını gördü. Boğazına bir yumru tıkandı, gözleri yanmaya ve sulanmaya başladı.

Mektup yığınını bir kenara koyup kovuğa tekrar uzandı, üzerine büyükannesinin resmi yapılmış madeni kutuyu çıkardı. Büyükbabanın hazine sandığıydı bu.

Akşam yaklaşıyor, odalar kararıyordu. Eline kutuyla mektupları alıp tekrar arka bahçeye çıktı. Mutfağın merdivenine oturdu, kutuyu açtı.

Deri bir kese içinde kırk altın lira vardı. Bir bölümünün üzerinde Güney Afrika eski Cumhurbaşkanı Kruger'in resmi, bazısında da VIII. Edvvard'la VI. George'un resimleri görünüyordu. Mark keseyi ceketinin iç cebine kaydırdı, solmakta olan ışıkta ihtiyarın hazinesinin geri kalanını incelemeye çalıştı. Büyükanne Alice'in gençlik fotoğrafı. Geçen yıllar resmi sarartmış, köşeleri de kıvrık kıvrık olmuştu. Evlilik cüzdanları, Boer Savaşından kalma gazete kupürleri, ucuz kadın mücevherleri, kutusu içinde bir madalya... Kraliçenin liyakat madalyası. Mark'ın Ladyburg Okulundayken aldığı karneler, Port Natal'daki üniversitenin diploması... bunlara ihtiyar özellikle önem verir, okuma yazma bilmeyenlerin okumuşlara duyduğu hayranlıkla saklardı. Mark'ın eğitimini karşılayabilmek için en iyi hayvanlarından bazılarını satmıştı. O kadar çok istiyordu onun okumasını. Kutudakiler arasında o altınlardan başka değeri olan şey yoktu, ama ihtiyara göre oradakilerin her biri paha biçilmez şeylerdi. Mark kutuyu dikkatle inceledikten sonra yine yerine kaldırdı, tahtayı çiviledi.

Günün son ışığı altında Mark sıska kuşu yedi, meyvaları mideye indirdi, sonra kendi battaniyesine sarınıp mutfakta yere uzandı. Hâlâ düşünüyordu.

İhtiyar nereye gittiyse, Andersland'e döneceğini düşünerek gitmişti, o kadarı belliydi. Dönmeyecek olsa değerli kutusunu dünyada geride bırakmazdı.

Kaburgalarına inen çizme Mark'ı uyandırdı. Mark yan döndü, acıyla inledi.

«Kalk ayağa! Kıpırdat kıçını... son hızla da defol!»

Daha ortalık tam aydınlanmamıştı ama Mark adamın yüz çizgilerini yine de görebiliyordu. Yeni traş olmuş, geniş bir çene. Dişleri de özellikle törpülenip aynı boya getirilmişcesine düzgün. Güneş yanığı cildinde bembeyaz duruyorlardı. Kafa yuvarlaktı. Top güllesi kadar yuvarlak. Çok ağırmış gibiydi o kafa. Çünkü kalın boynu üzerinde onu eğik taşıyordu. Ringe çıkan ağır sıklet boksörü gibi.

«Kalk!» diye tekrarladı. Çizmesini yeniden vurmak üzere neriye doğru çekti. Mark ayağa fırladı, kendini savunmak üzere vaziyet aldı. Adam kendisinden kısa boyluydu ama tıknaz ve sağlamdı. Kocaman kalın omuzları vardı. Vücudu da kafası kadar ağır gibiydi. «Burası özel mülk. Serserilerin girmesini istemiyoruz.»

«Ben serseri değilim,» diye başladı Mark. Ama adam onun sözünü kısa bir kahkahayla kesti.

«Bu şık kılığına, kapıda parketmiş bekleyen Rolls-Royce'una baktım da, bir an şaşırdımdı zaten.»

«Benim adım Mark Anders. Bu topraklar benim büyükbabama ait. John Anders'e.»

Adamın suratında bir şey değişir gibi oldu. Ağzındaki anlamda bir değişiklik. Bir kuşku... hatta belki bir kaygı. Dudaklarını çabucak, sinirli bir hareketle yaladı. Ama konuştuğunda sesi tekdüze ve dengeli çıktı.

«Ben onu bilmem... tek bildiğim, bu toprakların Ladyburg Emlak Şirketinin malı olduğu. Ben de şirketin ekip başıyım. Senin buralarda dolaşmanı ne ben, ne de şirket ister.» Duraladı, ağırlığını ayakları üzerinde dengeledi, omuzlarını sarkıttı, koca çenesini öne doğru çıkardı. «Bildiğim ikinci bir şey de, arasıra birilerinin kafasını kırmaktan pek hoşlandığım. Nicedir kimsenin kafasını da kırmadım.»

Birbirlerine baktılar. Mark birden içinden korkunç bir öfkenin kabardığını hissetti. Adam böyle meydan okuyunca, karşı gelmek istedi canı. Onun ne kadar güçlü ve tehlikeli olduğunu gördüğü halde. Katil havası vardı adamda. Yapısı, gücü de öyleydi. Mark bir an sonra dengesini yavaş yavaş kazandı, omuzları sarktı.

Adam da fark etti bunu. Memnunluğu yüzünden okundu. İncecik bir gülümseme belirdi dudaklarında. Çenesini o gülümsemenin çevresinde kastı, boynunda damarlar kabardı, ayakları üzerinde hafif hafif sallandı. Birden Mark dünyada şiddetin varlığından tiksindiğini, midesinin bulandığını hissetti. Ömrü boyunca yeterince şiddet görmüştü. Şu anda kavga etmesi için hiçbir neden yoktu. Dönüp çizmelerini aldı.

Adam onun giyinmesini seyretti: Düş kırıklığına uğramış hali vardı. Tekrar çatışmaya pek hazırdı. Mark heybesini omzuna vururken, «Adın ne?» diye sordu.

Adam cevap verirken sesi hafif, genel havası hâlâ kavgaya hazırdı. «Arkadaşlarım bana Hobday derler.»

«Hobday ne?»

«Yalnız Hobday.»

«Hatırlayacağım,» dedi Mark. «Pek tatsız bir insansın, Hobday.» Basamaklardan bahçeye indi. On beş dakika sonra Mark ileriki tepede durup arkasına baktığında, Hobday hâlâ evin duvarı dibinde duruyor, gözleri olanca dikkatiyle onu izliyordu.

Fred Black, Mark'ın tepeye doğru tırmanıp yaklaşmasına baktı. Deponun duvarına yaslanmış, tütün çiğneyip duruyordu. İp gibi incecik bir adamdı. Cildi güneşten kararmış, çiğnediği tütün çubuğu gibi kupkuru kesilmişti.

John Anders'in arkadaşlarındandı. Mark'ı daha emeklediği günlerden tanırdı. Ama şu anda karşıdan yaklaşan gence bakarken onu tanıyamadığı pek belliydi. Mark ondan on beş adım ilerde durup şapkasını kafasından kaldırdı.

«Merhaba, Fred Amca,» diye selamladı yaşlı adamı, ihtiyarın yerinden fırlayıp Mark'ı kucaklaması yine de biraz gecikti. «Yavrum! Bana senin için Fransa'da öldü demişlerdi.»

Birlikte sığırlara ilaçlı banyo yaptırılan yerin çiti üzerine oturdular. Biraz altlarında Zululu çobanlar sığırları dar bir koridora sürüyor, hayvanlar koridorun sonuna kadar yürüyünce ister istemez kimyasal maddelerle dolu suya düşüyorlardı. Sonra havuzun giderek yükselen dibinden yürüyüp, hoşnutsuz homurtularla öbür başından, yokuş yukarı çıktıkları görülmekteydi.

«Öleli hemen hemen bir yıl oldu... yoo, daha çok, bir yılı geçti artık, oğlum... üzgünüm. Sana haber vermek aklıma bile gelmedi. Seni Fransa'da öldü diye biliyordum.»

«Ziyanı yok, Fred Amca.» Mark şoka uğramayışına şaşıyordu. Biliyordu zaten için için. Kabul etmişti. Ama yine de ruhuna ağırlık veren bir üzüntü vardı içinde. İkisi de uzun süre sessiz kaldılar. Yanında oturan yaşlı adam onun üzüntüsüne saygı gösterdi.

«Nasıl...» Mark sözcükte kararsızlığa uğradı. «Nasıl gitti?»

Fred Black şapkasını kaldırıp tepesindeki dazlak pembe yeri sevgiyle okşadı. «Biraz ani oldu. Piet Greyling ve oğluyla Chaka Kapısının oraya ava gitmişti.» Mark'ın kafasını bir anda anılar doldurdu. Chaka Kapısı denilen yer, kuş uçmaz, kervan geçmez bir yerdi. İhtiyar ona avcılığı orada öğretmişti. Yıllar önce, tâ 1869 yılında avcılık yasaklanmıştı orada. Ama bekçi falan konmamıştı. Natal ve Zulu halkı oraya kendi özel av yerleri gözüyle bakarlardı.

«Beşinci gün ihtiyar kampa dönmemiş. Onu dört gün aradıktan sonra bulmuşlar.» Sustu. Mark'a baktı. «Bir şeyin yok ya. oğlum?»

«Bir şeyim yok.» Mark ömrü boyunca kaç kişinin ölümünü gördüğünü düşünüyordu. Kendisinin kaç kişi öldürdüğünü de düşündü. Ama her nasılsa, bu ihtiyarın ölümü onu yine de sarsıyordu. «Lütfen devam edin, Fred Amca.»'

«Piet'in anlattığına göre, dik bir yamaca tırmanırken kaymış, tüfeğinin üzerine düşmüş, tüfek de ateş almış. Kurşun midesine girmiş.» Son öküzün banyoya girişine baktılar, sonra Fred ağır ağır çitin üzerinden kayıp indi. Eli bir an arkaya, omurgasına gitti. «Yaşlanıyorum,» dedi. Mark da onun yanına atladı, birlikte eve doğru yürümeye koyuldular.

«Piet'le oğlu onu oraya gömmüşler. Geri getirilebilecek durumda değilmiş. Dört gün boyunca güneşte kalmış. Gömdükleri yere işaret koymuşlar, sonra Ladyburg'a döndüklerinde yeminli ifade vermişler.»

Fred Black'ın sözü bir çığlıkla kesildi. İlerde, ağaçların arasında bir genç kız belirdi, onlara doğru koşmaya başladı. İncecik, çok gençti. Bal rengi saçları arkasında tek örgü yapılmış, koştukça zıplıyordu. Uzun, kahverengi bacakları vardı. Ayakları çıplaktı. Bol, basma bir etek giymişti.

«Mark!» diye bağırdı. «Ah, Mark!» Ama Mark'ın onu tanıyabilmesi için kızın epey yaklaşması gerekti. Dört yılda epey değişmişti.

«Mary!» Mark hâlâ üzgündü. Artık konuyu daha fazla deşemezdi. Daha sonra fırsat bulmaya çalışacaktı bu iş için. Ama üzüntüsünün arasında bile Mary Black'ın artık koca kız olduğunu, okuldaki gibi küçük bir şeytan olmadığını görebiliyordu.

Güleç yüzü hâlâ çil dolu, dişleri hâlâ hafif çıkıntılıydı, ama artık boylu boslu, geniş kalçalı, sağlıklı bir çiftlik kızı olmuştu Mark'ın omzuna geliyordu. İnce basmanın altından vücudunun biçimli ve yuvarlak olduğu belliydi. Kalçaları yürürken sallanan cinstendi. Beli ipince, memeleri iri, her adımda titreyen memelerdi. Yürürlerken Mary durmadan sorular soruyordu. Sonu gelmez sorular. Ve hepsine de yanıt istiyordu. İkide bir kolunu uzatıp Mark'a dokunuyor, dirseğinden tutuyor, elini yakalayıp sallıyor, yaramaz gözleriyle yüzüne bakıyor, o şen kahkahasını atıyordu. Mark kendini garip şekilde tedirgin hissetti.

Fred Black'ın karısı onu daha bahçenin öbür uçundayken tanıdı, yavrusunu kaybetmiş inekler gibi bir çığlık kopardı. Dokuz kızı vardı. Her zaman bir de oğlu olsun istemişti.

«Merhaba, Hilda Teyze,» diye başladı Mark. Sonra kendini kadının kucağında buldu.

«Açlıktan ölmüşsündür,» diye bağırdı kadın. «Şu elbiselere de bak, kokuyorlar. Sen de kokuyorsun, Mark... şu saçlar ne böyle... neredeyse kız gibi örgü yapılacak.»

Mary'nin başkanlığında dört bekâr kız, galvanize banyo küvetini mutfağın ortasına getirdiler, içini de ocaktan dumanı tüten kaynar sularla doldurdular. Mark omzunda bir çarşafla arka sahanlıktaki bir taburede oturuyordu. Hilda Teyze onun uzun buklelerini koca bir makasla kesti.

Sonra itiraz edip duran dört kızını mutfaktan kovaladı. Mark soyunmaktan utanıyordu ama kadın onun savunmalarını bir kenara itiverdi.

«Benim gibi ihtiyar bir kadından saklayacak bir şeyin olamaz. Neyin varsa, daha büyüğünü de görmüşümdür, daha iyilerinide.» Onu kararlı hareketlerle soydu, lekeli, buruşuk giysilerini kapı aralığından Mary'nin durmakta olduğu tarafa fırlattı.

«Yıka şunları, çocuğum... hem o kapıdan da uzaklaş.»

Kıpkırmızı kesilen Mark çabucak suyun içine oturdu.

Ortalık kararırken Fred Black'la Mark bahçedeki kuyunun kenarına oturmuş, ortaya bir şişe konyak koymuşlardı. Keskin, tokat gibi bir tadı vardı içkinin. İlk yudumdan sonra Mark bir daha bardağına elini uzatmadı.

Gözleri içkinin etkisiyle daha şimdiden baykuş gibi bakmakta olan Fred, «Evet, ben de sık sık düşündüm o konuyu,» diyordu. «Bizim Johnny çok severdi toprağını.»

«Sana hiç satacağından söz etmiş miydi?»

«Hiç etmemişti. Bana hep, Johnny sonsuza dek orada kalacak gibi gelirdi. Alice'in yanı başına gömülmek istiyordu. Bunu çok istediğini biliyorum.»

«Büyükbabamı en son ne zaman gördün, Fred Amca?»

İhtiyar düşünceli bir tavırla kel kafasını kaşıdı. «Dur bakalım... Chaka Kapısına doğru Greyling'lerle birlikte yola çıkmamdan iki hafta kadar önceydi sanıyorum. Ladyburg'a inmiş, erzak, fişek falan almıştı. Bir gece burada oturduk, konuştuk.»

«O zaman da sözünü etmedi mi... satmanın?»

«Hayır, tek kelime söylemedi.»

Mutfak kapısı birden açıldı, sarı bir ışık bahçeye döküldü. Uda Teyze onlara sesleniyordu.

«Yemek hazır. Haydi, gel artık, Fred. O çocuğu da orada yalayıp kötülükler öğreteyim, deme. Şişeyi de sakın getirme, duyuyor musun?»

Fred yüzünü buruşturdu, son üç parmak içkiyi de bardağına boşalttı, boş şişeye bakarak kafasını iki yana salladı.

«Elveda eski dostum,» deyip şişeyi yamaçtan aşağı savurdu, bardağını dikerek bitirdi.

Mark mutfak masasının başındaki kerevete oturmuş, sırtını duvara dayamıştı. Bir yanında Mary, öbür yanında koca memeli kız kardeşlerinden biri vardı. Hilda Teyze, Mark'ın tam karşısındaydı. Durmadan onun tabağına yiyecek dolduruyordu.

«Fred'in burada kendisine yardım edecek birine ihtiyacı var. Yaşlanıyor artık... ama kendisi farkında değil budala.»

Mark başını evet anlamında salladı. Ağzı dolu olduğundan cevap veremiyordu. Mary onun üzerinden uzanıp fırından yeni çıkmış, sıcak ekmeklerden biraz daha aldı. Koca memeleri Mark'a dayandı, delikanlı boğulur gibi oldu.

«Kızların iyi yetişmiş delikanlılarla tanışma şansı pek yok. Burada, çiftlikte tıkılıp kaldılar.»

Mary oturduğu yerde kıpırdandı, oyluğu Mark'ınkine sımsıkı yaslandı.

Fred masanın başındaki yerinden dili dolaşarak, «Çocuğu rahat bırak, Hilda,» dedi. «Ne hesapçı kadınsın.»

«Mary, Mark'ın patateslerinin üzerine biraz daha sos koy.» Kız sosu koydu. Koyarken dengesini ayarlayıp bir elini de Mark'ın bacağına dayadı.

«Ye haydi. Mary sana özel bir de sütlü tatlı yaptı.»

Mary'nin eli hâlâ Mark'ın bacağındaydı. Şimdi de yavaş fakat amaçlı biçimde daha yukarılara doğru kayıyordu. Birden Mark'ın bütün dikkati o el üzerinde toplandı, ağzındaki lokma sıcak külden farksız oldu.

«Biraz daha sebze, Mark?» Hilda Teyzenin sesi ilgi doluydu. Mark başını zayıf bir biçimde iki yana salladı. Masanın altında olup bitenlere inanamıyordu. Hem de Mary'nin annesinin gözü önünde.

İçinden bir panik duygusu kabardı.

«Doydun mu, Mark?»

«Evet, ah, hem de nasıl!» dedi Mark bevesle. Mary'nin elini tutup kendinden uzaklaştırmaya çalıştı. Ama kız da iri yapılı, güçlü kuvvetli kızdı. Kolay savuşturulacak gibi değildi.

«Mark'ın tabağını alıver, Mary, yavrum. Sonra da ona senin o tatlıdan ver.»

Mary sanki duymuyordu. Kafası kendi tabağına doğru eğikti. Yanakları kırmızı kırmızı parlıyor, dudakları hafifçe titriyordu. Mark onun yanında eğilip bükülmekte, kıvranıp durmaktaydı.

«Mary, ne oluyor sana, a kızım?» Annesi kaşlarını tedirgin tedirgin çattı. «Beni duymuyor musun, yavrum?»

«Evet, anne, duyuyorum.» Kız sonunda içini çekip yerinden kalktı, iki eliyle Mark'ın tabağına uzandı. Mark arkasına yaslandı. Rahatlamıştı.

Bütün bir gün süren yürüyüşe bir de sonraki heyecanlar eklenince Mark çok yorulmuştu. Yatar yatmaz uyudu, ama rüyalarla dolu, rahatsız bir uyku oldu bu.

Doğadışı, garip ışıklarla dolu, sisli bir yerde karanlık bir gölgeyi kovalıyordu rüyasında. Ama bacakları çok ağır hareket ediyordu. Sanki yapışkan reçine içinde yürüyormuş gibi. Her adım korkunç bir çaba gerektiriyordu.

Önünde, sisler arasında yürümekte olan gölgenin bir ihtiyar adam olduğunu biliyordu. Ona seslenmek istediğinde ağzını açıyor, ama ses çıkaramıyordu. Birden gölgenin sırtında küçük, kırmızı bir delik belirdi, o delikten kanlar fışkırmaya başladı, sonra gölge yüzünü ona çevirdi.

Mark bir an ihtiyarın yüzüne baktı. Zeki ela gözler ona koca bıyıkların üzerinden gülümsedi. Derken surat balmumu gibi eriyip akmaya başladı, alçıdan bir heykelin yüzü oldu. Çok güzel bir yüzdü. Suyun altında gibiydi. O genç Almanın yüzüydü bu. Mark bir çığlık atıp elleriyle yüzünü kapattı. Karanlıkta hıçkırırken yeni bir duygu daha algıladı.

Yavaş, kurnaz bir okşamaydı bu. Hıçkırıkları boğazında dondu, kendini bu duyunun hazzına teslim etti. Arkasından ne geleceğini biliyordu. Yalnız gecelerde öyle çok yaşamıştı ki bunu, artık alışmış, hoşlanır olmuştu. Yavaş yavaş uykunun derinliklerinden yüze doğru yükseldi.

Çok alçak bir ses eklendi bilincine. Fısıldayan, yumuşacık bir ses.

«Yok bir şey, sakin ol, bir şey yok... bak, geçti. Her şey düzelecek. O korkunç sesi çıkarma artık.»

Mark ağır ağır ayıldı. Uzun süre tenine değen sıcacık etin gerçek olduğunu anlayamadı. Tam üzerinde ağır, beyaz memeler, kendi göğsüne doğru sallanıyordu. Bembeyaz bir ten ay ışığında parlamaktaydı.

«Her şey düzelecek,» diye fısıldadı aynı ses boğuk boğuk.

«Mary?» Mark bu adı boğulur gibi söylemişti. Doğrulup oturmaya çalıştı, ama kız onu tüm ağırlığıyla tekrar itip yatırdı. «Delisin sen!»

Mark mücadele etmeye çalıştı. Bu kez kızın dudakları onunkilere kapandı. Islak ve sıcak. Mark'ın mücadelesi bu yeni şokun etkisiyle yine zayıfladı. Tüm duyularının girdaba kapılmış gibi dönüp durduğunu hissetti.

İçinden kabaran telaşa bir de kadınlarla ilgili duydukları eklenmekteydi. Tugaydaki papazdan dinlediği o korkunç şeyler. Fransa'dayken de, Londra'dayken de kendisine kapı eşiklerinden işaret edip duran kadınlara hiç yanaşmamasına yol açan o sözler.

Papaz onlara, kadınlarla yasadışı ilişkilerden çıkabilecek iki kötü sonucu anlatmıştı. Ya tedavisi imkânsız bir hastalık gelir, insanın eti parça parça çürür, sonunda deliliğe yol açardı ya da ortaya babasız bir çocuk çıkardı... insanın onurunu lekeleyen bir piç.

Bu tehditler onun dayanabileceği şeyler değildi. Mark ağzını kızın o emen, aç dudaklarından kurtardı.

«Tanrım!» diye fısıldadı. «Çocuğun olur sonra!»

«Ziyanı yok, aptal, evleniriz.» Kızın boğuk sesi neşeliydi.

Mark bu sözün şaşkınlığıyla savaşırken o tekrar kıpırdadı, bir dizini Mark'a dayayıp onu yattığı yere çiviledi, kendi ağırlığını yastık gibi onun üzerine verdi, uzun parlak saçlarını onun tenine döktü.

«Olmaz.» Mark onun altından kurtulmak için savaştı. «Olmaz, delilik bu. Ben evlenmek istemiyorum...»

«Evet, işte... ah, evet.»

Mark bir an bu yeni duygunun etkisiyle felce uğramış gibi oldu, sonra olanca gücüyle silkinip kızı üzerinden yuvarladı. Kız yana doğru düştü, elleri Mark'ın omuzlarına sarıldı, sonra yataktan aşağıya yuvarlandı.

Yıkanma leğeni devrildi, kızın o koca ağırlığıyla gümbürdeyen tahtaların sesi uyku halindeki evin içinde yankılandı.

Bir an yankılar dinip sessizlik oldu, sonra yatak odasından ve kızların odasından bağırtılar yükseldi.

«Ne oluyor?» diye kükredi Fred Black yatak odasında.

«Evde biri var.»

«Yakala onu, Fred... yatıp durma orada öyle.»

«Tüfeğim nerde benim?»

«İmdat! Baba! İmdat!»

Mary bir sıçrayışta yerden kalktı, geceliğini sandalyenin üzerinden kaptığı gibi kafasından geçirdi.

«Mary!» Mark doğrulup oturdu. Ona anlatmak istiyor, papazın söylediklerini bir bir açıklamak, kendinin haklı olduğunu göstermek için can atıyordu. Ona doğru eğildiği zaman, ayın solgun ışığında bile kızın yüzündeki öfkeyi farketti.

«Mary...» Tokattan kaçınmaya fırsat bulamadı. Tokat kolun olanca gücüyle geldi, kafasının yan tarafına indi, dişlerini titretti, görünüşünü bulandırdı. Güçlü kuvvetli kızdı doğrusu. Mark kendini toparladığında o çoktan gitmişti. Ama delikanlının kulağında hâlâ binlerce arı bir ağızdan vızıldayıp durmaktaydı.

Tozlu bir Daimler kamyonet Mark'ın yürümekte olduğu yol üzerinde yavaşlayıp ona yanaştı.

Ön kanepede orta yaşlı bir adamla karısı vardı.

Adam Mark'a seslendi.

«Ne tarafa gidiyorsun, evlat?»

«Ladyburg'a, efendim.»

«Atla arkaya öyleyse.»

Mark yolun son yirmi milini mısır çuvalları üzerinde oturarak, yanında tavuklar gıdaklaşarak, rüzgâr saçlarını uçurarak aldı.

Baboon Nehri üzerindeki köprüyü tangırdatarak geçtiler. Mark her şeyin ne kadar çok değiştiğine şaşıp kalıyordu. Ladyburg artık kasaba değil, kent olmuştu. Genişlemiş, genişlemiş. Tâ nehrin kıyısına dayanmıştı. Yan tarafta bir düzine lokomotifin kereste yüklü vagonları çekip durduğu görülüyordu. Diğer yanda da yeni fabrikanın ürünleri olan çuvallanmış şekerler göze çarpmaktaydı.

Fabrikanın kendisi de kentin ilerlemesinin bir anıtı gibiydi. Çelikten dev bir yapı. Koca kazanlar. Duman, buhar...

Mark rüzgârın getirdiği kokuyu duyunca burnunu buruşturdu, sonra kentin ana yolunun ilerisine doğru dehşetle baktı.

En azından bir düzine yeni bina vardı bu yolun üstünde. Oymalı süslü cepheleri, kapılarında renkli camları, tabelada sahibinin adı... Ama bunların da hepsi dört katlı dev bir binanın yanında sönük kalmaktaydı. Bu bina düğün pastası gibi pek süslü pusluydu. Kapısındaki tabela, «Ladyburg Çiftçiler Bankası» adını gururla çevreye duyuruyordu. Daimler'in şoförü arabayı o kaldırıma yanaştırdı. Mark'ı indirdi, ona neşeyle el sallayıp uzaklaştı.

At arabalarının arasına en az bir düzine kadar da motorlu araç parkedilmişti. Sokakta yürümekte olan insanlar iyi giyinmiş, neşeli görünüşlü kimselerdi. Belli ki, varlıklı bir toplumun üyeleriydi hepsi.

Mark bir ikisini eski günlerden tanıyordu. Ana yolda, heybesini sırtına vurmuş yürürken ikide bir onları selamlamak üzere durdu. Her seferinde bir anlık şaşkınlıktan sonra tanıyorlardı onu. Arkasından da, «Ama, Mark, biz seni Fransa'da öldürüldü sanıyorduk!» diyorlardı. «Gazete bile yazmıştı.»

Tapu Dairesi, Adliye binasının arkasındaki labirent gibi örülmüş hükümet dairelerinin arasındaydı. Andersland'den buraya onca yolu gelinceye kadar Mark'ın düşünmeye bol bol vakti olmuştu. Ne yapacağını da, bunu hangi sıraya göre yapacağını da çok iyi biliyordu.

Ön büroda, kenarında tahta bir tezgâh bulunan sevimsiz, ufacık, sıkışık bir oda vardı. Tezgâhın gerisinde, madeni çerçeveli miyop gözlüğü takmış yaşlı bir memur durmaktaydı. Alnındaki ışığa karşı yeşil bir siperlik yukarıya doğru kaldırılmıştı.

Siyah alpaka ceketi, kolunda konuklarıyla kocaman, yaşlı bir kargayı andırıyordu. Burnu gaga gibiydi. Önünde bir yığın evrak vardı.

Birkaç dakika boyunca çalışmasını sürdürdü. Mark sesini çıkarmadı. Bu arada duvarlara asılmış duyuruları okudu. Sonunda memur, insanoğlunun kaderini değiştirecek önemli işi yarıda kesilmiş gibi bezgin bir ifadeyle kafasını kaldırdı.

«Bir arazi tapusunun durumuna bakmak istiyorum lütfen.»

Ladyburg bölümünde Erf No. 42, Kısım A - 1 numarasıyla kayıtlı, ANDERSLAND adıyla bilinen çiftlik...

Mülkiyet devri 1 Haziran 1919 günü yapılmış, çiftlik Ladyburg Emlak Ltd. Şirketine devredilmiştir.

Tapu baş yetkilisinin huzurunda DENNIS PETERSEN gelmiş, kendisinin Ladyburg yetkili sulh yargıcı olduğunu, 12 Mayıs 1919 tarihinde arazinin Bay John Archibald ANDERS tarafından satış yoluyla sözkonusu şirkete devredildiğine tanıklık ettiğini ve...

Mark bir sonraki belgeyi çevirdi.

Gayrimenkul Satış Anlaşması.

Bu belgede kısaca Satıcı olarak adlandırılacak olan JOHN ARCHIBALD ANDERS ile. Alıcı olarak adlandırılacak LADYBURG EMLAK LTD arasında imzalanmış işbu anlaşmaya göre, ANDERSLAND adıyla bilinen çiftlik, içindeki tüm binaları, ekili ürünü, hayvan sürüleriyle birlikte Üç bin İngiliz Lirası karşılığında...

İmzalar:

JOHN ARCHİBALD ANDERS (İmza işareti «x»)

LAYDBURG EMLAK LTD adına

DIRK COURTNEY (Müdür)

Tanık olarak:

PIETER ANDERS GREYLING

CORNELIUS JOHANNES GREYLING

Mark bu iki adı görünce kaşlarını çattı. Piet Greyling'le oğlu bu anlaşmaya tanıklık ettikten çok kısa bir süre sonra ihtiyarla birlikte Chaka Kapısına gitmişler, birkaç gün sonra da orada onun ölüsünü bulup gömüvermişlerdi.

Hukuk yetkilisi DENNIS PETERSEN önünde, aşağıda imzası bulunan ben, JOHN ARCHIBALD ANDERS, satış konusunda Bay PETERSEN'e yetki vermiş bulunmakta ve...

İmza: JOHN ARCHIBALD ANDERS (İmza işareti «X»}

Tanık olarak: PIETER ANDERS GREYLING

CORNELIUS JOHANNES GREYLING

Mark resmi belgeye, üzerindeki yaldızlı damga mühürlere, köşesinden sallanan kırmızı ipek kurdelelere kazık gibi baktı. Defterini çıkarıp bu alışverişte adı geçen tüm kişilerin adlarını dikkatle not etti. İşini bitirdiği zaman, onu kıskanç bakışlarla izlemekte olan yaşlı memur, değerli dosyasını geri aldı, beş şilinlik tetkik ücreti makbuzunu isteksiz bir tavırla uzattı.

Ticaret Sicili Dairesi de aynı dar sokağın tam karşı kaldırımındaydı. Mark orada daha değişik bir hava içinde karşılandı.

Bu karanlık mağaranın koruyucusu, genç bir kadındı. Kumru rengini andırır gri bir ceketle epey uzun bir etek giymişti. Bu kılığı canlı gözleri ve hayat dolu havasıyla çelişki oluşturuyordu.

Küçük, güzel yüzü, çilli, kalkık burnu, daha Mark kapıdan girerken beğeni dolu bir gülümsemeyle aydınlandı, birkaç dakika içinde de genç kadın ona Ladyburg Emlak Ltd'le ilgili belgeleri çıkarmış, yardımcı oluyordu.

«Burada mı oturuyorsunuz?» diye sordu kız bir ara. «Sizi daha önce görmedim.»

«Hayır, burada oturmuyorum.» Mark bezgin bir sesle, başını kâğıtlardan kaldırmaksızın cevap vermişti. Son kez bir genç kızla karşılaşması aklından çıkmamıştı henüz.

«Şansınız var,» dedi kız. İçini çekti. «Burası öyle sıkıcı bir yerdir ki! Akşam oldu mu yapacak bir şey bulamazsınız.» Umutla bekledi ama sessizlik uzadı gitti.

Ladyburg Emlak'ın baş yöneticileri, Bay Dirk Courtney'le Bay Ronald Beresford Pye olarak gözüküyordu. Ama her ikisi de şirket sermayesinde yalnızca birer hisseye sahipti. Yeni yönetim kurulu üyeliğine hak kazanacak kadar.

Geri kalan dokuz yüz doksan dokuz bin yüz doksan sekiz adet ödenmiş beşer şilinlik hisse, Ladyburg Çiftçiler Bankasına aitti.

«Çok teşekkür ederim,» dedi Mark dosyayı genç kıza uzatarak. «Şimdi de Ladyburg Çiftçiler Bankasının dosyasına bakabilir miyim lütfen?»

Kız dosyayı hemen getirdi.

Ladyburg Çiftçiler Bankasının bir milyon adet birer sterlinlik hissesi üç kişinin malıydı ve bunların üçü de yönetim kurulu üyeleriydi.

Dirk Courtney            600.000' ödenmiş hisse

Ronald Beresford Pye 200.000 ödenmiş hisse

Dennis Petersen          200.000 ödenmiş hisse

Mark yine kaşlarını çattı. Bu ağ pek dolaşıktı. Ayrıca çok da dikkatle örülmüştü. Aynı isimler her adımda ortaya çıkıyordu. Bu isimleri defterine not etti.

«Benim adım Marion. Sizinki ne?»

«Mark.»

«Mark, ha? Bu güçlü ve romantik bir isim. «Jül Sezar'ı okumuş muydunuz? Mark Anthony çok güçlü ve romantik bir tipti.»

«Evet,» diye ona katıldı Mark. «Öyleydi. Tetkik ücreti olarak size borcum ne kadar?»

«O konuyu unutalım.»

«Yoo, yapmayın lütfen. Ödemek istiyorum.»

«Pekâlâ öyleyse... madem ki istiyorsunuz.»

Mark kapıdan çıkarken durakladı.

«Teşekkür ederim,» dedi utangaç bir sesle. «Cok nazik davrandınız.»

«Benim için bir zevkti. Başka bir şey gerekirse... eh, adımı da biliyorsunuz, beni nerede bulacağınızı da.» Sonra birden hiç nedensiz kıpkırmızı kesildi. Bu durumu saklamak için başını dosyalara doğru çevirdi. Tekrar baktığında Mark gitmişti. Kız içini çekerek dosyaları kaldırıp bağrına bastı.

Mark ihtiyarın araziyle ilgili satış hesaplarına ait dosyayı Adliye binasında, «100 sterlinden düşük fiyatlı araziler,» diye küçümseyici bir adla sınıflandırılmış bölümde buldu.

Hesabın alacak tarafında iki tüfekle bir tabanca, dört öküz, bir at arabası vardı. Açık arttırmayla satılmışlar, seksen dört sterlin on altı şilin para getirmişlerdi. Borç tarafındaysa Dennis Petersen'e ödenmesi gereken harçlar ve komisyonlar gözüküyordu. Arazinin devir giderleri de oradaydı. Toplam olarak yüz yirmi yedi sterline varıyordu. Açık vermekteydi bu hesap. Arazinin durumu bağlanmıştı artık. John Archibald Anders yoktu. Geriye tek kuruş bırakmamıştı. Andersland'ı satarken aldığ bin sterlin bile görünürlerde yoktu.

Mark heybesini tekrar sırtına vurdu, parlak öğleden sonra güneşinin altına çıktı. Ana yolda bir arazöz ağır ağır ilerliyordu. İki öküz çekmekteydi arabayı. Arka taraftaki fıskiyeler sokağa ince bir su tabakası püskürtüyor, tozları yatıştırmaya çalışıyordu.

Mark durakladı, ıslak toprak kokusunu burnuna çekti, karşı kaldırımdaki Ladyburg Çiftçiler Bankası binasına baktı.

Bir an aklından o binaya girmek, o adamlara ihtiyarın neden fikrini değiştirip Andersland'i sattığını, orada, gömülme isteğinden niçin vazgeçtiğini, paraların ona nasıl ödendiğini, ihtiyarın o parayı ne yaptığını sormak geldi.

Ama bu fikirden çabucak vazgeçti. Bu binada çalışan insanlar başka tür insanlardı. Okuma yazma bilmeyen bir çiftçinin meteliksiz torunu oraya girip de onlara soru soramazdı. Sınıflar vardı toplumda. Görünmeyen engeller vardı. İnsan bu engelleri aşamazdı. Üniversite diploması da olsa, kahramanlık madalyası da olsa, yine de aşamazdı.

O bina servetin, kudretin, nüfuzun bir anıtıydı. Orada dev gibi, tanrı gibi insanlar üslenmişti. Mark Anders gibi adamlar oraya girip de, önemsiz bir ihtiyarla ilgili saçma sapan sorular soramazdı.

Mark kendi kendine «100 sterlini geçmeyen araziler,» diye fısıldadı, çimenlerin üzerinden tren istasyonuna doğru yürüdü.

«Evet,» dedi istasyon görevlisi. «Piet Greyling ana hatta lokomotif makinistiydi. Oğlu da kömür atardı kazana. Ama birkaç ay önce işten çıkmışlardı. 1919'da. İkisi birden.» Adam düşünceli bir tavırla çenesini kaşıdı. «Yoo, nereye gittiklerini bilmiyorum. Herhalde onlardan kurtulduğuma biraz fazla sevinmiş, olmalıyım. Haa, tamam, şimdi hatırladım. Oğlu bir ara Rodezya'ya gidiyoruz diye bir laf etmişti. Orada çiftlik mi alacaklardı ne... Neyle alacaklarmış, orasını da Tanrı bilir! Hayal peşinde bunlar... herhalde makinist maaşıyla ateşçi maaşını biriktirip alamazlar.»

Ladyburg Çiftçiler Bankası yönetim kurulu toplantı salonu, binanın üst katının yarısını kaplayan kocaman bir salondu. Pencereleri sıcak yaz günlerinde serin rüzgârı alabilmek için doğuya dönüktü. Karşı taraf da yüksek bir kulenin tepesinden kente bakıyor gibiydi. Dans eden melek resimleriyle süslü tavanları vardı. Değişik havalı bir salondu.

Duvarlar koyu maun lambri, perdeler yeşil kadife, kenarları altın kordonluydu.

Halılar da yeşildi. Bir süvari birliğinin nal seslerini sindirecek kadar da kalındı. Mermer toplantı masası upuzun, ayakları altın yaldızlı, oymalıydı. Üzerindeki oymalarda asma yaprakları, çıplak kadın figürleri, arp çalan, dans eden dilberler vardı.

Masanın uzakta kalan ucunda bir adam saygı ifade eder pozda ayakta durmaktaydı. Kısa boyunlu, yuvarlak omuzlu, güreşçileri andırır biriydi. Haki pantolonunun gerisi, eyerden parlamıştı. Çizmeleri de toz içindeydi. Şapkasını elinde sinirli sinirli çevirip duruyordu.

Mermer üstlü masanın öbür başında bir başka adam, deri koltuğa rahatça yaslanıp oturmuştu. Otururken bile belliydi iriyarı olduğu. Ama zarif bir hali vardı. Pahalı İngiliz kumaşından ceketinin örttüğü omuzlar hem geniş, hem güçlüydü.

Kafası o omuzların üzerinde dengeli durmaktaydı. Berberlerin özenle taradığı pek belli olan gür saçlar çevreliyordu bu başı. Siyah bukleler kulaklarının önünden tâ aşağıya, yanaklarına doğru inerek favoriler oluşturuyordu. Güçlü çenesi emretmeye alışkın bir insanı simgelemekteydi. Kararlı dudakları, kusursuz beyaz dişleri vardı. Şu anda o dişler, dudağının bir köşesini çiğnemekteydi. Burnunun yukarısında hafif kaş çatılma çizgileri görünüyordu. Gözleri koyu renk, zeki bakışlıydı. Kendisine söylenenleri dikkatle dinlerken çenesini manikür yapılmış eline dayamıştı.

«Ben de belki bilmek istersiniz diye düşündüm, Bay Courtney,» diye sözlerini bitirdi ayaktaki adam. Sonra tozlu çizmelerini kıpırdattı, halıda bastığı noktayı biraz değiştirdi. Uzunca süren bir sessizlik oldu. Adam tedirgin bakışlarla Dirk Courtney'in iki yanındaki kibar beylere de baktı, ama hemen sonra dikkatini tekrar oturan önemli adama çevirdi.

Dirk Courtney elini kucağına indirdi, alnındaki çatıklık açıldı. «Herhalde sen doğru hareket ettin, Hobday.» Hafifçe gülümseme onun güçlü yakışıklılığını daha da arttırdı. «Bitişik salonda biraz otur. Görevli sana içecek bir şey versin. Seninle sonra tekrar konuşmak isteyeceğim. Bekle.»

«Başüstüne, Bay Courtney,» Adam kapıya doğru ilerledi. Kapı onun arkasından kapandığı anda Dirk Courtney'in iki yanındakiler bir ağızdan patladılar.

«O zamandan söylemiştim sana böyle olacağını... »

«Sen bize o öldü demiştin... »

«Bu fikri tâ başından tutmamıştım...»

«Bu kez fazla ileri gittik, biliyordum...»

Birbirinin sözünü kese kese konuşuyorlar, soluksuz kalıyorlardı. Dirk Courtney yüzünde gizemli bir gülümsemeyle oturuyor, sağ elinin küçük parmağındaki pırlanta yüzüğü inceliyordu. Taşı sağa, sola çeviriyor, pencereden giren ışığı yansıtmasını sağlıyordu.

Birkaç dakika sonra adamların ikisi de sessizleştiler. Dirk Courtney başını kaldırıp onlara terbiyeli terbiyeli baktı.

«İkinizin de söyleyecekleri bitti mi? Fikirleriniz çok yararlı oldu, emin olun. Çok yapıcı, çok öğreticiydiler.» Gözleri beklenti dolu bir ifadeyle birinden birine kayıp duruyordu. Onlar konuşmayınca yine kendisi devam etti. «Ne yazık ki, siz bütün gerçekleri bilmiyorsunuz. Size biraz daha bilgi vereyim. Kendisi bu sabah kente geldi. Önce dosdoğru Tapu Dairesine, oradan da Ticaret Sicil Dairesine gitti...» Dinleyicilerinden yeni sızlanma sesleri yükseldi. Bu arada Dirk Courtney nemlendirici kutudan kendine bir puro seçti, onu özenle hazırladı, iki ucunu kesti, dudakları arasında ıslattı, başparmağıyla işaret parmağı arasında tutup yeniden sessizliği bekledi.

«Teşekkür ederim, baylar. Evet, daha önce de söylediğim gibi sözkonusu kişi kentteydi. Oradan çıktıktan sonra demiryollarına gitti, Greyling'le oğlu hakkında sorular sordu.»

Adamlar bu kez hiç ses çıkarmadılar. Birbirlerine şaşkın, inanmaz bakışlarla bakıyorlardı. Dirk Courtney kibriti çaktı, ağzındaki puroyu yakmadan önce kibritin kükürtü uçsun diye beklerken sessizlik uzayıp gitti.

«Hep senin fikrindi,» dedi Ronald Pye. Dirk Courtney'den en az otuz yaş daha büyüktü. Göbeği zenginlikten fırlamış, sarkıyordu. Yanakları da sarkıyordu. Su horozlarını andırır hali vardı. Yüzünde solgun çiller ve yaşlılara özgü karaciğer lekeleri göze çarpmaktaydı. Saçları seyrelmiş, bir zamanlardaki alev rengini ancak belli ediyordu. Ama koca kulakları yine dikilmiş duruyor, adamın dikkatle dinleyen biri olduğu izlenimini yaratıyordu. Çöl tilkisi gibi. Gözlerinde de tilki kurnazlığı vardı Dirk Courtney'e bakarken.

«Evet,» diye ona katıldı Dirk Courtney. «Burada fikirlerin çoğu benimdir gerçekten. Çiftçiler Bankasının net rezervlerinin on yıl içinde bir buçuk milyondan on beş milyon sterline çıkması da benim fikirlerim sayesinde olmuştur.»

Ronny Pye ona sabit bakışlarla bakmayı sürdürüyor, içinden belki on bininci kez, keşke bankanın kontrolünü bu genç maceracıya, bu atak korsana satmasaydım diye hayıflanıyordu. .

Tanrı da biliyordu ya, kuşkulanmak, kararsızlık göstermek için yeterince neden vardı. Dirk Courtney o harika öneriyi ilk yaptığı zaman bile vardı. Delikanlının geçmişini iyi biliyordu Ronny Pye. Ladyburg'daki evinden nasıl tatsız olaylar sonucu ayrıldığını, babasıyla ve ailesiyle nasıl bozuştuğunu da biliyordu.

Yıllar sonra, randevu almaksızın Ronald Pye'ın bankadaki odasına girmiş, önerisini yapmıştı.

Pye delikanlının artık büyüyüp acımasız bir adam haline geldiğini bir bakışta farketmişti, ama bu öneri de yabana atılamayacak kadar parlaktı. Olayın hemen arkasından, kulağına birtakım karanlık dedikodular gelmeye başlamıştı. İnsanı leş peşine düşmüş akbabalar gibi izleyen, yakasını asla bırakmayan dedikodulardı bunlar. Bu söylentiler onu uyarmaya yetmeliydi aslında. Dirk Courtney'in banka hisselerinin yüzde altmışına artı yüz bin sterlin ödemeyi önermesi ve bunu Londra'daki Lloyd Bankası garantisi altında yapması bile yeterdi söylentilere geçerlik kazandırmaya. Dürüst bir insan birkaç yılda böyle bir parayı nasıl kazanabilirdi?

Ama sonunda para gözünü boyamıştı Ronny Pye'ın. Ona çekici gelen iki şey vardı. Biri o para, bir de eski düşmanı General Sean Courtney'e ezici bir tokat patlatma hevesi. Küs olduğu oğlunu desteklemek, ona saygın bir mevki sağlamak, hem de bunu Courtney arazilerinin orta yeri sayılacak Ladyburg'da yapmak sevinç verecekti Pye'a. İşte bu heves, terazinin o kefesini ağır bastırmış, altı yüz bin sterlin de akıp gelivermişti.

İyi bir pazarlık olmamıştı ama sonunda. Bunları düşünürken tekrar konuştu. «Ben bu işe daha başlangıçtan karşıydım.»

«Sevgili Pye, sen her yeni fikre karşısındır...prensip meselesi yapmışsındır bunu. Oysa daha bir hafta önce Ladyburg Emlak'ın bilançosuna, Zululand Şeker'in gelirine bakarken sevinçten uçuyordun.»

Dirk ayağa kalktı. Boyu çok uzundu. Puroyu ağzında dişleriyle tutmayı sürdürürken her iki elinin parmaklarını saçları arasından geçirdi, buklelerini düzeltti, sonra boyunbağının katlanmış yerini doğrulttu, parmağının ucuyla incili kravat iğnesine dokundu, sonra da toplantı salonunun bir ucuna doğru yürüdü.

Duvarda asılı duran Zululand ve Kuzey Natal haritasını indirdi, bir adım geri çekilip baktı. Her çiftliğin sınırları belirlenmişti. Ladyburg Emlak'a ait olan çiftlikler yeşil tebeşir kullanılarak dikkatle gölgelendirilmişti. Denizden dağlara kadar olan alanda etkileyici bir renk oluşturuyorlardı.

«İşte bunca şiddetle karşı geldiğiniz durum bu, baylar...» Yine gülümsedi. «Sizin sulu kanlarınıza göre fazla yoğun geldi herhalde.» Yüzündeki gülümseme silindi, kaşları çatıldı. Aynı anda geniş ağzına acı bir anlam yerleşti, gözlerdeki ifade değişti, zalim, batıcı bir hal aldı. «Her şeyin anahtarı burası, bu Umfolosi. yöresiydi... Su! Su bulmamız şarttı. Yoksa yaptıklarımız hiçbir işe yaramazdı. Bir tek budala, inatçı, cahil ihtiyar piç kurusu...» Birden sustu, gülümsemesi yüzüne geri döndü, sesine bir heyecan geldi. «Artık hepsi bizim. Nehrin bütün güney kıyısı. Hem, o kadarcıkla da kalmayacak.» Parmakları açık duran elleri haritaya midye gibi yapıştı, aşağıya doğru kaydı, parmaklar kıvrılarak pençeleşti. «Burası da,» dedi. «Burası da, burası da...» Eller bu kez kuzeye doğru ihtirasla kayıyordu.

Haritanın başından gülerek uzaklaştı, onlara dönüp başını salladı. «Şu halinize bakın!» diyerek güldü. «Öyle korkuyorsunuz ki, neredeyse altınıza yapacaksınız. Nedeni de sizi zengin ediyor oluşum.»

Bu defa Dennis Petersen konuştu. O da Ronny Pye'ın yaşındaydı. Onun kız kardeşiyle evliydi. Zaten o akrabalık olmasa, asla oturamazdı bu oymalı mermer masanın başına. Üçünün arasında en önemsizi oydu. Yüz çizgileri belirginlikten uzak, biraz bulanık gibiydi. Pahalı giysileri üzerinde biçimsiz duruyordu. Gözlerinin ne renk olduğuna bile karar vermek güç, derinliğinin ölçülmesi olanaksızdı.

«Ne yapacağız?» diye sordu. Elleri kucağında kenetlendi. Sanki çaresizlikle ovuşturuyordu ellerini.

«Biz mi?» dedi Dirk kendi koltuğuna doğru ilerlerken. «Biz, ha, sevgili Dennis?» Aralarındaki yaş farkına rağmen, Petersen'in omzunu babaca bir tavırla okşadı. «Biz hiçbir şey yapacak değiliz. Sen artık kendi yazıhanene dön... bittiği zaman ben sana olup biteni anlatırım.»

«Beni dinle, Dirk!» Dennis çenesini meydan okuyan bir tavırla kaldırmıştı. «Artık... o... o kabadayılıklara paydos, duyuyor musun beni?» Birden Dirk'in gözlerini gördü, kafası eğildi, çenesi aşağıya sarktı. «Lütfen,» diye mırıldandı.

Dirk güldü. «Siz ikiniz de gidin, toplamalarınızı yapın, kaç para olmuş, ona bakın. Hiçbir şeyi dert etmeyin.» Koltuklarından kalkmalarına yardım etti. İki elini onların omuzlarına atmıştı. Çoban gibi onları kapıya doğru yürüttü. «Yarın sabah dokuzda yönetim kurulu toplantımız var, Dennis. Stanger'deki yeni fabrika konusuna değineceğim. Rakamlara ihtiyacım var. Onları hazırla bana.»

Yalnız kaldığında Dirk Courtney'in yüzü biran için tekrar değişti, gözleri kısıldı. Purosunu önündeki oniks tablaya bastırıp söndürdü, sonra bitişik odaya geçen kapıya doğru yürüdü.

«Hobday,» diye seslendi yumuşak sesle. «Lütfen bir dakika içeriye gel.»

Bir avcının yaşamında bazen av pek heyecanlı ve gerçek olarak başlar, sonra tavsardı. Mark bir keresinde ihtiyarla Chaka Kapısında bu tür bir ava çıktığını hatırlıyordu.

«Av kaçtı,» diye mırıldandı kaldırımın üzerinde tek başına dururken. İhtiyarın mezarını bulmasına olanak yoktu. Cesedi geri getirip Andersland'e, Alice'in yanına gömmesine de olanak yoktu.

Önem sıralamasında, ihtiyarın Andersland'e karşılık aldığı para bunlardan sonra geliyordu. Üç bin sterlin. Aslında Mark'ın gözünde bu para büyük bir servet sayılırdı. Paralara ne olduğunu bilmek iyi olacaktı. O parayla kendine başka bir yerlerde arazi alabilirdi.

Mark çaresiz, şimdiye dek kaçındığı soruna döndü, bir tek zayıf umut bulunduğunu kabullendi. Yapması gereken bu işi kararlaştırırken midesinin sıkıştığını hissetti. Fiziksel bir çabayla kendini çelikleştirdi, kararlı adımlarla Ladyburg Çiftçiler Bankasına doğru ilerledi. Daha bankanın kapısına varamadan, ilerdeki kilisenin saati beş kez vurdu, bir düzine kadar banka memuru aralarında gülüşerek binanın kapısından çıktılar. İşgünü sona erdi diye memnundular. Üniformalı bir kapıcı, kapının sağlam maun kanatlarını kapatmaya koyuldu.

Mark nedense içinde bir rahatlama hissetti, arkasını döndü. «Yarın gelirim,» dedi kendi kendine kararlı bir sesle.

Kilisenin arkasındaki pansiyonda yemek ve yatağa karşılık yedi buçuk şilin alıyorlardı. Mark bir an düşündü. İhtiyarın kutusundan aldığı o paralar kendisini uzun süre idare etmek zorundaydı görünüşe göre.'

Baboon Nehri üzerindeki köprüye yürüdü, oradan yamaca tırmandı, kamp kurup uyuyacak bir yer aradı.

Köprünün çeyrek mil kadar yukarı tarafında çok uygun bir yer buldu. Güzeldi orası. Ağaçları, ateş yakılacak yeri vardı. Mark aşağıya, suya doğru indiğinde, daha matarasını nehrin yüzeyine değdirmeden önce kokuyu aldı. Çömelmiş durumda biraz düşündü.

Kıyıda bir yerden yoğun, köpüklü bir sıvı karışıyordu nehre. Sazların çevresini sarmıştı o su. Mark sazların çoktan ölmüş, kahverengileşmiş olduğunu ilk o zaman farketti. Su köpük köpüktü. Bir avuç aldı, burnuna götürüp kokladı, sonra tiksintiyle yüzünü buruşturup ayağa kalktı, ellerini pantolonunun arkasına sildi.

Sarı bir balık vardı suda. En az iki kilo gelecek kadar büyüktü. Karnı yukarıya dönük ve şişmişti. Akıntıya kapılmış geliyordu. Mark ona içinde bir tedirginlikle baktı. Sanki bir uyarıydı bu. Balık ölüsü, kendi hayatındaki çok önemli bir şeyi simgeliyormuş gibi hissetti. Hafifçe ürperdi, arkasını dönüp tekrar yamaca tırmandı, heybesini omuzladı.

Nehrin yukarısına doğru ilerliyor, arasıra durup nehir yatağına doğru bakıyordu. Sonunda yeni şeker fabrikası inşaatının karşısına geldi. Burada nehrin suları sanki kaynıyordu. Üzerinde sarı ve kahverengi gaz tabakaları bulut gibi dolaşmaktaydı. Bir kavisi daha alınca kendini nehre pis sular boşaltan bir boruyla karşı karşıya buldu.

Rüzgârın o anda değişmesi, leş kokusunu Mark'a doğru taşıdı. Mark öksürdü, olduğu yerde döndü.

Yüz metre daha ötede nehir tertemizdi. Yeşil otlar ve sazlarla örtülüydü kıyılar. Mark ilerde, havuz gibi görünen kısımda bir yılan balığının yüzmekte olduğunu gördü, dikkatle bakınca çevredeki küçük balıkları da farketti.

Yamaca tırmanıp kendine bir kamp yeri daha buldu. Çağlayanın tam yanında, suların havuz oluşturduğu yerdeydi. Yukardaki ağaçlar yeşil birer tül sarkıtıyorlardı üzerine sanki. Giysilerini çıkarıp suya girdiğinde suyun temiz, serin, canlılık verici olduğunu gördü.

Eski usturayı çıkarıp traş oldu, havuzun kenarındaki bir kayaya çırılçıplak oturdu. Kendini gömleğiyle kuruladı, sonra gömleği çalkaladı, yaktığı ateşin yakınına, çalıların üzerine kuruması için serdi. Suyun kaynamasını beklerken, ayağında pantolonu, belden yukarısı çıplak, açık yamaca doğru ilerleyip aşağıya, vadiye baktı.

Kendi durduğu yüksek yerin hizasına kadar inmişti güneş. Yatık gelen ışıklar sıcacıktı. Kentin demir çatılarını kızdırıyordu. Fabrikanın bacalarından tunç rengi bir duman çıkmaktaydı. Çok yukarlara doğru yükseliyordu o duman. Rüzgâr dinmişti çünkü. Havada Afrika akşamlarına özgü garip bir sakinlik vardı.

Gözüne bir hareket ilişti, Mark net görebilmek için gözlerini kırpıştırdı.

Kentin hemen dışındaki açık alanda bir avcılar grubu vardı. Bu kadar uzaktan bile anlaşılıyordu adamların avcı olduğu. Birbirine yakın, ağır ağır giden dört atlı, omuzlarında tüfekleri, kalçalarına dayalı tabancaları... Heyecanlıydılar. Tüm avcılar gibi. Grubun başında bir adam vardı. O tek başına ilerliyordu. Eskimiş batı giysileri giymiş bir Zulu. İlk atlıya yol gösteriyordu. Tipik iz sürücü havasındaydı. Başı eğik, gözleri yerde, elinde sopa... onunla otları aralayıp bakarlardı iz sürücüler.

Mark, acaba ne avlıyorlar, diye düşündü. Kente o kadar yakındılar ki! Hem nehrin zehirli, ölüm saçan yerindeydiler. Mark kendisi de oradan geçmiş olduğu için biliyordu. Mark'ın geçtiği yoldan ilerlemekteydi adamlar da.

Işıklar artık hızla çekilmeye başladı. Güneş ortadan kaybolduğu ânda, demir çatıların pırıltısı da kesildi. Ama Mark son ışıklarda grubun en başındaki atlının eyerinde doğrulduğunu görebildi. Tıknaz bir adamdı, yukarıya, Mark'ın durmakta olduğu yere doğru bakıyordu. Derken son ışık kayboldu, ortalık kararıverdi.

Mark içinde hafif bir tedirginlik hissetti. Geçirdiği günün olayları da buna eklendi. İhtiyarın anıları, o ölmekte olan nehrin acısı, son olarak da uzaktan gördüğü o adam.

Mark ateşin yanına çömeldi, önce bir saz alıp çiğnedi, sonra kahvesi hazır olunca onu yudumladı.

Sonunda ceketine sarınıp battaniyeyi üzerine çekti, ateşin yanına kıvrıldı ama uyuyamadı. İçindeki tedirginlik azalacağına artıyor gibiydi. O dört adamın kalabalık bir kentten iki adım ilerde ne bulup da ne avlayacağını düşünmeye koyuldu. Sonra nehir boyunca kendi adımlarının geçtiği yerden geçişleri geldi gözünün önüne. Tedirginlik duygusu daha yoğunlaştı, uykusu büsbütün kaçtı.

Birden ihtiyarın asla ateş yanında uyumadığı geldi aklına.

«Ben bunları Boer'leri kovalarken öğrendim,» derdi hep. «Karanlıkta yakılan ateş, yalnız pervaneleri çekmekle kalmaz. Aslanları, sırtlanları, insanları da çeker.» İhtiyarın bu sözleri söyleyen sesi, kulağıyla duyabileceği kadar yakınındaydı. Hemen yattığı yerden kalktı, battaniyesi hâlâ omuzlarında, yamaçtan yukarı elli metre kadar tırmandı, ölü yapraklar arasında bir yer bulup oraya kıvrıldı.

Sonunda uykusu gelebildi. İncecik bir perde halinde gözlerine doğru inerken, birden yakındaki ormandan baykuşun sesini duydu. Bir anda ayılıverdi. Tanıdık bir sesti baykuşun sesi. Ama bu kez nedense onu rahatsız etmişti. Tam baykuş sesi değildi. İyi bir taklitti. İyiydi ama... gecenin seslerine bu kadar alışkın bir kulağı kandırmaya yetmiyordu.

Mark gepgergin, dinledi. Başını yavaşça kaldırıp yamaçtan aşağıya baktı. Yaktığı ateşin rengi pembeye dönüşüyordu. Onun biraz üstünde ağaçların karanlığı belli olmaktaydı. En tepede de yıldızlar vardı.

Baykuş bir kez daha bağırdı. Aşağıda, havuza yakın yerde. Aynı anda Mark karanlığın içinde, kendine pek yakın yerde bir hareket hissetti. Büyük, ağır bir varlığın hareketi. Kuru yapraklar üzerinde adımlarıyla karanlığa uyum sağlamaya çalıştı, ama ağaçların altındaki karanlığa nüfuz etmek kolay değildi.

Tâ aşağıda, vadide bir lokomotifin üç kez düdük çaldığı duyuldu. Ses yankılandı, dağıldı. Sonra trenin çuf-çuf sesi, ritmik bir tona büründü, ağır ağır uzaklaştı.

Mark o sesi kulağından uzaklaştırmaya çalıştı. Gecenin kendisine daha yakın olan seslerini dinlemeye uğraştı.

Bir şey yamaçtan aşağı doğru hareket etti. Mark önce ipek gibi yumuşak hışırtıyı duydu, arkasından hareketi gördü. Sabırsız ayakların kuru yapraklar üzerinde kıpırdanması... ve sonra da bir tüfeğin emniyetinin açılması. O sesi başka hiçbir şeyle karıştırmaya olanak, yoktu. O ses Mark'ın sinirlerine elektrik gibi etki yaptı, soluğu boğazına tıkandı. Çok yakındaydı. İki metre falan. Yıldızlara karşı, adamın karaltısını'da farkedebiliyordu. Mark'ın yattığı yerin tepesine dikilmişti hemen hemen. Aşağı taraftaki ateşe doğru bakıyordu.

Ateşin başındaki adam alçak sesle konuştuysa da gece sessizliğinde sözleri duyuldu. «Gitmiş piçoğlu... burada yok.» Eğilip Mark'ın kenara sıraladığı kuru dalları eliyle karıştırdı. Bir tane alıp korların arasına attı. Kıvılcımlar uçuştu, dal tutuşarak çevreye sarı bir ışık halkası yaydı.

Adam birden, «Sırt çantası burada!» diye bağırdı, tabancasını ayarladı, namlunun ucunu umutla gecenin karanlığı içinde dolaştırdı.

«Unutma, yüz sterlin var bu işin ucunda.»

Bu sözler, adamın tabancayı nasıl tuttuğuyla birleşince, niyetlerinin ne olduğu konusunda kuşkuya hiç yer bırakmıyordu. Mark kanının damarlarında ılık ılık aktığını hissetti. İçi enerjiyle doluydu. Bir anda patlamaya, harekete geçmeye hazırdı.

Yakınındaki adam tekrar kıpırdadı, Mark adamın soluğunu duydu... o anda umut kırıcı bir şoka uğradı. Pırıl pırıl, beyaz bir ışık karanlığı deliverdi. Fener döndü, çömelmiş durumda oturan Mark'ın sırtındaki battaniye üzerine yöneldi, orada çakıldı kaldı.

Harekete geçmeden önceki an, Mark adamın biçimini fenerin ışığının beri tarafında gördü. Fenerini sağ eline almış, havaya kaldırmıştı. Başı hizasında tutuyordu. Tüfeği sol elinde, aşağıya sallanmış durumdaydı.

Mark'ı ayaklarının dibinde yatıyor görmeye hiç hazır değildi. Kopardığı çığlık pek vahşi oldu.

«Buradaymış! Ulu Tanrım!» Tüfeğini doğrultmaya çalıştı, ama fener sağ elindeydi.

«Vur! Vur! Allah kahretsin!» diye bağırdı başka bir ses. Bu seferki ses nedense biraz tanıdık gibiydi. Mark'ın yanındaki adam feneri elinden attı, tüfeği doğrultmaya koyuldu. Mark kendini dosdoğru onun üzerine attı.

Adamın kendi hareketinden yararlandı. Zaten yukarıya doğru yükselmekte olan namluyu bir eliyle, kabzayı ötekiyle yakaladı, silahı adamın suratına, kollarına ve vücuduna vargücüyle vurdu. Kemik kırılma sesini duydu, çelik adamın yüzüne çarptı, adam sırtüstü devrilirken çığlığına ağzından ve burnundan boşanan köpüklü kanlar karıştı. Mark onun üzerinden atlayıp yamaçtan aşağıya doğru koştu.

Arkasında bir çığlıklar korosu yükseldi, onu iki patlama sesi izledi. Mark kurşunların yakınındaki yapraklara çarptığını anladı, kolunun üst kısmında bir yer, eşekarası sokmuş gibi yandı.

«Işık! Işığı ver!»

«İşte orada... kaçırmayın!»

Bir tüfek peşpeşe üç kez ateş etti. Sesinden .303 Lee-Enfield olduğu anlaşılıyordu. Bir kurşun kayaya çarpıp göklere doğru sekti, ikincisi Mark'a yakın bir ağacın gövdesine saplandı, Mark koşarak uzaklaştı.

Karanlıkta yüzükoyun kapaklandığında ayak bileğinin çok fazla acıdığını hissetti. Bu acı bacağından yukarıya, tâ kasığına kadar yükseldi. Dönüp dizlerinin üzerinde doğruldu, o sıra fenerin ışığı onu bulup üzerine çakıldı.

«Yakaladık!»

Peşpeşe mermi sesleri, zafer dolu çığlıklar... Kurşunlar Mark'ın çevresindeki havayı yarıp duruyordu. Bir tanesi o kadar yakından geçti ki, kulağını sağırlaştırır gibi oldu. Mark kenefini yamaçtan aşağı koyverdi.

Ayak bileğindeki sızı yüzünden yüksek sesle bağırdı. Aşağıdan başlayan acı, kafatasına yükselip çatlatacak gibi oldu. Ama o yine de koşmaya devam etti. Ter içinde, kıvranarak, hıçkırarak, topallayarak koştu, koştu.

Geridekiler çalılara dağılmış, ilerliyorlardı. Yokuş aşağı gitmek bile onları çabuk yormuşa benziyordu. Ata binmeye alışkın adamlardı bunlar. Bağırmaları yorgun, soluksuz gelmeye başlamıştı, Kaygı da karışıyordu seslerine. Avlarının ellerinden kaçmakta olduğunu ilk kez hisseder gibiydiler.

Mark her adımın verdiği acı içinde, bir yandan düşünmeye uğraşıyordu. Kendini sık çalıların arasına atıp onlar geçinceye kadar beklemeyi düşündü. Ama fazla yakınındaydılar. Hem yanlarında bir de iz sürücü vardı. İşinde usta bir iz sürücü. Karanlıkta bile Mark'ın izlerini bulmuş, onları kamp kurduğu yere kadar getirmeyi başarmış biri. Şimdi bir yere uzanıp beklemek intihar demekti. Ama uzun süre koşamayacağını da biliyordu. Duyduğu acı onu felç etmek üzereydi. Kafasının içinde uğultular dolaşıyor, bakışları netliğini kaybediyor, gözlerinin önünde yıldızlar uçuşuyordu.

Dizüstü kapanıp kustu. Ağzındaki açlık soluğunu tıkadı. Birkaç saniye içinde takipçilerin sesi daha yakından gelmeye başladı. Mark kendini bin zorlukla doğrultmayı başardığı anda bir fener ışığı onu yine buldu, bir tüfek sesi başının çevresindeki havayı yırttı. Mark kör gibi ileri atıldı, ışıktan kaçınmak için yandaki çalıları kullandı. Birden ayaklarının altındaki zeminin aşağı doğru büküldüğünü anladı.

Dengesi yine bozuldu, dizlerini büktü, ince çakıllar üzerinden aşağıya doğru yuvarlanmaya başladı. Üç koca adımdan sonra düz tabana çarpıp yere devrildi, ileri uzanan kolunu bir çeliğin yırttığını hissetti.

Birkaç saniye boyunca derin derin soluyarak, çevreyi hiç görmeyerek orada yattı kaldı. Avcıların sesi yamaçtan aşağı av köpeklerinin sesi gibi geldi. Bu ses onu yine harekete geçirdi tutunup kalkacak bir yer bulmak üzere elleriyle çevresini yokladı.

Demin cildini yaran o düzgün, ince çeliği buldu. Çelik elinin altında canlı gibi titredi. Mark birden anladı. Demiryolunun yanındaki yamaca gelmiş, düşünce kendini rayların üzerinde bulmuştu. Dizlerinin üstünde doğruldu. Birden güçlü bir ışık tüm yamacı aydınlattı, her tarafı gündüz gibi yaptı. Derken lokomotifin sesi duyuldu. İstasyondan yeni çıkıyor, gümbürtüyle hızlanarak iki tepenin arasındaki bu yere doğru yaklaşıyordu.

Işık üzerine düşünce Mark kamaşan gözlerini kapamak için kolunu yukarıya kaldırdı, kendini rayların üzerinde karşıya attı, trenin avcılarla kendisi arasından geçmesine olanak hazırladı.

Lokomotifin ışığı altında tıknaz ama canlı birinin koşarak tepenin kenarına vardığını gördü. Adamın yüzü gözükmedi, ama omuzlarının biçiminde ve hareket edişinde Mark'ın tanıdığı bir hava vardı.

Tren olanca hızıyla Mark'a yaklaşıyordu. Pistonlarından gelen sıcak hava yüzüne çarptı. Derken lokomotif geçti, arkadaki yük vagonlarının tangırtıları birbirini izlemeye başladı.

Mark bin güçlükle ayağa kalktı, ağırlığını sağlam ayağına verdi, gözlerine doğru akan terleri koluyla sildi, başını kaldırıp tam uygun anı seçmek üzere bekledi.

Uygun an geldiğinde, neredeyse kaçırıyordu. Elleri terden, sırılsıklam ve kaygandı. Yapıştığı demir az kaldı kayacaktı avucundan. Tren pek hızlı gitmediği halde hem de.

Omzundaki basınç koluna müthiş bir sancı saplanmasına neden oldu. Ayakları yerden havalandı, vagona paralel olarak havada uçtu. Mark bu arada öbür eliyle tutunabileceği bir yer daha aradı.

Aradığı yeri buldu, vagonun yanına asılıp sarıldı. Ayakları hâlâ boşlukta savruluyordu, ama artık onları basabileceği bir yer arayacak durumdaydı. Tamı o anda çelik pençelere benzer bir çift el, burktuğu ayak bileğine sarıldı, iri bir vücudun bütün ağırlığı oraya yüklendi ve Mark'ı aşağı çekmeye başladı.

Mark dayanılmaz bir acıyla avazı çıktığı kadar bağırdı, ellerini bırakmamak için tüm gücünü orada toplamaya çalıştı.

Gövdesi savrulup duruyordu. Ona asılan adamın da ayakları yerden kesilmişti çünkü.

Mark başını çevirdi, gördüğü bir beyazlığı adamın suratı diye hesaplayıp, serbest kalan ayağıyla oraya bir tekme savurmaya çalıştı. Ama çok zor bir hedefti bu. O sırada lokomotifin sesi birden değişti. Nehri geçen demir köprüye varmıştı tren.

Karanlığın içinden köprünün yükselen demir sütunları belirdi, Mark sütunun kendi kafası hizasından geçmekte olduğunu gördü, aynı anda ayağındaki ağırlıktan da kurtuldu. Son gücüyle vagonun kenarına sarıldı, tren yokuşu tırmanırken Mark kendini santim santim yukarıya doğru çekti, sonunda kapısı aralık duran vagonun içine devrilerek şeker çuvalları arasına yüzükoyun serildi. Her soluğu alabilmek için hıçkırıyor, bacağının sancısına dayanmaya çalışıyordu.

Sonunda soğuk aklını başına getirdi. Terden ıslanmış ceketi, gecenin içeriye saldıran rüzgârıyla buz kesilmişti. Acı içinde öne doğru emekledi, vagonun çelik duvarı dibinde rüzgârdan korunacak bir yer bulmaya çalıştı. Elini koynuna sokup dikkatle yokladı, cüzdanıyla defterinin hâlâ yerli yerinde olduğunu anlayıp sevindi.

Birden orada yalnız olmadığını farketti, yepyeni bir panik duygusu sarıldı yakasına.

«Kimi o?» diye seslendi boğuk bir sesle. Kendini savunabilecek biçimde büzülmüştü.

Bir ses hemen Zulu dilinde cevap verdi. «Sana zarar verecek değilim, Nkosi.» Mark rahatladığını hissetti. Adam rüzgârdan sakınmak için vagonun duvarı dibine çömelmiş, oturuyordu. Onun da Mark'dan bir o kadar korktuğu belliydi.

«Zarar verecek değilim. Ben fakirim. Tren biletine param yok. Babam hasta. Tekweni'de ölüyor. Durban kentinde.»

«Sakin ol,» dedi Mark aynı dilde. «Ben de fakirim.» Zulu'nun yanına yanaşıp çömeldi. Bunu yaparken bileğine yeni bir sancı daha saplandı.

«Yaralısın sen!» Siyah adamın gözleri yıldızların ışığında Mark'ı inceliyordu.

«Bacağım,» dedi Mark. Bir yandan rahat bir biçimde yerleşmeye uğraşıyordu. Zulu öne doğru eğildi, Mark onun duyarlı elini ayak bileğinde hissetti.

«Pabucun yok, ha?» Adam Mark'ın yaralı, kan içindeki ayaklarına şaşmıştı.

«Beni kötü adamlar kovaladı.»

«Ha!» diye başını salladı Zulu. Mark yıldız ışığında adamın pek genç olduğunu gördü. «Bacağın kötü. Kemik kırılmamış galiba. Ama yine de kötü.»

Yanındaki küçük çıkının bağını çözdü, içinden kumaş bir giysi çekti, kararlı hareketlerle şeritler halinde yırtmaya koyuldu.

«Olmaz,» diye itiraz etti Mark. «Benim için kendi giyeceklerini ziyan etme.» Batı tipi giysilerin ne kadar eski ve yırtık olursa olsun, yine de değerli hazine sayıldığını biliyordu.

«Eski bu gömlek,» dedi Zulu. Yırttığı şeritlerle şişmiş bileği ustaca sarmaya koyuldu. Sarma işi bittiğinde bilek biraz rahatladı.

«Ngi ya bone, sana çok teşekkür ederim,» dedi Mark.

Sonra birden fena halde ürperdi. Geciken şokun ilk buz yumruğu yeni ulaşıyordu benliğine. Midesinin bulandığını hissetti, bir daha ürperdi.

Zulu kendi omuzlarındaki battaniyeyi çekip dikkatle Mark'a sardı.

«Yoo, senin battaniyeni alamam.» Battaniye duman kokuyordu. Zulu'nun kendisi de öyle. «Alamam onu senden.»

«Senin ihtiyacın var,» dedi Zulu kesin bir sesle, «Hastasın.»

Mark, «Pekâlâ.» diye mırıldandı. Yeni bir ürperti dolaştı vücudunda. «Ama bu battaniye büyük. İkimize de yeter.»

«Yakışık almaz.»

«Gel,» dedi Mark sert bir sesle. Zulu bir an kararsızlık geçirince Mark ona yaklaştı, yün battaniyenin ucunu onun omuzlarından dolaştırıp sardı.

Omuz omza oturdular karanlığın içinde. Mark kendini yorgunluğun ve acının sisleri arasında kaybedecek gibi oldu. Şişen bileği davul gibi zonkluyordu. Zulu sessizdi. Mark onu uyuyor sandı. Ama iki saat kadar sonra tren bir yaylada yavaşlayınca adam alçak sesle fısıldadı.

«Burası Sakabula. Burada bekleyecek, öteki trenin geçmesi için yol verecek.»

Mark rayların gidiş geliş olarak ikiye ayrıldığı yeri hatırladı. Çevrede bina falan yoktu. Yalnızca bir levha dikilmişti bir direğe. Tam yine uykuya dalacakken içinde bir uyan duygusu hissetti. Fransa'dayken edindiği o güçlü tehlike sezgisi harekete geçmişti yine.

Battaniyeyi omzunun bir hareketiyle kenara itti, diz üstünde emekleyerek ileriye doğru bakmaya gitti. Raylar ilerde kıvrıldığı için lokomotifin tüm silueti ve gümüş rengi ışığı gözler önündeydi.

Bir şey daha vardı orada. Yan tarafa parketmiş duran koca bir kamyon. Farları yanıktı. Ortadaki sarı ışıkta beklemekte olan birkaç adamın kara siluetlerini gördü Mark. Tehlike çanlarının sesi tüm benliğini sardı.

Ladyburg'dan yola çıkan bir kamyon buraya kendilerinden önce varamazdı, ama bir telgraf çekildi mi, buradaki adamlar uyarılıp...

«Gitmeliyim,» dedi Mark. Kazık kesilen parmakları kemerindeki keseden bir altın lira çekti, Zulu'nun eline tutuşturdu.

Adam, «Hiç gereği...» diye başladı ama Mark onun sözünü kesti.

«Hoşçakal.» Vagonun öbür tarafına doğru uzaklaştı, çelik basamaklara basıp çömeldi, rayların üzerine atlarken ağırlığının çoğunu sağlam bacağına vermeye çalıştı.

Lokomotif daha yeni yavaşlıyordu. Mark ayaklarını yere değdirdiği anda yüzükoyun devrildi, başını kollarıyla korudu, omuzlarını yuvarlayıp dizlerini karnına çekti, çakıllı yamaçtan aşağı elli metre kadar yuvarlandı. Lastik bir top gibi döne döne indi.

Hattın yan tarafındaki solgun otlar arasına vardığında ayağa kalkmadı. Dirsekleri üzerinde yükselip bacağının sancısından dişlerini sıktı.

Tren durduğunda arka vagonlar, Mark'ın yatmakta olduğu hizada kaldı. Kondüktör elinde feneriyle indi, lokomotif tarafından da ellerinde fenerler taşıyan başka adamlar arkaya doğru yaklaşmaya başladılar. Her geçtikleri vagonun içini fenerle arıyorlardı.

Mark hepsinin silahlı olduğunu gördü. Makinistle ateşçiye açıklama yapan sesleri tâ buradan rahatça duyuluyordu.

«Ne oldu böyle?»

«Treninizde bir kanun kaçağı var.»

«Siz kimsiniz?»

«Biz özel polisiz.»

«Kaçak kim?»

«Banka soymuş... »

«Ladyburg'da dört kişi öldürmüş...»

«Yokuşu çıkarken sizin trene atlamış...»

«Kendinizi tehlikeye atmayın, arkadaşlar. Bu adam bir katil...»

Tren boyunca hızla ilerlediler. Aralarında konuşuyor, birbirine sesleniyor, yüreklendirmeye çalışıyorlardı. Mark, Zulu'yu son anda hatırladı. Adamı uyarması gerekirdi. Ama kendi tehlikeli durumu gözünü karartmıştı. Şimdi bağırmak, seslenmek, onu uyarmak istedi ama... yapamadı. Zulu'ya bir şey olmazdı nasılsa. Siyah olduğunu görünce ateş etmezlerdi ona. Belki bir iki tokat atar, trenden indirirlerdi, o kadar...

Birden Zulu iki vagon arasındaki saklanma yerinden fırladı. Kapkara bir gölgeydi yalnızca. Adamlardan biri bir uyarı çığlığı attı. Tüfek sesleri duyuldu.

Mark fener ışığında kurşunla birlikte uçuşan tozları gördü. Zulu olduğu yerde döndü, dosdoğru açık çayıra atıldı. Yarım düzine patlama birbirini izledi, namlular karanlıkta alev alev parladı, ama Zulu yine de koşmayı sürdürdü.

Trenin yanındaki adamlardan biri dizini yere dayadı, Mark fenerlerin ışığında adamın yüzündeki kararlılığı gördü. Adam dikkatle nişan aldı, tüfeği şiddetle geri tepti.

Zulu ağzından tek ses çıkarmaksızın çimenlere devrildi, adamlar heyecanla koşup onun çevresine toplandılar.

«Hay Allah! Siyahmış bu herif» Beş dakika süren öfkeli tartışmalar oldu, sonra adamlardan dördü Zulu'nun birer koluyla bacağını kaptı, onu parketmiş bekleyen kamyona taşıdılar.

Siyah adamın kafası arkaya sarkıyor, hemen hemen yere değiyordu. Açık duran ağzından damlayan kanlar soluk ışıkta kara katran gibi görünüyordu. Onu kaldırıp kamyonun arkasına yatırdılar.

Kuzeye gitmekte olan ikinci tren büyük bir gürültüyle yaklaştı, kulakları delen bir düdük öttürdü, Ladyburg'a doğru uzaklaştı.

Duran tren de düdüğünü acı acı çaldı, ağır ağır harekete geçerek öne doğru ilerlemeye koyuldu. Mark saklandığı yerden çıktı, çalıların arasında emekledi, trenin peşinden tökezleyerek koştu, tam hızın artmasına ramak kala onu yakaladı.

Bir kez daha şeker çuvallarının arasına sokuldu. Zulu'nun battaniyeyi orada bırakmış olduğunu gördü. Onu omuzlarına sararken içini bir suçluluk duygusu kapladı. Ölen adamdan ötürü... kendisine dostluk göstermiş olan o adamdan... ve sonra bu suçluluk birden öfkeye dönüştü.

O acı, o yıpratıcı öfke, tren gecenin karanlığında güneye doğru ilerlerken bütün benliğini sardı.

Fordsburg aslında Johnnesburg'un banliyölerinden biriydi. Zululand'in altın çayırlı tepelerinden ve Ladyburg'un güzelim ormanlık vadisinden üç yüz mil uzaktaydı. Yoksul bir yerdi Fordsburg. Eskimiş kulübelerle, işçilerin oturduğu ufacık evlerle doluydu her yanı. Bazılarının birer küçük bahçesi de vardı. Bu bahçelerin birkaçında renk renk çiçekler, papatyalar, kana'lar, poinsettia'lar gövde gösterisine kalkarken, çoğunu çıplak, bakımsız çalılar sarmış, içindeki kiracıların ilgisizliğini sergilemekteydi.

Dar sokakların ve kalabalık evlerin tâ yukarısında, madenin bulunduğu tepe hepsine egemendi. Dorukları masa gibi yontulmuş dağlardan zehirli, sarı bir toprak çıkarılır dururdu. Ondan dağılan siyanid çevre topraklarını kısırlaştırıyor, kelleştiriyordu. Bitki yetişmiyordu buralarda. Rüzgârlı günlerde sarı tozlar alttaki evleri ve sokakları da sarıyordu.

İnsanoğlunun karınca misali çabalarına örnek bir anıttı o maden. Ayrıca insanoğlunun altına karşı o doymak bilmez açlığına da bir anıttı. Tepelerde göklere yükselen çelik kuleler, dev çelik tekerler, insanları yerin derinliklerine indirip çıkaran kafes asansörler vardı.

Mark dar, tozlu sokakların birinde ilerlemekteydi. Halâ biraz topallıyordu. Elinde, kamp kurduğu yerde kaybettiği heybenin yerine satın aldığı ucuz karton valizle içindeki yeni ve ucuz giysileri vardı.

Şu anda sırtında bulunanlar, o biçimsiz terhis üniformasından iyiydi yine de. Flanel pantolonu ütülü, lacivert ceketinin omuzları iyi oturmuştu. Yakası açık beyaz gömleği kar gibi beyazdı. Yanık tenine çok yakışıyordu.

Bahçe kapısında 55 numaranın okunduğu eve kadar yürüdü. Bu ev de sağındakinin ve solundakinin tıpkısıydı. Bahçe kapısını itti, kısa patika boyunca ilerledi. Ön pencerenin dantel perdesi arkasından birisinin kendisine bakmakta olduğunu hissediyordu.

Yine de kapı, o vurduktan birkaç dakika sonra açıldı. Mark kapıyı açan kadına gözlerini kırpıştırarak baktı.

Kadının kısa siyah saçları daha yeni taranmıştı. Üstündeki elbiseleri de hemen o anda giydiği belliydi. Sırtındaki gündelik elbiseyi çabucak değiştirmişti. İnce belindeki kemeri tokalamakla uğraşıyordu bir yandan. Mavi üstüne sarı papatyalı bir elbise giymişti. Bu kılık onu genç ve neşeli gösteriyordu, ama Mark onun yine de kendisinden en az bir on yaş daha büyük olduğunu hemen anladı.

«Evet?» diye sordu kadın gülümseyerek.

«Fergus MacDonald burada mı oturuyor?» Kadının hoş biri olduğunu artık farketmeye vakit bulmuştu. Gerçek anlamda güzel sayılmazdı, ama kemik yapısı iyi, gözleri zeki bakışlıydı.

«Evet, Bay MacDonald'ın evi burası.» Aksanında hoşa giden bir yabancılık vardı. «Ben Bayan MacDonald'ım.»

«Ya!» Mark şaşaladı Fergus'un evli olduğunu biliyordu gerçi. Sık sık söylerdi Fergus. Ama Mark yine de onun karısını etten ve kemikten bir varlık olarak düşünememişti. Hele böyle bir kadın olacağı aklının ucundan bile geçmemişti. «Ben Fergus'un askerlik arkadaşıyım.»

«Ha, anlıyorum...» dedi kadının kararsız sesi.

«Adım Mark. Mark Anders.» Kadının davranışı birden değişti. Yüzündeki yarım gülümseme bir anda genişledi, tüm yüzünü aydınlattı. Ağızdan bir sevinç soluğu boşaldı.

«Mark... elbette... Mark.» Uzanıp onu kolundan yakaladı, eşikten içeriye doğru çekti. «Senden sık sık söz eder... seni tanıyorum gibi geliyor bana. Aileden biriymişsin gibi. Kardeşimmişsin gibi.» Kolunu hâlâ tutuyordu. Başını kaldırmış, ona bakıyor, gülüyordu. «Gel içeri, Mark, gel. Benim adım Helena.»

Fergus MacDonald salaşpur mutfakta, yemek masasının başında oturmaktaydı. Masanın üzerine örtü yerine gazeteler serilmişti. Fergus tabağına eğilmiş, kaşlarını öfkeyle çatmış, Mark'ın Ladyburg'den kaçış hikayesini dinlemekteydi.

«Piçoğlu piçler... asıl düşman onlar, Mark. Yeni düşman.»

Ağzı patateslerle, kalın çiftlik sosisleriyle doluydu.

«Şimdi yeni bir savaştayız, evlat... ve bu kez karşımızdakiler, o kana susamış Hun'lardan çok daha beter.»

«Biraz daha bira, Mark?» Helena elindeki şişeyi uzatıp Mark'ın bardağını tekrar doldurdu.

«Teşekkür ederim.» Mark bardağında köpüklerin yükselişini seyretti, Fergus'un sözünü düşündü.

«Anlayamadım, Fergus. Ben bu adamların kim olduğunu bilmiyorum. Beni neden öldürmeye çalıştıklarını da anlamış değilim.»

«Onlar patronlar, evlat. Bu kez onlara karşı savaşıyoruz. Zenginlere, maden sahiplerine, bankacılara... çalışan insanın hakkını yiyen, eziyet eden herkese karşı.»

Mark birasından koca bir yudum aldi, Helena masanın karşı tarafından ona gülümsedi.

«Fergus'un hakkı var, Mark. Onları yoketmek zorundayız.» Sonra o konuşmaya başladı. Bir kadından gelince garip, karmaşık bir konuşmaydı doğrusu. Konuşurken Helena'nın gözlerinde fanatik ışıklar oynaşıyordu. Ağzından çıkan sözcüklerin zorlayıcı bir gücü vardı. Mark onun o garip aksanla konuşurken bir yandan ellerinin hareketleriyle sözlerini vurgulayışına baktı. Zarif, güçlü ellerdi bunlar. Tırnakları bakımlı, ama kısa kesilmişti. Yalnızca sağ elinin ilk iki parmağındaki tırnaklar sarımsıydı. Mark buna şaşarken kadın elini uzattı, Fergus'un dirseği dibinde duran paketten bir sigara aldı.

Bir yandan konuşmasını sürdürerek kibriti yaktı. Sönmesin diye kibritin alevini avucuyla korudu, sigaradan derin bir soluk çekti, sonra dudaklarını büzüp dumanları arasından üfürdü. Mark daha önce bir kadının sigara içtiğini hiç görmemişti. Helena'ya bakıp duruyordu. Kadın başını hırsla iki yana sallamaktaydı.

Kısa, parlak bukleler, solgun yanaklarının çevresinde dans etti, dudaklarını tekrar büzüp sigaradan yeni bir soluk çekti. Mark bu hareketi bir bakıma erkeksi buldu, ama aynı zamanda da heyecan verdi bu ona.

Kasıklarında bir gerginlik hissetti. Mantıksız bir şeydi bu. Kontrolünün de dışındaydı. Solukları utancından sıklaşmıştı. Arkasına yaslanıp bir elini pantolonunun cebine soktu. Karşısındakilerin ikisinin de bu utanç verici tepkinin farkında olduğundan emindi. Ama Helena tam o sıra masanın üzerinden uzandı, öbür elinin bileğini sımsıkı, insanı şaşırtacak bir güçle tutup sıktı.

«Biz düşmanımızın kim olduğunu biliyoruz, Mark. Ne yapılması gerektiğini ve nasıl yapacağımızı da biliyoruz.»

Kadının parmakları Mark'ın tenini kızgın ütü gibi yakmaya başladı. Mark bu gücün etkisinden başının döndüğünü farketti. Kendini cevap vermeye zorladığında sesi boğuk çıktı.

«Onlar kuvvetli, Helena, çok güçlü.»

«Yo, değil, Mark. Güçlü olan işçiler. Düşman zayıf ve kibirli. Hiçbir şeyden kuşkulanmıyor. Altınlarının sahte güvenliği içinde, aptal gibi oturup duruyor. Ama gerçekte sayıları çok az, üstelik de hazırlıksızlar. Kendi zayıf yanlarını tanımıyorlar... henüz işçiler de kendi güçlerinin farkında değiller. Bunu onlara biz öğreteceğiz.»

«Haklısın, yavrum,» dedi Fergus. Ekmeğin kabuğundan biraz koparıp tabağındaki yemeğin sularını onunla sıyırdı, ağzına attı. «Onu iyi dinle, Mark. Biz yeni bir dünya kuruyoruz. Cesur, güzel, yepyeni bir dünya.»

Yüksek sesle geğirdi, tabağını uzağa itti. İki dirseği hâlâ masaya dayalıydı. «Ama her şeyden önce bu yozlaşmış, çürümüş, ahlâksız grubu çökertmemiz gerek. Önümüzde şiddetli çatışmalar olacak. İyi dövüşen, sağlam adamlara ihtiyaç var, Mark.» Yüksek sesle gülerek Mark'ın omzuna bir şaplak attı. «MacDonald'la Anders'i yine görev başına çağıracaklar, evlat. Bak söylemedi deme.»

Helena, yanakları heyecandan kırmızı kırmızı, atıldı. «Kaybedecek hiçbir şeyimiz yok, Mark. Dayanışma içinde olmak zorundayız. Karl Marx söyledi bunu.»

«Helena siz... » Sözcüğü söylemeye cesaret edemedi. «Sen ve Fergus... yani... Bolşevik değilsiniz, değil mi?»

«Patronlarla onların yardakçıları öyle der bize.» Helena nefretle güldü. «Bizi suçlu durumuna düşürmek isterler. Hakları da var, Mark. Haklı olmalarını sağlayacağız!»

Fergus söze karıştı:

«Yoo, evlat, bize Bolşevik deme. Bizler Komünist Partisinin üyesiyiz. Evrensel eşitliğe adanmışız. Ben partinin bölge sekreteriyim. Maden işçileri sendikasının da temsilcisiyim.»

Helena, «Sen Karl Marx'ı okudun mu?» diye sordu.

«Hayır.» Mark başını iki yana sallarken gözü kamaşmış, şaşkınlık içindeydi. Ama kadın onu hâlâ acı sınırının eşik noktasına kadar heyecanlandırıyordu. Fergus bir Bolşevik, ha? Bomba atan bir canavar, ha? Ama onun öyle olmadığını biliyordu kendisi. Fergus onun eski ve güvenilir bir dostuydu.

«Ben sana o kitabı ödünç veririm.»

Fergus, «Çocuğu fazla hızlı koşturuyoruz,» diyerek güldü. «Daha şimdiden yüzüne bir şaşkınlık geldi, baksana.» Uzanıp kolunu Mark'ın omuzlarına sevgiyle sardı, onu kendine doğru çekti. «Kalacak yerin var mı, evlat? İşin var mı? Gidecek yerin var mı?»

«Yok.» Mark kızardı. «Yok, Fergus.»

Helena hemen, «Bal gibi var,» diye atıldı. «Ben ikinci yatak odasındaki yatağı hazırladım... orada kalırsın, Mark.»

«Yoo, kalamam... »

«Oldu bile,» dedi Helena rahatça.

Fergus onun kolunu sıkarak, «Kalırsın, evlat,» dedi. «Yarın sabah da sana bir iş bakarız... sen eğitilmiş insansın. Okumayı, yazmayı, hesap yapmayı bilirsin. Sana iş bulmak zor olmaz. Ödeme servisinde bir memur arıyorlardı, biliyorum. Servisin şefi de yoldaşlardandır. Partiye üyedir.»

«Oda için size kira öderim.»

«Elbette ödersin,» diyerek güldü Fergus. Sonra konuğunun bardağını ağzına kadar birayla doldurdu. «Tekrar görüştüğümüze sevindim, oğlum,» deyip kendi bardağını havaya kaldırdı. «Herkes duysun, MacDonald'la Anders geliyor... bilsin piçoğulları başlarına geleceği!» Koca bir yudum aldı, boğazındaki sivri çıkıntı yukarı aşağı oynadı, sonra Fergus elinin tersiyle bıyığındaki biraları sildi.

Tugayın papazı «Onan'ın Günahı» diyordu buna. Birlikteki çocuklar ise, «Elarabasıyla Kısa Bir Gezinti» diye ad takmışlardı. Papaz bundan doğabilecek kötü sonuçları saymış, bir bir uyarmıştı askerleri. Görme bozuklukları, ilerde körlük, saçların dökülmesi, ellerin titremesi ve en sonunda da bunama, delilik ve soluğu tımarhanede alma. Mark dapdar demir somyada yatarken gözleri görmeyen bakışlarla odanın pembe çiçekli duvar kâğıdına dikilmişti. Odada çoktan kullanılmadığını belli eden küflü bir koku var gibiydi. Bir duvarda bir lavabo göze çarpıyordu. Tavandan tel bir kablonun ucuna asılmış ampul sallanmaktaydı. Kablonun çevresindeki tavanın sıvaları soyuk soyuktu.

Üç sinek odanın içinde tembel tembel uçup duruyorlardı. Mark dikkatini onlara çevirdi, vücudundan taşan duyguları bastırmaya çalıştı.

Koridordaki hafif ayak sesleri odanın kapısında durdu, kapıya vurulduğu duyuldu

«Mark?»

Hemen doğrulup oturdu, üzerindeki battaniye beline doğru kayıp indi.

«Girebilir miyim?»

«Evet.» Sesi yine boğuk çıkmıştı. Kapı açıldı, Helena yatağa doğru yaklaştı. Üzerinde pembe, parlak bir kumaştan, önü aşağıya kadar ilikli bir giysi vardı. Etek ucu her adımda biraz açılıyor, dizlerin yukarısı görünüyordu.

Elinde ince bir kitap tutmaktaydı. «Sana bu kitabı veririm demiştim,» diye açıkladı. «Oku bunu, Mark.» Uzattı.

Adı Komünist Manifesto'ydu. Mark aldı, rasgele bir yerini açtı. Başını hemen açtığı sayfaya eğerek kadının kendisine bu kadar yakın olmasından duyduğu karmaşık duyguları saklamaya çalıştı.

«Teşekkür ederim, Helena.» Ona ilk kez ilk adıyla hitap ediyordu. Gitmesini istiyor, ama kalmasını umuyordu. Helena ona doğru biraz eğildi, açık duran kitaba baktı. Giysisinin yakası hafifçe açıldı. O sırada Mark başını kaldırırken, bir memenin ipek kumaşa dayandığı yerdeki süt beyazı teni gördü. Gözlerini hemen tekrar indirdi. İkisi de sessiz kaldılar. Sonunda Mark artık dayanamaz oldu. Başını kaldırıp ona baktı yine.

«Helena,» diye başladı, sonra sustu. Bir gülümseme... kadınlara özgü, o bilen gülümseme vardı Helena'nın yüzünde. Dudakları hafif aralıktı. Elektrik ışığında nemli nemli parlıyordu. Kara gözler yarı kapalı; göğüs soluklarla inip kalkıyordu.

Mark kıpkırmızı kesildi, hemen yan yatıp dizlerini karnına çekti.

Helena yavaşça doğruldu. Hâlâ gülümsüyordu. «İyi geceler, Mark.» Omzuna dokundu. Dokunduğu yerden yine alevler fışkırdı, Sonra Helena kapıya doğru yürüdü. Elbisesinin kaygan kumaşı kalçaları üzerinde sağa sola kayıp duruyordu.

Crown Deep madeninin ödeme servisi dar, uzun, kasvetli bir odaydı. Bir duvar boyunca sıralanmış yüksek masalarda beş memur daha çalışıyordu. Hepsi orta yaşın sınırlarını aşmış erkeklerdi. İkisinde pitisis hastalığı ileri safhalardaydı. Madencilerin en korktuğu hastalıktı bu. Kazılarda çıkan kaya tozu ciğerlere oturuyor, yavaş yavaş ciğer taşlaşıyor, insanı sakat ediyordu. Madenin büro bölümünde iş verilmesi, bir tür emekli aylığı sayılmaktaydı. Öbür üçü gri suratlı, kambur adamlardı, defterlerinin üzerine eğiimiş oturuyorlardı. Odadaki genel hava sessiz ve neşesizdi. Bir manastırdı sanki içerisi.

Mark'a personel dosyalarının R'den Z'ye kadar olan bölümü verildi. Yaptığı iş sıkıcı, tekdüze bir işti. Kısa zamanda otomatikleşiyordu da. Fazla mesaileri ve izin paralarını hesaplıyor, kira ve sendika aidatını düşüyor, ödenecek rakamı çıkarıyordu. Hareket halindeki genç bir beyni oyalayacak tür işlerden değildi. Bu kapanık oda da, doğanın kucağında rahat etmeye alışmış bir ruha kafes gibi geliyordu.

Haftasonlarında Mark bu kafesten kurtulup bisikletle kilometrelerce gidiyor, açık araziye çıkıyor, tepe eteklerindeki dar patikaları izliyor, yanlarda biten çiçekleri seyrediyor, göklere bakıyordu. Yalnız kalmak, doğanın kucağında olmak istiyor, hep kimsenin bulunmadığı ıssız yerleri arıyordu. Ama her tarafta karşısına yolunu kesen dikenli teller çıkmaktaydı. Otlaklar ekim alanı olmuş, hasattan sonraki tozlar her yana oturmuş, geriye kuru mısır sapları kalmıştı.

Bir zamanlar ufka kadar serili çayırları dolduran koca sürülerden eser yoktu. Birkaç cılız sığır sağda solda otluyor, Mark geçerken başlarını çevirip boş gözlerle onun pedal çevirişine bakıyor, karaderili çobanlar onu kendi dillerinde selamlıyor, o da aynı dilde karşılık verince bakışlarında şaşkınlık okunuyordu.

Bu sessiz, yalnız zamanlara ihtiyacı vardı iyileşme sürecini tamamlamak için. Yalnızca sırtındaki yaraların iyileşmesi değil, gencecik yaşında savaşın korkularıyla karşılaşan ruhunun yaralarını sağaltmak için de.

Fergus MacDonald'la Helena'nın o tükenmez enerjileri Mark'ı da sürükleyip durmaktaydı. Fergus kimsenin karşılaşmadığı tecrübeleri paylaşmış dostuydu onun. Ayrıca Mark'dan epey yaşlıydı. Bir baba tipiydi. Mark'ın hayatındaki önemli bir boşluğu dolduruyordu. Eleştiri eğilimini bir kenara bırakıp inanmak çok kolaydı. Düşünmemek, Fergus onu nereye sürüklerse kapılıp gidivermek kolaydı.

O toplantılarda bir heyecan, bir tür adanmışlık vardı. Kendisi gibi kimselerle biraraya gelip bir ideal, bir tür kader birliği çevresinde toplanma duygusu vardı. Kapısına silahlı nöbetçiler dikilmiş odalarda gizli toplantılar... havanın her zerresi yasaklanmış şeylerin vaatleriyle dopdolu. Sigaraların yükselen dumanları, sonunda odayı mavimsi bir sisin bürüyüşü... sanki mistik bir törende tütsüler yakılmış gibi... terden parlayan suratlar, fanatiklere özgü sessiz heyecan, konuşmacıları dinlerkenki o özdeşleşme.

Partinin Başkanı Harry Fisher uzun boylu, öfkeli bir adamdı. Güçlü omuzları, kıllı, uzun kolları vardı. Eskiden kazan işçisiydi. Araya kırlar karışmış dağınık, kıvırcık siyah saçları başını çevreliyordu. Kara gözleri alev alevdi.

«Bizler Partiyiz. İşçinin koruyucularıyız. Burjuva çağının yasaları ve ahlak kuralları bizi bağlamaz. Partinin kendisi yeni bir yasadır. Varlığın doğal yasasıdır.»

Daha sonra Mark'la el sıkıştı, Fergus yanı başlarında babacan bir gurur ifadesiyle durup gülümsedi. Fisher'in el sıkışı güçlüydü. Bakışları gibi.

«Sen bir askersin,» diye başını salladı Mark'a. «Sana ihtiyacımız olacak. Önümüzde yapılacak kanlı işler var.»

Adamın rahatsızlık verici varlığı, sonradan Mark'ın gözünün önünden gitmek bilmedi. Kalabalık tramvayda eve dönelerken üçü sıkışıp iki kişilik yere oturmuşlardı. Helena'nın bacağı kendininkine yaslanıyordu. Helena onunla konuşurken yana doğru eğiliyor, dudakları hemen hemen onun yanağına değecek gibi oluyordu. Soluğu anason ve sigara kokuyordu. Bu koku, her zaman kullandığı ucuz, çiçek kokulu parfümüyle karışıyor, araya vücudunun kadınsı kokusu da giriyordu.

Cuma akşamları da başka türlü toplantılar vardı. Kalabalık, bağırtılı çağırtılı toplantılar. Fordsburg Sendika Salonuna yüzlerce madenci toplanırdı cuma akşamları. Konuşmacılar onları coşturdukça, boğa güreşi seyircileri gibi bağırırlardı. Ara sıra dinleyicilerden biri oturmakta olduğu sandalyenin üzerine çıkar, karmaşık, anlamsız sloganlar haykırıp durur, sonunda arkadaşları kahkahalar içinde onu alaşağı ederlerdi.

Bu toplantıların en gözde konuşmacılarından biri de Fergus MacDonald'dı. Dinleyicilerini coşturacak bir düzine oyun bilirdi. Onların gizli korkularını körükler, yarı kaygıyla, yarı hayranlıkla bağırmalarına yol açardı.

«Patronlar neler planlıyor, biliyorsunuz... ne yapacaklar biliyorsunuz, değil mi? En önce meslekleri parçalara ayıracaklar...»

Gök gürlemesini andıran, camları sarsan bir itiraz yükselirdi kalabalıktan. Fergus sahnede susar, kum rengi saçlarını silkip alnından geriye atar, onlara acı bir ifadeyle sırıtırdı.

«Öğrenmek için beş yılınızı verdiğiniz mesleğinizi parçalara ayıracaklar. Sizin işinizi, üç tane eğitilmemiş adama gördürecekler. Bir yılda öğrenecek o adamlar işin o parçasını yapmayı. Üstelik her birine sizin ücretinizin onda birini verecekler.»

Fırtına gibi «Hayııır!» sesleri duyuldu.

Fergus onlara, «Evet!» diye bağırdı. «Evet! Evet! Yine de evet! Patronların yapacağı bu. Ama hepsi bu kadar da değil. Sizin işinizde siyahları çalıştıracaklar. Sizi geçindiremeyecek bir ücrete çalışan siyahları!»

Kalabalık avazı çıktığı kadar haykırıyordu. Öfke ve dehşet içindeydiler. Odak noktası, belli bir hedefi olmayan, korkunç bir. öfkeydi bu.

«Çocuklarınız ne olacak? Onları çer çöple mi besleyeceksiniz? Karılarınız paçavralara mı sarınacak? Olacağı budur işleriniz elinizden alınınca!»

«Hayır!» diye haykırdılar. «Hayır!»

«Ey sömürülen işçiler!..» diye bağırdı Fergus onlara, «işçi kardeşlerim birbirinize kenetlenin ve haklarınızı savunun.»

Alkış ve bağırtılar, ayakların vurulması on dakika sürdü. Fergus bu arada iki elini havaya kaldırıp başının üzerinde galip boksörler gibi kenetlemiş, sahnede dolaşıp duruyordu. Sonunda alkışlar tavsayınca başını arkaya attı, marşı sesi yettiğince söylemeye başladı. Bütün salon ayağa fırlayıp ona katıldı, hep bir ağızdan söylenen şarkı binayı temellerinden sarstı.

Mark eve MacDonald'larla birlikte yürüyerek döndü. Hava çok soğuktu. Soluk verdikçe ağızlarından buharlar çıkıyordu. Helena iki erkeğin arasında yürümekteydi. Siyah paltosunun yakasına tavşan kürkü konmuştu. Başına yün bir başlık geçirmiş, kulaklarına kadar çekmişti.

Elleriyle iki yanındaki erkeklerin dirseklerini tutuyordu. Bu görünüşte çok doğal, çok tarafsız bir hareketti, ama Mark'ın koluna değen parmak uçlarında rahatsız edici bir basınç vardı. Arasıra erkeklerin uzun adımlarına yetişebilmek için sektiğinde kalçası da Mark'ınkine değiyordu. Fergus ise toplantının etkisinden kurtulamamıştı daha, söylevine devam ediyordu.

«Olacak, evlat. Bizimki çok güzel, çok iyi bir dünya olacak. Herkes eşit, herkes mutlu, patron yok...»

Mark içindeki kuşkuları kontrol altına almaya çabaladı.

«Durmadan savaşmaktan söz ediyorsun, Fergus. Bunu gerçek anlamında mı söylüyorsun? Silahlı savaş mı olacak?»

«Silahlı savaş olacak, evlat. Kanlı bir savaş. Rus Devrimindeki gibi. Köprüleri yakmak, bu dünyanın topraklarını kanlarla sulamak zorundayız.»

«Peki neyle sava...» Mark neredeyse savaşacağız diyecekti. Ama «biz» zamiri bir türlü ağzından çıkamadı. Henüz o taahhüde giremezdi. «Neyle savaşacaksınız?»

Fergus tekrar güldü, sonra sinsi sinsi göz kırptı. «O gizli, evlat. Ama artık senin biraz daha fazla şey bilme zamanın geldi.» Başını salladı. «Evet, yarın gece,» diye karar verdi.

Cumartesileri sendika binasında pazarlar kurulurdu. Kadınlar sendikası, yeni kilisenin yapımı için para toplamaya çalışırdı bu alışverişlerde. Çılgın kalabalık daha bir gece önce «ölüm» diye, «devrim» diye bağırmışken, şimdi uzun masalar üzerine yığılmış pastaları, börekleri, konserve meyvaları, kavanoz reçelleri kapışır dururlardı..

Mark bir peni verip bir paket bisküvi aldı. Fergus'la ikisi koridor boyunca ilerlerken bir yandan bisküvileri çiğneyip durdular. Bir ara elden düşme, eski giysilerin önünde durakladılar, Fergus kahverengi bir ceketi prova etti, dikkatle inceledikten sonra yarım sterline satın aldı. Üst kata çıktılar, yükseltilmiş sahnenin önünde durdular.

Fergus salonu bakışlarıyla taradı, sonra Mark'ı kolundan tutup sahnenin basamaklarından çıkardı. Platform üzerinde sessizce yürüyüp kulise girdiler, sendika bürolarının, arşiv ve depo odalarının bulunduğu koridorlardan geçtiler. Hepsi boştu cumartesi olduğu için.

Fergus saat zincirine takılı anahtarla alçak demir bir kapıyı açtı, eğilerek girdiler. Fergus kapıyı arkasından tekrar kilitledi. Dar bir merdivenden indiler. Islak toprak kokusu vardı burada. Mark mahzene inmekte olduklarını farketti.

Fergus merdivenin dibindeki bir kapıyı tıklattı. Az sonra gözetleme deliğinden tek bir göz onlara kuşkulu kuşkulu baktı.

«Tamam, evlat. Ben Fergus MacDonald... Komite üyesiyim.»

Zincir şakırtıları duyuldu, kapı açıldı. Kaba giyimli bir adam onlar geçsin diye kenara çekilip yol verdi. Traşsız, aksi suratlıydı. Boş odanın duvara yakın yerinde ufak bir masayla bir sandalye vardı. Masanın üzerinde, bir gazete üstünde yenmiş yemeğin artıkları görünüyordu.

Mahzenin bu odasında yerler topraktı. Arklı sütunlar sıvanmamış tuğladandı. Ortalıkta toz ve fare kokusu egemendi. Havasız, küflü bir yerdi burası. Bir tek ampul, orta yeri loş biçimde aydınlatıyordu. Kenarlar, köşeler enikonu karanlıktı.

«İşte, evlat, bunları kullanacağız.»

Kıyı köşelere birtakım sandıklar düzenli biçimde üst üste, adam boyunca dizilmişti. Üzerleri ağır çadır beziyle örtülüydü. Bezin demiryollarından çalınmış olduğu, üzerinde basılı harflerden belliydi.

Fergus bezin bir ucunu kaldırdı, yüzünde hafiften neşesiz bir gülümseme belirdi.

«Daha yağları silinmemiş, evlat.» Tahta sandıklar üzerinde İngiltere Savaş Bakanlığının damgası vardı. Altta da yazılar: «6 Parça. Lee-Enfield Mark IV (CNVD)».

Mark şaşırıp kalmıştı. «Aman Tanrım? Fergus! Bunlardan yüzlerce var!»

«Doğru, evlat. Hem burası bir tek depo; Daha bunun gibi bir dolu var.»

Bir örtüyü daha kaldırıp cephaneleri gösterdi. «1000 raund .303» diye yazılıydı sandıkta.

«İşe yetecek kadar silahımız var.» Fergus, Mark'ın kolunu tutup sıktı, onu tekrar yürüttü.

Raflara dizili tüfeklerin önüne geldiler. Hepsi hemen kullanılmaya hazırdı. Fergus bir tanesini eline alıp Mark'a gösterdi.

«Bunun üzerinde senin adın yazılı.»

Mark silahı aldı, eline ve koluna yayılan duygunun son derece tanıdık olduğunu farketti.

«Elimizde bundan bir tek var. Ama onu gördüğüm anda aklıma hemen sen geldin. Zamanı geldiğinde onu sen kullanacaksın.»

P.14 tüfeğinin, Mark'ın eline çok iyi gelen değişik bir dengesi vardı. Ama bu kez içinde garip bir tedirginlik hissetti. Tek kelime söylemeden tüfeği hemen Fergus'un eline tutuşturdu. Fergus ona göz kırptı, sonra dönüp tüfeği yerine koydu.

Fergus tipik bir gösteri adamı gibi, en iyi numarayı en sona saklamıştı. Büyük bir cakayla son tente bezini kaldırdı, ağır bir silahın ucu gözüktü. Maxim makineli tüfeği. Bu silah, insanoğlunun keşifleri arasında en çok cana kıyanıydı o güne dek.

Mark'ın o anda gördüğü de o tehlikeli, öldürücü silahtı. Vickers-Maxim .303, Mark IV. B. Yanında da dizi dizi kutular. Her birinde 250 mermilik bir kemer. Makineli bunları 2440 kademe atabiliyordu. Saniyedeki hızı 750'ydi.

«Buna ne dersin, yoldaş? Neyle savaşacağımızı sormuştun... başlangıç için bunlar nasıl?»

Sessizliğin içinde Mark üst katta çocukların oynamakta olduğunu belirgin biçimde duyabiliyordu.

Mark batıya uzanan tepelerden birinin doruğunda tek başına, sessizce oturuyordu. Silah deposunun görüntüsü gece boyunca bir an bile gözünün önünden gitmemiş, onu uyutmamıştı. Şimdi gözleri yanıyor, cildi gerginleşiyor, kuruyup acıyordu.

Uykusuzluk ona garip bir duygu vermişti. Düşünceleri hafiflemiş, sanki uçuyordu. Gerçeklerden uzaktaydı... Güneşin altında oturuyor, baykuş gibi, gözlerini kırpmaksızın karşıya bakıyor, sanki karşıya değil de, kendine bile yabancı gelen zihnine bakıyordu.

Kendini uçurumun kenarına getiren bu yola nasıl salak gibi sürüklendiğini düşündükçe içi ezilir gibi oldu. Gerçeğe dönebilmesi ancak P. 14'ü elinde hissetmesi ve oynayan çocukların sesini duymasıyla mümkün olabilmişti.

Tüm yetişme tarzı, tüm inançları, yasanın kutsallığına dayanırdı. Düzenin, toplum sorumluluğunun önemine dayanırdı. Hep onun için mücadele etmişti. Yetişkinlik yaşamının tüm savaşımı o uğurdaydı. Şimdiyse, bir uyuşukluk içinde, düşmanın kampına doğru kayıvermiş buluyordu kendini. Kendisini de kanunsuzların arasında sayıyorlardı daha şimdiden. Yıkma işine başlamak için şimdiden eline silah tutuşturuyorlardı. Artık bu işin yalnızca toplantılarda haykırılan boş laflar, kuru gürültüler olmadığını biliyordu. Silahları görmüştü. Bu iş çok acımasızca olacaktı.

Harry Fisher'i tanıyordu. Fergus MacDonald'ı iyi bilirdi. Daha önce de adam öldürmüş biriydi. Hem de sık sık. Göz kırpmadan tekrar öldürürdü.

Mark yüksek sesle inledi. Kendini ne duruma düşürdüğüne kendi de şaşıyordu. Savaşın ne olup ne olmadığını iyi bilirdi. Kralın üniformasını giymiş, kahramanlık madalyası almış bir adam olarak hem de.

Boğazına bir utanç duygusunun sarıldığını duydu, boğulur gibi oldu. Gelecekte bu gibi zaaflar göstermemek için, kendini buna neyin sürüklediğini bulmaya çalıştı.

Yalnız kalmıştı, kaybolmuş gibiydi. Ailesi, evi yoktu. O soğuğun içinde Fergus MacDonald tek sığınaktı. Büyük tehlikeleri birlikte göğüsledikleri yoldaşıydı onun. Sorgusuz sualsiz güvendiği dostuydu. Baba Fergus... ve Mark bu yüzden yine izlemişti onu. Minnet duymuştu rehberliğinden. Nereye gitmekte olduklarını sormadan düşmüştü Fergus'un peşine.

Helena da vardı tabii. Helena çok etkilemişti onu. Bir insan bir insana ancak bu kadar güçlü etki yapabilirdi. Bir tutku haline gelmişti Helena onun için. Hâlâ da öyleydi. Mark'ın uzun süreden beri baskı altında tuttuğu cinsel arzularını uyandırmıştı. Şimdi o duygular delikanlının özenle kurduğu barajı yıkmak üzereydi. Baraj yıkılırsa, belki Mark kontrol edemezdi duygularını. Bu düşünce de onu diğeri kadar korkutuyordu.

Kadını kadınlığından ayırmaya, geride yatan kişiliği incelemeye çalıştı. Görebildiği kadarıyla, bu kadın onun hayranlık duyabileceği bir insan değildi. Onu çocuklarına anne olarak da seçmezdi. Ayrıca Helena, kendisine tüm benliğiyle güvenen eski dostunun da karısıydı.

Artık gitmek, buralardan uzaklaşmak için gerekli kararı vermeye hazır hissetti kendini. Bir kez verdikten sonra, ciddi biçimde ve kesinlikle uygulayacaktı o kararı.

Fordsburg'dan hemen ayrılacaktı. Fergus MacDonald'ı da, onun o karanlık planlarını da bırakıp gidecekti. Özlemeyecekti Fergus'u. İçi daha şimdiden hafiflemişti. Her gün sabahtan akşama kapandığı o mezar gibi işyerini de özlemeyecekti. İçinde yine umut dolu, canlı bir alevin parladığını hissetti.

İlk trenle ayrılacaktı Fordsburg'dan... ve Helena'dan. İçinde parlayan alev birden karardı, içi yine sıkıntıyla doldu. Vücudunda fiziksel bir acı duydu. Ruhsal barajının duvarlarının çatlamak üzere olduğunu bir kez daha hissetti.

Bisikletini bahçedeki sundurmaya bırakıp eve doğru yürüdüğünde ortalık kararmıştı. İçerden kahkaha sesleri duyuluyordu. Odaya girdiğinde içerde dört erkeği masa başında oturur buldu. Helena hemen ona doğru yürüdü, onu kucaklayıp güldü. Yanakları pembe pembeydi. Onu elinden tutup masaya doğru yürüttü.

«Hoşgeldin, yoldaş.» Harry Fisher başını kaldırıp Mark'a o rahatsız edici gözleriyle baktı. «Tam kutlamaya yetiştin.»

Fergus gülerek, «Çocuğa bir kadeh ver, Helena,» dedi. Helena, Mark'ın elini bıraktı, yürüyüp dolaptan bir bardak aldı, şişedeki koyu renkli sıvıdan doldurdu.

Harry Fisher kendi kadehini Fergus'a doğru kaldırdı. «Yoldaşlar, sizlere Parti Merkez Komitesinin yeni üyesi Fergus MacDonald'ı takdim ediyorum.»

«Ne harika, değil mi, Mark?» Helena, Mark'ın kolunu sıktı.

Harry Fisher. «İyi adamdır,» diye homurdandı. «Atanma işi de pek erken geldi sayılmaz. Merkez Komitede, yoldaş MacDonald gibi cesur kimselere ihtiyacımız var.» Ötekiler bu sözleri onaylarcasına başlarını salladılar. Her birinin ellerinde koca koca bardaklar vardı. İçlerinden ikisi yöresel komite üyesiydi.

Mark onları toplantılardan iyi tanıyordu.

«Gel, evlat.» Fergus ona masada yer açtı, Mark sıkışıp oturdu, tüm dikkatler ona döndü.

«Sana gelince, genç Mark,» dedi Harry Fisher, kıllı elini onun omzuna dayarken. «Sana da Parti kartı çıkarttırıyoruz...»

«Ne dersin buna, evlat?» Fergus, Mark'ın kaburgalarını dürterek ona göz kırptı. «Bu iş genellikle iki yıl falan sürer. Olur olmaz kimseleri Partiye almak istemeyiz. Ama senin artık Merkez Komitesinde arkan var.»

Mark konuşmak, kendisine sunulan bu onuru reddetmek üzereydi. Kimse kendisine bir şey sormamıştı ki! Fergus'un adamı diye, kendilerinden saymışlardı onu. Mark tam onlara durumu açıklayıp o gün aldığı kararı bildireceği sırada, içinden bir tehlike uyarısı onu durdurdu. Tüfekleri, silahları görmüştü.

Eğer dost değilse, o zaman düşman sayarlardı onu.. Hemde tehlikeli bir sırrı bilen düşman. Bu riski göze alamazdı. Artık bu insanlarla ilgili hiçbir kuşku yoktu kafasında. Eğer kendisi düşmansa, bildiği sırrı başkasına anlatmamasını sağlamaya çalışacaklardı. Reddetme anı da geçmişti zaten.

«Yoldaş MacDonald, sana vermem gereken bir görev var. Acil... ve çok önemli. İşinden iki hafta kadar uzaklaşabilir misin?»

Fergus, «Hasta bir anam var zaten,» diyerek kıkırdadı. «Ne zaman gideceğim ve ne yapacağım... onu söyleyin siz.»

«Çarşamba falan yola çıkmanı istiyorum. O zamana kadar ben de verilecek emirleri hazırlar, yolculuk işlerini ayarlarım.»

Harry Fisher içkisinden bir yudum aldı, köpükler üst dudağında kaldı. «Seni tüm yerel komiteleri ziyaret etmek üzere yolluyorum. Cape Town'dakini, Bloemfontein'dekini, Port Elizabeth'dekini... bunların koordine edilmesi gerekiyor.»

Mark bu sözleri duyar duymaz rahatladığını farkedince utandı. Artık Fergus'la karşı karşıya konuşmaktan da kurtulmuştu. O seyahatteyken sessizce çıkıp gidebilirdi. Başını kaldırdığında Helena'nın bakışlarını kendi üstüne çakılı bulup şaşırdı. Avına bakan bir leopar gibi aç gözlerle bakıyordu Helena ona. Sıçramaya hazır bir leopar.

Gözleri karşılaşınca, kadının yüzünde yine o gizemli, bilmiş gülümseme belirdi, pembe dilinin ucu iki dudağının arasında bir görünüp bir kayboldu.

Mark'ın yüreği acı verecek kadar çarpıyordu. Gözlerini acele indirdi. Helena'yla yalnız kalacaktı. Bu düşünce içini bir yandan korku, bir yandan ihtiras ateşiyle dolduruyordu.

Fergus'un ucuz, eskimiş bavulunu istasyona kadar Mark taşıdı. Kestirme yoldan yürüyerek giderlerken ayaklarının altında karlar şeker kristalleri gibi çıtırdıyordu.

İstasyonda güney postasını Partiden dört üyeyle birlikte beklediler. Sonunda tren poflayarak geldi, buz gibi havaya buharlar saçtı. Otuz beş dakika rötarlıydı.

Fergus, «Otuz beş dakika demiryolları için erken bile sayılır,» diyerek güldü, herkesle bir bir el sıkıştı, omuzlara tokatlar attı, sonra vagonun basamağına bastı. Mark bavulu açık pencereden içeriye uzattı.

«Helena'ya iyi bak, evlat. Kendine de.»

Mark orada dikilip trenin uzaklaşmasına baktı. Sesler duyulmaz oluncaya kadar kendinin gözle görülecek kadar ufalmakta, küçülmekte olduğunu hissetti. Sonra dönüp tepeye, madene doğru yürümeye başladı. O yaklaşırken işçileri görev başına çağıran düdüklerin sesi duyuldu. Mark da onlara katıldı. Binlerce kişiden biri. Ne görünüşü, ne de çalışması farklıydı onlardan. İçinde yine bir hoşnutsuzluk hissetti. Hayat bu kadar değildi, diyen belli belirsiz bir duygu. Ama giderek güçleniyor, büyüyordu bu duygu içinde. Gençliğiyle, enerjisiyle yapabileceklerinin sonu bu değildi. Kendisiyle birlikte büyük kapıya ilerleyen adamlara baktı.

Hepsinin yüzü karanlık ifadelere bürünmüştü. Mark bu ifadelerin gerisinde, kendi duygularına benzer duygular bulunduğundan emindi. Herhalde onlar da gün be gün aynı şeyleri yapmanın yararsızlığını hissediyor olmalıydılar... hiç değilse genç oğlanlar hissediyordu mutlaka. Yaşlı olanlar da bundan ötürü pişmanlık duyuyor olmalıydılar. Geçip gitmiş güneşli günlere, başkası hesabına çalışmakla ziyan ettikleri ömre yanıyorlardı için için. Göçüp gittiklerinde geride hiçbir iz bırakmayacakları, suda bir dalga bile yaratmadan, bir anıt dikmeden yokolacakları için üzülüyor olmalıydılar. Bir tek erkek evlat kalacaktı belki geriye... oda aynı değişmez ömrü tekrarlayacaktı. Birinin yerine öbürü de konsa olurdu. Önemli olmayan insanlar.

Kapıda duraladı. Yana çekildi, seller gibi akıp geçenlere girmeleri için yol verdi. İçindeki heyecan giderek kabarıyordu. Bir güven gelmeye başlamıştı. Bir yerlerde, sırf onun yapabileceği özel ve değerli bir işin varolduğu, kendisini beklediği konusunda bir güven. Gidip onu bulmalıydı.

Hızla ilerledi. Fergus MacDonald'ın kendisine baskı yapmış olmasından memnunluk duydu. Bu sayede kendi kendisiyle yüzleşmeyi başarmıştı. Ladyburg'dan beri akıntıya kapılıp gittiği yolda, ilk karar noktasına Fergus zorlamıştı onu.

«Geç kaldın, Anders!» Şef defterinden başını kaldırıp ciddi gözlerle baktı. Odadaki memurların hepsi onu taklit etti. Bir dizi halinde ayıplayıcı yüzler.

«Ne özürün var?»

«Ben masamı toplamaya geldim,» diyerek gülümsedi Mark. Heyecanı hâlâ pek coşkundu. «İşten ayrılıyorum.»

Ayıplayıcı ifadeler yavaş yavaş şaşkınlığa dönüştü.

Mark arka bahçenin kapısını açıp mutfak kapısına doğru yürürken ortalık kararmaktaydı. Bütün gün orada burada dolaşmış, coşan enerjisini, heyecanlı düşüncelerini doyurmaya çalışmıştı. Pencerede ışığı görünceye, hatta ocaktaki yemeğin kokusunu duyuncaya kadar karnının ne derece aç olduğunu da hiç farketmemişti.

Mutfakta kimse yoktu. Ama Helena evin ön tarafından seslendi.

«Mark, sen misin?» Daha o cevap veremeden, Helena mutfak kapısında göründü, bir kalçasını kapının pervazına dayadı. «Bu gece eve gelmiyorsun sanmaya başlamıştım.»

Sırtında mavi bir giysi vardı. Mark bunun en iyi giysisi olduğunu birden anladı. Özel durumlar için saklanan giysi. Ayrıca makyaj da yapmıştı... daha önce Mark hiç makyajlı görmemişti onu. Yanaklarında allık vardı. Dudakları da boyalıydı. Genelde solgun olan cildine bir canlılık veriyordu bunlar. Kısa siyah saçları yeni yıkanmış, elektrik ışığında pırıl pırıl parlıyordu. Onları geriye doğru fırçalamış, bir kulağının üzerinde bir klipsle tutturmuştu.

Mark ona baktı. Bacakları biçimli, ipek çoraplar içinde incecik, ayakları pomponlu terlikliydi.

«Ne bakıyorsun, Mark?»

«Sen bu...» Mark'ın sesi boğuk çıktı, boğazına tıkandı. Hafif öksürdükten sonra devam edebildi. «Bu akşam çok güzelsin.»

«Teşekkürler, efendim.» Helena güldü. Peşten, kısık bir gülüştü bu, olduğu yerde bir dans dönüşü yaptı, mavi giysinin etekleri havaya uçtu, bacakları göründü. «Beğendiğine sevindim.» Onun tam yanında durdu, kolunu tuttu. Bu dokunma pek tatlı bir etki yarattı. Bir dağ havuzuna dalmak gibi.

«Otur, Mark.» Onu masanın başındaki sandalyeye götürdü. «Sana buz gibi bira açayım.» Buzdolabına yürüdü. Biranın kapağını açıp bardağa boşaltırken bir yandan konuşuyordu. «Kasapta bugün kaz buldum. Kaz kızartması sever misin?»

Mark'ın ağzı sulandı. «Bayılırım.»

«Yanında kızarmış patates ve kabakla?»

«Bunlar için ruhumu satarım.»

Helena sevinçle güldü. Bu, Mark'ın genellikle verdiği o utangaç, çekingen yanıtlardan değildi. Bu gece bir heyecan dalgası sarmıştı Mark'ın çevresini. Bu durum Helena'nın heyecanını da yansıtmış oluyordu.

Helena iki bardağı getirdi, kalçasını masanın kenarına dayadı.

«Neyin şerefine içeceğiz?»

«Özgürlüğe,» dedi Mark hiç düşünmeden. «Ve güzel yarınlara.»

«Bunu beğendim.» Bardaklarını tokuşturdular. Helena hafif öne doğru eğildi, elbisesinin yaka açığını Mark'ın gözleri hizasına getirdi. «Ama neden yarın? Neden güzel zamanlar hemen bu andan başlamasın?»

Mark güldü. «Pekâlâ, bu güzel geceye ve güzel yarınlara.»

«Mark!» Helena dudaklarını ayıplıyormuş gibi büzdü, sonra yüzü bir anda kızardı, öksürmeye başladı. Aklı karışmıştı.

«Yoo, onu demek istemedim... kulağa kötü geldi ama... ben aslında...»

«Herhalde bunu her kıza söylüyorsundur.» Helena çabucak ayağa kalktı. Onu utandırıp akşamın havasını bozmak istemiyordu. Ocağa doğru yürüdü.

«Yemek hazır,» dedi. «Eğer şimdi yemek istiyorsan.»

Kendi de Mark'ın karşısına oturdu. Onun aç olduğunu tahmin ediyor, kızarmış ekmek dilimlerine sarı tereyağından sürüyor, Mark'ın bira bardağını sürekli dolu tutuyordu.

«Sen yemiyor musun?»

«Aç değilim.»

«Çok güzel ama. Neler kaçırdığını bilmiyorsun.»

«Başka kızların sana pişirdiği yemeklerden güzel mi?» Oyun oynar gibi, takılarak sormuştu bunu. Mark bakışlarını tabağına indirdi, çatalına lokma saplamakla meşgul oldu.

«Kız falan olmadı.»

«Of, Mark, buna inanmamı beklemiyorsundur herhalde! Senin gibi yakışıklı bir genç onca Fransız kızının arasında! Aklını başından almışsındır onların herhalde.»

«Çok işimiz vardı. Hem ayrıca...» Sustu.

«Ayrıca ne?» diye üsteledi Helena. Mark başını kaldırdı, bir an sessizce ona baktı, sonra konuşmaya başladı. Ona anlatmak öyle kolay geldi ki bir an için Mark'a. Zaten içi yeni kararından ötürü sevinçle doluydu bu gece. Karnı toktu. İçki neşelendirmişti. Ömründe kimseyle konuşmadığı gibi açık konuşmaya başladı. Helena da ona, erkekmiş gibi içtenlikle yanıtlar verdi.

«Mark, bu çok saçma. Her kadında hastalık olmaz ki! Yalnızca sokak kadınlarında olur.»

«Evet, biliyorum. Her kızda var sanıyor değilim. Ama bulunabilecek bir tek onlar var ve...» Sustu. «Ötekiler de hamile kalır,» dedi tutuk tutuk.

Helena neşeli neşeli gülerek ellerini çırptı. «Ah, sevgili Mark. O kadar kolay değil o iş, biliyor musun? Ben dokuz yıldır evliyim, hâlâ hamile kalmadım.»

«Şeyy,» Mark kararsızdı. «Sen farklısın. Ben bu sözleri söylerken seni demek istemedim. Öteki kızları demek istedim.»

«Bu iltifat mı, yoksa hakaret mi, pek anlamış değilim,» diye takıldı bu kez Helena. Mark'ın henüz bakir olduğunu biliyordu elbette. Bir kere o saydam masumluğu vardı. Kadınların yanında o garip utangaçlığı vardı. Çabucak geçen bir utangaçlık. Bu durum Helena'yı garip biçimde heyecanlandırıyor, tahrik ediyordu. Erkeklerden bazılarının bakirelerle yatmak için neden servet sayılabilecek paralar ödediğini anlıyordu doğrusu. Mark'ın koluna dokundu, genç kasların o düzgün sertliği hoşuna gitti. Elini ondan ayırmak istemiyordu.

Mark aceleyle, «İltifattı,» diye karşılık verdi.

«Benden hoşlanıyor musun. Mark?»

«Evet, tabii. Başka hiçbir kızdan hoşlanmadığım kadar hoşlanıyorum.»

Helena ona doğru eğilirken sesi yine boğuklaştı, bir fısıltı düzeyine indi. «Bak, Mark, ben hasta değilim. Bebeğim de olmayacak. Hem de hiç.» Elini kaldırıp onun yanağına dokundu. «Çok güzel bir erkeksin, Mark. Seni ilk gördüğüm anda hoşlandım. Kaybolmuş bir köpek gibi bahçe kapısından bizim eve yürüdüğün sırada.»

Yavaşça ayağa kalktı, mutfağın kapısına doğru ilerledi, elektrik düğmesini çevirip ışığı söndürdü. Mutfak karanlıkta kaldı. Yalnızca holden gelen hafif ışık vardı.

«Gel, Mark.» Onu elinden tutup ayağa kaldırdı. «Artık yatmaya gidiyoruz.»

Mark'ın yatak odasının kapısına vardıklarında parmak uçlarında yükseldi, onu yanağından öptü. Sonra tek kelime söylemeden elini indirdi, dönüp ondan ayrıldı.

Mark güvensiz bakışlarla onun gidişini izledi. Kalması için seslenmek geliyordu içinden. Peşinden koşmak geliyordu. Ama gittiği için rahatlamıştı yine de. Bilinmeyen yönlere doğru görmeden kayıp gitme duygusu duymuştu birden. Helena kendi odasının kapısını açtı, arkasına bakmadan girdi, kayboldu.

Mark çelişkili duygular içinde olduğu yerde döndü, kendi odasına girdi. Yavaşça soyundu. Şu anda düş kırıklığı, rahatlama duygusunu bastırıyordu. Giysilerini katlarken ince duvarın arka tarafındaki öbür odadan gelen sesleri dinlemeye çalıştı.

Sonunda dar demir karyolaya uzandı. Kaskatı yatıyordu. Bitişik odadaki elektrik düğmesinin çevrilme sesini duydu, içini çekti, başucu masasındaki kitabı eline aldı. Henüz bitirmemişti kitabı. Ama şu anda o sıkıcı siyasal yazılar belki duygularını bastırır, uyumasını kolaylaştırırdı.

Kapının tokmağı yavaşça döndü. Koridordaki ayak seslerini hiç duymamıştı. Helena odaya girdi. Üstünde şeftali rengi saten bir giysi vardı, Saçlarını tekrar fırçalamış, yanaklarının, dudaklarının boyasını tazelemişti.

Kapıyı dikkatle kapadı. Ağır adımlarla, kalçalarını sallaya sallaya odanın ortasından ilerledi.

Yatağın yanında durduğu zaman ikisi de konuşmadılar.

Neden sonra Helena yumuşak sesle. «Okudun mu onu, Mark?» diye sordu.

«Bitirmedim.» Kitabı kenara koydu.

«Eh, şimdi bitirmenin zamanı değil.» Helena kararlı bir hareketle elbisesinin önünü açtı, sırtından çıkardı, bir sandalyenin arkasına attı.

Çıplaktı. Mark'ın soluğu boğazına tıkandı. Kadının vücuduna bakıp duruyordu. Teninde zeytin gibi bir yumuşaklık vardı. Porselen gibi düzdü. Işığı yansıtıyor, parlıyordu. Mark bütün vücudunun sarsıldığını hissetti. Fergus'u düşünmeye çalıştı. Kendisine nasıl güven beslediğini hatırlamak istedi.

«Helena'ya iyi bak, evlat. Kendine de.»

Memeleri o ince vücuduna göre iriydi. Ağırmış gibi sarkıyordu. Fazla olgun. İnsanı şaşırtacak kadar iri başları vardı. Pembemsi kahverengi. Üzüm kadar kocaman. Hareket ettikçe ağir ağır sallanıyorlardı. Koltuk altlarından siyah tüylerin kıvrılarak uzadığını gördü.

Göbeğinin tam altında da gür kıvırcık kıllar vardı.

Bu tüyler heyecanlandırdı Mark'ı. Solgun ten üzerinde kopkoyu. İpnotize olmuş gibi baktı. Onurla, güvenle ilgili tüm düşünceleri eriyip gitti. İçindeki barajın çatladığını hissetti.

Helena uzandı, onun çıplak omzuna dokundu, bu dokunuş Mark'ın tüm vücudunu kırbaç yemiş gibi sarstı.

«Dokun bana. Mark,» diye fısıldadı Helena. Mark yavaşça uzandı. Kararsız bir hareketle o fildişi kalça derisine dokundu. Hâlâ sabit bakıyordu.

«Evet, Mark. Öyle.» Onun bileğini tutup elini yukarıya doğru kaydırdı. Parmaklar birbirinden ayrıldı, vücudunun yanlarını kavradı.

«Buraya, Mark... bir de buraya.» İri meme başı parmakların dokunmasıyla biçim değiştirdi, dışarı fırladı, katılaştı, şişti, renkleri de koyuldu. Mark buna inanamadı. Kadın etinin de erkek kadar çabuk ve görünür biçimde tepki vereceğini bilmiyordu.

Barajın yıkılmakta olduğunu hissetti. Seller birden boşaldı. Çok uzun süreden beri baskı altında tutulan çok güçlü duygulara karşı durmaya olanak yoktu. Boğulur gibi bir çığlıkla Helena'yı iki koluyla belinden kucakladı, hırsla kendine çekti, yüzünü onun çıplak göbeğine yasladı.

«Ah, Mark!» diye bağırdı Helena. Sesi hâlâ boğuktu. Şehvetle ve zaferle titriyordu. Parmakları kıvrıldı, Mark'ın yumuşak, kumral saçları arasına girdi, Helena'nın başı Mark'ın başı üzerine eğildi.

Günler bulanıklaştı, birbiriyle birleşti; evren o dar sokaktaki küçük eve hapsoldu. Zamanın geçişine yalnızca vücutları tanık oluyordu. Uyuyorlar, sonra sevişmek üzere uyanıyorlar, bitkin düşene kadar sevişip tekrar uyuyorlar, uyandıklarında acıkmış oluyor, hem yemek yemeyi, hem sevişmeyi yeniden istiyorlardı.

Önceleri Mark bir boğa gibiydi. Mantıksız bir enerji ve güçle saldırıyordu. Bu Helena'yı korkutmuştu. Böyle incecik, zarif bir delikanlıdan böyle bir güç beklememişti. Kendisi de aynı güce katıldı, yavaş yavaş onu kontrol etmeyi, yönetmeyi öğrendi, yönünü değiştirdi, ondan sonra da gerçek anlamıyla öğretmenlik etmeye koyuldu.

Mark çok sonradan o beş günü düşündükçe ne kadar şanslı olduğunu daha iyi anlayacaktı. Nice genç erkek bilmediği aşk labirentinde yolunu kendi kendine, rehbersiz bulmak zorunda kalır, genellikle ona eşlik eden, yine yolunu bilmeyen, bu yolculuğa ilk kez çıkan, acemi biri olurdu.

«Güney Amerika'da bir kabile varmış, yasalara göre her evli kadiri bir genç savaşçıyı yanına alıp bu yaptığımızı öğretmek zorundaymış, biliyor muydun, Mark?»

«Ne yazık,» diye tembel tembel gülümsedi genç adam. «İlk bizim aklımıza geldi sanıyordum.» Başucu masasındaki sigara paketine uzandı, iki tane yaktı.

Helena kendi sigarasından bir soluk çekti. Yüzündeki ifade sevgi dolu, aynı zamanda gururluydu. Mark son birkaç günde öyle hızlı ve köklü bir değişime uğramıştı ki! Üstelik bundan kendisi sorumluydu. Bu yeni güvenden, bu güç ve amaç yoğunlaşmasından. Utangaçlık ve çekingenlik yokoluyordu. Artık Mark eskiden konuşmadığı bir türde konuşmaya başlamıştı. Sakin ve otoriter. Tam bir erkek olmaya doğru gidiyordu... bunda Helena'nın rolü vardı.

Mark her yeni zevkin sonuncusu olduğuna inanıyor, sonra Helena defalarca bunun tersini kanıtlıyordu. Öyle şeyler vardı ki, Mark birinden duysa afallar, tiksinirdi. Ama bunlar bile, Helena'nın yönelttiği gibi gerçekleşince, onda ancak bir haz duygusu doğuyordu. Helena ona kendi vücuduna büyük saygı duymayı öğretti. Mark bu arada zihninin daha önce bilmediği boyutlarını da keşfetti.

Beş gün boyunca ikisi de evden çıkmadılar. Sonra altıncı gün üniformalı postacı bir mektup getirdi. Mektubu kapıda postacıdan alan Mark, Fergus MacDonald'ın eğri büğrü yazısını hemen tanıdı. Suçluluk duygusu midesine bir yumruk gibi indi, rüyaları incecik kristaller gibi parçalanıp dağıldı.

Helena artık lekelenmeye başlayan şeftali rengi elbisesinin yakası yarı beline kadar açık, gazete örtülü mutfak masası başına oturdu, mektubu yüksek sesle okudu. Ufak tefek başarılar anlatılıyordu mektupta. Parti toplantılarındaki bol alkışlardan, bir düzine yoldaşın arka odada toplantı yapmasından, kendisi aracılığıyla Merkez Komiteye yollanan bağlılık ve adanmıştık mesajlarından, amaca bağlılıktan, zamanı gelince savaşa hazır yoldaşlardan dem vuruluyordu, ama Helena bunu sesinde hafif bir alay gölgesiyle okumaktaydı.

Mektupta Fergus, Mark'ı sorduğu zaman Helena yine işi alaya aldı. Gözlerini yuvalarından çevirdi, kıkır kıkır güldü. Mark iyi mi, mutlu mu, diye soruyordu mektup. Helena ona iyi bakıyor muydu?

Helena sigarasının izmaritinden son bir soluk çekti, sonra onu dirseğinin dibinde duran kahve fincanının içine attı. Sigara orada keskin bir fısırtı sesi çıkararak söndü. Bu basit hareket Mark'ın içinde hiç de doğal olmayan bir tiksinti uyandırdı.

Birden Helena'yı gerçek yüzüyle gördü. Solgun cildinin göz uçlarında nasıl kırıştığını, gençliğinin nasıl eriyen yağlıboya gibi akıp gitmekte olduğunu gördü. Göz altlarındaki erik rengi lekeler, ağzındaki bayağı kıvrım, sesindeki arı sokması gibi batıcı ton.

Aynı anda içinde bulunduğu o köhne odayı da olduğu gibi gördü. Bayatlamış yiyeceklerin, yıkanmamış bulaşıkların o yağlı kokusu, o lekeli elbise, o fildişi renkli sarkık memeler.

Ayağa kalkıp odadan çıktı.

«Mark, nereye gidiyorsun?» diye seslendi Helena arkasından.

«Biraz dışarıya çıkıyorum.»

Leke içindeki emaye banyoda kendini fırçalayıp temizlemeye çalıştı, dayanabileceği kadar kaynar suyla uzun uzun çalkalandı. Havluyla kurulanırken cildi pespembe olmuştu.

Demiryolu rezervasyon bürosunda yarım saat kadar duvarlarda asılı tarifeleri okudu, inceledi.

Rodezya. Oradaki yeni bakır madenlerinde işçi arıyor olmalıydılar. Arazi hâlâ yabanıldı oralarda. Ufuklar uzaktaydı. İyi av vardı. Göller, dağlar vardı. Kıpırdayacak yer vardı.

Gişeye doğru yürürken memur ona umutla baktı.

«Durban'a ikinci sınıf bir bilet.» Bu sözü söylediğine kendi de şaşmıştı. Natal'a geri dönüyordu. Ladyburg'a. Yarım bırakılmış işleri vardı orada. Arayıp bulması gereken birtakım yanıtlar vardı. Bulup savaşması gereken bir bilinmedik düşmanı vardı.

İhtiyarın kutusundan çıkan paralarla biletin karşılığını öderken gözünün önüne zavallının Andersland terasındaki salıncaklı koltuğunda oturuşu geldi. Capcanlı. Diken gibi koca bıyıklarıyla, sakin gözlerinin üstüne eğilmiş eski şapkasıyla, Mark bu geçirdiği dönemin bir soluklanma olduğunu anladı. Yaralarını sağaltmaya, gelecekteki mücadele için güç toplamaya olanak bulmuştu, o kadar.

Eşyalarını toplamak üzere döndü. Pek fazla şeyi de yoktu. Çabucak bitirmesi gerekiyordu. Birkaç külotuyla temiz çoraplarını dolaptan çekip bavula atarken birden Helena'nın orada olduğunu hissederek aceleyle döndü.

Helena banyo yapmış, giyinmiş, odanın kapısından ona bakıyordu. Yüzündeki ifade sakin, sesi yalnızlık doluydu.

«Gidiyorsun.» Bu bir soru değildi.

«Evet.» Mark dönüp bavulun kilitlerini kapadı.

«Ben de seninle geliyorum.»

«Hayır, ben yalnız gidiyorum.»

«Ama Mark, ben ne olacağım?»

«Üzgünüm, Helena. Gerçekten üzgünüm.»

«Ama anlamıyor musun, seni seviyorum...» Sesi bir umutsuzluk hıçkırığı gibi yükseldi. «Seni seviyorum, Mark, sevgilim, gidemezsin.» Ellerini iki yana açıp kapının önünde durdu.

«Lütfen, Helena. Bunun delilik olduğunu ikimiz de biliyorduk. Geleceğimiz olmadığını da biliyorduk. Lütfen çirkinleştirme. Bırak da gideyim.»

«Hayır.» Elleriyle kulaklarını kapadı. «Öyle konuşma. Seni seviyorum. Seni seviyorum.»

Mark onu yavaşça kapıdan uzaklaştırmaya çalıştı.

«Gitmem gerek. Trenim... »

Birden Helena onun üzerine atıldı. Bir leopar kadar yırtıcıydı. Mark buna hazırlıksız yakalandı. Helena'nın tırnakları yüzünde derin çizikler oluşturdu, gözlerini kıl payı ıskaladı.

«Seni piç... bencil piç!» diye haykırdı Helena. «Sen de öbürleri gibisin.» Tekrar saldırdı, ama bu kez Mark onu bileklerinden yakaladı.

«Hepiniz aynısınız, alırsınız, alırsınız...»

Mark onu olduğu yerde çevirdi, yüzükoyun yatağın üzerine itti. Helena'nın içindeki mücadele ruhu birden yokoldu, yüzünü yastığa gömdü. Mark koridordan geçip ön kapıdan çıkıncaya kadar hıçkırık sesleri onu izledi.

Durban limanına kadar yol üç yüz milden fazlaydı. Tren ağır ağır Drakensberg Dağlarına tırmandı, geçitlerden tırtıl gibi geçti, sonunda doruğu neşeyle aştı, doğuya doğru yokuş aşağı inmeye koyuldu. Yokuş giderek daha yataylaşıyordu. Sonunda karlı kumsallarıyla, mavi sularıyla, kıyı karşılarında belirdi.

Mark bu yolculuk sırasında düşünmeye epey vakit bulmuştu ama bu zamanı da yararsız pişmanlıklarla geçirmişti. Helena'nın çığlıkları ve suçlamaları beyninde çınlıyordu. Midesi suçluluk duygusunun etkisiyle taş gibi ağırlaşmıştı.

Pietermaritzburg kentinden geçip de yolculuğun son bölümüne başlarken, Mark suçlulukları ve pişmanlıkları bir yana bırakıp ileriyi düşünmeye başladı.

Başlangıçta niyeti Ladyburg'a dönmekti ama şimdi bunun çılgınlık olduğunu anlıyordu. Orada bir düşman vardı. Katil bir düşman saklıydı. Gizli yerden vuruyordu. Zengin, güçlü bir düşmandı. Öldürmeye hazır, silahlı adam tutabilecek biriydi.

Mark o zaman Fergus'la kendisinin Fransa'da yaptıkları kanlı saldırıları hatırladı. İlk adım her zaman düşmanı tanımak ve yerini bilmek olmuştu. Düşman ne kadar iyi nişancı, yetenekleri, tekniği nedir, katı mıdır, hızlı ve değişken midir, bunlar saptanıyordu. Sarsak biri miydi düşman? Karşısında riske girilebilir miydi? Yoksa riske girmek intihar mı sayılırdı?

«Herifin nasıl düşündüğünü tahmin etmek zorundayız, evlat...» derdi Fergus, daha vuruşu planlamadan önce.

Mark kendi kendine yüksek sesle, «Kim olduğunu bulmam gerek,» diye fısıldadı. «Sonra da nasıl düşündüğünü tahmin etmem gerek.»

Kesin olan bir tek şey vardı. Yüz sterlin Mark Anders gibi önemsiz birini öldürtmek için pek büyük bir paraydı. Kendisini önemli kılan tek şey, ihtiyara akrabalığı ve Andersland'le ilişkisi olabilirdi ancak. Andersland'de iki kişi görmüştü Mark'ı.

Hintli ustabaşı ve beyaz tıknaz adam. Sonra Mark kente inmiş, sorular sormuş, belgeler incelemişti. Peşine ancak ondan sonra düşmüşlerdi. Bilmecenin merkez noktası o araziydi. Mark'ın defterinde de bu satışla ilgisi olan herkesin adı vardı.

Mark bavulunu yakardaki fileden indirdi, kucağına koydu, açıp içinden defterini aradı buldu, isimleri okudu: DIRK COURTNEY, RONALD PYE, DENNIS PETERSEN, PIET GREYLING ve oğlu CORNELIUS.

İlk önce bu adamlar hakkında ne bilgi bulabilirse edinmeliydi. Her birinin nerede mevzilendiğini, nasıl nişan aldığını, amacının ne olduğunu anlamalı, içlerinden hangisinin asıl düşman olduğunu kararlaştırmalıydı. Bunları yaparken de düşman bölgesine sokulmamalı, kafasını siper hizasından yukarı çıkarmamalıydı. Düşman bölgesiyse Ladyburg'du.

Kendisi için en iyi mevki, Durban kentiydi. Büyük kent olduğundan orada dikkati çekmezdi. Hem orası Natal'in başkentiydi. Bilgi kaynakları vardı orada. Kütüphaneler, hükümet arşivleri, gazete binaları. Defterinin arka sayfasına aklına gelen kaynakların bir listesini çıkarmaya başladı ve Ladyburg'a gidemeyeceğine hayıflandı. Tapu kayıtlarıyla Ticaret Sicili kayıtları yereldi. Başkentte kopyaları bulunmazdı.

Birden aklına bir fikir geldi. «Allah kahretsin, neydi kızın adı?» Mark gözlerini yumdu, o parlak, dostluk dolu, şen yüzü gözünde canlandırmaya çalıştı. Ladyburg'daki Ticaret Sicili'nde çalışan kız.

«Mark... ne romantik bir isim...» Sesi bile kulağındaydı.

Ama adını ancak tren istasyona girerken hatırlayabildi.

«Marion!» Hemen defterine yazdı.

Platforma indi. Bavulu elindeydi. Yolcularla karşılayıcıların arasına karışıp ilerledi. İstasyondan çıkınca kentte kendine kalacak bir yer bulma işine girişti.

Natal Mercury gazetesinden bir tane aldı, küçük ilanlara baktı, rıhtımlara yakın yerdeki Point Sokağında bir pansiyon bulunduğunu öğrendi. Oda küçüktü, karanlıktı, tüm kenti istila eden o dev hamamböceklerinin kokusu sinmişti içine. Her gece kentin kanalizasyonlarından ordular halinde çıkar, gezinirlerdi bu böcekler. Ama odanın kirası haftada yalnızca bir buçuk sterlindi. Banyoyu, duşu kullanma hakkı da vardı.

O gece bir mektup yazdı.

Sevgili Marion.

Herhalde beni hatırlamazsın. Adım Anders. Tıpkı Mark Anthony gibi! Tekrar görüşemeden Ladyburg'dan acele ayrılmak zorunda kaldığımdan beri sık sık seni düşündüm... »

Tedbirli davrandı, istediği bilgilerden söz etmedi. Bunu gelecek mektupta yazardı. Son zamanlarda kadınları daha iyi tanır olmuştu. Zarfın üzerine. «Bayan Marion, Ticaret Sicili Bürosu, Ladyburg,» diye yazdı.

Mark ertesi sabah işe Kent Kütüphanesinden başladı. Kütüphane, Smith Sokağındaki Belediye binasının dört katlı bir ekiydi. Katedrale yakın, Royal Otelinin hemen yanında, küçük bir saraya benziyordu. Önünde kare biçiminde şirin bir bahçesi vardı. Bahçede çiçekler tomurcuğa durmuştu.

Kütüphaneci kadına yaklaşırken içine bir ilham daha doğdu.

«Yazmakta olduğum bir kitap için araştırma yapıyordum...»

Kır saçlı kadının yüz çizgileri bir anda yumuşadı. Kitap tipiydi kadın. Kitap tipi insanlar, kitap tipi insanlardan hoşlanırdı. Mark'a okuma odalarından birinin anahtarı verildi. Natal gazetelerinin eski kopyaları o odadaydı. Gazeteler tâ İngiliz işgali günlerine kadar gidiyordu.

Mark tarih okumaktan pek hoşlandığı için bir an kendini o satırlar arasında kaybetme eğilimini duydu. Ama buna karşı koydu. Ladyburg Lantern and Record'er gazetesinin çekmecesini seçti. İlk sayılar eskimiş, sararmaya başlamıştı. Kolayca yırtılıyorlardı. Mark onları dikkatle tutup açtı.

Courtney adına ilk olarak 1879 tarihli ilk gazetelerde rastladı.

Ladyburg Süvari Birliği Isandhlwana'da imha edildi.

Albay Waite Courtney ve adamlarından tek kişi sağ kalmadı.

Kana susamış İmpi'ler ölüm saçıyor.

Mark bu adın, Ladyburg'daki ailenin ilk atasına ait olduğunu düşündü. Ondan sonra Courtney adıyla sık sık karşılaşır oldu. Hemen her günkü gazetede. Courtney'lerin çoğu Ladyburg yöresinde yaşıyordu. Ama Dirk Courtney'in adı ilk olarak 1900'de geçti.

Ladyburg en sevgili oğullarından birini karşılıyor.

Anglo Boer Savaşı kahramanı geri dönüyor.

Albay Sean Courtney, Lion Kop çiftliğini satın alıyor.

Ladyburg en sevgili oğullarından birini, yıllar sonra tekrar bağrına basıyor. Albay Sean Courtney'in büyük başarılarını bilmeyen pek az kişi vardır ve Witwatersrand altın madeninin bir sanayi olarak kuruluşundaki rolünü herkes hatırlar...

Bu satırları adamın başarılarının ayrıntılı bir anlatımı izliyor, yazı şöyle sonuçlanıyordu:

Albay Courtney, Lion Kop çiftliğini Ladyburg Çiftçiler Bankasından satın almış bulunuyor. Oraya yerleşmek ve kerestecilik yapmak niyetinde olduğunu açıklayan Albay Courtney, eşini kaybetmiş bulunmakta ve on yaşındaki oğlu Dirk'le birlikte yaşamaktadır.

Bu haber Mark'ı şaşkınlığa sürükledi. Dirk Courtney'in yaşlı generalin oğlu olduğunu hiç düşünmemişti. Fransa'da rastladığı o iriyarı, kanca burunlu, koca sakallı adam... bir bakışta; saygı duyduğu, sevdiği adam... yoo, yalnız sevmek değil, daha da fazlaydı ihtiyara duyduğu. Adamın varlığı ve gücü, eskiden kalma ünüyle birleşince, genç Mark'ın içinde hemen hemen dinsel bir huşu uyandırmıştı,

İlk tepkisi, acaba general de o cinayet amaçlı saldırıya bulaşmış olabilir mi, diye düşünmek oldu. Bu düşünce onu o kadar rahatsız etti ki, kütüphaneden çıktı, ağaçlı yolda biraz yürüyüp kumsala indi, karşıdaki dağlara baktı durdu.

Gemileri seyretti bir süre. Acaba işin merkezi Ladyburg'da mı, asıl örümcek orada mı oturuyor, diye düşündü. Araştırmalarının zaman alacağını biliyordu. Okumak uzun işti. Marion'dan cevap gelmesiyse günler sürerdi.

Pansiyonuna döndüğü zaman oturup kuşağındaki kesede kaç altın kaldığını saydı ve kent yaşamı içinde paranın uzun süre dayanamayacağını anladı.

Bir iş bulması gerekiyordu.

Teşhir salonu müdürünün fazla bira içmekten midesi fırlamıştı. Üstündeki giysiler pek parlak renklerdeydi. Otomobil satışıyla ilgili kimseler hep böyle giyiniyorlardı galiba. Mark kendisine sorulan soruları terbiyeli terbiyeli yanıtladı. Neşeli görünmeye çalışıyordu ama için için pek kederliydi.

Beş gündür kenti turlayıp duruyordu. Bir işten bir işe başvuruyor, sonuç alamıyordu.

Daha görüşmenin başında işverenler ona, «Zor günler geçiriyoruz,» diyorlardı. «Tecrübeli eleman almak zorundayız.»

Mark'ın kütüphanedeki araştırmalarını sürdürmeye pek vakti kalmamıştı. Şu anda da oturduğu koltuğun ucuna ilişmiş, adama teşekkür edip oradan ayrılmak üzere fırsat bekliyordu. Ama adam konuşmayı kesmiyor, uzun uzun sürdürüyordu, Satıcı komisyonundan söz etmekteydi. Komisyonun dolgun olduğunu, iki kişiye de yeteceğini söylüyordu.

«Ne demek istediğimi anlıyorsunuzdur,» diyerek göz kırptı, bir sigara çekip fildişi ağızlığına yerleştirdi.

«Evet, tabii...» Mark başını hevesle salladı, ama adamın ne demek istediği hakkında zerre kadar fikri yoktu. Yalnızca memnun etmek istemişti onu, o kadar.

«Elbette. Ben sizi şahsen kollayacağım. Aramızda bir anlaşmaya varabilsek tabii... tamam mı?»

«Tamam.» Mark ancak bunu söyledikten sonra adamın onun komisyondan pay istediğini kavrayabildi. İşe alınıyordu herhalde.

«Elbette efendim,» dedi. Ayağa kalkıp dans etmek istiyordu canı. «Bence eşit ortaklık uygun olur.»

«Güzel.» Mark'ın komisyonunun yüzde ellisi, müdürün beklediğinden çok fazlaydı. «Pazartesi saat dokuzda başla,» diyerek Mark'a sırıttı.

Mark ellerini minnetle ovaladı. Ama tam odadan çıkacağı sırada müdür arkasından seslendi.

«Doğru dürüst bir giysin vardır, Anders, değil mi?»

Mark hemen, «Tabii,» diye yalan söyledi.

«Onu giy.»

Mark Hintli bir terzi buldu, adam ona bir gece içinde yelekli gri bir takım uydurdu, karşılığında otuz iki şilin para aldı.

«Giysiler üzerinizde çok iyi duruyor, bayım. Soylu bir dük gibi.» Mark aynaya bakarken terzi tam arkasında duruyordu. «Çalışmalarım için iyi reklam olacaksınız.»

«Araba kullanmasını biliyorsundur tabii.» Adı Dicky Lancome olan müdür bunu laf olsun diye soruyordu aslında. Teşhir salonunda pırıl pırıl parlayan Cadillac'a doğru yürümekteydiler.

«Elbette,» dedi Mark.

«Elbette. Bilmesen araba satıcısı olmaya kalkışmazdın, değil mi?»

«Tabii kalkışmazdım.»

«Atla bakalım öyleyse,» dedi Dicky. «Blok çevresinde bir tur atalım.»

Mark'ın başı döner gibi oldu. Bereket versin diline çabuktu da kendini kurtarmayı başardı.

«Önce bana arabanın özelliklerini anlatsan daha çok sevinirdim. Ömrümde Cadillac kullanmadım.» Bu doğruydu işte. Ama eksikti. Cadillac değil, aslında hiç araba kullanmışlığı yoktu Mark'ın.

«Pekâlâ,» diye kabullendi Dicky. O ıslık çalarak, kaldırımlardaki kızlara göz ederek arabayı sürerken, Mark olanca dikkatiyle direksiyon ve pedal hareketlerini izlemekteydi.

Batı Sokağındaki teşhir salonuna döndüklerinde Dicky bir deste form alıp onun önüne attı. «Bir satış yaparsan bunlardan bir tane doldurursun. Parayı almayı da ihmal etmezsin.» Saatini yelek cebinden çekti.

«Tanrım, geç olmuş. Öğle yemeğine çok önemli bir randevum var.» Saat on biri biraz geçiyordu. «Çok önemli bir müşteri.» Sesi hemen alçaldı. «Aslında sarışın da. Ve çok güzel.» Yine göz kırptı. «Görüşürüz.»

«Ama ya fiyatlar... ya da öbür bilgiler!» diye seslendi Mark çaresizlik içinde.

«Masamın üzerinde bir broşür var. İçinde hepsi yazılı. Eyvallah!» Dicky arka kapıdan uçup gitti.

Mark elinde broşürle Cadillac'ın çevresinde dolaşıp her yanını inceliyordu. Kullanma talimatının bazı bölümlerini yüksek sesle tekrarlamakta, arabanın çeşitli parçalarının adlarını numaralanmış şemadan bulmaktaydı. Birden birinin koluna dokunduğunu hissetti.

«Özür dilerim, delikanlı. Satıcı siz misiniz?» Karşısında yaşlıca bir çift duruyordu. Adamın sırtında kusursuz dikilmiş koyu renk, ısmarlama bir giysi, yakasında karanfil, elinde de baston vardı.

Yanındaki zarif kadın, «Karar vermeden önce arabayla bir dolaşmak istiyoruz,» dedi, Mark'a ana gibi gülümseyerek. Şapkasından yüzüne tüller sarkıyordu. Yapma çiçekler de vardı şapkanın tepesinde. Gümüş rengi saçları özenle kıvrılmıştı.

Mark'ın içindeki panik benliğini saracak gibiydi. Bakmıyor, bir kurtulma yolu arıyordu. Adam kapıyı açmış, karısını ön koltuğa bindirmekteydi çoktan.

Mark kapıları onların arkasından kapadı, arabanın arkasına dolaştı, kullanma broşürüne son bir kez göz attı. «Sol ayakla debriyaja basın, vites kolunu yukarı ve sola alın, sağ ayakla gaz pedalına sıkıca basın, debriyajdan ayağınızı çekin,» diye mırıldandı, broşürü cebine sokup sürücü yerine geçti.

Adam arka kanepenin orta yerinde oturmaktaydı. İki eli bastonunun sapına dayalıydı. Ciddi, yargıç gibi dikkatli bir hali vardı.

Karısı Mark'a tatlı tatlı gülümsedi. «Kaç yaşındasın, genç adam?»

«Yirmi efendim. Hemen hemen yirmi bir.» Mark kontağı çevirdi, marşa bastı, araba homurdandı. Kadın sesini yükseltmek zorunda kaldı.

«Olur şey değil,» dedi. «Oğlumun yaşı.»

Mark ona solgun, zoraki bir gülümsemeyle baktı, içinden talimatı tekrarlamaya koyuldu.

«Gaza sağlam basın.» Motor kulakları sağır edecek bir gümbürtü çıkardı, Mark iki elinin parmak eklemleri bembeyaz kesilene kadar direksiyon simidini sıktı.

«Ailenizle mi oturuyorsunuz?» diye sordu müşterisi.

Mark, «Hayır efendim,» diye yanıtladı ve debriyajı bıraktı. Arka tekerler yaralı bir küheylan gibi gıcırdadı, mavimsi dumanlar püskürürken arabanın arkası yukarıya kalkar gibi oldu, sonra savrularak öne doğru uçtular. Ön kapıya giderlerken teşhir salonunun cilalı tabanı üzerinde kapkara lastik izleri kaldı.

Mark direksiyonla boğuşurken Cadillac sağa sola yalpaladı, kaydı, son anda kapıları ortaladı, yengeç gibi yan yan giderek sokağa fırlamayı başardı. Bir arabayı çekmekte olan atlar ürküp şahlandı, Mark'ın arka kanepesindeki adam tekrar doğrulup oturma pozuna geçmeyi başardı, bastonunu da buldu.

Mark motor sesini bastırmak için bağırarak, «Çekiş harika!» diye belirtti.

Dikiz aynasında müşterinin gözleri dışarı uğrarken sesi «Kusursuz!» dedi.

Karısı şapkasının çiçeklerini düzeltti. Çiçekler suratına doğru sarkmıştı. Başını üzgün üzgün iki yana salladı.

«Ah, siz gençler!» dedi. «Ailenizden ayrıldığınız anda yemek yemez oluyorsunuz. Açlıktan ölmenize ramak kalıyor. Ben senin yalnız oturduğunu hemen anlamıştım... öyle zayıfsın ki... »

Mark o sıra Smith ve Aliwal kavşağını çılgın gibi geçerken biraz ilerde bir kamyon yolu tıkamıştı. Mark direksiyonu çabucak kırdı. Cadillac yönünü doksan derece değiştirdi, iki yan tekeri üzerinde Aliwal'e saptı.

Kadın bir eliyle kapının kulpuna yapışmış, öbürüyle şapkasını tutarak, «Tazıya dönmüşsün,» diye devam etti. «Bir pazar bize gel de doğru dürüst bir yemek yedireyim sana.»

«Teşekkür ederim, bayan. Çok naziksiniz.»

Mark sonunda arabayı galerinin önündeki kaldırıma yanaştırıp durdurduğu zaman elleri öyle titriyordu ki, kontağı kapatamayıp ikinci kez çevirmek zorunda kaldı. Ceketinden dışarı terler fışkırıyordu. Arabadan inmeye hali kalmamıştı.

Arka kanepedeki adam, «İnanılmaz bir şey!» dedi. «Ne kontrol, ne ustalık... kendimi eskisi gibi genç hissetmeye başladım.»

Karısı, «Çok güzeldi canım,» diyerek ona katıldı.

Adam bir anda, «Alıyoruz,» diye karar verdi. Mark kulaklarına inanamadı. İlk satışını yapmıştı.

«Bu genç adam da şoför olarak bize gelse ne iyi olurdu değil mi? Öyle usta bir sürücü ki!»

«Olmaz, bayan.» Mark neredeyse tekrar paniğe kapılmak üzereydi. «Buradaki işimden ayrılmayı aklıma bile getirmem... yine de teşekkür ederim.»

«Yaman iş, ahbap!» Dick Lancome iki tane beşer sterlinlik kâğıt parayı ortasından katlayıp cebine soktu. Mark'ın komisyonundan kendisine düşen yüzde elliydi bu. «Geleceğin: parlak görünüyor doğrusu.»

Mark, «Bilemiyorum,» dedi alçakgönüllülükle.

«Parlak, parlak,» diye kehanette bulundu Dicky. «Ama bir şey var, ahbap... o giysi...» Yavaşça ürperdi. «Şimdi artık paran olduğuna göre seni benim terzimle tanıştırayım. Alınma, gücenme ama bu kılıkla kıyafet balosuna gidiyormuş gibisin.»

O akşam iş saatinden sonra Mark bir haftadır ilk kez kütüphaneye koştu. Görevli kadın onu ayıplayan bir öğretmen gibi, kaşları çatık karşıladı.

«Bir daha gelmezsiniz sanmıştık... vazgeçtiniz sanmıştık.»

«Yoo. asla vazgeçmem,» diye güvence verdi Mark. Kadın hemen yumuşadı, ona okuma odasının anahtarını uzattı.

Mark defterine Courtney'lerin soy ağacını çizmeye koyulmuştu. Oldukça karışıktı ailenin durumu. Sean'ın bir erkek kardeşi vardı. Boer Savaşı sonunda o da albaydı. Aynı zamanda Victoria Haçı madalyası almıştı. Parlak bir aileydi gerçekten. Albay Garrick Courtney adındaki bu kardeş zamanla dikkat çeken bir yazar olmuş, sonra üne kavuşmuştu. Askerlik tarihi ve başarılı askerlerin yaşam öykülerini yazıyordu. Roberts'le Pretoria'ya arkadan Buller, Bir Savaşçı, daha sonra Dorrsme ve Kitchener İçin Savaş adlı eserleri yazmıştı. Bu kitapların hepsi Lantern gazetesinde pek övülüyordu. Yazarın bir tek oğlu vardı. Michael Courtney. 1914'den önce bu gencin Courtney Kereste Kesim Şirketindeki çalışmalarıyla ilgili haberler çıkmaya başlamıştı. Ladyburg yakınlarında olan şirketin genel müdürüydü Michael, Sporcu ve binici olarak da adı geçiyordu. Sonra 1917'de şöyle bir haber geliyordu:

LADYBURG KAHRAMANI MADALYA ALIYOR

Albay Garrick Courtney'in oğlu Yüzbaşı Michael Courtney'e Fransa'da bulunan 21'inci DFC filosundaki başarılarından ötürü Üstün Uçuş Madalyası verilmektedir. Yüzbaşı Courtney'in beş Alman savaş uçağı düşürdüğü bildirilmekte, kendisi komutam tarafından «Yüksek uçuş yeteneğine sahip cesur ve adanmış bir subay,» olarak tanıtılmaktadır. Kahraman, bir başka kahramanın da oğludur.

Birkaç ay sonra gazetenin birinci sayfasında iri puntolarla şu haber vardı:

YÜZBAŞI MICHAEL COURTNEY'in çarpışma sırasında şehit olduğunu üzülerek bildiriyoruz. Yüzbaşı Courtney'in uçağının düşman hatları gerisinde alev alev yanarak düştüğü ve onu düşürenin de kana susamışlığıyla ün yapmış Baron von Ricthofen'dan başkası olmadığı söylenmektedir. Ladyburg Lantero gazetesi müteveffanın babasına ve ailesine başsağlığı diler.

Ailenin bu dalının faaliyetleri, tüm zaferleri ve trajedileriyle birlikte ayrıntılı biçimde izlenmekteydi. Sean Courtney'in tarafı konusunda da durum, yüzyılın başından Mayıs 1910'a kadar aynıydı.

Sean Courtney'in 1903 yılında Bayan Ruth Friedman'la evliliği ayrıntılarla anlatılmıştı. Gelinin giydiği gelinlikten pastanın üstündeki kremelara kadar hem de. «Gelinin nedimeleri arasında, annesinin tuvaletinin tıpkısını giyen dört yaşındaki Storm Friedman da vardı. Küçük kız, damadın oğlu Dirk Courtney'e yeni bir kız kardeş olacak,» deniliyordu. Mark'ı asıl ilgilendiren ismin ikinci geçişi buydu. Mark not aldı. 1910 yılı Mayıs ayının sonlarına kadar bir daha Dirk'in adı geçmiyordu çünkü.

Albay Sean Courtney'in siyasal ve iş hayatındaki başarılarıyla eğlence hayatının nisbeten ciddi dallarındaki faaliyetleri, daha sonraki gazetelerde sayfa sayfa verilmeye devam etmekteydi. Natal Yasama Meclisine seçilmesi, sonradan Başbakan Louis Botha'nın kabinesine girmesi, Natal'daki Güney Afrika Partisinin başkanı olması, Londra'ya Whitehail delegesi olarak yollanması, tüm ailesini yanında götürerek yola çıkışı, orada Güney Afrika Birliğinin durumunu tartışması hep vardı.

Sean Courtney'in kazancı artıyor, serveti büyüyordu. Yeni kereste kesim tesisleri, yeni ekim alanları satın alıyor, yeni ve daha yüksek görevlere getiriliyordu. İlk Güney Afrika İnşaat Derneğinin başkanı, Union Castle Denizyollarının müdürü, Devlet Doğal Kaynaklar Komisyonunun başkanı, Güney Afrika At Yarışları Kulübü başkanı, on beş metre boyunda bir lüks yatın sahibi, Royal Natal Yat Kulüp başkanı... ama Dirk Courtney'in adı artık geçmez olmuştu. 1910 Mayısına kadar.

Ladyburg Lantern ve Rocorder'in 12 Mayıs 1910 günkü nüshasında, birinci sayfada şöyle deniliyordu:

Ladyburg Lantern, birkaç yıl yurt dışında kaldıktan sonra geri dönmüş bulunan Bay Dirk Courtney'in gazetemizin tüm ödenmiş hisselerini satın almış bulunduğunu açıklamaktan mutluluk duymaktadır.

Bay Courtney'e göre aradaki yıllar, tecrübe ve sermaye birikimi amacıyla, çeşitli yolculuklarla geçmiştir. Bu yılların ziyan olmamış olduğu da açıkça görülmektedir, çünkü Bay Courtney yurduna döner dönmez Ladyburg Çiftçiler Bankasında kontrolü eline geçirecek miktarda hisse almış, söylentilere göre bir milyon sterlin tutarındaki parayı nakit olarak ödemiştir.

Ladyburg'un da, tüm halkının da, Bay Dirk Courtney'in bölgeye getirdiği büyük enerjiden, servetten ve çalışmalardan büyük ölçüde yararlanacağı ortadadır.

Geleceğe dönük planlarının ne olduğu sorulduğu zaman Bay Dirk Courtney, «Ladyburg yöresindeki tüm şirket ve işletmelerimin günlük işlerini dikkatle izlemek niyetindeyim,» şeklinde konuşmuş, «İlerleme, büyüme ve birarada zenginleşme benim parolalarımdır,» diye eklemiştir.

Ladyburg Lantern gazetesi Bay Dirk Courtney'e güzel toplumumuza hoşgeldiniz der.

O günden sonra gazetenin hemen her günkü nüshasında mutlaka Dirk Courtney'den söz ediliyor, çeşitli konulardaki görüş ve yorumlarına yer veriliyordu, ama babasıyla ve ailesiyle ilgili haberler çok azalmış, iç sayfalarda, kıyıda köşede birer paragraf düzeyine inmişti.

Mark, Sean Courtney konusunda haber bulmak için diğer Natal gazetelerine dönmek zorunda kaldı. Önce Natal Mercury'den başladı.

Ladyburg Süvari Birliği Fransa'ya doğru yola çıktı. General Courtney bir kez daha askerlerini savaşa götürüyor.

Bu haber Mark'ı sarstı. Hatırlıyordu o günü. Limanın sisi içindeki gemileri, o gemilerin merdivenlerini tırmanan haki pantolonla, sırt çantalı, eli tüfekli askerleri gözünde canlandırabiliyordu. O marşlar, o kadın çığlıkları, konfetiler, serpantinler, boru sesleri hâlâ kafasında capcanlıydı. Kendisi de kısa süre sonra onları izleyecekti. Askerlik Bürosunda sorularını fazla titiz sormayan bir çavuşa, yaşını olduğundan büyük olarak yutturduktan sonra.

Ladyburg askerleri bozguna uğradı.

Delile Wood saldırısı başarısız.

General Courtney: «Onlarla gurur duyuyorum.»

Mark gözyaşlarının gözkapaklarını yaktığını hissetti. Şehitler listesini yukardan aşağı taramaktaydı. Tanıdığı bir isme rastlayınca duraklıyordu... hatırlıyor, hatırlıyor, sonra kendini tekrar o korkunç çamur, kan ve ıstırap denizlerinde kaybediyordu.

Omzuna bir el dokunup onu şimdiki zamana getirdi. Mark okuma masasının başında doğruldu. Şaşırmıştı.

Genç kütüphaneci kadın alçak sesle, «Artık kapatıyoruz, saat dokuzu geçti,» dedi. «Korkarım çıkmanız gerek.» Sonra Mark'ın yüzüne dikkatle baktı. «Bir şeyiniz yok ya? Ağlıyor muydunuz?»

«Hayır.» Mark hızla mendilini aradı. «Okumak yordu gözlerimi.»

Pansiyondan içeri girerken bina sahibi merdivenden aşağıya doğru seslendi.

«Size bir mektup geldi.»

Mektup öyle kalındı ki, William Shakespeare'in tüm eserleri vardı içinde sanki. Ama açıldığında yalnızca yirmi iki sayfa çıktı

Sevgili Mark.

Seni elbette hatırlıyorum. Gittin ama seni sık sık düşündüm, acaba başına neler geldi diye merak ettim... Bu yüzden mektubun beni çok şaşırttı ve sevindirdi...

Mark mektuptaki bu içten sevinç havası karşısında suçluluk duyar gibi oldu.

Birbirimizi pek az tanıdığımızın farkındayım. Sen benim adımı bile tam bilmiyormuşsun. Adım Marion Littlejohn... ne saçma isim, değil mi? Keşke değiştirebilsem (yok, imada bulunuyor değilim, anlam çıkarma!) Ben burada, Ladyburg'da doğdum (ne zaman olduğunu da söylemem! Kibar bir hanım asla yaşını açıklamaz!) Babam çiftçiydi ama çiftliğini beş yıl önce sattı, şimdi şeker fabrikasında ustabaşı olarak çalışıyor.

Tüm aile tarih: yazılıydı. Marion'un okul hayatı, akrabalarının adları, ne iş yaptıkları, nerede oturdukları, Marion'un umutları, hayalleri... «Yolculuklara bayılırım, sen sevmez misin? Paris, Londra...» Hepsi ayrıntılarla yazılmıştı.. Çoğu parantez içindeydi ya da sonları ünlem ve soru işaretiyle noktalanıyordu.

Adlarımızın bu kadar benzemesi ne garip, değil mi... Mark ve Marion! Hoş geliyor kulağa.

Mark'ın içinde bir kaygı ve telaş belirdi. Rüzgâr ekeyim derken fırtına biçmişti galiba. Ama yine de o satırlardaki neşe ve sıcaklık ona ulaşabiliyordu. Kızın yüzünü pek az hatırlayabildiğine hayıflandı. Yolda karşısına çıksa, tanımadan yanından geçebilirdi.

O gece karşılık yazdı. Cümlelerine pek özendi. Henüz mektuplarının amacına doğrudan giriş yapamazdı, ama bir kitap yazmak niyetinde olduğundan söz etti: Bu kitabın Ladyburg arşivlerindeki bilgilere göz atmayı gerektireceğini, oysa kendisinin bu yolculuğa vakti de, parası da olmadığını yazdı. Sonra da kızdan kendisine yollayabileceği bir resmi olup olmadığını sordu.

Kız cevabını herhalde Mark'ın mektubunu aldığı gün yazıp postalamıştı.

«Sevgili Mark...» diye başlayan yirmi beş sayfalık sık satır yazının yanında bir de fotoğraf vardı. Biraz tutuk pozda, parti kılığında genç kız. Yüzünde korkulu bir gülümseme, bakışlar pek sabit,... objektife, tüfek namlusuna bakar gibi bakmış. Gerçi resim çok net değildi, ama yine de Mark'a kızın neye benzediğini hatırlatmaya yetiyordu. Mark rahatladığını hissetti.

Biraz tombulcaydı. Sevimli, yürek biçiminde bir yüzü vardı. Ağzı geniş, gözleri zeki, genel havası uyanık ve canlıydı. İyi eğitilmiş, çok okuyan biri olduğunu Mark zaten biliyordu. Ayrıca kız onu memnun etmeye de aşırı hevesliydi. Resmin arkasını imzalamıştı. «Sevgili Mark'a kucak dolusu sevgilerle, Marion.»

İmzanın altına üç küçük çarpı işareti çizmişti. Mektuptan Mark'ın Cadillac satıcısı olarak başarısına ve yazarlık hevesine duyulan hayranlık taşmaktaydı.

Araştırmalarına yardımcı olmaktan büyük sevinç duyacağını söylüyordu. Ne bilgi isterse, kendisine yazması yeterdi. Devlet ve Belediye dosyaları zaten elinin altındaydı. («Bu kez tetkik ücreti de almayacağım!») Ablası Ladyburg Lantern'in yazı işleri bürosunda çalışıyordu. Hükümet binasında zengin bir kütüphane vardı, Marion oraya zaten sık sık giderdi... Kendisine yardımcı olmasına izin vermesini istiyordu Mark'dan.

Bir şey daha... Mark'ın da yollayabileceği bir resmi var mıydı? Ondan bir anı çok makbule geçerdi.

Mark yarım sterline bir resim çektirdi. Yeni takımını giymiş, hasır şapkasını başına oturtmuştu. Hem de çarpık olarak. Suratında şeytanca bir gülümseme vardı.

Sevgili Mark,

Ne kadar yakışıklısın!!! Arkadaşlarımın hepsine gösterdim, hepsi imrendiler, kıskandılar.

İstediği bilgilerden de bazılarını veriyordu. Daha sonra başka bilgiler de verecekti.

Mark, Smith Sokağındaki kitapçıdan kalın, deri kaplı bir defter aldı. Ayrıca üç büyük boy kartonla Natal ve Zululand'in haritalarını da aldı. Bunları odasının duvarına astı. Yattığı yerden bakabilecekti artık.

Birinci kartona, Courtney'lerin, Pye'lerin ve Petersen'lerin soy ağaçlarını işledi. Andersland satışıyla ilgili şimdiye kadar karşısına çıkmış bütün, isimleri de not etti.

İkinci kartona, Ladyburg Çiftçiler Bankasının sahip olduğu tüm şirketlerin şemasını çıkardı, üçüncüsüne de General Sean Courtney'in holding şirketi olan Natal Kereste ve Emlak Ltd'in sahip olduğu şirketleri işledi.

Haritada her iki grubun arazilerini dikkatle sınır çizip işaretledi. General Courtney grubunu kırmızı, oğlu Dirk Courtney grubunu mavi kalemle boyadı.

Bu çalışmalar, aramalarına devam etmek için ona yeni bir hız ve kararlılık kazandırdı. Hele de Andersland'ı mavi kalemle boyarken. Boyama işi bitince kalemin boyalarını parmaklarından sildi ve ağzında acı bir tad hissetti. İhtiyarın_o toprağı asla elden çıkarmayacağından giderek daha emin oldu. Toprağı elinden almak için tek yol ihtiyarı öldürmekti.

Ne zaman haritaya yeni boyalar sürmek zorunda kalsa ya da yatağına uzanıp o tarafa baksa, içini aynı öfke ve kızgınlık doldurur oldu. Bunca servetin bir baba oğulun elinde bulunduğunu bilse Fergus MacDonald ne derdi, onu düşündü. Her akşam, gün boyu edindiği yeni bilgileri defterine işleyip duruyordu.

Geceleri ışığı söndürüp karanlıkta uyanık yatıyor, genellikle tam uykuya dalarken rüyasında Chaka Kapısını görüyordu. Nehri koruyan o koca kayaları... orada tek başına duran mezarın tanığı olan o kayaları. İşaretsiz bir mezar. Üzerini Afrika'nın yaban bitkilerinin örttüğü bir mezar... ya da belki sırtlanların ya da başka vahşi yaratıkların açıp yokettiği bir mezar.

Bir akşam Mark kütüphanede normal çalışmasını yaparken eli Ladyburg Lantern'in oldukça yeni nüshalarına doğru kaydı. O gece kendisi Ladyburg'den kaçtıktan sonra neler olup bittiğine bakmak istedi. İç sayfalardaki birkaç satırlık haberi neredeyse gözden kaçırıyordu.

Dün Pine Sokağındaki Methodist kilisesinde Bay Jacob Henry Rossouw'un cenaze töreni yapıldı. Bay Rossouw bir grup arkadaşıyla birlikte ava çıktığı sırada, Baboon Nehri üzerindeki demiryolu köprüsünden düşerek hayatını kaybetmişti.

Bay Rossouw bekârdı ve Zululand Şeker Şirketinde çalışmaktaydı. Cenaze törenine şirketin yönetim kurulu başkanı Bay Dirk Courtney de katıldı, kısa fakat veciz bir konuşma yaparak kuruluşlarında çalışan en mütevazi memura bile nasıl ilgi gösterdiğini bir kez daha açıklamış oldu. Büyüklük kendini küçük hareketlerle gösterir.

Tarih Mark'ın vadiden kaçtığı güne uyuyordu. Bu adam herhalde Mark'ın peşindeki avcılardan biriydi. Belki de trene atladığı sırada ayak bileğine sarılıp, köprü demirine çarpınca aşağıya düşmüş olanıydı. Eğer durum öyleyse, Dirk Courtney'le doğrudan ilgiliydi olaylar. Mark yavaş yavaş ipleri birbirine düğümlemeyi başarıyordu. Ama ilmeği geçireceği bir boyun gerekliydi ona.

Mark'ın içi bir bakımdan rahattı. Babayla oğul arasında derin bir uçurum varmış gibi görünüyordu. General Sean Courtney'le oğlu Dirk Courtney'in şirketleri asla üst üste çakışmıyor, ikisi asla aynı şirkette yönetim kurulu üyesi olmuyorlardı. Her birinin şirketler piramidi ayrı ve tek başına durmaktaydı. Bu ayrılık para ve iş konularına özgü de değildi görünüşe göre. Mark bu iki kişinin sosyal hayatta ilişkili olduklarına dair de hiçbir işarete rastlamıyordu. Zaten aralarındaki belirgin düşmanlık, gazete oğulun eline geçtiği anda babaya takınılan durumdan da açık seçik görülmekteydi.

Ama yine de tam ikna olmuş değildi Mark. Fergus MacDonald onu patronların, zenginlerin tutumuna karşı defalarca uyarmıştı. «Suçlarını saklamak için akla gelmeyecek şeyler yaparlar, Mark. Dürüst işçinin alın teriyle kazandığı paraya el atabilmek için başvurmayacakları aşağılık yoktur.»

Belki de Mark'ın ilk yapması gereken şey, yalnızca bir tek kişinin peşinde olduğunu kesin ve kuşkusuz biçimde saptamaktı. İkinci adım da elbette Ladyburg'a dönmek olacaktı. Orada yeni bir saldırıyı kışkırtmalıydı. Ama bu kez hazır olacaktı o saldırıya. Nereden geleceği konusunda da bir fikri olacaktı. Zihni gerilere uçtu, Fergus'la ikisinin Cuthbert adlı mankeni kullandıkları günleri düşündü. Düşmanın ona ateş edip yerini belli etmesini, kendini ele vermesini sağlıyorlardı. Mark acı acı sırıttı. Bu sefer Cuthbert'in işini de kendisinin yapması gerekecekti. Fransa'dayken hiç duymadığı bir tür korku sarıldı yakasına. Daha önce varlığına inanamayacağı kadar korkunç ve katı bir düşmanı izlemek zorundaydı. Vakit de yaklaşıyordu.

O sırada dikkatini Ladyburg'dan gelen bir yeni mesaj dağıttı. Bu defa programını ertelemeye zorunlu hissetti kendini.

Sevgili Mark,

Sana müthiş bir haberim var! Dağ yürümezse abdal yürür derler. Ablamla kocası dört günlük bir tatil için Durban'a gidiyorlar. Beni de davet ettiler. Ayın on dördünde orada olacağız... Marine Parade Caddesindeki Marine Otelinde kalıyoruz... ne lüks, değil mi?

Mark içinden yükselen heves ve sevincin gücüne kendi de şaşırdı. Bu dost davranışlı, sevgi dolu yaratığa uzaktan uzağa ne kadar bağlandığının o ana kadar farkında değildi. Onunla karşılaştığında bir kere daha şaşırdı. İkisi de özene bezene giyinmişler, ayrıntılara önem vermişlerdi. İkisi de çekingen, baskı altındaydılar. Marion'un ablası yanlarındaydı çünkü.

Otelin verandasında kaskatı oturup çaylarını yudumladılar, dereden tepeden sohbet ettiler, bu arada dudaklarına götürdükleri fincanın üzerinden birbirlerini belli etmeden incelediler.

Marion kilo vermişti. Mark bunu hemen farketti. Ama tabii kızın ona güzel görünebilmek için günlerdir aç yaşadığını bilmesine olanak yoktu. Güzeldi kız o gün. Mark'ın hatırladığından ya da yolladığı resimden çok daha güzeldi. Daha da önemlisi, o sıcak davranışıydı. Mark ömrünün çoğunu yalnız geçirmiş bir insandı ama özellikle şu son birkaç hafta boyunca daha da yalnız kalmıştı. O salaşpur pansiyonda, hamamböcekleriyle yatıp kalkıyor, planlarıyla baş başa vakit geçiriyordu hep.

Marion'un gelmesine, tipi sırasında yangına gelen itfaiyecilere gösterilmesi gereken tepkiyi gösterdi.

Abla başlangıçta ablalık görevlerini pek ciddiye alıyordu. Ama o da Mark'dan olsa olsa beş altı yaş daha büyüktü. Gençlerin birbirlerine karşı olan duygularını da, delikanlının dürüst biri olduğunu da görmekte gecikmedi. Kendi de genç, üstelik yeni evli olduğundan, onlara anlayış gösterdi.

«Marion'u arabayla biraz gezdirmek istiyordum... çok kalmayız.» Marion ölmek üzere olan bir ceylanın yakarışıyla dolu bakışlarını ablasına çevirdi.

«Lütfen izin ver, Lyn.»

Cadillac son modeldi. Zulu işçiler onu yıkayıp parlatırken Mark kendisi başlarında durmuştu.

Umgeni Nehrinin ağzına kadar gittiler. Marion onun hemen yanında oturuyordu. Güzeldi. İçi gurur doluydu.

Mark da kendini ömründe hissetmediği kadar iyi hissetmekteydi. Şık giyinmişti. Cebinde parası vardı. Altında pırıl pırıl koca bir araba, yanında kendisine hayran güzel bir kız!

Hayranlık sözcüğü, Marion'un Mark'a karşı olan davranışını anlatabilecek tek sözcüktü. Gözlerini onun yüzünden bir an bile ayıramıyordu. Mark ona baktıkça kızın gözleri pırıl pırıl parlıyordu.

Kendini bu kadar yakışıklı, kibar bir erkeğin yanında hayal bile etmemişti hiç. En çılgın rüyalarında bile böyle pırıl pırıl bir Cadillac içinde madalyalı bir savaş kahramanını düşünmemişti.

Mark yolun kenarına parkettiğinde inip çalılık patikadan nehrin ağzına doğru yürüdüler. Marion onun koluna, boğulmakta olan bir denizci gibi sarıldı.

Nehir yukarlardaki bir yağmur fırtınasından dolayı gürül gürül akıyordu. Eni yarım mil, rengi de kahverengi, çamur gibiydi. İlerde, denizin yeşil sularına kavuşacağı yerde köpürüyor, beyazlaşıyordu. Nehrin suları üzerinde çeşitli çöpler ve boğulmuş hayvanların leşleri de yüzmekteydi.

Bir düzine siyah köpekbalığı o leşleri yemeye hazırdı. Üçgen kuyruklarını göstere göstere daireler çizerek yüzüyorlardı.

Mark'la Marion yan yana oturup seyrettiler.

«Ah,» diye içini çekti Marion. Kalbi kırılıyordu sanki. Öyle bir ses çıkardı. «Yalnızca dört günümüz var.»

Mark, «Dört gün uzun zamandır,» diyerek güldü. «Nasıl doldurabileceğimizi bilemiyorum.»

O sürenin hemen her saatini birlikte geçirdiler. Dicky Lancome gözde satıcısına çok anlayış gösterdi. «Sabahları buraya birkaç dakikalığına uğra, yeter. Patronu mutlu etmek için. Sonra kaçarsın. Ben kaleyi korurum sen yokken.»

«Peki ya son model Cadillac?» diye sormuştu Mark cesaretle.

«Zengin bir şeker çiftçisine satış yapmaya çalışıyor derim. Al arabayı, dostum. Ama Tanrı aşkına bir ağaca falan toslama.»

«Sana borcumu nasıl ödeyeceğimi bilemiyorum, Dicky. Gerçekten bilemiyorum.»

«Dert etme, ahbap. Bir yolunu buluruz.»

«Bir daha böyle şeyler isteyecek değilim. Bu kız pek özel biri de!»

«Anlıyorum.» Dicky onun omzunu babaca okşadı. «Hayatta en önemli şey o zaten. Seni çok iyi anlıyorum, dostum. Sana her santiminde zevk ve başarı dilerim.»

«Durum senin sandığın gibi değil, Dicky.» Mark'ın yüzü kıpkırmızı kesilmişti.

«Elbette değil. Hiçbir zaman değildir. Ama yine de sen zevkini çıkarmaya bak.» Dicky göz kırptı.

Mark'la Marion... kız haklıydı. Pek güzel uyuyordu isimleri. Günlerini kentte el ele dolaşarak geçirdiler. Marion kentin kalabalığına, enerjisine, kibarlığına, kültürüne, müzelerine, tropikal bahçelerine, kumsallarına, açık hava konserlerine, koca mağazalarına, ithal mallarıyla dolu vitrinlerine, koca gemilerin demirlediği limanlarına hayran kaldı.

Hintli balıkçıların tekneleriyle kıyıya dönüşlerini seyrettiler. Daha sonra Marion eteklerini sıvadı, Mark pantolon paçalarını dizlerine kadar kıvırdı, balıkçılara ağlarını çekmekte yardımcı oldular. Güvertelerde gümüş rengi balıklar kıpır kıpırdı.

Kremalı çilek yediler, üstü açık motorlara bindiler, Marine Caddesinde suratını boyamış, kafasına boynuzlar takmış, haykıra haykıra dans eden bir Zulu'yu seyrettiler.

Bir gece Dicky Lancome'la o sıra sevgilisi olan güzel kız onlara katıldı, birlikte balık yediler, dans ettiler, sonra Cadillac'a binip gülerek, eğlenerek, şarkılar söyleyerek döndüler. Arabayı Dicky kullanıyordu. Mark'la Marion arka kanepede sarmaş dolaştılar.

Otelin lobisinde, gece bekçisinin dikkatli bakışları altında Mark kıza veda etti. Bekçi o sırada acaba Mark da asansöre binip yukarı çıkmaya kalkışır mı diye kaygıdaydı.

«Ömrümde bu kadar mutlu olmadım,» dedi Marion açık açık. Parmakuçlarında yükselip onu dudaklarından öptü.

Dicky Lancome, Cadillac'ı ve kız arkadaşını almış, toz olmuştu. Herhalde deniz kenarında parkedecek kuytu bir köşe bulmuş olmalıydı. Mark gece yarısı tenha sokaklardan evine doğru yürürken Marion'un sözlerini düşündü, ona katıldığını farketti. Kendisi de hatırlamıyordu bu kadar mutlu olduğu zamanı. Ama öte yandan onun yaşamı pek mutluluklarla dolu bir hayat da sayılmazdı. Dilencinin elinde bir şilin bile servet sayılırdı.

Birlikte geçirecekleri son gün geldi çattı. Bunu bilmek, duydukları zevke bir acının ağırlığını katıyordu. Mark, Cadillac'ı şekerkamışı tarlaları arasında dar bir yola bıraktı, inip kar gibi kumsalda yürümeye başladılar.

Deniz öyle duruydu ki, tâ ilerde suyun altındaki kayaları rahatlıkla görebiliyorlardı. Daha ötede sular çivit rengine dönüşüyor, ufukla buluşuyor, onun hemen yukarısından dağ gibi kümülüs bulutlarının mor, mavi ve gümüş renkleri başlıyordu.

Çıtırdayan kumlar üstünde yalınayak ilerlediler. Ellerinde Marion'un otelinde hazırlanmış piknik sepetiyle Mark'ın yatağından alınmış battaniye vardı. Dünyadaki tek iki kişi onlardı sanki.

Yeşil çalıların arkasına dikkatle saklanıp mayolarını giydiler, gülerek ılık sulara doğru koştular.

Marion'un ince, pamuklu mayosu üzerine yapışınca onu çıplakmış gibi gösterdi. Oysa mayo dizlerinden boynuna kadar her yerini örtüyordu. Başından kırmızı yüzme bonesini çıkarıp gür saçlarını salladı. Mark ilk olarak kendini fiziksel bir uyanış içinde buldu.

O zamana kadar Marion'a bir arkadaş, bir dost gözüyle bakmıştı bir bakıma. Kızın o tapınırcasına sevgisi, Mark'ın içindeki bir boşluğu doldurmuş, bir ihtiyaca karşılık vermişti. Bunun doğurduğu duygular, hemen hemen bir ağabeyin duyguları olmuştu.

Marion ondaki bu değişikliği kadınlara özgü bir sezgiyle hemen hissetti. Gülmesi dudaklarında dondu, bakışları ciddileşti, o bakışlara karanlık korku gölgeleri yerleşti. Ama yine de yüzünü Mark'a çevirip başını kaldırdı, kendini korkunç bir iradeyle çelikleştiriyormuş gibi bir havaya girdi.

Gri battaniyenin üzerine yan yana uzandılar. Çalının gölgesi altındaydılar. Öğle sıcağında böceklerin sesleri duyuluyordu.

Islak mayolar sıcak tenlerini serinletmekteydi. Mark onun mayosunu yavaşça üzerinden sıyırıp çıkardı. Marion'un cildi, Mark'ın parmakları altında nemliydi. Onun vücudunu Helena'dan bu kadar farklı bulacağını sanmamıştı. Marion'un teni süt gibi beyazdı. Pembeye çalıyordu daha çok. Vücudundaki tüyler ipek gibi yumuşacıktı. Açık kahverengi ve duman kadar yumuşak. Vücudu da yumuşaktı. Helena'nın sert kaslarının yerine, onda hemen teslim olan bir kadın vücudu vardı. Bu değişik duygular Mark'ı daha çok heyecanlandırdı.

Marion'un soluğu kesildiği, dudağını ısırıp başını yana çevirdiği zaman Mark birden anladı. Helena'dan öğrendiği marifetler Marion'u kendisi gibi etkilemiyordu. Kızın vücudu kazık kesilmişti. Yüzü solgun ve gergindi.

«Marion, iyi misin?»

«Bir şeyim yok, Mark.»

«Bundan hoşlanmıyor musun?»

«İlk kez oluyor...»

«Bırakabiliriz...»

«Hayır.»

«Zorunlu değiliz...»

«Hayır, Mark, devam et. Sen bunu istiyorsun.»

«Ama sen istemiyorsun.»

«Ben senin istediğini isterim, Mark. Devam et.»

«Olmaz...»

«Devam et, Mark, lütfen devam et.» Marion ona bakınca Mark kızın yüzündeki acıklı ifadeyi farketti. Gözlerinde yaşlar parıldıyor, dudakları titriyordu.

«Ah, Marion, çok üzgünüm.» Mark çekilip büzülür gibi oldu. Yüzündeki acı ifadesinden ürkmüştü. Ama Marion iki kolunu boynuna dolayıp ona doğru kaydı.

«Hayır, Mark... üzülme. Senin mutlu olmanı istiyorum.»

«Beni mutlu etmez... eğer sen istemiyorsan.»

«Ah, Mark, böyle söyleme, lütfen söyleme... dünyada tek istediğim seni mutlu etmek.»

Cesaretle dayandı, onu kucaklayıp kendi vücudu üzerinde tuttu, ellerini onun ensesinde kenetledi. Vücudu katıydı ama yine de serilmiş yatıyordu. Mark için de olay hemen hemen aynı derecede acı verici oldu. Kilitlenmiş sinirlerin titreşimini hissederken oda Marion'un acısını duydu, Marion'un çıkarmamaya çalıştığı iniltileri paylaştı.

Bereket versin çabucak bitti. Ama Marion hâlâ ona sarılmış, bırakmıyordu.

«Hoşuna gitti mi, Mark, sevgilim?»

«Evet, çok,» diye güvence verdi Mark hevesle. «Harikaydı.»

«Her bakımdan senin hoşuna gitmeyi öyle çok istiyorum ki, sevgilim. Her zaman, her konuda sana göre olmak istiyorum.»

«Hayatımdaki en güzel şeydi,» dedi Mark. Marion bir an onun gözlerine baktı, güvence aradı, inanmak istedi, sonunda... çok istediği için olacak, aradığını buldu..

«Çok sevindim, sevgilim,» diye fısıldadı, Mark'ın başını kendi nemli göğsüne doğru çekti. Onu öyle tutarak sallamaya başladı. Yavaşça, yumuşacık. Bir annenin yavrusunu salladığı gibi. «Çok sevindim, Mark. Daha da iyi olacak, göreceksin. Öğreneceğim. Senin için her şeyi yapacağım, sevgilim... her zaman.»

Akşam ışığında Mark arabayı ağır ağır sürerken Marion gururla onun yanında oturuyordu. Bambaşka bir hal gelmişti kıza. Birkaç saat içinde çocukluktan çıkmış, genç bir hanım olmuş gibiydi.

Mark içinden ona karşı bir sevgi kabardığını hissetti. Onu, korumak istiyor, o iyiliğin, o tatlılığın bozulmasına, acılaşmasına engel olmak istiyordu. Onu mutsuzluktan ve incinmekten kurtaracaktı. Bir an için, Marion'un vücudunun kendi vücudundaki ateşe cevap verememesinden üzüntü duydu. Kendisi onu bu fırtınadan geçirip huzura ulaştıramadığı için de üzülmekteydi. Belki ilerde olurdu. Belki birlikte bir çıkar yol bulurlardı... bulamazlarsa, eh, o zaman da o kadar önemli değildi zaten. Önemli olan bu kadına karşı hissettiği görev duygusuydu. Kendine ne verebilirse vermişti. Şimdi de karşılığını vermek Mark'a düşüyordu. Onu korumalı, onu sevmeliydi.

«Marion, benimle evlenir misin?» diye sordu alçak sesle. Marion yavaşça ağlamaya başladı. Bir yandan başını hevesle sallıyordu. Gözyaşları boğazına tıkanıyor, konuşmasını engelliyordu.

Marion'un ablası Lynette, Ladyburg'lu genç bir avukatla evliydi. O gece dördü birarada oturup bu evlenme işini konuştular.

«Babam sana yirmi bir yaşından önce evlenme izni vermez. Peter'le ben nasıl beklemek zorunda kalmıştık, unuttun mu?»

Peter Botes ciddi bir gençti. Başını onaylarcasına salladı, parmakuçlarını çadır gibi birleştirdi. İnce telli, kum rengi saçları vardı. Kırmızı cüppeli bir yargıç kadar tombuldu.

«Birkaç yıl beklemenin bir zararı olamaz... »

«Yıl mı?» diye sızlandı Marion.

Peter, «Daha on dokuz yaşındasın,» diye hatırlattı ona. «Mark'ın da aile sorumluluğunu yüklenmeden biraz para birliktirmesi şart.»

Marion, «Ben çalışmaya devam edebilirim,» diye atıldı.

«Hep böyle söylerler.» Peter kafasını bilmiş bilmiş sallıyordu. «Ama iki ay sonra bebeğin ilk haberi geliverir.»

«Peter!» Karısı onu azarlıyordu ama o sakin sakin devam etti.

«Evet, Mark, gelelim senin planlarına ve olanaklarına. Marion'un babası bilmek isteyecektir.»

Mark onlara kendi durumuyla ilgili bilgi vermek zorunda kalacağını sanmamıştı. Şu anda kendi kişisel serveti kırk iki sterlin on iki şilin mi, yoksa yedi buçuk şilin mi, onu bile bilecek durumda değildi.

Onları ertesi sabah Ladyburg trenine bindirdi. Uzun uzun kucaklaştılar, birbirlerine her gün yazmaya söz verdiler. Marion bu arada kendisinin de para biriktireceğini, babasının evlilikle ilgili katı kuralını değiştirmeye çalışacağını söyledi. Mark istasyondan dönerken hiç neden yokken Fransa'daki o sabahı anımsadı. Terhis olduğu sabahı. Birden sırtı dikleşti, adımlarına bir canlılık geldi. Sağ kalmıştı. Kurtulmuştu. Şu anda bundan sonrasını düşünmenin yeri değildi.

Dicky Lancome'un cilalı çizmeleri önündeki masanın üzerine dayanmıştı. Gazetesinden başını kaldırıp baktı. Öteki eliyle çay fincanını zarif bir biçimde tutmaktaydı.

«Yaşasın, kahraman fatih geliyor... yorgun silahını omzuna vurmuş... »

«Hadi, hadi Dicky!»

«Dizlerinde derman kalmamış, gözleri kanlı, alnı alev alev yanıyor...»

«Beni arayan oldu mu?» diye sordu Mark ciddi bir sesle.

«Ah, o büyük beyin şimdi de daha dünyaevi konularına ilgi göstermeye başladı.»

«Sen oyununa devam et, Dicky.» Mark kendisini bekleyen mesajlara hızla göz attı.

«Taşkın bir aşk, aşırı bir ihtiras, yüksek dozda seks ve akşamdan kalmak.»

«Bu nedir? Karalama gibi yazıyorsun, okuyamıyorum.» Mark gözlerini ondan kaçırıp yazıya eğmişti.

«Sözüme kulak ver. Mark, o genç kadında çoluk çocuk tutkusu var. Sen arkanı döndüğün anda en yakın ağacın tepesine tüneyip yuva kurmaya başlayacak.»

«Kes artık, Dicky.»

«Aslında senin de yapman gereken bu, arkadaş. Tabii eğer gözün yükseklerde değilse...» Dicky rol yaparcasına ürperdi. «Spor araba kullanmayan, büyük araba kullanmaya kalkışmamalı... dedim de aklıma geldi.» Gazeteyi elinden bıraktı, yeleğinin cebindeki saati çıkarıp baktı. «Çok önemli bir müşterim var.» Cilalı çizmelerini gözden geçirdi, göğüs cebinden çektiği mendille tozlarını şöyle bir uçurdu, ayağa kalkıp şapkasını başına oturttu, Mark'a göz kırptı. «Kocası bir haftalığına seyahate çıkmış. Kale sana emanet, dostum. Sıra bende artık.»

Odanın kapısından teşhir salonuna çıktı, bir anda geri döndü. Yüzünde korku ifadesi vardı. «Ulu Tanrım... müşteriler! Sen bak şunlara Mark. Ben arkakapıdan tüyüyorum.» Göz açıp kapayana kadar gitmiş, geriye yalnızca saçlarına sürdüğü briyantinin kokusu kalmıştı.

Mark pencerenin pervazı arasına sokulmuş kırık aynada kravatını düzeltti, kapıya yürürken yüzüne o basmakalıp «hoşgeldiniz» gülümsemesini yerleştirdi. Tam ayağını eşiğe bastığı anda durdu. Vahşi bir geyiğin hareketsizliği ve dikkatiyle dinliyordu. Vücudunun her siniriyle hissetti. Duyduğu o kadar acı veren, insanın içine işleyen güzellikte bir sesti ki, yüreğinin donduğunu sezdi. Bu ses yalnızca birkaç saniye sürdü. Ama titreşimleri havayı daha uzun saniyeler boyunca doldurdu. Mark'ın yüreği ancak ondan sonra çarpmaya başladı, kaburgalarına doğru taşacakmış gibi şişti..

Duyduğu ses bir genç kızın gülüşüydü. Mark'ın çevresindeki havaya bal karışmış, yoğunlaşmıştı besbelli. Bacaklarını zor hareket ettiriyordu. Ciğerlerine hava çekmek de zorlaşmıştı.

Kapının aralığından teşhir salonuna doğru baktı. Orta yerde, son model Cadillac'ın yanında iki kişi duruyordu.

Adamın arkası Mark'a dönüktü. Çok iri, çok uzun boyluydu. Üzerinde koyu renk bir giysi vardı. Yanındaki kız incecik ve zarifti. Uçuyordu âdeta. Görünmez kanatlı bir kuştu.

Mark ona bakarken ayaklarının altındaki tabanın sallandığını hissetti.

İriyarı adama bakmak için başını arkaya atmıştı. Boynu uzun ve düzgündü. Küçük bir başı, iri kara gözleri, gülen bir ağzı vardı. Dişleri düzgün, dudakları pembeydi. Biçimli alnının üzerinde gür, dalgalı saçları dikkati çekiyordu. Bu saçlar öylesine siyahtı ki, dalgaları abanoz ağacından yontulmuş bir heykeli andırıyordu.

Bir daha güldü. Çok güzel, minik dalgaları andıran bir ses. Adamın yüzüne dokunmak üzere elini uzattı. Eli incecik, uzun parmaklı, ama güçlü, becerikli görünen ellerdendi. O elleri görünce Mark ilk izleniminin yanlış olduğunu anladı.

Kızın boyu o adamın yanında kısa görünüyordu. Duruş biçimi de buna katkıda bulunuyordu. Aslında uzun boyluydu. Rüzgârdaki bir papirüs sapı kadar zarif ve esnekti. İncecik uzun beli, uzun bacakları vardı.

Parmakuçlarıyla adamın çene çizgisini izledi. Başını o uzun kuğu boynu üzerinde arkaya atmıştı. Dayanılmaz bir güzelliğe sahipti. Koca gözlerinde sevgi kıvılcımları tutuşuyordu. Dudaklarının çizgilerinde de sevgi okunmaktaydı.

«Öff, baba, ne kadar geri kafalı, somurtkan bir vahşisin.»

Bir balerin hafifliğiyle öbür tarafa döndü, Cadillac'a elini dayadı, yapmacık bir Fransız aksanıyla, «Mon cher papa, c'est tres chic...»[8] dedi.

Adam, «Ben bu süslü yeni arabalara güvenmem. Rolls'u her şeye tercih ederim,» diye homurdandı.

«Rolls mu?» diye bağırdı kız. «Aman ne kasıntı! İncil'den fırlama! Sevgili babacığım, artık yirminci yüzyıldayız, unuttun mu?» Bir vazo içindeki salon gülü gibi büküldü. «Beni o tabutlara benzer arabada dolaşmaya zorlarsan, arkadaşlarımın yanında başımı nasıl dik tutarım ben?»

Tam o anda Mark'ı gördü. Satış müdürü odasının kapısında duruyordu Mark. Kızın bütün tavrı bir anda değişti. Başını tutuşu, vücudunun duruşu, ağzının, gözlerinin ifadesi bir anda şakacı çocuk olmaktan çıktı, kibar bir hanımefendi oluverdi.

«Baba,» dedi yavaşça. Sesi nazik, Mark'ı süzen gözleri soğuktu. «Sanıyorum satıcı geldi.» Öbür tarafa döndü. Mark eteğin altında kalçasının hareketini hissedip titredi. Kız Cadillac'ın çevresinde yürüdü. Sakin ve mesafeliydi. Bir daha da Mark'tan tarafa bakmadı.

Mark ona hayran hayran bakakalmıştı. Tüm duyguları taşma halindeydi. Ömründe böylesine güzel, böylesine insanı tutsak eden bir varlık görmemişti.

Bu sırada adam dönmüş, kızgın gözleriyle ona bakıyordu. Kızın takılırken söylediği gibi, İncil'den kalma bir adama benziyordu: Dev gibiydi. Omuzları kalın bir ağaç gövdesi kadar genişti. Başının büyüklüğünü o kanca burnuyla kırçıllı koyu renk çalı sakalları daha da belirginleştiriyordu.

«Seni tanıyorum ben yahu!» diye homurdandı. Yüzü güneşten yanıp kararmıştı, ama gözlerinin kenarlarında beyaz kırışıklar vardı. Kıvırcık saçlarının dipleri de beyazdı. Şapkası gölgelemişti oralarını. Ya da bir üniforma kasketi.

Mark kendini toparlayarak, gözlerini kızdan almayı başardı ve ikinci bir şoka daha sürüklendi. O an için bunu korkunç bir rastlantı diye nitelendirmişti. Ama aradan yıllar geçtikten sonra hiç de öyle olmadığı kanısına vardı. Hayatlarını birbirine ören, onları biraraya getiren şey kaderdi.. İlk şokun etkisiyle çok sarsılan Mark'ın sesi çatlak çıktı.

«Evet, generalim, ben... »

«Dur, söyleme, Allah kahretsin!» diye onun sözünü kesti general. Sesi bir Mauser'in gürlemesini andırıyordu. Mark o yüze bakarken ruhunun büzüldüğünü hissetti. Ömründe gördüğü en dehşet verici surattı bu.

«Biliyorum... adın dilimin ucunda!» Mark'a ateş saçan gözlerle bakmayı sürdürdü. «Yüzleri hiç unutmam.» Generalin varlığının gücü genç adamı ezip yokedecek gibiydi.

«Yaşlılık belirtisi, baba,» dedi kız soğuk soğuk. Omzunun üzerinden geriye doğru bakıyordu ama yüzünde gülümseme ya da başka bir ifade yoktu.

«Öyle söyleme!» dedi general patlayan bir volkan gibi. «Sakın söyleme!» Mark'a doğru ürkütücü bir adım attı. Esmer alnı kırışmış, mavi gözleri karşısındakinin ruhuna neşter gibi çizikler atıyordu. «Gözler!» dedi. «O gözler.»

Mark o topallayan, dağ gibi ilerleme karşısında aceleyle bir adım geri çekildi. Bunun arkasından ne çıkacağını bilmiyordu, ama Sean Courtney'in elindeki bastonla her an ona vurmasını bile bekliyordu. Adamın öfkesi öylesine öldürücüydü.

«Generalim... »

«Evet!» General birden parmaklarını şıklattı, dal kırılması gibi bir ses çıkardı, alnındaki kırışıklar düzleşti, mavi gözlerde bir gülümseme belirdi. Bu öyle bulaşıcı bir gülümsemeydi ki, Mark da ona gülümsemek zorunda kaldı.

«Anders,» dedi general. «Anders ve MacDonald. Martin miydi? Michael mı? Yo, Mark Anders!» Yumruğunu sıkıp kendi oyluğuna indirdi. «Yaşlılıkmış, ha? Kızım... kim demişti bana yaşlı diye bakalım?»

«Baba, sen bir bilmecesin.» Kız gözlerini yuvalarında çevirdi ama Sean Courtney, Mark'a doğru ilerliyor, onun elini kapıp kemiklerini kırarcasına sıkıyordu. Genç adam kendini güç topladı, o da generalin elini sıkabildi. Hem de kuvvetle.

«Gözlerden,» diyerek güldü Sean. «O günden... o geceden bu yana öyle çok değişmişsin ki...» Gülmesi kesildi. Delikanlının sedye üzerindeki bembeyaz, kansız yüzünü, vücudundaki çamur ve kurumuş kanları hatırlamıştı. Kendi sesi geldi kulağına. «Ölmüş!» Bu hayali kafasından kovaladı.

«Nasılsın, oğlum?»

«İyiyim, efendim.»

«İyileşeceğini düşünmemiştim.» Sean ona dikkatle baktı. «Bakıyorum hiç iz kalmamış. Kaç taneydi?»

«İki, efendim. Sırtımın üst kısmında.»

«Şerefli yara izleri onlar, evlat. Bir gün seninle yaralarımızı konuşuruz.» Birden kaşları tekrar çatıldı. «Çıngırağı taktılar, değil mi?»

«Evet, efendim.»

«İyi. Bizim orduda hiç belli olmaz. Madalya önerisini o akşam yazmıştım ama yine de bilinmez. Ne verdiler sana?» Sean rahatlamış, gülümsüyordu.

«Üstün Hizmet Nişanı efendim. İngiltere'de hastanedeyken verdiler.»

«Harika. Bu iyi!» Başını salladı, Mark'ın elini bırakıp yine kıza döndü.

«Yavrum, bu delikanlı Fransa'da benimle birlikteydi.»

«Öyle mi?» Kız arabanın önünden geçerken radyatörün çizgilerini parmağıyla izledi, dönüp onlara bakmadı. «Binip deneyebilir miyiz sence, baba?»

Mark hemen arka kapıya ilerledi, tutup açtı. «Ben kullanacağım,» dedi kız, sonra onun sürücü kapısını açmasını bekledi.

«Marş düğmesi şurası...»

«Teşekkür ederim, biliyorum. Siz arkada oturun lütfen.»

Arabayı erkek gibi kullanıyordu. Hızlı ama ustaca. Fren için vitesleri kullanıyor, ayakları pedallarda sanki dans ediyor, eli hızlı işliyordu.

Onun yanında general oturmaktaydı. Omuzları genç bir insanın omuzları gibiydi.

«Çok hızlı sürüyorsun,» diye homurdandı. Sesi öfkeliydi ama yüzünde bir gülümseme vardı.

«Sen de herşeye sızlanıyorsun, baba.» Kız yine güldü. Gülüşünün sesi Mark'ın kulaklarında yankılandı.

«Küçüklüğünde seni yeterince dövmemişim.»

«Eh, şimdi artık çok geç kaldın.» Boş kalan eliyle babasının yanağına dokundu.

«Bu söze o kadar bel bağlama, küçük hanım... ben olsam pek o kadar emin olmazdım.»

Başını şakacı bir umutsuzlukla iki yana sallarken gözlerinde hâlâ beğeni ışıltıları parlıyordu. Olduğu yerde döndü, inceleyici bakışlarını bir kez daha Mark'a dikti.

«Alayın haftalık toplantılarına gelmiyorsun.»

«Hayır, efendim.»

«Cuma akşamları bir saat. Yarım saati çene çalmak, yarım saati de bir konferans.»

«Öyle mi, efendim?»

«İyi eğleniyoruz doğrusu. Birlik havası var toplantılarda. Hoş artık öteki birlikler de katılıyor ama... yine de.»

«Evet, efendim.»

«Ben toplantıda komutanım,» diye kıkırdadı Sean. «Benden pek kolay kurtulamazlar.»

«Evet, efendim.»

«Ayda bir atış yarışmamız var. Ödülleri iyi. Sonradan bir de açık hava ızgara partisi.»

«Öyle mi efendim?»

«Bu yaz Afrika Kupasına bir takım yolluyoruz. Tüm masraflar bizden. Seçilen şanslı çocuklar için nefis bir fırsat.»

«Eminim, generalim.»

Sean onun başka bir şey söylemesini bekledi ama Mark'dan ses gelmedi. Yaşlı adamın keskin, ısrarlı gözlerine bakmaya cesaret edemiyordu. Gözlerini kaçırdı... bu kez kızın dikiz aynasındaki yüzünü buldu.

Kız dikkatle ona bakıyordu. Bakışlarının derinliği ölçülecek gibi değildi... nefret mi vardı bu bakışlarda, alay mı, yoksa başka bir şey mi? Daha karmaşık ve daha tehlikeli bir şey. Bir an için bakışları karşılaştı, sonra kızın başı çevrildi. Koyu renk, parlak saçları yukarıya doğru toplanmıştı. Tam ensesindeki saçlar ince telli, ipek gibiydi. Heykel gibi düzgün kulağının gerisinde bir bukle kurtulmuş, soru işareti gibi sallanıyordu.

Mark'ın içinden öne doğru eğilip o bukleye dudaklarını değdirmek gibi çılgınca bir istek yükseldi. Bu düşünce kasığına bir darbe inmiş gibi etki yaptı, omurgasındaki sinirler karıncalandı. O anda, tüm duyularını sarsan bir şokla, bu kıza âşık olduğunu anladı.

General ona bakarken alçak sesle, «O kupayı kazanmak istiyorum,» dedi. «Bizim birlik hiç kazanamadı henüz.»

«Ben üniformadan savaş sırasında iyice bıktım, generalim.» Mark gözlerini tekrar çevirip generalin bakışlarını karşıladı. «Ama size iyi şanslar dilerim.»

Şoför kapıda bekleyen Rolls Silver Wraith'in kapısını açtı„ Sean Courtney kızının yanındaki yere binip oturdu. Elini havaya kaldırıp kaldırımda duran genç adamı kısaca, hemen hemen asker selamıyla selamladı, araba uzaklaştı.

Yalnız kaldıkları anda kız hemen çocuksu bir sevinç çığlığı attı, kollarını babasının boynuna sardı, onu öpmeye başladı.

«Ah, babacığım, beni şımartıyorsun!»

«Evet, şımartıyorum herhalde.»

«Irene hasetinden yemyeşil kesilecek. Seni seviyorum, benim iyi yürekli, güzel babacığım. Onun babası ona hiç Cadillac almadı.»

«Bu çocuğu beğeniyorum. Akıllı bir tip.»

«Satıcıyı mı? Pek dikkat etmemiştim.» Babasını bırakıp arkasına yaslandı.

«Yürekli çocuk.» General bir an sessiz kaldı, Fransa'daki o mermilerin dövdüğü tepeye karların nasıl yağdığını gözünün önüne getirdi. «Hem cesur, hem de otomobil satıcılığından daha yararlı yerlerde kullanabileceği bir kafası var.» Yüzünde yaramaz bir gülüş belirdi, bu onu genç kızın kardeşi olacak kadar gençleştirdi. «Ayrıca Afrika Kupasını bize kaptırdığında Hamilton'un suratını da görmek isterdim.»

Storm Courtney'in sesi çıkmadı. Hâlâ babasının koluna girmiş oturuyor, Mark Anders'in nesinin kendisini bu kadar rahatsız ettiğini düşünüyordu. Herhalde gözleri, diye karar verdi. O açık kahverengi, dingin bakışlı gözler. Sakin ama dikkatli. Altından mihraplar gibi.

Mark kocaman beyaz kapıların önünde arabayı istemeyerek, hemen hemen duracakmış gibi yavaşlattı. Kapının iki yanında iki yüksek sütun vardı. Beyaza boyanmış, üzerine Zulu dilinde bir ad yazılmıştı: EMOYENI. Güzel bir isimdi bu ev için. Rüzgârın Yeri. Durban. tepelerindeki ev gerçekten denizden gelen rüzgârı alıyordu. Kapının kanatları iki dizi demir mızrağa benziyordu. Şu anda açıktılar. Mark arabayı içeriye sürerek bahçe yolu üzerinde ilerledi. Sarımsı çakıllar dikkatle taranmış, sulanmıştı. Kanalların iki yanında çiçek açtığı görülüyordu. Renk sıraları oluşturularak dikilmişti bunlar. Kırmızı, sarı ve beyaz. Güneş ışığında göz alıyorlardı. Onların gerisinde iri yapraklı tropikal bitkiler vardı. Diğer ağaçlar belli ki, ya büyüklükleri ve güzellikleri ya da ilginç biçimleri için korunmuşlardı. Aralarında Natal'ın kendine özgü «maymun ipi» bitkileri vardı. Mark'ın bakışları altında mavimsi gri, kadife gibi bir maymun bu canlı iplerden birinden aşağıya kaydı. Sırtı kedi sırtı gibi kavislenmiş, kuyruğu şakacıktan korkuyormuş gibi havaya dikilmişti. Yolun hemen kenarına kadar geldi, oradaki yüksek ağaçlardan birine tırmandı, geçen yolcuya küstahça haykırarak konuşur gibi sesler çıkardı.

Mark buranın Courtney'lerin kent evi olduğunu yaptığı araştırmalardan biliyordu. Ailenin asıl evi Ladyburg'daydı. Bu yüzden buranın bu kadar etkileyici ve gösterişli olmasını aslında beklemiyordu. Neden olmasın, diye düşünürken kendi kendine acı acı gülümsedi. Adam dünyada isteyebileceği her şeye sahipti. Başını çevirip arkaya baktı. Giriş kapısı artık görünmez olmuştu. Yolun ucunda bulunması gereken evse hâlâ görünmüyordu. Çevrede yalnızca masal gibi, inanılmaz bir görünüm vardı. Yarı vahşi, ama sevgiyle bakılmış, yaratılmış. Giriş kapısında, yerdeki demir ızgaraların anlamını da şimdi anlıyordu; hayvanlar dışarıya çıkamasın diyeydi.

Yarı evcilleştirilmiş yaban hayvanları sürüler halinde çayırlarda otluyor, durup yoldan geçen arabaya telaşsız bir merakla bakıyorlardı. Zarif, tatlı kahverengi impalalar bir boğa....

Yapay gölün dar boynu üzerindeki köprüden geçti. Mavi nilüfer çiçekleri, iri yuvarlak yaprakları üzerinde yüzüyorlardı. Kokuları hafif ve tatlıydı. Havanın sıcağıyla birleşince insana çeşitli anılar yaşatıyordu.

Gölün ucunda kanatları siyahlı beyazlı bir kaz kıpırdadı, kanatlarını açtı. İnsan kolları kadar büyüktü bu kanatlar, Yılan gibi boynunu uzatarak pembe başını çevirip baktı. Üstüne gelirse uçacağını söylüyordu sanki Mark'a. Sonra caydı, koca kanatlarını yeniden kapattı, kuyruğunu salladı, Cadillac geçerken bir itiraz çığlığı atmakla yetindi.

İlerdeki ağaçların gerisinden ev de ortaya çıkmıştı artık. Rengi şeker pembesiydi. İspanyol sarayları gibi kuleleri, çıkıntıları vardı. Yolun son dönemecini alınca Mark evin tümünü görebildi. Önünde pırıl pırıl çiçek öbekleri vardı. Renkler öyle canlı, öyle parlaktı ki, insanın gözünü kamaştırıyordu. Dört havuzun ortasında fıskiyeler su püskürtüyor, sular taşlara çarparak tatlı sesler çıkarıyordu. Rüzgâr çiçek öbekleri, üzerinde tatlı tatlı esmekte, çiçekleri eğip bükmekte, savrulan su damlaları onları ıslatıp renklerini daha da canlandırmaktaydı.

Ev iki katlıydı. Kuleler ve sütunlar cephenin tekdüzeliğini bozuyor, şeker çubukları gibi yukarıya uzanıyordu. Kapı girişi ve pencereler oymalı, süslüydü. Üstlerindeki çardaklar ve pervazlar beyaza boyanmış, buz kütleleri gibi görünüyordu.

Aslında iriliğinden ötürü ürkütücü, kibirli bir yapı gibi görünmesi gerekirken, yapımdaki kurnazlıklar sayesinde daha çok bir Fransız pastasına benzemişti. Neşeli, mutlu bir evdi burası. Gülerek yapılmıştı. Hatta belki sevgiyle. Zengin bir adamın güzel bir kadına armağanı. Kadın teması her yerde pek belirgindi. Çiçeklerde, havuzlarda, tavus kuşlarında, heykellerde... buraya da bunlar yakışırdı zaten.

Mark büyülenmiş halde Cadillac'ı evin önüne doğru saptırırken kulağına neşeli kadın sesleri geldi.

Çimenlerin ilerisindeki tenis kortlarında kadınlar maç yapıyordu. Beyaz giysileri güneşte parlıyor, koşarken biçimli bacakları görünüyordu. Bağıran, gülen sesleri pek tatlı, ezgi doluydu o tropikal sabah saatinde.

Mark arabadan inip çimenler üzerinden kortlara doğru ilerledi. Oynayanlardan başka, yandaki koltuklarda dinlenen kadınlar da vardı. Oyunu seyrediyor, buzlu içkilerini yudumluyorlardı. Belli ki oynama sırasının kendilerine gelmesini beklemekteydiler. Mark tâ yanı başlarına varıncaya kadar hiçbiri onu görmedi.

Derken bir tanesi döndü, gözü Mark'a ilişti, yüzündeki sıkıntılı ifade birden yokoldu. «Hey kızlar! Bir erkek geldi. Şansımız yaver bu sabah.»

Öbür üçü de hemen değiştiler. Her biri kendine göre değişik tepki gösterdi. Biri şezlongunda daha kaykıldı, rahatlık pozunu daha da abarttı. İkincisi bir eliyle eteğini düzeltirken ötekiyle saçlarını bastırdı. Bir başkası parlak bir gülüşle Mark'a döndü ve karnını içine çekti.

Hepsi de genç, kediler kadar zariftiler. Sağlık fışkırıyordu her yanlarından. Ama paranın ve yetişme biçiminin o şaşmaz havası da fışkırıyordu.

Mavi gözlüsü, «Ne istiyordunuz, efendim?» diye sordu. İçlerinden en güzeli oydu. Açık sarı saçları güzel başının çevresinde bir azize halkası gibiydi. Gülümsediğinde inci gibi dişleri bembeyazdı.

Mark onların bakışları altında kendini pek rahatsız hissetti. Özellikle de soruyu soran kız üst üste attığı bacaklarını değiştirip ötekini üste atarken kısa eteğinin altındaki beyaz ipek külotunu göstermeyi başarınca.

«Ben Bayan Storm Courtney'i arıyorum.»

«Tanrım!» dedi kız gülümseyerek. «Hepsi de Storm'u isterler... neden hiçbiri beni istemez?»

«Storm!» diye seslendi sonra korta doğru.

Storm Courtney tam servis atmak üzereydi ama sesi duyunca dikkati dağıldı, dönüp baktı. Mark'ı gördüğünde yüzündeki ifade değişmedi. Dikkati tekrar oyununa döndü. Topu yukarı atıp raketiyle vurdu. Servis düzgün ve kontrollüydü. Bu hareketle kısa eteği bacaklarına sarıldı. Bacakları çok biçimliydi. Bilekleri ince, baldırları hafif şişkin, dizleri yalnızca simetrik gamzelerle belirlenmiş.

Tekrar çizgiye doğru koştu. Narin, ince uzun ayaklarla kısa, düzgün adımlar atarak koştu. Başını arkaya atmış, topun mavi göklere karşı çizdiği kavisi izliyordu. Siyah saçlarında metalimsi bir parıltı vardı. Vuruşunu hesapladı, sonra bu vuruşa tüm vücudu katıldı. Top bir ok gibi vınlayarak neti aştı ama çok alçaktı. Karşı çizgide yerden tozları kaldırdı.

«Fazla iyi!» diye bağırdı rakibi umutsuz bir sesle. Strom neşeli ve zafer dolu bir kahkaha attı, yedek toplardan almak üzere kenara yürüdü.

«Hey, Storm, burada seni görmek isteyen bir bey var,» diye seslendi sarışın tekrar. Storm topu raketinin ucuyla yere vurdu, zıpladığında boş eliyle yakaladı.

«Evet, biliyorum, Irene,» dedi hafif bir sesle. «O bir satıcı. Ben gelinceye kadar arabanın yanında beklemesini söyle.»

Mark'a bir daha bakmamıştı. Bunu söyledikten sonra da başını çevirdi. «Kırk-sıfır,» diye seslendi neşeyle. Tekrar çizgisine koştu. Sesinde bir tür müzik vardı, ama Mark'ın bu sözlerle kabaran öfkesini o müzik yumuşatamadı. Genç adamın çenesi ciddi bir ifadeyle kasıldı.

Irene, «Eğer satıcıysanız, günün birinde bana da bir şey satın,» dedi. «Ama şimdilik, tatlım, bence Storm ne diyorsa onu yapın. Yoksa kıyameti koparır.»

Sonunda Storm onun beklemekte olduğu yere geldiğinde, yanında öbür kızlar da vardı. Bir prensesin nedimelerini andırıyorlardı. Mark ona bakarken kızgınlığının eridiğini hissetti. Böyle bir insanı affetmek kolaydı. Bu kadar soylu, bu kadar güzel... acı verecek kadar güzel birini. Ne yapsalar bağışlardı insan böylelerini.

Mark dikkatini toplamış, onu bekliyordu. Yanına gelince onun ne kadar uzun boylu olduğunu da farketti. Kendi çenesine kadar geliyordu boyu neredeyse.

«Günaydın, Bayan Courtney. Yeni Cadillac'ınızı getirdim. Natal Motors kadrosu onu güle güle kullanmanızı diliyor.» Teslimat yaptığı zamanlarda kullandığı basmakalıp cümleydi bu: Ama söylerken içten, sıcak, inandırıcı bir sesle söylemişti. Zaten onu birkaç ay içinde Natal Motors'un yıldız satıcısı yapan da bu içtenliğiydi.

«Anahtarlar nerede?» diye sordu Storm Courtney. İlk olarak Mark'a baktı, Mark onun da gözlerinin generalinkiler gibi kopkoyu lacivert olduğunu gördü. Babasının kim olduğu konusunda kuşkuya yer yoktu.

Kız gözlerini biraz daha açtı. Güneş ışığında gözler Mozambik sularının o cilalı safir renginde parladı.

«Arabada,» diye karşılık verdi Mark. Kendi sesi kulağına biraz garip geldi, Uzaktan duyuluyormuş gibi.

«Ver bana.» Mark hemen harekete geçmek, onun istediğini yerine getirmek hevesiyle davranmak üzereydi. Tam o anda, Fransa'dayken tanıdığı o tehlike uyarı duygusu yükseldi içinden. Kızın ifadesi ilgisizdi. Mark'a söz söylemeyi boşa enerji harcamak olarak değerlendiriyormuş gibi bir hali vardı. Ama yine de Mark'ın kafasının içindeki uyarı sesleri fazla güçlüydü. Dikkatle bakınca kızın gözlerinde bir şeyin kıpırdadığını gördü. Tehlikeli ve heyecan verici bir şey. Karanlık gölgelerde avlanmaya çıkan bir leopar gibi. Bir meydan okuma belki de..., birden anladı Mark, Sean Courtney'in kızı asla böyle doğal olarak küstah ve kaba davranacak biçimde büyütülemezdi. Bir neden vardı kızın bu davranışında.

Kafası birden uçarı bir hafiflik düzeyine vardı. Umutsuz durumlarda onu ataklığa yönelten o çılgınlık sardı benliğini.

Kıza sırıttı. Sırıtmak için kendini zorlamadı. Doğal, şeytanca, meydan okuyan bir gülümsemeydi yüzündeki.

«Başüstüne, Bayan Courtney. Elbette veririm... siz 'lütfen' der demez,..»

Çevredeki kızlardan kulakla duyulabilir soluk sesleri yükseldi. Hepsi sessiz bir sevinçle coştular. Gözleri bir Storm'a, bir Mark'a gidip geliyordu.

Irene küçük çocuklara ders verirken kullanılan o otoriter sesle, «Bu nazik adama 'lütfen' de bakalım, Storm,» dedi. Öteki kızlar kıkırdaştılar.

Storm'un lacivert gözlerinde bir an bir şey tutuşur gibi oldu. Şiddetli bir şey. Ama öfke değildi. Mark o ışıltının önemini anladı. Anlamını tam bilemedi, ama bunun kendisini etkileyeceğini de anladı. Sonra o pırıltı yokoldu, yerine tam bir öfke ifadesi gelip yerleşti.

«Bu ne cesaret!» Storm'un sesi peşten ve titrekti. Dudakları bembeyaz kesilmişti. Böylesine öfke, bu olay için biraz fazlaydı. Olup biten pek bu kadarını gerektirmiyordu. Mark onun bu denli öfkeli olmasından heyecan duydu. Yüzündeki gülümseme hâlâ alaycı ve güçlüydü.

Irene, «Vur ona, tatlım,» dedi. Mark bir an kızın gerçekten kendisine tokat atacağından korktu.

«Sen kapa çeneni, Irene Leuchars!»

«O-la-la,» dedi Irene. «Amma öfke!»

Mark olduğu yerde rahat bir hareketle döndü, Cadillac'ın sürücü kapısını açtı.

«Nereye gidiyorsun?»

«Kente dönüyorum.» Mark motoru çalıştırdı, pencereden Storm'a baktı. Ömründe gördüğü en güzel kızın bu olduğuna; hiç kuşku yoktu. Kızgınlık yanaklarını kızartmış, şakaklarındaki siyah saçlar korttaki terlemesinden ötürü ıslanmıştı. Nemli cildine bukle bukle yapışıyorlardı.

«Bu benim arabam.»

«Onu size bir başkası getirir, Bayan Courtney. Ben hanımefendilerle iş görmeye alışkınım.»

Kızlar arasında yeni bir şaşkınlık ve gülüşme dolaştı.

«Ay, ne tatlı şey!» Irene ellerini alkışlarcasına çırptı ama Storm ona aldırış etmedi.

«Babam seni kovdurur.»

«Evet, herhalde öyle yapar,» diye kabullendi Mark. Bunu yüzünde en ciddi ifadeyle bir an düşündü, sonra başını hafifçe sallayıp el frenini bıraktı. İlk dönemece vardığında dikiz aynasından arkaya baktı. Hâlâ orada, beyaz elbiseleriyle durmuş, ona bakıyorlardı. Bir grup mermer heykeldiler sanki. Keçi ayaklı orman tanrısı su perilerini şaşırttı, diye düşündü içinden. Sonra güldü. O serüvenci havadan sıyrılamamıştı henüz.

«Tanrım,» diye fısıldadı Dicky Lancome. Bir yandan elini alnına şaplattı. «Ne diye yaptın böyle bir şeyi?» Başını şaşkınlıkla sallayıp duruyordu.

«Çok kaba davrandı.»

Dicky ellerini indirdi, ona aval aval baktı. «O sana kaba davrandı, ha? Aman Tanrım, daha fazlasına dayanamayacağım galiba. Anlamıyor musun, be adam? Eğer sana kaba davrandıysa şükran duymalısın. Bayan Storm Courtney'in hakaretine uğramadan ölüp giden binlerce bizim gibi köylü var... farkında değil misin sen?»

«Ben bunu kaldıramam,» diye açıkladı Mark. Ama Dicky onun sözünü kesti.

«Bana bak, budala, sana bütün bildiklerimi öğrettim ama hâlâ bir şey bildiğin yok. Hem kaldıracaksın, hem de eğer Bayan Courtney kıçına tekme atmak isterse ona cevap olarak, 'Hayhay, Bayan Courtney, yalnız izin verin pantolonumu değişeyim de zarif ayağınız kirlenmesin,' diyeceksin.

Mark güldü. Serüven duygusu hâlâ tamı geçmemişti, ama biraz hızı kesilmeye başlamıştı.

«Evet, sen gül. Olup biteni biliyor musun?» Mark cevap veremeden Dicky devam etti. «Yukarıdan haber geldi. En yukardan. Yönetim kurulu başkanından. Patronla ikimiz kente koştuk. İçimiz korku doluydu. Kovacak mıydı bizi? Terfi mi ettirecekti? Aylık satış rakamları için kutlayacak mıydı? Bir de baktık, salonda kurul toplanmış. Tüm yönetim kurulu hem de... anlıyor musun? Suratları Pastör'ün aşıyı bulduğunu yeni haber almış cenazeciler gibi.»

Dicky sustu. Bunu hatırlamak acı veriyordu ona. İçini çekti. «Aslında ondan 'lütfen' demesini istemiş olamazsın, değil mi?»

Mark başını evet anlamında salladı.

«Ona siz hanımefendi değilsiniz dememişsindir.»

«Açıkça değil,» diye itiraz etti Mark. «Ama ima ettim.»

Dicky Lancome bir eliyle yüzünü silmeye çalıştı. Alın çizgisinden başlayıp ovucunu ağır ağır çenesine kadar kaydırdı.

«Seni kovmam gerek, onu biliyorsun, değil mi?»

Mark tekrar başını salladı.

«Bak,» dedi Dicky. «Çok uğraştım, Mark. Gerçekten çok uğraştım. Senin satış rakamlarını gösterdim onlara. Gençtir, biraz fazla ataktır, dedim... bir nutuk attım.»

«Sağol, Dicky.»

«O nutkun sonunda neredeyse beni de kovuyorlardı.»

«Kendini benim için tehlikeye atmamalıydın.»

«Başka kim olsa... başka kime yapsan olurdu, dostum. Belediye başkanının suratına yumruk da atabilirdin, krala hakaret mektubu da yazabilirdin... ama ne diye bir Courtney'i seçtin sanki?»

«Biliyor musun, Dicky?» Bu kez başını sessizce iki yana sallayan Dicky oldu.

«Bayıldım bu yaptığıma. Her saniyesinin zevkini çıkardım.»

Dick yüksek sesle inledi, cebinden gümüş sigara tabakasını çıkardı, Mark'a bir sigara ikram etti. Yaktılar, birkaç dakika sessizce tüttürdüler.

«Demek kovuldum,» dedi Mark sonunda.

«Sana on dakikadır bunu anlatmaya çalışıyorum.»

Mark masasının çekmecelerini temizlemeye koyuldu, sonra birden duraklayıp sordu. «General... General Courtney miymiş başımı isteyen?»

«Hiçbir fikrim yok, dostum, ama birileri istemiş, o belli.»

Mark bu işi yapanın general olmadığına inanmak istiyordu. Bu kadar büyük bir adam için doğrusu çok küçük bir hareket olurdu. Generali kurul odasına dalıp kırbacını şaklatırken gözünün önüne getirdi.

Ufacık bir ataklıktan bile öç almaya kalkan bir adam başka şeyler de yapabilirdi,.. Örneğin bir ihtiyarı toprağını alabilmek için öldürmek gibi.

Bu düşünce Mark'ın içini bulandırdı. Hemen unutmaya çalıştı.

«Eh, artık ben gideyim o halde.»

«Cok üzgünüm, ahbap.» Dicky ayağa kalkıp elini uzattı, sonra utanmış göründü. «Paradan yana iyi misin? Birkaç gün yetecek üç beş kuruş borç verebilirim.»

«Sağol, Dicky. İyiyim.»

«Baksana,» diye patladı. Dicky birden. «Bir ay falan süre geçsin. Tozlar yatışsın bir kere. O zamana kadar hâlâ iş bulamamışsan gel, beni gör. Seni arka kapıdan içeriye almaya çalışırım. Bordroları başka isimle imzalamak zorunda kalsan bile, bir şeyler idare ederiz.»

«Hoşçakal, Dicky. Her şey için teşekkürler. Bunu içtenlikle söylüyorum.»

«Seni özleyeceğim, dostum. İlerde başını siperden çıkarayım deme, ha?»

* * *

Rehinci dükkânı hemen hemen istasyonun tam karşısındaydı. Dükkânın ön kısmı hem ufak, hem de çeşitli değerli eşyalarla tıklım tıklım doluydu. Yıllardan beri birikmiş şeyler vardı orada.

Raflardaki sararmış gelinliklerde, vitrinlerdeki alyanslarda, mücevherli saatlerde, gümüş tabakalarda hüzünlü bir hava vardı. Her biri sevgi ve saygı ürünü mallardı. Buraya birer hazin hikâye sonucu getirilmişlerdi.

«İki sterlin,» dedi rehinci, takım elbiseye şöyle bir baktıktan sonra.

«Daha üç ay önce dikildi. On beş sterlin ödedim.» Mark'ın sesi yumuşak çıkıyordu.

Adam omuz silkti, maden çerçeveli gözlüğü burnunun üzerinde aşağıya doğru kaydı.

«İki sterlin,» diye tekrarladı, dükkândaki eşyalar kadar gri ve tozlu gözüken başparmağıyla gözlüğünü yukarıya doğru itti.

«Pekâlâ. Ya bu?»

Lacivert valizini açtı, ucundan beyaz, kırmızı ve mavi kurdeleler sarkan bronz diski çıkardı. Kahramanlık madalyası.

«Bunlardan dolu geliyor... kimsenin de istediği yok.» Adam kuru dudaklarını büzdü. «On iki sterlin on şilin.»

«Satmadan önce ne kadar tutuyorsunuz?» diye sordu Mark. Birden... vazgeçmek istememişti madalyasından.

«Bir yıl tutuyoruz.»

On günden beri iş aramak Mark'ın hem parasını, hem de cesaretini tüketmişti.

«Tamam,» diye kabullendi.

Rehinci makbuzu yazdı, Mark bu arada arka raflara doğru yürüdü. Birkaç askeri sırt çantası bulup bir tanesini seçti.

Bir dizi de tüfek vardı. Çoğu eski Martini ve Mauser'lerdi. Boer Savaşı kalıntıları. Ama tüfeklerin arasından bir tanesi dikkati çekiyordu. Tahta kısımlarında hemen hiç çizik yoktu. Madeni pırıl pırıl ve yağlıydı. Hiçbir yerinde pas belirtisi bulunmuyordu. Mark tüfeği eline aldığı anda eski anılar arasında buldu kendini. Gideceği yere giderken yanına nasılsa tüfek almak zorundaydı. Böyle iyi tanıdığı bir marka almak daha doğru olurdu. Kader getirmişti bu P.14'ü buraya. Anıların canı cehenneme, diye karar verdi.

Şarjörü çekti, namluyu kapının aydınlığına doğru tuttu, içine baktı, yepyeniydi. İyi bakmıştı sahibi bu silaha.

«Kaça?» diye sordu rehinciye. Adamın gözleri, gözlük camlarının gerisinde çakıllar gibi donuklaştı,

«O çok iyi bir tüfek,» dedi. «Ona çok para vermiştim. Yanında yüz takım mermi de var.»

Mark kentte yaşadığı süre boyunca hamlamış olduğunu anlıyordu. Daha yolun ilk beş milinde ayakları ağrımaya, tüfeğin ve çantanın kayışları omuzlarını kesmeye başlamıştı.

İlk gece ateşin yanına yattı, kafasına sopa yemiş gibi uyudu. Sabah olduğunda, doğrulurken inledi. Her tarafı tutulmuştu.

Birinci mili ihtiyarlar gibi okşayarak yürüdü, sonra kasları rahatlamaya başladı. Tepeye varıp kıyıya doğru inişe geçtiğinde durumu hiç de fena sayılmazdı.

Andersland'e sokulmuyordu. Nehri beş mil ilerden geçti. Giyeceklerini, tüfeğini, çantasını kafasının üzerine koyarak geçti, güneşte çıplak oturup kuruduktan sonra tekrar giyindi, kuzeye doğru yola koyuldu.

Üçüncü gün o uzun adımlı avcı yürüyüşüne kavuşabildi. Sırtındaki çanta da daha hafif gelmeye başladı. Yol kolay değildi. Sık sık yokuş çıkmak ve inmek zorunda kalıyordu. Vücudunun her kası zorlanıyordu. Aşırı irileşmiş çalıların çevresinden dolaşmak için yolunu uzatıyor, vakit kaybediyordu. Bunlar yetmiyormuş gibi, otlar da; kurumuş, tohum dönemine girmişti. Uzayan tohumlar diken gibiydi. Yün çoraplarından içeri batıyor, bileklerini acıtıyorlardı. Yarım saatte bir durup onları ayıklamak zorunda kalıyordu. Ama yine de o gün otuz mil yol aldı. Akşam bastırırken bir tepeyi daha aştı. Uzaklarda Chaka Kapısının mavimsi kayaları koyu renk akşam bulutlarına karışıyordu.

O gece orada kamp kurdu. Bir akasya ağacının dibine toprak yığıp kendine yatak yaptı. Sığır eti ve mısır yedi. Akasya dalları yanarken kutsal mumlar gibi tatlı bir koku çıkarıyordu.

General Sean Courtney kocaman büfenin başında durmuştu. Duvarda oymalı aynalar, büfenin üzerinde gümüş tabaklar ve çatal bıçak görünüyordu. General elinde bir çatalla bir bıçak tutmaktaydı. Bıçağı, masadaki onur konuğuna söylediği sözü vurgulamak için havada sallayıp duruyordu.

«Bir tek günde okuyup bitirdim. Gece yarısını geçti, hâlâ uyumadım. İnan bana. Jan, yazdıkları arasında en güzeli bu. Hele yaptığı araştırmalar doğrusu soluk kesiyor.»

«Ben de okumayı sabırsızlıkla bekliyorum,» dedi Başbakan. Bunu söylerken, kitabın yazarına doğru başını salladı.

«Henüz taslak halinde. Daha tam istediğim kıvama gelmiş değil. Biraz daha düzeltmek istiyorum.»

Sean elindeki bıçakla rostoya girişti, beş ince dilimi kolaylıkla kesti.

Çatalla etleri tutup Rosenthal porselen tabağa koydu. Bir Zulu üzerinde uçuşan kanza giysisiyle hemen koşup tabağı aldı, Sean'ın masa başındaki yerine götürdü,

Sean bıçağı elinden bıraktı, ellerini keten peçeteye sildi, sonra hizmetkârın peşinden yürüyüp yerine oturdu.

Kesme kristal kadeh içindeki kırmızı şarabı Başbakana doğru kaldırırken, «Acaba kitaba bir önsöz yazar mıydın diye merak ediyorduk,» dedi. Başbakan Jan Christian Smuts dar omuzları üzerindeki kafasını kuşları andıran bir hareketle eğdi.

Ufak tefek bir adamdı. Masanın üzerinde duran elleri sanki kolayca kırılabilecek gibiydi. Filozof, bilimadamı havalı biriydi. İnce, sivri sakalı da buna katkıda bulunuyordu.

Yine de bu kadar ufak tefek olduğuna inanmak kolay değildi. Canlılığından gelen bir gücü vardı adamın. Karşılık verdiğinde sesi ince değil, toktu.

«Bana bu kadar zevk verecek az şey bulunur. Onur sayarım.»

Koltuğuna sığmıyor gibiydi. O kadar güçlüydü kişiliği.

Albay Courtney masanın karşı tarafında hafifçe eğilerek,

«O onur bana ait,» dedi. Sean kardeşine sevgi dolu gözlerle bakıyordu.

Zavallı Garry, diye düşündü. İçinde bir suçluluk duygusu uyandı. Ama ona baktıkça bu duygunun doğması da doğaldı. Artık yaşlanmış, ufalmıştı kardeşi. Sırtı kamburlaşmış, saçları ağarmış, içi kurumuştu. Bu haliyle, karşısında oturan ufacık adamdan bile çelimsiz görünüyordu.

«Adını kararlaştırdınız mı?» diye sordu Jan Smuts.

«Genç Kartallar olsun diye düşündüm. Umarım, fazla iddialı bulmazsınız.»

«Asla. Bence mükemmel.»

Zavallı Garry, diye düşündü Sean yine. Michael öldükten sonra içinde doğan boşluğu bu kitap kapatmıştı. Ama yaşlanmasına engel olamamıştı yine de. Michael'a bir anıttı o kitap.

Bir büyük sevgi simgesiydi... «Bu kitap, artık uçamayacak kartallardan Yüzbaşı Michael Courtney'in anısına sunulmuştur.» Sean kendi içindeki yaranın acısını hissetti, onu bastırmak için gözle görünür bir çaba harcadı.

Karısı bu çabayı gördü masanın öte ucundan onunla göz göze geldi. Bunca yıldan sonra onu öyle iyi tanıyor, duygularını öyle rahatça okuyabiliyordu ki... gülümsedi, onun karşılık verdiğini gördü. Koca omuzlar tekrar dikildi, sakallı çene yukarıya kalktı, gülümsedi.

Kadın ortalıkta esen havayı kurnazca değiştirdi. «General Smuts bugün öğleden sonra benimle bahçeyi gezmeye söz vermişti, Garry. Masa Dağından getirdiği protea'ların nasıl ekileceği konusunda da bilgi verecek. Sen de bilgili bir botanikçisin. Bizimle gelir misin?»

Jan Smuts hemen, «Daha önce de söylediğim gibi, o çiçeklerin yaşayacağına pek ihtimal vermiyorum, sevgili Ruth,» dedi.

«Belki Lucadendron'lar yaşar,» diye atıldı Garry. «Eğer serin, kuruca bir yer bulabilirsek.»

General, «Evet,» diye ona katıldı, hemen bu konunun tartışmasına daldılar. Ruth konuyu çok ustalıkla değiştirmişti. O kadar ki, en ufak bir çaba gösterdiği belli bile olmamıştı.

Sean çalışma odasının kapısında durup gözlerini odanın içinde gezdirdi. Buraya girmek yine her zamanki gibi zevk veriyordu ona.

Bahçenin çiçeklerine bakan cam kapılar açıktı. Havuzların fıskiyeleri görünüyordu. Ama kalın duvarlar odayı öğle sıcağında bile serin tutmayı başarıyordu.

Masanın başına yürüdü. Masa koyu renk tahtadan, masif ve cilalıydı. Bu karanlıkta bile parlıyordu. Döner koltuğa; oturdu, derinin kendi ağırlığıyla esneyişini hissetti.

O gün gelen mektuplar sağ taraftaki gümüş tepsi içinde bekliyordu. Onları görünce içini çekti. Kentteki merkez büronun baş görevlisi ne kadar dikkatli elerse etsin, yine de hiçbir zaman yüzün altına düşmüyordu bu masada bekleyen mektupların sayısı.

Onları açma işini biraz daha ertelemek için koltuğu döndürüp odanın çevresine bir daha bakındı. Odanın çizim ve dekorunu bir kadının yaptığına inanmak güçtü. Erkeğini çok seven, çok iyi anlayan, onun en küçük kaprisini ve hayalini önceden kestiren bir kadın olursa, o başka tabii...

Kitapların çoğu koyu yeşil ciltliydi. Sırtlarında yaldız bir yaprak ve Sean'ın amblemi yardı. Bu kurala uymayan kitaplar, yerden tavana kadar yükselen üç rafta toplanmıştı. Bunlar Afrika'yı çeşitli açılardan anlatan birtakım kitapların ilk baskılarıydı. Biri Londra'da, diğeri Amsterdam'da bulunan iki acenta, Sean adına bu tür kitapları arayıp bulma yetkisine sahipti. Stanley, Livinsgtone, Cornwallis Harris, Burchell, Munro ve diğer tüm Afrika kâşif ve avcılarının imzalamış olduğu kitaplar vardı.

Kitap rafları arasında kalan lambri duvarda ilk Afrikalı ressamların tabloları asılıydı. Baines'ler dikkati çekiyordu. O coşkun renkler, saf, hemen hemen çocuksu çizgileriyle çekmemelerine de olanak yoktu. Bir tanesi klasik oymalı bir çerçeve içindeydi. Üzerinde sunu yazısı okunuyordu. «Dostum David Livingstone'a, Thomas Baines'den.»

Tarihie ve geçmişle olan bu bağlantılar Sean'ın içini ısıtırdı hep. Tatlı bir hayale daldı.

Puf halılar gerçi ayak seslerini yokediyordu, ama parfümün kokusu da yeterliydi Sean'a onun geldiğini anlatmaya. Koltuğun yanında duruyordu. İncecik, dimdikti. Genç bir kız gibi.

«Garry ve Jan'la bahçeyi dolaşıyorsun sanmıştım.»

Ruth gülümsedi. Yıllar önce ilk karşılaştıkları zamanki kadar genç ve güzel göründü. Odanın serin loşluğu göz kenarlarındaki kırışıklıkları, saçlardaki gümüş rengi telleri iyi saklıyordu. Saçlarını geriye doğru çekmiş, ensesinde bir kurdeleyle tutturmuştu.

«Beni bekliyorlar. Ama bir dakikalığına kaçayım da, istediğin bir şey var mı diye bakayım demiştim.»

Sean açılmayı bekleyen mektuplara bakarak, «Bir iki saate ihtiyacım var,» dedi.

«Aslında senin bir yardımcıya ihtiyacın var, Sean.» Puroyu alıp dikkatle kesti. Bu sırada Sean homurdandı.

«Bu gençlere güvenilmez ki...» Karısı güldü, puroyu onun dudakları arasına yerleştirdi.

«İhtiyar peygamberler gibisin.» Kibriti çaktı, puroya uzatmadan önce kükürtü uçsun diye havada salladı. «Gençlere güvenmemek yaşlılık belirtisidir.»

«Sen yanımdayken sonsuza dek genç kalırım ben.» Bunca yıldan sonra, hâlâ zorluk çekiyordu iltifat ederken. Kadın yüreğinin sevgiden şiştiğini hissetti. Bunu söylemenin ona ne kadar zor geldiğini biliyordu çünkü.

Çabucak eğilip onu yanağından öptü. Sean'ın kaslı kollarından biri bir anda beline dolandı, onu kucağına oturttu.

«Fazla atak genç bayanların başına neler gelir, biliyorsun, değil mi?» diye sordu, gözleri yaramaz yaramaz parıldayarak sırıttı.

Ruth yapmacık bir korkuyla, «Sean!» diye itiraz etti. «Hizmetçiler! Konuklarımız!» Dudaklarında hâlâ onun öpüşünün sıcaklığı ve ıslaklığıyla, kurtulmak için mücadele etti, eteğini, saçlarını düzeltti.

«Ben budalanın biriyim.» Başını üzgün üzgün salladı. «Sana her seferinde güvenirim.» Birbirlerine gülümseyip bir an kendilerini sevgileri içinde kaybettiler.

«Konuklarım!» diye hatırladı Ruth birden. Eli ağzına doğru gitti. «Çayı saat dörtte versem sana uygun mu? Gölün orada içeriz. Hava çok güzel.»

O gittikten sonra Sean bir dakika kadar açık duran kapılardan bahçeye baktı, sonra içini çekerek posta tepsisini önüne doğru kaydırdı.

Hızla ama dikkatle çalıştı, gerekli talimatı her mektubun köşesine kurşun kalemle yazıp altına S.C. diye ekledi.

«Olmaz! Ama nazik yazın. S.C.»

«Geçen yıl kaça almışız, bana bildirin. Bu sevkiyatı da banka garantisi gelene kadar erteleyin. S.C.»

«Bu neden bana geldi? Barnes'a yollayın. S.C.»

«Atkinson'un görüşünü bildirin lütfen. S.C.»

«Kabul. S.C.»

«Atkinson'un görüşünü bildirin lütfen. S.C.»

Konular da mektupları yazanlar kadar çeşitliydi. Mektuplar politikacılardan, yatırımcılardan, iktisatçılardan, ricaları olanlardan, eski dostlardan, dilenenlerden geliyordu... her türlüsü vardı.

Mühürlü bir zarfı eline aldı, bir an baktı. Ne üzerindeki adı tanıyordu, ne de olayı hatırlıyordu.

«Mark Anders, Natal Motors, Batı Caddesi, Durban.»

Süslü bir yazıyla yazılmıştı zarfın üzeri. Bu ancak generalin kendi elyazısı olabilirdi. Birden o mektubu ne zaman yolladığını hatırladı.

Zarfın üzerine, «Gitti... adres bırakmadı, gönderene iade» diye yazılar eklenmişti.

Sean purosunu ağzının köşesine kıstırdı, zarfı gümüş bir açacakla açtı. İçindeki kartın üzerine alayın amblemi yaldız kabartmayla işlenmişti.

Komutan ve Natal Süvari Birliği üyeleri sayın MARK ANDERS'in Old Fort'da düzenlenecek akşam yemeğine şeref vermesini...

Sean delikanlının adını aradaki boşluğa kendi eliyle yazmış, altına da «Lütfen gelmeye çalış, S.C.» diye bir not eklemişti.

Şimdiyse geri gelmişti zarf. Sean kaşlarını çattı. Planlarında en ufak bir aksama oldu mu hep böyle sabırsızlanır, canı sıkılırdı. Kartı da, zarfı da öfkeyle çöp sepetine fırlattı. İkisi de oraya düşmedi, halının üzerine doğru uçtu.

Ruhsal durumunun değiştiğini görünce kendisi de şaştı. Gerçi çalışmaya devam etti, ama durmadan homurdanıyor, mektuplara eklediği notlar giderek dikenli sözlere dönüşüyordu.

«Bu adam ya budala, ya sahtekâr ya da ikisi birden. Ona dünyada bu kadar önemli bir görev teklif etmem. Aile dostluğuna rağmen! S.C.»

Bir saat kadar sonra mektupları bitirmişti. Oda da puro dumanından sisli gibiydi. Koltuğunda arkasına yaslandı, yaşlı bir aslan gibi gerindi, sonra duvardaki saate bir göz attı. Dörde beş vardı. Ayağa kalktı.

Halının üzerinde duran kart yine gözüne ilişti. Eğilip eline aldı, kapıya yürürken bir kez daha okudu, kartonun kenarını avucuna vurdu, topallayarak güneş ışığına çıktı, çimenler üzerinde ilerledi.

Çardak, gölün ortasına kurulmuş bir adanın üzerindeydi. Çayırlardan oraya bir köprüyle geçiliyordu.

Sean'ın ev halkı ve konukları oraya toplanmışlardı bile. Gölgedeki masanın çevresine oturmuş, konuşuyorlardı. Çevrelerinde yaban kazları bağıraşarak onlardan bisküvi ve kek istiyorlardı.

Storm Courtney babasının gelmekte olduğunu görünce bir sevinç çığlığı kopardı, masadan fırlayıp köprüyü uçarak geçti, onu daha gölün kıyısına varmadan karşıladı.

Sean onu kolayca havaya kaldırdı. Hâlâ bebekmiş gibi. Öpüşürlerken kız babasının kokusunu içine çekti. Hayatta en sevdiği kokulardan biriydi o koku. Kurumuş toprağa düşen yağmurun kokusu, karların ya da denizin kokusu gibi bir şey. Babasının eski, cilalı derilere benzer bir losyonu vardı.

Sean onu yere bırakınca kol kola girip adımlarını birbirine uydurarak ilerlediler.

«Öğle yemeği randevun nasıl geçti?» diye sordu Sean kızına. Kız gözlerini yuvalarında döndürdü, sonra kısıp baktı.

«Kibar bir genç aslında,» dedi Sean ciddi bir sesle. «Mükemmel bir genç.»

«Ah, baba, senin aslında demek istediğin, o genç beyinsiz ve sıkıcı... »

«Küçük hanım, delikanlının Rhodes'da okuduğunu ve babasının baş yargıç olduğunu sana hatırlatmak isterim.»

«Biliyorum, biliyorum... ama baba, adamda zing yok!»

Sean bir an şaşaladı. «Peki, zing neymiş, sorabilir miyim?»

«Zing'i tanımlamak olanaksız,» dedi kız ciddi ciddi. «Ama sende var! Ömrümde tanıdığım en zing'li adamsın.»

Bu söz üzerine Sean ona vereceği babaca öğütlerin dudaklarında eriyip yokolduğunu gördü, başını iki yana sallayarak kızına sırıttı.

«Bu yağ çekmeleri yutacağımı sanmıyorsundur herhalde, değil mi?»

«Hiçbir zaman inanmazsın zaten. Ama Payne Bros tam on iki tane orijinal patou modeli getirdi. Patou bu yıl çok moda...»

Sean homurdandı. «Paris'in o Makyavelist modacıları kadınları delirtip vahşi, barbarca renklere sarıyorlar ve...» Storm zevkle kıkırdadı.

«Eğer Charles Leuchars tüccarsa ben neyim acaba?» diye sordu merakla.

«Sen arazi sahibisin, kraliyetin bakanısın, generalsin, kahramansın... dünyanın da en zing'li adamısın.»

«Anlıyorum.» Gülmesini tutamamıştı. «Demek pozisyonumu korumam gerek. Bay Payne'e söyle de faturayı bana yollasın.»

Storm onu bir daha kucakladı, sonra elindeki kartı ilk olarak gördü.

«Ah, bir davetiye mi geldi?»

«Sana değil, kızım.» Ama kız kartı elinden kapmıştı bile. İsmi okuyunca yüzündeki ifade değişti. Birden sessizleşti, sindi.

«Bunu o... satıcıya mı yolluyorsun?»

Sean kaşlarını çattı. Keyfi yine kaçmıştı. «Yollamıştım. İade edildi. Çıkıp gitmiş, adres de bırakmamış.»

«General Smuts seninle konuşmak için bekliyor.» Kız çaba göstererek tekrar gülümsedi, olduğu yerde sıçradı. «Haydi, çabuk olalım.»

«Durum ciddi, Sean. Örgütlenmiş durumdalar. Yüzde yüz çatışma aradıklarına hiç kuşku yok.» Jan Christian Smuts bisküviyi parmakları arasında kırıp ördeklere fırlattı. Onlar gürültüyle kapışır, kanatlarıyla suları sıçratırken Sean sordu.

«Kaç beyaz işçi çıkarıyorlar?»

Smuts, «Başlangıçta iki bin,» dedi. «Herhalde toplam dört bin kadar olacak. Ama asıl niyet bunu yavaş yavaş yapmak. Siyahlar onların yerini almaya eğitildikçe yani.»

«İki bin,» diye mırıldandı Sean. İşsiz kalacakların karılarını, çocuklarını düşünmeden edemedi... yaşlı anaları, bakmak zorunda oldukları başkaları. İki bin kişinin işsiz kalması bir hayli acı ve yoksulluk demekti.

«Sen de benim gibi hiç hoşlanmadın.» Zeki, küçük adamı onun düşüncelerini okuyordu. Muhaliflerinin ona «Kurnaz Jannie» demesi boşuna değildi. «İki bin işsiz ciddi bir durumdur.» Sözünün anlamını vurgulamak için sustu. «Ama onlara başka iş bulacağız. Demiryollarında ve Vaal-Harts sulama projesinde çok işçiye ihtiyaç var.»

Sean, «Orada madendeki kadar para kazanamazlar,» dedi.

«Doğru.» Jan Smuts bu kötümser düşünceyi sindirmeye uğraştı. «Ama iki bin madenciyi korumak için madenlerin kapatılmasını göze alabilir miyiz?»

«Herhalde durum o kadar kritik olamaz.» Sean kaşlarını çatmıştı.

«Madenciler Odası Başkanı bana o kadar kritik diyor... görüşünü desteklemek için de rakamlar veriyor.»

Sean başını iki yana saladı. Yarı inanmazlıktan, yarı üzüntüden. Bir zamanlar kendisi de maden sahibiydi. Maliyet sorunlarını bilirdi. Ayrıca o rakamlara insanın kendi istediğini söyletebileceğini de bilirdi.

«Ayrıca, Sean, daha başka kalabalık grupların da yaşamlarını o madenlere bağlamış olduklarını sen iyi bilirsin.» Sivri, batıcı bir sözdü bu. Daha geçen yıl Sean'ın kereste alanlarından madenlere satış tutarı iki milyon sterlin olmuştu. Bunu Smuts da bal gibi biliyordu.

«Natal kereste tesislerinde kaç adam çalışıyor, Sean? Yirmi bin mi?»

«Yirmi dört bin.» Sean bu kısa cevabı verirken bir kaşı hafif havaya kalkmıştı. Başbakan konuşmadan önce gülümsedi.

«Başka şeyleri de düşünmek gerek, dostum. Onları da ikimiz daha önce konuşmuştuk. Sen kendin bana söylemiştin. Ülkemizin uzun vadede başarılı olabilmesi için siyahlarla beyazların dayanışması, birarada yaşayabilmesi şart. Servetleri kişilerin yeteneğine göre paylaştırmalıyız, derisinin rengine göre değil, demiştin. Öyle değil mi?»

«Evet,» diye karşılık verdi Sean.

«O konuda dikkatli ve yavaş ilerlemek gerektiğini söyleyen bendim. Şimdiyse sen ayağını sürümeye başladın.»

«Ama ben sana ayrıca, bir sürü küçük adım atmak, bir koca sıçrama yapmaktan daha iyidir de demiştim. Onu da birisi bıçağı göğsümüze dayamadan yapmak gerek, kırılmamak için geriye doğru eğilmeyi bilmek gerek demiştim, Jannie.»

Jannie Smuts dikkatini tekrar ördeklere çevirdi. İkisi birlikte dönüp hayvanlara dalgın bakışlarla baktılar.

«Haydi, Jannie,» dedi Sean sonunda. «Başka nedenler de var demiştin. Bana sıraladığın nedenler hepsi ciddi ama çok da acil sayılmazlar. Sen politikacı olduğuna göre, en iyisini en sona saklıyorsundur eminim.»

Jannie güldü, öne doğru uzanıp Sean'ın koluna elini dayadı. «Birbirimizi fazla iyi tanıyoruz,» dedi.

«Öyle de olması gerekir. Birbirimizle yeterince çatıştık.» İç savaşın o korkunç günlerini hatırlayınca ikisi de ayılıverdiler. «Hem aynı hocanın öğrencileriydik. Tanrı ruhunu şadetsin.»

«Şadetsin.» dedi Jan Smuts. İkisi de Louis Botha'yı anımsamıştı. Savaşçı ve devlet adamı. Güney Afrika Birliğinin mimarı. Yeni ulusun ilk Başbakanı.

«Haydi,» diye diretti Sean. «Öteki neden nedir?»

«Çok basit. Bu ülkeyi kimin yöneteceğine karar vermek durumundayız. Halkın seçtiği temsilciler mi, yoksa kendilerine sendika lideri, örgütlenmiş emeğin temsilcileri diyen bir grup serüvenci mi? Yani daha başka bir deyimle, uluslararası komünizm mi?»

«Çok katı ifade ediyorsun.»

«Katı zaten, Sean. Hem de çok katı. Parlamento yeniden toplanır toplanmaz kabineye sunacağım birtakım istihbaratım var. Ama bunları seninle o toplantıdan önce konuşmak istedim. Yine desteğine ihtiyacım var, dostum Sean. O toplantıda benimle beraber olmana da ihtiyacım var.»

«Anlat bana,» dedi Sean.

«Bir kere, modern silahlarla silahlanmakta olduklarını biliyoruz. Maden işçilerini savaş komandosu olarak eğittiklerini de.» Jan Smuts hızlı hızlı konuştu, yaklaşık yirmi dakika kadar hiç susmadı. Sözlerini bitirdiği zaman Sean'a baktı.

«Eee, aziz dostum, benimle birlikte misin?»

Sean geleceğe doğru bakıyordu. Sevdiği ülkesinin bir kez daha bir iç savaşın nefreti ve sefaletiyle inleyeceğini düşünerek acı çekiyordu. Sonunda içini çekti.

«Evet,» diyerek başını salladı. «Seninleyim. Söz veriyorum.»

«Sen ve tugayın olarak mı?» Jan Smuts o kocaman, kemikli eli tutup sıktı. «Devletin bir bakanı ve aynı zamanda bir asker olarak mı?»

«Her ikisi de,» dedi Sean. «Sonuna kadar.»

Marion Littlejohn, Mark'dan gelen mektubu okumak için tuvalete girmiş, kapıyı da kilitlemişti. Ama içindeki sevgi taşıyor, çevresini görmesini engelliyor, başının üzerindeki borudan guruldayarak geçen suların sesini bile duymuyordu.

Mektubu baştan sona iki kere okudu. Gözleri nemli, dudakları şefkatle gülümsüyordu. Son sayfadaki imzayı öptü, mektubu özenle katlayıp tekrar zarfına koydu, sutyeninin içine yerleştirdi. Masasına dönerken mektup zaten dolgun olan göğüsleri üzerinde epey bir şişkinlik yapıyordu. Servisin şefi cam odadan ona doğru baktı, sonra göstere göstere kolundaki saate baktı. Servisteki yazılmamış kurala göre, doğal ihtiyaçlar hızla giderilmeli, asla günlük iş saatlerinin dört dakikadan fazlasını almamalıydı.

Günün geri kalanı Marion için çok zor geçti. Birkaç dakikada bir göğsündeki çıkıntıya dokunuyor, sır saklıyormuş gibi gülümsüyordu. Sonunda paydos saati geldiğinde, ana caddede hızlı adımlarla ilerledi, tam Bayan Lucy dükkânını kapayacağı sırada soluk soluğa yetişti.

«Ah, gidiyor musunuz yoksa?»

«Gel içeri, Marion, yavrum... nasıl senin genç delikanlı?»

«Bugün ondan bir mektup aldım,» dedi Marion gururla. Bayan Lucy gümüş buklelerini salladı, gözlüğünün çelik çerçevesi ardından gülümsedi.

«Evet, postacı söyledi.» Ladyburg pek de büyük bir kent sayılmazdı. Tüm oğullarıyla kızlarının özel yaşamlarına ilgi duyuyordu henüz. «Nasılmış?»

Marion, gözleri pırıl plrıl, anlatmaya koyuldu, bir yandan da Bayan Lucy'nin kendisi için ayırmış olduğu dört takım keten çarşafı gözden geçirdi.

«Cok güzel çarşaflar, yavrum. Onlarla gurur duyman gerekir. Bunların arasında güzel oğullar doğuracaksın.» Marion tekrar kızardı.

«Size borcum ne kadar kaldı. Bayan Lucy?»

«Bir bakalım, yavrum... iki sterlin ve altı peni ödedin. Geriye otuz şilin borcun kaldı.»

Marion çantasını açtı, içindeki paraları dikkatle saydı. Sonra zihinsel bir mücadele verip pırıl pırıl yarım sterlinlik madeni parayı tezgâha koydu.

«Bu durumda bir tek sterlin borcum kalıyor.» Kararsızlık geçirir gibi oldu, tekrar kızardı, sonra da hevesle atıldı. «Bir takımı şimdi alıp gidebilir miyim? İşlemelere başlamak istiyorum da.»

«Elbette, tatlım,» dedi Bayan Lucy hemen. «Üçünün parasını verdin bile. Paketi yapayım.»

Marion'la ablası Lynette kanepede yan yana oturuyorlardı. Her biri çarşafın bir ucundan başlamıştı işlemeye. Başları birbirine doğru eğikti. Nakış iğneleri de lamba ışığında kızların dili gibi hızlı hızlı çalışıyordu.

«Mark Bay Dirk Courtney'le ilgili kendisine yolladığım, yazılara çok ilgi gösterdi. Kitabında Bay Courtney'in ağırlıklı bir yeri olacağını söylüyor.»

Odanın karşı ucunda Lyn'in kocası, masanın üzerine serdiği hukuk belgelerine eğilmiş, çalışıyordu.

Son zamanlarda pipo içmeye merak sarmıştı. Her solukta gurultulu bir ses çıkarıyordu ağzındaki pipo. Saçları briyantinli, fırçalanmış, başının yan tarafındaki ayrık da cetvelle çizilmiş gibi dümdüzdü.

Marion birden, «Ah, Peter!» diye bağırdı. Elleri nakısı üzerinde duralamış, gözleri ve yüzü parlamıştı. «Aklıma harika bir fikir geldi.»

Peter Botes başını kâğıtlardan kaldırdı, ciddi alnında hafif bir kırışıklık belirdi. Kadınların gevezeliği yüzünden işinden alıkonmuş bir adam ifadesine büründü.

«Sen o bankada Bay Courtney için epey iş yapıyorsun. Hatta seni evine bile çağırmışlığı var, değil mi? Sokakta rastladığında selam bile veriyor... gözümle gördüm.»

Peter kendini önemseyen bir tavırla başını evet anlamında salladı, piposundan yeni bir soluk çekti. «Evet, Bay Carter birkaç kez, Bay Courtney senden hoşlanıyor demişti bana. Sanıyorum ilerde onun şirketleriyle ilgili işlere giderek daha sık bakmam gerekecek.»

«Ah, hayatım, Bay Courtney'le konuşup ona Mark'ın Ladyburg'la ilgili bir kitap yazmakta olduğunu söylesene. Bay Courtney ve ailesiyle ne kadar ilgilendiğini de anlat...»

«Öff, hadi hadi, Morion.» Peter pipoyu öfkeyle havada salladı. «Sen sanıyor musun ki, Bay Courtney gibi bir adam...»

«Belki de Mark'ın kitabında adının geçmesinden gurur duyar... Lütfen, hayatım. Bay Courtney seni dinleyecektir, bundan eminim. Bu fikirden hoşlanacaktır bile belki. Sen de bundan kazançlı çıkacaksın.»

Peter düşünceli bir tavırla duraladı, kadınların gözünde itibar kazanmayı, Bay Dirk Courtney'le konuşmaktan duyduğu korkuya karşı... şöyle bir tarttı. Bu düşünce onu çok korkutuyordu. Dirk Courtney'den her zaman korkmuştu zaten. Onun yanındayken hiç dikkat çekmeyen, kendini silen bir havaya girerdi. Dirk Courtney'in kendisiyle çalışmaktan hoşlanmasını da buna borçluydu galiba. Öte yandan çok çalışkan ve dikkatli bir avukat olduğu da gerçekti tabii. Ama yine de patronun kendisini tutmasının nedeni, o saygılı davranışı olmalıydı. Bay Courtney yanında çalışanlardan saygı bekleyen bir tipti.

«Lütfen, Peter. Mark bu kitap için öyle çok uğraşıyor ki! Ona yardım etmeye çalışmalıyız. Az önce Lynette'e anlatıyordum. Mark işinden bir ay ücretsiz izin aldı. Chaka Kapısına bir keşif gezisi yapacak. Kitabına veri toplamak için.»

«Chaka Kapısına mı gitti?» Peter şaşırmış gibiydi. Piposunu ağzından çıkardı. «Ne yapmaya gitti oraya? Bomboş yer orası. Doğayla baş başa kalmak için mi?»

«Ben de pek emin değilim,» dedi Marion. Sonra hemen ekledi. «Ama ne olursa olsun, kitap için önemli. Ona yardım etmemiz gerek.»

«Bay Courtney'den ne istememi bekliyorsun?»

«Sor bakalım, Mark'la buluşmak ister miymiş? Hayatını ona kendi ifadesiyle anlatmak ister miymiş? Kitapta ne güzel olur, düşünsene.»

Peter bir yutkundu. «Marion, Bay Courtney çok meşgul bir insandır. Asla vakit ayı...»

«Lütfen!» Marion olduğu yerde sıçradı, odayı baştan başa geçti, eniştesinin sandalyesi yanına diz çöktü. «Benim hatırım için... lütfen!»

«Eh,» diye mırıldandı Peter. «Bir sözünü ederim.»

Peter Botes oymalı mermer masanın baş koltuğu yanında heykel gibi durmuştu. Yalnızca kendisine bir şey sorulduğu zaman hafifçe öne doğru eğiliyordu. Bir de... sayfa çevirmesi gerektiği zaman.

«Bir de buraya imza lütfen, Bay Courtney.»

Koltukta oturan iriyarı adam sayfanın dibinde gösterilen yere imzasını dikkatsizce karaladı. Masanın biraz ilerisinde oturan şık adamla konuşmasını kesmediği gibi, imzaladığı belgeye de yarım yamalak göz attı.

Dirk Courtney'den ağır bir parfüm kokusu yükseliyordu. Peter Botes, herhalde çok pahalı olmalı bu koku, diye düşündü, tanımaya çalıştı. Aslında başarısının kokuşuydu bu. Kendisi de bir şişe bulup almaya karar verdi.

«Bir de buraya, efendim.»

Eğildiğinde Dirk Courtney'in saçlarının nasıl parlak olduğunu, şakaklarının nasıl kısa kesildiğini, nasıl oralara briyantin sürülmeyip buklelerin kıvrılmasına izin verildiğini inceledi.

«Hepsi bu kadar, Bay Courtney. Kopyaları size yarın gönderirim.»

Dirk Courtney ona bakmadan başını salladı, koltuğunu arkaya doğru itti ve ayağa kalktı.

Masadakilere, «Evet, baylar,» dedi. «Bayanları bekletmeyelim.» Hepsi birlikte, beklenti dolu, şehvetli gülüşlerle kıpırdandılar. Gözleri kafeslere kapalı aslanların yem verilme zamanındaki gibi parladı.

Dirk Courtney'in Büyük Lang Korusu denilen o koca evinde verdiği partilerle ilgili çok hikâye dinlemişti Peter. Büyük paralara kumar oynanıyordu orada. Bazen köpekler dövüştürülüyordu. Bir çukur içinde, denk güçte iki köpek birbirini parça parça edinceye kadar savaşıyorlardı. Bazen de horoz dövüşleri düzenleniyordu. Kadınlarsa her zaman vardı. Durban'dan ve Johannesburg'dan kapalı arabalar içinde getirilen kadınlar. Büyük kent kadınları. Peter vücudunda bir heyecan dalgasının dolaştığını hissetti. Bu partilere ancak önemli ya da zengin insanlar davet ediliyordu.

Zaman zaman Peter de o partilere davet edilme hayalleri kurardı. Yeşil çuha kaplı masaya Dirk Courtney'le birlikte oturmak, renkli fişleri önüne doğru çekmek, purosunu ağzından indirip konuşmak... yedi tül dansını yaparken üstlerindeki giysileri birer birer çıkaran güzel kadınların hikâyelerini dinlemişti. Sonunda çırılçıplak kalıyorlardı.

Peter kendine geldi ama çok geç geldi. Dirk Courtney kapıya varmış, konuklarını önden geçirmeye çalışıyordu. Gülüyordu. Bütün çekiciliğini takınmıştı. Esmer yüzünde beyaz dişleri pırıl pırıl parlıyordu. Kenarda bir hizmetkâr kolunda onun paltosuyla hazır beklemekteydi. Kapının önündeki limuzin arabalarda şoförler de hazırdı.

Peter onun peşinden aceleyle yürüdü, sinirli sinirli kekeledi.

«Bay Courtney, sizden kişisel bir ricam var.»

«Gel, Charles.» Dirk Courtney, Peter'e bakmadı. Gülümseyerek elini konuklarından birinin omzuna dayadı. «Umarım bugün şansın geçen seferkinden iyidir. Bir dostun parasını almaktan hoşlanmam.»

«Baldızımın bir nişanlısı var, efendim,» diye devam etti Peter umutsuzca. «Ladyburg'la ilgili bir kitap yazıyor. Sizin yaşantılarınızı da bu kitaba almak istiyor...»

«Alfred, sen Charles'la ilk arabaya biner misin?» Dirk Courtney paltosunu giymiş, düğmelerini ilikliyordu. Kapıya doğru dönerken alnındaki hafif çizgiler Peter'in bu tatsız davranışından rahatsız olduğunu belirtmekteydi.

«Buralı biri,» diye konuşmasını sürdürdü Peter. Utanç içindeydi. «Savaş sicili çok parlak. Belki büyükbabasını hatırlarsınız. John Anders...»

Dirk Courtney'in yüzüne garip bir ifade geldi. Yavaşça döndü, ilk olarak Peter'e baktı. Bu bakış Peter'in içinde bir korku uyandırdı. Daha önce ömründe bu kadar kötü, acımasız, zalim bir ifade gördüğünü hatırlamıyordu. Bu yalnızca bir an sürdü. Sonra iriyarı adam gülümsedi. Öyle dostça ve tatlı gülümsedi ki, Peter rahatladı, mutluluktan başı döndü.

«Benim hakkımda bir kitap mı?» Peter'i kolundan dostça tuttu. «Anlatın bana bu genç adamı. Herhalde gençtir.»

«Evet, efendim. Çok genç.»

«Baylar.» Dirk Courtney dostlarına özür diler gibi gülümsedi. «Yola bensiz çıkmanızı rica edebilir miyim? Ben de az sonra gelirim. Odalarınız hazırlanmıştır. Eğlenceye başlamak için beni beklemek zorunda değilsiniz, unutmayın.»

Hâlâ Peter'in kolunu tutuyordu. Onu tekrar odaya döndürdü, şöminenin yanındaki koltuklardan birine oturttu. «Evet, Bay Botes, bir konyak içer miydiniz?» Patron içkiyi bardağa kendi eliyle doldururken Peter onu zevkle seyretti.

Kuzeye doğru attığı her adımda Mark koca Chaka Kapısının görünümünü biraz daha değişmiş buluyordu. Önce mavimsi bulutlara benzerken, şimdi ayrıntılar belli olmaya başlamış, koca kayalar ortaya çıkmıştı.

İki kaya birbirinin aynadaki görüntüsü gibi eşti. Yükseklikleri üç yüz metreyi aşıyordu, ama aralarında Bubezi Nehrinin geçtiği yer yarıktı, Nehir oradan geçip Zululand'in kıyıda kalan bataklıklarına, ormanlarına doğru inerek akıyor, sonunda denize çıkıyordu. Kıyı tarafından nehrin yatağını izleyerek Chaka Kapısına gelenler, asıl yükseltinin hemen altında geniş bir düzlüğe varırlardı önce, Mark da ihtiyarla birlikte bunu defalarca yapmıştı. Orada, ormanlar arasında Bubezi iki kola ayrılırdı. Beyaz Bubezi birkaç çağlayandan dökülür, Kırmızı Bubezi ise kuzeye yönelip yükseltiye paralel akar, sık ormanlar arasından geçer, sonunda Portekiz kolonisi olan Mozambik'in sınırına varırdı.

Yazın ortasındaki sel dönemlerinde bu sular erozyonla söküp aldıkları Mozambik kalıntılarını sürüklerken renkleri kızıla dönerdi. Kan taşıyan canlı bir damar gibi. Kırmızı Bubezi adı da buradan geliyordu.

Bubezi, Zulu dilinde aslan demekti. Mark da ilk aslanını bu kıyılarda öldürmüştü. Chaka Kapısından yarım mil kadar aşağıda.

Vakit öğlene yaklaşıyordu. Mark kendini nehrin kıyısında buldu. Tam kapılardan çıktıktan sonraki kesiminde. Vakti anlamak üzere saatine bakacak oldu, ama hemen durdu. Buralarda zaman, madeni ibrelerle ölçülmezdi. Güneşin o görkemli hareketiyle ölçülürdü.

Sırt çantasını yere attı, tüfeğini bir ağaç gövdesine dayadı. Bu hareket kendisine sembolik gözüktü. Omuzlarındaki yükün kalkmasıyla, yüreğindeki karanlık ağırlık da kalkmış gibi oldu.

Üzerindeki gökyüzünün yarısına kadar kapatan ulu kayalara doğru baktı, Westminster'deki VII. Henry kilisesindeki taş oymalarına baktığı zamanki gibi bir dehşet duygusu sardı içini.

Çağlar boyunca rüzgârın, güneşin, suların işlediği taş sütunlarda da aynı zerafet vardı. Yalnız bunlar, insanoğlunun güzellik anlayışına özgü kurallarla bağımlı olmadığından, özgürdü. Üzerlerini saran yosun tabakası onlara parlak yeşil, sarı, gümüş grisi renkler veriyordu.

Kayaların çatlak ve yarıklarında bodur ağaçlar bitmişti. Yükseklerde bu ağaçların biçimleri bozulmuş, sakatlanmış gibiydi. Sanki Japon Bonzai bahçıvanlarının eli değmişti o yerlerdekilere. Kayanın yüzünden olmadık açılarla dışarıya doğru uzanıyorlar, dallarını yakarırcasına güneşe doğru uzatıyorlardı.

Alt kısımlardaki kovuklarda kaya tavşanlarının yuvaları vardı. Kenarlara oturmuş, tombul gövdelerini güneşlendiriyorlardı.

Mark bir akbabanın kavisli uçuşuna baktı. Hayvan kayanın bir yerine doğru iniş yaptı, koca kahverengi kanatlarını rüzgâra doğru gerdi, sonra oradan daha aşağıya daldı, nehrin yüz elli metre kadar yukarısında kanatlarını kapadı, o iğrenç kel kafasını öne uzattı, yanlamasına, dallardan oluşmuş yuvasına doğru seğirtti.

Mark bu açıdan baktığında yuvadaki yavruları göremiyordu. Yavaş yavaş Mark'ı bir sükûnet duygusu sardı. Sırtını bir ağaca verip oturdu ağır ağır, sonra burun deliklerinden çıkan mavi dumanların sakin havada dönerek yükselişine baktı.

En yakın insanoğlu belki kırk mil uzakta, diye düşündü. En yakın beyaz adamsa yüz mil. Bu düşünce içinde garip bir rahatlama duygusu uyandırdı.

Tüm insanların o ufacık çaba ve uğraşlarının bu görkemli yerde nasıl da küçük göründüğünü düşündü. Her insan... hatta o sıkışık kentlerden başka hiçbir yer görmemiş olanlar bile, hiç değilse kısa bir süre için gelip burada yaşasalar, döndüklerinde temizlenmiş, arınmış, tazelenmiş olurlar, bundan sonraki mücadelelerinde daha az kötü davranırlar, doğanın sonsuz gidişatına daha uyumlu davranabilirlerdi, diye düşündü.

Birden homurdandı. Düşlerini yarıda kesen şey, boynunun gerisini, kulağının hemen altındaki yeri bir böceğin sokması olmuştu. Avucuyla oraya bir tokat attı. Sokan sinek sersemledi. Tokat ne kadar sert olursa olsun, ezilecek türden bir hayvan değildi. Döne döne Mark'ın kucağına düştü. Mark onu iki parmağıyla tutup kaldırdı, merakla inceledi. Yıllardır görmemişti bu tür sineği.

Çeçe sineği aslında karasinekten biraz daha büyüktü ama vücudu daha ince, daha biçimli, kanatları saydam, kahverengi damarlıydı.

«Afrika'nın kurtarıcısı,» demişti ihtiyar bir keresinde bu sinekler için. Mark sineği parmakları arasında ezerken aynı sözü yüksek sesle tekrarladı. Sinek boynundan emdiği kanlar yüzünden kıpkırmızı bir leke halinde yarıldı. Mark ısırık yerinin şişeceğini, fena halde kızaracağını biliyordu. Bundan sonraki gecelerin ısırıklarına da aynı şey olacaktı. Tâ ki, vücudu bağışıklık kazanıncaya kadar. Bir hafta sonra artık ısırıkları hissetmez olacaktı. Sivrisinek ısırığı kadar bile rahatsız etmeyecekti onu.

«Afrika'nın kurtarıcısı,» demişti ihtiyar, evet. «Bu küçük piçkurusu buraları evcil hayvanların istilasından kurtarıyor,» demişti. «Önce sığırların, sonra sabanın, peşinden demiryollarının, kentlerin. Günün birinde o sineği öldürmenin de bir yolunu bulacaklar. Ya da uyku hastalığının tedavisini bulacaklar. İşte o zaman bizim tanıdığımız Afrika da yokolacak, evlat. Issız yerleri, av alanları olmazsa neye benzer Afrika? İnsan o zaman gidip Londra'da otursa da olur.»

Mark çevresindeki görkemli ormana doğru bakarken, acaba bu küçük, kahverengi kanatlı koruyucuları olmasa buraları neye benzerdi, diye düşündü. Ormanı keser, odun yaparlardı. Tarla açar, öküzlerin çektiği sabanlarla sürmeye başlarlardı. Nehirler kanayan toprağı, insanın pisliğini taşıya taşıya kahverengi akmaya başlardı.

Av hayvanları hep biterdi. Hem yiyecek olarak tüketilmek amacıyla, hem de otlarken evcil hayvanlara rakip oluyorlar diye. Zulu için sığır bir servetti. Binlerce yıldan beri öyle olagelmişti. Nerede sığır beslenebiliyorsa, hemen sürüleriyle oraya koşar, yerleşirlerdi.

Ama ne garipti ki, bu yabanıl yerin kanatlı koruyucularından başka, bir koruyucusu daha vardı ve o koruyucu da bir Zulu'ydu. Büyük Zulu kralı Chaka çok uzun zaman önce buraya gelmişti. Ne zaman olduğunu bilen yoktu. Zulular zamanı beyaz adamlar gibi ölçmezlerdi çünkü. Tarihlerini de yazılı olarak kayda geçmezlerdi.

Hikâyeyi Mark'a ihtiyar anlatmıştı. Zulu dilinde. Çünkü o dil yakışırdı o öyküye. O av seferinde silahları taşıyan Zulu da dinleyip onaylarcasına başını sallamış durmuştu. Arada homurdanmış, hikâyenin bir yerini düzeltmişti. Destanın bir yerinin ayrıntılarını vermek için.

O zamanlarda buradaki düzlükte küçük bir avcı kabilesi yaşıyordu. Geçimilerini sağlamak için avcılıktan başka, bir de yabani bal topluyorlardı. Bu yüzden kendilerine Inyosi, yani «Arılar» demekteydiler. Fakir bir kabileydi ama pek gururluydular. Büyük krala ve onun doymak bilmez fetih hevesine karşı koyuyorlardı.

İstilacılar karşısında, kuzeydeki doğal kayalardan oluşmuş kalenin gerisine çekilmişlerdi. Mark burayı hatırlayınca başını kaldırıp nehrin karşısındaki sivri, dik kayalara baktı.

Bin iki yüz kadın, erkek ve çocuk, dar ve tehlikeli bir patika olan tek yoldan doruğa tırmanmışlardı. Kadınlar yiyecekleri başlarının üzerinde taşımışlardı yukarıya. Tek sıra halinde ilerleyen karanlık gölgeler gibi. Ve doruğa varınca orada saklanmışlardı. Şef ve savaşçıları doruktan seslenip krala meydan okumuşlardı.

Chaka tek başına ilerleyip kovaların dibinde durmuştu. Uzun boylu, genç, güçlü, korkunç bir adamdı.

«Aşağıya gel, ey koca şef. Gel de kral seni kutsasın, yine şefliğini sürdür... benim sevgimin parıltısı altında sürdür!» diye bağırmıştı yukarıya.

Şef gülümsemiş, yanındaki savaşçılara gösteriş olsun diye, «Galiba kulağıma bir habeş maymununun haykırışı geldi!» demişti. Kahkahalar kayalarda yankılanırken kral dönmüş, adamlarının sabırla çömelip beklediği yere gelmişti. On bin kişi vardı adamları.

Gece olunca Chaka elli adam seçti. Her birini adıyla seslenerek çağırdı. Hepsi cesaretleriyle ün yapmış, düşmanlarına korku salmış kimselerdi. Kral onlara, «Ay battığı zaman nehrin üzerinde ki kayalara tırmanacağız, çocuklarım,» dedi. Sonra tok bir sesle, hafifçe güldü. Bu gülüşü nice kimseler, yaşamlarının son sesi olarak duymuşlardı. «Koca şef bize maymun demedi mi... maymunlar insanların cesaret edemediği yerlere tırmanırlar!»

Silah taşıyıcısı Zulu sonradan, gün ışıyınca, Mark'a Zuluların kayalara tam hangi yoldan tırmandıklarını da göstermişti. İnce yarıkları, daracık çıkıntıları görebilmek için dürbünle bakmak şarttı.

Mark o yolu bir kere daha gözleriyle izlerken ürperdi. Chaka'nın en başta, ipsiz olarak tırmandığını düşündü. Hem de ay battıktan sonraki zifiri karanlıkta. Kalkanıyla enli kılıcını sırtında taşıyarak.

Tırmanış sırasında adamlarından on altı tanesi kayıp aşağıya düşmüşlerdi. Ama Chaka adamlarını öyle dikkatli seçmişti ki, karanlık boşluğa dalış yaparken bir tekinin bile ağzından ses çıkmamıştı. İnyosi nöbetçilerini uyaracak bir fısıltı bile olmamıştı. Vücut uçurumun dibindeki toprağa çarpıncaya kadar.

Şafak söktüğü zaman Chaka'nın aşağıda kalan adamları İnyosi'leri oyalayıp onların dikkatini çekmeye çalışırken, Chaka savaşçı grubunu çevresine toplamıştı. Bin iki yüze karşı otuz beş kişi. Ve saldırıya geçmişlerdi yukarıda. Bir kılıç vuruşunda karşılarındakini göğsünden omurgasına doğru ikiye böle böle.

«Ngidhla! Yedim onu!» diye bağırıyorlardı kralın adamları çarpışırken. İnyosi'lerin çoğu kendilerini kayalardan aşağıya atıp Chaka'nın öfkesinden kurtulmaya çalıştılar. Atlamakta kararsızlık gösterenlere, çabuk karar vermeleri için yardımcı olunuyordu.

Chaka, İnyosi'lerin reisini iki eliyle kavrayıp havaya kaldırdı, uçurumun tepesinde öylece kafasının üstünde tuttu.

«Eğer ben habeş maymunuysam, sen de serçesin o halde!» diyerek vahşi bir kahkaha attı, adamı olanca hızıyla boşluğa doğru fırlatıverdi.

O sefere mahsus olmak üzere kadınlarla çocuklara bile ayrıcalık tanımadılar. Çünkü tırmanış sırasında kayalardan düşüp ölen on altı kişi arasında Chaka'nın çok sevdiği insanlar da vardı.

Zulu kayaların dibindeki toprakları avuçlarıyla kazımış, Mark'a avucundaki ufalanmış kemik parçalarını göstermişti. Bunlar insan kemiği de olabilirdi.

Doruktaki bu zaferden sonra Chaka iki nehir arası düzlükte büyük bir av düzenlenmesini emretmişti.

On bin savaşçı av kovaladı, av dört gün sürdü. Kralın iki yüz yaban öküzünü kendi elleriyle öldürdüğü anlatıldı. Bu spor öyle hoşuna gitti ki, sonradan bir karar çıkardı.

«Burası kraliyet av alanıdır. Burada kraldan başka kimse avlanmayacak. Chaka'nın İnyosi reisini attığı kayalardan, doğudaki dağların doruklarına, güneyden kuzeye doğru bir insanın bir gün bir gece ve ikinci bir günde koşabileceği yere kadar, bu alan yalnızca kralın avına ayrılmıştır. Herkes bu emri duysun, titresin ve emre uysun.»

Eski, güvendiği adamlarından birinin emrinde buraya gözcü olarak yüz kişi bıraktı. Adlarına «Kralın av alanı koruyucuları» dendi. Chaka buraya defalarca geldi. Belki bu huzur ve barış kuyusuna onu çeken şey, o yakıcı, sakatlayıcı kudret tutkusundan ötürü ıstırap içinde olan ruhunu dinlendirmek ihtiyacıydı. Burada avlandı. Anası Nandi'ye yandığı, deliye döndüğü o kara günlerde bile avlandı. Her yıl gelip avlandı. Tâ ki, sonunda kardeşlerinin bilediği kılıçlarla onun canına kıyan katiller hayatına son verinceye kadar.

Bu olaylardan herhalde en az yüzyıl kadar sonra, Natal Meclisi Chaka Kapısından yüzlerce mil uzaktaki bir oturumda yine onun kararını onaylamış, yenilemiş oldu. Çünkü yeni karara göre bu alanda avcılık yasaklanıyor, burası koruma altına alınıyordu. Ama bu kez alanı Zulu Kralı kadar iyi korumadılar, başına nöbetçi polisler dikmediler. Avcılar yıllar boyunca, ok ve yayla, sapan ve taşla, mızrak ve kılıçla, sonra da yüksek güçlü tüfeklerle buralarda avlanıp durdular.

Belki yakında nagana denilen uyku hastalığının çaresini ya da çeçe sineğini ortadan kaldırmanın bir yolunu bulacaklardı. O zaman bu karar kaldırılacak, toprak sığırlara, sabanlara peşkeş çekilecekti. Mark bunu düşününce içinin bulandığını hissetti, ayağa kalkıp bulantısı geçsin diye biraz yürüyüş yaptı.

İhtiyar her zaman alışkanlıklarına bağlı bir insan olagelmişti. Giydiği giysilerden günlük yaşamına kadar her konuda. Tanıyıp bildiği yerlere yolu düşerse, kampını hep aynı noktada kurardı.

Mark dosdoğru bu eski kamp yerine gitti. Nehrin kenarında, vadinin dirsek yaptığı yerde sular yatağı derin oymuş, kıyı yüksekte bir yayla oluşturmuştu. Yaylada firavun inciri gölge yapıyordu. Dev ağacın dalları, Trafalgar Alanındaki Nelson sütunu kadar kalındı. Koyu yeşil gölgesi böceklerin, mor kumruların mırıltılarıyla capcanlıydı.

Ateş yakmak için ocak kurarken yığdığı taşlar hâlâ oradaydı. Yalnızca biraz dağılmışlardı. İsten kapkaraydılar. Mark onları tekrar dizdi.

Yakacak bol odun vardı. Devrilmiş ağaçlar, nehrin sürükleyip getirdiği kütükler doluydu her tarafta.

Mark nehirden duru su aldı, çaydanlığı çay yapmak üzere kaynasın diye ateşe koydu, sonra çantasının yan cebinden bir deste kâğıt çıkardı. Kâğıtlar üstten ataşla birbirine tutturulmuştu. Çok elden geçmiş, hırpalanmıştı sayfalar. Marion yollamıştı bunları ona.

LAYDBURG bölgesindeki ANDERSLAND çiftliği sahibi JOHN ANDERS'in ölümüne ilişkin adli tıp soruşturması tutanaklar.

Marion Littlejon bu yazılan öğle tatillerinde kendi eliyle daktilo etmişti. Daktilo yazmasını pek iyi bilmediği, sayfalardaki silintilerden, üst üste gelen harflerden belli oluyordu.

Mark bu yazıları daha önce o kadar çok okumuştu ki, artık ezbere tekrarlayabilecek durumdaydı. Sorgucunun söylediği ilgisiz sözleri bile.

Bay Greyling (Baba) : Bubezi Nehri kıyısına kamp kurmuştuk, yargıç bey...

Adlî kurul başkanı: Ben yargıç değilim. Bu durumda resmi sıfat, sayın başkandır.

Mark bu kez de okumaya yine en başından başladı, daha önce gözünden kaçmış olabilecek küçük bir ipucu bulmak üzere her şeyi yeni baştan, dikkatle okudu.

Ama her seferinde yine aynı sözlere gelip dayanıyordu.

Başkan : Lütfen tanık müteveffadan söz ederken «müteveffa» desin, «ihtiyar» demesin.

Bay Greyling (Baba): Özür dilerim, sayın başkan. Müteveffa pazartesi sabahı kamptan erken saatte ayrıldı. Kıyıda bir ceylan arayacağına dair bir şeyler söyledi. Öğle yemeğine biraz kala tüfek sesi duyduk. Oğlum Cornelius dedi ki, «Baba, ihtiyar galiba avını buldu.» Özür dilerim, müteveffa yani.

Başkan : O sıra siz kampta mıydınız?

Bay Greyling (Baba) : Evet, efendim. Oğlumla ikimiz bir gün önce vurduğumuz hayvanları kesip asıyorduk. O gün ava çıkmadık.

Mark hayvanların kesilmesini, etlerinin şerit şerit ayrılmasını, salamura suyuna batırılıp ağaç dallarına asılmasını gözünün önüne getirebiliyordu. Daha önce de defalarca seyretmişti bunların hepsini. Etler kuruyup kara değneklere dönüp çiğneme tütününe benzeyince, çuvallara doldurulur, eşeklerle taşınırdı. Kuruduğu zaman ağırlığının dörtte birine inerdi bu etler. Afrika'da çok değerliydi. Pahalıya satılır, bu işi kârlı bir meslek haline getirirdi.

Başkan : Müteveffanın geri dönmemesi üzerine ne zaman merak etmeye başladınız?

Bay Greyling : O gece kampa dönmedi. Ama biz kaygılanmadık. Belki bir avın peşine düşmüştür, bir ağaca tırmanıp orada uyumaya karar vermiştir, diye düşündük.

Tutanağın daha ilerilerinde de şöyle bir ifade geçiyordu:

Bay Greyling (Baba) : Sonunda onu dört gün boyunca bulamadık. Nereye bakmamız gerektiğini bize gösteren, akbabalar oldu. Kötü bir yerde, dik bir kayaya tırmanmaya kalkmıştı. Ayağının nerede kaydığını bulduk. Hâlâ tüfeğinin üzerinde yatıyordu. Herhalde duyduğumuz o sesti onu hemen oraya gömdük. Taşınabilecek durumda değildi, anlıyorsunuzdur. Kuşlar bir yandan, güneş bir yandan. Üzerine güzel bir haç diktik. Ben kendim yonttum. Gömerken de dualarını ettik.

Mark yazıları katladı, tekrar eski yerine kaldırdı. Çay kaynıyordu. Tatlandırmak için içine biraz sütle kavrulmuş şeker attı.

Soğusun diye fincana üfleyip yudumladı, aklında kalanları şöyle bir sıraya sokmaya çalıştı. Kayalık bir yer. Dik. Tırmanması zor. Kendi bulunduğu yerden uzaklığı, tüfeğin sesi duyulabilecek kadar. Mezar herhalde taşla örtülmüş. Üzerinde tahta bir haç. Belki de o haçı çoktan beyaz karıncalar kemirip yoketmişti.

Biraz zamanı vardı. Ama acaba o kadar zaman yeter mi, diye düşündü. Bu kadar üstünkörü bir tarifle, bulması yıllar sürebilirdi şansı ters giderse.

Basarsa bile, bulduktan sonra ne yapacağını bilemiyordu. Onu buraya sürükleyen birinci neden ihtiyarın gömüldüğü yeri bulmaktı. Sonra ne yapacağını o zaman bilecekti herhalde.

Önce güney tarafta kalan kayalık alanı ve dik yerleri gözden geçirdi. On gün boyunca tırmandı, indi, dipleri aradı, taradı. Bütün bunlar oldukça zor ve yorucuydu. Sonunda zayıflamaya başladı. Tazı gibi ince ve çevik, kolları, suratı güneş yanığı, çenesi sakallı, bambaşka biri oldu çıktı. Pantolonunun paçaları kayaların sivri yerlerinden, dikenlerden tirfillendi, delindi, ikide bir takılır, onu engeller, geciktirir oldu.

Düzlükte pek bol kuş vardı. Öğle sıcağında bile havada hep onların haykırışları çınlıyordu. Sabah ve akşam saatlerinde çalılıklar kuşlarla kaynaşıyor, inanılmaz derecede güzel Narina Trogon'ların kırmızı göğüsleri göz alıyordu. Eski zaman gezginlerinden biri bu kuşa, bir Hotanto dilberinin adını vermiş, onu böyle çağırmıştı.

Mark iri hayvanlarla pek karşılaşmadı. İzleri her yerde karşısına çıkıyordu oysa. Ormanın gizli patikaları, çizgili ceylanların parlak ayak izleriyle doluydu. Leoparların, habeş maymunlarının, gergedanların gelip geçtiği, dışkılarından belliydi.

Mark gergedan pisliğinin yanından geçerken kendi kendine gülümsedi. İhtiyann hikâyelerinden biri gelmişti aklına. Gergedanın kirpiden neden korktuğunu anlatıyordu bu hikâye.

Çok eski zamanlarda bir gergedan, kırmızı uçlu mimoza dikeninin derisinde açtığı yırtığı dikmek için kirpiden bir iğnesini ödünç almıştı. Dikiş işi bittiğinde gergedan eserini beğeni dolu bakışlarla seyrederken dikeni ağzında tutmaktaydı. Ama nasıl olduysa oldu, sonunda dikeni yuttu. O gün bugündür gergedan kirpiden hep kaçar, borçlu olduğu dikeni veremeyeceği için onun kendisine kızacağından korkar, dışkısını da her seferinde kendi eliyle eler, içinde kaybolan o dikeni bulmaya çalışırmış.

İhtiyarda küçük bir erkek çocuğu eğlendirecek bunun gibi daha yüzlerce hikâye vardı. Mark birden kendini ona çok yakın hissetti, onun mezarını bulma isteği daha da güçlendi. Tüfeğini öteki omzuna aldı, bir kez daha kayalara tırmanmaya koyuldu.

Onuncu gün bir açıklığın kenarındaki gölgede, altın rengi otlar üzerinde dinlenirken ilk olarak büyük bir avla karşılaştı.

Açıklığın karşı tarafından ortaya küçük bir impala sürüsü, önlerinde üç tane boynuzlu geyikle birlikte çıkıverdiler. Çok zarif, açık kahverengi hayvanlardı. Yemlerini çok dikkatli yiyorlardı. İki üç saniyede bir, oldukları yerde donmuş gibi duruyorlar, yalnızca kulakları oynuyor, gelebilecek bir tehlikeyi dinliyorlardı. Islak burunları koku almak için kıpırdayıp durmaktaydı.

Mark'ın eti bitmişti. Son parçasını bir gün önce yemişti. Tüfeğini de yanına sırf böyle bir fırsatı değerlendirmek için almıştı zaten. Hep o mısır lapasını yemekten kurtulmak için. Ama nedense canı o tüfeği kullanmak istemiyordu şu sıra. Çocukluğunda hiç hissetmezdi böyle duyguları. İlk kez o sürüye bakarken gözleri yalnızca et görmüyor, ender rastlanır, olağanüstü bir güzellik görüyordu.

Üç erkek hayvan meydanda ağır ağır ilerlediler, Mark'ın oturmakta olduğu yerin yüz adım kadar ilerisinden geçtiler, sonra çalıların arasına dalıp solgun gölgeler halinde uzaklaşarak görünmez oldular. Dişiler de onları izledi. Yetişebilmek için koşar adım gidiyorlardı. Yavrulardan biri telaşından devrildi, sonra doğruldu. Sürünün en gerisinde oldukça büyümüş bir başka yavru vardı.

Arka ayaklarından biri sakattı. Onu yere değdirmediği için yürümekte güçlük çekiyordu. But derisi de pek sağlıksızdı.

Mark P. 14'ü kaldırdı. Kurşunun sesi nehrin karşısındaki kayalarda yankılandı, bir grup beyaz ördek oldukları yerden havalanıp nehrin suları üzerinde öte öte uzaklaştılar.

Mark yere yatan yavruya uzandı, kara gözlerinin çevresindeki uzun kıvrık kirpiklerine dokundu. Hayvan gözünü refleksle bile kırpmadı. Mark'ın hayat belirtisi kontrolü bir alışkanlıktı. Kurşunun kalbe saplandığını zaten biliyordu. Anında öldüğü belliydi.

«Kontrolü her zaman yap.» Yine ihtiyarın öğütleri. «Percy Young sağ olsaydı, bu öğüdü sana o da verebilirdi. Günün birinde vurup öldürdüğü aslanın üstüne oturuyormuş. Piposunu yakmış, onu tellendiriyormuş... tam o sırada aslanın dirileceği tutmuş. İşte Percy hikâyeyi sana o yüzden kendisi anlatamıyor.»

Mark hayvanı çevirip arka bacağı inceledi. Etini tel kesmişti. Tâ kemiğe kadar. Sonra o kesik kangren olmuştu. Kokusu mide bulandırıyordu. Bir yığın sinek, zavallı hayvanı izleyip duruyordu.

Mark bıçağını vurup karında yüzeysel bir kesik açtı. Derin saplamamaya, barsaklara değmemeye dikkat etti. Karın bir torba gibi açıldı. Mark hayvanın cinsel organlarını bir cerrah ustalığıyla ayırdı, elinin bir tek hareketiyle barsakları, öd kesesini toplayıp çıkardı. Sonra mor renkli karaciğeri kesip aldı, temizledi, kömür ateşinde ızgara etti. Bu ciğer onun akşam yemeğiydi. Çürümüş, kokan arka bacağı çıkarıp attı, sonra mide boşluğunu kuru otlarla dikkatle temizledi. Boyun yerinde birkaç kesik oluşturdu, o kesiklere parmağını takıp hayvanı nehirden kamp yerine kadar sürükledi. Kesip, tuzlayıp kuruttuktan sonra, artık bu gezinin sonuna kadar yetecek eti var demekti. Et şeritlerini firavun incirinin yüksek dallarına astı. Gündüzleri kendisi dolaşırken kamp yerine gelen hayvanların kapmasından korumak için önlem aldı. Ancak bu işler bittikten sonra yemeğini yiyip ateşin başında kahvesini yudumlarken düşünmeye koyuldu. Aklında hayvanın arka bacağını yaralayan o tel vardı.

O tuzağı kuran adama karşı içinden bir öfke kabardı. Bunu saçma buldu. Tuzakçıya ne diye kızacaktı? Beyaz avcıların terkedilmiş kamplarına az rastlamamıştı ki yol boyunca. Bu kampların hepsinde kemikler vardı. Kenarda boynuzlar görünür, onları kurtlar kemirir dururdu.

Bu tuzakçı ise besbelli siyah bir adamdı. Buraya avlayıp kurutarak satmaya gelenlere oranla, onun ihtiyacı daha büyüktü.

Mark düşünürken içine bir umutsuzluk çöktüğünü hissetti. Buraya ilk gelişinden bu yana geçen yıllar içinde bile, bölgenin av hayvanları büyük ölçüde azalmıştı. Yakında hepsi bitecekti ihtiyarın dediği gibi, «Büyük boşluk» geliyordu.

Mark ateşin başında otururken bu kaçınılmaz sonuç ona hüzün verdi. Hiçbir yaratık başa çıkamazdı insanoğluyla. Yine ihtiyarın sözlerini hatırladı.

«Bazıları aslan, bazıları leopar diye tutturur. Ama inan bana oğlum, insan doğanın en tehlikeli, en acımasız katilini ancak aynaya baktığı zaman görür.»

Çukurun yapımı sırasında buranın bir su rezervuarına benzetilmesi için özen gösterilmişti. Çapı on altı metre, derinliği üç metreydi. Yusyuvarlak, tabanı ve duvarları betondu.

Yanlarında su boruları görünüyordu. Yeri de biraz aşağıda kalan eve su sağlamaya pek uygundu, ama yine de bu havuzun suyla doldurulduğunu hiç gören olmamıştı.

Duvarlar pırıl pırıl, lekesiz badana edilmişti. Tabanına yıkanıp elenmiş ince dere kumu serilmişti. O, kumlar sık sık taranıyordu.

Rezervuarı gözlerden saklamak için çevresine çamlar da dikilmişti. Zaten tüm ekim alanını on iki sıralı dikenli teller çevreliyordu. Bahçe kapısında bu akşam iki nöbetçi vardı. Güçlü kuvvetli, sessiz adamlardı bunlar. Büyük evden arabalarla gelen konukları kontrol ediyorlardı.

Kapıdan giren grup, heyecan içinde, gülüşen, şakalaşan, kadınlı erkekli kırk sekiz kişiydi. Patikalardan çukurun başına doğru yürüdüler. Çukur, üzerindeki direklere asılmış lambalarla pırıl pırıl aydınlatılmıştı.

Konuları Dirk Courtney getiriyordu. Siyah gabardin binici kostümü ve dize kadar cilalı çizmeler giymişti. Böylelikle bacaklarını dikenlerden korumuş oluyordu. Beyaz keten gömleğinin önü hemen hemen göbeğine kadar açıktı. Göğsünün sert kasları, siyah kılları gözüküyordu. Gömleğin kolları bol, bilekte büzülerek oturtulmuştu. Kollarını yanında yürüyen kadınların beline sarmıştı. Bu kadınlar gençti. Gözleri atak bakışlı, dudakları parlak boyalıydı.

Köpekler onların yaklaştığını duyup havladılar, kafeslerinde sıçramaya başladılar. Birbirine ulaşmaya, birbirini parçalamaya hevesleniyor, çok heyecanlanıyorlardı. Hırlıyor, salya akıtıyorlardı durmadan. Bakıcıları onları bağırarak susturmaya çalışmaktaydılar.

Seyirciler çukurun çevresine sıralandı, önlerindeki parmaklığa yaslandılar. Petrol lambalarının sert ışığı altında suratlar bembeyaz görünüyordu. Her duygu, her ayrıntı, her kusur ve her sadistçe heves rahatlıkla okunuyordu bu yüzlerde. Kadınların yanaklarındaki aşırı allıklar, erkeklerin gözlerindeki manyakça pırıltılar, kahkahaların tizliği, el, kol hareketleri ve tüm jestler abartmalıydı.

İlk dövüşlerde Dirk'in yanındaki ufak tefek, siyah saçlı kız bağırdı, kıvrandı, iki yumruğunu açık duran ağzına götürdü, hayranlık dolu korku çığlıkları attı. Bir keresinde olduğu yerde dönüp yüzünü Dirk'in göğsüne gömdü, vücudunu ona bastırdı, titredi, ürperdi. Dirk güldü, kolunu onun beline sardı. Köpeğin biri ötekini öldürürken kız da herkesle birlikte haykırdı, iki büklüm oldu. Dirk o zaman onu yerden kaldırdı, kız kesik kesik hıçkırırken kucağında taşıyıp içkilerin bulunduğu masanın başına götürdü. Orada gümüş kovalar içinde şampanya, çavdar ekmeği arasında füme balık sandviçleri vardı.

Charles, Dirk'in kucağında o kızla oturduğu yere geldi. Dirk kıza kristal bir bardaktan şampanya içirip duruyordu. Çevresinde on, on iki kişi vardı. Hepsi neşeli, hepsi heyecanlı, gecenin son dövüşünü, Dirk'in köpeği Chaka'yla Charles'in köpeğinin karşılaşmasını bekliyorlardı.

«İçim hiç rahat değil, Dirk,» dedi Charles ona. «Daha demin duydum. Senin köpeğin beş kilo daha hafifmiş.»

«Senin köpek az sonra o fazla kiloların her birine ihtiyaç duyacak, Charles. Kendini suçlama... sonra üzülürsün. Gerçekten üzülmen gerektiği zaman.» Dirk birden yanındaki kızdan utanıverdi. Onu kucağından itti. Kız dengesini kaybetti. Neredeyse düşüyordu. Alınmıştı. Eteklerini düzeltti, Dirk'e surat astı. Ama onun çoktan kendi varlığını unuttuğunu farkedince koşarak uzaklaştı.

Dirk yanındaki koltuğa işaret ederek, «Gel, otur, Charles, dostum,» dedi. «Otur da şu senin sorununu konuşalım.»

Kalabalık onlara doğru sokuldu, tartışmalarını dinlemeye, her söz üzerine bağrışmaya koyuldu.

«Benim sorunum belli. Bu dövüş için ufak da olsa bahse girmek isterdim. Ama bu kadar hafif bir köpeğe karşı bahse girmek de sportmence bir davranış değil bence.» Charles sırıttı, kırmızı suratını bir ipek mendille sildi. Şampanya onu çok terletiyor, heyecan da buna ekleniyordu. Zaten sıcak bir yaz akşamıydı.

«Ancak garantili durumlarda bahse girdiğini bilmeyen yoktur.» Charles aslında Witwatersrand'lı bir hisse senedi komisyoncusuydu. «Ama böyle soylu duygular göstermen sana puan kazandırıyor.» Dirk onun omzuna elindeki köpek kırbacıyla dokundu. Charles'ın suratındaki gülümseme kurt sırıtışı gibi inceldi.

«O halde bahsimi kabul mu ediyorsun?» Bunu söylerken çevredekilere doğru bakıp güldü, göz kırptı. «Karşılıklı eşit para mı süreceğiz?»

«Elbette. Ne kadar istersen.»

«Benim köpeğim Kaiser, senin Chaka'ya karşı. Ölümüne. Paralar eşit, miktarı da...» Charles susup bayanlara baktı, kırçıllı dik bıyıklarını sıvazladı, bu anın tadını çıkarıyordu. «Bin altın İngiliz lirası.» Kalabalıktan bir şaşkınlık soluğu yükseldi. İçlerinden bazıları alkışladı.

«Yo, yo!» Dirk Courtney iki elini itiraz edercesine havaya kaldırmıştı. «Bin olmaz!» Dinleyenler homurdandı, kendi yakınları bu prestij kaybı karşısında siner gibi oldular.

«Hay Allah!» dedi Charles. «Sana fazla mı geldi? Sen söyle fiyatı öyleyse, dostum.»

«Biraz heyecanlı olsun bence. On bin altın İngiliz diyelim.» Dirk kırbacın sapını Charles'ın omzuna bir kez daha dokundurdu, adamın gülümsemesi suratında dondu kaldı. Kırmızı yüzü beyazlaşıyordu. Kanı çekilmiş, yalnızca şiş şiş beyazlıklar üzerinde mor lekeler kalmıştı. Ufacık, ihtiraslı gözleri, gülen kalabalığın üzerinde dolaştı. Sanki bir kurtuluş yolu arıyordu. Sonra yavaşça, isteksizce tekrar Dirk'e döndü. Bir şey söylemeye çalıştı ama sesi yeniyetme delikanlılar gibi çatlak çıktı.

Dirk büyük bir nezaketle, «Ne demek istedin yani?» diye sordu. Charles sesine bir daha güvenemezdi. Başını sarsak sarsak salladı, o küstah gülüşünü yeniden kazanmaya uğraştı ama bu seferki çarpık, gergin bir gülümseme oldu, yüzüne hiç uymadı.

Dirk köpeğini sağ kolunun altına kıstırıp çukura taşıdı. Hayvanın kendine temasından hoşlanıyor, yirmi beş kiloluk ağırlığı kolayca taşıyordu. Kenardan çukurun içine indirdi.

Köpeğin vücudundaki her kas gerilim içindeydi. Dirk sinirlerin attığını bile görebiliyor, hayvanın kollarında, bacaklarında titremeler dolaşıyordu. Boğazından derin, tok hırıltılar çıkmaktaydı.

Basamaktan eğilip hayvanı yere bastırdı, sonra dönüp çıkmaya çalıştı, ama hayvan tasmayı gerip çekince ayakları neredeyse yerden kesilecek gibi oldu.

«Hey! Köpoğlu!» diye bağırarak hayvanı geri çekti.

Çukurun karşı tarafında Charles'la köpeğin bakıcısı, Kaiser'i getiriyorlardı. İkisi de olanca güçlerini kullanıyorlardı. Çünkü pek iri bir hayvandı Kaiser. Kapkaraydı. Gözlerinin çevresinde ve göğsünde bej lekeleri vardı. Soyunda Doberman Pinacher olduğunu belli eden lekeler.

Chaka onu gördü, atılmaları, çırpınmaları daha vahşileşti, hırıltıları çadır bezi yırtılmasına benzedi.

Hakem kenardan seslendi.

«Tamam, baylar, coşturun hayvanları!»

Köpeklerin sahipleri, «Ye onu, Kaiser!» «Gebert onu Chaka, öldür onu!» diye haykırarak tasmaları bollaştırdılar, ama büsbütün bırakmayıp hayvanların öfke ve hırsını arttırmaya çalıştılar.

Doberman tasması kısa gelince kıvrılıp bükülmeye, kurtulmak için uğraşmaya koyuldu. Dövüş köpeği olarak bacakları biraz uzundu doğrusu. Omuzları sarkık sarkıktı. Dişleri kusursuzdu ama. Meydan okuyan, korkutucu bir hırlayışı vardı. O koca ağız karşısındakinin boynuna geçtimi, ölüm kesindi. Hızlıydı da. Tasmaya asılıp atılıyor, havlıyor, uzun boynunu gerip duruyordu.

Chaka havlamıyordu. Ama kütük gibi iri göğsü hırıltılarla inip kalkıyor, hayvan dört ayağını germiş, ortalamış, kıpırdamadan duruyordu. Boyu daha alçak, görünüşü daha kalındı. Staffordshire bull terrier kanı özel olarak mastifle karıştırılmış bir köpekti. Postu kaba, siyahlı sarılıydı. Başı kısa ve kalındı. Hırladığı zaman üst dudağı geriye doğru kıvrılıyor, uzun, fildişi rengi dişleri, koyu pembe diş etleri görünüyordu. Öteki köpeği leopar gözleriyle izlemekteydi.

«Salın şunları! Salın şunları» diye haykırıyordu çevredeki kalabalık. Sahipleri ise tasmaları bir uzatıyor, bir çekiyor, hayvanları karşı karşıya getirip getirip kudurtuyorlardı.

Dirk cebinden küçük çelik bir çubuk çıkardı, köpeğinin yanına diz çöktü. Hayvan bir anda hırlayarak ona dönüp dişlerini gösterdi. Salyası köpürmeye başlamıştı. Dirk'in tertemiz gömleğine fıskiye gibi saçıldı.

Dirk köpeğin arkasına uzandı, çeliği etine batırıverdi. Husyelerinin tam kökünde yüzeysel bir yara açtı. Yalnızca deriyi yarmış, kan çıkmasını sağlamıştı. Hayvan daha da beter hırladı, kendini yana doğru attı. Dirk onu kudurtmaya devam ederek dövüşecek hale getirmeye çalıştı. Sonunda hayvan havlamaya başladı. Gırtlağından peşpeşe ulurcasına sesler çıktı.

Dirk hayvana hâkim olmaya çalışırken, «Hazır mısın?» diye seslendi.

«Ben hazırım!» Charles çukurun ortasına doğru kaydı. Kaiser çektikçe ayakları kumun üzerinde kayıyordu.

«Serbest bırakın!» diye bağırdı hakem. Aynı anda her iki adam tasmaların kancasını çıkarıp kayışları çektiler, iki hayvanı da kendi başına bırakıverdiler.

Charles dönüp telaşla çukurdan çıktı ama Dirk bir iki saniye bekledi. Onların ilk kapışmasını kaçırmak istemiyordu.

Doberman çukurun karşı tarafına atılırken hızını gösterdi, Chaka kendi alanında kaldı. Kaiser uzun bacakları üzerinde sıçrayarak, öne doğru eğilip koşu sırasında kendini alçaltarak ilerledi.

Dosdoğru kafaya atıldı, beyaz dişleriyle göz altındaki deriyi yardı, ama kapıp tutmadı.

Chaka da kapmaya kalkışmadı, yalnızca tam çarpma anında döndü, omzunu ve tıknaz gövdesinin gücünü kullandı, büyük köpeğin dengesini bozdu, saldırısını kesti. Kaiser uzaklaştı. Devrilecekti ama badanalı duvarlar korudu onu. Çünkü Chaka dönmüş, vaziyet almış, düşerse onu yakalamaya hazırdı.

Fakat Kaiser artık ayaktaydı. Çabucak toparlandı, dengesini sağladı. Surata doğru saldırdı, ama daha küçük olan kurnaz köpek eğildi, Kaiser ancak alçalmış kulağı yakaladı, onu yardı, kan damlaları kumların üzerine döküldü.

Chaka yine omzuyla itti. Kanları kulağından yanağına doğru akarken tüm ağırlığını bu itişe verdi. Büyük köpek geriledi, omzu omuzla karşılamaktan kaçındı, sonra kapmak üzere yaklaştı, ama kalabalık onun hatasını görüp bağırmaya başladı.

«Bırak! Bırak!» diye kükredi Charles. Suratı olgun bir erik gibi mosmordu. Köpeğinin Chaka'ya doğru atılıp omuz üzerindeki gevşek deriyi kaptığını görünce inledi.

Dirk avazı çıktığı kadar bağırıyordu. «Fırsat şimdi senin, evlat!»

Doberman çok dik duruyordu. Boynu ve başı yukarda, vücudu dengesizdi ısırırken. Çektiği deri lastik gibi esnedi, ama Chaka'ya saldırmak için gerekli hızı alacak kadar gerilemesine izin vermedi.

Küçük köpek hiç kuvvet harcamıyor gibiydi. Oysa dişler bir damarını delmiş, delinen atardamar olduğu için de yere kanlar püsküre püsküre, tempolu olarak akıyordu.

«Bırak!» diye bağırdı Charles tekrar. Acı içinde ellerini ovuşturuyor, terleri çenesinden damlıyordu.

Dirk, «Karından al! Karından al!» diye kükredi. Köpeği olduğu yerde döndü, büyük hayvanın altına doğru kaydı, onu daha da yükseltti, ön ayaklarını yerden kesti, sonra karnına doğru saldırdı, sarı dişlerini kaburgaların hemen altındaki parlak kara deriye gömdü.

Doberman omuzdan kaptığı yeri bıraktı, hızla olduğu yerde döndü, bu durumda Chaka'nın dişleri karında kaptığı kısmı kopardı, açılan delikten mor barsaklar hemen dışarıya sarktı... ama büyük hayvan yine de Chaka'nın boynunu kapmasını engelledi. Ağızları açık, çene çeneye çarpıştılar, dişleri birbirine karşı çatırdadı, sonra ayrılıp birbirinin çevresinden döndüler.

İki kafa da kanlı birer maskeydi artık. Gözler hızlı hızlı kapılmaktaydı. Göz içlerine bile kan sıçramıştı. Ağızlarına da kanlar doluyordu. Dişleri pembe, ağzın yanlarından akan tükürüğe karışmış kanlar kızıl pembeydi.

İki kez daha karşı karşıya geldiler. Her iki saldırıyı da daha küçük, daha tıknaz olan Chaka başlattı. Ama Doberman ikisinde de göğüs göğüse kapışmaktan kaçındı. Oysa Chaka'nın içgüdüleri öyle yapmakta direnmesini söylüyordu. Chaka bu arada iki yara daha aldı. Kasları yarıldı, tâ kemiğe kadar açıldı. Son seferinde gerileyip duvara çarptığında, yerde kanlardan kalın bir iz bıraktı.

Doberman karnındaki yaradan ötürü kambur duruyor, acısından sırtını kavislendiriyordu. Ama hâlâ hızlıydı. Budala gibi omuz kaptığından bu yana, bir daha kapmaya kalkışmıyordu artık. Ama yaraladı mı derin ve keskin yaralıyor, rakibini kurnaz bir boksör gibi kendinden uzak tutuyordu.

Chaka çok fazla kan kaybetmeye başlamıştı. Bir tur daha attı, ilk olarak dili dışarıya sarktı, ucundan köpüklü kanlar yere damladı. Dirk bunu görünce yüksek sesle bir küfür savurdu.

Koca Kaiser tekrar saldırdı, boynu kapacakmış gibi yaptı, son anda döndü, yine omuzdan bir başka yeri yardı. Tam onun saldırdığı anda Chaka ona döndü, karına doğru bir atılım daha yaptı. Alttan girdi, şansı da yardım edince dışarı sarkan barsaklardan bir parça kaptı.

Bunu başarır başarmaz olduğu yerde dikildi, boynunu kıvırdı, çenesini göğsüne doğru eğdi. Doberman saldırınca barsakları dışarıya doğru çekildi. Lamba ışığında pırıl pırıl bir kurdele gibi uzandı. Kadınlar bağrıştı, erkekler kükredi.

Chaka barsakları ağzından bırakmaksızın büyük köpeğe ilerledi, karındaki delikten sarkan barsakları arka ayaklarıyla tepiştirdi. Büyük köpek gerileyince dengesini kaybetti. Chaka hemen atıldı, onun göğsüne hızla vurdu. Koca hayvan havaya sıçradı, sırtüstü düştü. Bir yandan havlıyor, bir yandan bacaklarıyla havaya tekmeler savuruyordu.

Chaka bundan sonra öyle içgüdüsel, öyle soyuna uygun ve hızlı hareket etti ki, ölüm saldırısı hemen gerçekleşti. Dişleri Kaiser'in boğazına geçti, başını indirdi, kaldırdı, sonunda uzun diş: Doberman'ın soluk borusunu deldi.

Dirk Courtney hemen parmaklıktan aşağıya sıçradı. Gülüşü normalden tiz ve yüksekti. Kıpkırmızı suratıyla eğilip köpeğini kaptı. Dobermanın leşini ayağının burnuyla çevirdi.

«Dürüst bir dövüş,» deyip Charies'a güldü. Adam bir an ona ateş saçan gözlerle baktı, sonra omuzlarını hafifçe kaldırıp kabul ettiğini belirtti, dönüp oradan uzaklaştı.

Dicky Lancome masasında, telefonun ağızlığı önünde, kulaklığını eliyle kulağına yakın tutmuş durumda oturuyordu.

«Ne diyebilirim, güzel kız... çaresiz kaldım. Hortense Teyze çok zengin. Hani o her dokunduğu altın olan herif kadar zengin. Tamam, Midas... yoksa Krezüs müydü? Herhalde cenazesine gitmemezük edecek değilim, anlıyorsun, değil mi? Anlamıyorsun, ha?» İçini çekti, bir eliyle adres defterinin sayfalarını çevirip başka bir kız bulmaya çalıştı. «Bunu nasıl söylersin, güzelim? Emin misin? Eh, belki kız kardeşimdi...»

Cumartesi günüydü. Vakit öğlene yaklaşıyordu. Dicky şirkette yalnızdı. Büroyu kapatıp çıkmadan önce, haftasonu için kendi özel programını buranın telefonundan halletme çabasındaydı.

O sırada dışardaki teşhir salonunun mermer tabanında ayak sesleri duydu. Koltuğunu çevirdi, kapıdan dışarıya doğru baktı.

Sokak kapısından yeni girmiş olan uzun boylu adamı tanımamaya olanak yoktu. O koca omuzlar, o sakal, gözlerdeki o kartal gibi parıltılar.

«Tanrı bizi korusun!» diye soludu Dicky. Suçlu vicdanı midesine bir yumru oturtmuştu. «General Courtney geliyor.» Telefonun kulaklığını elinden fırlattı, kulaklık masadan düşüp kordonunun ucunda sallandı kaldı. Kendisi koltuğunda aşağıya kaydı, masanın altına yerleşti, dizlerini karnına çekip oturdu.

Generalin ne diye geldiğini pek güzel tahmin edebiliyordu. Kızına yapılan hakareti konuşacaktı. Dicky Lancome ise generalin öfkesine dair öyle çok hikâye dinlemişti ki, onunla yüz yüze çatışmaya hiç niyeti yoktu doğrusu.

Ormanda bir kaplanın ayak seslerini dinleyen gece hayvanı gibi sessizce oturdu. Soluğunu ağzından yavaş çıkarıyor, yerinin belli olmaması için çaba gösteriyordu.

Telefonun kulaklığı yanı başında hâlâ sallanmaktaydı. İçinden öfkeli kadın sesleri geliyordu. Uzandı, kulaklığın ağzını avucuyla kapatmaya çalıştı, ama kulaklık sallandı, elinin ulaşamayacağı yere doğru savruldu.

Cırtlak gibi bir ses, «Dicky Lancome, orada olduğunu biliyorum!» dedi telefonun içinden. Dicky bir santim daha öne kaydı.

Erkek goril eli boyunda bir el Dicky'nin görüş alanı içine girdi, sallanan kulaklığı yakaladı, Dicky'nin avucuna tutuşturdu.

Masanın yukarılarından tok, pürüzlü bir ses konuştu. «Bırakın da yardım edeyim.»

«Teşekkür ederim, efendim,» diyebildi Dicky. Dikkati kendinden uzaklaştırmaya çalışıyordu elinden geldiğince. Yapacak bir şey bulamadığından kulaklığı kulağına götürüp dinledi.

Kadının sesi, «Dinlemiyormuş gibi davranmanın yararı yok,» dedi. «O sarışın şıllıkla bütün ilişkini biliyorum.»

Yukardaki tok ses, «Herhalde buna ihtiyacınız var,» diyerek telefonun ağızlık kısmını aşağıya, Dicky'ye doğru uzattı.

«Teşekkür ederim efendim,» diye fısıldadı Dicky tekrar. İçindeki duygulardan o anda hangisinin daha baskın olduğunu anlayamıyordu. Küçük düşme duygusu mu, yoksa korku mu? Hafifçe öksürüp boğazını temizledi, sonra telefonun ağızlığına konuştu.

«Hayatım, benim şimdi kapatmam gerek,» dedi boğuk bir sesle. «Burada son derece önemli bir müşterim var.» Bu iltifat belki yaklaşan çatışmayı biraz yumuşatır diye umuyordu. Telefonu kapattı, emekleyerek elleri ve dizleri üzerinde doğruldu.

«General Courtney!» Üstünü başını silkeledi, saçlarını düzeltti, geri kalan gururunu toplayıp yüzüne satıcı gülümsemesini yerleştirdi.

«Umarım önemli bir işinizi yarıda kesmedim.» Generalin için için gülmekte olduğunu belli eden tek şey o lacivert gözlerdeki pırıltıydı.

«Asla,» diye güvence verdi Dicky. «Ben yalnızca...» Çevresine bakınıp bir ilham aradı. «Ben yalnızca meditasyon yapıyordum.»

«Haaa!» diye başını salladı Sean Courtney. «O zaman durum anlaşılıyor.»

Dicky alelacele sordu. «Size nasıl bir hizmette bulunabilirim, generalim?»

«Genç bir satış elemanınızı sormak istiyordum... Mark Anders.» Dicky'nin yüreğine yeni baştan buz gibi bir duygu geldi.

«Kaygılanmayın, generalim, onu ben kendim kovdum,» diye atıldı. «Ama kovmadan önce de canına okudum. Bundan emin olabilirsiniz.» Generalin kaşlarının çatıldığını, suratının erozyona uğramış topraklar gibi kırıştığını görünce, Dicky birden paniğe kapıldı. «Bu kentte bir daha iş bulamaz, emin olun, generalim. Ben haber saldım... kara lekesi var artık... buralarda işi bitiktir onun.»

«Sen neden söz ediyorsun, be adam?» diye homurdandı general. Tedirgin bir volkan gibiydi sesi.

«Sizden gelen bir kelime yeterdi, efendim.» Dicky avuçlarının soğuk terden sırılsıklam olduğunu hissetti.

«Benden mi?» Bu kez ses kükrer gibi çıkmıştı. Dicky kendini Vezüv'ün kraterinden içeriye bakan bir köylü gibi çaresiz hissetti. «Benim ne ilgim var bu işle?»

«Kızınız...» dedi Dicky boğulur gibi. «Kızınıza yaptığı şeyden sonra.»

«Kızım mı?» Koca ses hemen hemen bir fısıltı düzeyine inivermişti. Ne var ki; pek soğuk ve pek yoğun çıkıyordu. Önceki kükremelerden daha ürkütücüydü bu seferki. «Kızıma mı saldırdı?»

«Yo! Asla, generalim,» dedi Dicky zayıf bir çığlıkla. «Elemanlarımızdan hiçbiri Bayan Storm'a parmağını bile kaldıramaz.»

«Ne oldu? Bana olduğu gibi anlat.»

«Kızınıza küstah davrandı. Biliyorsunuz sanıyordum.»

«Küstah mı? Ne dedi?»

«Ona bir hanımefendi gibi davranmadığını söylemiş. Kızınız size anlatmış, olmalı.» Dicky yutkundu, generalin korkunç ifadesi de biraz yumuşadı. Şaşırmış gibiydi ama pek eğlenir hali de vardı.

«Ulu Tanrım. Bunu Storm'a mı söylemiş? Daha başka?»

«Emir verirken lütfen demesi gerektiğini söylemiş.» Dicky karşısındaki adamla göz göze gelmeye cesaret edemeyerek başını eğdi. «Üzgünüm, efendim.»

Generalden tok, boğuk bir ses geldi, giderek yükseldi. Dicky hemen bir adım geriye çekildi, kendini savunmaya hazırlandı. Generalin göğsünü sarsan kahkahaları engelleme çabasında olduğunu anlaması birkaç saniye sürdü... sonunda general teslim olup kahkahayı patlattığı zaman hem kafasını arkaya attı, hem de ağzını açtı.

Dicky rahatladı ama dermansız kalmıştı. Ağzından küçük, tedbirli bir gülme sesinin kurtulmasına izin verdi... Generale anlayış göstermek için.

«Komik değil, be adam!» dedi Sean Courtney. Dicky birden kaşlarını çattı.

«Senin suçun çok büyük. Bir çocuğun sözüyle bir adamı nasıl suçlarsın?» Dicky «çocuk» denilen kimsenin o güzel, o parlak kız olduğunu ancak birkaç saniyede anlayabildi.

«Emrin sizden geldiğini tahmin etmiştim,» diye kekeledi.

«Benden mi!» Kahkahalar birden kesildi, general gözlerindeki yaşları sildi. «Bir erkeği, kızımın şımarıklıklarına karşı gelmek erkekliğini gösterdi diye suçlayacağımı mı sanıyorsun? Bunu benden bekler misin?»

Dicky acıklı bir sesle, «Evet,» diye mırıldandı, sonra hemen, «Hayır,» diye ekledi, en sonunda da. «Bilemedim, efendim,» deyip işin içinden çıktı.

Sean Courtney iç cebinden bir zarf çıkardı, bir an ona düşünceli bakışlarla baktı.

En ciddi sesiyle, «Anders de kovulmasının benim yüzümden olduğuna mı inandı?» diye sordu.

«Evet, efendim. Öyle sandı.»

«Önunla ilişki kurabilir misin? Onu tekrar görecek misin?»

Dicky kararsızdı. Sonra bir çaba gösterip kendini toparladı, içine derin bir soluk çekti. «Ay sonunda onu tekrar eski işine alacağıma söz verdim... kovma gösterisi bittikten sonra, generalim. Ben de sizin gibi düşünüyor, bu hareketin bir ceza gerektirmediğine inanıyorum.»

Sean Courtney ona gözlerinde yeni bir pırıltıyla baktı, gülümserken ağzının bir köşesi kıvrıldı, bir kaşı havaya kalktı.

«Mark Anders'i tekrar gördüğünde ona bu konuşmalarımızı anlat, bu zarfı da ver.» Dick zarfı aldı. Generalin arkasını dönerken, «Şimdi de sıra Bayan Storm'da,» diye mırıldandığını duydu. Dicky'nin içinde genç kıza karşı bir acıma duygusu yükseldi.

Cumartesi sabahıydı. Vakit öğlene yaklaşıyor, Ronald Pye limuzin arabasının arka kanepesinde, yüzünde cenazeciler gibi karanlık bir ifadeyle oturuyordu. Koyu gri, yelekli bir elbise giymişti. Gömleğinin yakası kazık gibi kolalı, gözünde altın çerçeveli gözlükler, karga burnuyla pek ciddiydi.

Şoför ana yoldan saptı, Büyük Long Korusunun pırıl pırıl beyaz binalarına yöneldi. Saptıkları yolun iki yanı ağaçlıydı. Bu ağaçlar en az iki yüzyıllıktı. Kalın gövdeli, palmiye türü ağaçlardı. Tepelerinde kocaman birer altın meyva göze çarpıyordu. Dirk Courtney'in bahçıvanları yüz mil yarı çaplı alanı taramış, birer birer bulmuş, yerlerinden sökerek getirip buraya dikmişlerdi. Sıra sıra ekildikleri yerlerde boyları da birbirine uyuyordu.

Bahçe yolu düzeltilmiş, toz kalkmasın diye sulanmıştı. Evin önünde yirmi, otuz tane pahalı arabanın parketmiş durmakta olduğu görülüyordu.

«Bekle beni,» dedi Ronald Pye. «Çok kalmam.» Arabadan indiğinde evin zarif cephesine baktı. Simon van der Stel'in tarihi evinin tıpkısıydı. Yani Ümit Burnu'nun ilk valisinin. O ev de Constantia'da hâlâ ayaktaydı. Dirk Courtney mimarlarına ölçtüre biçtire, evin tam bir kopyasını yaptırmıştı. Her oda, her kapı, her pencere, öteki evin tıpkısıydı. Fiyatı çok pahalıya patlamış olmalıydı böyle bir şeyin.

Ronald Pye hole girince durakladı, sabırsız bakışlarla çevresine bakındı. Kendisini karşılamaya hiç kimse gelmemişti. Oysa özellikle davetliydi bugün, bu saatte buraya. Davetli demek yerine, çağrılmıştı demek daha doğru olurdu belki de.

Ev coşup taşıyordu. İçerden kadın sesleri, çıngırak gibi kadın kahkahaları duyulmaktaydı. Daha dikkatli dinleyince erkek sesleri de duyuluyor, o kahkahaların temelini oluşturuyordu. Sarhoş sesleriydi bunlar.

Evin içi parfüm, tütün ve alkol kokuyordu. Holdeki gül ağacından masanın üzerine kristal kadehlerin rasgele bırakılmış olduğunu gördü. Paha biçilmez masanın üzerinde, bardakların ıslak dipleri halka halinde lekeler oluşturmuştu. Salona açılan kapının kulpuna da ipek bir kadın külotu, türlü şeyler çağrıştırırcasına takılmış duruyordu.

O henüz kararsızlık içindeyken holün karşısına rastlayan kapılardan biri açıldı, çok genç bir kadın hole adımını attı. Uyurgezer gibi dalgın, gözü kamaşmış bir hali vardı. Ayaklarına terlik giymişti. Kayalar gibi, sessizce ilerledi. Ronny Pye onun pek genç bir kız olduğunu gördü. Hemen hemen çocuktu hatta. Ama yüzündeki boyalar dağılmış, akmıştı. Göz çevresindeki kara sürmeler ona hayalet gibi bir görünüş veriyordu. Dudak ruju da yayılmıştı. Ağzı kocaman bir gül goncası gibiydi.

Ayaklarındaki terlikler dışında, çırılçıplaktı. Göğüsleri henüz olgunlaşmamış, memebaşları solgun ve küçüktü. Dağınık sarı saçları omuzlarına dökülmüştü.

İlaç etkisindeymiş gibi ağır, dalgın adımlarla ilerleyerek kapıdaki külotu alıp giydi. Tam beline doğru çekerken Ronny Pye'ı gördü, ona sırıttı. Çarpık bir orospu gülümsemesiydi boyası sıvaşmış dudaklarında beliren.

«Biri daha, ha? Pekâlâ, gel bakalım, hayatım. Ona doğru bir adım attı, birden sendeledi, masaya tutunmak üzere döndü, boyalı suratı birden mermer gibi bembeyaz kesildi, ağır ağır eğilip ikibüklüm oldu, yerdeki pahalı halının üzerine kusmaya başladı.

Ronald Pye bir tiksinti ünlemiyle ona arkasını dönerek yürüdü, salonun kapısını açıp girdi.

O girdiğinde kimse başını kaldırıp bakmadı. Oysa odada yirmi kadar insan vardı. Hepsi ortadaki oyun masasının çevresine toplanmışlardı. Masanın üstü poker fişleriyle doluydu. Dört adam oturuyordu. Her birinin elinde yelpaze gibi kartları, masanın başındaki adama bakmaktaydılar.

Ronny Pye masadakilerden birinin kendi eniştesi olduğunu görünce pek de şaşırmadı. Dennis Petersen'in Büyük Lang Konseyindeki âlemlere sık sık katıldığını bilirdi. Kendi zavallı kız kardeşini düşünerek, acaba o da biliyor mu diye merak etti.

Dennis'in şişmiş gözlerini, sinirli, süzgün yüzünü görünce, bu adam hepimizi fena bulaştırdı, diye geçirdi aklından. Beni başka hangi kötülüklere sürüklemiş olursa olsun, özsaygımın bir nebzesini korumayı başardım.

Dirk Courtney o sırada hafifçe gülümsedi. «Evet, baylar, korkarım size kötü haberlerim var,» dedi. «Bayanlar benden yana.» Kartlarını yeşil çuhanın üzerine açtı. Dört kız yan yana duruyordu. Diğer oyuncular bir an kızlara baktılar, sonra birer birer, yüzlerinde tiksinti ifadeleriyle, kartlarını ortaya attılar.

Dennis Petersen yenilgiyi en son kabul eden oldu. Yüzü hortlak görmüş gibiydi. Eli de titriyordu. Sonunda hıçkırığa benzer bir sesle onun da kartları parmaklarının arasından kurtuldu, Dennis sandalyesini geri itti, sarsak adımlarla kapıya doğru yürüdü.

Yarı yola vardığında birden kayınbiraderinin o ciddi, ürkütücü görünüşünü tanıdı. Dudakları titreyerek bir an ona baktı, kanlı gözlerini kırpıştırdı, sonra gözlerine inanamıyorrnuş gibi başını iki yana salladı.

«Sen burada, ha?»

Dirk masada fişlerini derleyip toplarken, «Ha, evet,» diye seslendi. «Ronald'ı davet ettiğimi söylememiş miydin?» Öteki oyunculara döndü. «İzninizle. Az sonra dönerim.» Masadan kalktı, kadınlardan birinin elini kendi kolundan uzaklaştırdı, yaklaşıp Pye'ın ve eniştesinin kollarını tuttu. Dostça bir hareketti bu. Onları salondan çıkardı, koridordan geçirip kendi çalışma odasına soktu.

Öğle saatinde bile bu oda loş ve serindi. Kalın taş duvarları, kadife perdeleri vardı. Duvarlarda koyu renk lambri, yerlerde Acem ve Şark halıları, karanlık, ciddi görünüşlü yağlı boyalar... Bu tablolardan birinin bir Reynolds olduğunu Pye biliyordu. Bir tanesi de Turner'dı. İçeriye girildiği anda insana kasvet basan bir odaydı. Orayı kendisinin ve ailesinin giderek dolandığı örümcek ağının merkezi olarak görüyordu Pye.

Dennis Petersen kendini deri koltuklardan birine atıp yığıldı. Ronald Pye da, bir anlık kararsızlıktan sonra onun tam karşısındaki koltuğa oturdu. Kazık gibi oturuyor, bakışlarından eniştesini ayıpladığı okunuyordu.

Dirk Courtney viskileri bardaklara doldurdu. Bardaklar zaten kenardaki gümüş tepsinin içindeki hazır bekliyordu. Ronald Pye'a başıyla işaret etti, Pye istemediğini belirtircesine başını iki yana salladı.

Bunun üzerine Dirk Courtney bardaklardan birini alıp Dennis'e götürdü, o titreyen elleriyle aldı, koca bir yudum içip gürültüyle yuttu.

«Bunu neden yaptın, Dirk? Buraya geldiğimi kimsenin bilmeyeceğine söz vermiştin. Sonra kalktın, davet ede...» Gözleri kayınbiraderinin ciddi yüzünde duraladı.

Dirk yüksek sesle güldü. «Ben verdiğim, sözü tutarım... yeter ki, tutmak işime yarasın.» Kendi bardağını havaya kaldırdı. «Ama üçümüzün arasında hiç sır olmamalı. Bunun şerefine içelim.»

Dirk bardağını indirince Ronald Pye sordu. «Beni bugün, neden buraya davet ettin?»

«Tartışmamız gereken birkaç sorunumuz var... birincisi de Dennis'in durumu. Poker oyuncusu olarak doğrusu çok kolay bir yem.»

«Kaç para?» diye sordu. Ronald Pye alçak sesle.

«Söyle ona, Dennis,» dedi Dirk. Beklerken bardağındaki bal rengi sıvıyı inceledi.

Ronald Pye tekrar, «Evet?» diye sordu.

Dirk cesaret verdi. «Utanma, Dennis... amma da gururlusun.» Dennis bir rakam mırıldandı başını kaldırmaksızın.

Ronald Pye oturduğu koltukta kıpırdandı, ağırlığını başka tarafına verdi, dudağı titredi. «Bu kumar borcunu reddedebiliriz.»

«Buradaki genç bayanlardan bir ikisinin kız kardeşine gidip Dennis'in diğer marifetlerini tecrübelerine dayanarak anlatmaları hoşuna gider mi? Bilmem, biliyor musun ama Dennis'in en sevdiği şey onları diz çöktürüp... »

«Dirk, yapmazsın bunu,» diye patladı Dennis. «Yapmayacaksın, eminim!» Yüzünü ellerine gömdü.

Ronald Pye alçak sesle, «Yarın bir çek yollarız,» dedi.

«Sağol, Ronny. Seninle iş yapmak gerçekten bir zevk.»

«Hepsi bu kadar mı?»

«Yoo, hayır,» diye sırıttı Dirk. «Bu kadar değil.» Kristal sürahiyi Dennis'in oturduğu yere götürüp bardağı tekrar doldurdu. «Konuşmamız gereken bir küçük para konusu daha var.» Kendi bardağına da viski doldurup kaldırdı, ışığa tuttu. «Banka işi,» dedi. Ama Ronny Pye onun sözünü hemen kesti.

«Ben bankadan yakında emekliye ayrılıyorum. Bunu bilmen gerekir. Geri kalan hisselerim için iyi bir teklif aldım. Cape'de bir bağ almak üzere de pazarlıklara başladım. Ladyburg'den ayrılıyorum, ailemi de birlikte götürüyorum.»

«Hayır.» Dirk başını iki yana sallarken hafifçe gülümsedi. «Sen ve ben sonsuza kadar beraberiz. Aramızda bozulamayacak bir bağ var. Seni her zaman yanımda istiyorum... güvenebileceğim biri. Belki de dünyada güvenebileceğim tek insan. Seninle ikimiz öyle çok sırrı paylaşıyoruz ki, dostum! Cinayet de dahil.»

Bu sözcük ikisini de dondurdu. Ronald Pye'ın yüzündeki kan yavaş yavaş çekilmeye başladı.

«John Anders'le torunu,» diye hatırlattı Dirk onlara. İkisi bir ağızdan atıldılar.

«Çocuk kaçmıştı...»

«Çocuk hâlâ sağ.»

«Ama bu durumu devam etmeyecek,» diye güvence verdi Dirk onlara. «Adamım şu anda yola çıktı, ona gidiyor. Bundan sonra artık o delikanlıdan sorun gelmeyecek.»

«Yapamazsın.» Dennis Petersen başını hırsla salladı.

«Tanrı aşkına, bırak onu kendi haline.» Ronald Pye artık yalvarıyordu. Birden bütün kasıntılığı erimiş, uçmuştu. «Rahat bırak çocuğu. Zaten derdimiz kendimize...»

«Olmaz. O bizi rahat bırakmadı,» dedi Dirk mantıklı mantıklı. «Kalktı bizimle ve yaptıklarımızla ilgili bilgi toplamaya koyuldu. Nerede olduğunu bir şans eseri olarak öğrendim. Üstelik tek başına. Issız bir yerde.»

Sustular. Dirk onların durumu düşünmelerini beklerken purosunu şömineye fırlattı, bir yenisini yaktı.

Sonunda Ronald, «Bizden ne istiyorsun daha?» diye sordu.

«Hah, sonunda konuyu iş olarak ele alıp tartışabileceğiz demektir, ha?» Dirk masanın kenarına ilişti, kâğıtlar uçmasın diye ağırlık olarak kullandığı antika düello tabancasını eline aldı. Konuşurken onu parmakları arasında çevirip durmaya başladı. «Beş yıl önce başladığım genişleme programında şimdi nakit durumum sıkışık. Şeker fiyatlarında düşme oldu. Bankanın yatırımlarında da gerileme var... bunların hepsini biliyorsunuz tabii.»

Ronald Pye başını bir taahhüde girmeksizin, dikkatle salladı. «Arazi alımlarımızı nakit durumumuza göre ayarlama kararına varmıştık,» dedi. «En azından, birkaç yıl için. Sabırla davranacağız.»

«Ben sabırlı bir insan değilim, Ronny.»

«Önümüzdeki üç yıl boyunca yılda iki yüz bin sterlin açığımız var,» diye devam etti Ronald Pye. Ama Dirk onu dinlemiyordu. Tabancayı çevirdi, şöminenin üzerindeki portreye nişan alıp boş tetiği çekti.

«Yılda iki yüz bin demek, üç yılda toplam altı yüz bin sterlin demektir,» diye mırıldandı duyulabilecek bir sesle. Sonra tabancayı indirdi. «Rastlantı eseri, bu da benim on yıl önce hisselerinin karşılığında sana ödediğim miktarın tıpatıp aynı.»

Ronald Pye sesinde bir telaşla, «Yoo,» dedi. «O benim. Benim özel ve kişisel sermayem o. Bankayla hiç ilgisi yok.»

«İyi de kâr getirdi sana o para,» diye kutladı onu Dirk. «O Crown Deep hisseleri sana servet kazandırdı. Akıllıca bir yatırım. Son hesaplarıma göre kişisel net varlığın sekiz yüz binin pek altında değil.»

«Ailem, kızım ve torunlarım için kurduğum vakıfta o para,» dedi Ronny. Sesine bir umutsuzluk tonu sinmeye başlamıştı.

Dirk sakin sakin, «Benim o paraya şimdi ihtiyacım var,» dedi.

«Ya senin kendi özel kaynakların?»

«Onları kullanabileceğim kadar kullandım, sevgili Ronald. Hepsi şekere ve toprağa yatırılmış durumda.»

«Borç alabilirsin ve...»

«Ama ne diye yabancılardan borç alayım? Sevgili güvenilir dostum Ladyburg Çiftçiler Bankasına kredi açabilecekken hele! Saygın bir kuruluşun güvencesinden sağlamı bulunur mu? Bir borç, sevgili Ronald... yalnızca bir borç.»

«Hayır.» Ronald Pye ayağa kalktı. «Para benim değil. Aileme ait.» Eniştesine döndü. «Gel, seni evine götüreyim.»

Dirk o çekici gülümsemesiyle tabancayı çevirip Dennis'in iki kaşı arasına nişan aldı.

«Olduğun yerde kal, Dennis,» dedi, tetiği tekrar çekti.

Ronald Pye, Dennis'e, «Korkmaya gerek yok,» diye açıklama yaptı. Şu sıra ayrılabiliriz. Beni desteklersen.» Ronald biraz hızlı soluyordu. Sporcular gibi de terlemeye başlamıştı. «Bizi cinayetle suçlarsa kendini de suçlamak zorunda. Planlayanın, emirleri verenin biz olmadığımızı kanıtlayabiliriz. Bence blöf yapıyor. Ondan kurtulmak için blöfünü görmeliyiz.» Dönüp Dirk'in karşısına dikildi. Gözlerinde meydan okuyan bir ifade vardı.

«Bu canavardan kurtulmak için. Bırak elinden geleni yapsın.

Bizi batırayım derken kendini de batıracak.»

«Ne kadar yerinde bir düşünce!» Dirk neşeyle güldü. «Bunları ciddi söyleyecek kadar budala olduğuna da inanıyorum.»

«Yürü, Dennis. Elinden geleni ardına koymasın.» Bir daha ikisine de bakmaksızın, Ronald Pye kapıya yöneldi.

«Torunlarından en çok hangisini seviyorsun, Ronny? Natalie'yi mi, yoksa Victoria'yı mı?» Dirk bunu sorarken hâlâ gülüyordu. «Ama herhalde küçük oğlanı en çok seviyorsundur. Neydi adı? Allah kahretsin! Bilmem gerekirdi o arsızın adını... isim babası benim.» Bir daha güldü, sonra parmaklarını havada şıklattı. Hatırlamıştı. «Hay Allah, Ronald'dı tabii. Dedesi gibi. Küçük Ronald.»

Ronald Pye dönmüş, kapının dibinden ona bakıyordu. Dirk çok güzel bir espri duymuşcasına sırıttı.

«Küçük Ronald,» diyerek tabancayı halının orta yerindeki hayali bir kişiye doğru nişanladı. Ufak bir kişiye. Diz boyu falan. «Güle güle küçük Ronald.» diye mırıldandı, tetiği çekti. «Güle güle, küçük Natalie.» Tabancayı ikinci bir görünmez hayale nişanlayıp onu da sessizce vurdu. «Güle güle küçük Victoria.»

Silah bir daha çatırdadı... metalik ses, o sessiz odada şok yapacak kadar gür biçimde duyuluyordu.

«Yapamazsın...» Dennis'in sesi boğulur gibiydi. «Yapmazsın...»

«Paraya çok ihtiyacım var,» dedi Dirk ona.

«Ama bunu yapmazsın... »

«Durmadan bana neyi yapmayacağımı söylüyorsun. Benim davranışlarım konusunda ne zamandan beri böyle uzman kesildin?»

«Ama çocukları değil!» diye yalvardı Dennis.

«Daha öncede yaptım,» diye belirtti Dirk.

«Evet, ama çocuklar değil... küçük çocuklar değil.»

Ronald Pye hâlâ kapıda sessizce duruyordu. Son birkaç saniyede on yıl yaşlanmış gibiydi. Omuzları çökmüş, yüzü kül rengi olmuş, tüm çizgileri derinleşmişti. Gözlerinin çevresi göçük, kat kattı.

«Gitmeden sana on iki yıldan beri merak edip durduğun bir hikâye anlatayım, Ronny. Biliyorum, bu hikâyenin aslını astarını öğrenmek için pek çok vakit ve para harcadın. Gel, otur koltuğuna lütfen. Hikâyemi dinle. Ondan sonra gitmekte serbestsin... hâlâ gitmek istiyorsan tabii.»

Ronald Pye'ın eli kapının kulpundan ayrıldı. Adam yavaş, dermansız adımlarla dönüp deri koltuğa tekrar oturdu. Bacakları kendine ait değilmiş gibiydi.

Dirk kocaman bir bardak viski daha doldurdu, onun yanındaki sehpaya, Kolayca uzanabileceği bir yere koydu... Ronny itiraz etmedi.

«Bu hikâye on dokuz yaşında bir çocuğun nasıl bir milyon sterlini nakit olarak kazandığının ve bunu nasıl kendine bir banka satın almakta kullandığının hikâyesi. Sonuna kadar dinledikten sonra kendi kendinize sorun bakalım, o çocuğun yapamayacağı bir şey var mıymış.» Dirk ayağa kalkıp odanın içinde gezinmeye başladı. Kafese kapatılmış bir aslanı andırıyordu. Güçlü ve zarif, ama çok kötü...zalim. Konuşmaya başladığında sesi mırıltı gibiydi. Onları ipnotize ediyor, çevrelerine sanki bir ipnotik ağ örüyordu. İkisi de durmadan başlarını çeviriyor, onun odada dolaşmasını izliyorlardı.

«O çocuğa Dirk diyelim mi... fena isim sayılmaz. Zorba bir babanın sokağa attığı bir çocuğa uyan sert bir ad. On dokuz yaşındayken hayatta istediği şeyleri kendi kendine elde etmek üzere yola koyulan, çabuk öğrenen, hiçbir şeyden korkmayan birine çok iyi uyuyor. O çocuk on dokuzuncu doğum gününde eski püskü, kömürlü bir buhar gemisinin birinci subayıydı. Gemi Uzakdoğu'nun kuşkulu limanlarına kuşkulu yükler götürüp getirirdi. Çocuk o gemiyi tek başına yönetebilecek yetenekteydi. Eline ip kırbacı aldığı gibi, zenci tayfaları aman vermeden çalıştırır, bu arada kaptan da kamarasında cinini yudumlar, keyfine bakardı.»

Masanın yanında durakladı, bardağına tekrar viski doldurdu, dinleyicilerine sordu.

«Hikâye sizi sardı mı buraya kadar?»

«Sen sarhoşsun,» dedi Ronald Pye.

«Ben asla sarhoş olmam.» Dirk tekrar dolaşmaya koyuldu.

«O geminin adına L'oiseau de Nuit diyelim. Yani Gece Kuşu. Doğrusu o döküntü, gemi bozuntusuna uyacak bir isim sayılmaz pek. Kaptanının adı Le Doux olsun. O da Tatlı Adam demek. Yine yanlış bir ad.» Dirk hatırlayınca güldü, içkisinden bir yudum aldı. «İşte bu şen geminin neşeli tayfaları, 1909 yılının yaz sonlarında Sarı Irmak'taki bir limana gece yarısı yük indirdi, ertesi günü Liang Su limanından çay ve ipek gibi saygın bir kargo almak üzere yola koyuldu.

«Daha yaklaşırken, kentin dış binalarının alev alev yanmakta olduğunu gördüler. Silah sesleri de duyuluyordu. Limanda gemi falan yoktu. Birkaç küçük tekne, o kadar. Kentin korkudan gözü kararmış ahalisi rıhtımlara üşüşmüş, bağırıyor, çağırıyor, kendilerini güvenli bir yere götürecek tekne arıyorlardı.

«Yüzlercesi kendini suya attı. Gece Kuşu'nun bulunduğu yere doğru yüzmeye başladı. Birinci subay bunlardan ikisini gemiye aldı, geri kalanlarının üstüne hortumla su püskürttü. Onları gemiden uzak tutarken, içeriye aldıklarından olup bitenleri dinledi.» Dirk durakladı. Basınçlı sular püskürtülünce yüzenlerin nasıl limanın kirli, sarı sularına gömüldükleri gözünün önüne gelmişti. Diğerleri çığlık ata ata rıhtıma geri yüzmeye çalışmışlardı. Dirk sırıttı, kendini dikleştirdi. «Komünist savaşçı Han Wang limana saldırıya geçmiş bulunuyordu. Kentin zenginlerine, bambu kafeslerde ilginç bir ölüm vaat etmişti. Birinci subay, Liang Su tüccarlarının ne kadar zengin olduğunu o zaman öğrendi. Kaptanla konuştuktan sonra, gemiyi rıhtıma yanaştırdı, yine hortumla su sıkıp oradaki köylü kalabalığını dağıttı, suyu desteklemek için tabancalarla birkaç el de ateş ettirdi. Ondan sonra silahlı bir tayfa grubunun başına geçip kente yürüdü, Cinli çay tüccarlarının toplandığı yaldızlı binaya girdi. Çaycıların hepsi korku içindeydi. Kötü kaderlerini kabul etmiş bulunuyorlardı. Bir viski daha içer miydin, Ronny?»

Ronald Pye başını iki yana salladı, gözleri Dirk'in yüzünden ayrılmadı. Hikâye başladığından beri bir an bile ayrılmamıştı zaten. Dirk ona gülümsedi.

«Birinci subay yol parasını o kadar yüksek saptadı ki, ancak içlerinden en zenginler göze alabilirdi böyle bir ödemeyi. Kelle başına iki bin altın lira. Ama yine de içlerinden Gece Kuşu'na doksan altı kişi bindi. Her biri taşıyabileceği kadar yük yüklenmiş, zorla yürüyordu. Çocuklar bile kendi yüklerini kendileri taşımaktaydılar. Kutular, balyalar, bavullar, torbalar... hazır çocuk demişken, yolcuların kırk sekiz tanesinin çocuk olduğunu da açıklamak gerek. Hepsi erkek çocuktu tabii. Aklı başında hiçbir Çinli, kız çocuğu için iki bin altın vermezdi. Erkek çocukların yaşı bebekten başlıyordu. Bazıları da senin küçük Ronald'ın yaşındaydı.» Dirk bu söz yerini bulsun diye sustu, sonra devam etti. «Kıl payı kurtulduk. Son yolcu bindiği anda birinci subay halatları çözdü ve aynı anda da Han Wang'ın haydutları kentten fırlayıp ateş ede ede rıhtımlara doğru atıldılar. Tüfekler Gece Kuşu'nun güvertesini dövüyordu. Yeni binen yolcular bağırarak alttaki ambarlara doluştular. Ama gemi oradan kurtulmayı başardı. Ortalık kararırken sakin, tropikal sulara çıkmıştı bile.

«Kaptan Le Doux talihine inanamaz haldeydi... yaklaşık yüz bin altın. Paralar dört çay kutusuna doldurulmuş, kendi kamarasında duruyordu. Genç Dirk'e de bu paraların içinden bin tane altın vaat etti. Ama Dirk, kaptanın vaatlerinin ne derece boş olduğunu iyi biliyordu. Yine de bir öneride bulundu, kâr etmenin başka bir yolunu kaptanın gözü önüne serdi.

«İhtiyar Le Daux içkiye yakayı kaptırmadan önce sert adamdı. Afrika'dan köle, Hindistan'dan afyon taşımışlığı vardı. Ama artık eskisi gibi değildi. Genç subayının önerisi karşısında dehşete düştü. Tanrıya dualar etmeye başladı, ağlamaya koyuldu. «Zavallı küçükler,» diye hıçkırıp duruyordu. Gece yarısından sonraya kadar su gibi cin içti, ondan sonra sızdı. Dirk bu halin kırk sekiz saat kadar süreceğini biliyordu.

«Birinci subay bundan sonra kaptan köprüsüne çıktı, geminin düdüğünü çaldı, peşlerinde bir hükümet gemisi olduğunu, kendisine yetişmek üzere bulunduğunu yolculara bağırarak haber verdi, hepsini açık güverteden alttaki ambarlara sürdü. Koyun gibi indiler. Mallarını da yanlarına almışlardı. Birinci subayla adamları ambarların kapılarını sürgüledi, onları oraya kapattı. Bundan sonrasını tahmin edebiliyor musunuz? Doğru bilene bir altın.»

Ronald Pye kurumuş beyaz dudaklarını yaladı, başını iki yana salladı.

«Bilemedin mi?» diye takıldı Dirk ona. «Hayatta en kolay kazanabileceğin altını kaçırdın... oysa ne kadar basit! Birinci subay ızgaraların kapaklarını açtı ve ambarları su bastırdı.» Onlara garip bir ifadeyle bakıyor, tepkilerini bekliyordu. Dinleyicilerinin ikisinin de ağzından hiç ses çıkmadı. Dirk devam ettiğinde sesi biraz değişmişti. Artık üçüncü tekil kişi olarak da konuşmuyordu. Hikâyenin bundan sonrasını «biz» ve «ben» sözcüklerini kullanarak anlattı.

«Tabii tâ tepeye kadar su bastırmadık. O sakin denizde bile dengemiz bozulabilir, geminin arkası batabilirdi. Üst kapakların hemen altında; sanıyorum biraz hava boşluğu kalmıştı. Çocukları kollarıyla kaldırıp orada tuttular. Kapakların altından seslerini duyuyordum. Bağırtılar hemen hemen yarım saat kadar devam etti. Sonunda hava kirlendi, sarsıntıdan savrulan sular onlara ulaştı. Her şey bittiği zaman ambar kapaklarını açtık. Kapak altlarını tırnaklarıyla parçalamaya çalışmış, tahtaları didik didik etmişlerdi. Bir kafes dolusu maymun gibi.»

Dirk şömineye en yakın boş koltuğa yürüdü ve oturdu. Viskisini sağ eline aldı, ağzına götürüp bir yudum çekti. Sonra kristal bardağı boş şömineye fırlattı. Kristal patlayıp bin küçük elmas gibi dağıldı. Hepsi sessizce o parlak parçacıklara baktılar.

«Neden?» diye fısıldadı Dennis sonunda boğuk boğuk. «Tanrı aşkına, neden öldürdün onları?»

Dirk ona bakmadı. Kendini geçmişte kaybetmiş gibiydi. Sonra ağır ağır sözlerini sürdürdü. «Ambarı pompaladık. Adamlara ıslak bavul, torba ve kutuları taşıttım. Ah, Ronny, orada olmalıydın. O görünüm senin gibi bir insanı deli etmeye yeterdi. Hepsini salondaki masanın üzerine yığdım. Elli kurnaz adamın bir ömür boyunca biriktirdiği hazine. Sikke ve çubuk altınlar, başparmağın kadar elmaslar, develeri boğacak boyda yakutlar, zümrütler... eh, Liang Su tüccarları Çin'in en zengin tüccarlarıydı ne de olsa. Yol paraları da katılınca kazancımız bir milyon sterlinin biraz üstünde oldu...»

«Ya kaptan? Le Doux? Onun hissesi?» diye sordu Ronald Pye. Dehşet içindeyken bile o muhasebeci kafası hâlâ çalışıyordu.

«Kaptan mı?» Dirk başını sallarken o çocuksu gülümsemesi yüzünde yine belirdi. «Zavallı Le Doux sanıyorum o gece güverteden denize düştü. Çok sarhoş olduğu için yüzememiştir de... zaten Çin denizinde köpekbalıkları da pek boldur. Tanrı biliyor ya, sular öyle Çinli cesetleriyle doluyken köpekbalıkları da en kısa zamanda oraya üşüşmüş olmalı. Yoo, ortada yalnızca bir tek hisse vardı. Tabii tayfalara dağıtılan sembolik meblağları saymazsan. Her birine iki yüz sterlin, onların ömürlerinde hayal edemeyecekleri bir servetti. Geriye bir gecelik işten bir milyon sterlin kâr kalıyordu. Yirmi yaşına varmamış birine bir milyon.»

«Bu ömrümde duyduğum, en korkunç hikâye.» Ronald Pye'ın sesi titriyordu. Bardağını dudaklarına götürürken eli de titredi.

«Gelecek sefer Ladyburg'dan ayrılmak gibi yaramaz düşüncelere sapmadan bunu hatırlarsın,» diye öğüt verdi Dirk ona. Sonra eğilip arkadaşının omzunu pat pat okşadı. «Biz yoldaşız... sonsuza kadar,» dedi.

Mark'ın sayılı günleri büyük bir hızla akıp geçiyordu. Yakında vadiden ayrılması, insanların dünyasına dönmesi gerekecekti. Güney yamacıyla yukarısındaki yükseltileri iyice taramış olduğu için artık kuzey yamaca geçti, orada her şeye yeni baştan başladı.

Vadideki tek insanoğlunun kendisi olmadığına dair ilk uyarıyı orada aldı. Birinci gün, av hayvanlarının nehre su içmeye geldikleri yolun üzerine tuzak telleri yayılmış olduğunu gördü. Bulduğu teller yavru impalanın kangren olmuş bacağından çıkardıklarıyla aynıydı. On sekizlik galvenize yumuşak çelik tel. Besbelli bir çiftçinin çitinden, kendisinin haberi olmaksızın kesilmiş.

Mark o gün on altı tuzak buldu, hepsini bozdu, telleri sardı, nehrin derin yerlerine fırlatıp attı.

İki gün sonra devrik bir ağaç kütüğüne rastladı. Öyle kurnazca devrilmişti ki, koskoca yetişkin bir sarı samuru altına alıp ezmişti. Mark bir dalı kaldıraç gibi kullanıp kütüğü kaldırdı, hayvanı altından çekip çıkardı. Yumuşacık, çikolata rengi kürkünü okşadı, içinde yine aynı öfkenin kabarmaya başladığını hissetti. Bu vadinin yabanıl hayvanlarına karşı hiç nedensiz ve mantıksız bir sahiplik duygusu belirmeye başlamıştı içinde. Onları avlayana, onlara eziyet edene de nefret duyuyordu.

Artık dikkati ikiye bölünmüştü. Bir yandan büyükbabasının mezarını arıyor, bir yandan da bu yasadışı avcının bıraktığı izleri kontrol ediyordu. Ama esrarengiz avcının varlığına dair doğrudan bir işarete rastlaması bir hafta sürdü.

Kuzey yamacını taramak için her sabah şafak vakti nehri geçiyordu. Aslında firavun incirinin altındaki kamp yerini bırakması belki daha kolay olurdu, ama orada duygusal nedenlerle kalıyordu. İhtiyarın kampıydı orası. İkisinin kampı. Hem zaten her sabah nehirden ve çatalın ayrıldığı yerdeki batak alandan geçmek hoşuna da gidiyordu. Bu su dünyasının pek kıyısından geçiyor sayılırdı, ama yine de orayı vahşi doğanın yüreği sayıyordu. Sonsuz ve değerli suların bulunduğu bir kuyu. Hayat kaynağı. Vadinin nice hayvanının son sığınağı.

Çamurlu patikalarda iri av hayvanlarının izlerine her gün rastlıyordu. Kamış ve papirüs bitkilerinin arasında yaban öküzlerinin yürüdüğünü duyuyor, kendilerini görmüyordu. Su aygırları ve timsahlar da vardı. Ama onlar gündüzlerini karanlık otlar altına saklı gölcüklerde geçiriyorlardı. Geceleri Mark bazen uyanıyor, battaniyesine sarınmış durumda, aşağıdaki bataklıktan gelen homurtuları dinliyordu.

Bir gün öğle saatlerinde, bataklığa doğru uzanan ağaçlık ve kayalık alanda oturmuş, beyaz bir gergedanın yavrusunu çalıların oraya, beslemeye getirişini seyretmekteydi.

Çok iri bir dişiydi gergedan. Açık gri butları yara bere ve çizik içindeydi. Tarih öncesinden kalmışa benzeyen gövde en azından dört ton çekerdi. Yavrusuna titizlikle göz kulak oluyor, boynuzlu, kıvrık burnuyla itip ona yön veriyordu. Mark onlara bakarken, bu yerin kendi hayatında ne derin etkileri olduğunu düşündü, buraya karşı duyduğu sahiplik dolu sevgi bir kez daha onaylanır gibi oldu.

Buradayken sanki dünyadaki ilk insan gibi yaşıyordu. Ruhunda çok duyarlı bir noktaya dokunuyordu bu durum. İşte o gün, Chaka Kapısının ötesinde bir insanın daha bulunduğunun pek yeni işaretleriyle karşılaştı.

Tepeye tırmanan belli belirsiz patikalardan birinde ilerlemekteydi. Ayak izini orada gördü. Yalınayak gezen birinin iziydi. Tabanı oyuk değildi. Ayak enliydi. Ömründe ayakkabı giymemiş bir ayak olduğu belliydi. Mark dizüstü çöküp izi dikkatle inceledi. Kadın ayağı olamayacak kadar iriydi. Bunu bir bakışta anladı.

Adımlar arasındaki uzaklık ona adamın uzun boylu olduğunu gösteriyordu. Parmaklarını hafif içeriye basıyor, ağırlığını tabanın çıkıntı yerine veriyordu. Sporcuların yürüyüşü gibi. Arkadaki ayağı öne alırken parmaklar yere sürünmemişti. Ayaklarını kaldıra kaldıra yürüdüğü belliydi. Vücut ağırlığını iyi kontrol ediyordu. Güçlü, hızlı, uyanık bir adamdı. Sessiz ve çabuk hareket eden biri.

Ayak izi nemli toprak üzerinde pek yeniydi. Adam orada doğal ihtiyacını gidermek için durmuştu. Yerdeki nem ve tuz birikintisi üzerinde kelebekler parlak bir bulut halinde uçup durmaktaydılar hâlâ.. Mark onun hemen gerisindeydi demek. İçinde avcılara özgü o hevesi hissetti. Hiç kararsızlık göstermeksizin o izleri sürmeye koyuldu.

Hızlı yaklaşıyordu. Adamın izlendiğinden haberi yoktu. Bir ağaçtan ince bir dal koparmak için durmuştu. Herhalde kürdan olarak kullanmak için. Yonttuğu dalın yongaları hâlâ ıslaktı. Özsuyu yere akıyordu.

Sonra adamın durup arkasını döndüğü, bir adım geri gittiği yere geldi. Orada bir daha durmuştu. Besbelli dinlemek için. Ondan sonra da patikadan ayrılmıştı. On adım sonra izler yokoluyordu. Adam oradan göğe uçmuş gibi. Sihirle kaybolmuştu sanki. Mark bir saat kadar uğraştı, döndü dolaştı, başka iz bulamadı.

Oturup bir sigara yaktı. Terlediğini ve hoşnut olmadığını farketti. Avını kaçırmamak için tüm bilgi ve deneyimlerini kullandığı halde, bebek gibi kalakalmıştı. Adam anlamıştı Mark'ın onu izlediğini. Herhalde bin metreden duymuştu. Kaçmış, izlerini örtmüş, peşindekinden öyle ustaca kurtulmuştu ki, düpedüz hakaretti bu.

Mark orada otururken keyifsizliğinin daha arttığını, resmen öfkeye dönüştüğünü hissetti.

Adam kurnazdı. Şey kadar... Mark bir benzetme aradı. Uygun bir benzetme. Bulunca da sırıttı. Adam çakal kadar kurnazdı. Ama herhalde Zulu'ydu. Bu yüzden Mark ona çakalın Zulu dilinde karşılığı olan sözcüğü yakıştırdı. Punguşe.

«Gözüm üstünde, Punguşe. Yakalayacağım seni, küçük çakal.»

Bu hakaret sözleri keyfini biraz yerine getirdi. Sigarasını söndürdüğünde, Punguşe'yle ormancılıkta nasıl ustalık yarışına gireceklerini düşünüyordu.

Ondan sonra Mark ne zaman yürüyüşe çıksa, dikkatinin bir bölümü o tanıdık ayak izlerine yönelikti. Ya da bir yerde bir hareket, ağaçlar arasında bir insan görmeye çalışıyordu. Üç kez daha iz buldu. Ama bu seferki izler eski, rüzgârdan bozulmuş olup, izlenmeye değmezdi.

Günler gökyüzü ve dağların o görkemli kavisi arasında geçip gidiyordu. Zamanın sonu yokmuş gibi geliyordu Mark'a. Sonunda parmaklarıyla saydı ve bir ayın hemen hemen sonuna geldiğini anladı. O zaman buradan ayrılmaktan korktu. Masal gibi bir yaz tatilinin sonunda okula gideceğini bilen bir çocuk gibi hissetti kendini. Canı çok sıkıldı.

O akşam son ışıklarla birlikte incirin altındaki kampa döndü, tüfeğini ağacın gövdesine dayadı. Bir dakika ayakta durdu, sızlayan kaslarını gerdi, esnetti, yakacağı ateşin, içeceği kahvenin sıcaklığını düşündü. Sonra birden eğildi, diz çöktü, yeri incelemeye başladı. Toprak yumuşak, puf puftu. Dökülen yaprakların çürümeleri yüzünden.

O zayıf ışıkta bile çıplak ayağın enli izini tanımamaya olanak yoktu. Mark çabucak kafasını kaldırdı, çevresindeki koyu renk çalıları gözleriyle taradı. Şu an bile bir çift gözün kendisini seyrediyor olabileceğini düşününce içini tedirgin bir ürperti kapladı. Sonunda yalnız olduğundan emin oldu, kalkıp izlerin peşine düştü ve ağaçta asılı torbayı buldu. İçindekileri inceledi, sonra hepsini dikkatle eski yerine koyup torbayı ilk bulduğu gibi bıraktı. Eğer kendisi yerdeki izleri görmemiş olsa, bu torbaya el sürüldüğünü anlamazdı doğrusu.

İzlediği adamın da kendisini izlediğini bilmek onu rahatsız ediyordu. Adam da aynı dikkatle Mark'ı incelemekteydi. Hem de bu çabalarında Mark'a oranla çok daha başarılı oluyordu.

Mark o gece pek iyi uyuyamadı. Garip rüyalar gördü. Rüyasında, elindeki sopayla yere tıp tıp vurarak yürüyen karanlık bir gölgeyi izliyordu. O gölge hiç arkasına bakmıyor, ama Mark'la arayı açıyordu. Mark ona seslenmek, durmasını, beklemesini söylemek istiyorsa da, boğazından nedense hiç ses çıkmıyordu.

Sabah geç saate kadar uyudu. Uyandığında kafası sersem gibiydi. Ağrıyan başını kaldırıp gökyüzüne baktığında, koyu renk kümülüs bulutlarının kaymakta olduğunu gördü. Yağmur yağacağını anladı. Gitmesi gerekiyordu. Zamanı dolmuştu. Ama kendine birkaç gün daha süre tanımaya karar verdi. İhtiyarın hatırı için. Ve ayrıca kendi hatırı için.

O gün öğlene doğru yağmur başladı. Arkadan bastıracak sağanakların öncüsüydü bu. Ama o bile Mark'ı sığınaksız bir yerde yakalayıp sırılsıklam etmeye yetti. Hemen sonra bulutlar arasındaki bir yerden güneş pırıl pırıl parladı ama Mark yağmurun, soğuğunun kemiklerine işlemiş olduğunu hissetti. Islak giysileri içinde titredi durdu.

Giysileri kuruduktan çok sonra, titremesi hâlâ devam ediyordu. Mark o zaman anladı. İncir ağacı altında geçirdiği ilk geceden bu yana tam yirmi iki gün geçmişti. Yani nehir sivrisinekleri onu ilk o gün ısırmış olmalıydılar.

Bir titreme nöbeti daha sarıldı yakasına. Hayatı incir ağacındaki torbada duran kinin şişesine bağlıydı artık. Sıtma tüm gücüyle saldırıya geçmeden önce oraya varıp varamayacağına bağlıydı.

Kampa kadar dört mil yol vardı. Sık çalılar arasındaki kestirme yolu seçti. Kayaları aşıp gidecek, patikaya ilerde tekrar çıkacaktı.

Patikayı yeniden bulduğu zaman başı dönmeye başlamıştı. Kuş gibi uçuyordu sanki. Bir süre dinlenmesi şarttı. Yaktığı sigara acı geldi. Yere atıp topuğuyla söndürürken toprakta bir ayak izi daha gördü. Yağmur sularının aktığı yerden, ilerdeki sık mahoba hobo ağaçlığına doğru gidiyordu iz. Kendi ayağını o izin üzerine basıp denedi. İz kendi yönündeydi. Ama ona asıl garip gelen, bu seferki ayağın çivili çizme giymiş olmasıydı. Bu çizmeli adam Mark'ı izlemişti yani. Beyaz adamlara özgü, dar uzun ayaklardandı. Sıtmadan kıvrandığı o anda Mark'a bu izler korkunç bir kötülüğün simgeleriymiş gibi geldi.

O sırada yine titreme nöbetine uğradı. Nöbet geçtiğinde bir an aklı başına gelir gibi oldu, kendini güçlü hissetti. Ama yoluna devam etmek için ayağa kalkınca bacaklarının hâlâ hamur gibi olduğunu gördü. Nehre doğru beş yüz metre kadar ancak ilerleyebilmişti ki, arkasındaki kayadan bir baykuşun seslendiğini duydu. Tam demin geçtiği yerden.

Mark birden durdu, başını eğip dinledi. Ensesindeki bir çeçe sineği ısırığı fena halde kaşındı. Ama o hiç kıpırdamadan durup dinledi.

Baykuşun çağrısına eşi karşılık verdi. Düdük gibi bir ses.

İyi bir taklit. Ama o doğal titreşimden yoksun. İkinci ses Mark'ın sağından geliyordu. Sıtmayla ilgisi olmayan yeni bir titreme sardı vücudunu. Omurgası karıncalandı. Ladyburg'daki tepede öten baykuşları hatırlamıştı. Birkaç ay önceydi o olay.

Acele etmeye çalıştı. Vücuduyla bağlantısı kopmuş gibi hisseden ağır bacaklarını çeke çeke patika boyunca ilerledi. Yüz metre daha gittiğinde soluk soluğaydı. Midesi bulanıyordu. Ateş de fena bastırmıştı artık.

Görünüşü bulanıklaştı. Görüntüler kayıyor, kınlıyor, mozaik şekillere benziyordu. Düzensiz siyahlıklar, anlamsız parlak renklere karışıyordu. Arada sırada gerçek bir görüntü ilişiyordu gözüne.

Çaresizlik içinde yoluna devam etti. Ayaklarının her an o sünger gibi bataklığa basmasını bekliyordu. O zaman o karanlık, koruyucu papirüs otlarının tüneline girebilirdi. Onları çok iyi tanıyordu. Papirüsler onu korur, tâ kampa kadar götürürdü.

Yine baykuş sesi duyuldu. Bu kez daha yakından, üstelik hiç beklenmedik bir yönden geliyordu. Aklı karışan Mark iyice korktu. Bir ağacın dibine çöküp dinlenmeye karar verdi. Gücünü toplaması gerekiyordu. Kalbi kaburgalarını dövercesine çarpıyordu. Mide bulantısı çok şiddetliydi. Neredeyse kusmasına yol açacaktı. Kendini biraz daha tuttu. O sırada mucize gibi bir şey oldu, karanlık bir perde birdenbire açılmışcasına görüşü netleşiverdi. Ateşin etkisiyle yolunu kaybetmiş olduğunu o zaman anladı. Nerede olduğunu zerre kadar bilmiyordu. Karşısında hangi yönün bulunduğunu da bildiği yoktu.

Güneşi son gördüğünde ne tarafta olduğunu hatırlayabilmek için umutsuz bir çaba gösterdi. Hiç değilse bulunduğu bu yerde tanıyabildiği bir işaret görmesi gerekiyordu. Ama üzerindeki ağacın, dalları yukarıyı görmesini engelliyordu. Tüm çevresini de çalılar kapatmıştı. Görebildiği alan elli adım ilerde son buluyordu.

Kendini zorlayıp ayağa kalktı, kayalık yamaca doğru döndü. Yükseğe tırmanmak, oradan bakmak istiyordu. Arkasından baykuş öttü. İnilti dolu, akla cenazeleri getiren bir sesle.

Yere düştüğünde yine göremiyor, yine titriyordu. Baldırının yırtıldığını da biliyordu. Kanlar ayak bileğine doğru akıp durmaktaydı. Yine de bunun şu andaki durumuyla ilgisi yoktu. Elini yüzüne götürdüğünde eli öyle titriyordu ki, gözlerindeki buz gibi terleri silmeyi bile başaramadı.

Sol tarafından baykuş bir daha öttü. Mark'ın dişleri birbirine vurdu. Duyduğu ses büyüdü, büyüdü, sonunda kulağını ağrıtır hale geldi.

Mark düştüğü yerde yuvarlandı, baykuş sesinin geldiği tarafa baktı, karanlıkları bakışlarıyla delip görmeye uğraştı, gözelerini tuzuyla yakan terleri gidermek için kırpmaya çalışıyordu.

Karanlık bir tünelin içinden en sonda görünen ışığa bakar gibi hissetti kendini. Ya da teleskobun yanlış ucundan bakıyormuş gibi.

Açık kahverengi otların bürüdüğü alanda bir kıpırtı oldu. Mark gözlerini kendisine hizmet etsinler diye zorladı ama görüşü bir daha bulandı, gözleri yandı.

Hareket vardı. O kesindi. Emin olduğu tek şey buydu... ondan sonra sessiz ışık meteorları uçuşmaya başlamıştı gözlerinde. Sonra onlar birden açıldı, her şeyi en net şekilde gördü. Olağanüstü bir netlikle. Ürkütücü bir berraklıkla.

Yan tarafında kalan alandan bir adam geçiyordu, iriyarı biriydi. Başı ve omuzları yuvarlaktı. Top güllesi gibi. Güreşçi vücudu vardı. Boynu kısaydı. Mark adamın yüzünü göremiyordu ama hareket edişinde tanıdık bir hava sezmekteydi.

Omzunda fişekliği vardı. Haki asker gömleği giymişti. Pantolonunun paçaları çizmelerinin içine sokuluydu. Tüfeğini göğsüne doğru kaldırmış, yatık taşıyordu. Bir avcı gibi ihtiyatla ilerlemekteydi. Hemen hemen abartmalı bir dikkatle. Mark'ın görüşü o sırada tekrar bulanmaya, parçalanmaya başladı.

Sarsak bir hareketle ayağa kalktı. Kalkarken yukardaki ağaç dallarından birine tutundu, bir diken başparmağına battı. Duyduğu acıya aldırmadı. Hemen koşmaya başladı.

Arkasından bir çığlık duyuldu. Avcı çığlığı. Mark'ın ayaklarına yön veren, yalnızca o güçlü sağ kalma içgüdüsüydü. Hemen yana kaydı, yön değiştirdi, kurşunun havayı yarış sesini patlamadan bir an önce duydu. Başının hemen yanından geçmişti. Dev bir kırbaç gibi. Peşinden de tüfeğin patlama sesi duyulmuştu.

Mauser, diye düşündü. Birden kendini başka bir zamanda, başka bir yerde hissetti.

Beyninin içindeki otomatik bir saat savaşta gerektiği gibi saniyeleri saymaya başladı. Körlüğü ve ateşi içinde bile. Arkasına bakmadan biliyordu düşmanın tam ne zaman tüfeği yeniden doldurduğunu, ne zaman nişan aldığını. Tökezlerken bir daha yön değiştirdi, kurşun yine yanından geçti. Mark omzundaki P.14'ü kaydırıp eline aldı, koşmayı sürdürdü.

Birden ağaçların arasında dalmış olduğunu gördü. Yanıbaşında bir ağacın gövdesinde kabuk yırtılıverdi, peşinden yine Mauser'in patlaması duyuldu. Ağaç beyaz, ıslak bir yara aldı. Ama Mark kayalara varmıştı. Hemen doksan derece döndü, karanlıkta sığınıp kendine savunabileceği bir yer aradı.

O anda gökyüzü çatlayıp yarılıyormuş gibi, kulakları sağır edici bir gürültü duyuldu. Güneş tepesine düşer gibi bir ışık sardı çevreyi. Ses de, ışık da öyle güçlüydü ki, bir an için Mauser kurşununun beynine girdiğinden korktu. İçgüdüsel bir hareketle hemen kendini dizüstü yere attı.

Gürültüyü izleyen sessizlikte anladı ne olduğunu. Yanı başındaki sivri kayaya yıldırım düşmüştü. Elektrik kokusu çevredeki havayı dolduruyordu. Sesi hâlâ yankılanmaktaydı.

Rüzgâr bir anda çıkageldi. Soğuk, sert bir rüzgârdı. Mark'ın başı üzerindeki dalları sallıyordu. Mark tekrar ayağa kalktığında rüzgâr gömleğini uçurdu, saçlarını havalandırdı. Genç adam yine titremeye başladı. Yüzündeki terler donmuş, buza dönüşmüş gibi oldu. Rüzgârın arasında bir baykuş pek yakın bir yerde öttü, yağmur da aynı anda tekrar başladı.

Mark yağmurun arasından ileriye doğru baktığında ölü bir ağacı farketti. Bulanık gözleri nedeniyle onu pek ürkütücü gördü, ama şu an için kendisini saklayabilecek tek siper oydu.

Şansı bir an ona güldü, gözlerindeki karanlık aydınlandı, çevresini bir kez daha görebildi.

Geri dönmüş, nehre varmış olduğunu anlıyordu. Yaslandığı o ölü ağaç yüksek bir yamacın en kenarındaydı. Aşağıya uzanan kökleri nehir kırmış, çevresindeki toprağı sular aşındırmış, onu öldürmüştü. Çok geçmeden ağacı da sökecek, sürükleyip denize doğru götürecekti.

Mark'ın arkasında nehir kabarmış, hızla akıyordu. Yağmur suyundan rengi kahverengiydi. Mark'ın geri çekilme olanağını da tümüyle ortadan kaldırıyordu. Sıkışmıştı oraya. Avcılar da yaklaşıyorlardı. Bir kişiden fazla olduklarından emindi. Baykuş çığlıkları birer işaretti. Ladyburg tepelerinde olduğu gibi.

Mark tek umudunun adamları birbirinden ayırmakta olduğunu anladı. Onları yanlış tarafa çekmeliydi. Hem de hemen. Hastalık duyularını yine köreltmeden.

Bir elini ağzına doğru kaldırdı, baykuşun o hüzünlü, inilti dolu haykırışını taklit etti. Sonra tekrar ağaca yaslandı, tüfeğini aşağıda, kalça hizasında tuttu. Sağ taraftan çağrısına cevap geldi. Mark hiç kıpırdamadı. Ağacın gövdesine dayanmış, sanki donmuş gibi duruyordu. Yalnızca gözleri kıpırdıyordu. Net görebilme çabasıyla alnı kırışmaktaydı. Uzun dakikalar geçti. Sonra birden baykuş sesi tekrar geldi. Daha yakından.

Yağmuru rüzgâr daha hızlandırıyordu. Yan yan yağıyordu. Damlalar buz gibiydi. Çalılara ve alttaki toprağa yararcasına bir hızla çarpıyordu. Mark'ın suratına iğneler gibi batmaktaydı. Bakışı bir daha netleşti, beyaz su perdesinin arasından ilerisini görebildi. Elini bir daha ağzına götürüp baykuş gibi bağırdı, adamını daha yakına çağırdı.

«Neredesin?» diye fısıldadı bir ses yavaşça. «Rene, neredesin?»

Mark gözlerini o sese doğru çevirdi. Sırılsıklam ağaçların arasında bir insan duruyordu. Yağmurun ardında yarı bulanıktı.

«Tüfeğini duydum. Vurdun mu onu?» Mark'a doğru geliyordu. Uzun boylu, ince bir adam. Çok koyu kahverengi, güneşten yanmış bir surat. Gözlerin çevresi derin çizgilerle, kırışıklarla dolu. Çenesini kısa bir sakal kaplamış.

Elinde Lee-Metford tüfek taşıyordu. Sırtına ordu artığı bir çanta asmıştı. Orta yaşı geçmiş, gözlerinde zekâ pırıltısı olmayan, köylü gibi kaba hatlı bir adam. İnsanı da hayvan kadar kolay öldürebilecek biri.

Mark'ın ağaca dayalı gölgesini görmüştü, ama yağmurun altında tam seçememiş, baykuş sesi de onu aldatmıştı.

«Rene?» diye seslendi tekrar. Sonra birden durdu. İlk olarak kararsızdı. Gözlerini kısarak yağmurun arasından görmeye çalıştı. Sonra öfkeli bir küfür savurdu, Lee-Metford'u göbeğinden yukarı kaldırırken nasırlı başparmağıyla emniyeti açtı. «Bu o!» Mark'ı tanımıştı. Uğradığı şok suratından belli oluyordu.

«Dur!» diye uyardı Mark hemen. Ama tüfek namlusu hızla yükselmekteydi. Mark emniyet açılışının o metalik sesini de duymuştu. Adamın kendisini vuracağından emin oldu.

P.14'üyle kalçadan ateş etti. Adam çok yakındaydı. Kurşun sağır edici bir sesle patladı.

Adamın ayakları yerden kesildi, kayalık tabana omuzlar? çarptı. Lee-Metford elinden fırladı, o da kayalara çarptı. Ayaklar havada uçtu, sonra yerde davul çaldı, gözkapakları uçan kelebekler gibi kıpırdadı.

Göğsünden akan kanlar gömleğini kırmızıya boyadı, yağmur suları bir anda rengi değiştirip pembe yaptı.

Son bir spazmla sırtı kavislendi, sonra çöktü, hareketsiz yattı. Cüssesi büzülmüş, ufalmış gibiydi. Yaşlı, çıt diye kırıtabilecek bir hali vardı. Çenesi açık, tütün lekeli dişleri sarıydı. Açık duran gözlerinin içine yağmur damlaları düşüyordu. Mark çok iyi tanıdığı bir sıkıntı hissetti. Bir insanı öldürmüş olmanın suçluluk duygusu. İçinden mantıksız bir istek uyandı. O adama gitmek, yardım etmek, kaldırmak... oysa yardım edilebilecek an çoktan geçmişti. Buna rağmen Mark yine de yaptığını savunma, haklı görme gereğini duyuyordu. Bu içgüdü ateşin etkisiyle gelmişti sayıklama sınırlarını zorluyordu. Şu anda hayali gerçekten ayıramayacak durumdaydı.

«Yapmamalıydın,» diye mırıldandı. «Denememeliydin. Seni uyardım, uyardım...» Ölü ağacın siperinden çıktı. Öteki adamı tümüyle unutmuştu. Asıl tehlikeli adamın o olduğunu bilmesi, duyularının onu bu konuda uyarması gerekirdi.

Öldürdüğü adamın başında durdu. Ayakları üzerinde sallanıyor, tüfeğini göğsünde yatay tutuyordu.

Hobday'in ilk üç atışı Mark'ı ıskalamıştı ama o sıra hedef iki yüz metre ya da daha fazlaydı. Hem aşağıdan yükseğe doğru ateş ediyordu. Arada çalılar ve bitkiler vardı. Koşarak, hareket halindeki hedefe atış yapıyordu. İkinciyle üçüncüyü umutsuzluktan atmıştı. Belki şansı tutar diye. Avı doruğu aşıp görünmez olmadan önce.

Şimdi dikkatli adımlarla ilerliyordu. Delikanlı doruktaki kayaların arasına yatmış, ateş etme fırsatı bekliyor olabilirdi. Bulabildiği tüm siperleri kullandı. Genç adamın eğitilmiş bir asker olduğunu biliyordu. Tehlikeliydi, hobday ihtiyatla ilerledi.

Doruğa vardığında birden çok rahatladı. Orada yüzükoyun yattı, Mauser'ini tekrar doldurdu, aşağıdaki nehir kıyısında avını aradı.

Baykuş sesinin soldan geldiğini duydu, hemen kaşları çatıldı. «Budala sersem!» diye homurdandı. «Hâlâ korkudan altına ediyor.» Yardımcısı durmadan güvence arıyordu. Yaşlı olduğu için sinirliydi. Kolay korkuyordu. Haberleşme ötüşlerinde hiçbir zaman ayarlaması yoktu. Koca aptal! Atışları duyunca avın başlamış olduğunu anlaması gerekirdi. Ama işte yine sesleniyordu. Karanlıkta kalmış bir çocuk gibi.

Onu unutmaya çalışıp yağmur altındaki yamacı bakışlarıyla taradı. Bir an kulaklarına inanamayarak durdu. Baykuş ötüşüne cevap geliyordu. Sol taraftan. Yamacın altından.

Hobday ayağa kalktı, çömelmiş durumda yavaşça inmeye başladı.

Gri görüntü içinde bir hareket sezdiği anda durdu, nişan aldı. Hedef bulanıktı. Gözlerini kırpıştırıp yağmur damlalarını yoketmeye çalıştı. Tüfek sesi bekliyordu. Birden kendi arkadaşını tanıyınca düş kırıklığına uğradı. Eğilerek ilerliyordu. Gebe bir kadın gibi.

Derken aurdu, elini ağzına götürüp yine baykuş gibi seslendi. Hobday sırıttı. «Budala sersem,» diye fısıldadı yüksek sesle. «Aptal köpek!» İş ortağının kurşunu yiyeceğinden ötürü hiç üzüntü duymadı. Ona dikkatle baktı. Eğik duruyor, yükseltinin silueti altında kalmaya özen gösteriyordu.

Kendi arkadaşı bir daha seslendi, sonra dinledi. Cevap geldi. Adam yağmur ve rüzgâr altında hızlı adımlarla ilerledi, Hobday sırıtarak seyretti. Paranın bir kişiye kalması, iki kişiye bölünmesinden iyidir, diye düşündü. Mauser'in dürbünündeki yağmur damlalarını başparmağıyla sildi.

Birden yaşlı adam tüfeğini doğrultmaya çalıştı, ama silah sesi duyuldu, adam yerdeki otların üzerine devrildi. Hobday alçak sesle bir küfür savurdu. O ânı kaçırmıştı. Parmağı tetikte bekledi. Gözlerini kısıyor, yağmura rağmen görmeye çalışıyordu. Kendinden pek o kadar emin değildi artık. Avına karşı yeni bir saygı duymaya başlamıştı. Ayrıca içinde korkunun da ilk kıpırtıları başgöstermekteydi. İyi vurmuştu doğrusu adam. İhtiyarı kendine çekmişti kandırıp. Leoparı çağıran av gibi.

Birden, kuşkuları dağıldı. Güzel talihine inanamadı. Tam o kendini uzun sürecek, tehlikeli bir düelloya hazırlarken avı birden siperinden ortaya çıkmıştı. Çocuk gibi. Amma saf bir davranıştı bu. İntihar gibi bir şeydi. Bir kurnazlık mı var, dedi bir an.

Genç adam gelip cesedin yanında durdu. Bu kadar uzaktan bile, sallanıyor gibiydi. Yüzü renksizdi. Nehirden yansıyan ışıklardan haki gömleğinin rengi net biçimde belli oluyordu.

Pek hünerli bir vuruş gerekiyordu. Uzaklık yüz elli metreden azdı. Hobday bir an çocuğun tam göğsüne nişan aldı, olanca dikkatiyle tetiği çekti. Kalbe gireceğini biliyordu kurşununun. Tüfek omzuna geri teperken Mauser'in sesi kulak zarlarını zorladı. Delikanlının vuruşun hızıyla arkaüstü devrildiğini gördü.

Tak diye de güçlü bir ses çıkmıştı.

Mark, Mauser'in patlamasını duyamadı. Kurşun daha önce ulaşmıştı ona çünkü. Vücudunun üst kısmında yoğun bir şok hissetti, sonra ciğerlerindeki hava dışarı uğrarken ayakları yerden kesildi, sırtüstü devrildi.

Ayaklarının altındaki toprak açılmıştı herhalde. Düşüyordu. Dönüp duran bir karanlığın içine doğru düşüyordu. Bir anda anladı. Ölmüştü kendisi.

Derken nehrin buz gibi suları yakaladı onu. Bir şok daha. Sular kafasının çevresini sardı, Mark çamurlu dibi ayağıyla itecek gücü bulabildi. Başı tekrar su yüzüne çıkarken ciğerlerini havayla doldurdu. P.14'ü hâlâ elinde tutmakta olduğunu da o anda farketti.

Tüfeğin tahta kısmı tam gözlerinin önündeydi. Mauser kurşununun tahtaya nereden girip çeliğe rastlayınca nasıl durduğunu gördü.

Kurşunun biçimi değişmiş, yassılmıştı. Islak bir kil yumağını tuğla bir duvara fırlatmışsınız gibi olmuştu. Tüfek durdurmuştu kurşunu. Ama o çarpmanın hızı tüfeği Mark'ın göğsüne çarptırmış, ciğerlerindeki havayı boşaltmış, onu sırtüstü nehre savurmuştu.

Mark birden rahatlayarak tüfeği elinden dipteki çamurlu tabana bıraktı, akıntı onu sürüklüyordu. Bir yanda sıtmanın kâbusları, bir yanda yağmur, bir yanda o öfkeli kahverengi sular. Yavaş yavaş dünyası karardı. Son bilinçli düşüncesi, ölümden kendisini bir tüfeğin kurtardığı, sonra da istenmeyen bir kedi yavrusu gibi sularda boğularak canverdiği oldu.

Sular bir kez daha ağzına doldu, ciğerlerinin yandığını hissetti, arkasından korkunç bir boşluk sardı onu.

Sıtmanın insan beynini kavurması gibi büyük korku az bulunur. İnsan kendini sonu gelmez bir karabasanın içinde hapis sanır. Oradan kurtuluş yoktur. Ter içinde uyanıp gördüğünün rüya olduğunu anlamayı umamaz, bekleyemez bile.

Sıtmanın karabasanları, sağlıklı bir beynin yaratabileceklerinden çok farklıdır. Hiç insafları yoktur. Bir yandan da müthiş bir susuzluk duygusu ezer insanı. Vücut gücünü ve sıvılarını o çatışma arasında yakarken ortaya çıkar bu susama. Sık sık olması, korkunçluğunu daha da arttırır. Nöbet buz gibi titremelerle başlar, sonra Sahra nöbetlerindeki yanmalara dönüşür, vücut ısısı beyni harap edecek yüksekliklere fırlar, sonra terler boşalır, vücut sıvısı hastanın derisindeki her gözenekten dışarıya akar, onu kurutur, başını, elini kaldıramayacak kadar güçsüz bırakır. O halinde ikinci nöbet gelsin diye bekler. İkinci titremeler ve üşümeler.

Mark'ın sıcak ve soğuk nöbetleriyle isimsiz korkuları arasında yarı bilinçli dönemler oluyordu. Bir keresinde vücudu susuzluktan kavrulurken, her hücresi bir damla nem için çığlık atar, ağzı şişip kabarırken, ona kuvvetli, serin eller kendisini tutuyor, başını kaldırıyor, acı ama serin bir sıvıyı ağzından içeriye boşaltıyor gibi geldi. O sıvı bal gibi geldi Mark'a. Bazen üşüyüp titrerken battaniyesine sarınıyor, onu omuzlarına kadar çekiyordu. Battaniyenin kokusu tanıdık, geliyordu ona birden. Odun isi, cigara ve kendi vücut kokusunun karışımı. Sevdiği kokular. İkide bir yağmurun ve gök gürültüsünün sesini duyuyordu. Ama kendisi hep kuruydu. Sonra sesler kesiliyor, Mark yeni nöbet dönemine giriyordu.

İlk nöbetin saldırısından bilinç dönemine varışına kadar yetmiş iki saatin geçmiş olduğunu biliyordu. Sıtma o kadar düzenli bir hastalıktı ki, insan saati saatine bilebilirdi programını.

Öğleden sonraydı. Akşama doğruydu hatta. Mark battaniyesine sarınmış, taze kokulu yapraklardan oluşan yatağı üzerinde yatıyordu. Yağmur hâlâ yağmaktaydı. Yukardaki gebe bulutlardan durmadan dökülen gri bir perde. Ama Mark kuruydu.

Tepesinde alçak bir kaya vardı. Kimbilir kaç bin yıldır burada yakılan odun ateşlerinden kararmış bir kaya. Kimler, kimler sığınmıştı bu mağaraya kendisinden önce. Mağaranın ağzı kuzeye dönüktü. Yağmur içeriye yağmıyordu. Rüzgârdan da korunmuştu. Güneşin battığı yer yandan belli oluyordu.

Mark korkunç bir çabayla biraz doğruldu, tek dirseğine dayandı, çevresine memnun memnun baktı. Başının arkasındaki duvara torbası dayanmış, duruyordu. Uzun süre ona baktı. Çok afallamıştı. Son hatırladığı, buz gibi suların onu sardığıydı. Torbanın önünde şiş karınlı bir toprak testi duruyordu. Hemen ona uzandı. Elleri titriyordu. Dermansızlıktan değil... susuzluktan.

Testideki sıvı acı, tadı ilaç gibiydi. İçinde çeşitli otlar ve kükürt vardı. Mark yine de onu soluk soluğa, koca yudumlarla içti. Midesi ağrıyıncaya kadar.

Testiyi indirirken, yanında bir kâse içinde soğumuş mısır püresini gördü. Tuz konmuş, bir ot katılıp lezzetlendirilmişti. Yarısını yedi, sonra uyuyakaldı. Ama bu seferki uyku derin, iyileştirici bir uykuydu.

Uyandığında yağmur kesilmiş, güneş tepedeydi. Kolay olmadı ama Mark yine de yerinden kalkıp sendeleyen adımlarla mağaranın ağzına yürüdü, Bubezi Nehrinin yüksek sularını köpürten yatağına baktı. Sular kızıl kahverengi, kükreyen bir akıntıydı. Koca ağaçları sökmüş sürüklüyordu denize doğru.

Mark kuzeye baktı, bataklığın ve çalılığın tümüyle sular altında kaldığını anladı. Papirüs yatakları da gümüş rengi parlayan suyun altındaydı. Ayna gibi ışık yansıtıyordu suyun orası. Alçaktaki ulu ağaçların bile ancak yüksek dalları görünüyordu.

Mark hâlâ ayakta uzun süre kalamayacak kadar halsizdi. Kesilmiş otlardan yapılı yatağına tekrar çöktü. Uykuya dalmadan önce kendisine yapılan saldırıyı düşündü. Buna bağlı bir de sorun vardı. Katiller nereden bilmişlerdi kendisinin Chaka Kapısında olduğunu? Ne olursa olsun, bu işler hep Andersland'le ve ihtiyarın buralarda yer alan ölümüyle ilgiliydi. Uyku bastırdığında, kendinden geçerken hâlâ aklında bunlar vardı.

Sabahleyin uyandı. Gece birisi testiyi aynı acı suyla yeniden doldurmuştu. Kâsede yeni püre birkaç parça da kızarmış et vardı. Etlerin tadı tavuk gibiydi ama herhalde iguana olmalıydı aslında.

Mark birden kendi çıplaklığını farketti. Ateşten ve vücuduna yapışan dışkı kalıntılarından çok pis kokuyordu. Suyun, kenarına indi. Bu yolculuk epey uzun sürdü. İkide bir durup gücünü toplaması gerekiyordu. Başı dönüyor, kulakları uğulduyordu.

Yıkanıp üstündeki kokuları giderdi, Mauser mermisinin. P.14'ü göğsüne çarptırdığı yerdeki çürüğü inceledi. Sonra öğle güneşinde oturup kurumayı bekledi. Güneş vücudundaki ateş ürpertilerini giderdi, onu ısıttı... tekrar yerine tırmanırken adımlarına bir hafiflik gelmişti.

Sabahleyin testinin ve kâsenin gitmiş olduğunu gördü. Bu; hareketin bilerek yapıldığını düşündü. Bir mesajı, bir anlamı vardı. Demek ki kendisine yardım eden o esrarengiz insanın gözünde, artık kendini idare edebilecek kadar güçlenmişti. Konukseverlik buraya kadardı.

Mark eşyalarını topladı. Giysileri kurutulmuş, torbaya konulmuştu bile. Kurşunları da oradaydı. Kemik saplı av bıçağa da. Ama yiyecek olarak yalnızca bir tek konserve kutusu fasulyeden başka bir şeyi kalmamıştı.

Onu açıp yarısını yedi, geri kalanını akşam yemeğine sakladı, çantayı mağarada bırakıp düzlüğün karşı tarafına doğru yola koyuldu.

Adamı öldürdüğü yeri bulması iki saat sürdü. Sonunda orayı tanıyabilmesini o romatizmalı bacaklara benzer dallarıyla dikilip duran ölü ağaç sağladı. Burası sandığından daha alçaktı demek. Su basmıştı çünkü. Otlar artık yassılıp toprağa yapışmıştı. Briyantinle taranmış gibi. Ağaçlardan zayıf olanları sökülüp sularla sürüklenmiş, büyük ağaçların alçak dallarında suyun nereye kadar yükseldiğini belli eden çer çöp takılı kalmıştı.

Mark geçen kavganın bir işaretini aradıysa da bulamadı... Ne ceset, ne adamın tüfeği. Her şey sanki hiç olmamış, gibiydi.... Mark kendi belleğinden kuşkuya düşmek üzereydi. Ama tam osırada gömleğinin altına dalan eli göğsündeki acıyan çürüğe değdi, ona olayın gerçek olduğunu hatırlattı.

Otların ne yöne yattığını kontrol edip, suların düzlük üzerinde aktığı tarafa doğru ilerlemeye başladı. Yarım mil kadar gittikten sonra akbabaların ağaç dallarında tünemekte olduklarını gördü. Ara sıra uçuyor, gürültüyle bir noktada eşiniyorlardı. Hızla oraya yürüdü ama kuşların kemirdiği şey bir gergedan yavrusunun cesediydi. Zavallı hayvan akıntıya karşı yüzemeyecek kadar gençti. Boğulmuştu. Hatta çürümeye bile başlamıştı.

Mark tekrar ölü ağacın oraya yürüdü, teneke kutudaki son sigarayı içmek üzere oturdu. Her soluğun tadını çıkarıyordu. Yarısına gelince dikkatle söndürdü, izmariti kutuya koydu, daha sonraya sakladı.

Tam ayağa kalkacağı sırada, ayağının dibindeki kumlarda bir şeyin parladığını gördü. Hâlâ biraz yanık kordit kokusu aldı. Fişeğin dibine «Mauser Fabriken 9 mm.» yazısı yazılmıştı. Onu parmakları arasında düşünceli düşünceli çevirdi.

Yapılacak en doğru şey bütün olup bitenleri en yakın polis karakoluna bildirmekti. Ama dikkat çekmenin çılgınlığını iki kez deneylerle öğrenmiş bulunuyordu. Onun düşmanı karanlıklarda pusu kuran, kendini göstermeden avlanan, acımasız bir düşmandı.

Mark ayağa kalkıp bayır aşağı, bataklık göllerinin kıyısına kadar yürüdü. Elindeki fişeği bir kere daha inceledi, sonra fırlattığı gibi kara sulara attı.

Mağaraya dönüp çantasını omuzladı, sıçrayarak kayışların omuzlara iyi oturmasını sağladı. Kapıya doğru yürürken ateşin soğumuş külleri üzerinde ayak izleri gördü. Enli, çıplak ayak. Onları hemen tanıdı.

İçgüdüsel bir hareketle av bıçağını kınıyla birlikte belinden çekti, yerin uygun bir köşesine, dikkatle, armağan sunar pozda yatırdı. Sonra ateşten bir kömür parçası alıp üzerindeki duvara iki eski sembol çizdi. İhtiyarın anlattığına göre bu işaretler, «Eğilip armağanlar getiren köle»yi simgeliyordu. İnşallah Punguşe mağaraya tekrar gelir, sembolleri anlar, armağanı kabul eder, diye düşündü.

Chaka Kapısının güneyindeki yamaçta Mark yine durakladı başını çevirip uçsuz bucaksız vahşi alana doğru baktı, yüksele, sesle konuştu. Çünkü biliyordu. İhtiyar eğer dinliyorsa kendisini duyacaktı. Öğrendiği, bildiği her şey somutlaşmış, bir amaca; yönelmişti artık. Bu işin gerçeğini çözecek, ihtiyarın ölümüyle ilgili bilinmeyen ne varsa ortaya çıkaracaktı.

«Yine geleceğim... günün birinde.» Ondan sonra dönüp güneye yöneldi. Adımları hızlandı, Zulu'ların Winza umhlabathi, yani «toprağı iştahla yemek» dediği hıza ulaştı.

Giysisi kendini rahatsız ve sıkıntı içinde hissetmesine neden olmuştu. Hele o kolalı yaka Mark'ın boynunda köle halkasından farksızdı. Kaldırımlar ayaklarının altında fazla sertti. Tramvay ve otobüslerin kornaları, gürültüleri, o ıssız yerlerden sonra, kulaklarını sağır edecek gibi geliyordu. Ama yine de hızlı adımlarla yürüyüp duran bu insanların telaşında heyecan veren bir dürtü vardı. Renkli ve canlı bir şey.

Tekrar kente dönmek garip bir duyguydu. Mark'ın yarı ruhu bundan nefret ediyor, diğer yarısıysa hoşlanıyordu. Geçmiş birkaç hafta boyunca ara sıra ihtiyaç duyduğu insan dostluğunu arayıp bulmak üzere hızlı adımlarla ilerledi.

«Ulu Tanrım! Sevgili dostum benim!» dedi Dicky Lancome.. Yakasında kırmızı karanfiliyle yerinden fırlayıp onu teşhir salonunda karşılamak üzere ilerledi. «Geri döndüğüne çok sevindim. Haftalar önce dönersin sanıyordum. İşler pek ağır şu ara. Gelen kızlar hep çirkin, yorucu ve işbirliğine yanaşmayan türden. Hava da berbattı hep... hiçbir şey kaybetmiş değilsin, arkadaş, hiçbir şey.» Mark'ı kol boyu uzaklığında tuttu, sevgi, dolu gözlerle inceledi. «Yahu Riviera'dan dönmüş gibi bir halin var. Domuz sucuğu gibi kahverengisin. Onun kadar şişman değilsin ama. Hatta yine kilo vermişsin...» Kendi göbeğini okşadı. Yeleğinin düğmeleri geriliyordu. «Ben perhize başlamalıyım... dedim de aklıma geldi. Öğle yemeği vakti! Seni davet ediyorum, dostum... ısrar ediyorum. Kesinlikle konuğumsun.»

Dicky perhizine bir tabak dolusu dumanı tüten pilavla başladı. İçine safran konmuş, rengi sapsarıydı. Bunun üzerine curry ile pişmiş koyun eti koydu. Hint baharatları ona pek değişik bir tad veriyordu. Öğütülmüş hindistan cevizi, rendelenmiş Bombay baharı, yarım düzine de başka soslar. Başı türbanlı Hintli garson salata tepsisini getirdiğinde, Dicky salata tabağını ağzına kadar doldurdu, ama bir yandan soru sormayı da kesmedi.

«Sana öyle imreniyorum ki, arkadaş. Ben de sık sık kendi kendime bunu yapayım diye söz vermişimdir. Tek bir adam, doğaya karşı, ilk kâşifler gibi. Yiyecek için ya av vurmak, ya balık tutmak şart.» Elini sallayıp garsona gitmesini işaret etti, Mark'ı selamlarcasına birasını havaya kaldırdı. «Şerefine, arkadaş. Hadi, anlat her şeyi bakalım.»

Sonunda susabilmişti Dicky. Mark anlatırken bile, doğrusu curry'nin hakkını veriyordu. Mark ona o güzelliği ve yalnızlığı, şafağın nasıl söktüğünü, yıldızlı sessiz geceleri anlatırken birkaç kez içini çekti, başını salladı.

«Keşke ben de yapabilsem, dostum.»

«Yapabilirsin,» dedi Mark. Dicky şaşırmış göründü. «Hâlâ orada duruyor. Kaçacak değil.»

«Ama işim ne olacak, arkadaş? Her şeyi yüzüstü bırakıp da basıp gidemem ya!»

«İşini o kadar mı seviyorsun?» diye sordu Mark alçak sesle. «Otomobil satmak ruhunu besliyor mu senin?»

«Hey, dur!» Dicky kendini rahatsız hissetmeye başlamıştı. «Mesele sevmekte, sevmemekte değil. Çalışmak zorunda kalmayı kimse sevmez, öyle değil mi? Ama insan yapmak zorunda. Becerebildiği bir iş bulup karşılığında para da alıyorsa kendini şanslı saymalı. Yapar durur o zaman o işi.»

«Acaba?» diye yüksek sesle düşündü Mark. «Söylesene, Dicky, hangisi daha önemli? Para mı, yoksa içinde iyi ve mutlu bir duygu hissetmek mi?»

Dicky ona baktı. Çenesi hafifçe sarktı, ağzındaki yarı çiğnenmiş pirinçler gözüktü.

«Orada kendimi tertemiz ve çok güçlü hissediyorum,» diye devam etti Mark. «Ne patronlar var, ne müşteriler, ne de komisyon uğruna şaklabanlık. Bilemiyorum, Dicky. Orada kendimi, önemli hissediyorum.»

«Önemli mi?» Dicky çiğnenmemiş pirinçleri gürültüyle yuttu. «Önemli mi? Arkadaş, senin benim gibi satıcılar köşebaşlarında demeti bir meteliğe. Pirinçleri mideye indirebildiğin için Tanrıya şükret. Bunu farkettiğin için de şükret. Bunu kesinlikle yap, dostum Düşünmeden yap, çünkü düşünürsen üzülürsün.» Konunun kapandığını belirten bir kesinlikle konuşuyordu. Eğildi, sandalyesinin yanında, yerde duran evrak çantasını açtı. «Al, sana bir şey getirdim.»

Bir düzine kadar kalın mektup uzatıyordu. Zarflarda Marion Littlejohn'un düzgün, kadınsı elyazısı vardı. Bütün zarflar maviydi. Bu rengin ölmez aşkı simgelediğini daha önceki mektuplarında anlatmıştı Marion. Bu zarflardan başka, terziden gelen mektup vardı. Terzi Mark'ın kendisine on iki buçuk şiling eksik para ödediğinde direniyordu. Bir mektup daha vardı. Zarfı mermer gibiydi. Açık bej ve pek lüks. Üzerinde Mark'ın adı, kendinden emin, hatta küstah bir yazıyla yazılıydı. Adres yoktu.

Mark onu ayırdı, çevirip üzerindeki markayı inceledi. Kabartmaydı marka.

Dicky onun mektubu açışını seyretti, sonra hiç çekinmeden eğilip yazıyı Mark'la birlikte okudu. Mark arkadaşını yormamak için mektubu ona doğru tuttu.

«Birliğin yemeği,» diye açıkladı.

Dicky, «Ucu ucuna yetiştin,» dedi. «Ayın on altısı cuma günü.» Sonra sesi değişti, o züppe çavuşların konuşmasını taklit etti. «'Saat tam on ikide. Kıyafet resmi, lütfen cevap veriniz. Kartınızı sağ taraftan alınız, yemek paranızı komutan kendi ödemiş bulunuyor.' Haydi, uğurlar olsun, oğlum, git, şampanyasını iç, bir avuç da puro çal. Yaşasın askerler, derim ben.»

«Ben de kaytarayım diyorum,» diye mırıldandı Mark. Marion'un mektuplarını iç cebine koydu. Dicky onları da okumasın diye önlem aldı.

«Sen aklını kaçırmışsın. Başına güneş geçmiş, arkadaş,» dedi Dicky ciddi ciddi. «Koca masanın çevresine oturmuş üç yüz tane olası Cadillac müşterisini düşünsene. Hepsi çakırkeyif, beleş puroları içip duruyorlardı. Hazır müşteri sana. Masayı bir dolaş, onlar nutukları dinlerken her birine bir Cadillac satıver.»

«Sen Fransa'da bulundun mu?» diye sordu Mark.

«Fransa'da değil.» Dicky'nin yüz ifadesi değişti. «Filistin'de, Gelibolu'da, buna benzer güneşli iklimlerde bulundum.» Hatırlamak bakışlarını kararttı.

«O halde neden o kaleye gidip o geceyi kutlamak istemediğimi anlarsın.» Dicky Lancome masanın karşısından ona baktı. Kendini insanlar ve çalışmaları konusunda yargıç saymıştı, hep. İnsan iyi satıcı olmak için iyi yargıç olmak zorundaydı.

Bu yüzden Mark'daki değişikliği daha önce farketmemiş olmak, onu şaşırttı. Şu anda ona bakarken, onun yeni bir şeyler kazandığını görüyordu. Yeni bir güç, kararlılık falan. Çoğu insan bunları bir ömür boyu kazanamazdı. Birden kendini Mark'ın karşısında pek küçük gördü. Bu duygusuna biraz imrenme de karışıyordu ama öfke yoktu. Karşısındaki genç adam hayatta bir yerlere varabilecek bir adamdı. Kendisinin varamayacağı bir yere. Geçebilmek için insana aslan yüreği gereken yolların ötesine. Masanın üzerinden uzanıp Mark'ın elini sıkmak, ona iyi. yolculuklar dilemek geldi içinden. Ama yapmadı. Onun yerine, alçak sesle konuşmayı seçti.

«Keşke bir kez daha düşünsen, Mark. General Courtney beni görmeye geldi...» Sözlerine devam ederek Sean Courtney'in ziyaretini, Mark'ın kendi kızı tarafından gelen şikâyet üzerine işten çıkarıldığını öğrenince ne kadar kızdığını anlattı. «Özellikle orada bulunmanı istedi, Mark. Bence ciddi söyledi bunu.»

Mark kapıda davetiyesini gösterdi, kalenin koca taş kapılarından içeriye bırakıldı.

Patika boyunca ağaçların dallarına fenerler asılmıştı. Bu ışıklar geceye bir karnaval havası yeriyordu. Buranın İngiliz işgali altındaykenki halinden epey farklıydı. Hollanda ve Zulu savaşları sırasındaki halinden de.

Patikada Mark'ın önünde ve arkasında başka konuklar da yürüyordu ama Mark onlara sokulmadı. Smokin ceketi içinde; kendini pek rahatsız hissediyordu. Rehinciden kiralamıştı bu ceketi. Madalyasını geri alırken. Cekete eskilikten yeşilimsi bir ton gelmiş, bazı yerlerine de güveler birtakım hava delikleri açmıştı. Omuzları fazla dar, göbeği fazla boldu. Kollarından manşetler, paçalarından çoraplar gereğinden çok görünüyordu. Mark bunları adama söylediği zaman o astarın iyi cins ipek olduğunu belirtmiş, fiyatı da beş şilin kırmıştı.

Talim binasının merdivenlerinde diğer smokinli tipler arasına karıştığında kendini pek zavallı hissediyordu. Kuyrukta sırası geldiği zaman kendini General Courtney'in karşısında buldu.

«Demek geldin,» dedi General Sean Courtney. Yüzünde birden pek genç bir ifade belirdi. Mark'ın elini tutan eli kaplumbağa kabuğu gibi sertti. Serin ve sınırlı. Resepsiyon sırasının ucunda bir kule gibi duruyordu. Geniş, güçlü, görkemli, son derece şık, göğsünde ipek kurdeleleri, mineli madalyalarıyla. Koca kaşını oynatarak adamlarından birini çağırdı.

«Bu Mark Anders,» dedi. «Birinci Alaydan Anders'le MacDonald ekibini hatırlıyorsun, değil mi?»

«Elbette, efendim.» Subay Mark'a ilgiyle baktı, gözleri yüzünden göğsündeki kurdelelere indi, sonra tekrar yüzüne yükseldi.

«Ona iyi bak,» dedi General Courtney. Sonra Mark'a döndü. «Kendine bir içki al, evlat. Seninle az sonra konuşacağım.» Mark'ın elini bıraktı, sıradaki öbür konuğa döndü. Ama adamın çekiciliği ve etkisi öyle güçlüydü ki, o elini bıraktıktan sonra da Mark kendini çevresine pek yabancı hissetmez oldu. Onurlandırılmış bir konuktu artık. Özel dikkat ve itibar hak eden bir konuk.

Yaver görevini ciddiye alıyordu. Mark'ı birtakım insanların arasına soktu. Onlar da yeni şık giysileri içinde kendilerini hâlâ oldukça tedirgin hissetmekteydiler. Garsonlar ellerinde gümüş tepsilerle aralarda dolaşırken herkes kazık gibi dikilmiş duruyordu salonda.

«Viski mi arzu edersiniz?» diye sordu yaver. Tepsilerin birinden bir bardak alıp uzattı. «Bu gece bütün içkiler generalin ikramı.» Kendine de bir bardak aldı. «Şerefe! Durun bakayım... Birinci Alaydı, değil mi?» Çevresine bakındı. «Hooper'i hatırlıyorsunuzdur. Ya da Dennison'u.»

Mark hatırlıyordu. Onları da, düzinelerce başkalarını da. Kiminin yüzünü de gözü ısırıyordu. Belleğinin sınırında kimseler... Ama hepsi öyle değildi. İyice tanıdığı, sevdiği, sevmediği, hatta nefret ettiği kişiler vardı burada. Kimiyle yemeğini paylaşmış, kimiyle izmarit değiştokuşu yapmıştı. Aralarında korkulu anlarını paylaştıkları da vardı. Cesurlar, çalışkanlar, korkaklar, miskinler, zorbalar... hepsi buradaydı. Gümüş tepsilerdeki viskilerin de ardı arkası kesilmiyordu.

Onlar da onu anımsıyorlardı. Ömründe görmediği insanlar ona doğru yürüyor, konuşuyordu. «Beni hatırlıyor musun? D'Arcy Wood'da bölük sorumlusuydum. Hani sen ve MacDonald... » Kimisi de, «Meşhur Mark Anders sen misin?» diyordu. «Seni daha yaşlı bekliyordum nedense. Bardağın boş.» Viski hâlâ geliyordu. Mark kendini önemli ve zeki hissetmekteydi. Konuştu mu herkes dinliyordu onu. Ayrıca pek esprili bir insan olduğunu da o gece anladı. Bir şaka yaptığında herkes gülüyordu.

Salonun boyu kadar bir masaya oturdular. Masanın üzerine göz kamaştıran beyazlıkta bir örtü yayılmıştı. Birliğin amblemleri mum ışığında pırıl pırıldı. Bu kez kristal kadehlere dolup dolup boşalan şampanyaydı. Her tarafta dostça kahkahalar çınlıyordu. Sesler yükselmeye başlamıştı. Mark ne zaman bardağını indirecek olsa, yanında başı türbanlı biri beliriyor, yeşil şişeyi, onun bardağına doğru tutuyordu.

Arkasına yaslandı, başparmaklarını koltuk altlarına taktı. Ağzındaki puro tâ ileriye uzanıyordu. «Dinleyin! Duyuru!» Yemek sonrası konuşmacıları, herkese sözlerini onaylata onaylata anlatıyorlardı. Gözleri herkes gibi baykuş baykuş bakıyordu onların da. Yanlarında oturanlarla karşılıklı başlarını sallayarak birbirlerinin fikirlerini onaylıyorlardı.

General masanın ortasına rastlayan sandalyesinden ayağa kalktığında, kalabalıkta bir kıpırdanma oldu. Herkes birbirine beklenti içinde gülümsedi. Mark gerçi Sean Courtney'in konuşma yapışını hiç dinlememişti, ama kalabalığın ilgisini hissetti, doğrulup dik oturdu.

General onları düş kırıklığına uğratmadı. Sözlerine bir hikâyeyle başladı. Hikâye önce onları şaşırttı, soluklarını kesti, ancak bir an sonra kahkahalar patladı. Sonra general o rahat, samimi, doğal haliyle konuşmasını sürdürdü. Arasıra bir şaka, arasıra bir küfür, arasıra bir sağduyu örneğiyle onlara duymak istediklerini verdi, peşinden de onları pek rahatsız eden konulara geçti. İçlerinden bazılarını tek tek ayağa kaldırıp övmeye ya da yumuşak bir dille eleştirmeye başladı.

«Ulusal polo şampiyonasının üçüncü yılına girdik, baylar. Şampiyonluğu birliğimiz geçen yıl rahatlıkla aldı. Ama aramızdaki bir arkadaşımız bu yıl şeker ekicilerinin takımında oynamayı seçti. Bu karar onun hakkı elbette. Eminim ki içimizden hiç kimse onu suçlamayacaktır.» Sean Courtney sustu, hin hin sırıttı, bıyıklarını düzeltti. Kalabalık bu arada yuhalarla coşuyor, masayı yumrukluyor, yerleri tekmeliyordu. Sözlerin kurbanı olan adam pancar gibi kızardı, gürültünün arasında bir şeyler söylemeye çalıştı.

«Ama size bu yılkı Afrika Kupasıyla ilgili güzel haberler verebilirim! Kaderin cömert bir cilvesiyle farkına vardık ki, burnumuzun dibinde bulunan bir arkadaşımız...» Birkaç saniye sonra yine gümbürtüler kopuyor, bütün başlar Mark'a doğru dönüyordu. General başını sallayıp ona sırıttı. Mark sandalyesinde ufalmaya, upuzun boyunu marangoz cetveli gibi katlayıp küçültmeye çalışıyordu. Sean Courtney seslendi, «Kalk ayağa, evlat. Sana doya doya baksınlar.»

Mark güvensiz güvensiz ayağa kalktı, başını sola ve sağa doğru salladı. Kalabalığın alkışlarını kabul etmeye zorlanmış olduğu çok daha sonra aklına geldi. Böyle olunca da, teklifi kabul etmiş sayılıyordu. Generalin bir insanın kaderini değiştirirken kendi istediğini de fazla çaba harcamadan elde edişine ilk olarak bu kadar yakından tanık olmaktaydı.

Yolda bulutlu kafayla bir sonraki fener direğini bulmak üzere ilerlerken bunu düşünüyordu. Aslında kalenin kapısındaki arabacılardan birinin yaptığı teklifi kabul etse hem daha iyi, hem de daha güvenli olurdu. Bunun kendi de farkındaydı. Ama son ayın işsiz geçmesi, şu şık giysiye de dünyanın parasını harcamak zorunda kalması, ona iki seçenek vermiyordu. Bu gece karanlıkta üç mil yol yürümek zorundaydı. Adımları düzensizdi. Böyle giderse yol epey uzun sürecekti.

Fener direğine vardı, kendini dikleştirmeye çalıştı. Tam o sırada siyah bir Rolls-Royce tam yanında durdu, arka kapı açıldı.

«Bin,» dedi general. Mark zariflikten uzak bir hareketle deri kanepeye yıkılırken, demir bir kol ona yardım edip dengesini kazandırdı.

«Sen içki içen insan değilsin.» Bu bir soru değildi. Mark kabullenmek zorunda kaldı.

«Değilim, efendim.»

«İki seçeneğin var,» dedi general. «Ya öğren ya da iyice uzak dur.»

Sean orada hemen hemen bir saat beklemişti. Rolls'u banyan ağaçlarının altına parketmiş, Mark ne zaman kapıdan çıkacak diye pusuya yatmıştı. Tam umudunu kesip şoföre Emoyeni'ye dönmesini söyleyeceği sırada Mark kalenin kapısından sarsak adımlarla çıkmış, arabacıları itip geçmiş, kaldırımdan yengeç gibi adımlarla ilerlemeye başlamıştı. İleriye doğru gideceğine, daha çok yan yana gidiyor gibi bir hali vardı.

Rolls ona sessizce yanaştı, farları sönük olarak onu izledi. Sean Courtney dudaklarında anlayışlı bir gülümsemeyle onun, yürüyüşünü seyretti. Çocuğa anlayış gösteriyordu. Arasıra bu tür eğilimleri kendini de şaşırtırdı. İnsan altmış iki yaşına gelene kadar herhalde kendisini daha iyi tanımalı, her gücünü ve ondan nasıl yararlanacağını bilmeli, öte yandan her zaafını da bilmeli, ona karşı önlemler almalıydı.

Oysa işte hiç açıklayamayacağı nedenlerle, bu genç yabancıya duygusal bağları giderek daha çok güçleniyordu. Ona harcadığı zaman ve düşüncenin hangi amaca yönelik olduğunu kendisinin de bildiği yoktu.

Belki de çocuk ona kendinin o yaştaki halini hatırlatıyordu.. Düşününce, midesindeki şampanyaya rağmen, o yaşların tatsız kuşkularını, pırıl pırıl ihtirasını anımsadı. Bir delikanlı, erkekliğin eşiğinde dururken hissederdi bunları.

Belki de özel bir niteliği her tür yaratıkta beğendiği... yoo o nitelikten hoşlandığı içindi. Güzel bir at, iyi bir köpek, genç bir adam... hani at meraklıları «kan» derdi buna. Köpek eğiticileri «klas» derdi. Mark Anders'de de bunu bulmuştu, Ama safkan bir at nasıl bozulabilirse, klas bir köpek nasıl şımarabilirse, aynı niteliğe sahip bir genç adamın da öğüde, yönlendirilmeye, fırsat tanınmasına ihtiyacı olurdu o niteliğini tavanına kadar geliştirebilmek için. Bu dünyada vasatlık, sıradanlık pek fazlaydı. Klas'la karşılaştığı zaman generalin kuvvetle o yana çekilmesi bundandı.

Ya da... yine o korkunç kara dalganın benliğini sardığını hissetti... belki de yalnızca kendi oğlum yok diye.

Üç oğlu olmuştu. Bir tanesi daha doğmadan ölmüştü. Limpopo Nehri ötesinde ölü doğmuştu. İkincisi kendi karısı olmayan bir kadından dünyaya gelmişti, bir başka erkeğe baba demişti. Sean bunu düşünürken hüznünün daha da arttığını hissetti. Ama o oğlu da ölmüştü artık. Tahtadan ve tente bezinden yapılmış motorlu bir kuşla göklerde uçarken yanmıştı. Garry'nin yeni kitabındaki sunu sözleri Sean'ın aklından çıkmıyordu. «Bu kitap, artık uçamayacak olan genç kartallardan birine, Yüzbaşı Michael Courtney'e sunudur.» Michael aslında Sean'ın oğluydu. Kardeşinin karısı doğurmuştu onu.

Üçüncü oğlu hâlâ yaşıyordu. Ama o yalnızca isimde oğuldu. Elinde olsa Sean onun adını da çoktan değiştirirdi. Yıllar önce Dirk Courtney'in Ladyburg'dan ayrılmasına neden olan o çirkin olaylar, bu arada kundakçılık ve cinayet, sonradan, yani dönüşte yaptığı kötülükler yanında solda sıfır kalıyordu. Generalin yakınları onun yanında Dirk Courtney'in adını dünyada ağızlarına almazlardı. Hüzün duygusunun öfkeye dönüşmeye başladığını hissetti. Onu dağıtmak için oturduğu yerde öne doğru eğildi, şoförün omzuna dokundu.

«Yanına yanaş,» diyerek parmağıyla Mark Anders'i gösterdi.

«Senin açık havaya ihtiyacın var,» dedi Sean Courtney, Mark'a. «Ayılmanı sağlar, seni kusturur. İkisi de yararlıdır.»

Rolls sonunda Batı Caddesi iskelesi yanına parkettiğinde, Mark büyük çabalar sonucu gözlerini kontrol edebilmeyi başarabiliyordu artık. Başlangıçta ne zaman yanında oturan generale baksa, adamın alnında üçüncü bir göz daha bulunduğundan emin oluyor, başının her iki yanında da kulaklarının birden fazla olduğunu görüyordu.

Sesi de kontrolsüzdü başlangıçta. Generalin sorularına ve yorumlarına kendi dudaklarının ne garip seslerle cevap verdiğini şaşarak duyuyordu. Ama kaşlarını çatıp tek tek, dikkatle konuştuğu zaman, anlaşılır oluyordu sözleri biraz daha.

Yine de generalin kendisine neler söylediğini dinlemeye başlaması, arabadan inip deniz kenarındaki ıslak, katılaşmış kumlar üzerinde yürümeye koyulduktan sonra oldu. Hiç de sohbet sözleri değildi generalin söyledikleri.

Kudretten söz ediyordu. Kudretli insanlardan dem vuruyordu. Çabalardan ve ödüllerden konuşuyordu. Gerçi sesi sakindi, ama daha demin öldürmüş, yine de öldürebilecek bir aslanın boğazından çıkan hırıltılara benziyordu.

Mark bu duyduklarının büyük değer taşıdığını hissetti. Zihnini yavaşlatan, dilini dolaştıran alkolden ötürü kendinden nefret etti. Kanındaki o alkole savaş açtı.

Parıldayan ıslak kumlar üstünde ilerlediler. Batmakta olan mehtabın ışığında kumlar sarı görünüyordu. Denizden tuz ve iyot kokuları gelmekteydi. Rüzgâr onu ürpertti. Ceket giymiş olmasına rağmen. Az sonra beyni, yanı başında topallayarak yürüyen koca adamın düşüncelerini izleyebilmeye başladı. İçine bir heyecan doldu. Kulağına gelen sözler, kendi ruhunda derin yeri olan düşüncelerdi. Bu fikirlere dünyada bir tek kendisinin inandığını sanırdı Mark.

Dili tembelliğinden kurtuldu, birden kendini bıçak gibi keskin ve uyanık hissetti. Kırlangıçlar kadar da hafifti.

Bir zamanlar bu adamın, Andersland'in kaybından şu ya da bu biçimde sorumlu olabileceğinden nasıl kuşkulandığını hatırladı. Ve ihtiyarın ölümünden. Oysa şimdi o kuşkular ayıp geliyordu. Onları zihninden kovaladı tüm aklını, kendisini pek çok ilgilendiren tartışma konusuna yöneltti.

O bir gecelik konuşmanın kendi hayatında ne denli önemli olacağını çok sonrasına kadar anlayamadı. Anlasa belki dili yine tutulur, beyni düşüncelere ayak uyduramazdı. Çünkü Mark o sıra pek zor bir sınavdan geçiyordu. Mark'a doğru fırlatılan fikirler, onun kapıp daha ileriye götürmesi ya da reddedip olduğu yerde bırakması içindi. Her soru vicdanını harekete geçiriyor, ilkelerini ayağa kaldırıyordu. Yavaş yavaş her konudaki, dinden politikaya, vatanseverlikten ahlâk konusuna kadar her daldaki tutumunu açıklamış oldu. General bir iki kez yüksek sesle güldü. «Sen radikalsin, haberin var mı? Ama herhalde senin yaşındayken ben de öyleydim... hepimiz dünyayı değiştirmek isteriz. Şimdi de bana şu konuda ne düşündüğünü söyle...» Bu seferki soru öncekiyle hiç ilgisi bulunmayan bir şey oluyordu. «Bu ülkede on milyon siyah var, bir milyon da beyaz. Önümüzdeki bin yıl boyunca bunlar nasıl birarada yaşayacak dersin?» Mark bu sorunun geniş kapsamı ve büyüklüğü karşısında yutkundu, konuşmaya başladı.

Ay yavaş yavaş soldu, Mark da alevli düşünceler, şaşırtıcı hayaller dünyasına daldı. Kendisi bilmiyordu ama bu heyecanında yalnız değildi. Eski savaşçı ve devlet adamı Louis Botha bir keresinde Sean'a şöyle demişti: «En iyilerimiz bile sonunda yorulur, Sean. Bu başımıza geldiği zaman, meşaleyi eline verebileceğimiz biri hazır olmalı. Bizden alıp o taşımalı.»

İkisinin de inanamadığı bir hızla geçti gece. Gökyüzünde pembe ve altın rengi lekeler belirmeye başladı. Yan yana durdular, güneşin kenarının koyu yeşil sulardan yükselişini, hızla gökyüzüne tırmanışını seyrettiler.

«Yıllardan beri bir yardımcıya ihtiyacım var. Karım başımın etini yiyor,» dedi Sean. «Bulacağım diye söz verdim ona. Ama hızlı, zeki, güvenilir biri gerek bana. Öylesini bulmak kolay değil.» Sean'ın purosu çoktan sönmüş, öbür ucu da fena halde çiğnenmişti. Ağzından çıkarıp hoşnutsuz bakışlarla inceledi, sonra ayaklarının dibinde kıpırdayan dalgalara fırlattı. «Çok zor bir iş olur benimki. Düzenli saatleri yok, belli görevleri yok. Sonra. Tanrı da biliyor ya, ben olsam nefret ederdim benim yanımda çalışmaktan. Çok sert, anlayışsız herifin biriyim. Ama öte yandan... garanti edebileceğim bir tek şey var. Bu işi üstlenenin asla canı sıkılamaz. Bir iki şey öğrenme fırsatı da bulur.»

Döndü, başını öne uzatıp Mark'a' baktı. Rüzgâr sakalını karmakarışık etmişti. Siyah kravatını da çoktan çıkarıp cebine tıkmıştı. Yükselen güneşin altın ışıkları gözlerine düştü, onları çok güzel lacivert bir renkle parıldattı.

«Bu işi istiyor musun?» diye sordu.

«Evet, efendim.» Mark hemen cevap vermişti. Bu inanılmaz adamla birlikte olmak, birlikte çalışmak, gözlerini kamaştırıyordu onun.

«Parayı sormadın!» diye homurdandı Sean.

«Para önemli değil.»

«Birinci ders.» Sean kocaman kara kaşını gözündeki pırıltıların üzerine doğru yıktı. «Para her zaman önemlidir.»

Mark'ın Emoyeni kapılarından bundan sonraki girişi yeni bir hayata başlamak demek oluyordu. Hayalinden bile geçirmediği bir yaşam. Ama bu görkemli tecrübenin, yeni düşüncelere uyum sağlamanın, ardı gelmez konuklarla başa çıkmanın, çok çeşitli işlerin heyecanı içinde bile, Mark'ın çok çekindiği, çok korktuğu bir an vardı. O da. Bayan Storm Courtney'le ilk kez karşılaşacağı andı.

Ne var ki, Mark'ın Emoyeni'de geçirdiği ilk gün boyunca Storm orada değildi. Mark bunu generalin özellikle mi böyle planladığını hiçbir zaman anlayamadı. O günü izleyen günlerde de de gelmedi Storm. Tabii anısı her yere sinmişti. Her odadaki portrelere, fotoğraflara... özellikle de Mark'ın çoğu zamanını geçirdiği kütüphanedeki koca yağlıboyaya. O resimde Storm yere kadar fildişi rengi bir elbise giymişti. Ana salondaki piyanonun başında oturuyordu. Ressam kızın güzelliğinden ve ruhundan bir zerresini yakalayıp tualine işlemeyi başarmıştı. Mark genç kızın resimden kendisine doğru eleştirici bakışlarla bakışını son derece tedirgin edici buluyordu.

Mark'la general arasında çabucak bir ilişki doğdu. İlk birkaç gün sona erdiğinde, generalin tüm kuşkuları da yokolmuştu. Bir başka insanı uzun süre incelediğinde Sean'ın rahatsız olmaması pek ender bir olaydı. Oysa bu gençle birarada olmaktan hoşlanıyordu. Başlangıçta niyeti günlük yazışmaları ve vakit alan ayrıntı işleri Mark'a yıkmak, kendisine biraz daha fazla zaman kalmasını sağlamaktı.

Oysa şimdi, olmayacak saatlerde kütüphaneye dalıyor, Mark'la bir fikri tartışmak istiyordu. Eldeki sorun her neyse, onu daha genç, daha taze gözlerden görmek hoşuna gidiyordu. Bazen de şoförüne izin veriyor, arabayı Mark'a kullandırarak kereste tesislerine gidiyor ya da kentteki bir yönetim kurulu toplantısına kendisini Mark'ın götürmesini istiyordu. Yol boyu ön kanepede, onun yanında oturuyor, bazen Fransa günlerini hatırlıyor, bazen de çok eskiye, daha Mark doğmadan önceki günlere doğru kayıyor, çene çalıyordu. Mark'ın yabanıl alanlarda, Limpopo Nehri ötesindeki topraklarda yapılan avlardan söz edişi çok ilginç geliyordu ona.

«Bugün toplantıda ilginç bir konu tartışılacak, Mark. Demiryolu bütçesi konusunda o Hendrieks denilen itin canına okuyacağım. Beni toplantıya sen götür, sonra dinleyiciler tribününden dinle konuşmaları.»

«O mektuplar yarına kadar beklese de olur. Umvoti Kereste Tesisinde bir aksaklık olmuş. Tüfeklerimizi de alalım da, dönüşte biraz avlanmaya bakalım.»

«Talim bu gece sekizde, Mark. Eğer önemli bir işin yoksa...» Bu aslında bir emirdi. Cümle ne kadar nazik kurulmuş olursa olsun, Mark kendini yavaş yavaş eski alayının üyeleri arasına daha çok karışır buluyordu. Durum Fransa'dakinden değişikti. Şimdi kendisinin epey forsu ve ağırlığı vardı. «Senin bana ikinci, üçüncü sınıf işlerde yararın yok, oğlum. Artık benim ne biçim çalıştığımı biliyorsun. Askercilik oynarken de seni yanı başımda istiyorum.» Sean'ın yüzünde o hinoğlu sırıtma ifadesi, belirdi. «Hem zaten senin de arasıra talime ihtiyacın var.»

Sean Courtney'in dünyasında işlerin ne hızlı bir tempoyla ilerlediğine hâlâ tam anlamıyla alışamamış olan Mark, bir sonraki toplantıda kendini üsteğmen olmuş buldu. Hem, terfi etti, hem de omzuna yaver nişanları takıldı. Bunun kalabalık arasında düşmanlık doğurmasını bekliyordu. Oysa iyi karşılandığını görüp afalladı.

Evdeki hayatta Mark'ın yeri pek kesin değildi. Emoyeni'nin ev sahibesine karşı içinde büyük saygı duyguları vardı. O olgun güzelliğine, o soğukkanlı becerilerine. Ruth Courtney gerçi mesafeli davranıyordu ama her zaman nazikti. İlk iki hafta boyunca ona hep Bay Anders diye hitap etti. Ne istese «lütfen» diye başlıyor, «teşekkür ederim» diye bitiriyordu.

Generalle Mark öğle yemeklerini Emoyeni'de yedikleri zamanlarda, Mark'ın yemeğini hizmetkârlardan biri gümüş bir tepsiyle kütüphaneye getiriyordu. Akşamları işi bitip generale veda ettikten sonra, yeni aldığı elden düşme motosikletine atlıyor, yokuş aşağı yola koyulup o pis pansiyona dönüyordu.

Ruth Courtney, Mark'ı kocasından bile daha keskin gözlerle incelemekteydi. Genç adam herhangi bir konuda kadının standardlarının altına kaysa, Sean'a baskı yapıp onun kovulmasını sağlayacağı belliydi.

Bir sabah Mark kütüphanede çalışırken Ruth elinde kucak dolusu kesilmiş bahçe çiçeğiyle içeriye girdi.

«Sizi rahatsız edecek değilim,» deyip çiçekleri orta masanın üzerinde duran kocaman gümüş çanağa yerleştirmeye başladı. İlk birkaç dakika boyunca sessizce çalıştı, sonra doğal ve dostça bir tavırla Mark'la çene çalmaya koyuldu, ondan özel hayatının ayrıntılarını öğrendi. Nerede yatıp kalktığı, yemeklerini nerede yediği, çamaşırlarının nasıl yıkandığı gibi konuları. Öğrendikleri onu çok şaşırttı.

«Çamaşırlarını buraya getir,» dedi sonunda. «Buranın çamaşırlarıyla birlikte yıkansın.»

«Çok naziksiniz, Bayan Courtney. Ama yük olmak istemem.»

«Çok saçma. Burada bu iş için iki uşak var. Tek görevleri çamaşır yıkamak ve ütü yapmak.»

Natal'ın en güzel kadınlarından biri olan bu olgun ve nitelikli ev sahibesi bile Mark'ın o saf çekiciliğine karşı ilgisiz kalamamıştı. Doğal sevimliliği bir yana, bir de delikanlının gelişinin kendi erkeği üzerinde yaptığı olumlu etkiler sözkonusuydu.

Sean daha gençleşmiş gibiydi bu son birkaç haftada. Daha neşeliydi. Ruth durumu izlerken bunu sağlayan şeyin yalnızca gündelik iş yükünden kurtulmak olmadığını seziyordu. Delikanlı ona o gençlik ruhunun da birazını aşılamaktaydı. Taze bir düşünce yolu, dolup taşan bir enerji, hayatın bayatlamış yanlarına yeni bir ilgi, heyecan doğmuştu generalin içinde.

Yatmadan önceki bir saati karı koca, Ruth'un giyinme odasında geçirmek âdetindeydiler. Sean kapitone robdöşambrıyla oturur, karısının saçlarını fırçalayışını, yüzünü kremleyişini seyrederken günün son purosunu içer, bir yandan günün olaylarını onunla tartışırdı. Onun ipekli gecelik içindeki canlı vücuduna bakarken kendi vücudunda da bir uyanma hissederdi. Ruth gözlerini aynadan çevirip ayağa kalkar, ona elini uzatır, alıp yatak odasına götürürdü. Yatakları dört direkli, kocaman bir yataktı. Kadife perdeleri vardı.

Mark'ın gelişinden sonraki birkaç hafta içinde Sean birkaç kez pek radikal, eski tutuculuğuna çok aykırı şeyler söylemiş, Ruth gümüş saplı saç fırçasını elinden kucağına düşürüp dönmüş, ona bakmıştı.

Böyle olduğunda Sean gülmüş, karısının alay etmesini önlemek için bir elini havaya kaldırmış, «Tamam, ne diyeceğini biliyorum... evet, bu konuyu genç Mark'la tartıştım,» demişti. Sonra kıkır kıkır gülerek, «O çocuk konuştu mu mantıklı konuşuyor,» diye eklemişti.

Derken Mark'ın gelişinden bir ay kadar sonra bir akşam yine dostça bir sessizlik içinde otururlarken Sean birden, «Genç Mark sana Michael'i hatırlatmıyor mu?» diye soruvermişti.

«Dikkat etmemiştim... yoo, benzediğini sanmıyorum.»

«Ben görünüşünü demek istemedim. Düşünce tarzında ona benzeyen bir şey var.»

Ruth içindeki pişmanlığın yine karanlık bir dalga gibi kabarıp benliğini sardığını hissetti. Sean'a bir oğul verememişti. Hayatının tek üzüntü kaynağı buydu. Güneşli yıllarının tek gölgesi. Sean'ın omuzları sarktı. O da üzgün gibiydi. Ruth aynada kendine baktı, kendi gözlerindeki yetersizlik ve suçluluk ifadesini gördü.

Sean bunu farketmeyip devam etti. «Şubatı zor bekliyorum. Hamilton kupayı bize teslim ederken yüreği parça parça olacak. Mark bütün takımın ruhunu değiştirdi. Artık kazanabileceklerini biliyorlar. Ekibe onun gibi biri girince.»

Ruth sessizce dinledi, ona en çok istediği şeyi verememiş; olduğu için kendinden nefret etti. Sonra tuvalet masasının üzerinde duran küçük Tanrı Thor heykelciğine baktı. Sean hediye ettiğinden beri, yıllardır orada durup duruyordu. Üretkenliğin tılsımı. Storm fırtınalı, gök gürültülü bir gecede ana rahmine düşmüştü. Fırtına anlamına gelen adı da o yüzden konmuştu. Sean bu konuda espriler yapmış, fırtınanın yanında gök gürültüsünün şart olduğunu söylemiş, karısına o heykelciği armağan etmişti.

Ruth tanrı heykeline bakarken içinden, hiç yardımın olmadı, dedi ona acı acı. Sonra gözlerini kaldırdı, aynada ipek geceliğin altından görünen kendi vücuduna baktı.

Bakması o kadar zevkli, oysa hiç işe yaramıyor! Genelde bu kadar kötümser bir insan değildi. Bugünse çok canı sıkkındı. Vücudu ne kadar güzel olursa olsun, bir çocuk daha doğuramıyordu. Artık tek yaradığı iş, Sean'a zevk vermekti. Birden ayağa kalktı. Geceki normal işlerini bitirmemişti oysa. Kocasının oturmakta olduğu koltuğa doğru yürüdü, puroyu onun dudakları arasından aldı, kocaman cam tablaya bastırıp söndürdü.

Sean şaşırarak başını kaldırıp ona baktı. Bir soru sormak üzereydi ama sözcükler dudaklarına doğru yükselmedi. Karısının gözkapakları yarı inikti. Dudakları hafif aralık duruyor, düzgün minik dişlerini gösteriyordu. Biçimli yanaklarında birer kırmızı benek var gibiydi.

Sean bu ifadeyi tanırdı. Yüreğinin yerinden oynadığını duyar gibi oldu. Kaburgalarını çatlatacak gibi çarpıyordu yüreği. Sevişmeleri genellikle derinliği olan, karşılıklı anlayışla dolu bir yaşantıydı. Yıllar boyunca güçlenmişti. İki insanın tam olarak birleşmesi gibiydi. Birlikte geçen hayatlarını simgelerdi... ama arasıra, ender olarak, Ruth böyle gözkapaklarını indirir, dudakları böyle kabarır, yanaklarına böyle renk gelirdi. Bunu izleyen şey, vahşi, kontrolsüz bir seks olur, Sean'a doğal gizemleri düşündürürdü.

Ruth elini onun yakasından içeriye doğru kaydırdı, uzun tırnakları göğsünü hafifçe tırmaladı, Sean'ın cildi ürperdi, canlandı. Ruth öne doğru eğildi, öteki eliyle onun sakalını karıştırdı, yüzünü kendine doğru kaldırdı, dudaklarından öptü, ufacık, pembe dilini onun ağzına doğru uzattı.

Sean bir homurtu koyverdi, onu yakaladı, kucağına doğru çekmeye çalıştı. Aynı zamanda geceliğinin arkasını açtı, küçük, sivri memelerini serbest bıraktı. Ama Ruth hızlı hareket ediyordu. Onun elinden hemen kurtuldu. Teni geceliğin altında fildişi gibi parlayarak, çıplak memelerini sıçratarak uzun bacaklarıyla dosdoğru yatak odasına koştu. Gülüşü şakacı, davetkâr bir gülüştü.

Ertesi sabah Ruth bahçeden bir kucak dolusu kırmızı ve beyaz karanfil kesti, Mark Anders'in çalışmakta olduğu kütüphaneye daldı. Mark o girerken hemen ayağa kalkıp selam verdi. Ruth onun yüzünü inceledi. Ne kadar yakışıklı olduğunu daha önce farketmemişti. Şimdi baktığında görüyordu. Yaşlandığı zaman da güzel olacak bir yüzü vardı Mark'ın. Kemik yapısı iyiydi. Gururlu, güçlü bir burnu vardı. Birkaç kırışık eklendiği, saçlarına kır düştüğü zaman daha da çekici olacak şanslı insanlardandı. Hoş o zamana daha çok vardı. Şimdilik dikkati asıl çeken, gözleriydi.

Evet, diye düşündü Ruth o gözlere bakarken. Sean'ın hakkı var. Michael'in gücünden ve iyiliğinden bu gençte de biraz var.

Çiçekleri yerleştirirken bir yandan Mark'ın çalışmasını inceledi durdu. Sohbete başladığında kelimelerini çok dikkatle seçti. Vazo işi tamamlandığı zaman bir adım geri çekilip eserine beğeniyle baktı, Mark'a bakmaksızın konuştu.

«Öğle yemeğini terasta bizimle yesene, Mark!» Ona ilk adıyla hitap etmesi «sen» demesi planlı bir hareketti. İkisi de bunun bilincindeydiler. «Burada yalnız yemeyi tercih etmiyorsan tabii.»

Mark terasa gelirken Sean gazetesinden başını kaldırıp baktı. Ama Ruth elini sallayıp masada Mark'a yer gösterdiğinde Sean'ın yüzündeki ifade değişmedi. Mark masada Sean'ın tam karşısına oturtuldu. Sean gözlerini hemen tekrar gazetesine çevirdi, her zamanki öfkeli sesiyle onlara başyazıyı okudu. Sesi yazıyı yazanla alay ediyor gibiydi. Bitirdiği zaman gazeteyi buruşturup elinden fırlattı.

«Bu herif budalanın, delinin biri... kilit altına alsalar iyi olur.»

«Şey, efendim,» diye başladı Mark tedbirli bir sesle.

Ruth rahatlamış gibi içini çekti. Mark'ı sofraya oturtma işini Sean'a danışmış değildi. Ama erkeklerin ikisi tatlı bir tartışmaya dalmışlardı bile. Baş yemek geldiğinde Sean, «Sen tavukları servis yap, Mark, ben de ördeği dilimleyeyim,» dedi. Bir yandan tartışmalarını sürdürüp bir yandan servisleri yaptılar. Bir tek ailenin üyeleri gibi. Ruth gülümsemesini peçetesinin arkasına sakladı.

Sean kendini kaptırmış konuşuyordu.

«Sana haklısın demiyorum ama... eğer haklıysan, o halde şu durumu nasıl açıklayacaksın?»

Yine her yönden saldırmaya koyulmuştu. Ruth, Mark'ın kendisini savunuşunu dinledi. Dinlerken, Sean'ın onu seçmesine de hak verdiğini hissetti.

Storm Courtney'in nerede olduğunu Mark o gün sofrada kahvelerini içerken öğrenebildi.

Sean birden Ruth'a döndü. «Bu sabah Storm'dan mektup geldi mi?» diye sordu. Ruth başını iki yana sallayınca da devam etti. «O şımarık piç kurusuna biraz nezaket öğretmek şart. Hemen hemen iki haftadır mektup falan geldiği yok. Neredeler şu sıra?»

«Roma'da,» dedi Ruth.

Sean, «Roma.» diye homurdandı. «Bir yığın İtalyan, poposunu çimdikliyordur.»

«Sean!» Ruth ona eleştirici bakışlarını yöneltti.

«Özür dilerim.» Önce biraz utanmış göründü, sonra sırıttı. «Ama eğer ben onu iyi tanıyorsam, o da çimdiği uygun yerine yemek için önlem alıyordur.»

O gece Mark odasında Marion Littlejohn'a mektup yazmaya oturduğunda, Storm Courtney'in adının geçmesinin bile, evleneceği kıza karşı olan tutumunda büyük değişikliğe yol açmış olduğunun farkına vardı. Sean Courtney bunca iş yükünü omuzlarına yüklediğinden beri Mark artık Marion'a her gün mektup yazamıyor, bazen iki mektup arasına haftalar giriyordu.

Ama buna karşılık Marion'un mektup düzeninde hiçbir aksama yoktu. Eski sıcaklığı da değişmemişti. Mark zamanla, yazmasına engel olan şeyin aslında işlerin çokluğu olmadığını sezdi. Kızı tekrar kente davet etmeyi durmadan ertelemesinin nedeni de o değildi. Oturup elindeki kalemi kemirirken kâğıda birkaç kelime yazabilmek için bir esin aradı. Birden kalemin ucu kemirmekten çatladı. Her sayfaya ölmez bir aşkın o süslü cümlelerini işlemek öyle zor geliyordu ki! Önündeki her boş sayfa, geçilmesi gereken Sahra yolculuğu gibiydi Mark'ın gözünde.

«Gelecek hafta sonunda Afrika Kupası için Johannesburg'a gidiyoruz,» diye yazdı. Kafasını zorlayıp bu bilgiyi nasıl şişirebileceğim, nasıl uzatıp onunla en azından bir sayfa daha doldurabileceğini düşündü.

Marion Littlejohn, Mark'ın artık geride bıraktığı bir hayatın parçasıydı. Emoyeni'hin kapısından içeriye girdiği anda kopmuştu o hayattan. Bunu artık anlamıştı. Ama anlamış olması içindeki suçluluk duygusunu hafifletemiyordu. O duyguyu inkâr etmeye, mektuba devam etmeye uğraştı. Yine de gözlerinin önündeki hayaller silinmek bilmedi. Hayallerin en başta geleni Storm Courtney'di. Neşeli, güzel, pırıl pırıl ve yıldızlar kadar uzak.

Afrika Kupası, abanoz masanın üzerinde insanın göğsüne gelecek kadar yüksekti. Emoyeni uşakları onu üç gün cilalamış, sonunda generalin istediği parlaklığı vermeyi başarmışlardı. Şu anda kupa, büfenin üzerinde duruyordu. Çevresinde sarı güller vardı.

Büfe, büyük salonun yanındaki odadaydı. Her iki odayı yüzlerce konuk doldurmuştu. Sean Courtney onları zaferini kutlamak için davet etmişti. Hatta Cape Town Highlanders takımını temsilen Albay Hamilton'u ve birkaç subayını da davet etmişti. Birinci sınıf biletler yollamayı önermişti onlara gelsinler diye. Bu baloda onların da bulunmasını istiyordu.

Hamilton ise davete nazik bir teşekkür notuyla red cevabı vermişti. Bu kupa Boer Savaşının ilk yılında Kraliçe Victoria tarafından sunulduğundan bu yana, her yıl Hamilton'un takımı kazanmıştı onu. Adamın böyle bozulması Sean'ı daha da neşelendiriyordu.

Mark bu arada Emoyeni'ye geldiğinden bu yana en dolu günlerini geçirmişti. Ruth Courtney giderek Mark'a daha çok güveniyordu. Genç adam onun denetimi altında tüm davetiye işlerini omuzlamış, balonun yiyecek ve içecek ihtiyaçlarıyla da o ilgilenmişti.

Şimdi de Ruth onu balodaki tüm çirkin kızlarla birer birer dans ettiriyordu. Mark kaldırmasa, o kızları başka kimse dansa kaldırmazdı. Bir ara general purosunu havada sallayarak Mark'ı yanına çağırdı. Büfenin yanında, kupanın hemen önünde duruyordu.

«Sayın Konsey Başkanı, size yeni yardımcımı tanıştırmak istiyorum. Mark, bu bey Konsey Başkanı Evans. Evet, Pussy kupayı kazanmamızı sağlayan genç bu işte.»

Mark utançtan kızarırken general o gece belki beşinci ya da altıncı kez son karşılaşmayı anlatmaya koyuldu. Berabere kalınmış, hakem kurulu karar verebilmek için ek bir atış istenmişti.

«Sık sık yön değiştiren rüzgâr saatte yirmi otuz mil hızla esiyordu. İlk atış iki yüz metredendi...»

Mark bu olayın generali ne kadar zevklendirdiğini şaşkınlıkla izlemekteydi. Serveti hesaplanabilecek düzeyin üzerinde olan, toprakları yüzer kilometrekareyle ölçülen, sayısız paha biçilmez tabloya, antika kitaba, mücevhere, değerli taşlara, evlere, atlara ve yatlara sahip biriydi bu adam... ama şu anda hiçbiri atış şampiyonasını kazanmış olmak kadar önemli değildi.

«Ben kendim de nişan almıştım.» General iyi cins viskiden yeterince içtiği için hikâyesini oynayarak anlatabilecek duruma gelmişti. Diz çöküp bezden hedefe bakıyormuş gibi yaptı. «Bakın, size içtenlikle söylüyorum, baktığım anda içimi karalar basmıştı.»

Mark ona katılarak gülümsedi. Highlander'in nişancısı da adım adım kendisine ayak uydurmayı başarmıştı. Her atışları hedefin tam ortasına isabet etmişti ikisinin de.

«Önce iki yüz metreden, sonra beş yüz metreden atış yaptılar. Ancak bin metreye çıkıldığında Mark'ın rüzgâr hesaplamasındaki o kurnazlığı...» Sean'ı dinleyenler sıkıntıdan patlamak üzereydiler artık. Daha dinlemek zorunda oldukları on atış vardı. Mark salonda bir telaş havası sezdi, başını kaldırıp baktı.

Ruth Courtney yanında Zulu uşağıyla birlikte balo salonunun kapısındaydı. Uşak tam bir Zulu savaşçısıydı. Duruşu reislere özgü o güvenli duruştu. Evin hanımının yanına gelmişti, ona telaşlı telaşlı bir şeyler anlatıyordu. Yüzündeki ifade pek mutsuzdu konuşurken.

Ruth onu sakinleştirmek istercesine omzuna dokundu, sonra onu yolladı, başını çevirdi. Mark'ın yanına gelmesini bekledi.

Mark boş dans pistinin ortasından hızlı adımlarla ilerlerken, anneyle kız arasında ne büyük benzerlik bulunduğunu düşünmeden edemedi. Ruth Courtney'in vücudu hâlâ bir genç kız gibiydi. İncecikti, sağlamdı, zarifti. Sık sık ata binmesine, uzun yürüyüşler yapmasına borçluydu bunları. Yalnızca yüzündeki birkaç hafif kırışık açığa vuruyordu durumu. Saçlarını başının üzerine topuz biçiminde toplamıştı. Moda olan kısa saçlardan hoşlanmadığı belliydi. Giysisi basit bir kibarlığı yansıtıyordu. Vücudunun güzel hatlarını, biçimli göğüslerini tam belirtiyordu. Konuklardan biri onun yanına Mark'dan önce vardı. Mark oraya ulaştığında Ruth Courtney gülümsüyordu. Konuktan özür diledi, Mark'la birlikte ilerledi.

«Mark.» Kaygıları yalnızca gözlerinin içinden belli oluyordu. Yüzündeki gülümseme bozulmamıştı. «Durum çok kötü. İstenmeyen bir konuğumuz var.»

«Ne yapmamı istiyorsunuz?»

«Kendisi şu anda giriş holünde. Lütfen onu generalin çalışma odasına götür. Ben kocamı hazırlayıp oraya yollayıncaya kadar da yanında kal. Yapar mısın bunu?»

«Elbette.»

Ruth teşekkür anlamında gülümsedi. Tam Mark döneceği sırada elini uzatıp onu durdurdu.

«Mark, konuşurlarken yanlarında kalmaya çalış. İkisinin yalnız kalmasını istemiyorum. Ne olur, bilemiyorum.» Derken birden kontrolünü kaybeder gibi oldu. «Tanrı aşkına, ne diye kalkıp geldi ki buraya? Hem de bu gece... tam...» Kendini tuttu, dudaklarındaki gülümseme sabitleşti, kontrolünü tekrar kazandı. Ne diyeceğini ikisi de biliyorlardı. «Bu gece... tam Sean içki içmişken.»

Mark artık generali oldukça iyi tanıdığından, karısının kaygılarını paylaşıyordu. Sean Courtney içki içti mi, yapmayacağı yoktu. En samimi dostluktan en karanlık, şiddet dolu öfkeye kadar her türlü tepkiyi gösterebilirdi.

«Elimden geleni yaparım,» dedi. «Gelen kim, onu söyleyin bana.»

«Oğlu... Dirk... Dirk Courtney.»

Mark'ın şoku öyle çok belli oldu ki, kadın ona kaşlarını çattı.

«Ne oldu, Mark? Onu tanıyor musun?»

Mark kendini çabucak toparladı. «Hayır. Duymuştum ama tanımıyorum.»

«Bozuk kan, Mark. Hem de çok bozuk. Dikkatli ol.» Onun yanından ayrılıp hızlı adımlarla pistin ortasından ilerledi. Arada duruyor, bir iki konukla birkaç tatlı söz konuşuyor, sonra tekrar Sean Courtney'in durduğu tarafa doğru ilerliyordu.

Mark uzun koridorda durakladı, yaldızlı aynalardan birinde kendine baktı. Yüzü solgun ve gerilim içindeydi. Saçlarını düzeltirken parmaklarının hafifçe titremekte olduğunu gördü.

Korktuğunun farkına vardı birden. Bir sancı gibiydi korku içinde. Karşılaşacağı adamdan korkuyordu. Onca zahmetle izlediği, araştırdığı, hayalinde çok yakından tanıdığı bir insandı o.

Aklında çok feci bir tip yaratmıştı. Şeytan gibi, kötü güçler yansıtan biri. Şimdi onunla karşı karşıya gelmeyi canı hiç istemiyordu.

Koridorda ilerledi. Kalın halılar üzerindeki boğuk ayak seslerini dinlerken, gözleri duvarlarda asılı sanat eserlerini görmüyordu. Önündeki büyük tehlike onu başka her şeye karşı kör etmiş gibiydi.

Mermer merdivenlerin başına gelince durdu, trabzanı bir eliyle tutup eğildi, giriş holüne doğru baktı.

Siyah beyaz mermer karelerle döşenmiş holün ortasında tek başına bir adam duruyordu. Siyah bir palto giymişti. Paltonun omuzları pelerinliydi. Bu giysi onu olduğundan daha heybetli gösteriyordu.

Ellerini arkasında kenetlemişti. Vücudu tabanları üzerinde denge durumunda, çenesi meydan okurcasına, saldırgan bir ifadeyle öne doğru uzanmıştı. Bu duruşu babasına öyle cok benziyordu ki, Mark inanamayarak gözlerini kırpıştıraı. Başı açıktı. Cok güzel siyah buklelerle doluydu.

Mark geniş merdivenlerden inmeye başladığında adam da başını kaldırıp ona baktı.

Mark adamın ne kadar yakışıklı olduğunu ilk o zaman farketti. Hemen sonra da generale ne kadar çok benzediği dikkatini çekti yine. Aynı güçlü çene, aynı baş biçimi, aynı gözler, aynı ağız. Ama oğul, babadan çok daha yakışıklıydı.

Bir Mikelanj heykelinin o soylu kafasını taşıyor gibiydi. Davud heykelinin güzelliği, Musa heykelinin gücü vardı onda. Ama tüm bu güzelliğine rağmen, etten ve kemikten bir insandı. Mark'ın tahmin ettiği korkunç canavar değildi. Mantıksız korku dindi, Mark'ın göğsündeki mengene kalktı, delikanlı biraz rahatlar gibi oldu. Son basamakları inerken yüzüne konuk karşılamaya uygun bir gülümseme takınmayı bile başardı.

Dirk onu gözünü kırpmadan ve hiç kıpırdamadan izledi. Mark adımını kareli mermerlere bastığı anda, adamın ne kadar uzun boylu olduğunu da anladı. Mark'dan yedi sekiz santim daha boyluydu. Ama vücudu öyle iyi oranlanmıştı ki, boyu aşırı görünmüyordu.

«Bay Courtney?» diye sordu Mark. Adam karşılık vermek zahmetine girişmeksizin başını hafifçe eğmekle yetindi. Kravatını tutturan pırlanta iğne bir an için parıldadı.

«Sen kimsin, oğlum?» diye sordu Dirk Courtney. Sesinin tonunda da yapısına uygun tokluk ve derinlik vardı.

«Ben generalin özel yardımcısıyım.» Mark kendisine garip bir biçimde hitap edilmesinin, yüzündeki gülümsemeyi bozmasına izin vermemişti. Dirk Courtney'in kendisinden en az on yaş daha büyük olduğunu da biliyordu. Dirk Courtney onu telaşsız bakışlarla tepeden tırnağa süzdü, bir tek bakışla görülebilecek her ayrıntıyı, giysisinin kupuna kadar her şeyi sindirdi. Ancak ondan sonra karşısındaki genç adamın önemsiz biri olduğuna karar verdi.

«Babam nerede?» En yakın aynaya dönmüş, kravatını düzeltiyordu. «Yirmi dakikadır burada beklediğimi biliyor mu?»

«General konuklarını ağırlıyor. Ama sizinle birazdan görüşecek. Bu arada generalin çalışma odasında beklemek ister miydiniz? Lütfen beni izleyin.»

Dirk Courtney çalışma odasında, orta yerde durup çevresine bakındı. «Bizim ihtiyar bugünlerde pek lüks yaşıyor.» Gülümsediğinde şaşılacak kadar beyaz dişleri gözüktü, sonra şöminenin başındaki düğmeli deri koltuklardan birine doğru ilerledi. «Bana bir sodalı konyak getir, oğlum.»

Mark kapağı kitap rafına benzetilmiş dolabı açtı, bir Courvoisier konyak seçti, kadehe doldurup üzerine soda koydu, Dirk Courtney'e getirdi.

Adam içkiyi yudumlayıp başını salladı, dinlenmekte olan bir leoparın zerafetiyle koltuğa yayıldı, odayı bir kez daha inceledi. Bakışları her tabloda, her değerli eşyada ayrı ayrı duraladı. Düşünceli, hesaplayan bakışlardı bunlar. Ondan sonraki soruyu dikkatsiz bir havada, yanıtını merak etmeksizin sordu.

«Adın neydi demiştin?»

Mark yana doğru bir adım attı. Oradan adamın yüzünü daha iyi görebilecekti. Cevap verirken olanca dikkatiyle bakıyordu.

«Adım Anders... Mark Anders.»

Bu isim bir an için hiç etki yapmadı, sonra Dirk'in dikkatine ulaştı, yüz çizgilerinde inanılmaz bir değişiklik doğurdu. Mark bunu izlerken korkularının yeni baştan canlandığını hissetti.

Çocukluğunda bir kere ihtiyarla birlikte avlanırlarken bir leoparı tuzağa düşürmüşlerdi. Ertesi sabah tuzağa yaklaştıklarında leopar onlara doğru sıçramış, Mark'la arası bir metre kalmış, gözleri karşılaşmıştı. O gözlerdeki korkunç, pırıltılı kötülüğü Mark ömrünce unutamayacaktı.

İşte şimdi de aynı ifadeyi görüyordu. Bu öyle öldürücü, öyle karanlık bir anlamdı ki, elinde olmaksızın bir adım geriledi.

Ama bu bir saniye sürdü. Karşısındaki surat birden değişti. Aşırı güzellikten iğrenç çirkinliğe geçtiği hızla, yeniden eski güzelliğine döndü. Bir soluk süresi içine sığdı hepsi. Dirk'in sesi, ölçülü ve kontrollü olarak duyuldu. Gözlerine sanki bir perde inmiş, onlara yeni baştan nazik bir ilgisizlik ifadesi vermişti.

«Anders mi? Bu adı daha önce de duydum...» Bir an düşündü. Hatırlamaya çalışıyor gibi davrandı. Sonra önemsiz olduğuna karar vermiş gibi bir tavır aldı, dikkati tekrar şöminenin üzerindeki Thomas Baines tablosuna yöneldi. Ne var ki, bu kısacık süre bile Mark'a, duyduğu belirsiz kuşkuların buz gibi gerçeklere dayandığını anlatmaya yetti. Kötü bir şeylerin olduğunu, Andersland'in satışıyla ihtiyarın ıssız bir yerde ölüp gömülüşünün aslında dikkatli bir planlamaya dayandığını, kendisinin Ladyburg tepelerinde kovalanışının, Chaka Kapısında tuzağa düşürülüşünün de hep bu adamın emriyle olduğunu artık kesinlikle biliyordu.

Hasmını artık tanıyordu. Ama onunla kapışmak, onu avlamak, kendi gücünün ötesindeydi. Çünkü düşmanının gücü ve forsu altedilmez görünüyordu.

Generalin masasındaki kağıtları düzeltmek istiyormuş gibi döndü. Dirk Courtney'e tekrar bakmaktan ürküyor, kendini tutabileceğine güvenemiyordu. Anlardı adam bir daha göz göze gelirlerse.

Zaten daha şimdiden kendini tehlikeli sayılacak biçimde ortaya atmıştı. Ama bu kaçınılmazdı. Tanrının yolladığı böyle bir fırsatı ziyan edemezdi. Kendini tehlikeye atmakla, belli etmekle, düşmanını da aynı şeyi yapmaya zorlamıştı. Bu alışverişte yine de kendini kazançlı sayıyordu.

Hem kendini belli etmiş olmasının tehlikesini azaltan bir etken daha vardı artık. Eskiden dostu olmayan, yapayalnız bir insanken, şimdi Sean Courtney'in yakınlığı koruyordu onu.

O gece adamlar Ladyburg tepelerinde ya da Chaka Kapısında başarılı olsalardı, ne idüğü belirsiz bir serseriyi ortadan kaldırmış olacaklardı yalnızca. Oysa şimdi Mark'ın ölümü hemen General Courtney'in dikkatini çekecekti. Böyle bir tehlikeyi Dirk Courtney'in bile göze alabileceğini sanmıyordu.

Mark bir an kâğıtlardan başını kaldırıp baktı, Dirk Courtney'i yine kendisine bakar buldu. Ama artık yüzündeki ifade tarafsızdı. Gözkapakları inik, bakışları kontrollüydü. Konuşmaya başladı. Tam o sırada koridorda yaklaşan ayak seslerini duydular. Dirk sustu. Kapı açılırken ikisi de beklenti dolu bakışlarını o yana çevirdiler.

Sean Courtney kapının boşluğunu tümüyle dolduruyor gibiydi. Başı üst pervazın hizasındaydı. Koca omuzları yan pervazlara değiyordu. Bastonunun topuzu pırıl pırıl parlamaktaydı.

Bakışları hemen deri koltuktan ayağa kalkan uzun boylu, zarif adama döndü. Onu tanıdığı anda güneş yanığı, kahverengi suratında kanının daha koyulduğu görüldü.

İki adam sessizce karşı karşıya dikildiler. Mark seyirci olarak içinin hayranlıkla dolduğunu hissetti. Yayılan duyguları içgüdüsel olarak izlemeye koyuldu. Eski kötülüklerin hatırlanmasını... baba oğul arasındaki doğal sevgiyi... çoktan beri ölmüş, gömülmüş olan o sevgiyi. Şu anda korkunç bir hortlak gibi doğruluyordu sanki o sevgi. Bir zamanlar canlı olmuş olması ona daha bir korkunçluk veriyordu.

«Merhaba, baba.» İlk konuşan Dirk Courtney oldu. Sesi duyulduğu anda Sean'ın omuzlarındaki gerginlik ortadan kalktı, gözlerindeki kızgınlığın yerini üzüntü ifadesi aldı. Bir zamanlar değer verdiği, ama umutsuzca kaybettiği bir şeyin verdiği üzüntü. Ağzından çıkan soru bir iç çekişine benziyordu.

«Buraya neden geldin?»

«Yalnız konuşabilir miyiz... yanımızda yabancılar olmaksızın?» Mark masanın başından ayrılıp kapıya doğru ilerledi. Ama Sean onu tam yanından geçerken omzundan tutup durdurdu.

«Burada yabancı yok. Gitme, Mark.» Bu söz, herhangi bir kimsenin Mark Anders'e söylemiş olduğu en sevecen sözdü.

O anda Sean Courtney'e karşı duyduğu sevgiyi de daha önce kimseye duyduğunu hatırlamıyordu.

Dirk omuz silkti, ilk olarak gülümsedi. Hafif, alaycı bir gülümsemeyle.

«Her zaman herkese haddinden fazla güvendin zaten, baba.» Sean başını saladı, masasının başındaki koltuğa doğru ilerledi

«Evet. Bunu da senden iyi kim bilebilir?»

Dirk'in gülümsemesi soldu. «Buraya bir umutla geldim. Belki unuturuz diye. Birbirimizi affedebiliriz diye.»

«Affetmek mi?» diye sordu Sean başını kaldırarak. «Beni af mı edeceksin? Ne konuda?»

«Beni sen yarattın, baba. Sen ne verdinse, ben oyum...»

Sean bunu reddedercesine başını iki yana salladı. Konuşacak oldu ama Dirk onun sözünü kesti.

«Sana haksızlık ettiğime inanıyorsun... ama ben biliyorum ki, asıl bana haksızlık eden sensin.»

Sean kaşlarını çattı. «Lafı dolaştırıp duruyorsun. Konuya gel. Bu eve davetsiz olarak ne istemeye geldin?»

«Ben senin oğlunum. Birbirimize uzak olmamız doğal bir şey değil.» Dirk'in konuşması etkileyici, ikna ediciydi. Ellerini yakarır gibi öne doğru uzatıyor, ikide bir masaya yaklaşıp uzaklaşıyor, sözlerinin etkisini artırıyordu. «Bence beni düşünmen gerek...» Susup Mark'a doğru baktı. «Lanet olsun... bu bakıp duran dinleyiciden kurtulamayacak mıyım seninle konuşurken?»

Sean bir an kararsızlık geçirdi. Mark'dan çıkmasını rica edecek oldu. Sonra... birkaç dakika önce Ruth'a verdiği sözü hatırladı. «Onunla bir an bile yalnız kalma, Sean. Söz ver bana Mark'ı yanında tutacağına. Ona hiç güvenmiyorum. Çok kötü o, Sean. Sana kötülük ve mutsuzluk getiriyor... Kokusunu alıyorum. Onunla yalnız kalma.»

«Hayır,» diye başını iki yana salladı. «Söyleyeceğin bir şey varsa çabuk söyle. Yoksa, o zaman da git, bizi rahat bırak.»

«Pekâlâ öyleyse, duyguları bir yana bırakalım.» Dirk başını salladı, yakarı pozu üzerinden bir an uçtu gitti. Çalışma odasında bir sağa, bir sola yürümeye başladı. Ellerini ceplerine sokmuştu. «Seninle iş konuşacağım, sonra da sözlerimi bitireceğim. Benden şimdi nefret ediyorsun. Ama birlikte çalıştığımız, birlikte iş yaptığımız zaman... bu toprakların ömründe göreceği en atak, en zengin plana seni de ortak ettiğim zaman... o duygularını o zaman sorarız bakalım.»

Sean sessizdi.

«Önce işadamı olarak, daha sonra oğul olarak. Kabul mü?» diye sordu Dirk.

Sean, «Seni dinliyorum,» dedi. Dirk konuşmaya başladı.

Dirk Courtney'in fikirlerini sunuş biçimine Mark bile elinde olmaksızın hayranlık duyuyordu. O inandırıcı, etkileyici, kazanacağından emin tavır! O tok ses ve o hayranlık uyandıran yakışıklı görünüş! Ama bunların hepsi tiyatro sahnesi numaralarıydı. Provası iyi yapılmış şeyler. Sahnede gibiydi adam.

Asıl dikkati çeken, kendi fikirlerine ne derece büyük bir ateşle, fanatik olarak inandığıydı. Böyle olması ona inanmayı kolaylaştırıyordu.

Ellerini ve sesini kullanarak babasına hayalindeki dev imparatorluğu anlattı. Uçsuz bucaksız toprakları... binlerce ve binlerce kilometrekarelik arazileri... dünyada pek az insanın sahip olmuş bulunduğu zenginlikleri... Oralara nasıl pamuk, şeker ve mısır ekileceğini, arazinin nasıl dev bir baraj sayesinde sulanacağını belirtti.

«Arazinin yarısı zaten elimde,» dedi Dirk. Sonra sustu, parmaklarını bir kartalın tüneğe tutunması gibi kıvırıp kapadı. «Avucumun içinde Benim. Artık hayal değil.»

«Ya geri kalanı?» diye sordu Sean hevessiz bir sesle. İster istemez kapılmıştı duyduğu sözlerin akıntısına.

«Hazır bekliyor... olgun. Koparılmaya hazır.» Dirk dramatik bir tavırla yine sustu. «Sanki doğa hepsini bu amaçla yaratmış gibi. Barajın temelleri bile hazır. Sanki Tanrı bize iyilik olsun diye yaratmış.»

«Ya?» diye homurdandı Sean kuşkuyla. «Demek sen de Tanrının isteğine hizmet eden biri oluyorsun bu durumda, ha? Neredeymiş Tanrının sana vaat ettiği bu imparatorluk?»

«Umkomo Nehrinin güneyindeki arazi benim. Elimdeki yarı o zaten.» Maun masanın karşısında durdu, ellerini cilalı yüzeye dayayıp önüne doğru eğildi, inançtan parıldayan yüzünü Sean Courtney'e doğru yaklaştırdı.

«Chaka Kapısının yüksek kayaları arasına bir baraj yapacağız. Tüm Bubezi Nehrini barajda toplayacağız. Vadideki göl yüz altmış mil boyunda, yüz mil eninde olacak... orayla Umkomo Nehri arasında kalan alanı açacağız. Ona benim güney yamacında sahip olduğum toprakları da katacağız. Elimizde iki milyon dönümlük verimli, sulanmış toprak olacak! Bir düşünsene!»

Mark, Dirk Courtney'e baktığında duyduklarına inanamıyordu. Sonra gözlerini Sean Courtney'e çevirdi! Sanki yalvarıyordu. Bu canavarca fikri reddetmesi için yalvarıyordu generale bakışlarıyla.

«Çeçe sineği,» dedi Sean Courtney sonunda.

«Baba, Almanya'da Dressel, Kothe ve Rochl adında üç adam Germanin adlı bir ilacın deneylerini başarıyla tamamladılar. Çeçe sineğinin taşıdığı uyku hastalığının kesin çaresi bulundu. Henüz sır olarak tutuluyor, ancak bir avuç insan biliyor.» Dirk hevesle devam etti. «O zaman tüm vadideki çeçe sineğini yokedeceğiz.»

«Nasıl?» diye sordu Sean. Konuya büyük ilgi duyduğu belliydi.

«Havadan. Uçaklarla pythagra özü ve diğer böcek öldürücü ilaçlar püskürterek.»

Akıllara sığmaz bir kavramdı bu. Sean bir an sessiz kaldı. Sonra isteksiz bir sesle sordu.

«Bu daha önce hiç yapıldı mı?»

«Hayır,» diye gülümsedi Dirk. «Ama biz yapacağız.»

«Her şeyi düşünmüşsün.» Sean koltuğunda arkasına yaslandı, elinin dalgın bir hareketiyle nemlendirici kutuyu buldu, içinden bir puro aldı. «Bir tek küçük ayrıntı dışında. Bubezi vadisi devletin koruma altına aldığı alanlardandır... Chaka'nın zamanından beri öyle. Bubezi'yle Umkomo nehirleri arasındaki alanın çoğu ya çeşitli aşiretlere verilmiş vakıf alanıdır, ya devlet arazisidir ya da orman rezervi olarak korunmaktadır.»

Dirk Courtney tek parmağını havaya kaldırdı. «Bana bir konyak daha ver, oğlum.» Mark generale doğru baktı. Sean başını hafifçe salladı. Mark içkiyi doldurup bardağı Dirk'e getirinceye kadar sessizlik oldu.

«Ona güveniyor musun?» diye sordu Dirk tekrar babasına. Başının bir hareketiyle Mark'ı gösteriyordu. Bir yandan uzanıp bardağı onun elinden aldı.

Sean tedirgin bir sesle, «Sen devam et,» dedi, soruyu yanıtlamaya tenezzül etmedi. Dirk kadehi havaya kaldırarak babasını selamladı, bilmiş bilmiş gülümsedi.

«Yasaları yapan sizsiniz, baba. Sen ve meclisteki, hükümetteki dostların. Yasaları değiştirmek de elinizde. İşin sana düşen tarafı da bu.»

Dirk konuşurken, Sean içine bol puro dumanı çekmişti. Şimdi ağzından dumanları yavaş yavaş salmaya başladı, kocaman, görkemli kafası mavi dumanların gerisinde kaldı.

«Şunu iyice anlayalım bakalım,» diye konuştu sonunda. «Sen parayı koyuyorsun, ben de parlamentodan gerekli kararı çıkarıp bize gereken arazinin serbest bırakılmasını sağlıyorum. Umkomo ve Bubezi nehirleri arasında kalan arazinin.»

«Ve Bubezi vadisinin,» diye ekledi Dirk.

«Ve Bubezi vadisinin. Ondan sonra bir paravan şirket kuruluyor, o arazinin kontrolünü alıyor. Belki bin yıllık kira anlaşmasıyla alıyor ama alıyor.»

Dirk başını saladı. «Evet, öyle.»

«Ya barajın ve baraja gidecek yeni demiryolunun masrafları? Sende o kadar sermaye var mı?» Mark kulaklarına inanamıyordu. Sean Courtney ulusal servetler üzerinde pazarlığa başlamıştı. Halkın temsilcisi olarak koruması ona emanet edilmiş araziler üzerinde. İçinden bağırmak, onlara saldırmak geldi. Az önce duyduğu derin sevgi duygusu yavaş yavaş bir ihanet duygusuna, haksızlığa uğrama duygusuna dönüştü.

«Kimsede o kadar sermaye yoktur,» dedi Dirk. «Adamlarıma bir gider tahmini yaptırdım. Dört milyon sterline çok yaklaşıyor. Hiçbir insanda olmaz öyle para.»

«Eeee?» dedi Sean. Dumanlar başının çevresinden dağılınca Mark'a adamın yüzü birden daha da yaşlanmış gibi göründü. Kül rengiydi. Çökmüştü. Işığın bir hilesiyle gözleri kafatasının içinde boş boş parlıyordu.

«Onu bize hükümet yapacak,» diyerek güldü Dirk. Yine dolaşmaya koyuldu. «Daha doğrusu barajı ve demiryolunu halk için yapacaklar. Değerli doğal kaynakları hizmete açabilmek için.» Bir daha güldü. «O kararı parlamentodan geçirecek adam ne büyük onur kazanacak, düşünsene! Yabanıl araziye uygarlık götüren adam!» Konyak bardağını eline aldı, yarısını mideye indirdi. «Belki baraja da onun adı verilir, Sean Courtney Barajı denir.»

«Kulağa etkileyici geliyor.»

«Sana yakışacak bir anıt, baba.» Dirk kadehini babasına doğru kaldırdı.

«Peki ya aşiret arazileri, Dirk?» Sean ilk olarak oğlunun adını kullanıyordu. Mark bunu kaçırmadı. Ona keskin gözlerle baktı.

«Siyahları oradan çıkarırız,» dedi Dirk rahatça. «Onlara tepelerin ötesinde yeni bir yer buluruz.»

«Ya av hayvanları?»

«Ulu Tanrım... birkaç vahşi hayvanın milyonlarca sterlinin yolunu tıkamasına izin verecek değiliz herhalde!» Yakışıklı başını, çevresindeki siyah bukleleri şakacı bir üzüntüyle salladı! «Vadiye su bastırmadan önce sen orada bir sürek avı düzenlersin. Avlanmayı her zaman severdin, öyle değil mi? Eskiden yaptığın fil avlarını anlatışını hatırlıyorum.»

«Evet,» diye başını salladı Sean ağır ağır. «Çok fil öldürmüştüm.»

«Eh, baba, anlaştık demektir, ha?» Dirk bir kere daha Sean'ın karşısına dikildi. Bu kez kaşlarının arasında belli belirsiz bir kaygı çizgisi belirmişti. «Birlikte çalışacak mıyız?»

Sean birkaç saniye daha sessiz kaldı, masasındaki kurutma kâğıdına doğru baktı. Hasta gibi, çok yaşlı bir hali vardı.

«Bana anlattıkların o kadar geniş kapsamlı ki, beni şaşırttı.» Dikkatli konuşuyordu. Her kelimesini tartarak.

«Evet, çok geniş kapsamlı ve çok da atak,» diye ona katıldı Dirk. «Ama sen daha önce asla korkmamış bir insansın, baba. Kendin söylemiştin bana. Eğer bir şeyi istiyorsan, git onu al, demiştin. Çünkü kesin olan bir tek şey varsa, kimse onu sana getirecek değildir, demiştin.»

«Artık yaşlandım, Dirk. İnsan zamanla yoruluyor. Gençliğinin gücünü kaybediyor.»

«Sen boğa kadar kuvvetlisin.»

«Düşünmek için biraz zaman istiyorum.»

«Ne kadar zaman?» diye sordu Dirk.

Sean bir an kararsızlık geçirdi. «Gelecek parlamento toplantılarından sonraya kadar. Bazı kimselerle konuşmam, fizibiliteye ilişkin sondajlar yapmak gerek.»

«Çok uzun.» Dirk kaşlarını çattı. Yüzü artık eskisi kadar güzel değildi. Gözleri değişmiş, sansar gibi bir bakışla birbirine yaklaşmıştı.

«Bana o kadar zaman gerek.»

«Pekâlâ.» Dirk kaşlarının çatıklığını açtı, oturan ihtiyar adama gülümsedi. Sağ elini uzatacak gibi oldu ama Sean ona bakmadı. Tersine, kendi elini cebine sokuverdi.

«Konuklarımı ihmal ediyorum,» dedi alçak sesle. «Bana artık izin vermek zorundasın. Mark seni geçirir.»

«Bana haber verecek misin?» diye sordu Dirk.

Sean yavaş bir sesle, «Evet,» dedi. Hâlâ başını kaldırmamıştı. «Sana haber vereceğim.»

Mark, Dirk Courtney'i aşağıya, ön kapıya kadar götürdü. Yol boyu içinde hep o ateşli öfke ve nefreti hissetti. Sessizce yürüdüler. Yan yana. Mark içindeki karanlık öfkeyi kontrol altında tutmak için bütün gücüyle uğraştı. Sevdiği, saydığı adamı kirlettiği için nefret ediyordu ondan. Kendi pisliğini ona da bulaştırdığı için nefret ediyordu. İhtiyar dedesi ve Andersland için nefret ediyordu. Emir verip yaptırdığı niçe bilinmeyen kötü iş için nefret ediyordu. En son olarak da, Chaka Kapısının ötesindeki sevgili topraklarına ve yaratıklarına yapacaklarından ötürü nefret ediyordu.

Ön kapıda Dirk Courtney şapkasını masanın üzerinden aldı, başına giyip kaşlarının üzerine doğru ayarladı, Mark'a dikkatle baktı.

«Ben dost olarak çok değerliyimdir,» dedi alçak sesle. «Babam sana güveniyor. Eminim düşüncelerini sana açıyordur. Beni minnet dolu ve cömert bulacaksın. Konuşmalarımızı dinlediğine göre de ne tür küçük haberlerin ilgimi çekeceğini tahmin edersin.»

Mark ona baktı. Dudakları uyuşmuş gibi soğuktu. Kendini kontrol etme çabasından tüm vücudu titriyordu. Sesine güvenemediği için konuşmadı.

Dirk Courtney birden döndü. Onun cevabına önem vermedi. Ön basamaklardan inip karanlığa doğru adımını attı.

Mark o görünmez olduktan sonra bile hâlâ arkasından bakmaya devam etti. Güçlü bir otomobil motorunun sesi duyuldu, çakıl taşlarının lastikler altında saçıldığı işitildi, farlar bahçeyi süpürürcesine kaydı ve yokoldu.

Mark adımının hızını taşan öfkesine uydurdu. Generalin çalışma odasına dönerken hemen hemen koşuyordu. Kapıyı vurmadan itip açtı.

Sözcükler neredeyse denetimsiz biçimde, taşarak dökülecekti dudaklarından... acı suçlamalar, reddetmeler... durup generalin çalışma masasına baktı ama masa boştu.

Mark o gece generale, önerilen kirli anlaşmayı önlemek için, elinden geleni yapacağını açıklayacaktı. Uğradığı düş kırıklığını dile getirecekti. Sean Courtney'in bu sözleri sırf dinlemiş olması bile utanılacak şeydi... nerede kaldı konuyu ciddi olarak düşünmesi ve destekleyeceğine yarı yarıya söz vermiş olması.

General pencerenin önünde duruyordu. Odaya arkası dönüktü. Geniş omuzları sarkıktı. Cüssesi küçülmüş gibiydi.

«Generalim!» Mark'ın sesi pek sert çıktı. «Ben şimdi gidiyorum. Bir daha da dönecek değilim. Ama gitmeden önce söylemek istiyorum ki, size ve oğlunuza karşı elimden gelen her şeyi kullanarak savaşacağım ve...»

Sean Courtney odaya doğru döndü. Omuzları hâlâ sarkıktı. Sanki körmüş gibi, başını sesi kolay duyabileceği bir açıda eğik tutuyordu. Mark'ın sesi sönüp bitti, öfkesi uçtu, yokoldu.

«Mark?» diye sordu Sean Courtney. Sanki onun varlığını unutmuş gibiydi. Mark gözlerine inanamadan ona baktı. Sean Courtney ağlıyordu.

Pırıl pırıl gözyaşları gözlerini bulanıklaştırıyor, yanaklarından aşağıya doğru akıyor, sakalının sert telleri üzerinde boncuk boncuk duruyordu. Mark'ın ömründe gördüğü en üzücü görüntüydü bu. Hemen dönüp oradan kaçmak istedi... ama yapamadı.

«Bana bir içki ver, evladım.» Sean Courtney ağır adımlarla masasına yürüdü, gözyaşı damlalarından biri sakalından yuvarlanıp kolalı gömleğinin göğsüne düştü, leke bıraktı.

Mark arkasını döndü. Bardağı çok uzun bir sürede seçti. Sürahiden viskiyi elinden geldiği kadar yavaş boşalttı. Bu basit işi uzattı da uzattı. Sonunda döndüğü zaman Sean Courtney masasında oturuyordu.

Elinde buruşuk bir mendil vardı. Sırılsıklamdı mendil. Ama yanakları artık kuruydu. Gözlerinin kenarı kırmızı ve şiş, içleri ıslaklıktan donuktu.

«Teşekkür ederim, Mark,» dedi bardak konunca. Bardağa dokunmadı. Yalnızca baktı. Konuştuğu zaman sesi boğuk ve pürüzlüydü.

«Onu dünyaya kendi ellerimle getirdim. Doktor yoktu. Henüz sıcak ve ıslakken.. derisi kayganken onu yakalayıp dışarıya çektim... ve gurur duymuştum. Onu omzumda taşıdım. Konuşmasını, ata binmesini, ateş etmesini öğrettim. Bir erkeğin ilk doğan oğluna karşı neler hissettiğini anlatabilecek sözcük yoktur.» Sean içini çekti. «Ona bir kere daha yanmıştım. Yasını tutmuştum. Ölmüş gibi. Yıllarca önce. Biraz viski içti, devam etti. Sesi öyle hafif çıktı ki, Mark zorlukla duyabildi. «Şimdi geri geldi, ona bir kere daha yas tutmaya zorladı beni.»

«Özür dilerim, generalim... ben sanmıştım ki... yani sizi... onunla pazarlığa girişti'niz sandım.»

«O düşünce bana onursuzluk verir.» Sean sesini yükseltmedi. Gözlerini de kaldırmadı. «Lütfen artık beni yalnız bırak Mark. Bunu seninle başka bir zaman tekrar konuşuruz.»

Mark kapıya vardığında dönüp baktı ama general artık onun varlığının farkında değildi. Gözleri hâlâ bulutluydu. Uzak ufuklara bakar gibiydi. Mark kapıyı çok sessiz kapattı.

Sean Courtney gerçi Dirk Courtney'in teklifini tekrar konuşacağına söz vermişti, ama uzun haftalar boyunca oğlunun adını ağzına bile almadı. Emoyeni'deki hayat yine aynı tempoda devam eder gözüküyordu. Buna rağmen Mark arasıra kitap raflarıyla çevrelenmiş çalışma odasına girdiğinde, generali karanlıklara doğru boş boş bakar buluyordu. O kanca burnu, o korkunç gözleriyle bir av hayvanına bakıyordu sanki. Mark öyle zamanlarda hemen bakışlarını kaçırıyor, onun hüznüne saygı gösteriyordu. Hâlâ yasta olduğunu biliyordu çünkü. Konuşabilmesi için daha aradan zaman geçmesi gerektiğini de.

Bu süre içinde Mark'ın kendi düzeninde de bazı ufak tefek değişiklikler yer aldı. Bir gece saat on ikiyi geçtiği sıralarda Sean Courtney soyunma odasına girdiğinde ışıkları yanık, Ruth'u da yatağında yastığına dayanmış oturur bulmuştu.

«Beni beklemen gerekmezdi,» dedi ona sert sert. «Ben kanepede de yatabilirdim.»

«Ben burada olmanı tercih ediyorum.» Ruth elindeki kitabı kapattı.

«Ne okuyorsun?»

Karısı ona kitabın adını gösterdi.

«D.H. Lawrence'in yeni romanı. Âşık Kadınlar.»

Sean gömleğinin düğmelerini açarken sırıttı. «Sana yeni bir şey öğretebildi mi?»

«Henüz öğretmedi ama hâlâ umudumu yitirmiş değilim.» Ruth gülümsedi. Sean karısının dantel gecelikle ne kadar güzel olduğunu düşündü. «Ya sen? Konuşmanı hazırlayıp bitirdin mi?»

«Evet.» Çizmelerini çıkarmak üzere oturdu. «Bir harika oldu... O sersemi parça parça edeceğim.»

«Mark'ın motosikletinin birkaç dakika önce gittiğini duydum. Onu gece yarısına kadar burada mı tuttun?»

«Ben yazarken birtakım rakamlar çıkarıyordu. Referanslara bakıyordu.»

«Ama vakit çok geç.»

«O genç,» diye homurdandı Sean. «Dünya kadar da para veriyorum.» Çizmelerini eline aldi, soyunma odasına geçti. Çoraplıyken topallaması daha da belli oluyordu. «Hem yakındığını da duymadım.»

Sırtında geceliğiyle dönüp yatağa, Ruth'un yanına yattı.

«Ne öneriyorsun?» diye sordu, altın saatini kurup başucu masasına koydu.

«Kapıcı köşkünü değiştirip ona yaşayabileceği bir ev sağlayabilirim. Pek fazfa iş gerektirmez. Yıllardır da boş duruyor.»

«İyi fikir,» dedi Sean hemen. «Burada yatıp kalkarsa onu daha fazla çalıştırabilirim.»

«Amma katı adamsın, Sean Courtney.» Sean olduğu yerde döndü, onu öptü, kulağına fısıldadı.

«Farkettiğine sevindim.»

Ruth yeni gelin gibi kıkırdadı. «Onu demek istememiştim,» dedi.

«Bakalım sana Bay Lawrence'in öğretemediği şeyleri öğretebilecek miyiz!»

Müştemilattaki onarım bitip boyanınca, koca evden birtakım eşyalar taşınıp döşenince, Mark'ın standardlarına göre saray gibi bir yer oldu. Mikroptan ve böcekten de bağışık gibiydi. Asıl evle arası yarım mil vardı. Bundan sonra Mark'ın çalışma saatleri de patronununki kadar düzensiz oldu. Durumu her geçen günle daha güvenli hale geliyor, evin ayrılmaz bir parçası oluyordu Mark. Görevleri generalin yapacağı konuşmalara metin yazmaktan, araştırma yapmaya, tüm mektuplara cevap yazmaya, ev masraflarını tutmaya, arasıra da sessizce oturup Sean Courtney'i dinlemeye kadar her türlü şeyi kapsıyordu.

Okumayı çok sevdiği halde, buna pek az zamanı kalıyordu. Emoyeni kütüphanesinde binlerce cilt kitap vardı. Mark her gece bunlardan bir kucak dolusu alıp kendi köşküne götürüyor, geç saatlere kadar okuyor, o doymaz tarih, yaşam, öyküsü, siyaset iştahını doyurmaya çalışıyor, Zone Grey'leri, Kipling'leri, Rider Haggard'ları okuyup duruyordu.

Derken birden Emoyeni'ye yeni bir heyecan havası yayıldı. Parlamentonun toplantıları yaklaşıyordu. Yani tüm ev halkı ayaklanacak, Cape Town'daki eve taşınacak demekti.

Ruth Courtney her yıl yapılan bu siyasal göçe «Hicret seferi» diye ad takmıştı. Doğruydu da. Tüm ev halkı, başta gelen hizmetkâr kadrosundan on beş kişi, üç otomobil, bir düzine at, tüm giysiler, gümüşler, kristaller, kitaplar ve diğer gerekli eşyalar taşınacaktı. Bunların hepsi, birkaç ay sürecek yeni yaşam için gerekliydi. General Courtney ve arkadaşları bu süre içinde ulusun sorunlarını ele alıp tartışacaklardı. Bunun anlamı, Emoyeni'nin kapatılması, Newlands'da, Masa Dağı eteğindeki evin açılması demekti.

Bu fırtınalı hazırlıkların orta yerinde Storm Courtney evine döndü, İngiltere ve Avrupa turunu yeni tamamlamıştı. Bu yolculukta Irene Leuchars'la birlikte eğlenmiş, Irene'in annesi her iki genç kızın sorumluluğunu taşımıştı. Bayan Leuchars, Ruth'a yazdığı son mektupta hem fiziksel, hem de zihinsel açıdan çok yorulduğunu itiraf etmişti. «Taşıdığım sorumluluğun ağırlığını hiçbir zaman anlayamazsın, hayatım,» demişti mektubunda. «Yol boyu hep peşimizde bir yığın hevesli gençle dolaşıyoruz. Amerikalısı, İtalyanı, Fransızı, kontlar, baronlar, sanayici çocukları... hatta bir Güney Amerika diktatörünün oğlu bile var. Baskı öylesine ağırdı ki, bir an artık dayanamayacağımı hissettim, kızların ikisini de odalarına kilitledim. Sonra bir de ne göreyim! Yangın merdiveninden kaçmışlar, Montparnasse'ın rezil bir gazinosunda tâ sabahlara kadar dans etmişler.» Ruth anlayışlı bir kadının tedbirli davranışıyla mektubu Sean Courtney'e göstermemiş, kızını seven bir babanın onu kollarını açarak karşılamasına olanak hazırlamıştı.

Mark bu seferlik aile hazırlıklarının dışında kalıyordu. Kütüphanenin penceresinden, Sean Courtney'in karısını Rolls-Royce'a bindirişini seyretti. Damat gibi giyinmişti. Kolalı gömlek, dik yaka, canlı renkli ipek kravat, lacivert elbise, yakada karanfil, başında bir kaşına eğik şapka... gözlerinde beklenti dolu bir pırıltı vardı generalin. Arabanın çevresinde dolaşıp kendi kapısına doğru ilerlerken bastonunu havada neşeyle çeviriyordu.

Rolls uğuldayarak uzaklaştı. Vapurun yanaşmasına yaklaşık iki saat vardı. Arkadan ikinci bir Rolls daha yola çıktı, birinciyi saygılı bir mesafeden izlemeye başladı. Bu araba da Bayan Storm Courtney'in bavullarını taşıyacaktı.

Mark yemeğini çalışma odasında tek başına yedi, sonra da işine devam etti. Ama dikkati durmadan dağılıyor, hep giden kervanın geri dönmesini bekliyordu. Sonunda arabaların sesini duyar duymaz hemen pencereye koştu.

Storm arabadan inip annesiyle el ele ön merdivenleri çıktığında onu ancak şöyle bir görebildi. Hemen arkalarından general geliyordu. Bastonu basamaklarda çıt çıt ses çıkarmakta, adımlarını onlarınkine yetiştirmeye çalışmaktaydı. Yüzünde şen bir gülüş vardı.

Mark kahkahaların sesini duydu, heyecanlı mırıltıları dinledi. Hizmetkârlar giriş holünde toplanmışlardı. Storm'un sesi onları teker teker selamlarken Zulu dilinde konuşuyordu.

Daha bile güzelleşmişti. Mark aslında bunun olabileceğine inanamazdı ama olmuştu yine de. Sanki kadınlığın tüm nitelikleri dolmuştu içine. Tüm neşesi ve zerafeti, tüm sıcaklığı ve yumuşaklığı, cildinin dokusu, ipek saçları, biçimli bacakları, inanılmaz yüz hatları, müzikli sesi, kristal gibi çınlayan kahkahası, güneş yanığı omuzları üzerinde o heykel gibi kafasını taşıyış biçimi... inanılmaz şeylerdi.

Mark yerine oturdu, bütün eve bir an nasıl onun havasının egemen olduğunu düşündü. Ev sanki bu ânı bekliyormuş gibi her yere birdenbire onun ruhu sinivermişti.

Mark o gece yemeğe gelmemek için izin istedi. Ailenin ilk biraraya gelişinde, arada bir yabancı olarak bulunmak istemiyordu. Önce kente inip haftalık atış talimini yapacak, sonra birkaç bekâr subay arkadaşıyla yemek yiyecekti. Saat dörtte evin yan kapısından çıktı, kıyafetini değiştirmek üzere kendi köşküne doğru yürümeye başladı.

Tam motosikletiyle Emoyeni'nin kapısından çıkarken aklına geldi. General ondan demiryolu raporunu masasına bırakmasını istemişti. Storm'un gelişinin heyecanı içinde, Mark raporu çıkarıp bırakmayı unutmuştu. Motoru hemen çevirdi, olanca hızıyla tekrar eve yöneldi.

Mutfağın önündeki arka avluda motosikletten indi, içeriye arka kapıdan girdi.

Kütüphanedeki masanın başında, elinde rapor, son yaptığı değişikliklere ve aldığı notlara bakarken, birden kapının tokmağı çevrildi. Mark raporu bir kenara bıraktı, kapı açılırken oraya döndü.

Bu kadar yakından bakıldığında Storm Courtney çok daha güzeldi. Odanın içine doğru hızla üç adım attı, yalnız olmadığını ancak ondan sonra hissedebildi. Durakladı. Şaşırmıştı. Kaçmaya hazırlanan bir ceylanın zarifliğiyle olduğu yerde durdu.

Bir eli ağzına doğru gitti. Uzun tırnaklarına açık pembe, sedefli bir cila sürülmüştü. Tek parmağının ucuyla dudağına dokundu. Dudak hafifçe titredi. Islak, düzgün ve parlaktı. İri gözlerinde lacivert korkular uçuşuyordu. Küçük bir kız gibiydi o anda. Yalnız kalmış ve korkmuş bir küçük kız.

Mark ona güven vermek istedi. Onu üzüntülerinden ve kaygılarından kurtarmak için her şeyi yapmaya hazırdı. Ama ne kıpırdayabiliyor, ne de konuşabiliyordu.

Oysa meraklanmasına hiç gerek yoktu. Kızın korkusu ancak bir saniye sürdü. Kendisini ürküten şeyin yalnızca genç bir adam olduğunu anlayıncaya kadar. Şık üniformasıyla pek yakışıklı, uzun boylu, ince bir adam. Göğsünde pırıl pırıl madalyalarla.

Hiç hareket etmeksizin, tüm duruşu birden değişti. Dudağındaki parmağı kibirli bir biçimde yanağına dokundu, titreyen dudakları düşünceli düşünceli birbirinden ayrıldı. İçinde korkudan eser kalmamış iri gözleri, uzun gözkapaklarının ardında hemen hemen görünmez oldu. Mark'a eleştirici bakışlarla baktı, çenesini kaldırdı, bakışlarını onun yüzüne doğru yükseltti.

Duruşu da değişmişti. Bir kalçası hafif öne doğru itildi, göğsü dikleşti.

«Merhaba,» dedi. Peşten, boğuk sesi Mark'ın kalbini yerinden oynatmaya yetti.

«İyi akşamlar, Bayan Courtney,» diye karşılık verirken kendi sesinin sakin ve güvenli çıkmasına pek şaştı. Kızın belleğine ışık tutan, işte bu ses oldu. Lacivert gözler birden açıldı, ona bakakaldı. Şaşkınlığı yavaş yavaş kızgınlığa dönüşmeye başladı. Gözlerinden ateşler çıkarken yanaklarına da bir kırmızılık yayıldı.

«Siz?» dedi inanmıyormuş gibi. «Burada?»

«Korkarım öyle.» Storm'un uğradığı şok öyle komikti ki, Mark elinde olmaksızın ona sırıttı. Kendi kuşkuları ve korkuları da uçmuş gitmişti. Kendini pek rahat hissediyordu.

«Ne işin var bu evde?» Dikleşti, boyu daha da uzadı. Genel havası buz gibi bir gururla doldu. Bu etkiyi mahveden tek şey, Mark'ın yüzüne bakabilmek için başını yukarı kaldırma zorunluğuydu. Yanakları hâlâ alev alev yanıyordu.

«Artık babanızın özel yardımcısıyım.» Mark tekrar gülümsedi. «Umarım kısa zamanda varlığıma alışırsınız.»

«Orasını görürüz,» diye terslendi Storm. «Babamla konuşacağım.»

«Ya. Ben işim konusunu... daha doğrusu işsizliğim konusunu babanızla daha önce görüştüğünüzü sanıyordum.»

«Ben...» Storm birden ağzını kapadı. Yanaklarındaki renk gerdanına da yayıldı. Olayı tüm ayrıntılarıyla hatırlamıştı. Ne kadar küçük düştüğünü, o sıcak yaz gününde nasıl susuz kalmış bir gül goncası gibi boynunu büktüğünü... kendine acıdı, hıçkırığı boğazına tıkandı kaldı. Hatırlamakta anlam yoktu. Olayın olmuş olması yeterdi. Babasının çocukluktan beri alıştığı sorgusuz sualsiz desteği yerine, o kez general onu öfkeyle azarlamış, şımarık bir çocuk muamelesi etmiş, haberi olmaksızın nüfuzunu perde arkasından kullanıp onu rezil etmekle suçlamıştı kızını.

Storm korkmuştu. Babasının öfkesinden her zaman korkardı. Ama babası ona on yıldır el kaldırmış değildi.

«Gerçek bir hanımefendi, renge ve inanca aldırmaksızın herkese karşı aynı nezaketle davranır.»

Bunu daha önce de çok duymuştu. Korkusu tedirginliğe dönüşüyordu.

«Off, aman baba... ben artık çocuk değilim!» diye patlamıştı. «Adam bana küstahlık etti. Allah kahretsin! Bana küstahlık eden kim olursa olsun karşılığını öder.»

General o zaman, «İki söz söyledin, ikisi de düzeltilmek isteyen sözler,» demişti. «Sen küstah davranırsan, sana da küstah davranırlar. Ayrıca sen hâlâ çocuksun.» Sonra yerinden kalkmış, koca çınarlar gibi gövdesiyle Storm'un üzerine yürümüştü. «Üstelik hanımefendiler küfür de etmez. Sen de büyüyünce hanımefendi olacaksın. Döve döve yapsam bile.»

Onu bileğinden yakaladığında, Storm başına geleceği anlayıp şaşalamıştı. On dört yaşından beri dayak yememişti. Bir daha yemeyeceğine inanmaya başlamıştı.

Kaçmaya çalıştığında, babasının gücünün dayanılır gibi olmadığını anlamıştı. General onu kolayca yerden kaldırıp tek kolunun altına sıkıştırmış, deri kanepeye doğru taşımış, Storm ilk korku çığlıklarını orada atmıştı. General onu kendi kucağına yüzükoyun yatırıp eteklerini sıvadığında, şaplaklar gerisine inmeye başladığında, çığlıklar artık can acısı çığlıklarına dönüşmüştü. Sesi hıçkırıklara dönene kadar devam etmişti general onu dövmeye. Sonra eteklerini indirmiş ve şöyle demişti: «Eğer onun nerede olduğunu bilsem, seni özür dilemeye yollardım.»

Storm birden o tehdidi anımsadı, içinde bir panik duygusu hissetti. Babası ona şimdi bile özür diletebilirdi. Neredeyse arkasını dönüp kaçacaktı kütüphaneden. Olduğu yerde kalıp çenesini havalara kaldırabilmek için tüm iradesini kullanması gerekti.

«Hakkın var,» dedi buz gibi bir sesle. «Babamın hizmetkârlarını işe alışı ve çıkarışı beni ilgilendirecek bir konu değil. Şimdi lütfen bana yol verirsen...»

«Elbette. Özür dilerim.» Mark hâlâ gülümseyerek kenara çekildi, abartmalı bir reverans yaparak ona yol verdi.

Storm onun yanından geçerken başını geriye attı, eteklerini savurdu, heyecanından dosdoğru yanlış rafa yürüdü. Parlamento görüşmelerinin raporlarına bakmakta olduğunu ancak birkaç saniye sonra farkedebildi. Ama bu hatasını kabullenip kendini daha fazla küçük düşüremezdi.

Ne yapacağını düşünürken birkaç raporu eline alıp çevirdi, tekrar öfkeyle yerine kaldırdı. Bir yandan konuştu, «Bundan böyle benimle ancak mutlaka gerekiyorsa konuşmanı rica edeceğim. Şu anda da yalnız kalmak istiyorum.» Konuşurken başını elindeki rapordan kaldırmamıştı.

Cevap gelmedi. Storm kibirli bir hareketle döndü. «Ne dediğimi duydun mu?» Birden sustu.

Yalnızdı. Genç adam sessizce çıkmış, gitmişti. Kapının sesini bile duymamıştı kendisi.

Gitmesi için izin verilmesini beklememişti. Storm öfkeden başının döndüğünü hissetti. Bir yığın hakaret kelimesi dilinde hazır bekliyordu. Karşısında kimse yoktu.

Boşalmak için bir şeyler yapması şarttı. Çevresine bakındı, kırabileceği bir şey aradı... birden hatırladı. Burası Sean Courtney'in kütüphanesiydi. Buradaki her şey bir hazine değerindeydi. Hırsını başka türlü alabilmek için beynini zorladı.

«Allah kahretsin!» diye bağırıp ayağını yere vurdu. Ama bu yetmedi. Birden aklına babasının en sevdiği küfür geldi. «Piçoğlu piç!» diye haykırdı bu kez. Tıpkı Sean gibi, ağız dolusu söyledi bu sözü. Hemen rahatladı. Bir daha söyledi, öfkesi geçer gibi oldu. Yerine daha değişik bir duygu geldi.

Göbeğiyle kasıkları arasındaki o esrarengiz alanda can sıkıcı bir sıcaklık hissetti. Şaşkın adımlarla bahçeye çıktı.

Çok iyi bildiği çayırlara akşam ışığı dolmuştu. Çimenlerin üzerinde koşmaya başladı. Kendi duygularından kaçmak istiyordu sanki.

Gölün yanına varınca durdu. Hızlı hızlı soluyordu. Bunun hepsi yorgunluktan değildi. Köprünün parmaklığına abandı, güneşin son ışıkları altında sudaki kendi hayaline baktı.

O rahatsız edici yeni duygu geçmişti artık. O duygudan kaçtığına pişman oldu. Oysa daha önce de aramış, özlemişti o duyguyu... bir gün...

Monte Carlo'daki o utanç verici olayı hatırlıyordu. Irene Leuchars itelemişti onu. Alay ederek, teşvik ederek... Irene hep erkekler konusundaki tecrübeleriyle övünürdü. Belki de sırf ona inat olsun diye, Storm yanındaki İtalyan kontuyla birlikte gazinodan çıkmış, adam çamların altında bir gezinti önerdiğinde de hiç itiraz etmemişti.

Acele, hırçın, acılı ve pis bir işti. Dönüşte kendisi de, kont da hiçkonuşmamışlardı. Negresco Otelinin kapısında veda etmişlerdi yalnızca. Bir daha da onu görmemişti.

Şu anda neden o olayı hatırladığını bilemiyordu. Anıyı zorlayarak bir yana itti. Yerine hemen üniformalı gencin parlak hayali geldi. Yüzünde o serinkanlı, alaycı gülümseme, gözlerinde o insanın içine işleyen bakışlarla, Storm göbeğinin altındaki sıcaklığı bir daha hissetti. Bu kez ondan kaçmaya çalışmadı. Olduğu yerde durdu, suda gittikçe kararan hayalini seyretmeyi sürdürdü.

«Kibirli bir kediye benziyorsun,» diye fısıldadı kendi hayaline. Sonra için için güldü.

Sean Courtney ata Boer'ler gibi biniyordu. Üzengileri uzun, atın sağrısına doğru, geriye oturmuş, iki bacağını ileriye uzatmış, dizginler sol elinde yumuşak tutulmuş, sağ elinde de kamçısı inik, ucu yerde. En sevdiği atı, beyaz yeleli doru atıydı. Çirkin, önceden kestirilmesi güç bir huyu vardı hayvanın. Onu ancak general anlayabiliyordu. O bile arasıra hayvana yerini hatırlatmak zorunda kalırdı.

Mark'ın ata binişiyse İngiliz tarzıydı. Generalin deyimine göre, süpürge sapına binmiş maymun gibi oturuyordu atın üzerinde. «Böyle yüz mil gitsen kıçın öyle bir kızar ki, üzerinde yemek bile pişirebilirsin,» diyordu genç adama. «Oysa biz General Leroux'yu kovalarken iki haftada bin mil yol almak zorunda kalmıştık.»

Her gün birlikte ata biniyorlardı. Emoyeni'nin koca odaları bile kasvetli geliyordu onlara bazen. General o zaman kendini kafeste gibi hissetiğinden yakınır, hemen atları hazırlamaları için emir verirdi.

Büyük kent malikânelerinin hâlâ yüzlerce dönümlük arazisi vardı. O arazinin dışında da şekerkamışı tarlaları arasında birbirini kesip duran kırmızı toprak yollar doluydu.

Dolaşırken günün işlerine devam ederlerdi. Zaman zaman iş konuşmasını keser, atlarını yarım mil kadar dörtnala kaldırır, sonra dizginlerini çeker, konuşa konuşa yollarına devam ederlerdi. Mark iç cebinde deri kapaklı bir not defteri taşır, dönüşte yapacağı işleri, yazacağı mektupları oraya not ederdi, ama çoğunu yine aklında tutmaktan hoşlanırdı.

Cape Town'a taşınmadan bir hafta kadar önce, ayrıntıların saptanmasına ve genel politikaların planının çizilmesine giriştiler. Ulusal Parlamento toplantıları başlamadan, yöresel konseydeki tüm çalışmaların da bitmiş olması şarttı. O gün konuşmaya dalmış, her zamankinden çok daha uzaklara gitmişlerdi.

Sonunda general dizginlerini çektiğinde kendilerini bir tepenin doruğunda buldular. Önlerindeki manzara denize kadar açıktı. İlerde Durban limanının karşı tarafında kapkara, balina sırtlı dağlar görünüyordu. Tam altlarındaki yamaçta toprağın bağrına yeni bir yara oyulmuştu. Yeşil bitki örtüsü üzerine bıçak saplanmış gibi görünüyordu.

Demiryolu buraya kadar gelmekteydi. Onlar tedirgin atlarının üzerinde otururken lokomotif puflaya puflaya geçti. Önündeki ray yüklü vagonu itmekteydi. Demiryolu buradan ileriye doğru devam edecekti.

İkisi de konuşmadılar. Raylar vagondan gürültüyle boşaltıldı, karınca gibi işçiler o yana koşuştu, alıp traverslerin üzerine çakmaya başladılar. Çekiç sesleri garip bir tempo oluşturuyordu.

«Günde bir mil,» dedi Sean yumuşak sesle. Mark onun yüzüne bakınca, kuzeydeki bir başka demiryolunu düşünmekte olduğunu anladı. «Cecil Rhodes tâ Kahire'den Cape Town'a kadar bir demiryolu hayal etmişti... ben bir zamanlar bunu büyük bir düş sanmıştım.» Başını ağır ağır salladı. «Tanrı bilir ya, belki ikimiz de yanıldık.»

Atının başını geriye doğru çevirdi, tepeden aşağı sessizce inmeye koyuldular. Çevrelerinde kendi nal seslerinden başka ses yoktu. İkisi de Dirk Courtney'i düşünüyorlardı. Ama Sean ağzını açıncaya kadar bir on dakika daha geçti.

«Bubezi Nehrini, Chaka Kapısını bilir misin?» diye sordu.

«Evet,» dedi Mark.

«Anlat,» diye emretti Sean. Ama sonra devam etti. «Ben oraya gideli elli yıl var. Zulu kralı Cetewayo'yla savaşırken impi'lerin geri kalanlarını oraya kovalamıştık. Sonra onları nehir kıyısında avladık.»

«Ben daha birkaç ay önce oradaydım. Size gelmeden hemen önce.»

Sean eyerinin üzerinde döndü. Kara kaşları birbirine yaklaşıverdi.

«Ne işin vardı orada?» diye sordu sert bir sesle.

Mark bir an her şeyi ortaya sermek istedi. Dirk Courtney'den nasıl kuşkulandığını, ihtiyarın başına gelenleri, kendisinin nasıl mezarı bulmaya, Chaka Kapısının ötesinde yer alan esrarı çözmeye gittiğini. Ama içinden bir ses, eğer böyle yaparsa Sean Courtney'i kendinden büsbütün uzaklaştıracağını fısıldadı. Onu artık yeterince tanıyordu. Oğlunu eleştirebilir, suçlayabilir, hatta reddedebilirdi. Ama ailesi dışında birinden aynı suçlamaları dinlemeye dayanamazdı. Hele de bu suçlamaların somut kanıtları yoksa. Mark anlatma hevesini bir yana bıraktı, alçak sesle açıklamalarına başladı.

«Büyükbbamla ikimiz ben çocukken oraya sık sık giderdik. Tekrar gitmeye ihtiyaç duydum... sessizliği ve güzelliği için. O huzur duygusu için.»

«Evet.» General hemen anlamıştı. «Av hayvanları ne durumda oralarda şimdi?»

«Az,» dedi Mark. «Çoğu öldürülmüş. Ya vurulmuş, ya tuzak kurulmuş. Hem çok az, hem de çok vahşi.»

«Bufalo?»

«Evet, bataklıklarda biraz var. Sanıyorum geceleri çalılıklarda otluyorlar. Ama ben hiç görmedim.»

«1901'de Selous, Cape bufalolarının neslinin tükendiğini yazmıştı. Hastalık salgınından hemen sonra. Ah, Mark, ben senin yaşındayken on binlik, yirmi binlik sürüler gezerdi. Limpopo yakınındaki ovalar hep onlarla doluydu.» Yeniden derin düşüncelere daldı. Bir yandan anılarını anlatıp durdu. Yaşlı bir insanın küflenmiş anılarını dinlemek belki sıkıcı olabilirdi, ama o öyle canlı anlatıyordu ki, Mark hemen kendini kaptırdı. İnsanoğlunun altı ay yol alıp başka insanla karşılaşmadığı dönemlerin öyküleriydi bunlar.

İçinde bir pişmanlık, bir hüzün duygusu belirdi. Aradaki kayıpların bazısı asla geri getirilemeyecek türdendi. Tam o sırada general yine konuştu.

«Hepsi gitti artık. Demiryolu Kuzey Rodezya'nın bakır kuşağına dayandı. Rhodes hattı da Zambezi'yle Limpopo arasındaki alanı götürdü. Benim eskiden kamp kurduğum, avlandığım yerlerde bugün kentler, madenler var. Eski fil alanlarını sürüp tarla yapıyorlar.» Başını yine salladı. «Hiç bitmeyecek sanıyorduk. Oysa geriye hemen hiçbir şey kalmadı.» Bir süre yine sessiz kaldı. «Torunlarım belki de ömürlerinde ne fil görecekler, ne de aslan kükremesi duyacaklar.»

«Büyükbabam derdi ki, eğer Afrika'da av hayvanı kalmazsa, gidip Londra'da yaşamak daha iyiymiş.»

«Bence de öyle. Çok garip, ama belki de Dirk, Afrika için ve insanlık için çok önemli ve değerli bir şey yaptı.» O adı söylerken sesi boğazına takılır gibi oldu. Sanki ağzından çıkarabilmek için çaba harcıyormuş gibi. Mark sessiz kaldı. O çabaya saygı gösterdi. «Benim bu konuları daha önce hiç düşünmediğim gibi düşünmemi sağladı. Bu parlamento mevsiminde yapacağımız en önemli şeylerden biri, Bubezi Nehri arazisinin devlet koruması altına alınmasını kesin olarak sağlamak olmalı, Mark. Koruma etkin biçimde uygulanmalı. Bundan sonra kimsenin oralara pamuk ya da şekerkamışı ekememesi, kimsenin oraya baraj kurup su bastırmaması kesinlikle sağlanmalı.» O konuşurken Mark içinde giderek yükselen bir kader ve adanmışlık duygusuyla dinliyordu. Sanki bütün ömrü boyunca bu sözleri duymak için yaşamıştı.

General devam etti. Para olarak, insan gücü olarak nelere ihtiyaç olduğunu saydı döktü, destek sağlamak için nasıl kulis yapacağını kararlaştırdı, kabineden kimlere güvenilip kimlere güvenilemeyeceğini saptadı. Mark her söyleneni not etti. Generalin hızlı düşüncelerinin temposuna yetişebilmek için kalemi rüzgâr gibi uçuyordu defterin üzerinde.

Derken general düşüncelerinin orta yerinde birden durdu, «Biliyor musun, Mark, dünyada tövbe etmiş bir orospu kadar namuslu kadın yoktur derler, doğrudur. Bu toprakları soyanlar bizlerdik. Rhodes, Robertson, Bailey, Barnato, Duff Charleywood ve Sean Courtney. Toprağı gırtlağından yakaladık, içindeki altını söküp çıkardık, canımız istediği gibi avlandık, en güzel keresteleri kamp ateşi olarak yaktık. Buralarda elinde tüfeği, ayağında pabucu olan herkes kraldı. Karşısına çıkanla savaşmaya hazırdı. İster Boer olsun, ister İngiliz, ister Zulu. Yeter ki yağma hakkı elden gitmesin.» Başını salladı, ceplerini arayıp bir puro buldu. Altındaki koca küheylan onun ruhsal durumunu hissetmiş gibi bir garip yürüyordu. Sean devam etti.

«İlk karımla tanıştığım günden, bu yana otuz iki yıl geçti. O gün babasıyla ve ağabeyiyle avlanmıştım. Birlikte bir fil sürüsüne saldırdık, üçümüz toplam olarak tam kırk üç hayvan öldürdük. Dişleri söküp aldık, leşleri öylece bıraktık. Yüz altmış tondan fazla et eder. Yaptığımız işi ancak bugün net olarak görebiliyorum. Başka olaylar da var. Zulu savaşı sırasında, Krueger savaşında, Bombata isyanında... Hatırlamaktan bile hoşlanmadığım olaylar. Belki artık pişman olmak için bile geç kaldım. Belki de geçmişten ötürü pişmanlık duymak ihtiyarlığın bir gereği. İnsan gençken değişiklikler yapıyor, yaşlanınca da yaptığı o değişikliklerden pişmanlık duyuyor.»

Mark konuşmadı. Bu havayı bozacak bir şey söylemekten çekiniyordu. Dinlediği şeylerin çok önemli olduğunu, şimdilik o önemi ancak tahminle hissedebildiğini biliyordu.

«Elimizden geleni yapmalıyız, Mark. Borcumuz bu.»

«Evet, efendim. Yapacağız,» diye ona katıldı Mark. Sesinin tonundaki bir şey generalin ona şaşkın bakışlarla bakmasına yol açtı.

«Bu konu senin için gerçekten anlam taşıyor galiba,» dedi, sonra kendi sözünü onaylarcasına başını salladı. «Evet, bu belli oluyor. Garip. Senin kadar genç biri! Ben senin yaşındayken tek düşündüğüm çabucak para kazanmak ve bir karı bulup...» Kendini tuttu ama biraz geç kalmıştı. Öksürdü, boğazını temizledi.

«Ama efendim, unutmayın ki, ben size göre çok daha erken yaşta yıkmanın ve yoketmenin tüm tecrübesini yaşadım. Dünyanın bildiği en büyük yıkma hareketine katıldım.» General Fransa'da paylaştıkları yaşantıları anımsayınca yüzü birden karardı. Mark, «Yıkmanın ne kadar kötü olduğunu bir kere anlayan, korumanın değerini de daha iyi biliyor,» diye ekledi. «Belki de ben çok geç doğdum.»

General yumuşak sesle, «Hayır,» dedi. «Bence sen tam zamanında doğdun.» Devam edecekti, ama o sıra kulaklarına bir genç kızın müzik gibi çığlığı ulaştı. Generalin başı hemen kalktı, yüzündeki ifade aydınlandı.

Storm Courtney dörtnala yaklaştı. Her hareketi nasıl zarifse, ata binişi de öyleydi. Çoğu kadınlar gibi yan değil, tam bir süvari gibi biniyordu. Dize kadar çizme, bol pantolon giymiş, paçalarını çizmenin içine sokmuştu. Üzerinde el işlemesi bir yelek vardı. İçinden saten bluzunun bol kolları çıkıyordu. Geniş kenarlı siyah şapkası boynundan kurdeleyle asılı, ensesinde sallanmaktaydı.

«Her yerde seni aradık, baba,» diye bağırdı. «Tâ nehre kadar gittik... bu tarafa gelmek de nereden aklınıza geldi?»

Storm'un arkasındaki atta, Mark'ın tenis kortundaki o belalı günden hatırladığı sarışın kız vardı. O geleneğe daha uygun giyinmişti. Gri binici kostümü, ciddi bir ceket. Rüzgâr kısa kesilmiş saçlarını uçurmuş, karıştırmıştı.

O da generali selamladı ama gözleri durmadan Mark'a doğru kayıyordu. Mark kızın adını hatırlamaya çalıştı. Sonunda buldu... Irene. Avrupa turunda Storm'a arkadaşlık eden kızın da bu olması gerektiğine karar verdi. Şirin, güzel, şeytan gibi bir şeydi. İçten pazarlıklı ela gözleri vardı.

«İyi günler, Bayan Leuchars.»

«Bravo!» Kız kaşlarını kaldırıp ona baktı. «Tanışıyor muyduk?» Atı nedense önde giden baba kızdan geri kaldı, Mark'ın yanından yürümeye başladı.

«Evet, kısa da olsa tanışmıştık,» dedi Mark. Birden kızın ela gözleri parladı, eldivenli eli ağzına doğru gitti.

«O sendin...» Ağzında sevinçli bir gülüş belirdi, Mark'ın sesini taklit etti. «Siz lütfen der demez!»

Storm Courtney arkasına bakmıyordu. Babasının sözlerini abartmalı bir dikkatle dinler gibiydi. Ama Mark onun ufacık pembe kulaklarının kızardığını gördü. Sonra Storm başını öfkeli bir hareketle arkaya doğru attı.

«Bence onu unutsak fena olmayacak,» diye mırıldandı Mark.

Irene, «Unutmak mı?» diye bağırdı. «Asla unutmam. Nefis bir klasik o olay.» Öne doğru eğildi, elini Mark'ın koluna dayadı. O sıra Storm artık kendini daha fazla tutamadı, Irene'e bir şey söylemek bahanesiyle eyerinin üzerinde arkaya döndü, onun elini Mark'ın kolu üzerinde gördü.

Yüzündeki ifade bir an pek tehlikeli gibi oldu. Lacivert gözlerde bir elektrik kıvılcımı tutuştu. Irene gözlerini ondan hiç kaçırmadı. Saf saf bakıyordu. Hiçbir ifade yok gibiydi gözlerinde. Yalnızca Mark'ın kolunu biraz daha sıktı.

İki kız arasındaki anlaşma bir anda oluverdi. Bu oyunu daha önce de oynamışlıkları vardı. Ama Irene bugüne dek Storm'dan hiç bu kadar ani ve kötü bir tepki görmemiş olduğunu içgüdüyle anladı. Birbirlerini çok iyi tanıyorlardı. Storm'u iyi yakalamıştı Irene. Bunun farkındaydı. Ezip suyunu çıkaracaktı.

Atını mahmuzladı, dizi Mark'ın dizine değdi. Bakışını Storm'unkinden ayırdı, kararlı bir hareketle yanındaki genç adama baktı.

«Bu kadar uzun boylu olduğunu farketmemiştim,» diye mırıldandı. «Boyun kaç?»

«Bir doksan.» Mark kendisine tatsız dakikalar vaat eden birtakım planların kurulmakta olduğunu belli belirsiz hissediyordu.

«Bence uzun boy insana bir kişilik ağırlığı veriyor.»

Storm bu arada babasıyla neşeli neşeli gülüşüyordu. Bir yandan arkadaki konuşmaları da kaçırmamaya uğraşmaktaydı. Öfke tüm benliğini sarmıştı. Elindeki kırbacı parmakları acıyıncaya kadar sıktı. Bu hale gelmesine neyin yol açtığını pek anlayamıyordu ama o kırbacı Irene'in budala suratında şaklatmak için içi gidiyordu.

Herhalde Mark Anders için birtakım duygular besliyor olamazdı. O ne de olsa Emoyeni'nin ücretli kadrosundan biriydi. İsterse Irene uğruna kendini gülünç etsin, Storm başını çevirip bakmazdı bile. Tek kızdığı şey... hayatta bazı yapılmayacak davranışlar vardı. İnsan kendi durumunun gururunu korumalıydı. Babasını, ailesini düşünmeliydi. Evet, ondan, diye karar verdi. Courtney'lerin evinde konuk olarak bulunan Irene Leuchars'ın böyle bir harekete kalkışması ayıp şeydi. Bir hakaretti. Mark Anders'i kandırıp kendi ihtiraslı yoluna... düşünceleri yarıda kaldı. Gözünün önünde Irene'in o solgun vücudu çıplak, uzanmış durumda belirdi. Mark da... benliğini yeni bir öfke sardı, eyerinde kıpırdandı, kırbacını elinden düşürdü ve hemen arkasını döndü.

«Ah, Mark, kırbacımı düşürdüm. Ne olur, cici çocuk ol da ver şunu bana.»

Mark şaşaladı. Onu şaşırtan yalnız bu tatlı sözler değil, Storm'un yüzünde beliren sıcacık gülümsemeyle sesindeki yumuşaklıktı aslında. Acelesinden neredeyse eyerinden düşüyordu. Elinde kırbaçla Storm'un atına yaklaştığında kız ona bir daha gülümsedi, bir de soru sordu.

«Mark, bavullarıma etiket takmama yardım eder misin? Birkaç güne kadar hepimiz Cape Town'a doğru yola çıkıyoruz artık.»

Irene atını Mark'ın öbür yanına doğru sürerken, «Ben hevesle bekliyorum,» dedi. Storm ona da tatlı tatlı gülümsedi.

«Ben Cape Town'a bayılırım.»

Irene, «Harika olacak,» diye neşeyle güldü. Storm onu kendileriyle birlikte gelmek üzere davet ettiğine pişman oldu. Daha Storm onu tersleyecek bir söz bulamadan, Irene, Mark'a döndü.

«Haydi, yürü,» dedi, atının başını çevirdi.

Storm, «Nereye gidiyorsunuz?» diye sordu.

«Mark beni nehre götürüp David King'in İngilizleri kurtarmak üzere geçtiği yerdeki anıtı gösterecek.»

«Ah, Irene, hayatım!» Storm birden eşarbının ucunu gözünün pınarına bastırdı. «Gözüme bir şey kaçtı galiba. Bir bakar mısın? Yo, sen bizi bekleme, Mark. Generalle git. Herhalde hâlâ sana ihtiyacı vardır.»

Kusursuz yüzünü Irene baksın diye çevirdi.

Mark'ın içi rahatlamıştı. Atını mahmuzlayıp, generale yetişmek üzere koşturdu. Irene ise Storm'a en tatlı sesiyle, «Gözünde hiçbir şey yok, hayatım,» dedi. «Yalnız bir zerre kıskançlık görüyorum.»

Storm, «Seni şıllık,» diye tısladı.

«Hayatım, ne demek istediğini anlayamıyorum.»

Dunottar Castle gemisi motorlarının sarsıntısından titreye titreye güneye doğru ilerliyordu. Yıldızlı bir geceydi. General durup güney göklerine baktı. Nice yıldızın arasında hac gibi parlayan Güney Yıldızına dikti gözlerini;

«Gök dediğin böyle olur,» diye söylendi. «Ben o kuzey göklerine hiçbir zaman alışamadım. Sanki evren parçalanmış, doğanın planları anarşiye sürüklenmiş gibi bir şey.»

Güverte parmaklığına yaslandılar, ayın sulardan çıkıp yükselişini seyrettiler. General altın saatini yelek cebinden çekti, homurdandı. «Gece yarısını yirmi bir dakika geçmiş. Ay bu gece zamanını şaşırmadı.» Mark bu küçük espriye gülümsedi. Generalin her gün güneşin ve ayın doğuş batış saatlerini öğrenmek için almanağına dikkatle baktığını bilirdi. Adamın enerjisi müthiş bir şeydi doğrusu.

Daha birkaç dakika öncesine kadar çalışmışlardı. Mark kamarayı dolduran puro dumanlarından sersem gibiydi.

Sean Courtney, «Bugün galiba fazlaya kaçırdım, evlat,» dedi. Sanki onun düşüncelerini okumuştu. «Ama Masa Dağına varmadan işleri toparlamak istedim. Sağol, Mark. Sen artık inip dans edenlere katılsana!»

Mark güverteden, alt katta dönen çiftlere baktı. Geminin orkastrası bir Strauss valsi tutturmuştu. Kadınların etekleri uçuyor, çiçeklerin taç yaprakları gibi açılıyor, gülüşme sesleri müziğe katılıp havayı dolduruyordu.

Mark kalabalığın arasında Storm Courtney'i çabucak gördü. Kendine özgü zerafeti, insanın onu hemen görebilmesini sağlıyordu. Vals yaparken ışıklar siyah saçlarında pırıl pırıl yansımaktaydı. Çıplak omuzları altın rengine dönüşmüştü.

Mark bir sigara yaktı, parmaklığa abanarak onu seyretti. Sessizliklerde, ıssız yerlerde asla içinde yalnızlık duymaması garipti. Oysa burada, bu müziğin, bu neşeli seslerin arasında, kendini korkunç biçimde yalnız hissediyordu.

Generalin ona aşağıya inip dansa katılmasını önermesi farkında olmaksızın yapılmış zalim bir hareketti. Birbirlerini çocukluklarından beri tanıyan bu zengin gençler arasında asla yer bulamazdı kendine. Birbirlerine tutunan, bir cephe oluşturan, yabancıyı aralarına asla sokmayan insanlardı bunlar. Hele de gerekli niteliklere ve sosyal sınıfa uymayanları.

Aşağıya inip Storm Courtney'i dansa kaldırırken gözünün önüne getirdi kendini. Babasının sekreteri tarafından dansa davet edilmek onu ne kadar küçük düşürürdü kimbilir! Arkadaşları birbirlerini dürter, fısıldaşırlardı. Sonra küçümseyici sorular... «Gerçekten mektupları mı daktilo ediyorsun, arkadaş?» Düşünürken bile yanaklarının öfkeden kızardığını hissetti.

Parmaklığın orada yarım saat kadar daha oyalandı. Storm'a baktıkça mutlu oluyor, onu dansa kaldıran her kavalyesinden nefret ediyordu. Sonunda kamarasına indiği zaman da uyuyamadı. Marion Littlejohn'a bir mektup yazdı. Kendini ona karşı ılık duygularla dolu buldu yazarken. Aylardır kendini böyle hissetmememişti. Marion'un içtenliği, sevgisinin gerçekliği çok değerli şeylerdi. Mektubunda, yola çıkmalarından az önce Marion'un Durban'ı ziyaretine de değindi. General çok anlayışlı davranmış, ikisi iki gün boyunca uzun saatleri birlikte geçirebilmişlerdi. Mark'ın evinde fiziksel beraberliği ikinci kez denediklerinde, durum birincisinden bile daha başarısız olmuştu. Ama Mark'ın nişanı bozmasına fırsat olmamıştı. Zaten olsa da Mark'ın içi götürmezdi böyle bir şeyi. Sonunda kızı Ladyburg trenine bindiğinde rahatladığını hissediyordu. Ama şu anda birbirlerinden uzak oluşları ve Mark'ın yalnızlık çekiyor olması, ona olan duygularını yeniden canlandırıyordu. Gerçek bir sevgi ve içtenlikle yazdı mektubunu. Zarfı kapatıp mühürledi. Ama hâlâ uykusu yoktu.

Geminin kütüphanesinde bir roman bulmuş, ikinci kez okuyordu. Bir adamla bir köpeğin serüvenleriydi. Afrika'nın kırsal alanlarını, yaban hayvanlarını büyük bir sevgiyle anlatıyordu. O sırada kamarasının kapısına hafifçe vurulduğunu duydu.

«Ah, Mark, ne olur izin ver de birkaç dakika burada saklanayım.» Irene Leuchars onu itip odaya daldı. Mark'ın itiraz etmesine fırsat bile tanımadı. Sonra emretti. «Çabuk, kapıyı kilitle.» Sesinin tonu Mark'ın hemen denileni yapmasına neden oldu. Ama kapıyı kilitleyip arkasını döndüğünde içi kuşkularla doldu.

Irene içki içmişti. Yanaklarındaki bu kırmızılığın hepsi allık olamazdı. Gözleri pırıl pırıl parlıyor, kahkaha attığı zaman sesi gereğinden yüksek çınlıyordu.

«Ne oldu?» diye sordu Mark.

«Ah, hayatım, çok kaygılandım. Bu Charlie Eastman beni iyice rahatsız ediyor. Kamarama dönmeye korkuyorum inan ki.»

Mark, «Ben onunla konuşayım,» diye öneride bulundu ama Irene onu hemen durdurdu.

«Yoo, sahne yaratma. Charlie için değmez.» Tüylü etolünü omzuna doğru çekip ayarladı. «Ben biraz burada oturayım, yeter... izin verirsen.»

Elbisesi tül gibi ince bir kumaştan ve kat kattı. O kıpırdadıkça çevresinde bulut gibi uçuşuyordu. Omuzları çıplak, yakası göğüslerini dışarı fırlatacak kadar açıktı. Göğüsleri çok yuvarlak, düzgün, beyaz ve aralarındaki ayrık çok derindi.

«İzin veriyor musun?» diye sorarken, Mark'ın nereye bakmakta olduğunun farkındaydı. Mark hemen bakışını onun gözlerine çevirdi. Irene cevabı beklerken bir sabırsızlık hareketi yaptı. Ruju kıpkırmızı ve parlaktı. Dudaklarına olgun meyva gibi bir hava veriyordu.

Mark bu kamaradan çıkması gerektiğinin farkındaydı. Tehlikede olduğunu biliyordu. Ne kadar kolay mahvolabileceğini de biliyordu. Irene'in ailesinin ne kadar nüfuzlu olduğunu da, kızın ne kadar hafif ve aşağılık olabileceğini de. Ama yalnızlık çekiyordu. Acı duyacak kadar yalnızdı.

«Elbette kalabilirsin,» dedi. Irene gözlerini indirdi, pembe dilini dudakları üzerinde dolaştırdı.

«Bir içkin var mı, hayatım?»

«Yok, üzgünüm.»

«Üzgünüm deme. Asla deme.» Kız ona doğru döndüğünde soluğundaki alkol kokusunu aldı. Kötü gelmiyordu. Parfümüyle birleşmiş, baharat gibi bir karışım olmuştu.

«Bak!» dedi Irene. Gümüş gece çantasını kaldırmış gösteriyordu. «Her şeyi olan hazırlıklı bir kız.» Çantadan üzeri mücevher kakmalı, küçük bir şişe çıkardı. «İnsanın ihtiyaç duyacağı her şey,» diye tekrarladı, dudaklarını tahrik edici biçimde araladı.

«Gel de sana tattırayım.» Sesi boğuk bir fısıltıya dönüşmüştü. Sonra güldü, Mavi Tuna'yı hafifçe mırıldanarak vals yapar gibi döndü, etekleri oyluklarına kadar açıldı. İpeklerin sarıldığı bacakları yumuşak ışıkta parıldadı. Irene kendini Mark'ın yatağına attı, etekler balon gibi havalandı, sonra çok yukarıya düştü. Mark siyah jartiyerin işlemeli lastiklerini görebiliyordu.

«Gel, Markie... gel de bir yudum içki iç.» Yatakta kendi yanında kalan yere pat pat vurdu, sonra kıpırdanıp kalçasını yana kaydırdı, ona yer açtı. Etekler bu hareketle daha da yukarı sıvandı, külotunun bacakları arasında kalan kısmı gözüktü. Kumaşı öyle inceydi ki, içinden altın rengi tüyler belli oluyordu.

Mark içinde bir şeyin çatlayıp yarıldığını duydu. Bir saniye boyunca olabilecekleri düşündü, kendini ahlâklı ve güvenli yola geri döndürmeye savaştı ama aslında olacakları biliyordu. O karar daha kıza «kalabilirsin» dediği anda verilmişti.

«Gel, Mark.» Şişeyi elinde yem gibi tutuyordu. Şişeden yansıyan ışıklar Mark'ın gözünü aldı. O anda deminki çatlak yarıldı, tüm karşı durma çabaları bir yana süpürüldü, patlayan barajdan boşalan sular gibi bir ihtiras sardı genç adamı. Irene bunu anladı, gözlerinde zafer ışıkları oynaştı, yatakta onu küçük bir hayvan çığlığıyla karşıladı, ince, solgun kolları şaşırtıcı bir güçle Mark'ın boynuna dolandı.

Ufak tefek, çevik ve istekli, üstelik de Helena MacDonald kadar becerikliydi, ama ikisi arasında çok fark vardı.

Gençliği Irene'e bir tazelik ve tatlılık veriyordu. Teninde pürüzsüz bir parlaklık vardı. Renginin beyazlığı onu daha da etkili yapıyordu.

Bir askısını omzundan kaydırıp çıkardı, parlak göğüslerinden biri elbisenin üzerine fırladı. Onu Mark'a sunarken kızın boğazından bir kedinin mırlaması gibi sesler çıktı. Mark'ın soluğu boğazına tıkandı. Göğüs porselen gibi bembeyazdı. Bu incecik vücuda göre fazla iriydi ama sert ve dikti. Dokununca geri tepiyordu. Memebaşı ufacık, oraya oturtulmuş bir mücevher gibiydi. Açık pembe. Helena'nın siyah, çevresi tüylerle süslü, fırlak memebaşlarını hatırladı.

«Dur, Mark. Dur,» diye güldü kız soluk soluğa. Ayağa kalkıp tüylü etolünü elbisesinin üzerinden kaydırdı, yere düşürdü, iç çamaşırlarını ayak bileklerine kadar itti, bir tekmeyle fırlatıp kendinden uzaklaştırdı. Ellerini yavaşça başının üzerine kaldırdı, dans eder gibi döndü.

«Evet mi?» diye sordu.

«Evet,» diye soludu Mark. «Hem de nasıl evet.»

Vücudu tüysüz ve düzgündü. Bir tek, göbeğinin altındaki o açık kızıl, gür tüyler vardı. Memeleri dimdik, küstah biçimliydi.

Irene tekrar ona yaklaştı, üzerine diz çöktü.

«İşte,» diye fısıldadı. «Aferin sana...» Bir yandan elleri pek meşguldü. Tokalar, düğmeler açılıyor, yoklamalar, aramalar başlıyordu. Sonunda onun da soluğu boğazına tıkandı.

«Ah, Mark... harika çocuk! Hem de kendi başına!»

«Yoo,» diye güldü Mark. «Biraz yardım aldım.»

«Çok daha fazlasını da alacaksın,» diye vaatte bulundu Irene. Yumuşak altın buklelerle çevrili başını onun üzerine doğru eğdi.

«Tanrım!» diye inledi Mark. Ağzı sıcacıktı çünkü. Sıcacık ve derin.

Irene Leuchars tek pabucunu elinde taşıyor, tüy etolü ardından yerde sürükleniyordu. Bukleli sarı saçları kabarık, göz altlarında boyaları dağılmış, ağzının biçimi, bulaşan rujlardan kesinliğini kaybetmişti. Dudakları şiş şişti.

«Tanrım,» diye fısıldadı. «Başım hâlâ dönüyor.» Kıkır kıkır güldü, geminin sallantılarıyla sağa sola yalpalayarak ilerledi. Sonra omzundan kaymış olan askıyı çekip yerine yerleştirdi.

Uzun koridorda, Irene'in arkasında bir yerden tabak ve fincan sesleri duyuldu. Irene şaşırarak arkasına baktı. Beyaz ceketli kamarotlardan biri, bir servis arabasını ona doğru iterek yaklaşıyordu. Kahvaltı servisi başlamış, kendisi saatin hiç farkına varmamıştı. Irene kamarotun sinsi ve bilmiş gülümsemesine aldırmadan ilerledi, Storm Courtney'in kapısına vardı.

Elindeki pabucun topuğuyla kapıya vurdu. Kapı ancak yarım dakika boyunca vurduktan sonra açıldı, Storm aralıktan ona baktı. Sabahlığını omzuna atmıştı. Koyu renk, iri gözleri uykulu uykulu bakıyordu.

«Irene, deli misin?» diye sordu. «Sabahın körü!» Sonra Irene'in kılığını farketti, soluğundaki kokuyu aldı. «Neredeydin sen?» diye sordu.

Irene kapının kanadını itti, eşikte takılıp tökezledi.

«Sarhoşsun!» diye suçladı onu Storm. Arkadaşı girdikten, sonra kapıyı kapadı.

«Değilim!» Irene başını iki yana sallıyordu. «İçki değil... zevk.»

«Neredeydin?» diye sordu Storm tekrar. «Saatler önce yattın sanıyordum.»

«Aya uçtum,» dedi Irene dramatik bir sesle. «Yıldızlar arasında yalınayak koşturdum. Kartal kanatlarına binip dağların, doruklarını dolaştım.»

Storm güldü. Artık iyice uyanmıştı. Giyimsizken bile, Irene'in asla olamayacağı kadar güzeldi. Öyle zarif, öyle tatlıydı ki. Irene ondan bir kere daha nefret etti. O ânın tadını çıkarmaya çalıştı, sözü uzatıp zevklendi.

Storm da durumu kavramıştı. «Neredeydin, çılgın melek? Anlat her şeyi!»

«Cennetin kapısından girdim, varolan kıtanın yasak topraklarında dolaştım...» Irene'in gülümseme ifadesi keskinleşti, intikamcı, mikrop saçan bir havaya dönüştü. «Kısacası, hayatım. Mark Anders üzerimde lastik bir top gibi zıpladı durdu!»

Storm'un yüzünde o anda beliren ifade ona ömründe tatmadığı kadar büyük zevk verdi.

«Ocak ayının üçüncü günü Madenciler Odası, sendikanızla yaptığı statükoyu koruma anlaşmasını bilerek yırtmış bulunuyor. Anlaşmayı yırtıp bin parça etmiş, işçilerin suratına atmış bulunuyor.» Fergus MacDonald kontrol altında tutmayı başardığı buz gibi bir öfkeyle konuşuyor, sesi koca salonun her köşesinde çınlıyor, arka sıralarda, ellerinde kesekâğıdı içinde içki şişeleriyle gelmiş olanları bile yerine mıhlamış bulunuyordu. Olanca dikkatleriyle dinliyorlardı onlar da. İriyarı Harry Fisher platformun üzerinde, onun yanında oturuyordu. Başını yavaşça çevirip konuşmacısını tarttı, ölçtü. Suratı asıktı.

Normal zamanda dikkati çekmeyen bir tipti. Göbeği çirkin biçimde sarkmaya başlamıştı. Ucuza aldığı, üstüne uymayan elbiseleri buruş buruş, gömleğinin yakası tirfillenmiş, kravatı yağ lekeliydi. Saçları seyrelmeye başlamış, tepesini büsbütün dazlak bırakmıştı. Suratında madenlerin yıllardan beri yerleşmiş kiri ve solgunluğu vardı. Ama kızıl bayrağın altında söz söylemeye kalktığı anda cüssesi irileşiyor, inanılmaz bir fiziksel etki alanı oluyordu.

«Kardeşler!» Sesini tekrar yükseltti. «Noel tatilinden sonra madenler tekrar açıldığında iki bin üyemiz kendini işsiz buldu, sokağa atıldı, eskimiş, işe yaramaz çizmeler gibi...»

Salon homurdandı, inledi. Bu ses sıcak bir yaz günü arı kovanından yükselen uyarı sesine benziyordu. Binlerce vücudun sıkı sıkı, yan yana hareketsiz oturması, her hareketten daha tehlikeliydi.

«Kardeşler!» Fergus ellerini ipnotize edici bir hareketle yukarıya kaldırdı. «Kardeşler! Bu ayın sonundan başlayarak, bundan sonraki her ay düzenli olarak devam edecek yeni bir uygulamayla altı yüz kardeşimiz...» Durakladı, kelimeyi tükürür gibi söyledi. «Siperden atılacak.»

Bu onlara tokat gibi etki yaptı. Sessizlik bir süre uzadı, sonunda arkalarda, «Hayır, kardeşler. Hayır!» diye bir ses yükseldi.

O zaman hepsi kükrediler. Fırtınalı bir günde kıyının kayalarına çarpan dalgaları gibi bir gürültü koptu.

Fergus kükremelerine izin verdi. Başparmaklarını buruşuk yeleğinin kol oyuklarına takıp onları seyretti. Etkisinin büyüklüğüyle kendinden geçiyordu. Onların tepkisinin gücünü ölçtü. Tam tepki yavaşlayacağı sırada iki elini havaya kaldırdı, salon bir anda yeniden sessizleşti.

«Kardeşler! Siyah adamın gündeliğinin iki şilin iki peni olduğunu biliyor musunuz?» Bu sözü sindirmeleri için onlara biraz süre tanıdı, ama fazla uzatmadan devam etti, mantıklı bir soru sordu. «İşten çıkarılan iki bin kardeşimizin yerini kimler alacak? Bu ayın, öbür ayın, daha öbür ayın sonunda onlara katılacak olan altı yüz kişinin işine kimler geçecek? Sizin işinize kim girecek?» Parmağıyla tek tek insanları gösteriyordu. Suçlayan savcı parmağı gibi. «Ya sizin? Ya sizin? Çocuklarınızın ağzından yiyeceklerini kim çalacak?» Tiyatro sahnesindeymiş gibi poz alıp cevap bekledi, başını hafif yana eğdi, onlara gülümsedi.

«Kardeşler! Kim alacak, söyleyeyim size. İki şilin iki peniye it gibi çalıştırılacak olan karaderililer.»

Hepsi birden ayağa fırladılar. Sağda solda birkaç sıra devrildi, sesler öfkeli aslan kükremelerine dönüştü, yumruklar sıkıldı, havaya savruldu.

«Hayır, kardeşler. Hayır!» Çizmeli ayaklar yerlere tempolu olarak vuruyor, yumruklar havaya savruluyor, kükremeler sürüyordu.

Fergus MacDonald birden oturdu. Harry Fisher onu için için kutladı, kendisi ayağa kalkarken ayı gibi pençesiyle onun omzunu sıktı.

«Yöneticiniz, sendikamızın tüm üyelerinin genel bir greve gitmesini öneriyor. Şimdi bunu sizlerin oyunuza sunuyorum. Evet diyenler lütfen...» Sesi bin sesin arasında boğuldu.

«Dışarı, kardeşler! Çıkıyoruz! Dışarı! Dışarı!»

Fergus oturduğu yerde eğildi, panel masasının ucuna doğru baktı.

Helena'nın esmer başı tutanak defterinin üzerine eğilmişti. Bakışı sezdi, başını kaldırdı. Yüzündeki ifade çılgın bir zevkle parıldıyordu. Bakışlarında Fergus'un yalnızca böyle anlarda görebildiği bir hayranlık vardı. Harry Fisher ona bir keresinde, «Kadınlar için en güçlü, afrodizyak kudrettir,» demişti. «Vücudu ne kadar gösterişsiz, yüzü ne kadar çirkin olursa olsun, kudret erkeği dayanılmaz kılar.»

Bin göğüsten yükselen seslerin, yere vuran ayakların, kükremelerin arasında Fergus tekrar ayağa kalktı.

«Maden sahibi patronlar bize meydan okudu. Yöneticinize; hakaret etti. Genel greve gidemeyeceğimizi, güçsüz ve zayıf olduğumuzu söylediler! Göstereceğiz onlara, kardeşler!» Kalabalığın böğürmeleri yine yükseldi, herkes yine ayağa fırladı. Fergus onları bir dakika sonra tekrar susturdu. «Önce kalleşlerin üzerine yürüyeceğiz. Grev kırıcılar çıkacaktır.» Sesler yatışınca devam etti. «Kurnaz Jannie Smuts grevi kuvvetle bastıracağından söz etti. Elinin altında bir ordu var. Ama bizim de olacak. Patronlar nedense Fransa'da, Doğu Afrika'da, Tabora'da, Delville Wood'daki savaşlarda dövüşenlerin bizler olduğumuzu unutuyorlar.» Bu sözler onları ciddileştirdi. Yeniden dinlemeye başladılar. «O zaman onlar için çarpıştık, ama bu kez kendimiz için dövüşeceğiz. Her biriniz bölge komutanına bağlı olacaksınız... savaş komandoları olarak örgütleneceksiniz. Herkes işini bilecek. Herkes nelerin tehlikede olduğunu bilecek. Onları yeneceğiz, kardeşler! Eli kanlı patronları da, açgözlü kuklalarını da. Onlarla savaşacak ve onları yeneceğiz!»

«Askerî komandolar gibi örgütleniyorlar,» dedi Başbakan alçak sesle. Küçücük elleriyle gevrek ekmeği koparıyordu. «1914'de George Mason'un da işçi komandoları istediğini biliyoruz tabii. Onu sınır dışı edişimin asıl nedeni oydu.» Öğle yemeği davetindeki diğer konuklar sessizdi. Mason'un sınır dışı edilmesi olayı Jannie Smuts'a pek de saygınlık kazandırmış bir olay değildi. «Ama bu kez karşımızdakiler daha farklı. Sendikaların genç üyelerinin hemen tümü savaşlara gitmiş, tecrübeli askerler. Geçen cumartesi içlerinden beş yüz kişi Fordsburg Sendika Binası önünde geçit töreni yaptı.» Dönüp ev sahibesine o dayanılmaz, şeytanca gülüşüyle gülümsedi. «Sevgili Ruth, nezaketsizliğimi bağışla. Bu konuşmalar enfes yemeklerine yöneltmemiz gereken dikkati dağıtıyor.»

Sofra yemyeşil çimenlerin üzerine, meşe ağaçlarının gölgesine kurulmuştu. Evin kendisi Georgian tarzında bir İngiliz eviydi. Emoyeni'deki süslü püslü şatoya hiç benzemiyordu. Gerçek İngiliz etkisini tek bozan, görüntüye fon oluşturan o kule gibi sivri, gri kayalardı. Masa Dağının dik yarları, üzerlerindeki çam ağaçlarının görünümüyle biraz yumuşuyordu.

Ruth da ona gülümsedi. «Bu evde canınız ne istiyorsa onu yapabilirsiniz, general.»

«Teşekkür ederim, canım.» Gülümseme dudaklarında bir an daha oynaştı, sonra mavi gözlerinin bakışları kılıçlar kadar keskinleşti, tekrar dinleyicilerine döndü. «Çatışma arıyorlar, baylar. Bu kararlılığımızın ve gücümüzün bir sınaması olacak.»

Ruth masanın öbür ucundaki Mark'la göz göze geldi. Mark o sırada bardaklara yeşilimsi beyaz şaraptan doldurmak üzere ayağa kalkıyordu. Masa boyunca ilerleyip her konuğun, her bakanın, her meclis üyesinin yanında dururken, bir yandan da konuşulanları dikkatle dinlemekteydi.

Sean Courtney atıldı. «Umarız durumu abartıyor olasınız, sayın Başbakan. Ellerinde yalnızca süpürge sopaları var. Taşıt olarak da bisiklet. Bunlarla girecekler savaşa...»

Onlar gülerken Mark, Sean'ın sandalyesinin tam arkasında durdu. Elindeki şişeyi unutmuştu. Fordsburg Sendika Binasının mahzenini düşünüyordu o anda. Raflarda sıralanmış modern tüfekleri, kendisi için ayrılmış P. 14'ü, o ölüm saçan Vickers makinelisini. Şimdiki zamana döndüğünde konuşmanın konusu sapmıştı.

Sean Courtney konuklarına sendikaların militan hareketlere kalkışmalarının pek zayıf bir olasılık olduğuna dair güvence veriyordu. Hem zaten ordu da harekete hazır, emir bekliyordu.

Mark'ın çalışma odası, generalinkinin hemen yanında, ara kapıdan oraya geçilebilecek bir odaydı. Mark'ın masasına, dosya raflarına yetecek kadar yer ancak vardı bu odada. General bir duvara büyük bir pencere açtırmış, içeriye hava ve ışık girmesini sağlamıştı. Mark şu anda ayaklarını masaya kaldırmış, bileklerini birbiri üzerinde çaprazlamış, düşünceli gözlerle o pencereden dışarıya bakıyordu. Çimenlerin ve meşelerin ötesinde Rhodes Caddesi gözükmekteydi. Arazi ve elmas toplayıp kendine bir imparatorluk kuran o astımlı yaşlı serüvencinin anısına bu ad verilmişti caddeye. Sonunda ilk Cape parlamentosunda başbakan da olmuştu. Ciğerlerinin zayıflığı ve azap veren vicdanı onu boğuncaya kadar. Courtney'lerin Cape'deki evinin adıysa, Lord Charles'in anısına Somerset Lodge olarak bilinirdi. O da on dokuzuncu yüzyıl valilerindendi. Rhodes Caddesinin karşı sırasındaki evler de sömürge döneminin izlerini taşımaktaydı. Newlands Köşkü, Hiddingh Köşkü... geniş arazi üzerinde görkemli yapılar.

Mark yeni penceresinden onlara bakarken, aklından Fordsburg'daki madencilerin kulübemsi konutlarını geçiriyordu. Aylardan beri Fergus'la Helena'yı düşünmemişti. Öğle yemeğindeki konuşmalar ise, onları zorla hatırlamasına neden olmuştu. Mark kendini çelişkili sadakat duyguları arasında ikiye ayrılır gibi hissetmekteydi.

Her iki dünyada da yaşamıştı. Her birinin diğerine nasıl karşı olduğunu biliyordu. Duygularını işe katmadan düşünmeye çalışmaktaydı. Ama her seferinde bir tek hayal beliriyordu gözlerinin önünde. O silahların zalim görüntüsü... o karanlık mahzende, burnuna gelen yağ kokusu.

Bir sigara daha yaktı, kararı geciktirmeye çalıştı. Masif kapıdan generalin odasındaki kısık sesler belli belirsiz duyuluyordu. Başbakanın sesi daha tiz, kuş sesi gibi, Sean'ın cevapları daha boğuk, hırıltı gibiydi.

Yemek bitip diğer konuklar gittikten sonra biraz daha kalmıştı Başbakan. Bunu sık sık yapardı. Mark içinden, keşke hemen gitse, diyor, böylelikle kararını erteleyebileceğini umuyordu.

Ona güvenmiş bir yoldaşı vardı. Ölümcül tehlikeleri paylaşmış olduğu bir insandı o. Sonradan evini ona açmış, ona kardeş gibi davranmış, karısını emanet etmişti. Ve Mark ihanet etmişti o güvene... Helena'yla geçirdiği o hırsızlama günleri ve geceleri düşünürken koltuğunda kıpırdandı. Şimdi Fergus MacDonald'ın güveninin geri kalanına da ihanet etmesi gerekiyordu.

Dizili silahlar bir daha gözünün önünden geçti, sonra bulanıklaştı, silindi, yerine yeni, daha canlı, daha dehşet verici bir hayal yerleşti.

Mermer bir meleğin yüzü. Dümdüz ve bembeyaz. Göz yuvalarında açık mavi gözler. Yüzü çevreleyen altın bukleler... çelik miğferin altında...

Mark ayaklarını masadan gürültüyle indirdi. Alman nişancının hayalini belleğinden uzaklaştırmaya çalışarak ayağa kalktı.

Ellerinin titremekte olduğunu gördü, sigarasını tablaya bastırıp söndürdü ve kapıya döndü. Vurduğu zaman fazla hızlı ve ısrarlı vurdu o kapıya. İçerden cevap veren ses de sert, rahatsız olmuş gibiydi.

«Girin.» Mark girdi. «Ne istiyorsun, Mark, biliyorsun ki...» Sean Courtney genç adamın yüzündeki ifadeyi görür görmez sesinin tonu hemen kaygıya dönüştü. «Ne oldu, evladım?»

«Size bir şey söylemem gerekiyor,» dedi Mark.

Komünist Parti yöneticilerinden biriyle olan yakınlığını anlatmaya başladığında dikkatle dinlediler. Mark sustu, son ihanet için kendini güçlendirmeye çalıştı.

«O insanlar benim dostlarımdı, efendim. Bana yoldaş muamelesi ettiler. Bunları size neden anlattığımı anlayın, lütfen.»

«Devam, et, Mark,» diyerek başını salladı Sean Courtney. Başbakan, koltuğunda arkaya yaslanmıştı. Hareketsiz, sessiz, görünmez adam gibiydi. Genç adamın vicdanındaki mücadeleyi çok iyi anlıyordu.

«Uğrunda mücadele ettikleri şeylerin iyi ve haklı olduğuna ben de inandım... hayatta herkese eşit fırsat ve eşit pay. Ama bunları elde edebilmek için seçtikleri yöntemleri bir türlü kabul edemedim.»

«Ne demek istiyorsun, Mark?»

«Bir savaş planlıyorlar... sınıf savaşı, efendim.»

«Buna kanıtın var mı?» Sean'ın sesi yükselmedi. Soruyu büyük bir dikkatle sordu.

«Evet, var.» Mark devam etmeden önce içine derin bir soluk çekti. «O gün için hazırladıkları tüfekleri ve makinelileri gördüm.»

Başbakan koltuğunda kıpırdandı, sonra tekrar hareketsizleşti. Ama bu kez öne doğru eğilmişti.

«Devam et,» diye başını salladı Sean. Mark onlara ayrıntıları anlatmaya koyuldu. Verileri birer birer ortaya serdi, gözüyle gördüklerini açıklarken sayılarını sağlıklı biçimde tahmin etti, her silahın tipini belirtti ve sözlerinin sonuna geldi.

«MacDonald bana oranın yalnızca bir tek depo olduğunu, onun gibi daha pek çoklarının Witwatersrand'da bulunduğunu söyledi.»

Birkaç saniye boyunca kimse konuşmadı, sonunda Başbakan ayağa kalktı, Sean'ın masasındaki telefona doğru yürüdü. Aleti kurmak için kolu çevirdi. Kurma sesi ortalığın sessizliğinde çın çın öttü.

«Ben Başbakan General Smuts. Komisyon Başkanı Truter'le ve Johannesburg'daki Güney Afrika Polis Müdürüyle derhal ve acil temas istiyorum.» Sonra gözlerinden ateşler saçarak dinledi. «Bana haberleşme sorumlusunu bulun.» Ağızlığı eliyle kapatıp Sean'a döndü. «Hat kesik. Karroo'daki sel baskınlarından. Ne kadar süreceği belli değil.» Dikkati tekrar telefona döndü, birkaç saniye boyunca alçak sesle konuştu, sonra telefonu kapattı. «Telefonu mümkün olduğu kadar çabuk bağlayacaklar.»

Pencere yanındaki koltuğa doğru yürüdü. Bir yandan Mark'a, «Doğru olanı yaptın, genç adam,» dedi.

«Umarım.» Mark'ın sesi pek hafif çıkmıştı. Kuşkuları gözle görülüyordu Gözlerinde gölgeler oynaşıyor, sesi pek acınası çıkıyordu.

«Seninle gurur duyuyorum, Mark,» diye ona katıldı Sean Courtney de. «Bir kere daha görevini yaptın.»

«Artık bana izin verir misiniz, beyler?» diye sordu Mark. Sonra cevap beklemeden kendi odasına açılan kapıya doğru yürüdü.

İki adam aradaki tek kapı kapandıktan sonra uzun süre oraya bakarak oturdular. İlk konuşan Başbakan oldu.

«Dikkate değer bir genç,» diye yüksek sesle düşündü. «Hem merhamet, hem görev duygusu.»

Sean, «Onu çok yüksek düzeylere çıkaracak nitelikleri var,» diyerek başını salladı. «Günün birinde böyle olduğu için şükredebiliriz. Bunu daha onunla ilk görüşmemizde öyle kuvvetle hissettim ki, bin zorlukla arayıp buldum onu.»

«Ona ihtiyacımız var. Onun gibi başkalarına da. Yıllarca, Sean.» Jannie Smuts bundan sonra dikkatini diğer konulara çevirdi. «Truter hemen arama izni hazırlayacak. Tanrının yardımıyla yılanı daha sokamadan ezeceğiz. Bu MacDonald denen adamı biliyoruz. Fisher'i de tabii yıllardan beri gözlüyorduk.»

Mark saatlerce yürümüş, kendini o kutu gibi odasının baskısından kurtarmaya çalışmıştı. Onu güden, vicdanı ve korkularıydı. Ağaçların altına sapıyor, dar patikaları izliyor, dere üzerindeki köprüden geçiyor, çeşitli ihanet düşünceleriyle kendine eziyet edip duruyordu.

Pretoria'da hainleri asarlar, diye düşündü birden. Gözünün önüne Fergus MacDonald geldi. Darağacının dibinde durmuş, cellat kollarını bağlıyor. Feci şekilde ürperdi, yürümeyi kesti... elleri ceplerinin dibine doğru kaydı, omuzları sarktı. Başını kaldırdığında kendini postanenin önünde buldu.

Daha sonra düşündüğünde kendisine bu yolu kaderin böyle çizmiş olduğunu anlayacaktı, ama o anda bu ona tanrısal, bir işaret gibi gözüktü. Bir an bile duraklamadı. Hemen postaneye girdi, boş telgraf formlarından birine uzandı. Kalemin ucu bozuktu. Mürekkebi akıtıp yayılıyordu. Parmakları boya içinde. Kalmıştı.

MACDONALD LOVERS SOKAĞI 55 FORDSBURG.

«MAHZENDE NE OLDUĞUNU BİLİYORLAR. ONU YOK ET.»

İmzalamadı.

Postane memuru ona; telin acele çekilmesi için yedi peni öderse, hatlar onarıldığı anda hemen yerine ulaşacağı konusunda güvence verdi.

Mark tekrar sokağa çıktı. İçi bulanıyordu. Hasta gibiydi. Vicdan azabı mahvediyordu onu. Her iki hareketinin de doğru olduğundan emin değildi. Fergus MacDonald'ın o silahları kullanılmayan bir maden çukuruna atıp unutması, ülkenin kana bulanmaktan kurtulması olasılığının ne kadar az olduğunu düşündü.

Fergus MacDonald bisikletini sundurmaya sokup paçasındaki mandalları çıkarırken ortalık hemen hemen kararmıştı. Mutfak kapısına doğru ilerledi.

Haşlanan lahananın kokusu küçük mutfağı göz yaşartan buhar ve kokularla doldurmuştu.

Helena mutfak masası başında oturuyordu. O girerken başını bile kaldırmadı. Dudaklarından bir sigara sarkıyordu. Ucundaki kül iki santim uzamıştı.

Üzerinde hâlâ kahvaltı ederlerken giydiği o kötü sabahlık vardı. Belli ki o zamandan beri ne banyo yapmış, ne de giyinmişti. Saçları eskisine göre daha uzundu artık. Yanaklarının yanlarında yağlı yılanlar gibi sallanıyordu. Kilo da almıştı. Çene çizgisi yağların arasında kayboluyordu. Üst dudağındaki tüyler daha koyu renk, daha sıktı. Memeleri sabahlığın içinde aşağıya doğru sallanmaktaydı.

«Merhaba, Sevgilim,» diye seslendi Fergus. Ceketini sırtından çıkardı, bir sandalyenin arkasına geçirdi. Helena okumakta olduğu broşürün sayfasını çevirdi. Gözünün önünden mavi dumanlar yükselirken gözlerini kıstı.

Fergus bir beyaz şarap şişesi bulup açtı. Ocaktan fısırtılar geliyordu. «Bugün olup biten bir şey var mı?»

«Sana bu geldi.» Helena dolabın üzerini işaret etti. Bu arada sigaranın külü düştü, sabahlığın önüne gri benekler saçtı.

Fergus elinde şişesiyle dolaba yürüdü, kalın zarfı parmağıyla yokladı.

«Sevgililerinden biri mi?» diyerek güldü Helena. Buna o da pek ihtimal vermiyordu. Fergus kaşlarını çattı, zarfı yırttı.

Önce mesaja anlamayan gözlerle uzun saniyeler boyunca baktı, sonra dişlerini sıkıp bir küfür savurdu. «Ulu Tanrım!» dedi arkasından. Şişeyi mutfak masasının üzerine gümm diye vurdu.

Akşamın bu geç saatinde bile sokakların her köşesinde gruplar vardı. Üstlerine, günlerini dolduracak kadar işi olmayan mutsuz, bunalmış, sıkıntılı insanların hali sinmişti. Komando eğitimleriyle gece toplantıları bile havasını kaybediyordu artık. Fergus MacDonald giderek kararmakta olan sokaklarda hızlı pedal çevirirken, başlangıçta duyduğu kaygı, yerini bir sevince bırakmaya başladı.

Zaman uygundu. Hazırlanacakları kadar hazırlanmışlardı. İşler daha çok uzarsa, grevin işsiz geçen günleri onları paslandıracak, kararlılıklarını sindirecekti. Birkaç dakika önce gözüne felaket gibi gözüken şey şimdi Tanrının bir lütfü gibi görünüyordu. Bırak gelsinler. Onları hazır karşılayacağız, diye düşündü. Grand Fordsburg Otelinin kaldırımında toplanmış dört kişinin yanına varınca fren yaptı.

«Tüm bölge komutanlarına haber götürün. Derhal sendika; binasındaki toplantıya gelsinler. Acil durum. Haydi, kardeşler, çabuk olun!»

Adamlar hemen dağıldı, Fergus da yol boyu pedal çevirmeye, arasıra durup sağa sola haber yollamaya devam etti.

Sendika binasında hâlâ bir düzine kadar üye vardı. Kimi; sandviç yiyor, kimi termoslardan çay içiyor, birkaçı da grevcilerin ailelerine dağıtılacak kuponları hazırlıyordu. Ama bu rahat havaları, Fergus içeriye girer girmez değişti.

«Tamam, yoldaşlar, başlıyoruz, ZARP'LAR[9] yola çıktı, geliyorlar.»

Klasik polis taktiğiydi bu. Her zaman şafağın ilk ışıklarıyla gelirlerdi. Öncüler Fordsburg'la demiryolu arasındaki çukurluğa doğru indiler. Johannesburg yolu orada fakir evler, başıboş bırakılmış bahçeler arasından geçerdi.

O kesimde ağır bir sis vardı. Dokuz polis sislerin içinde ilerlediler. Sanki bir denizden geçiyormuş gibiydiler.

Çizmeleri ses çıkarmıyordu. Işık henüz rozetlerini parlatacak kadar güçlü değildi. Pirinç düğmeleri de göze çarpmıyordu. Kim olduklarını belli eden tek şey, karanlıkta miğferlerinin siluetiydi.

Onların elli metre gerisinden de iki polis arabası geliyordu. Arabalar yüksekti. Dört tekerli, pencereleri parmaklıklıydı. Tutukluları taşımak için kullanılacaklardı. Her birinin yanında on polis yürümekteydi. Tüfekleri yanlarında sallanıyor, adımları arabalara yetişebilmek için hızla birbirini izliyordu. Çukura indiklerinde sis göğüs hizalarına kadar yükseldi. Garip deniz yaratıkları gibi ilerlediler. Sis ayak seslerini daha da boğdu.

Fergus MacDonald'ın gözcüleri onları daha demiryoluna varmadan görmüş, üç mildir izliyorlardı. İki dakikada bir haberciler koşturuyor, Fergus'un karargâh kurduğu eve polislerini son yerini bildiriyordu.

«Tamam,» dedi Fergus. Pencereden o karanlık gölgelerini birini daha görmüştü. «Hepsi ana yoldan geliyor. Öteki gözcüleri geri çekin, hemen buraya gelsinler.»

Karşısındaki adam başını salladı, çıktı. Fergus kent merkezine gelen yolların hepsine gözcüler koymuştu. Polisler kollara ayrılabilir, ayrı yollardan gelebilirlerdi. Ama görünüşe göre bu hazırlıklar boşa çıkmıştı. Güçlerinden ve karşı tarafın habersizliğinden emin, boş vermişlerdi böyle manevralara.

Yirmi dokuz polis, diye hesapladı Fergus. Dört şoförü de sayarak, gerçekten korkunç bir kuvvet sayılır, dedi içinden. Bilinmeyen dostu onu uyarmamış olsa, yeter de artardı bu kadar adam işi bitirmeye.

Evin ön salonuna doğru hızla ilerledi. Orada oturan aile gece yarısından önce evi boşaltmıştı. Yol üstündeki diğer evlerde boşaltılmıştı hep. Ayağı pijamalı, ağlaşan çocuklar babalara nın omzunda uzaklaştırılmış, yüzleri korkudan beyazlaşmış kadınlar, en değerli eşyalarını doldurdukları bohçaları taşıyarak onları izlemişti.

Evler şimdi bomboş görünüyordu. Hiçbirinde ışık yoktu. Tek ses, ilerdeki köpeğin havlamasıydı. Ama yine de her evin karanlık penceresinde sessiz adamlar yolu gözlemekte, beklemekteydi.

Fergus onlardan birine fısıldayarak bir şey söyledi, eliyle aşağıdaki sisleri gösterdi, sonra tükürdü, pencere pervazına dayalı Lee-Enfield'e fişek sürdü.

Tüfek kurşunu alırken bellerini uyaran, ensesindeki saçları dikleştiren bir ses çıkardı. Öyle tanıdık bir sesti ki bu! O sessizlik, o sis, o gece, o yaklaşan tehlike de öyleydi.

«Yalnızca benim emrimle,» diye uyardı Fergus yanındakileri.. «Yavaş, çocuklar. Bırakın ön kapıya kadar gelsinler. Ondan, sonra patlatalım kafalarını.»

En öndeki atlıyı görebiliyordu artık. Yarım mil ilerdeydi, ama giderek güçlenen ışığın altında hızla yaklaşıyordu. Henüz ateş edilecek ışık yoktu. Ama madenlerin bulunduğu karanlık tepenin üzerinde gökyüzü solmaya, martı yumurtası gibi bir renge dönüşmeye başlamıştı. Birkaç dakikaya kadar ateş edilebilecek ışık da gelecekti.

Fergus tekrar yola baktı. Sisler ek bir avantajdı. Onu hesaba katmamıştı. Ama şans bazen aramadığınız zamanda çıkagelirdi. Bu sis, güneşin ilk ışıkları ortalığı ısıtıp onları dağıtana kadar sürecekti. En azından yarım saat daha.

«Emirlerinizi hepiniz biliyorsunuz.» Fergus sesini yükseltti. Hepsi ona baktılar. Dikkatlerini yaklaşan düşmandan bir an için ayırdılar.

Yaman adamlardı hepsi. Savaş görmüş, tecrübeli askerlerdi. Cesurdular. Fransa'dayken generallerin isteyeceği türdendiler. Fergus içinden düşündü. Patronların kendilerini savunsun diye eğittiği adamların şimdi onların kalelerini yıkmaya kalkması amma da garipti.

Yıkacağız, sonra yenisini kuracağız, diye düşündü. İçine bir coşku yayıldı. Onları kendi silahlarıyla yokedeceğiz. Kendi yağmaladıklarının arasında boğacağız... Durdu, koyu gri atkıyı gözlerine doğru çekti, yakasını yukarı kaldırdı.

«Hepimize iyi şanslar, kardeşler!» diye seslendi yavaşça. Sonra ön kapıdan dışarıya süzüldü.

Penceredeki askerlerden biri, «Bizimki oldukça cesur,» dedi.

«Hakkın var. Hiçbir şeyden korkmuyor,» diye ona katıldı bir ikincisi. Onun eğilerek bahçe duvarı boyunca koşusunu, yol kenarındaki hendeğe vardığında içine atlayışını izlediler.

Orada bir düzine kadar adam yatmaktaydı. Yanlarına indiğinde içlerinden biri ona bir kazma uzattı.

«Teli iyice gerdin mi?» diye sordu Fergus.

Adam homurdandı. «Maymun kıçı gibi gerdim.» Dişlerini parıldatarak kurtlar gibi sırıttı. «Bağlantıları da kendi elimle kontrol ettim. Fillerin saldırısına bile dayanır.»

«Tamam, kardeşler,» dedi Fergus onlara. «Ben işaret verince arkamdan gelin.»

Yükseldi, sis tabakasının üzerini görebilecek düzeye geldi. Polislerin miğferleri yamacı çıkarken sisin üzerinde top gibi yükselip alçalıyordu. Derken Fergus pirinç armaları, omuzlardan yükselen madenî tüfek namlularını da görebildi.

Fergus mesafeleri kendi ölçmüş, her birini telefon direklerine paçavra bağlayarak işaretlemişti.

İlk elli metre işaretine vardıkları anda Fergus hendekten çıkıp ayakta durdu, yolun ortasına adımını attı. Elindeki kazmayı havaya kaldırıp bağırdı.

«Durun! Olduğunuz yerde kalın!»

Arkasındaki adamlar da hendekten çıkıp iyi talim görmüş askerler gibi yerlerini aldılar. Karanlık, korku salan tiplerdi. Omuz omza duruyorlardı. Yolu baştan başa tıkamışlardı. Kazmalar ellerinde hazırdı. Suratlarını kasketleri, yakaları saklıyordu.

Polis grubunun orta yerindeki bir atlı elini havaya kaldırdı, hepsi durdular, kendisi üzengilerinin üzerinde yükseldi.

«Siz kimsiniz?»

«Grev gözcüleri,» diye bağırdı Fergus. «Bu alana ne polis, ne muhbir, ne de grev kırıcı sokarız!»

«Ben Emniyet Müdürünün emriyle geliyorum. Yüksek Mahkemenin arama iznini taşıyorum.» İriyarı bir adamdı. Atının üzerinde gururla oturuyordu. Mumlanmış siyah bıyığının uçları, yüzünün iki yanından dışarı uzanıyordu.

«Siz grev kırıcısınız!» diye bağırdı Fergus. «Buraya adımınızı atamazsınız.»

«Yana çekil!» diye uyardı polis. Işık güçlenmişti artık. Fergus adamın miğferindeki yüzbaşı armasını görebiliyordu. Yüzünün güneşten ve biradan kararmış olduğunu, kaşlarının çalı gibi gür olduğunu da görebiliyordu. «Polisin yolunu tıkıyorsunuz. Mecbur kalırsak yararız sizi.»

«Yarın da görelim, emperyalizmin kuklaları, kapitalizmin köpekleri... »

«Manga, emre hazır ol,» diye seslendi yüzbaşı. Adamlar sıra oldu, arkadakilerin aralara girebilmesi için yer açtılar. Tedirgin atları üzerinde diz dize oturuyorlardı.

«Grev kırıcılar!» diye haykırdı Fergus. «Bugün elleriniz masum işçilerin kanına bulanacak!»

«Coplar!» dedi yüzbaşı. Polisler eyerde asılı sopaları alıp mızrak gibi tuttular.

«Tarih bu haksızlığı hatırlayacak,» diye bağırıyordu Fergus. «Kuzunun kanı.»

«İleri marş!» Karanlıkta atlılar bir sıra halinde eyerlerinde öne doğru eğildiler, coplar atların başına uzatıldı, nal sesleri gümbür gümbür yaklaştı.

Yüzbaşı en önde, sıranın ortalarına rastlayan bir yerdeydi. Tellere ilk çarpan o oldu.

Fergus'un adamları çelik çubukları yolun iki yanına çakmış, kırk kiloluk çekiçlerle mıhlahmışlardı. Çubukların ancak altmış santimlik kısmı yukarıdaydı. Bu uçlara dikenli teller bağlanmış, özellikle gerilip sıkıştırılmıştı.

İlk gelen atın ön bacakları kesildi, kemiklerin kırıldığı duyuldu, at yere devrildi. Hâlâ dörtnala gider durumda, omuzüstü düştü.

Bir an sonra öbür polisler de tele vardılar, kesildiler. İçlerinden yalnızca üç tanesi vaktinde geri durmayı bildi. Adamların çığlıkları, atların acı haykırışları, Fergus'un adamlarının zafer naralarına karıştı. Hep birlikte öne atıldılar. Ellerindeki kazmaları savurup duruyorlardı.

Atlardan biri doğrulmuştu. Binicisi yoktu. Üzengileri sallanıyordu. Ama kalçaları üstündeydi. Kırık ön bacakları, acıyla havada savrulmaktaydı. Onun sesi düşen adamların hepsinden fazla çıkıyordu.

Fergus belinden tabancasını çekti, çılgın haldeki hayvanın çevresinden dolaştı, polis yüzbaşıyı tutup dizleri üstünde doğrulttu.

Adam yere omzunu ve yüzünün yan tarafını çarpmıştı. Omzu paraçlanmış, garip bir açıyla aşağıya doğru sallanıyordu. Kolu kıvrık olarak sarkmakta, cansız görünmekteydi. Yüzünün derisi yüzülmüştü. Parça parça etlerin arasından çene kemiği gözüküyordu.

«Kalk ayağa, piçoğlu,» diye hırladı Fergus. Tabancayı adamın suratına doğru tuttu, namluyu yaranın içine sokup kemiğe sürttü. «Kalk diyorum, kalleş uşak! Sana bir ders verelim.»

Telden uzak durmayı bilen üç polis atlarını kontrol altına almışlardı. Dolaşıyor, düşen arkadaşlarını ayağa kaldırmaya çalışıyorlardı. Adlarıyla çağırıyorlardı onları.

«Üzengiye tutun, Heintjie!»

«Hadi, kalk, Paul. Çabuk ol.»

Atlar ve adamlar bağrışır, çağrışır, sisin içinde birbirlerini bulmaya çalışırken, Fergus'un sesi hepsini bastırdı.

«Durdurun onları! Kaçmasın itoğulları!» Emrindekiler kazmalarını savurarak polis coplarının altından atlılara doğru atıldılar ama geç kalmışlardı.

Atlılar altlarındaki hayvanları şahlandırdılar, üzengilerine asılmış arkadaşlarıyla birlikte uzaklaştılar, geriye bir tek ağır yaralı yüzbaşıyla teller arasında yatmakta olan bir başka yaralıyı, bir de hayvanları bıraktılar. Bu arada diğer polisler de yol üzerinde iki sıra halinde hızla yaklaşıyorlardı.

Fergus onları gördü, sabırsızlık içinde soludu, tutsağını çekip ayağa kaldırdı. Adam yardımsız oturacak durumda bile değildi.

Yirmi polis elli metre ilerde durdular. Bir grubu diz çöktü, diğerleri onların arkasına geçti. Tüfekleri hazırdı. Bir emir net biçimde duyuldu.

«Bir el. Uyarı ateşi!»

Tüfekler çatırdadı. Bilerek yükseğe nişan almışlardı. Kurşunlar grevcilerin başları üzerinden geçti, hepsi kendilerini hendeklere attılar.

Fergus bir tek an kararsızlık geçirdi, sonra tabancasını havaya kaldırıp peşpeşe üç el ateş etti. Kararlaştırılmış işaretti bu. Birden yolun iki yanındaki evlerden tüfek ateşleri başladı, namlu alevleri şafağın ışığında öfkeli bir kızıllıkla parıldadı. Ateş yolu süpürdü.

Fergus tabancasını aşağıya doğru çevirdi. Webley .455'ti. İngiliz subaylarının kullandığı silah. Yüzbaşı onun niyetini gözünden okudu. Avına doğru pike yapan bir kartalın bakışı. Parçalanmış dudakları arasından bir yakarış çıktı, yüzünü korumak için elini kaldırmaya uğraştı.

Tabanca sesi, evlerden gelen tüfek sesleri arasında kayboldu. Zaten polisler de ateşe karşılık veriyorlardı. Bir yandan yamaçtan aşağı, bir keşmekeş içinde geri çekilmekteydiler.

Ağır kurşun yüzbaşının yakaran, açık ağzına girdi, iki üst ön dişini kırdı, sonra boğaza daldı, kafatasının arkasından kızıl kanlar ve kemik kıymıklarıyla birlikte fırladı, adamı tozlu yolun üzerine yıktı... Fergus döndü, kendini yandaki hendeğe attı.

Polis harekâtı bir tek Fordsburg'da püskürtülmüştü. Diğer tüm merkezleri hazırlıksız yakalamışlar, grevci işçiler en basit önlemleri bile alamamışlardı.

Johannesburg'daki sendika binasında o sırada grevin hemen tüm liderleri toplantı halindeydi. Henüz greve katılmamış sendikaların temsilcileriyle konuşuyorlardı. O liderler de genel harekete sempati duyuyorlardı aslında. Bunlar arasında Kazan Yapım İşçileri Sendikası, İnşaat İşçileri Sendikası, Tipogrgfik Sendikası ve başka birkaçı vardı. Grevcilerinse en ateşli, en dinamik olanları oradaydı. Harry Fisher, Andrews ve Ben Caddy, birkaç da başkası.

Onlar hararetle sınıf kavgasının stratejisini tartışırken, polis içeriye giriverdi. Toplantıdakilerin ilk duyduğu, tahta merdivenden yukarı koşan ayak sesleri oldu.

Harry Fisher konferans masasının başındaydı. Tek kıpırdayan o oldu. Masada öne doğru eğildi, Yüksek Eylem Komitesinin lastik mühürünü kapıp cebine soktu.

Tüfek dipçikleri Konsey Odasının kilidini parçalarken ayağa fırladı, omzunu pencere pancurlarının arasına soktu. Ara açıldı, Fisher o koca cüssesinden umulmayacak bir çeviklikle geçti, görünmez oldu.

Pencerenin hemen önünde demir parmaklıklar vardı. Onları basamak olarak kullandı. Goril gibi tutuna tutuna üçüncü katın saçağında ilerledi, köşeyi buldu.

Alt katlardan mobilyaların devrilme sesleri duyuluyordu. Polisler tutuklamaları yaparken bağırıyor, işçi liderleri haksızlığa uğrayanların acı çığlıklarıyla ortalığı çınlatıyorlardı.

Harry Fisher sırtını duvara dayadı, denge sağlamak için ellerini iki yana açtı, köşeden başını uzatıp ana caddeye baktı. Üniformalı polisler kaynaşıyordu orada. Her an yenileri gelip oradakilere katılıyorlardı. Bir tanesi adamlarına binayı kuşatmaları için emir vermekteydi. Harry Fisher hemen geri çekildi, çevresine bakınarak bir kurtuluş yolu aradı.

Bir başka pencereden tekrar içeriye girmenin hiç anlamı yoktu. Bütün bina ayak seslerinin, haykırılan emirlerin gürültüsüyle inliyordu.

Üç metre aşağısında dükkân damı vardı. Ama oradaki uzaklık da üç metreden az değildi. Damın üzeri oluklu saçla kaplıydı.

Atlarsa, çarptığı anda çıkaracağı gürültü tüm polislerin oraya doluşmasına yol açardı. Olduğu yerde kalmasına da olanak yoktu. Birkaç dakika içinde tüm bina kuşatılacaktı.

Yan yan ilerleyip en yakın su borusuna yanaştı, tırmanmaya koyuldu. Çatıya ulaştığında saçağı yakalayabilmek için vücudunu dışarı doğru uzatması gerekti. Sonra ayaklarıyla duvara bir tekme patlatıp saçağa asılı kaldı. Aşağıdaki on yedi, on sekiz metrelik çukur, topuklarını mıknatıs gibi çekiyordu. Saçağın kenarındaki oluk gıcırdıyor, vücudunun koca ağırlığıyla bel veriyordu. Yine de kendini kollarıyla yukarı çekti, dirseğini dayayabilecek kadar yükseldi, debelenip vücudunun geri kalanını da yukarı almayı başardı.

Bu çabadan soluk soluğa, çatının üzerinde emekleyerek ilerledi, ana caddeye bir göz attı. Tam o sırada polisler de grev liderlerini ön kapıdan dışarı çıkarmaktaydılar.

Elli kadar miğferli polis, omuzlarında tüfekleri, yolun kenarına sıralanmıştı. Grevciler o tarafa itildi. Bir bölümü kasketsiz, bazılarının gömlek kolları sıvalıydı.

Kaldırımlara kalabalık toplanmaya başlamıştı bile. Her geçen dakika artıyordu kalabalık. Haber kulaktan kulağa hızla yayılmaktaydı.

Harry Fisher kapıdan çıkan tutukluları saymaya başladı. Yirmiye vardığında kalabalığın tutumu da değişmeye, düşmanca olmaya başlıyordu.

«Aferin yoldaşlar!» diye mırıldandı Harry Fisher. Keşke aşağıda olsaydım da onlara yol gösterebilseydim, diye geçirdi içinden. Polislere küfürler savuruyor, yoldaşlara telepati alkışları yolluyor, emirleri veren görevliyi için için yuhalıyordu.

Atlı polisler sıra olup kalabalığı geri itmeye başladılar. Son tutuklu çıkarılırken içerdeki polislerin bir bölümü de göründü.

Tam o sırada birisi Kızıl Bayrak marşını söylemeye başladı. Ama katılan sesler zayıf ve falsoluydu. Polisler tutukluları alıp ilerdeki kaleye doğru uzaklaşmaya başladılar. Yalnız en ateşli liderleri değil, ılımlı olanlarını bile toplamışlardı. «Şiddete karşıyız,» diyenleri bile.

Harry Fisher onların gidişini, giderek artan bir zafer duygusuyla seyretti. Bir taşla iki kuş vurmuştu. Hem öcü alınacak bir olay düşmüştü kucağına, hem de karşısındaki muhalefet bir anda silinmiş gitmişti. Eylem Komitesinin mühürü de cebindeydi. Yüzünde ince, neşesiz bir gülümseme belirdi, kiremitlerin üzerine yerleşti, geceyi beklemeye koyuldu.

Mark Anders generalin ağır krokodil evrak çantasını taşımaktaydı. Bekleyen Rolls'a doğru yürüdü, çantayı şoförün yanındaki koltuğa koydu.

«Önce Groote Schuur'a, sonra öğle yemeği için Kent Kulübüne.» O geri çekildiğinde general de evden çıkıyordu. Üst basamakta duraklayıp karısını öptü. Sanki uzak diyarlara, haçlı seferine gidiyordu. Kocaman bir ayı gibi kucakladı kadını. Bıraktıktan sonra kulağına bir şey fısıldadı, kadın güldü, onun omzuna bir tokat attı.

«Haydi, artık yolunuza, beyefendi,» dedi. Sean Courtney merdivenleri inerken kendinden memnun bir hali vardı. Mark'a sırıttı.

«Başbakan bugün mecliste bir konuşma yapacak, Mark. Ondan hemen sonra seninle konuşmak istiyorum.»

«Peki, efendim.» Mark da sırıttı.

«O sözlerini bitirince döner sana bakarım. Dinleyiciler tribününde ol. Çıkar lobide buluşuruz, seni yukarıya, odama götürürüm.»

O bir yandan konuşurken Mark da onun arka kanepeye binmesine yardım etti. Sakat bacağı üzerinde yan ilerlemesi gerektiğinde oldukça zorluk çekerdi. Ama yine de yardım edilmesinden hoşlanmazdı. Kendindeki zaaflara duyduğu nefret, başkalarındaki zaaflara duyduğundan fazlaydı. Yerine oturur oturmaz Mark'ın elini itti.

Mark bu hareketi görmezlikten geldi, sözlerine devam etti.

«Bakanlar Kurulu toplantısı için notlarınız birinci dosyada,» diye eliyle krokodil çantayı gösterdi. «Öğle yemeğini kulüpte Sir Herbert'le yiyorsunuz. Meclis 2.15'de toplanıyor. Muhalefetten size üç soru gelecek. Hertzog bile size bir soru soruyor.»

Sean ihtiyar bir aslan gibi hırladı. «İtoğlu!»

«Cevaplarınızı rapora ataşla tutturdum. Erasmus'a baktım, kendim de bir iki küçük nokta ekledim. Onun için lütfen ayağa kalkmadan önce bir göz atın... belki onaylamazsınız.»

«Umarım canlarına okumuşsundur!»

«Elbette.» Mark tekrar gülümsedi. «Çifte namludan!»

«Aferin sana!» Sean başını salladı. «Söyle de sürsün.»

Mark, Rolls'un uzaklaşışını, kapıdan çıkıp Rhodes Caddesine sapışını izledi, ondan sonra eve doğru döndü.

Koridordan kendi odasına yürüyeceği yerde, holde durakladı. Suçlu suçlu çevresine bakındı. Ruth Courtney mutfak bölümünün derinliklerine doğru gözden kaybolmuştu. Görünürlerde hizmetkâr falan da yoktu.

Mark basamakları üçer üçer çıktı, koridoru koşarak geçti, dipteki masif tik kapıya vardı.

Kapıyı vurmadı. Tokmağı çevirip girdi içeriye. Girdikten sonra da kapıyı arkasından kapadı.

Terebantin kokusu öyle yoğundu ki, gözleri alışana kadar birkaç saniye boyunca sulandı.

Mark şu anda tehlikede olmadığını biliyordu. Storm Courtney sabahın geç saatlerine kadar, kimsenin giremediği, kapısında uçan melek resimleri bulunan dairesinden nasılsa çıkmazdı. Cape Town'a geldiklerinden beri Storm Courtney'in uyguladığı günlük programa babası bile homurdanmaya başlamıştı artık.

Mark geceleri uyuyamıyor, uyanık yatıyordu. Generalin de uyuyamadığından emindi. Evin önüne gelecek araba seslerini dinliyordu geç saatlere kadar. Neşeli vedalaşma seslerini duyduğu zaman her kucaklaşmanın ne derece ateşli olduğunu tahmin etmeye çalışıyor, adlandıramadığı duygular onu rahatsız edip duruyordu.

Mark'ın Storm'la ilişkileri çok bozulmuştu. Natal'dayken kızın davranışında bir kabullenme havası, ayrıca bir sıcaklığın başlangıcı seziliyordu. Bunlar Storm'dan gelen bir gülümsemeyle, bir dostça sözle başlamıştı. Daha sonra Mark günlük at gezilerinde ona eşlik eder olmuştu. Yüzmek üzere birkaç kez plaja gitmişler, orada oturup dinden söz etmiş, tartışmışlardı.

Storm o sıra pek moda olan «ruhsal aydınlanma» döneminden geçiyordu. Mark da onun gözünü açmanın kendi görevi olduğuna inanmaktaydı.

Dinden sonra ikinci adımda, Storm dans edecek bir kavalyeye ihtiyacı olduğunu açıklamıştı. Yeni bir dansı denemek için.

Mark gramofonu kurmuş, iğneyi değiştirmiş, Storm'un talimatına göre dans etmişti.

«Bayağı iyisin, biliyor musun?» demişti kız ona gülümseyerek. Emoyeni'nin boş balo salonunda, birbirlerine sarılmış, dönüp duruyorlardı.

«Seninle dans ederken sakat biri bile iyi durur.»

«Ha ha!» diye gülmüştü Storm. «Çok naziksiniz. Bay Anders!»

Ama artık bütün bunlar hızla değişmişti. Cape Town'a geldiklerinden beri Storm ne ona gülümsemiş, ne de doğrudan bir söz söylemişti. Dört ay Storm'un konuğu olarak kalacak olan Irene Leuchars de yalnızca bir gece kalmış, ertesi günkü vapurla evine doğru yola çıkmıştı.

Bir daha adı anılmamıştı bu evde. Storm'un Mark'a olan düşmanca duyguları o kadar yoğundu ki, genç adamla aynı odada bulunmaya bile dayanamıyor gibiydi.

Mark şu anda kendini bu stüdyoda bir hırsız gibi hissetmekteydi. Yine de arasıra girip resimlere bakmak, Storm'un son tualindeki gelişmeleri görmek istiyor, kendini alamıyordu.

Işık için kuzey duvarına koca pencereler açılmıştı. Dağlara bakıyordu. Storm'un sehpası çıplak, halısız tabanda durmaktaydı. Odadaki eşyalar bir ressam taburesiyle üzeri karmakarışık bir marangoz masasından ibaretti.

Her boyda çerçeveli tualler, sıralar halinde duvarlara dayalıydı. Bir zamanlar, araları iyiyken, Mark'dan çerçeveleme işine yardım etmesini bile istemişti. Mark bunu hatırladığı zaman yüreği burkulur gibi oldu. Çok sert bir patrondu Storm doğrusu. «Çerçevelerin her köşesini kendi kontrol ediyor, en küçük kuburu hoş görmüyordu.

Yeni tual hemen hemen bitmiş gibiydi. Kızın son birkaç günde nasıl vakit bulup da bu kadar çok çalıştığını merak etti. Sonra onu yanlış değerlendirdiğini düşündü. Kendisi onu yatakta yatıyor sanırken, o sabahları çalışıyordu demek. Gözü yeni tabloya takılınca bakakaldı.

Elleri ceplerinde durmuş, resme hayran hayran bakarken vücudunda tatlı bir ürperti dolaştı.

Ağaçlar vardı tabloda. Bir orman. Güneş ışığı yaprakların arasından sızıyor, oyunlar oynuyordu. Toprak, kayalar ve iki de insan... beyaz elbiseli bir kadın, kır çiçeklerinden toplamak üzere eğilmişti. Erkek kenarda oturuyordu. Sırtını bir ağaca dayamış, kadını seyretmekteydi.

Mark bu seferkinin eski resimlerden çok farklı olduğunu gördü. Basit bir resimdi ama içinde öyle güçlü duygular uyandırdı ki, boğazı tıkanır gibi oldu. Böyle bir şeyi yaratabilecek yeteneğe hayranlık duydu.

Gerçekleri nasıl ele alıp işlediğine, geliştirdiğine baktı. Esası yakalamış, onu önemli hale getirmişti.

Mark herhangi bir dalda amatör gözlerin de yeteneği görebileceğine, ayırt edebileceğine inanırdı. Ömründe eskrim seyretmemiş birinin iyi kılıççıyı anlayabilmesi gibi. Şu anda kendisi de, resimle ilgili hiçbir şey bilmediği halde, gördüğü güzellik karşısında heyecanlanıyordu.

Arkasından kapının tokmağının çevrildiğini duydu. Hemen oraya döndü. Storm onu ancak stüdyonun ortasına doğru yürürken gördü. Durdu, yüzündeki ifade hemen değişti. Tüm vücudu katılaştı, soluğu zorlaşır gibi oldu.

«Burada ne işin var?»

Buna verilecek cevap yoktu. Ama tablonun etkisinden de hâlâ sıyrılmış değildi. «Bence günün birinde büyük bir ressam olacaksın.»

Storm bocaladı. Bu iltifat ve söylenişindeki içtenlik onun dengesini bozdu. Gözleri resme doğru kaydı. Tüm düşmanlığı, tüm kibiri kaydı gitti üzerinden.

Bir anda küçük bir kız oluverdi. Üzerinde torba gibi bol önlüğüyle, her yanı boya lekeleri içinde, yüzü sevinçli bir utançla, pembeleşmişti.

Mark onu ömründe böyle görmemişti... bu kadar doğal, bu denli açık ve kolay kırılabilecek halde. Sanki bir an ruhunun gizli bölümlerinin perdesini açmış, gerçek sanat eserlerini nerede sakladığını Mark'a göstermek istemişti.

«Teşekkür ederim, Mark,» dedi alçak sesle. Artık o göz kamaştıran kelebek değildi. Şımarık, uçarı, zengin kız o değildi. Sağlam dokusu, sıcaklığı olan bir yaratıktı.

Mark'ın duyguları da herhalde bir o kadar belli oluyordu... içinden onu kollarına almak, kucaklayıp sıkmak geliyordu... kız hemen bir adım geriledi, şaşırmış göründü. Kendine güveni kalmamış gibiydi. Mark'ın niyetini anlamıştı sanki.

«Yine de bu kadar kolay kurtulamazsın.» Perde kalktığı hızla yeniden inmişti. Sesine yine eski ton gelmişti. «Burası benim özel yerim. Babam bile girmeye cesaret edemez... önceden benim iznimi almamışsa girmez.»

Bu değişiklik olağanüstü bir şeydi. Usta bir oyuncu iyi bildiği bir role giriyordu sanki. Hatta ayağını yere bile vurdu. Mark bunu birden dayanılmaz bir hareket olarak gördü.

«Bir daha olmayacak,» diye güvence verdi buz gibi bir sesle. Onun hemen yanından geçip kapıya doğru ilerledi. Öyle öfkeliydi ki, titriyor denebilirdi.

«Mark!» Onu bir emirle durdurmuştu. Yine de Mark'ın yüzünü ona çevirmek için büyük çaba harcaması gerekti. Tüm vücudu kazık kesilmişti. Kızgınlığından donmuştu sanki.

«Babam buraya girmek için izin ister,» diye yineledi. Storm, gülümsedi. Biraz titrek, ama çok çekici bir gülümsemeyle. «Sert de öyle yapsan olmaz mı?»

Bu kez o dengesini bozmuştu genç adamın. Daha öfkesi yeterince kabaramadan o gülümsemeyle yatıştırmıştı onu. Mark donukluğunun erimeye başladığını hissetti. Storm bu anda masaya doğru dönmüş, kaplarını telaşla elden geçirmeye başlamıştı.

«Çıkarken kapıyı kapa,» diye talimat verdi. Bir prenses, kölesine emir veriyordu. Mark'ın öfkesi bu kez de tam yatışamamış olduğundan tekrar kabardı, topukları çıplak tahtalar üzerinde gürültü çıkararak kapıya yürüdü. Kapıyı olanca gücüyle çarpacağı, dilerim menteşelerinden çıkar diye de dua edeceği sırada, Storm onu yine durdurdu.

«Mark!»

Durdu. Ama cevap verecek kadar toparlanamadı.

«Öğleden sonra seninle parlamentoya geliyorum. Öyle yemeğinden sonra hemen çıkarız. General Smuts'un konuşmasını dinlemek istiyorum. Babam önemli olacak diyor.»

Mark eğer cevap vermeye kalkarsa dudaklarının yırtılacağından korkuyordu. Parşömen gibi, kupkuru hissediyordu dudaklarını.

«Hay Allah,» diye mırıldandı Storm birden. «Unutuverdim,.. Sayın Mark Anders'le konuşurken insan mutlaka lütfen demek zorundadır!»

Ellerini göğsü önünde biraraya getirip avuçlarını yakarır gibi birbirine yapıştırdı, boynunu pişman bir ifadenin karikatürü gibi büktü, iri, lacivert gözleriyle duygulu duygulu baktı.

«Lütfen bugün seninle parlamentoya gelebilir miyim? Çok minnet duyacağım, gerçekten duyacağım. Şimdi artık kapıyı çarpabilirsin.»

«Sen sahneye çıkmalısın... ressam, olarak ziyan oluyorsun,» dedi Mark ona. Ama kapıyı özenle, çok sessizce kapadı. Storm kilidin yerine oturma sesini bekledi, ondan sonra kendini model sandalyesine attı, kahkahalarla, katıla katıla gülmeye başladı.

Yavaş yavaş gülmesi azaldı. Boş bir tual seçip sehpaya yerleştirirken gülümsüyordu.

Kömür kalemi eline aldı, tuale Mark'ın kafasının biçimini çizdi. İlk deneyinde başardı.

«Gözler,» diye fısıldadı kendi kendine. «İşin özü gözlerde.» Aklındaki gözler tualde belirirken yine gülümsedi. Ne kadar doğru hatırladığına kendi de şaştı. Çalışırken yavaş yavaş bir ezgi mırıldanmaya koyuldu. Tümüyle kaptırmıştı kendini işine.

Parlamento binasındaki toplantı salonu kocaman, kare biçiminde bir salondu. Yanlarda basın ve dinleyiciler için tribünler vardı. Duvarlar Koyu renk, oymalı lambriydi. Konuşmacı koltuğunun yukarısındaki kürsü de aynı tahtadan oymalıydı.

Yerler sesi emen yeşil halılarla kaplıydı. Üyelerin oturduğu sıraların daha koyu yeşil deri kaplamasına pek yakışıyordu. Her koltuk da doluydu bugün. Galeriler bile kalabalıktı. Yine de ortalıktaki sessizlik pek yoğundu. Bir katedraldi sanki burası. Başbakanın sesi konuşmacı koltuğundan rahatça duyulabiliyordu.

«Witwatersrand tesisi yavaş yavaş tümüyle kızıl komandoların eline geçiyor...» Ellerini çok anlamlı kullanıyordu. Mark daha iyi görebilmek için öne doğru eğildi. Bu hareketi, bacağının dış tarafının Storm'unkine dayanmasına yol açtı. Konuşmanın geri kalanı boyunca Mark bacağında onun sıcaklığını hissetti durdu. «Fordsburg'daki vahşi saldırı sırasında üç görevli polis öldürüldü, ikisi de grevci komandolar tarafından ağır yaralandı. Bu grupların elinde modern askerî silahlar var. Yarı askerî saflar halinde sokaklarda dolaşıp duruyorlar. Masum vatandaşlara haksız davranışlarda bulunuyorlar, devlet görevlilerine saldırıyorlar. Kamu hizmetlerini, ulaşımı, elektriği, haberleşmeyi aksattılar, polis karakollarına saldırılarda bulundular.»

Sean Courtney ön sıralardan birinde, eliyle gözlerini kapamış, oturuyordu. Başını kaldırdı, duyulabilecek, titreşimli bir sesle, «Yazıklar olsun!» dedi. Üçüncü viski sesiydi bu generalin. Mark gülümsemeden edemedi. Kulüpte yenilen öğle yemeğinin onu bu toplantı için güçlendirdiğini anlamıştı.

«Gerçekten yazıklar olsun!» diye ona katıldı Smuts. «Şimdi de grevciler toplumdaki tüm kararsız, başıbozuk kimseleri topluyorlar. Davranışları çirkin ve tehdit edici bir havaya dönüşüyor. Yasal bir grev hareketiyken şimdi teröre ve şiddete doğru kaymış bulunuyor. Ama yine de bu korkunç işin en tedirgin edici yanı, işçi işveren anlaşmazlığının ele alınış tarzı. Belki de grevin sahnelenişi desem daha doğru olur. Bu uygulama artık en atak ve en gözü kara kimselerin eline geçti. Bu insanların tek istediği, uygar hükümeti devirmek ve yerine ülkeye anarşinin egemen olmasını sağlamak.»

«Asla!» diye gürledi Sean. Bu çığlık tüm salona maloldu.

«Bu meclis de, tüm ulus da, hiçbirimizin inanmadığı, inanmak istemeyeceği ölçüde bir kan ve şiddet tehdidiyle yüz yüze bulunuyor.»

Bu kez sessizlik bozulmadı. Smuts konuşmasını dikkatle sürdürdü.

«Eğer bu hükümete herhangi bir suç yüklenecekse, bu ancak fazla sabırlı olduğumuz, madencilerin dertlerine fazla ilgi gösterdiğimiz, gevşek davrandığımız, onların gereğinden çok konuşmalarına izin verdiğimiz için olabilir. Bunun nedeni, ulusun tutumuna, bireyin ve grupların düşüncelerini özgürce ifade etmek haklarına her zaman bağlı kalmış olmamızdandır.»

«Öyle de gerekir,» diye bağırdı Sean. Kalabalıktan, «Doğru, doğru!» diye sesler yükseldi.

«Ama artık sabrımızın ne kadar pahalıya mololabileceğini görmüş bulunuyoruz... bunu göze almaya da hazır değiliz.» Sustu, bir an başını eğdi. Tekrar kaldırdığında yüzündeki ifade donuk, buz gibiydi. «Bu nedenle bu andan başlayarak Güney Afrika Birliğinde sıkıyönetim ilan edilmiş bulunmaktadır.»

Sessizlik birkaç saniye sürdü, sonra yorumlar ve sorular patladı, salonda bir gürültüdür koptu. Galeriler bile karmakarışık olmuştu. Basın temsilcileri telefonlara ulaşmak için bir an önce kapıdan çıkma savaşı veriyorlardı.

Sıkıyönetim en son çareydi. Daha önce bir tek kez başvurulmuştu böyle bir şeye. Oda 1916 ihtilâli sırasındaydı. De Wet komandoları Botha ve Smuts düzenine başkaldırmalardı. Şu anda muhalefet sıralarından itiraz sesleri yükselliyordu. Hertzog yumruğunu ve gözlüğünü sallayarak bağırıyor, hükümet üyeleri de ayağa fırlamış, destekleyici tezahürat yapıyorlardı. Konuşmacının, «Susun! Susun!» yakarıları gürültünün arasında duyulmuyordu bile.

Sean Courtney galeride oturan Mark'a işaret etmekteydi. Mark başını salladı, Storm'un kalkmasına yardım etti, onu kalabalığın baskısından koruyarak kapıdan çıkardı, merdivenlerden indirdi.

General onları dinleyiciler kapısında bekliyordu. Kaşları çatık, yüzü kaygılıydı. Storm'un yukarıya kaldırdığı yüzünü alışkanlıkla öptü, sonra hemen Mark'a döndü.

«İyi oldu, evlat,» diye onu dirseğinden yakaladı. «Haydi, konuşabileceğimiz bir yere gidelim.» İkisini üyeler kapısına götürdü, merdivenlerden çıkardı. Duvarlarda ciddi yüzlü Yüksek Mahkeme başkanlarının ve Adalet Bakanlarının resimleri asılıydı. Kendi çalışma odasına girdi, onları da soktu.

Kapı arkalarından kapandığı anda Storm'a koltuklardan birine oturması için işaret ettikten sonra Mark'a konuşmaya başladı. «Tugay bu sabah saat onda emir aldı. Scott'u telefonla arayıp evinde buldum. Duruma hâkim oldu. İyi adamdır. Şu ana kadar seferberlik hazırlıkları tamam olmalı. Bir de özel tren hazırlanıyor. Bu gece on birde savaş düzeni içinde Witwatersrand'a doğru yola çıkacaklar.»

«Ya biz?» diye sordu Mark. Birden tekrar asker oluvermişti. Bu role pek de çabuk uyum sağlıyordu. Onun da yeri birliğindeydi.

«Biz orada katılacağız. Bu gece biz de yola çıkıyoruz. Karayolundan konvoy halinde gideceğiz. Başbakanla birlikte. Bütün gece yol alacağız. Arabalardan birini sen kullanacaksın.» Sean masasının başına geçmişti. Evrak çantasını topluyordu. «Ne kadar sürer o yol?»

Mark, «Bin mil, efendim,» diye cevap verdi.

Sean, «Onu biliyorum,» diye terslendi. «Ne kadar sürer?» Sean otomobil motorunu hiçbir zaman anlayamamış, anlamak da istememişti. Ama motorların kapasitesi, hızı gibi konularda cahilliğini göstermekten hoşlanmazdı. Tren ya da âtlar sözkonusu olduğu zaman tahminlerinde pek ustaydı çünkü.

«Oraya yarın akşamdan önce varamayız. Yol bir felaket.»

«Allah kahretsin bu otomobilleri,» diye homurdandı Sean. «Askerler trenle bizden önce varacak.»

«Onların yolu yalnızca üç yüz mil.» Mark otomobilleri savunma gereğini duyuyordu.

Yine terslendi. «Şimdi eve gitmeni istiyorum. Karım bana bir bavulla bir valiz hazırlasın. Ben gelir gelmez çıkarız.» Storm'a döndü. «Sen de Mark'la git, küçük hanım. Benim burada biraz işim var.»

Mark çantasının kayışını takarken, Courtney'lerin evine yerleştiğinden bu yana dünyada sahip olduğu malların ne kadar artmış olduğunu düşündü. Bir zamanlar varını yoğunu ceplerine sığdırabiliyordu. Kapının vurulması düşüncelerini yarıda kesti.

«Girin,» diye seslenirken aslında bir hizmetkâr bekliyordu. Evin bu taraflarına ancak Ruth Courtney haftalık teftişleri sırasında gelirdi. Tozlara ve hamamböceklerine karşı açtığı kararlı savaşın bir gereği olarak.

«Lütfen bunu arabaya götürün,» dedi Zulu dilinde. Bir yandan kasketini başına giymek üzere lavabonun üzerindeki aynaya yöneldi.

«Tek başıma mı götüreyim?» Storm bunu aynı dilde soruyordu. Mark şaşırarak döndü.

«Buraya gelmemen gerekirdi.»

«Neden? Saldırı ya da tecavüz tehlikesiyle mi yüz yüzeyim?» Girdiğinde kapıyı arkasından kapamış, kanada dayanmıştı. Elleri arkasındaydı. Ama gözleri cesur ve şakacı bakıyordu.

«Bir bufalo sürüsüne saldırsam benim için daha az tehlikeli olurdu sanıyorum.»

«Bu söz züppece, kaba ve üstelik de hakaret sayılır,» dedi Storm. «Büyük aşama yapıyorsun.» Yatağın üzerindeki hazırlanmış çantaya baktı.

«Bavulunu yerleştirmene yardım edecektim... erkekler genellikle bu işi hiç beceremezler. Ama bakıyorum başarmışsın. Senin için yapabileceğim başka bir şey var mı?»

«Eminim arayınca bir şey bulurum.» Yüz ifadesi çok ciddiydi. Ama sesindeki bir şey Storm'un gülümsemesine ve onu uyarmasına neden oldu. Yatağa doğru yürüdü, üzerine oturup zıpladı, yaylarını denedi. «Tanrım! Kim tuğla doldurmuş bunun içine? Irene Leuchars'ın hemen evine dönmesi boşuna değilmiş! Herhalde zavallının omurgasına bir şey olmuş olmalı.» Yüzü çok masumdu. Ama bakışı Mark'ın fena halde utanmasına neden oldu. Kendisini çok şaşırtan birçok şeyi de bir anda anlamış oldu. Tekrar aynaya dönerken, Storm'un Irene olayını nereden öğrenmiş olabileceğini merak etti. Sırf bir şey yapmış olmak için kasketinin kenarını alnına doğru çekti.

«Çok güzel,» dedi Storm. «Oraya o zavallı grevcilere eziyet etmeye mi gidiyorsunuz, yoksa onların karılarını da mı hoplatacaksınız?» Mark'ın duyduğu şaşkınlık daha yüzüne yansımadan o devam etti. «Ama garip olan, ben buraya seninle kavga etmeye gelmedim. Bir zamanlar başka bir azgın kedim vardı, onu gerçekten pek severdim ama bir gün araba ezdi. Bir sigaran var mı, Mark?»

«Sen sigara içmezsin ki?» Bu konuşmaya ayak uydurmak zor geliyordu Mark'a.

«Biliyorum... ama öğrenmeye karar verdim. Pek modern, ne dersin?» Bu kelime de nereden çıkmıştı acaba?

Sigarayı elinde abartmalı vamp bir pozda tutuyordu.

«Nasıl görünüyorum?»

«Feci,» dedi Mark. Storm içine bir soluk çekti ve hemen öksürmeye başladı.

«Ver onu bana.» Mark sigarayı aldı. Üzerinde onun ağzının tadı vardı. Vücudunda ağrı gibi bir duygu uyandı. Korkunç bir istekle, daha önce hiç duymadığı bir şefkatle karışmıştı duygu. Storm bugün öyle genç ve öyle saf görünüyordu ki.

«Tehlikeli olur mu?» diye sordu. Birden ciddileşmişti.

«Sanmıyorum... tıpkı polisler gibi çalışacağız.»

«Polisleri öldürüyorlar.» Ayağa kalkıp pencereye yürüdü. «Manzara korkunç. Meğer ki tozdan hoşlanıyor olasın. Senin yerinde olsam şikâyet eder burayı istemezdim.» Tekrar ona döndü.

«Daha önce hiçbir erkeği savaşa uğurlamadım. Ne diyeceğim?»

«Bilmiyorum. Kimse de beni uğurlamadı.»

«Annen ne demişti?»

«Annemi hiç tanımadım.»

«Ah, Mark, özür dilerim. Ben asla...» Sesi söndü. Mark onun gözlerindeki yaşları görünce telaşa kapıldı.

«Önemi yok,» diye ona güvence verdi hemen. Storm tekrar pencereye döndü.

«Aslında başını çevirirsen buradan Şeytan Tepesi görünüyor.» Sesi boğuk ve genizdendi. Yeniden odaya dönmesi birkaç saniye sürdü.

«İkimiz de bu işte yeniyiz. Birbirimize yardım edelim.»

«Herhalde, 'Çabuk dön,' denir.»

«Evet, öyle demeliyim... peki sonra ne yapmalıyım?»

«Beni öpmelisin.» Düşünmeden ağzından çıkıvermişti bu sözler. Kendi de şaştı.

Storm hiç kıpırdamadan duruyordu. Bu sözcükler sanki kök salmasına neden olmuştu. Sonunda hareket ettiğinde bir uyurgezer gibiydi. Gözleri iri iri açılmıştı, hiç kırpılmıyordu. İlerledi, onun tam karşısında durup kollarını kaldırdı, parmak uçlarında yükseldi.

Çevresindeki hava onun kokusuyla doluydu. Kolları Mark'ın ensesinde ince ve güçlüydü. Ama onu asıl şaşırtan Storm'un dudaklarının yumuşaklığı ve sıcaklığı oldu.

Vücudu Mark'ınkiyle birlikte sallandı, birlikte erir gibi oldu, uzun sanatçı parmakları yavaşça onun ensesini okşadı.

Mark elini kaydırıp onu belinden kavradı, ne kadar ince olduğuna bir daha şaştı. Ama sırtının kasları sertti. Arkaya doğru eğildiğinde de esnekti. Kalçalarını öne doğru itmişti.

Mark'ı hissedince soludu, vücudunda bir ürperti dolaştı. Mark onun üzerine eğildi, elleri o sert kaslı sırtta kaydı, ağzı onunkini zorlayarak açtı, dudaklar bir orkidenin kırmızı taç yaprakları gibi birbirinden ayrıldı.

Storm bir daha ürperdi, sonra boğazından çıkan ses panik içinde bir iniltiye dönüştü. İtiraz eden bir sesti bu ses. Kıvrılıp onun kollarından kurtuldu. Mark onu tutmaya uğraştığı halde kurtuldu. Kuvvetliydi Storm. Ve kararlıydı.

Kapıda durup ona baktı. Titriyordu. Gözleri iri iri açılmış, çok koyu renkti. Sanki Mark'ı ömründe ilk kez görünüyordu. «Hay Allah, bufalolardan söz eden kimdi acaba?» diye takıldı. Sesi dengesiz, güvensiz çıktı.

Kulpu büküp kapıyı açtı, gülümsemeye çalıştı. Ama gülüşü yetersiz, çarpık, zavallı bir gülümseme oldu. Soluğunu da henüz kontrol edemiyordu. «Çabuk dön demek istediğimden artık pek o kadar emin değilim,» dedi. Kapıyı açık tutuyordu. Kendine cesaret vermek için. Bundan sonraki gülümsemesi daha inandırıcı oldu. «Otomobilin altında falan kalma sakın, kedi,» deyip odadan çıktı. Uzaklaşan ayak sesleri duyuldu. Mark'ın bacakları birden öyle dermansız kaldı ki, yatağın, kenarına oturmak zorunda kaldı.

Mark arabayı hızlı kullanıyordu. Tüm dikkatini virajlı, tehlikeli dağ yoluna vermişti. Kocaman, ağır yüklü Rolls'u, farların aydınlattığı yol üzerinden Baines Kloof'a tırmandırmaktaydı. Sol tarafında derin bir uçurum vardı. Sonra Worcester'i geçecekler, son olarak Hex River Dağlarına tırmanıp ondan sonra engebesiz Afrika içlerine yöneleceklerdi.

Doruğa vardıklarında koskoca bir alan önlerinde açıldı. Kuru, ağaçsız bir alan.

Mark artık arkasına yaslanıp biraz dinlenebilir, arabayı içgüdüleriyle sürebilirdi. Yol önünde dümdüzdü. Yıldızların altında, karanlığın içinde sonu gelmezmişcesine gidiyordu karşılara.. Kulakları arka kanepede çene çalan iki adamın sohbetine yöneldi.

«Sean, onların anlamadığı şey şu. Biz iş isteyen her siyaha iş veriyor değiliz. Hem işin ucu o kadar da değil. Eğer bulabildiğimiz her yerliye iş vermezsek, hem sonunda beyaz işçilere de daha az iş olacak, hem de uzun vadede... Afrika beyazları hiç iş bulamaz hale gelecek.»

Yolun üzerinde bir küçük çakal belirdi. Yavruydu. Farlara yakalanınca hiç kıpırdamadan durdu. Mark direksiyonu ustaca çevirip ona vurmamayı başardı. Bir yandan kulaklarını dikmiş, Sean'ın cevabını bekliyordu.

«Onlar yalnız bugünü düşünüyor.» Sesi derin ve ciddiydi.. «Biz bundan on yıl sonrasını planlamalıyız... otuz yıl, elli yıl sonrasını. Sağlam ve bölünmez bir ulus için plan yapmalıyız. Bir kere daha siyahları beyazlarla karşı karşıya getirmeyi göze alamayız. Birarada yaşamaya zorlanmamız yetmez. Birlikte çalışmayı da öğrenmek zorundayız.»

«Yavaş yavaş, Sean,» diyerek güldü Başbakan. «Rüyaların gerçeği çalıp kaçmasına izin verme.»

«Benim, rüyalarla işim yok, Jannie. Bunu bilmen gerekir. Kendi insanlarımızın bizi parça parça etmesini istemiyorsak hepsine, siyaha da, beyaza da, kahverengiye de birer yer, birer pay vermemiz gerekir.»

Sert, sonsuz topraklar üzerinde ilerlediler. Tâ uzaklarda bir çiftlik evinin ışığı belirdi, çevrenin ne kadar boş ve geniş olduğunu vurguladı.

«Bugün daha çok para, daha az iş diye tutturanlar, ellerine geçecek küçük kârın ilerde yüzde bin faiziyle geri ödeneceğini bilmeliler. O ödeme sefaletle, açlıkla, acılarla olacak.» Sean Courtney yine sözü almıştı. «Eğer teknemizi ulusal felaket kayalarına bindirmekten kurtarabilirsek, insanlarımız artık disiplinli, düzenli bir toplumun gereklerini ciddiye almaya başlamalı.»

Yıldızlar gökyüzünde koca kavislerini çizerken arka kanepedeki konuşmalar da yavaş yavaş sessizliğe dönüştü.

Mark dikiz aynasına bir göz attı ve Sean Courtney'in uyumakta olduğunu gördü. Battaniyeyi omuzlarına sarmış, sakalı göğsüne dayanmıştı.

Horultuları peşten, düzenli ve derindi. Mark koca adama karşı içinden sıcak duygular kabardığını hissetti. Saygı, gurur ve sevgi karışımı duygular. İnsanın babası olsa herhalde ona da böyle şeyler hissederdi, diye düşündü, sonra bu düşüncesinin cüretinden ve küstahlığından utanç duydu, dikkatini bir kez daha önündeki yola verdi.

Gecenin havası incecik bir toz tabakasıyla dolu gibiydi. Şafak inanılmaz bir görkemle geldi. Ufuktan ufuğa canlı renkler aktı, parladı, alevlendi, sonunda güneş de yükseldi.

«Bloemfontein'de de, öteki büyük kentlerde de durmuyoruz, Mark. Kimsenin Başbakanı görmesini istemiyoruz.» Sean ön kanepeye doğru eğilmişti.

«Benzin almamız gerek, generalim.»

«Yol kenarındaki benzincilerden birine yanaş,» diye talimat verdi Sean. «Telefon hattı olmayan bir tane bulmaya bak.»

Yolun üzerinde, geriye doğru çekilmiş, her şey satan küçük bir dükkândı. Çatısı saç örtülüydü. İki okaliptüs ağacının gölgesine sığınmış gibiydi. Çevresinde başka bina görünmüyordu. Bomboş bir alanın ortasındaydı. Badanalı duvarlarında çatlaklar vardı. Duvarlara çay reklamı posterleri yapıştırılmıştı. Pencereler pancurlu, kapı kilitliydi. Yolun üzerindeki telefon hattından oraya kablo çekilmemişti. Önünde kırmızıya boyalı bir tek benzin pompası duruyordu.

Mark, Rolls'un kornasına sürekli olarak bastı. O kornayı çalarken Başbakanın siyah Cadillac'ı da ana yoldan sapıp onların arkasında durdu. Şoförüyle üç bakanlık memuru inip tutulan kaslarını hareket ettirmeye çalıştılar.

Sonunda dükkâncı, sakalı uzamış, gözleri kızarık, pantolonunu beline çeke çeke belirdiğinde, davranışı yine de neşeli sayılırdı. İngilizce bilmiyordu. Mark ona Afrika dilinde, «İki arabayı da doldurabilir misin?» diye sordu.

Dükkâncı pompanın kolunu eline alıp sağa sola salladı, benzin az sonra pompanın üzerindeki birer galonluk iki cam kaba doğru yükseldi. O sırada karısı dükkândan elinde bir tepsi dolusu dumanı tüten kahve fincanları ve taze pişmiş çöreklerle çıktı. Minnetle yiyip içtiler. Yirmi dakika sonra yeniden yola çıkmaya hazırdılar.

Dükkâncı dükkânın önünde durmuş, sakalını kaşıyarak kuzeye doğru uzaklaşan toz bulutuna bakıyordu. Karısı yanına geldiğinde gözlerini kısıp ona döndü.

«Onu tanıdın mı?» diye sordu. Kadın başını iki yana salladı.

«Kurnaz Jannie'ydi. Yanında da İngiliz silahşorları. Genç olanının giydiği üniformayı görmedin mi?» Kırmızı toprakların üzerine tükürdü, ağzından çıkan balgam yerde top gibi yuvarlandı. «Haki! Lanet olsun!» Sesi yırtılır gibi çıkıyordu. Hemen dükkânın yan tarafındaki küçük ahıra yöneldi.

Oradaki boz kısrağı eyerlerken karısı peşinden geldi.

«Bizi ilgilendirmez, Hendrick. Bırak, bulaşma.»

«İlgilendirmez, öyle mi?» diye sordu adam alınmış gibi. «Ben İngiliz savaşında haki'lere karşı savaşmadım mı? 1916'da Devlet'le ayaklandığımızda yine onlara karşı çarpışmadım mı? Kardeşim şu anda Simmer ve Jack madeninde kayaları kırmakla meşgul değil mi? Kurnaz Jannie'nin yanında cellatlarıyla gitmekte olduğu yer de orası değil mi?»

Kısrağın üzerine binip mahmuzladı. Kadın sıçrayarak yol üstünden çekildi. Demiryolunun geçtiği yer sekiz mil uzaktaydı. Orada bir telgrafçı kulübesi vardı. Telgrafçı kuzeniydi. Şu sıra Demiryolu İşçileri Sendikasının madencilerle arası pek iyi değildi. Ama Johannesburg'daki Eylem Komitesi, Kurnaz Jannie'nin yolda geliyor olduğunu öğlene yakın haber alacaktı.

Mark Anders yol kenarındaki dükkânın önünde kahvesini yudumlarken, Fergus MacDonald da kırmızı çiçeklerle dolu bir bahçenin ucunda sipere yatmış, dürbünle aşağılardaki Newlands Polis Karakolunu seyrediyordu. Karakolun kapı ve pencerelerine kum torbalarıyla barikatlar kurulmuştu.

Bu bahçenin sahibesi daha dün akşam bu balkonda kahve içerken kırk yedi tane polisin kamyonla karakola geldiğini saymıştı. Oğlu Simmer ve Jack madeninde vardiya şefiydi. Fergus o kurt gibi gülüşüyle, Newlands polisine her kim komuta ediyorsa, asker değilmiş, diye düşündü.

Buranın savunmaya elverişli olmadığını her asker anında görürdü.

«Mills bombalarını getirmelerini söyleyin,» diye mırıldandı Fergus yanındaki grevciye. Adam emekleyerek uzaklaştı.

Fergus dürbünü yolun tırmanmaya başladığı yere doğru kaldırdı, memnun memnun homurdandı. Telefon hatları, tıpkı elektrik kabloları gibi kesikti. Direklerden sarkan, sallanan kabloların uçları görünüyordu.

Karakol tek başına, haberleşme olanağından yoksundu.

Grevci tekrar emekleyerek Fergus'un yanına sokuldu. Yanında ağır bir torbayı sürükleyerek getiriyordu. Üst dişlerinden bir tanesi eksikti. Fergus'a delikli bir gülümseme yöneltti.

«Canlarına oku, yoldaş.»

Fergus'un suratı kararmıştı. İs lekeleri vardı yüzünde. Gözlerinin çevresinde de kirpik diye bir şey kalmamıştı. Daha bir gece önce Fordsburg Polis Karakolunu yakmıştı.

«Koruma ateşi istiyorum... ıslık çaldığım zaman.»

«Yaparız... korkma.»

Fergus torbayı açtı, çelik kürelere bir göz attı. Üstlerinde kare kare çıkıntılar vardı. Sonra torbanın kayışını omzuna kaydırdı, yükün kalçası üzerinde rahatça sallanabilmesini ayarladı.

«Buna iyi bak.» Elindeki Lee-Enfield'i dişsiz grevciye uzatıyordu. «Bugün yine gerekli olacak.» Drenaj hendeği içinde sürünerek uzaklaştı. Hendek biraz ilerde beton bir kanal halinde ana yolun altından geçiyordu.

Kanalın içinde paslı, yuvarlak demir borular uzanmaktaydı. Fergus onların arasından dikkatle geçti, yolun karşı tarafına çıktı.

Yan yatıp kendini hafifçe doğrulttu, hendeğin kenarında karşıya baktı. Karakol yüz elli metre uzaktaydı. Ön kapı üzerinde mavi ışıklarla aydınlatılması gereken POLİS yazısı şimdi sönüktü. Bayrak da bu rüzgârsız sabahta direğine asılı, süklüm püklüm duruyor, dalgalanmıyordu.

Tuğla binanın doğu pencerelerinin baktığı düz araziye kadar olan yamaç elli metre kadardı. Fergus penceredeki kum torbalarının arasından tüfek namlularının dışarıya doğru uzanmış olduğunu görüyordu.

Arka cebinden bir düdük çıkardı, tiz, keskin, uzun bir ıslık öttürdü. Birden çevredeki hendek ve kanallardan tüfek çatırtıları duyuldu.

Mavi ampuller patlayıp bin parça halinde dağıldı, duvarlardan kırmızı tuğla tozları kurumuş pamuk parçaları gibi döküldü.

Fergus hendekten koşarak fırladı. Bir mermi topuklarının yanı başından tozları kaldırdı, bir ikinci, ceketinin eteğini sabırsız bir el gibi savurdu, ama Fergus o arada kendini aradaki ölü alana atmış, onların ateşinden kurtulmuştu.

İkibüklüm koşmayı sürdürerek karakol binasına vardı. Kum torbalı iki pencere arasındaki duvara sırtını dayadı, soluğunu düzenlemeye çalıştı.

Solundaki pencereden bir namlu uzandı, uzağa doğru alevler kustu. Fergus torbayı açtı, sol eliyle bir el bombası çıkardı, pimi dişleriyle çekti, sağ eli de kemerine sokulu Webley .455'e gitti.

Bir kolunu polis tüfeğinin namlusuna sardı, kendisine zarar vermeyecek biçimde yana doğru itti, sonra pencereye atıldı, tüfeği hâlâ tutar durumda, kum torbaları arasındaki dar delikten baktı.

Genç, sakalsız bir surat da ona bakıyordu. Gözler şaşkınlıkla açılmıştı. Miğferin altında delikanlının ağzının da açılmış olduğu görülüyordu.

Fergus onu tam burnunun kemerinden vurdu. O şaşkın gözlerin orta yerinden. Kafa geriye doğru savruldu, pencereden çekildi.

Fergus bombayı aralıktan içeriye savurup çömeldi. Kapalı yerdeki patlama kulakları sağır edici oldu. Fergus kafasını kaldırdı, ikinci bir bomba daha fırlattı.

Pencerelerden cam ve dumanlar fışkırdı, tuzağa kısılmış polislerin çığlıkları, iniltileri, yaralıların acı dolu haykırışları duyuldu.

Fergus üçüncü bombayı da attı bağırdı. «Alın size eli kanlı grev kırıcılar!» Bomba patladı, ön kapıyı yıktı, tüm pencerelerden dumanlar savruldu.

İçerde bir ses bağırmaya başladı. «Kes şunu! Ah Tanrım! Kes artık! Teslim oluyoruz!»

Polis çavuşu parçalanmış ön kapıdan adımını attı. Bir elini kafasının üzerine kaldırmıştı ama öteki ceketinin kanlı kolu içinde cansız sallanıyordu.

Newlands Polis Karakolunun grevciler tarafından basılmadan önce yolladığı son mesaj, yardım çağrısı olmuştu. Üç kamyon halinde Johannesburg'dan yola çıkan yardım ekibi ancak ana caddedeki otelin önüne kadar ulaşabildi. Orada tüfek ateşiyle durduruldu. Durduğu anda kamyonların arka tarafına atılan grevciler üçünü de gaz bombalarıyla ateşe verdiler.

Polisler kamyonlardan atlayıp yolun kenarındaki bir eve sığınmaya çalıştılar. Güçlü bir savunma mevkiiydi orası. Uzun süre dayanabilirlerdi orayı ele geçirirlerse. Ama içlerinden üç polisi yolun üzerinde, yanmakta olan kamyonların yanında ölü olarak bırakmışlardı. İki tanesi de ağır yaralı olarak yine yol üstünde yatmaktaydı.

Yolun karşı tarafından bir beyaz bayrak sallanmaya başladı. Polis şefi evin balkonuna çıktı.

«Ne istiyorsunuz?» diye seslendi.

Fergus MacDonald beyaz bayrağı hâlâ sallayarak yolun üzerine adımını attı. Partal kılıklı, bez kasketli,, savaşçıya benzemeyen bir görünüşü vardı.

«Bu adamları böyle geride bırakamazsınız,» diye bağırıp eliyle yolda yatanları gösterdi.

Şef yanında yirmi silahsız polisle çıkıp yoldaki adamları almak üzere ilerledi. Onlar ölü ve yaralılarla uğraşırken Fergus'un adamları sessizce, evin arka tarafına geçtiler.

Fergus birden ceketinin altından Webley'i çekti, şefin kafasına dayadı.

«Adamlarına söyle, ellerini kaldırsınlar. Yoksa beynini saçarım.»

Evin içinde Fergus'un adamları polislerin silahlarını alırken, yol üstünde de grevciler polislerin arasına dalmıştı.

Şef acı bir sesle, «Ateşkes bayrağı altındaydınız,» dedi.

«Biz oyun oynamıyoruz, sersem,» diye hırladı Fergus. «Biz yeni bir dünya için savaşıyoruz.» Şef tekrar itiraz etmek üzere ağzını açarken Fergus tabancayı yanlamasına savurdu, namluyu adamın suratına çarptı, ön dişlerini üst çenesinden söktü, dudağını, kırmızı, ıslak bir yara haline getirdi. Adam onun dizleri dibine yığıldı. Fergus kendi adamlarının arasında dolaşmaya başladı.

«Şimdi Brixton Tepesine saldıracağız... ondan sonra da Johannesburg. Bu gece kentteki her resmi binada kızıl bayrak dalgalanacak. İleri, yoldaşlar! Bizi hiçbir şey engelleyemez.»

Transvaal İskoç Birliği o sabah Dunswart İstasyonunda trenden inmiş. Benoni maden kasabasını almak üzere ilerliyordu. Orası Eylem Komitesi komandolarının kontrolü altındaydı. Grevciler hazır durumda, askerleri beklemekteydiler.

İlerleyen birlik yandan ve arkadan yüzlerce tüfeğin ateşine tutuldu, kendilerini kurtarmak için bütün gün canla başla savaşmak zorunda kaldılar, Dunswart'a ancak öğleden sonra geç saatlerde çekilebildiler.

Üç ölü subayla dokuz ölü askeri yanlarında taşımaktaydılar. Otuz tanesi de yaralıydı. Bunlardan pek çoğu da daha sonra ölecekti.

Witwatersrand'ın bir başından öteki başına kadar grevciler ortada fırıl fırıl koşturuyordu. Eylem Komitesi orayı da, çevredeki diğer büyük maden tesislerini de ele geçirmiş, Johanesburg'u ablukaya almıştı.

Bu madenler insanoğlunun keşfettiği en zengin altın madenleriydi. Pırıl pırıl bir hazine, bir ulusun zenginliğinin temel taşıydı. Grevciler orada kızıl bayraklarını dalgalandırmakta, hükümet kuvvetleri her noktada geri çekilmek zorunda kalmaktaydı.

Polis ekiplerinin başları, emir geldiği zaman ateş açmaktan nefret ediyorlardı. Ne de olsa dostlarına, yurttaşlarına, kardeşlerine ateş etmekteydiler.

Fordsburg Sendika Binası bodrumunda bir kukla mahkeme kurulmuş, bir hain ölüm cezası isteğiyle yargılanıyordu.

Harry Fisher'in koca gövdesi bu kez askerî üniformaya benzer bir giysi içindeydi. Düğmeli göğüs ceplerinin üzerinden çapraz kemerler halinde cephane fişekleri geçiyordu. Sağ kolunda bir kırmızı şerit vardı. Bakımsız siyah saçlarının üzerinde kasket yoktu. Gözleri pek sert bakıyordu.

Masasının üzeri eşya doluydu. Helena MacDonald onun taburesinin tam arkasında duruyordu. Saçlarını erkekler kadar kısa kesmişti. Ayağında pantolon vardı. Paçalarını çizmelerinin içine sokmuştu. Onun da kolunda kırmızı şerit görünüyordu. Yüzü solgun ve gergindi. Göz çukurları morarmıştı. Ama vücudundan yine de enerji taşıyordu. Koku almış bir tazı gibiydi. Burun delikleri açılıp açılıp kapanmaktaydı.

Sanık, kentin dükkâncılarından biriydi. Açık renk, sulu gözleri vardı. Madeni çerçeveli gözlük takmıştı. Karşısındaki suçlayıcılara bakarken gözlerini durmadan kırpıştırıyordu.

«Marshall Alanındaki karakolla görüşmek istediğini söylemişti.»

«Bir dakika,» diye atıldı Helena. «Sen yerel telefon santralında çalışıyordun, değil mi?»

«Evet, öyle. Ben bağlantı şefiyim.» Kadın daha çok okul öğretmenine benziyordu. Kır saçlı, ciddi kılıklıydı. Hiç gülümsemiyordu.

«Devam et.»

«Konuşmasını dinleyeyim dedim. Neler olup bitiyor, anlamak için.»

Dükkâncı kemikli ellerini ovuşturup duruyor, alt dudağını sinirli sinirli çiğniyordu. Pembe kel kafasından yükselen bir tutam beyaz saçıyla pek komikti. Yaşı en az altmış vardı.

«Telefonda, burada olup bitenlerin ayrıntılarını anlatmaya başladı, ben de bağlantıyı kestim.»

«Tam olarak ne dedi?» diye sordu Fisher.

«Burada bir makineli tüfek bulunduğunu söyledi.»

«Öyle mi dedi?» Fisher'in yüzündeki bakışlar fırtınalıydı. Gözleri dükkâncıya doğru döndü. Adam titredi.

«Benim oğlum polis... tek oğlumdur,» diye fısıldadı, gözlerini kırpıştırıp yaşları engellemeye uğraştı.

Helena buz gibi bir sesle, «Bu itiraf demektir,» dedi. Fisher ona bakıp başını salladı.

«Onu dışarıya çıkarıp vurun.»

Teslimat kamyoneti ot bürümüş patika üzerinde sarsılarak ilerledi, Crown madenin terkedilmiş bir numaralı şaftı yanında durdu. On iki yıldır kullanılmıyordu burası. Beton makine kaidelerini, şaftın boynunu yosunlar bürümüştü. Geride bırakılmış makine parçaları da pas içindeydi.

İki adam, dükkâncıyı sürükleyerek dikenli tel çitten içeriye soktular. Bu dikenli teller şaftın deliğini çevreliyordu. Şaftın çukuru beş yüz metre derinliğindeydi ama şu sıra üçte birini su basmış bulunuyordu. Dikenli tellere asılmış uyarı levhalarında çapraz kemik ve kurukafa resimleri vardı.

Helena MacDonald kamyonetin direksiyonunda oturmaya devam etti. Bir sigara yaktı, karşılara baktı. Kurşun sesini belirgin bir hevesle bekliyordu.

Dakikalar geçti, sigara parmakları arasında yanıp bitti, silahlı adamlardan biri pencereye yaklaşırken Helena terslendi.

«Ne diye uzatıyorsunuz?»

«Özür dilerim, bayan, ama ikimiz de yapamıyoruz.»

«Ne demek bu?» diye sordu Helena.

«Şey...» Adam gözlerini yere indirdi. «İhtiyar Cohen'den on yıldan beri alışveriş ederim. Çocuklarıma her gidişlerinde şeker falan verir...»

Helena sabırsız bir hareketle kamyonetin kapısını açıp indi.

«Ver tabancanı bana,» dedi, ikinci grevciyle dükkâncının durdukları yere doğru yürüdü.

Ceben gülümsemeye çalıştı. Miyop bakışları Helena'ya bakarken yüzündeki gülümseme yumuşak, minnet dolu bir gülümsemeydi. Derken kadının yüzündeki anlamı farketti... elindeki tabancayı gördü.

Dizleri üzerine çöktü, bol pantolonunun ön tarafından, elinde olmaksızın işemeye başladığı görüldü.

Helena kamyoneti market binalarının arkasına parkettiğinde, ortalığa yeni bir heyecan dalgasının yayılmış olduğunu hemen anladı. Kum torbalı pencerelerde duran adamlar ona seslendiler.

«Kocanız geldi, bayan. Patronla birlikte bodrumda.»

Fergus, Harry Fisher'in harita üzerinde işaret etmekte olduğu yere bakıyordu, sonra başını kaldırdı. Helena onu zor tanıdı.

Baca süpürücüleri gibi kapkaraydı her yanı. Kirpikleri yanmıştı. Bu durum gözlerine boş, şaşkın bir hava veriyordu. Gözleri kan çanağı gibiydi. Köşelerinde kirli çapaklar birikmişti.

«Merhaba, sevgilim,» diyerek Helena'ya yorgun bir ifadeyle sırıttı.

«Burada ne işin var, yoldaş?» diye sordu Helena. «Senin Brixton Tepesinde olman gerekiyordu.»

Harry Fisher söze karıştı. «Fergus tepeyi aldı. İyi iş başardı. Hem de çok iyi. Ama bu kez talih bize gerçek anlamda gülüyor.»

«Ne oldu?» diye sordu Helena.

«Kurnaz Jannie Smuts, Cape Town'dan yola çıkmış, geliyor.»

«Bu kötü haber,» diye düzeltti Helena buz gibi bir sesle.

«Karayolundan geliyor, yanında da koruyucuları yok,» diye açıkladı Harry Fisher.

Fergus, «Kucağımıza düşüyor,» diyerek sırıttı, iki kolunu yana açtı. Gömleğinin kollarında kurumuş kan lekeleri vardı.

Başbakanın yaveri 'Mark'ı dinlendirmek için direksiyonu bir süre devralmıştı. Rolls o sıra Bloemfontein'in kuzeyindeki düz alanda ilerlemekteydi. Mark ön koltukta, yolun sarsıntılarına aldırış etmeden uyumayı başarmış, Sean Courtney konvoyu Witwatersrand'ın on beş mil güneyindeki bir tepenin eteğinde mola vermek üzere durdurduğunda, dinlenmiş olarak uyanmıştı.

Akşama doğruydu. Alçalmakta olan güneş, kuzey ufkundaki bulutları mora boyuyordu. Bulut değildi aslında onlar. Yüzlerce bacadan, santrallerden, rafinerilerden, kömür yakan lokomotiflerden, kamp kurmuş binlerce Afrikalı işçinin ateşlerinden yükselen dumanlardı.

Mark kentten yükselen asit gibi dumanların buralara kadar olan havayı nasıl kirlettiğini koklarken burnunu buruşturdu.

Mola sırasında herkes arabalardan indi, eklemlerini gerip kaslarını dinlendirme fırsatını buldu, doğal ihtiyaçlarını karşıladı. Mark burada bile rütbe farkının uygulandığını gördü. Bakan statüsünde olanlar doğal ihtiyaçları için arabaların arka tarafındaki alanı kullanırken, diğerleri yola açık tarafta işlerini görmek zorunda kaldılar.

Bir yandan da bir tartışma sürüp gitmekteydi. Sean tedbirli davranmayı öneriyordu. Johannesburg'a dolambaçlı yoldan, banliyölerden yaklaşmak niyetindeydi.

«Standerton'dan dolaşıp Natal yoluna çıkmamız gerekir, asiler tüm güney yollarını tutuyorlardır.»

«Ama bizi beklemiyorlar, Sean,» dedi Jannie Smuts. «Hızlı gider, onlar anlamadan Marshall Alanına varırız. Dolaşmak aşkına iki saat kaybetmeyi göze alamam.»

Sean ona hırladı. «Sen her zaman böyle çılgın olageldin, Jannie. Ulu Tanrım! Peşinde yüz elli komandoyla Cape Town'u İngiliz ordusundan almak üzere saldıran da sendin.»

«Ödleri kopmuştu,» diyerek güldü Başbakan, arabanın çevresinden dolaşırken. Bir yandan pantolonunun düğmelerini ilikliyordu. Sean onun peşinden yürüyüp konuşmasını sürdürdü.

«Orası doğru. Ama aynı numarayı Doğu Afrika'da Lettow von Vorbeck'e uygulamaya kalktığında ödü kopan sen oldun. Canına okudu.»

Mark generalin seçtiği kelimeleri duyunca yüzünü buruşturdu. Başbakanın adamlarının gözleri önce göklere, sonra yerlere döndü, onun utancını görmemek için ellerinden geleni yaptılar.

Başbakanın yüzündeki gülümseme bir anda yokolmuştu. Soğuk bir sesle, «Johannesburg'a Booynens yolundan giriyoruz,» dedi.

Sean, «Ölün işimize yaramaz,» diye homurdandı.

«Yeter artık, Sean. Benim dediğim gibi yapacağız.»

«Pekâlâ.» Sean isteksizce razı oluyordu, «Ama sen ikinci arabada olacaksın. Cadillac Başbakanlık flamasını dalgalandırarak önden gidecek.» Cadillac'ın şoförüne döndü. «Tam gaz, anlıyor musun? Hiçbir şey için durmayacaksın.»

«Başüstüne, efendim.»

«Aletleriniz yanınızda mı hepinizin?» diye sordu. Hepsi silahlarını çıkarıp gösterdiler.

«Mark!» Sean bu kez ona dönmüştü. «Mannlicher'i arabanın üzerinden al.» Mark deri kılıfı bagaj yerinden indirdi, 9.3 mm tüfeği monte etti. Yola çıkmadan önce çok kısa zamanları olduğundan, Somerset House'da etkili silah olarak bir tek bunu bulabilmişlerdi. Tüfeği doldurdu, Sean'a uzattı, sonra iki paket cephaneyi kendi ceplerine soktu.

«Aferin,» diye homurdandı Sean. Ona dikkatle baktı. «Kendini nasıl hissediyorsun? Uyuyabildin mi?»

«İyiyim, efendim.»

«Direksiyona geç.»

Karanlık çabucak bastırdı, tepelerdeki kauçuk ağaçlarının siluetlerini mavi bir gölge haline indirgedi.

Tepelerdeki yerli kulübelerinde tek tük yanık ocakların ateşi parıldıyordu ama oralardaki tek hayat belirtisi bunlardı. Yol bomboştu. İlk tuğla binalar artısından hızla geçmeye başladıklarında, oralarda da ışık olmadığını gördüler. Ortalık doğal olmayan, tedirgin edici bir sessizlik içindeydi.

«Ana elektrik santralı kapalı. Kömür çıkaranlar yalnızca temel ihtiyaçlar için günde elli tona inmişlerdi ama artık onu bile kestiler,» dedi Başbakan. Ona cevap veren olmadı. Mark öndeki Cadillac'ın kırmızı stop lambalarını izliyordu. Karanlık daha da yoğunlaştı. Mark uzun farları yaktı, Booysens'in dar sokaklarına hızla daldılar. Burası Johannesburg'un en güney banliyösüydü.

Maden işçilerinin kulübeleri yolun kenarlarında tıkış tıkış, ürkütücüydü. Solda, günün ilk ışıklarının tam karşısında Mark, Crown madeninin çelik kulesini görebiliyordu. Daha ilerde, alçak masa gibi tepelerin oluşturduğu maden, içinde bir özlem duygusu uyandırdı.

Birden Fergus MacDonald'ı ve Helena'yı düşündü, tekrar sola doğru baktı, bir an için gözlerini önündeki yoldan ayırdı.

Crown Deep Kulesinin biraz ilersinde, yaklaşık bir mil uzağında Loovers Sokağı vardı. Helena ona orada erkek olduğunu öğretmişti.

Bu anı acıyla ve suçlulukla çok fazla doluydu. Onu kafasından atmaya çalışarak dikkatini toplayıp tekrar yola verdi... tam o anda da ilerdeki yolun sağ tarafında bulunan kulübelerden ilk tüfekler patladı.

Mark bir anda düşmanın atış açısını ve menzilini hesaplar buldu kendini. Tam yolun viraj yaptığı yeri seçmişlerdi. Orada taşıtların yavaşlaması şarttı. İyi, diye düşündü, içinde duygu bulunmayan bir mantıkla. Bu seçimi için için alkışladı. Rolls'un vites koluna dokundu, vites küçülterek dönüş için güç toplamaya çalıştı.

«Eğilin!» diye bağırdı ünlü yolcularına.

İlerde Cadillac ateş karşısında biraz yavaşladı, sonra hızla dönemece atıldı.

Altı yedi tüfek, diye tahmin yürüttü Mark. Sonra evin pencereleri altındaki yüksek duvarı ve açık kaldırımı gördü. Onlara değişen, yaklaşan bir hedef sağladı. Rolls'u gazladı, olanca hızıyla yandan kaldırıma çıktı, duvarın tam dibinden ilerledi.

Duvar dibindeki çalılar geçen arabanın yanında hışırdadı, Sean Courtney pencereden ateş ederken tabancanın patlaması duyuldu.

Mark frene bastı. Rolls'un arkasını virajda yelpaze gibi savurarak döndü, kaldırımdan sektirerek indirdi, evdeki nişancıları şaşırtmak için kıvrılarak yola çıktı. Sonra gaza olanca gücüyle basıp virajdan kurtuldu, Booysens'in karanlık çarşısında ilerledi, şaşkın tüfekçileri boş viraja bakar bıraktı. Şu anda Rolls-Royce motorunun uzaklaşan sesini dinliyor olmalıydılar.

İki mil sonra tehlike alanından çıkmış'olacaklardı. Son tepeyi aşıp Johannesburg'a gireceklerdi.

Önünde Cadillac dükkânlar, depolar, küçük fabrikalar arasında ilerliyor, farları yolun iki yanındaki binaları aydınlatıyor, karanlık tünelin içinde kurtuluşa giden bir yolu ısıtıyordu.

Rolls'un arka kanepesindeki iki general, Mark'ın yere yatma konusundaki emrini dinlememişlerdi. İkisi de dimdik oturuyor, ölçülü bir sesle olayı tartışıyorlardı.

«Hızlı düşündün, delikanlı,» dedi Smuts. «O dönüşü beklemiyorlardı.»

Sean, «Zeki çocuktur,» diye homurdandı.

«Ama sen o tabancayla boşuna vakit kaybediyorsun.»

«Yapacak bir şey olsun diye.» Sean bunu söylerken tabancasını bir daha doldurdu.

«Sen benim komandolarım arasında olmalıymışsın, dostum Sean. Sana cephane tasarrufunun nasıl yapılacağını öğretirdim.» Smuts, Sean'in önceki sözünün öcünü almaya çalışıyordu.

Cadillac'ın farları ilk yokuşta hafif yukarı doğru yükseldi Aynı anda hep birlikte yol üstündeki barikatı gördüler.

Yolun üzeri bir baştan bir başa petrol varilieriyle, kerestelerle, demir somyelerle, kum torbalarıyla, ev eşyalarıyla doldurulmuştu.

Sean yüksek sesle galiz bir küfür savurdu.

«Şimdi dönebilirim,» diye bağırdı Mark. «Ama yavaşladığımızda bizi avlarlar... hem öteki tuzaktan bir kere daha geçmek zorunda kalırız.»

Sean, «Cadillac'a dikkat et!» diye ona bağırdı.

Ağır siyah araba hiç kararsızlık göstermemişti. Yokuşu hızla çıkıp barikatın üzerine atıldı. En zayıf noktasını seçip oraya yöneldi.

«Gedik açacak! Onu izle, Mark!»

Cadillac barikata çarpınca masalar, sandalyeler havalara uçtu. Rüzgârın ve motorun sesine rağmen Mark çarpmanın gürültüsünü duyabilmişti. Derken Cadillac geçti, yokuşu tırmanmaya devam etti. Ama hızı giderek azalıyordu. Parçalanan radyatöründen beyaz dumanlar yükselmekteydi.

Ne olursa olsun, barikatta bir gedik açmayı başarmışlardı. Mark oraya yöneldi. Tahta parçalarının üzerinden sarsılarak geçti, yokuşta hızlandı, öndeki arabayla aradaki mesafeyi kapatmaya başladı.

Cadillac iyice yavaşlıyordu. Besbelli kötü bir yara almıştı.

Mark, «Durup onlara yardım edelim mi?» diye sordu.

Sean, «Hayır!» diye kükredi. «Biz Başbakanı...»

«Evet!» diye bağırdı Smuts da. «Onları orada bırakamayız.»

Mark, «Kararınızı verin!» diye bağırdı. Arka kanepede inanılmaz bir sessizlik oldu. Mark yavaşça frene bastı.

Makineli en yakındaki madenin kenarından ateşe başladı. Kör edici bir beyaz ışık yolu fırtına gibi süpürdü. O çatırtıyı tanımamaya olanak yoktu.

Sean'la Mark aynı anda, inanmaz bir sesle, «Vickers!» diye bağırdılar.

Başbakanın yeşilli sarılı forsunu burnunda dalgalandıran Cadillac ölüm ateşine doğru yaklaştı. Mark ona bakarken birden arabanın parçalanmaya başladığını gördü. Ön cam ve yan camlar patlayıp binlerce küçük parça halinde bulut gibi saçıldı, içerdeki üç kişi yolunma makinesine tutulmuş piliçler gibi parçalara bölündüler.

Cadillac yoldan çıktı, ahşap bir deponun duvarına burundan tosladı. Ama inatçı Vickers hâlâ ona ateş etmeye, kaportasında iri delikler açmaya devam etti. Saç gövdeden kopan parçalar Rolls'un farları önünden, gümüş paralar gibi uçarak geçiyordu.

Vickers'in hedefi değiştirip Rolls'a yönelmesi artık bir an meselesiydi. Mark bunun farkındaydı. Yolun ilerisine bakıp bir umut aradı.

Ahşap depoyla bir sonraki binanın arasında bir aralık vardı. Rolls'un sığabileceği kadardı ancak. Mark yavaşlayıp dönmeye hazırlandı. Makinelinin başındaki adam onun niyetini anladı. Ama namluyu Rolls'a çevirirken yüksekliği hemen ayarlayamadı.

Mermiler yolun yüzünü yırttı, tozları uçurdu, yandan arabanın altına doğru kaydı.

Daha makineliyi kullanan hedefini ayarlayamadan, Cadillac'ın benzin deposu patladı, korkunç bir gürültüyle birlikte kıpkırmızı alevler ve koyu bir kara duman yükseldi.

Onun perdesi ardında Mark aralığa doğru atıldı, direksiyonun zor dönmesine rağmen koca arabayı oraya sokmayı başardı. Bu arada burunu bir yere fena halde çarptı.

On beş metre ilerde, dar geçitin içinde koca bir treyler duruyor, yolu tıkıyordu. Üzeri kereste yüklüydü. Mark hemen frene bastı, arabayı durdurup dışarı atladı.

Deponun köşesi onları Vickers'in gözünden saklıyordu. Ama öndeki treyler de çıkışlarını engellemekteydi. Grevcilerin durumu anlayıp gelmeleri, onları tüfekleriyle delik deşik etmeleri birkaç dakika ya sürer, ya sürmezdi. Mark makineli ateşinin ön sol tekeri patlattığını hemen gördü. Arka kapıyı tuttuğu gibi açtı. Sean'ın elinden Mannlicher'i kaptı. İki generale, «Lastiği değiştirin, ben onları oyalamaya çalışacağım,» diye bağırıp geçitin ağzına doğru ilerledi.

Sean alaylı bir gülümsemeyle, «Bir daha bana emir verdiğinde 'efendim' demesini söyleyeceğim,» dedi. Sonra Smuts'a döndü. «Sen ömründe hiç lastik değiştirdin mi, Jannie?»

«Saçmalama, Sean. Ben alaydan yetişme askerim. Üstelik senden yüksek rütbeliyim.» Smuts da ona gülümsedi. Altın sakalıyla farların ışığında tıpkı bir Viking'e benziyordu.

«Bırak övünmeyi,» dedi Sean. «Sen krikoyu kullan.»

Mark depo binasının köşesine varıp çömeldi, çevresine bakmadan önce elindeki Mannlicher'i kontrol etti.

Cadillac kocaman bir alev yığınıydı. Yanık lastik ve yağ kokuları, kızarmakta olan insan eti boğucuydu. Sürücünün gövdesi hâlâ direksiyon başında oturuyordu. Ama öfkeli alevler o gövdeyi yalayıp durmaktaydı. Adamın kafası giderek kararıyor, kömürleşiyordu. Vücudu ağır bir ölüm balesiyle ikide bir kıvrılmaktaydı.

Mark'ın daha önce farkedemediği bir rüzgâr vardı. Tepeden doğru esiyordu. Değişken bir rüzgârdı. Yangının dumanlarını bir sağa savuruyor, sonra cayıp tekrar yolun üzerine yayıyordu.

Alevlerin üzerinden bakıldığında karşı taraftaki perspektif bozuluyor, insana sahte görüntüler gösteriyordu.

Mark o Vickers'e gerçek anlamda tehlike oluşturabilmek için yolu aşıp karşı tarafa geçmesi gerektiğini anladı. Açık alanda elli metrelik bir yeri koşarak alması şarttı. Ancak o zaman Vickers, Mark için sağlam bir hedef olurdu. Rüzgârı bekledi.

Az sonra yaklaştığını gördü. Ateşin ışığında, tepenin yukarılarındaki otlar hafifçe yatmıştı. Derken rüzgâr dumanları kaptığı gibi yolun üzerine doğru yaydı.

Mark deponun köşesinden fırladı. Rüzgârın kendisine hile yapmış olduğunu ancak yirmi metre koştuktan sonra anladı. Biraz üfürmüş, sonra hemen vazgeçmişti. Birkaç saniye sürmüştü ancak Sonra da gece yeni baştan sakinleşmişti. Yalnız Cadillac'ın yanma çıtırtıları duyuluyordu.

Duman yokolduğunda Mark yolun yarısını almıştı. Karnında bir yumru gibi hissetti korkuyu. Sonra o yumru bacaklarına doğru yayıldı. Öte yandan beyninin içindeki savaş saati durmaksızın tik takını sürdürüyordu. Vickers'in başındaki adamın kendisini tam hangi anda gördüğünü, namluyu ayarlayıp ona çevirmek için ne kadar süreye ihtiyacı olduğunu hesaplamaktaydı.

Şimdi, diye düşündü, hızını kesmeden belden büküldü, tam beklediği anda patlayan makineli kurşunlarının altına dalıp bir takla attı.

Hareketin hızı onu hemen tekrar ayağa kaldırdı. Düşmanının namlusu kendisini tekrar bulana kadar birkaç saniyesi olduğunu biliyordu. İleri atılırken sırtındaki eski yaraların sancısını duydu. Yıllardır acımamıştı o yaralar. Bu acı... beklentiden doğuyordu. Tek nedeni takla sırasında sırtının yere çarpışı değildi.

Yolun karşı tarafındaki kırmızı toprakların kendisine doğru yaklaştığını gördüğü sırada, Vickers'in namlusunun yine kendi üzerinde olduğunu da hissetti. Ayakları ilerde, yatarak öne doğru kaydı. Aynı anda Vickers'in mermileri de başının yukarısındaki havayı dövüyor, karşı taraftan tozları kaldırıyordu.

Mark karşı alanın ilk tepeciği dibinde bir süre yüzükoyun yattı. Yüzünü dirseğinin oyuğuna gömmüştü. Eski yaralarının sancısı geçinceye kadar sürekli hıçkırıp soluğunu toparlamaya çalıştı. Sonunda kalbinin temposu normali buldu. Başını tekrar kaldırdığında yüzündeki ifade donuk, öfkesi eyleme dönüktü.

Fergus MacDonald elini Vickers'in tetiğinden çekip bir küfür savurdu. Önündeki yamaçtan aşağı bakıp namluyu sağa sola çevirerek rasgele birkaç kez daha ateş etti.

Yanına diz çökmüş olan adam, «Galiba vurdun onu,» diye fısıldadı.

«Bok, vurdum,» diye tısladı Fergus. Sonra namluyu yolun üzerinde gözüne değen bir kıpırtıya çevirdi. Kısa süre ateş etti, yine mırıldandı.

«Tamam, çekilelim artık.»

«Dur, be yoldaş, avladık onları!» diye itiraz etti arkadaşı.

«Seni sersem budala! Herifi görmedin mi?» diye sordu Fergus. «Yolu nasıl geçti, farketmedin mi? Karşımızda domuzuna tecrübeli biri var, anlamıyor musun? Kim olursa olsun, azılı katil bu herif.»

«Bir tek itin bizi yerimizden etmesine izin mi vereceğiz?»

«Evet, öyle yapacağız!» dedi Fergus. «Karşımda o herif oldukça, ben bu silahı tehlikeye atmam. Bu silah yüz talimli askere bedeldir.» Çelik namluyu sevgiyle okşadı. «Biz buraya Kurnaz Jannie'yi öldürmeye geldik. O da şu anda, arabanın içinde fırınlanıyor. Vınlayalım buradan...» Vickers'i sökmeye koyuldu. Namluyu bir çevirip içinde bulunabilecek kurşunları boşalttı. «Çocuklara söyle, biz geri çekilirken koruma ateşi açsınlar,» dedi. Fişek kemerini çekti, sonra Vickers'i üçlü ayağın üzerinden kaldırıp kucakladı.

«Çabuk ol,» dedi yanındaki adama. «Geliyordur itoğlu. Soluğunu ensemde hissetmeye başladım bile.»

Yamaçta sekiz grevci vardı. Fergus'la iki kişi Vickers'in başında, ayrıca da beş dağınık adam daha.

«Tamam, gidiyoruz.» Fergus silahı kaldırıp omzuna vurdu, cephane şeritlerini sol eline aldı, yardımcısı da madenî ayağın yirmi beş kiloluk ağırlığını yüklendi. Yedek cephaneyle beş galonluk soğutma suyunu üçüncü arkadaş taşıyordu.

«Biz çekiliyoruz,» diye seslendi Fergus tüfekçilere. «Gözünüzü dört açın. Peşimizde tehlikeli bir it var.»

Grup halinde koşmaya başladılar. Vücutları eğikti. Ayakları kumlar üzerinde kayıp duruyordu.

Silahın sesi sol taraftan geldi. Fergus bunu beklemiyordu. Ayrıca tepenin inanılmayacak kadar yukarısından geliyordu. Herif oraya bu kadar kısa sürede varmak için kanat çıkardı sırtından herhalde, diye düşündü.

Ses tok, ağır bir sesti. Av silahı gibi bir şey. Arkadan üçüncü arkadaşının inlediğini duydu. Ciğerlerindeki hava zorla dışarı boşalıyormuş gibi bir ses çıkardı adam. Fergus başını çevirdiğinde onun yere yıkıldığını gördü. Beyaz kumlar üzerinde, koyu renk, şekilsiz bir karaltı.

«Tanrım!» diye soludu Fergus. O uzaklıktan, bu olmadık ışıkta ateş edebilmek müthiş bir şey olmalıydı. Bir tek yıldızlar, bir de Cadillac'ın alevleri.

Tüfek tekrar uğuldadı, Fergus yamaçtaki arkadaşlarından birinin bağırıp hışırtıyla çalılar arasına devrildiğini duydu. Hasmını doğru değerlendirdiğini anlıyordu. Bir katildi bu herif. Artık hepsi koşmaya başlamışlardı. Bir yandan bağırıyor, bir yandan rasgele ateş ediyorlardı. Fergus da onlarla birlikte koştu. Kafasında bir tek düşünce vardı... değerli Vickers'ini güvenceye almak, kurtarmak zorundaydı.

İki omzu arasında ceketi terden sırılsıklamdı. Ter damlaları sırtından beline doğru süzülüyor, kasketinin kenarından alnına sızıyor, gözlerine girip görüşünü bulanıklaştırıyordu. Sonunda sık bitki örtüsü altına varıp kendisini güvenli siperine attığında, konuşabilecek durumda değildi. Makineliyi kucağında kundaklı bebek gibi tutuyordu.

Tüfekçiler birer birer gelip kendilerini güvenceye aldılar.

«Kaç kişiydi bunlar?» diye soludu içlerinden biri.

Bir başkası, «Bilemiyorum,» diye karşılık verdi. «En azından bir düzine ZARP olmalı.»

«Ben beş tanesini gördüm.»

Fergus soluğunu ayarlamayı sonunda başardı. Artık konuşabilecek durumdaydı. «Bir kişi,» dedi. «Bir tek kişiydi... o kadar.»

«Kaypak Jannie'nin işini bitirdik mi?»

Fergus güvenli bir sesle, «Evet,» diye karşılık verdi. «Onun işi tamam. İlk arabadaydı... Forsunu gözümle gördüm. Pişerken vücudunu da gördüm. Artık evlerimize dönebiliriz.»

Rolls Royce tek başına Marshall Alanındaki polis merkezinin önünde durduğunda saat on bire pek az vardı. Kuşkulu nöbetçiler arabayı hemen durdurdular. Ama içindeki yolcuları tanıyınca bir düzine yüksek rütbeli polis ve subay binanın merdivenlerinden aşağı, onları karşılamaya koştu.

Başbakan hemen geniş konuk salonuna girdi. Birinci kattaki bu salon, askeri yönetimin karargâhı haline getirilmişti. Sıkıyönetim komutanlığı buradaydı. Masanın çevresindekilerin onu görünce duydukları sevinç açıkça görülebilecek gibiydi. Durum berbattı ama artık Smuts gelmişti. Bundan böyle işlerin yeniden düzene girmesini, keşmekeşin sona ermesini umabilirilerdi.

Smuts onların raporlarını sessizce dinledi. Bir yandan çenesindeki keçi sakalını çekiştirip duruyordu. Dinledikçe yüzündeki ifade daha ciddileşti.

Haritaya eğildi, bir süre daha sessizliğini sürdürdü. Sonra başını kaldırıp General van Deventer'e baktı. İki savaşta silah arkadaşlığı yapmıştı onunla. 1901'deki Lettow von Vorbeck harekâtında omuz omza Cape'e girmişlerdi komandolarıyla.

«Jacobus,» dedi Smuts; «Sen doğu birliklerine komuta et.» Van Deventer emri anladığını gıcırtılı bir sesle belirtti. 1901'de bir İngiliz kurşunu ses tellerini harap etmişti adamın.

«Sean, sen batıyı al. Brixton Tepesini yarın öğlene kadar ele geçirmek istiyorum.» Sonradan aklına gelmiş gibi ekledi. «Senin çocuklar Natal'den gelmişler mi?»

«Umarım,» dedi Sean Courtney.

«Ben de.» Smuts ona gülümsedi. «O tepeyi tek başına ele geçirirken eğleneceksin.» Yine gülümsedi. «Savaş planlarınızı kahvaltı saatine kadar istiyorum, baylar. Size hatırlatmama gerek bile yok, ama parolamız yine her zamanki gibi 'hız' olacak. Bu yarayı bir an önce dağlayıp sarmak zorundayız.»

Sonbahar başlarında güneşin başka türlü bir pırıltısı oluyordu. Duru, şen bir mavi gökten, sanki incelmiş bir atmosfer içinden akıp geliyordu ışınları.

Tam âşıkların sessiz bahçelerde piknik yapacağı mevsimdi. Ama 14 Mart 1922 sabahı hiç de sakin bir sabah değildi. Johannesburg'u ve çevresindeki banliyöleri sinsi, ürkütücü, sahte bir sükûnet sarmıştı o sabah.

Van Deventer iki gün içinde doğu cephesini temizlemiş, grevcileri Boer komando taktikleriyle şaşırtmış, Benoni ve Dunswart'daki direnişi silip süpürmüş, Brakpan'ı ve oradaki madeni ele geçirmiş, emrindeki Brit'ler de, Madder ve Geduld madenlerini alıp Springs'de ona katılmışlardı. İki günde doğu cephesindeki ayaklanmayı bastırmış bulunuyorlardı. Binlerce grevci beyaz bayraklarla teslim olmuş, duruşmaya çıkarılmak üzere alınıp götürülmüşlerdi.

Ama Fordsburg, tam Brixton Tepesinin merkezi sayılıyordu. İhtilalin de beyni oradan emir vermekteydi.

Sean Courtney sonunda tepeyi almış bulunuyordu, ama bunu ancak iki gün süren kanlı çarpışmalardan sonra yapabilmişti. Zırhlı birliklerin ve hava birliklerinin desteğiyle kayalıkları, okul binalarını, tuğla tesislerini, mezarlığı, resmi binaları, evleri bombalamak zorunda kalmışlardı. Oralar grevcilerin merkezi haline getirilmişti çünkü. Gece bastırınca her iki tarafın ölülerini taşıyor, hepsini Milner Parkı mezarlığına gömüyorlardı. Grup grup. Herkesi kendi arkadaşları arasına. Askeri askerle, grevciyi grevciyle.

Sean artık bıçağı kalbe saplamaya hazırdı. Parlak güneş ışıkları altında, Fordsburg'un madenî çatıları karşılarında pırıl pırıl parlamaktaydı.

Mark Anders, «İşte, geliyor,» dedi. Hepsi dürbünlerini kaldırıp ufukta beliren minik kara beneğe doğru tuttular.

DG9 yaklaştı, güneyden doğru, Fordsburg evleri üzerinden uçmaya koyuldu.

Mark dürbününün merceğinden ön kabinde pilotun başını ve omuzlarını görebiliyordu. Seyir subayı yanda yığılı duran basılı kâğıtların ipini kesti, açık delikten uçurdu. Kâğıtlar uçağın ardında beyaz bir fırtına gibi uçuşarak yayıldılar, döne döne, kumrular gibi kentin üzerine doğru alçaldılar.

Bir rüzgâr kâğıtlardan bazılarını tepeye doğru savurdu. Mark bir tanesini havadan kaptı, üzerindeki yazılara göz attı.

SIKIYÖNETİM EMRİDİR

Kadınlarin çocukların ve hükümeti destekleyen herkesin bugün saat 11.00'den önce Fordsburg'un başkaldırmış kesimlerinden çıkması gerekmektedir. Bu yörelerde askeri operasyonlar yapılacaktır. Bu emre göre yasaya karşı çıkmış hiç kimseye cezai bağışıklık sağlanamaz.

SEAN COURTNEY
KOMUTAN

Kötü cümlelerle, karanlık bir ifadeyle kaleme alınmıştı.

Mark, acaba bunu kim yazdı, diye merak etti, sonra elinden attı. Kâğıt ayaklarının dibindeki otlar üzerine düştü.

«Ya gözcüler onları dışarı bırakmazsa, efendim?» diye sordu alçak sesle.

Sean, «Sana benim vicdanım olasın diye para vermiyorum, delikanlı,» diye homurdandı. Bir süre sessizce yan yana durdular. Sonra Sean içini çekti, göğüs cebinden bir puro çıkardı, barışmak istermiş gibi Mark'a uzattı.

«Ne yapabilirim, Mark? Adamlarımı o sokaklara destek ateşi olmaksızın mı süreyim?» Kendi purosunun ucunu ısırıp tükürdü. «Hangilerinin hayatı daha önemli? Grevcilerle ailelerininki mi, yoksa bana güvenmiş, hayatlarını bana teslim etmiş insanlarınki mi?»

Mark alçak sesle, «İnsanın nefret ettikleriyle savaşması çok daha kolay,» diye mırıldandı.

Sean ona sert sert bakarak, «Bunu nerede okudun?» diye sordu.

«Neyse ki, bu işde siyahlar yok,» dedi Mark başını iki yana sallayarak. Kılık değiştirmiş siyah polisleri alana gizlice sokup yerli kabilelerin bölgeyi terketmesi için haber iletme işini Mark üstlenmişti.

«Zavallı garipler,» diye ona katıldı Sean. «Beyazların bu çılgınlığı hakkında ne düşünüyorlardır acaba?» Mark aşağıdaki evlerden gelen çat pat tüfek seslerine aldırış etmeksizin kayanın ucuna kadar ilerledi. Dürbünüyle kente doğru baktı. Birden rahatlamış gibi bağırdı:

«Çıkıyorlar!»

Durdukları yerin epey aşağısında ilk grup, Vrededorp İstasyonunun kapısında belirmişti. Kadınlar küçük bebekleri kucaklarında taşıyor, isteksiz çocukları ellerinden çekerek sürüklüyorlardı. Kimisi değerli eşyalarını da yanlarında taşımaktaydı. Bazıları evcil hayvanlarını yanlarına almışlardı. Kafeslerde kanaryalarını, tasmaların ucunda köpeklerini. İlk küçük gruplar buluştu, hazin bir tabur oluşturuldu, ağır ağır ilerlemeyi sürdürdüler.

«Bir manga yolla, onlara yol göstersin,» diye emir verdi Sean alçak sesle. Sonra başını eğip sakalını çenesine değdirdi. «Kadınların yoldan çekildiğine sevindim,» diye homurdandı. «Ama ifade ettiği anlam beni üzüyor.»

«Erkekler karşı koyacak,» dedi Mark.

Sean, «Evet,» diye başını salladı. «Dövüşecekler. Bana yeterince kan döküldü gibi geliyordu. Ama onlar bu trajediyi sonuna kadar götürmeye niyetli.» Purosunu yere atıp üzerine topuğunu basarak söndürdü. «Pekâlâ, Mark. Aşağıya inip Molyneux'ya söyle, başlıyoruz. Saat on bir olduğunda ateş açacağız. İyi şanslar, oğlum.»

Mark bir selam çaktı. Sean onu olduğu yerde bıraktı, topallayarak tepeden inip, savaşı izlemeye gelmiş olan General Smuts'la erkânının yanına doğru ilerledi.

İlk şarapneller gökleri yırttı, Fordsburg üzerinde patlayarak sessizliği yoketti.

Ateşi tepelerdeki birlikler açmıştı. Kısa zamanda diğerleri de onlara katıldı.

Yirmi dakika boyunca çıkan gürültü, duman ve toz akıllara durgunluk verecek gibiydi. Mark acele kazılmış siperde durmuş, kenardan bakıyordu. Bu durumu kendisine öylesine korkunç şekilde tanıdık geliyordu ki! Belki elli kez yaşamıştı aynı ânı daha önce. Sinirlerinin gerildiğini hissetti, karnındaki korku yumrusu içini bulandırdı.

Sipere saklanmak, başını korumak, kulaklarını o seslere tıkamak, öylece beklemek geldi içinden.

Olduğu yerde kalmak, yüzündeki ifadeyi değiştirmemek, kaygısızmış gibi görünmek büyük çabaya maloluyordu. Ama A Birliğinin adamları onun yanındaydılar. Mark oyalanmak için, siperden çıktıklarında hangi yolu izleyerek ilerleyeceklerini saptamaya koyuldu.

Her köşede barikatlar bulacaklardı. Kenarlardaki evlerin hepsinde düşman onları bekliyor olacaktı. Bu ateşler, pusuya yatmış grevcileri ürkütemezdi. Sınırlı şarapnel ateşiydi ne de olsa. Sean Courtney daha önce grevcilerin eline düşmüş olan yüzden fazla polis ve askerin güvenliğini de düşünmek zorundaydı. Onlar da bu kentin bir yerlerinde bulunuyorlardı.

«Yüksek güçlü patlayıcı yasak!» diye emir vermişti. Mark kendi birliğinin sokaklarda ilerlerken parça parça edilebileceğini biliyordu.

Arka bahçelerden, mutfaklardan, çamaşırhanelerden geçerek ilerleyecekti. Son hedefleri, sendika binasıydı.

Saatine bir daha baktı. Dört dakika kalmıştı.

«Tamam, çavuş,» dedi alçak sesle.

Emir siperin içinde çabucak iletildi. Adamlar çömelik pozda biraz yükseldiler, siperin üst kenarından baktılar.

«Eski günler gibi, efendim,» dedi çavuş sevimli bir sesle. Mark dönüp ona baktı. Adam bu işten enikonu zevk alıyor gibiydi. Mark bu yüzden ondan nefret ettiğini hissetti.

«Haydi,» dedi birden. Saatinin yelkovanı o anda dokunmuştu kalın çizgiye. Çavuş düdüğünü tiz bir sesle öttürdü.

Mark bir elini siperin kenarına dayadı, fırlayıp çıktı.

İleri doğru koşmaya başladı. Karşısındaki evlerden bir çatırtıdır koptu. Birden Mark artık hiç korkmadığını hissetti.

Çocukluk dönemini yeni aşmıştı. Düzgün, pembe yanakları, üst dudağında da altın renkli ince tüylerin gölgesi vardı.

Onu bodrumun merdivenlerinden iterek indirdiler. Dengesini kaybetti, yuvarlandı.

«Bir ödlek daha!» diye homurdandı onu getirenlerden biri. Tüfeği omzunda, kızıl şeridi kolundaydı. «Metrodan inip kaçmaya çalışırken yakaladık.»

Çocuk toparlanıp ayağa kalktı. Düşüşten dizleri sıyrılmıştı. Harry Fisher tepesine dikildiğinde ağlamak üzereydi. Sağ elinde uzun bir kırbaç tutuyordu Fisher.

«Bir hain!» diye kükredi. Son günlerin sürekli planlama ve çatışmalarının getirdiği yorgunluk ve gerilim yavaş yavaş kendini belli ediyordu. Adamın gözleri fanatik ışıklar yansıtmaktaydı. Hareketleri kopuk kopuk, sıçrar gibi, abartmalıydı. Sesi de gereğinden yüksek çıkıyordu.

«Hayır, yoldaş, yemin ederim ki, ben hain değilim,» diye yalvardı delikanlı acıyla.

«O halde korkaksın!» Fisher çocuğun yakasına sarıldı, çektiği gibi göğsünü beline kadar açtı.

«Tüfeğim yoktu,» diye inledi delikanlı.

«Herkese yetecek tüfek çıkacak. Öndeki yoldaşlar ölünce.»

Kırbaç şakladı, çocuğun düzgün cildini yardı, vücuduna dolandı, o dizleri çökerken kesiklerinden kanlar fışkırdı.

Harry Fisher onun tepesinde dikilip kırbacını savurdu durdu. Sesi çıkmaz oluncaya, çığlıkların ardı kesilinceye kadar. Sonra geri çekildi, soluk soluğa, «Onu dışarı çıkarın, hainlere ve korkaklara ne yapılırmış, yoldaşlar görsün!» dedi.

Bir grevci çocuğu kollarından tutup kaldırdı, arkadaşıyla birlikte onu sürükleyerek merdivenlerden yukarıya çıkardılar. Sırtının derisi şerit şerit yarılmış, belinden aşağı akan kanlar pantolonunu kırmızıya boyamıştı.

Mark bahçenin arka duvarından beton tabana yumuşacık sıçradı. Yan duvarların dibine boş bira şişeleri yüksek yığınlar halinde birikmişti. Öğle sıcağında acı bir içki kokusu yayılmaktaydı çevreye.

Mint Sokağında içki satan bu dükkâna bir saat içinde varmışlardı. Arka bahçelerden, sundurmaların çatılarından aşarak ilerlemeleri, Mark'ın sandığından çok daha başarılı olmuştu.

Bir kere yol barikatlarından kurtulmuşlardı. Güçlü biçimde mevzilenmiş grevci grupları sarıp kuşatmayı iki kez başarmışlardı.

Mark bahçeden hızla koştu, arka kapıyı bir tekmeyle açtı, açar açmaz yana çekilip duvara yamyassı yapıştı. İçerden ateş edebilecek grevcilerin yolu üstünden kaçmış oluyordu böylelikle.

Çavuşla bir düzine kadar adam onu izlediler. Bahçeye yayılıp kapıyı ve pencereleri namlularıyla kontrol altına aldılar. Çavuş açık duran kapıdan içeriye doğru bakarak Mark'a başını salladı. Mark yerinden fırlayıp yanlamasına kapıdan içeriye daldı. Tüfeği kalça hizasındaydı. Gözleri ışıktan karanlığa girince kısılmış, çevresine dikkatle bakıyordu.

Dükkân bomboştu. Kepenkler inik, kapılar sürgülü, içerdeki şişeler yağmacıların şerrinden kurtulmuş, dizi dizi durmaktaydı. Bu da grevcilerin disiplinli biçimde hareket ettiğinin kanıtıydı.

Mark buraya son seferinde şarap almaya gelmiş olduğunu hatırladı. Helena MacDonald için. O düşünceyi kafasından uzaklaştırdı, kepenkli pencerelere yürüdü. Çavuş bu sırada adamlarını arka kapıdan içeriye sokuyordu.

Kepenkler rasgele atılmış şarapnellerden delik deşikti. Mark o deliklerin birinden dışarıyı gözetledi.

Yolun karşısında, elli metre kadar ilerde sendika binası vardı. Önündeki meydan, grevcilerin kurduğu barikatlarla, kazdığı siperlerle, savunma önlemleriyle doluydu.

Sokaktaki genel tuvalet bile bir istihkâm: haline getirilmişti. Ama savunucuların tüm dikkati, meydanın karşı tarafındaki sokaklara dönüktü.

Siperlere sıra olmuşlar, Transvaal İskoç Birliğinin istasyon tarafından kente koşan askerlerine ateş ediyorlardı.

Grevcilerin kılığı çeşit çeşitti. Kimi yağlı iş tulumları, kimi yarı askerî safari ceketleri giymişti. Başları ya kasketli, ya kasklı ya da iş miğferliydi. Kiminin üzerinde takım elbiseleri vardı. Kimi hasır şapkalı, omuzlarında fişek kemerleri sallanarak dolaşıyordu. Hepsinin de arkası Mark'a dönük, açık hedef oluşturuyordu.

Dükkândan bir saldırı, tam bir katliam olurdu. Çavuş şimdiden adamlarını kapı ve pencerelere bölüştürmeye başlamıştı bile. Sevinçten çıldırıyordu.

Bir makineli istetebilirim, diye düşündü, Mark. İçinden bir duygu, o habersiz grubu Vickers'le biçmeye karşı koyuyordu ama. Eğer onlardan nefret ediyor olsam yapardım, diye düşündü.

Onun bakışları altında, grevciler karşıdan gelen ateşle birer birer devrilmeye başladılar.

Mark, «Süngü tak!» diye bağırdı. Dükkânın alacakaranlığında süngülerin pırıltısı parladı. Serseri bir kurşun Mark'ın başı üzerinde bir yerden kepengi deldi, rafta duran viski şişesini parçaladı. İçkinin kokusu keskin ve tatsızdı. Mark bir daha seslendi.

«Ben emir verince kapıları ve pencereleri açın. Onlara süngüyle saldıracağız.»

Kepenkler parçalandı, kapıların kanatları açıldı. Mark adamların önünde dışarı fırladı. Daha ilk kum torbalarına varmamışlardı ki, grevciler tüfeklerini ellerinden atmaya, kollarını başları üzerinde kaldırıp teslim olmaya başladılar.

Meydanın karşı tarafından askerler de sevinç çığlıkları atarak alana doluşuyorlardı. Mark içinde bir rahatlama hissetti. Ne iyi etmiş de süngü saldırısına karar vermiş, adamlarının o grevcilere arkadan ateş etmesine engel olmuştu!

Askerler meydana girip grevcilerin silahlarını alırken, Mark olanca hızıyla sendika binasının merdivenlerine atıldı.

En üst basamakta durup bağırdı. «İçerdekiler, geri çekilin!» Sonra peşpeşe üç el ateş edip pirinç kilidi parçaladı.

Harry Fisher duvara dayanmış, kum torbalı pencereden dışarıya bakıyordu. Alandaki keşmekeşin farkındaydı.

Dayanılmaz bir umutsuzluk adamın koca cüssesini sarstı, yaralı bir boğa gibi soludu, matadorun son zıpkınını beklemeye hazırlandı. Adamların silahlarını ellerinden atışlarına, teslim oluşlarına bir süre daha baktı. Sonra yorgun omuzları aşağıya sarktı. Cüssesi küçüldü sanki birden. Koca kafası eğikti. Genç bir teğmen binanın kapısına doğru atıldığında, onun bakışları bulanmıştı iyice. Sonra kilide ateş edildiğini duydu.

Dönüp masasına yürüdü, kapalı kapının tam karşısına rastlayan koltuğa oturdu, kemerinden tabancasını çekerken eli titriyordu. Emniyeti açtı, hazır bekledi. Elinde değildi tabanca. Önünde, masanın üzerinde yatıyordu.

Başını yana eğip haykırılan emirleri, ayak seslerini dinledi. Bir dakika sonra tahta merdivenlerden yukarı koşan ayak seslerini de duydu.

Tabancayı masadan eline aldı, iki dirseğini masaya dayayarak kendini dengeledi.

Mark binanın ana kapısından hole daldığında şaşırarak durakladı. Yerlerde bir yığın vücut serilmiş yatıyordu. Yüzlerceydi sanki.

O bakarken, bir yüzbaşı adamlarıyla birlikte onun peşi sıra hole daldı. Onlar da durdular.

«Ulu Tanrım!» diye soludu yüzbaşı. Mark o sırada farkına yardı. Yerdekilerin hepsi üniformalıydı. Polis üniformaları, yeşil asker üniformaları...

Tutsaklarını öldürmüşler, diye düşündü Mark. Panik içindeydi. Derken birden yerdeki vücutlardan bir tanesi kıpırdadı, doğruldu, onu ötekiler izledi.

Yüzbaşı, Mark'ın yanı başında, «Tanrıya şükürler olsun!» diye mırıldandı. Tutsaklar ayağa kalkıyorlardı. Yüzlerindeki ifade pırıl pırıldı. Holü neşe sesleri doldurdu.

Kapıya atıldılar. Kimi arkadaşlarını kucaklamak istiyor, kimi kendilerini kurtaranlara teşekkür etmek istiyor, kimi de açık havaya kavuşmak için koşuyordu.

Mark üzerine gelen iriyarı polis çavuşunun kucaklamasından zor kurtuldu, adamın kolu altından dalış yapıp merdivenlere atıldı.

Basamakları üçer üçer çıktı, sahanlıkta durdu. Beş çalışma odasının kapısı açık duruyordu. Altıncısı kapalıydı. Mark hızla koridorda ilerlerken açık duran kapılardan odalara baktı. Dolaplar ve masalar yağma edilmiş görünümündeydi. Yerlerde bilek yüksekliğinde kâğıtlar yatmaktaydı. Sandalyeler devrilmiş, çekmeceler, masalar çekilip yere başaşağı edilmişti.

Koridorun dibindeki altıncı kapı, kapalı olan tek kapıydı. Sendika başkanının odasıydı orası. Yani Fergus MacDonald'ın odası. Mark biliyordu. Dostuluk bağlarının güdüsüyle durmadan onu arıyordu. Paylaştıkları onca anının hatırına onu bulmak, korumak, elinden geldiği kadar savunmak niyetindeydi.

Kapıya yaklaşırken tüfeğinin emniyetini kapadı. Tam elini kapının kulpuna uzatacağı sırada, o güçlü uyarı duygusu onu bir kez daha dürttü. Bir an parmakları kulpa değmiş durumda durdu, sonra kapının hizasından yana doğru çekildi, eğilip kulpu bastırdı.

Kapı kilitli değildi. Kanat arkaya doğru uçup ardına yaslandı. Hiçbir şey olmadı, Mark rahatlayarak soluk verdi, adımını atıp kapıdan girdi.

Harry Fisher tam karşıya gelen masada oturuyordu. Meydan okuyan, korkunç bir adam. Karışık saçları alnına düşmüştü. Başı eğikti. Dirseklerini masaya dayamış, iki eliyle tabancasını Mark'ın göğsüne nişanlamış oturuyordu.

Mark kıpırdarsa öleceğini anladı. Namlunun ağzından içerdeki kurşunların yuvarlak burunlarını görebiliyordu. Emniyeti açıktı. Donmuş gibi durdu.

Harry Fisher, Mark'ın tanıyamadığı boğuk bir fısıltıyla, «Yenilgi değil bu,» dedi. «Biz canavar dişleriyiz. Bir tanemizi gömdüğünüz yerden bin yeni savaşçı fışkırır.»

«Bitti artık, Harry.» Mark dikkatli konuşuyordu. Adamın dikkatini dağıtmayı amaçlamaktaydı. Harry tetiği çekmeden önce kendi tüfeğini doğrultamayacağının farkındaydı.

«Hayır!» Fisher başındaki iri, dolaşık baleleri salladı. «Daha yeni başlıyor.»

Mark onun ne yaptığını anlayamadı. Harry Fisher bir anda tabancayı çevirmiş, namluyu kendi ağzına doğrultmuştu. Patlama boğuk oldu. Harry Fisher'in kafası biçimini kaybetti. Patlamış bir lastik top gibi esnedi.

Kafatasının arkası yarıldı, gerideki duvara kırmızılı sarılı lekeler saçıldı.

Kurşunun etkisi koca vücudu sırtüstü devirdi. Koltuğu da devrildi.

Odayı yanmış barut kokusu sarmıştı. Duman doluydu. Harry Fisher'in çizme topukları birkaç hareket yaptı, tahta taban üzerinde dans eder gibi kıpırdandı.

«Fergus MacDonald nerede?» Mark bu soruyu her önüne çıkana soruyordu. Tutuklanan bütün grevcilere. Onlar ona boş boş bakıyorlardı cevap olarak. Öfkeli, acı içindeydiler. Bir kısmının bakışları hâlâ meydan okuyordu. Bir teki bile cevap vermeye tenezzül etmedi.

Mark yanına adamlarından üçünü aldı, devriye gezme numarasıyla Lovers Sokağındaki eve yollandı.

Ön kapı kilitli değildi. Ön odadaki yataklar yapılmamıştı. Mark, Helena'nın sabahlığını bir sandalyenin arkasına rasgele atılmış görünce duygularında bir tiksinti, kasıklarında bir sancı hisseder gibi oldu. Buruşuk bir külot sandalyeden kaymış, yere düşmüştü.

Hemen döndü, evin geri kalanını dolaştı. Mutfaktaki kirli bulaşıkların üzerini yeşil bir küf tabakası kaplamaya başlamıştı artık. Hava kirli, kullanılmamış bir havaydı. Bu eve günlerdir kimsenin girmediği ortadaydı.

Kapkara ocağın yanında, yerde bir kâğıt parçası yatmaktaydı. Mark eğilip aldı. Üzerinde orak-çekiç amblemi... bir broşür. Elinde buruşturup karşı duvara fırlattı. Adamları kendisini basamaklarda bekliyorlardı.

Grevciler Braamfontein'de demiryolu hattını dinamitlemişlerdi. Church Sokağı alt geçidi de patlatılmıştı. Bu nedenle birlik Fordsburg'da inememişti trenden. Yolların çoğunda hâlâ son çatışmanın barikatları, kalıntıları vardı. Ama en tehlikelisi, hâlâ ısrar eden tek tük grevcilerin saldırılarıydı. Bunların bir bölümü Johannesburg'un dibindeki bir yolun iki yanına sıralanmış binalarda hâlâ saklanmaktaydılar.

Sean Courtney adamlarını yamaçtan yukarı, Crown Deep madeninin açık alanına götürmeye karar verdi.

Fordsburg'dan karanlıkta çıktılar. Atışa elverişli ışık başlamadan önce. Uzun, rahatsız bir gece olmuştu. Kimse pek uyuyamamıştı. Yorgunluktan sırt çantalarını zorlukla taşıyorlar, yürürken dizleri bükülüyordu. Gidecekleri yol bir milden azdı neyseki.

Motorlu taşıtlar Crown madeninin Eyfel kulesine benzer demir kulesi yakınında durmaktaydı. Otuz metreyi aşkın yüksekliği vardı kulenin. Üzerinde vinçler, çarklar, dişliler, çelik çubuklar göze çarpıyordu. Vardiya işe başladığı zaman bu çarklar dönecek, içi insan ve malzeme dolu kafesleri toprağın bağrına indirip çıkaracaktı. O derinliklerden milyonlarca ton altın kayasını yukarıya taşıyacaktı.

Şu anda koca tekerler hareketsizdi. Üç aydan beri ölüydüler zaten. Kulenin çevresindeki binalar bomboştu.

Oradaki taşıtlar, kamyonlardan, ticari kamyonetlerden oluşmaktaydı. Sıkıyönetimin emriyle oradaydılar. Taş taşıyan koca kamyonlar da vardı, ama yine de altı yüz adamı taşımaya yetmeyecekleri ortadaydı. Askerler bu yüzden yürüyorlardı.

Mark A Birliğinin yan tarafında yürüyerek yaklaştığında, konvoyun başında yarım düzine kadar subayı tartışma halinde buldu. General Courtney'in tanıdık siluetini hemen ayırt etti. Başı ve omuzları ötekilerin yukarısındaydı. Sesi öfkeli bir kükremeyle yükseldi.

«Bu adamların hepsini öğleden sonra gitmiş görmek istiyorum. İyi iş çıkardılar. Artık sıcak bir yemeğe, uyuyacak rahat bir yere...»

O anda Mark'ı gördü, kaşları hemen çatıldı. Elini sallayıp onu yanına çağırdı ama daha o oraya ulaşmadan konuşmaya başladı.

«Hangi cehennemdeydin sen?»

«Askerlerle biri...»

«Ben seni bir mesaj götür diye yolladım, geri gelmeni bekliyordum. Dövüşe katılmanı istemiş değilim, bunu sen de bal gibi biliyorsun. Sen benim kurmayımsın, bayım!»

Mark yorgun ve sinirliydi. O gün yapmış olduğu işler hâlâ onu rahatsız etmekteydi. Generalin azarlamalarına dayanabilecek durumda hiç değildi.

Yüzündeki başkaldıran ifadeyi yanlış anlamaya olanak yoktu. «Efendim,» diye başladı, ama Sean bağırarak onu susturdu.

«Benimle o ses tonuyla konuşamazsın, delikanlı!»

Aldırmaz, karanlık bir öfke sardı Mark'ı. Doğacak sonuçlara başveriyor gibi, hafifçe öne doğru eğildi. Yüzü öfkeden solmuştu. Ağzını açtı.

Tüm birlik yaklaşmıştı o anda. Yolun üzerinde düzenli, simetrik sıralar halinde yürüyorlardı. Haki üniformalı, üçerli sıra olmuş.

Çavuşların haykırdıkları emirler hepsini durdurdu. «Rahat!»

Çelik kulenin tepesinden bakıldığında, sabahın sarı ışıkları altında unutulmayacak bir görünüm oluşturuyorlardı.

«Hazır mısın, sevgilim?» diye fısıldadı, Fergus MacDonald. Helena başını sessizce salladı. Gerçek yaşam çoktan solup gitmiş, onun yerini rüya gibi geçen bir zaman almıştı. Helena'nın omuzlarında, taşıdığı ağır fişeklerin kayışları oyuklar oluşturmuştu. Acıyordu omuzları. Ama o hissetmiyordu. Yalnızca vücudunun uyuşmuş gibi olduğunun farkındaydı. Elleri şiş ve sarsaktı. Tırnakları kırık kırıktı, içlerine yarımay biçiminde kara kirler dolmuştu. Fişek kayışları parmağının arasında ipek gibiydi. Pirinç fişeklikler buz gibi değiyordu parmaklarına. Parmakuçlorı öyle serinlemişti ki, içinden o fişeklerden alıp dudaklarına da sürmek geldi.

Fergus neden bakıyordu ona böyle? Birden tedirgin oldu. Ama bu da çabuk geçti. O uçar gibi rüya duygusu yeniden sardı Helena'yı.

«Artık inebilirsin,» dedi Fergus ona alçak sesle. «Burada kalmak zorunda değilsin.» Çok yorgun, çok ihtiyar bir adam hali gelmişti ona da. Suratı kırış kırış, birbiri üzerine katlanan şişliklerle doluydu. Sakalı uzamış, yanaklarını gümüş rengine boyamıştı, ama alttaki cildi kara is lekeleriyle kaplıydı.

Yalnızca bej kasketinin altındaki gözleri değişmemişti. Hâlâ alev alevdi bakışları. Fanatik kıvılcımlarla tutuşuyordu.

Helena başını iki yana salladı. Onun susmasını, konuşmamasını istiyordu. Sesler rahatsız ediyordu. Başını öte tarafa çevirdi.

Aşağıdaki adamlar omuz omza durmuşlardı. Düzenli sıralar halindeydiler. Güneş gölgelerini tozlu yolun üzerine düşürüyordu.

Fergus ona bir saniye daha baktı. Solgundu. Yorgun bir yabancıydı karısı. Yüzünün kemikleri dışarı fırlamak istiyor gibiydi. Eşarbını başına çingeneler gibi sarmış, kısacık kesilmiş siyah saçlarını saklamıştı.

«Pekâlâ öyleyse,» diye mırıldandı Fergus. Vickers'e eliyle bir dokundu, hafif sola doğru çevirdi.

Taburun başında bir grup subay vardı. Bir tanesi iri, güçlü bir adamdı. Siyah sakalı buradan bile görünüyordu. Güneş onun apoletleri üzerine düştü. Fergus başını eğdi, Vickers'in arkasından baktı.

Bir de daha genç, daha zayıf bir subay vardı orada. Fergus gözlerini iki kez hızla kırpıştırdı.. Belleğinin tâ derinlerinde bir şey kıpırdar gibi olmuştu.

Parmaklarını otomatik emniyete geçirdi, çekip kaldırdı, namluyu eğip nişan aldı, parmağını tetiğe doğru kaydırdı.

Gözlerini bir daha kırpıştırdı. O genç subayın yüzü içinde bir şeyin kıpırdamasına yol açıyordu. Kararlılığında bir yumuşama, bir bulanıklaşma hissetti. Sonra buna zorla engel oldu, tetiğe iki baş parmağıyla birden bastırdı.

Silah üç ayağı üzerinde titredi, uzun kayış hızla yukarı doğru emilmeye başladı. Helena'nın solgun parmakları kayışı dikkatle yukarı kaldırıyordu. Boş fişekler çangır çungur her tarafa saçılmaktaydı.

Gürültü kulakları yırtacak türdendi. Helena'nın beynini doldurdu, gözlerini zonklattı.

En usta nişancı bile, yukardan aşağıya doğru ateş ederken hedefin yukarısına vurma tehlikesine karşı uyanık olmalıydı. Kulenin tepesinden nişan almak da kolay değildi. Sabahın sarı ışığı da karıştırıyordu Fergus'un görüşünü. İlk mermileri gereğinden yüksekti. Karın hizası yerine, omuz hizasına rastladı. Oysa makineli tüfek atışlarında ölüm düzeyi, karın hizasıydı.

İlk mermilerin saplanışı, daha Mark silahın sesini duymadan başladı. Bir tanesi Sean Courtney'in koca gövdesinin üst kısmına rastladı. Onu öne doğru fırlattı, Mark'la göğüs göğüse çarpıştılar, ikisi birlikte yolun üzerine yıkıldılar.

Fergus ayarı düzeltti, namluyu biraz daha aşağıya aldı, ayakta duran askerleri taramaya koyuldu. Onlar sessiz halde, ipnotize olmuş gibi dururken Vickers saniyeler boyunca, hepsine sonsuz gibi gelen bir süre ateş etti durdu.

Sean, Mark'ın üzerinden yana kaydı. Suratı karmakarışıktı. Öfkeliydi. Kendisini haksızlığa uğramış gibi görüyordu. Dizleri üzerinde doğrulmak için çabaladı. Tek kolu yanına sarkmış sallanıyordu. Kanı ikisini de ıslattı. Sean hâlâ doğrulmaya uğraşıyordu.

Makineli, askerleri birbiri üzerine devirmekteydi. Ölüler ve yaralılar karmaşık kümeler oluşturuyorlardı.

Mark debelenip generalin altından kurtuldu, kuleye doğru baktı. Kendi zihinsel karmaşası ve umutsuzluğu içinde bile, hasmının yine kendine iyi bir mevzi seçtiğini görebildi. Yanına varması kolay olmayacaktı.

Sonra bakışlarını yola çevirdi, kanlı katliamı gördü. Sıralar bozulmuştu. Adamlar koşuşuyor, kendilerini ilerdeki taşıtların gerisine, yol kenarındaki hendeğe saklama umuduyla kaçışıyorlardı. Ama araçlara ulaşmak da kolay değildi. Yol doluydu.

Kimi sürünüyor, kimi bağırıyor, tozlar içinde kıvranıyor, çamurlara bulanıyordu. Yukardaki silah dönüp ileriye kayıyor, sonra tekrar geri geliyordu. Ortalığı toz duman etmekteydi.

Mark doğrulup çömelir duruma geçti, kolunu generalin göğsü altına kaydırdı. Adamın ağırlığı korkunçtu. Ama Mark gerekli gücü her nasılsa buldu. Vickers'in tehdidiyle herhalde. Sean Courtney kendi de tuzağa düşürülmüş boğa gibi doğrulmaya çabalıyordu. Mark sonunda onu ayağa kaldırmayı başardı.

Onun yarı ağırlığını da taşıyarak ilerlerken, düşmesini de engelliyordu. Sarhoş gibi sallanıyordu general. Öne eğikti. Göğsü fena halde kanıyordu. Ağzından hızlı hızlı solumaktaydı. Mark onu zorlayarak koşturdu.

Makineli tekrar onlara doğru dönüyordu. Mermiler topuklarının ardına düştü, hendeğe doğru emeklemekte olan genç bir teğmenin sırtına saplandı. Adam zaten tutmayan iki bacağını ardından çekerek elleri üzerinde ilerlemeye çalışmaktaydı. Yüzükoyun kapandı.

Generalle Mark hendeğe varıp içine yıkıldılar. Derinliği altmış santim yoktu bile. Generali tümüyle saklayacak bir yer değildi. Yüzükoyun, hareketsiz yatsa bile. Vickers ise hâlâ avlanma halindeydi.

İlk taramadan sonra artık kesik kesik, seçtiği hedeflere ateş etmeye başladı. Bunlar başlangıçtakinden daha tehlikeli oluyor, hem de makineliyi fazla ısınmaktan koruyordu. Cephane de tasarruflu harcanmaktaydı. Mark bütün bunları düşündü, kulenin tepesinde eski ve tecrübeli bir askerin bulunduğuna karar verdi.

«Nerenizden vuruldunuz?» diye sordu. Sean onun ellerini öfkeyle itti, başını çevirip kuleye doğru baktı.

«Onu vurabilir misin, Mark?» diye sordu, parmaklarını genç adamın omuzlarına bastırdı.

Mark hemen, «Buradan olmaz,» dedi. Bunu birkaç saniyede hesaplamıştı. «Yeri çok iyi.»

«Büyük Tanrım! Vah benim çocuklara!»

«Orada kendine bir yuva yapmış.» Mark çelik yapıyı inceliyordu. Vinçlerin tekerleri altında kalan platformun tabanı, çelik çerçevelere dayalı kalın kerestelerden oluşmaktaydı. Çok kalın.

Makineliyi çalıştıran, bu tahtalardan birazını toplamış, kendi çevresine koruyucu dört duvar örmüştü. Belki elli santim vardı duvarların kalınlığı. Mark yer tahtalarının arasından ışık göründüğünü farketti. Oradan, yukardaki yuvanın büyüklüğünü ve biçimini kestirmeye çalıştı.

«Bizi bütün gün burada tutabilir!» Sean yolun üzerine serili haki üniformalılara baktı. Yaralıların çoğunun o zamana kadar kan kaybından öleceğini ikisi de biliyorlardı.

Namlu tekrar onlara doğru dönmeye başlamıştı. Başlarına yakın yerde toprağı kaldırdı, onlar yüzlerini hendeğin içine gömdüler, vücutlarını ellerinden geldiği kadar çukura bastırdılar.

Arazi, çelik kuleye doğru çok hafif bir eğimle alçalmaktaydı. Bu da ancak böyle yere yatınca belli oluyordu.

«Birinin onun altına girmesi gerek,» dedi Mark hızla. «Ya da arkasına geçmesi gerek.»

Sean, «Her taraf apaçık,» diye homurdandı.

Yolun karşı tarafında, elli metre kadar ilerde bir dekovil hattı bayırdan aşağı, kulenin dibinden geçerek iniyordu! Bu hat madenden çıkan molozu yarım mil ilerdeki artık kaya yığınına taşıyıp dökmek için kullanılmaktaydı.

Kendi yatmakta oldukları yerin hemen hemen tam karşısında yarım düzine kadar çelik vagonet duruyordu. Grevin başından beri burada kalmışlardı. Dört tekerli, küçücük, kutu gibi varillere benziyorlardı. Birbirine bağlıydılar. Her biri tepeleme mavimsi kayalarla doluydu.

Mark sırt çantasını hâlâ taşımakta olduğunun farkına vardı. Kayışları omzundan kaydırdı, bir yandan planını kurmaya koyuldu. Açıları hesaplıyor, uzaklığı düşünüyordu. İlk yardım kutusunu buldu, Sean'a uzattı.

«Bunu kullanın.»

Sean kutuyu açtı, pamuklu pansumanı çıkarıp göğsüne bastırdı. Parmakları kendi kanından yapış yapıştı.

Mark'ın P.14 tüfeği yolun üzerinde, elinden düşürdüğü yerde yatıyordu ama kemerinde beş klip mermi vardı.

«Ben ayağa kalkarken koruyucu ateş açmaya çalışın,» dedi. Gözleri kulenin tepesinde, gelecek patlamayı bekliyordu.

Sean, «Oraya asla ulaşamazsın,» dedi. «On üç kalibreliği getirip herifi oradan güm diye alaşağı ederiz.»

«O öğlene kadar sürer, adamlar için de iş işten geçer.» Yoldaki yaralılara doğru baktı. Tam o anda kuleden bir dizi mermi daha fırladı. Taburun öbür ucuna yöneliktiler. Mark ayağa kalkmış hızla koşuyordu. Yolda eğilip, tüfeğini de yerden kapıp on, on iki adımda yolu aşmayı başardı, karşı taraftaki kaba topraklar üzerinde tökezledi, dengesini sağladı, devam etti.

O tökezleme ona bir saniyenin onda biri kadar zaman kaybettirmişti. Bu belki de ölümle kalım arasındaki sınırdı. Kuledeki adam o arada onu görmüş, namluyu çevirmişti. Çelik vagonetler tam karşısındaydı. Aralarında on beş adım var yoktu. Ama varamayacaktı oraya. Beyninde o uyarı ışığı tekrar parladı, kendini yere atıp yana doğru yuvarlandı. Aynı anda Vickers'in fırtınası başının üzerindeki havayı doldurdu. Yüzlerce kırbaç şaklar gibi oldu.

Mark yuvarlanmaya devam etti. Kütük gibi. Omuzdaki tüfek sert topraklara, kayalara çarptı durdu.

Vagonetin yan tarafına tosladığında kalçasında derin bir ağrı duydu, istemeyerek bağırdı. Vickers mermileri vagonetin çelik gövdesine çarpıp sekiyordu ama Mark artık alta girmiş, kendini güvenceye almıştı.

«Mark, iyi misin?» Generalin boğa gibi kükremesi tâ karşıdan duyuldu.

«Bana koruma ateşi verin.»

«Duydunuz, çocuklar,» diye bağırdı general. Bir iki tüfek hendeklerden atışa başladı. Kamyonların gerisinden de birkaç patlama sesi duyuldu.

Mark kendini çekip dizüstü doğruldu, tüfeği çabucak, kontrol etti, eliyle silerek üzerinde çamur ve toprak kalmamasını sağladı, nişan alma mekanizmasının tahrip olmadığından emin oldu.

Sonra iki vagonetin bağlandığı yere doğru süzüldü, bağlantıyı açtı. Fren sıkışmışta Açmak için iki eliyle çekmesi gerekti. Frenin tekerden ayrılışı büyük bir gıcırtı halinde duyuldu. Ama arazinin eğimi o kadar azdı ki, Mark omzuyla itinceye kadar vagonet yerinden kıpırdamadı.

Tekerlerden ilk isteksiz dönüşü elde edebilmek için tüm gücünü kullanması gerekti. Ondan sonra yer çekimi işe el koydu, vagonet ilerlemeye başladı.

«Canına oku itin!» diye haykırdı Sean. Mark'ın ne yapmaya çalıştığını o anda anlamıştı. Mark bu tipik sözü duyunca içinde neşe bulunmayan bir ifadeyle sırıttı, iki büklüm eğilmiş durumda, vagonete tutunup yanı sıra koşmaya başladı.

Vickers'in korkunç fırtınası ilerleyen aracı dövüp duruyordu. Mark içgüdüsel bir hareketle daha da eğildi, kendini metal arabanın yan tarafında dengeledi.

Kuleye yaklaştıkça Vickers'in namlusunun da yön değiştireceğini, sonunda diklemesine tepeden aşağı ateş etmesi gerekeceğini biliyordu. O zaman vagonun yanı onu koruyamayacaktı. Ama kendini adamıştı bir kere. Başlamıştı ve yarıda bırakamazdı. Zaten başka çaresi de yoktu. Bayır aşağı hızını arttırarak ilerleyen o taşıtı hiçbir şey durduramazdı. Hız da giderek artıyordu. Yakında ayak uyduramayacaktı. Daha şimdiden koşmaya başlamıştı. Vickers tekrar gürledi, kurşunlar çelik gövdeyi bir daha öfkeyle dövdü.

Mark koşarken kıvrıldı, tüfeği omzuna astı, iki eliyle vagonun yanına tutundu. Bir anda ayakları yerden kesildi, havada savruldu, dönen tekerlerin arasında kalma tehlikesi başgösterdi. Mark dizlerini vagonun altına doğru kıvırdı, tüm ağırlığıyla kollarına yüklendi. Karın kaslarına korkunç bir ağırlık bindi, vagonet kulenin örümcek ağına benzeyen gölgesi içine daldı,.

Mark hâlâ kollarına asılı durumda, kafasını kaldırıp kuleye baktı. Perspektif nedeniyle, artık boyu daha kısa görünüyordu kulenin. Tepesine korkunç bir canavar gibi dikilmişti. Mavi göklere karşı kara çelikten, kütüklerden kurulu bir piramit. Tepesinde Mark düşmanının ayna gibi suratını görebildiğini sandı. Vickers'in namlusu inebileceği kadar inmiş, kendi üstüne dikilmişti.

Alevler püskürdü, mermiler başının yanındaki çeliği kilise çanları gibi çınlattı, mavi kayalara saplandı, onları parçalayıp dağıttı, uçuşan parçalar Mark'ın ellerine çarpıp kesikler oluşturdu. Mark gözlerini sımsıkı yumdu, umutsuzca asıldı.

Vagonetin hızı öylesine artmıştı ki, Mark ateş altında ancak birkaç saniye kaldı. Ondan sonra Vickers'in namlusu onu izleyemez oldu. Dekovil kulenin tam dibindeki yükleme yerine varmıştı. Küt diye beton platformun önündeki ağaç tümseğe çarptı. Çarpma o kadar sert oldu ki, Mark yerinden savruldu, tüfeğin kayışı koptu, tüfek havada uçtu. Mark havada bir perende attı, eğimli beton rampanın üzerine hızla düştü, dişlerinin sallandığını hissetti. Sert beton pantolonunun kalçasını yırttı, tenini alev alev yaktı.

Sırtını oradaki sarıya boyalı yağ varillerine yaslayarak durdu, ilk iş olarak sırtüstü dönüp yukarıya baktı.

Artık kulenin altındaydı. Vickers'den onu kulenin ayakları, çeşitli katlardaki tabanları koruyordu. Doğrulup ayağa kalktı. Kalkarken kemiklerinde kırık olabilir diye ödü kopuyordu. Vücudu ezikler, çürükler, sızılar içindeydi ama hâlâ hareket edebiliyordu. Topallayarak tüfeğin yattığı yere doğru ilerledi.

Kayış kopmuştu. Dipçik çatlamış, yarılmıştı. O tüfeği kaldırırken, dipçik iki parçaya ayrılıp düştü. Omuzdan ateş etmesine artık olanak kalmamış oluyordu. Arpacık da kopmuştu. Metalin kırık kısmı gri, şeker gibi kristal rengindeydi. Nişan alamazdı bununla artık. Yaklaşması gerekiyordu. Çok yaklaşması.

N'olur Tanrım, diye dua ederek mekanizmayı açmaya çalıştı. Birbirine geçmişti. Kıpırdamıyordu. Değerli saniyelerinden birkaçını ziyan edip uğraştı, sonuç alamadı.

Tamam, diye düşündü ciddi ciddi. Ne omza dayayacak kabzası var, ne nişan alacak arpacığı. Namluda da bir tek kurşun... amma ilginç olacak. Çabucak çevresine bakındı.

Çelik kulenin altında, madenin ana şaftına açılan iki dört köşe deliğin beton çerçeveleri, yanlarda çelik levhalardan oluşmuş duvarlarla korunuyordu. Asansörlerden biri orada, kapıları açık, beklemekteydi. Gelecek vardiyayı aşağıya indirmek üzere. Ötekiyse çukurun dibindeydi. Yer düzeyinden bin kadem aşağıda.

Aylardır bu durumda duruyordu bunlar. Yan tarafta da bakım elemanlarını kulenin doruğuna yarım dakikada çıkaracak asansör görünmekteydi. Ama elektrik olmadığı için asansörün yararı yoktu.

Yukarıya tek çıkış yolu acil durumlarda kullanılacak merdivendi. Açıktaydı. Kulenin çevresini döne döne tırmanıyordu. Yanında incecik borudan bir trabzanı vardı. Tek koruma önlemi de oydu.

Tepede Vickers tekrar ateş etti. Mark yolun üstünden gelen çığlıkları duydu. Bu biraz daha acele etmesine neden oldu. Topallayarak merdivene doğru ilerledi.

Merdivenin dibindeki küçük çelik kapı açıktı. Asma kilidi parçalanmıştı. Mark yukardaki nişancının oraya hangi yolla çıkmış olduğunu artık biliyordu.

Merdivene adımını attı, tırmanmaya başladı. Döne döne yükseldi.

Sağ tarafında her an şaftın koca, karanlık ağzı açıktı. İğrenç, kara bir ağızdı toprağın bağrında. Derinliği bin kademdi çukurun.

Mark onu düşünmeye çalıştı. Çürükler içindeki sızlayan vücudunu yukarı doğru çekerken yandaki ince trabzana asıldı. Öteki elinde kırık tüfeği vardı. Boynunu arkaya verip yukardaki adamı görmeye uğraştı.

Vickers tekrar ateş etti. Mark yana doğru baktı. Artık yolu görebilecek kadar yükselmişti.

Kamyonlardan biri yanıyordu. Canavar ağzından yükselen aleve benzer bir alev dili fışkırmıştı göklere. Yanındaki haki giyinmiş adamlar açığa fırlamışlardı. Ölümün fırlatıp attığı oyuncaklar gibi.

Mark bakarken Vickers onlara ateş etti. Zaten ölü olan vücutları parçaladı.

«Atışa devam, sevgilim,» diye mırıldandı Fergus o boğuk, yabancı sesiyle «Kısa kısa ateş et. Yirmiye kadar say, sonra tetiğe bas. Beni hâlâ burada, yukarda sansın istiyorum.» Belinden Webley'i çekti, emekleyerek merdivenin üst başına doğru seğirtti.

«Beni yalnız bırakma, Fergus.»

«Bir şey olmayacak.» Sırıtmaya çalıştı ama yüzü kül rengi ve buruş buruştu. «Sen ateşe devam et. Ben onu yarı yolda karşılamaya iniyorum. Bunu beklemiyor olacak.»

«Yalnız ölmek istemiyorum,» diye soludu Helena. «Yanımda kal.»

«Döneceğim, sevgilim. Dert etme sen.» Karnının üstünde merdivenin tepesine doğru kaydı.

Helena kendini yeni baştan çocuk olmuş gibi hissediyordu. Geceleri gördüğü o korkunç kâbuslardan birini yaşamaktaydı. Kendi kaderinin tuzağına sıkışmıştı. Bağırmak, çığlık atmak istiyordu. Ses dudaklarına doğru yükseldi, orada bir iniltiye dönüşüp öldü.

Bir tüfek mermisi yanı başındaki kereste duvara çarptı. Aşağıdan ateş ediyorlardı. Onları avlayamazdı kendisi. Hendeklerin içindeydiler. Toprağın engebeleri arasında saklanmış durumdaydılar. Uzun, mor gölgeler koruyordu onları. Zaten kendisi de gözlerine biriken yaşlardan ötürü bulanık görüyordu. Çok da yorgundu. Yine de gücünün son zerrelerini topladı, makineliye doğru emekledi.

Arkasına çömeldiği zaman ellerinin tetiğe zorlukla uzanabildiğini gördü. Namluyu aşağıya doğru eğdi, gözlerini zorlayıp görmeye çalıştı. Makineli ellerinin altında canlıymış gibi titredi.

«Kısa kısa ateş et,» diye fısıldadı kendi kendine. Fergus'un talimatını tekrarlıyordu. Elini hemen tetikten çekti. «Bir-iki-üç...» Gelecek sefere kadar içinden yirmiye kadar sayması gerekiyordu.

Mark bir sonraki ateş edilirken durdu, yukarı baktı. Yolun yarısını geçmişti. Bulunduğu yerden, vinç tekerlerinin altındaki platformu, yani Vickers'in durmakta olduğu platformu görebiliyordu.

Tabanda, kerestelerin arasında yer yer ince aralıklar vardı. Oradan ışık sızıyor, gökyüzü görünüyordu. Mark bakarken o aralıklardan birinde karanlık bir hareket gördü. Makineliyi kullanan insanın vücuduna bakmakta olduğunu anladı. Tahta aralıklarından birinin tam üzerine çömelmişti demek. Hareketi ışığın birazının geçmesini engelliyordu.

O aralıktan bir tek kurşun onu sakatlar, yerine mıhlardı. Ama Mark elindeki tüfeğe baktı. Daha yaklaşması gerektiğini biliyordu. Çok daha.

Koşmaya başladı. Ağırlığını tabanlarının ortasına vermeye çalışıyordu ama çizmelerinin çivileri yine de çın çın ötüyordu basamaklarda.

Fergus MacDonald bu sesleri duydu, kendi koşusunu kontrol etti, çelik levhalardan birinin arkasına büzüldü.

«Bir tek kişi,» diye mırıldandı. «Ama hızlı çıkıyor.» Tek dizi üzerine çöktü, basamakların aralığından aşağıya bakarak gelen avcıyı görmeye çalıştı. Basamaklar yelpaze biçiminde tutulmuş iskambil kâğıtları gibi, iç uçları birbirinin üzerine gelen türdendi. Kulenin yatay ve düşey çelik çubukları da altta aşılmaz bir çelik orman oluşturuyordu.

Görebilmek için tek umudu, ince trabzanı tutup eğilmek, orta şaftın kuyusundan bakmaktı.

O bin kademlik çukuru düşünmek iticiydi. Zaten kafasından hasmının bir değerlendirmesini de yapmıştı. Başını o kuyunun üzerinden çıkardığı anda iki gözünün ortasına bir kurşun yiyeceğinden emindi.

Kendine daha iyi bir pozisyon bulmaya çalıştı, bir alttaki kıvrıma kadar olan merdiveni görebilecek biçimde mevzilendi.

Bana kadar gelmesine izin vereceğim, diye kararlaştırdı. Dirseğini kıvırıp çenesi hizasındaki trabzana dayadı, Webley'i dirseğinin kıvrımı üzerine yaslayıp ağırlığına destek sağlamaya çalıştı. On adımdan sonrasında bu silahın dakik hedef vuramayacağını biliyordu, ama böyle destekli nişan aldığında en az bir atışa fırsat bulacaktı nasılsa.

Başını hafif yana eğdi, çizmeli ayakların çelik basamaklardan çıkardığı sesi dinledi, adamın çok yaklaşmış olduğunu anladı. Merdivenin son helezonunu da çıktı mı, mermiyle burun buruna gelecekti. Webley'in emniyetini dikkatle açtı, silahı ayarladı.

Yukarlarda Vickers tekrar ateş etti. Mark soluk almak üzere durdu, yukardaki adamın pozisyonunu saptamaya çalıştı... ve birden anladı. Kulede gereğinden yukarıya tırmanmış bulunuyordu.

Görüş açısı değişmişti. Taban kerestelerinin arasından artık ışığı göremiyordu.. Basamaklardan dikkatle geri inmeli, ışığı görebileceği yere gelmeliydi.

Belki belirsiz bir gölge oynaşması ona yukardaki adamın durumunu değiştirmediğini anlattı. Hâlâ aynı aralığın üzerine çömelmiş durumdaydı. Ama Mark'ın vurması hemen hemen olanaksızdı.

Dosdoğru yukarıya ateş etmesi gerekiyordu. En iyi koşullarda bile zordu bu. Üstelik tüfeğini dengeleyecek kabzadan da, nişan alacak arpacıktan da yoksundu. Hedefi kapkalın kütüklerdi. Aralığın yerini ancak tahminle anlayabilecekti, çünkü adamın gölgesi ışığı geçirmeyecekti. Zaten aralığın eni beş santimden fazla değildi. Çok küçük bir hatayla kurşun kalın tahtaya gömülür kalırdı.

Bir tek kurşunu olduğunu düşünmemeye çalıştı. Tüfeğin takılmış olması başka şans bırakmıyordu.

Kalçasını trabzana dayadı, şafta doğru eğilip yukarıya baktı. Kırık tüfeği alışkın bir hareketle kaldırıp gözlerini kıstı, hedefini kafasında canlandırdığı gibi görmeye çalıştı. Atışı tümüyle içgüdüyle yapmak zorunda olduğundan emindi. Kararsızlık gösterirse ya da bilinçle hedefi tutturmaya çalışırsa hiç şansı kalmazdı.

Kırık silahı yukarıya iyice kaldırdı. Uzun namlunun doğrultusunu gördüğü anda da tetiğe bastı.

Patlamanın sesi arasında incecik bir tahta yongası koptu, yana doğru fırladı. Kurşun tahtaya gelmişti. Mark bir an içinin burkulduğunu hissetti.

Derken ışığı tıkayan vücut yana doğru savruldu, aralık yeniden kesintisiz bir ışık çizgisi oldu... ve platformun üzerinde birisi bir çığlık attı.

Helena MacDonald yirmiye kadar saymayı daha yeni bitirmişti. Kamyonların yanında gruplaşmaya başladığını gördüğü adamlara doğru nişan alıyordu. Makinelinin başına çömelmiş, başparmağını tetiğe doğru uzatmıştı... kurşun, taban tahtalarının arasından geçip tam o anda geldi.

Kütüklerden birine değdi. Bu ancak fişeğin kılıfının yarılıp biçiminin değişmesine yol açtı onu hafif mantarlaştırdı. Bu durumda kurşun vücuda ufacık, düzgün bir delikten girmedi.

Helena'nın ayrık duran kalçalarının birleştiği yeri yırttı, karın altından girip yukarı doğru ilerledi, kalça kemiğini parçaladı, yukarı çıkıp atardamarın alta kıvrılan kolunu zedeleyecek gücü de hâlâ korudu. Kalpten çıkan damardı o.

Atış Helena'yı yerinden havaya kaldırdı, platformun üzerine yüzüstü savurdu.

«Ah, Tanrım, ah Tanrım, bana yardım et! Fergus! Fergus! Yalnız ölmek istemiyorum,» diye bağırdı, sesi çelik kulenin aşağılarında bulunan iki adama rahatça ulaştı.

Mark sesi hemen tanıdı. O olduğunu anlamak için adı duymaya ihtiyacı yoktu zaten.

Yaptığı şeyin ne olduğunu anlamak zihnini allak bullak etti. Kırık tüfek neredeyse elinden kayacaktı. Onu zorla yakaladı, trabzana tutundu.

Helena tekrar bağırdı. Sözcükleri olmayan bir ses çıkardı. Garip, vahşi bir çığlıktı bu. Beraberlikleri sırasında ihtirasın doruğuna vardığı anda da böyle bağırırdı. Mark o zaferle parıldayan yüzü anımsadı. Alev alev yanan gözleri, açık duran kırmızı dudakları, arasından görünen pembe dili düşündü.

Olanca gücünü toplayıp yukarı doğru koşmaya başladı.

Çığlıklar Fergus'a, kalbine saplanan oklar gibi etki yaptı. Batıcı, fiziksel bir acı duydu, tabancayı yanına koydu, gözleri yukarda, kararsızca ayağa kalktı. Ne olduğunu bilmiyordu. Tek bildiği şey, Helena'nın ölmekte olduğuydu. Ölüm çığlıklarını daha önce de çok duymuştu. Yanlış anlamasına olanak yoktu. Duymakta olduğu ses, ölümün sesiydi. Yukarıya çıkmayı göze alamıyordu. Oradaki o acıyla yüzleşemezdi.

O kararsızlık içindeyken Mark son dönemeci alıp ortaya çıktı, Fergus'un kendisini hazır beklemekte olduğu yere doğru atıldı. Ama Fergus o anda hazır değildi. Tabancası yandaydı. Eğilip almaya, karşıdan gelen üniformalı adama hemen ateş etmeye çalıştı.

Mark da onun kadar şaşkındı. İkinci bir düşmanla burun buruna gelmeyi beklemiyordu. Ama tabancayı görmüştü. Gördüğü anda kırık tüfeği Fergus'un kafasına doğru savurdu.

Fergus eğildi, Webley rasgele ateş etti, kurşun Mark'ın başının açığından uçtu, sesi kulak zarını deler gibi oldu, Mark içgüdüsel bir hareketle başını daha uzaklaştırdı. Savurduğu tüfek Fergus'un arkasındaki kirişe çarptı, Mark'ın elinden kaydı, ikisi göğüs göğüse geldiler. Mark tabancayı tutan elin bileğine sarıldı, tüm gücüyle sıktı.

İkisi de birbirini tanımadılar. Fergus eski halinin ihtiyarlamış, gri karikatürü gibiydi. Gözlerini de bez kasketi gölgeliyordu. Mark ise yabancı bir üniforma giymişti. Toz ve kanla kaplıydı her yanı. O da değişmişti zaten. Çocuk değil, erkekti artık.

Mark daha uzun boyluydu ama kiloları eşti. Fergus'da çılgın bir öfke vardı. Bu ona insanüstü güç veriyordu.

Mark'ı itip sırtını trabzanın rayına dayadı, yaslandı, onu sırtüstü, şaftın çukuru üzerine eğdi. Ama tabancalı bileği Mark hâlâ tutuyordu. Silahın namlusu Mark'ın başının üstünde bir yere dönüktü.

Fergus hıçkırıklar içindeydi. Doğaüstü bir güçle mücadele ediyordu. İçinden yükselen öfke, acı ve umutsuzlukla ateş etti.

Mark ayaklarının kaymakta olduğunu hissetti. Çizmelerinin çivileri çelik basamaklar üzerinde kolay kayıyordu. Geriye doğru büküldü, büküldü, çukurun ipnotize edici, emici havasını sırtında hissetti.

Yukarlardan tekrar Helena'nın çığlığı duyuldu. Bu ses Fergus'un beynine bir iğne gibi battı. Fergus ürperdi, vücudu o anlık bir spazmla sarsıldı. Mark o hareketi tutmayı, engellemeyi umamazdı bile. Mark rayı aşıp sırtüstü kaydı. Ama Fergus'un tabancalı bileğini hâlâ tutuyordu. Öbür kolu da Fergus'un omuzlarına sarılmıştı.

Birbirlerine sarılmış durumda boşluğa doğru kaydılar. Tam düşmeye başlayacakları sıra Mark iki bacağını rayın çevresinde kıvırıp trapez cambazı gibi asılı kaldı, olduğu yerde durdu. Şaft üzerinde başa sağı sallanır durumdaydı.

Fergus kendi itmesinin gücüyle onun üzerinden perende atmıştı. Havada dönerken bez kasketi başından uçtu, vücudu Mark'ın omuzlarına sarılı kolunu açtı ve aşağı sarktı.

Birden o da boşlukta durdu. Mark içgüdüsel bir hareketle, tabancalı bileği bırakmamış, daha da sıkmıştı. Fergus elinden asılı, sallanıyordu.

İkisi korkunç karanlık kuyunun üzerinde sarkaç gibi gidip geldiler. Mark'ın bacakları raya sarılmış, olanca gücüyle asılıyor, Fergus da zincirin ikinci halkasını oluşturuyordu.

Fergus başını arkaya atmış, Mark'a bakıyordu. Kasket gidince kum rengi saçları arkaya dökülmüştü. Mark duyduğu yeni şokun avucunu gevşetmekte olduğunu hissetti.

«Fergus!» diye inledi. Ama Fergus'un ona bakan deli gözlerinde tanıma ifadesi yoktu.

«Tutunmaya çalış,» diye yalvardı Mark. Fergus'u merdivene doğru salladı. «Rayı yakala.»

Onu uzun süre taşıyamayacağını biliyordu. Kolu zayıflamış, gücü kesilmişti. Başaşağı durmaktan kan başına üşüşüyordu. Şakaklarının atmaya başladığını, yüzünün şiştiğini hissediyordu. Öte yandan alttaki karanlık kuyunun aç ağzı da içini bulandırıyordu. Öbür elini uzattı, Fergus'ın bileğini ikinci bir yerinden daha tuttu.

Fergus kımıldandı, ama raya uzanacağı yerde, öbür eliyle uzanıp tabancayı tutunduğu elinden boş eline aldı.

«Hayır!» diye bağırdı Mark. «Fergus benim! Ben Mark!»

Ama Fergus artık her türlü mantık sınırının dışına çıkmıştı. Sol eliyle Webley'i kaldırıp Mark'a nişan almaya çalışıyordu.

«Öldür hepsini,» diye mırıldandı. «Öldür itleri.»

Namluyu Mark'a doğru kaldırdı, tutulu bileği hafifçe kımıldadı.

«Hayır, Fergus!» diye bağırdı Mark. O sırada namlu tam suratının ortasına döndü. Bu kadar yakından, kafasının yarısı uçardı. Fergus'un işaret parmağının tetik üzerinde sıkıştığını, eklemlerinin beyazlandığını gördü.

Ellerini açtı, Fergus parmaklarının arasından kaydı.

Hızla aşağıya doğru düştü. Tabanca hiç ateş etmedi ama Fergus tiz bir çığlıkla haykırdı.

Mark hâlâ başaşağı durumda, Fergus'un uzaklaşan vücuduna baktı. Kolları, bacakları açık, havada bir tekerlek gibi dönüyordu. Uzaklaştıkça küçülüyor, sesi de zayıflıyordu. Bir benek kadar küçüldü sonunda. Şaftın kara ağzı onu yutarken, bir toz taneciği gibiydi.

Ondan sonraki sessizlikte Mark yarasa gibi sallanır durumda, gözlerini kırpıştırıp terleri gözlerinden uzaklaştırmaya çalıştı. Birkaç saniye boyunca kımıldamak için gerekli gücü toparlayamadı. Derken yukardaki platformdan ürperti dolu bir inilti duyuldu.

Mark çürükler içindeki vücudunu bu sese cevap vermeye zorladı. Rayı eliyle yakalayıp kendini yukarı çekmeyi başardı. Sonunda merdivene ayağını bastı, dermansız bacakları üzerinde yukarıya tırmandı.

Helena kendini kenardaki kereste yığınına doğru sürüklemiş, yolda koyu renk bir kan lekesi bırakmıştı. Giymekte olduğu haki pantolon kıpkırmızıydı. Kanlar hâlâ akmaya devam ediyor, oturduğu yerde gölleniyordu. Üç ayağı üzerinde duran Vickers'in yanı başında, tahtalara yaslanıp uzanmıştı. Bitkin durumda, gözleri kapalıydı.

«Helena!» diye seslendi Mark. O zaman gözlerini açtı.

«Mark,» diye fısıldadı. Hiç şaşırmamıştı. Onu bekliyor gibiydi. Yüzünde renk yoktu. Dudaklarının kenarları donmuştu sanki. Cildinde de bir buz pırıltısı vardı. «Beni neden bıraktın?» diye sordu.

Mark tutuk adımlarla yaklaştı ona, yanına diz çöktü, başını eğip onun vücudunun alt kısmına baktı, midesinden yukarı bir şeyler yükseldi, kusacak gibi oldu.

«Ben seni gerçekten seviyordum.» Helena'nın sesi çok hafif çıkıyordu. Çölde esen bir rüzgârdı sanki. «Ama sen gittin,» dedi.

Mark onun bacaklarına dokunmak üzere elini uzattı, yaraya bakmak için bacakları birbirinden ayırmak istedi ama yapamayacağını anladı.

«Bir daha kaçmayacaksın, değil mi, Mark?» diye sordu Helena. Mark bu sözcükleri zorlukla duyabildi. «Geri döneceğini biliyordum.»

«Bir daha gitmeyeceğim,» diye söz verdi Mark. Kendi sesini tanıyamadı. Helena'nın dudaklarında küçük bir gülümseme oynaştı.

«Sarıl bana lütfen, Mark. Yalnız ölmek istemiyorum.»

Mark kolunu garip bir biçimde onun omuzlarına doladı, Helena başını eğdi, omuzla boyun arasına yasladı.

«Beni hiç sevdin mi, Mark? Birazcık bile olsa?»

«Evet, seni sevdim.» Bu yalanı söylemek ona çok kolay geldi. Birden kadının bacakları arasından daha parlak, daha kırmızı kanlar fışırdayarak boşaldı. İncelen damar çatlamıştı. Helen katılaştı, gözleri iri iri açıldı, sonra vücudu erir gibi oldu, başı arkaya düştü.

Gözleri hâlâ açık, gece yarısı gökleri kadar karaydı. Mark o gözlere bakarken Helena'nın yüzü yavaş yavaş değişti. Eriyen bir mum gibi, yeni bir biçim aldı... artık mermer bir melek heykelinin yüzüydü. Bembeyaz ve garip şekilde güzeldi. Tâ uzak diyarlarda ölmüş bir gencin yüzüydü. Mark'ın zihninin dokusu birden çatlayıverdi.

Bağırmaya başladı, ama boğazından hiç ses çıkmadı. O çığlık ruhunun derinliklerindeydi. Yüzünde hiç ifade yoktu, gözleri de kupkuruydu.

Onu bir saat sonra o halde buldular. İlk askerler ihtiyatlı adımlarla kuleye tırmandıklarında, o hâlâ orada sessizce oturuyor, ölü kadının vücudunu kollarında tutuyordu.

Sean Courtney, «Eh, Taffy Long'u asmışlar!» deyip gazeteyi öfkeyle katladı, koltuğunun yanına, yere attı.

Başlarının üzerindeki ağacın yaprakları onları gölgeliyor, minik kelebeklerin kanatları gibi hareket ediyor, kuşlar tepede uçuyordu.

Kahvaltı masasında kimse konuşmadı. Tutuklanan grevcilerden idam cezasına çarptırılanlara af çıkması için Sean'ın nasıl uğraştığını hepsi biliyordu. Tüm forsunu ve nüfuzunu kullanmıştı, ama kanlı olayların öcünü almakta kararlı olanları caydırmak mümkün olamamıştı bir türlü. Sean masanın başında suratını asmış, kafasını eğmiş, sakalı çenesine dayanmış durumda oturuyordu. Gözleri Ladyburg vadisine bakmaktaydı. Kolu hâlâ askıdaydı. Yara da iyileşmemişti. Hâlâ açıktı. İltihap akıp duruyordu. Doktorlar bu konuda kaygılıydı, ama Sean onlara, «Leoparı da gördüm, kurşunu da, şarapneli de, bıçağı da,» demişti. «Hepsi daha önce de başımdan geçti. Benim için meraklanıp durmayın. Yaşlanmış et zor iyileşir ama sağlam iyileşir.»

Şu anda ona bakmakta olan Ruth Courtney'i kaygılandıran şey ise etin yarası değildi. O zihnin yarasını merak ediyordu.

Bu evin her iki erkeği de eve suçluluk ve üzüntü içinde dönmüşlerdi. O karanlık günlerde neler olup bittiğinden pek emin değildi Ruth. Erkeklerin ikisi de anlatmıyordu. Ama olayların dehşeti burada, Lion Kop'da, en güzel, güneşli günlerde bile sürüp gidiyordu ikisinin de kafasında. Ruth buraya onları özellikle, dinlensinler diye getirmişti.

Özelliği vardı bu yerin. Burası onların hayatının merkezi, kalesiydi. Sean onu gelin olarak bu eve getirmişti. Başka büyük evleri de vardı ama asıl yuvaları burasıydı. Kendisi de Sean'ı her arbadeden sonra buraya getirirdi. Ama bu kez o dehşet ve o suçluluk duygusu da onlarla birlikte gelmişti.

«Delilik!» diye mırıldandı Sean. «Tam anlamıyla kana susamış çılgınlık. Bunu nasıl göremiyorlar, anlamıyorum.» Başını iki yana salladı, bir an sessiz kaldı. Sonra içini çekti. «Şimdi onları asıyoruz... ve sonsuza dek yaşamalarını sağlıyoruz. Ömrümüzce hayaletleri kovalayacak bizi.»

«Yorgunsun, canım,» dedi Ruth yavaşça.

«Uğraşmak yeterli değil,» diye homurdandı Sean. «Uzun vadede önemli olan şey, kazanmak aslında.»

Storm pırıl pırıl başını ona doğru sallayarak, «Öff, baba, onlar da yüzlerce kişiyi öldürdüler,» dedi. Yanakları öfkeden kızarmıştı. «Seni bile öldürmeye çalıştılar!»

Mark yemeğin başından beri ağzını açmamıştı. Ancak o anda başını kaldırdı, masanın karşı tarafından Storm'a baktı. Storm onun yüzünü görünce, aklına gelen diğer şeyleri söylemekten vazgeçti.

Eve döndüğünden beri çok değişmişti Mark. Sanki yüzyıl birden yaşlanmıştı. Yüzünde yeni kırışıklıklar olmamışsa da, tüm gençliğini geride bırakmış gibiydi. Uzun yılların tecrübelerini sırtında taşıyor gibi bir hali vardı.

Storm o böyle baktığı zaman kendini çocuk gibi hissediyordu. Bu da pek hoşlandığı bir duygu sayılmazdı. Onun bu yeni ortaya çıkan «mesafe» zırhını delmeye çalıştı.

«Onlar adi katiller,» dedi ama bunları babasına söylemiyordu.

Mark alçak sesle, «Hepimiz katiliz,» diye karşılık verdi. Yüzündeki ifade hâlâ mesafeliydi. Bıçağını tabağının kenarına koyarken bir çıtırtı duyuldu.

«Lütfen bana izin verir misiniz, Bayan Courtney...» Ruth'a soruyordu. Ruth'un kaşları hemen çatıldı.

«Ah, Mark, yemeğine elini bile sürmemişsin.»

«Bu sabah atla kasabaya gidiyorum.»

«Dün akşam da yemek yemedin.»

«Postanın öğle trenine yetişmesini istiyorum.» Peçetesini katladı, çabucak kalktı, çimenlerin üzerinde uzaklaştı... Ruth uzaklaşan uzun boylu, zarif adama bir süre baktı, sonra çaresiz bir ifadeyle omuzlarını kaldırdı, tekrar Sean'a döndü.

«O kadar gergin ye kurulu ki... kopmaya hazır saat zembereği gibi. Ne oluyor ona, Sean?»

Sean başını iki yana salladı. «Bu kimsenin anlayamadığı bir şeydir,» dedi. «Siperlerde çok örneğini gördük. Sanki insanoğlu baskıya ancak bir noktaya kadar dayanabiliyor, ondan sonra içinden bir şey kırılıyor. Biz buna kurşun şoku derdik. Daha iyi bir tanım bulamadığımızdan. Ama iş yalnız kurşunda «değil.» Durakladı. «Size Mark'ı daha önce hiç anlatmadım. Onu neden seçtiğimi, onunla ilk nasıl tanıştığımı...» Ve oturup anlattı. Ağacın yeşil gölgesi altında, onlara Fransa'daki çamuru, korkuyu ve dehşeti tarif etti. «Bir seferlik, bir günlük, bir haftalık değil... sonsuz sanılacak kadar uzun bir süre devam ediyor. Ama özel yetenekleri olan bir insan için daha da kötü. Biz, generaller, onları acımasızca kullanmak zorundayız. Mark da onlardan biriydi...» Onlara Mark'ı nasıl av köpeği gibi kullandıklarını anlattı. İki kadın dikkatle dinledi. Her biri, hayatlarında yavaş yavaş çok önemli bir yer tutmaya başlayan genç adamın olayını benimseyerek, sindirerek izledi. «Gemilerin dibi nasıl yosunları toplarsa, insan da korkuları toplar sürekli olarak. Su düzeyinin altındadır, göremezsiniz, ama vardır yine de. Mark o yükleri taşıyor. Fordsburg'da da onu kırılma noktasına yaklaştıran bir olay olmuş olmalı. Şu anda o noktaya çok yakın.»

«Onun için ne yapabiliriz?» diye sordu, Ruth yavaşça. Sean'ın yüzünü seyrediyor, sonunda bir erkek evladı oldu diye memnun oluyordu. Mark'ın Sean için ne ifade ettiğini çoktan beri anlamıştı çünkü. Kocasını çok sevdiği için, ona bunca çok istediği şeyi verenin kendi rahmi olmadığına kızmıyordu. Yalnızca sonunda istediğine kavuştu, diye seviniyor, kendisi de bunu onunla paylaşabildiği için mutlu oluyordu.

Sean başını salladı. «Bilemiyorum.» Storm'dan öfkeli bir tıslama duyuldu. İkisi de ona baktılar.

Sean göğsüne bir sıcaklık duygusunun yayıldığını hissetti. Karşısındaki bu güzel çocuğun kendi çocuğu, kendi etinden, kendi canından olması içini huşuyla dolduruyordu. Storm sanki camdanmış da çabucak kırılabilecekmiş gibi görünüyordu. Ama Sean onun yeni açılmış bir gonca kadar narin durmasına rağmen, yılan gibi sokabileceğini de biliyordu. Parlaklığı ve güzelliği göz kamaştırırken, derinliklerindeki bir şey babasını şaşırtıyor, ürkütüyordu. Ruhsal durumu sık sık değiştiğinde, şu andaki gibi apansız öfkelere kapıldığında, babası hayranlık duyuyordu ona.

Duygularını saklayabilmek için kaşlarını çattı.

«Evet, küçük hanım, ne oldu yine?» diye sordu.

«O gidecek,» dedi Storm. Sean gözlerini kırpıştırdı, koltuğunda arkasına yaslandı.

«Neden söz ediyorsun sen?» diye sordu.

«Mark. Gidecek.»

«Bunu nereden biliyorsun?» Sean'ın tâ içinde bir duygu, bir yeni oğul daha kaybetmek istemiyordu.

«Biliyorum. Bana öyle geliyor.» Storm uzun bacakları üzerinde ayağa kalktı. Çimenler üzerinde doğrulan bir ceylan gibiydi. Babasının tepesinde durdu.

«Her zaman senin kucak köpeğin olacağını beklemiyordun herhalde, değil mi?» dedi. Sesindeki batıcı ton, başka zamanda olsa Sean'ın onu azarlamasına yol açardı. Şimdiyse söyleyecek söz bulamıyordu.

Sonra birden Storm gitti. Çimenleri saçlarında ışıklar oynaşarak aştı, başka dünyalardan gelme bir hayal gibi uzaklaştı, yokoldu.

«Şimdi biraz ağlamak, bütün ömrün boyunca ağlamaktan daha iyi değil mi sence?» diye sordu Mark. Gözyaşlarının kendisini nasıl yumuşattığını göstermemeye çalışıyordu.

Marion Littlejohn, «Hiç dönmeyecek misin?» dedi. Zavallı Marion ağladığı zaman güzelleşen kadınlardan değildi. Küçük, yuvarlak yüzü şişiyor, pişmemiş kil gibi biçim değiştiriyor, gözleri kızarıyordu.

«Marion, nereye gideceğimi bile bilmiyorum. Dönüp dönmeyeceğimi nereden bilebilirim?»

«Anlayamıyorum, Mark, gerçekten anlayamıyorum.» Islak keten mendilini elinde çevirdi, burnunu çekti. «Çok mutluyduk. Seni mutlu etmek için bildiğim her şeyi yaptım... onu bile.»

«Senden değil, Marion,» diye güvence verdi Mark hemen. Marion'un «onu bile» dediği şeyi hatırlamak istemiyordu. Sanki kendisine korkunç bir faizle ödemesi gereken bir hazineyi borç vermiş gibi hissediyordu.

«Seni mutlu edemedim mi, Mark? O kadar uğraştım ki!»

«Marion, sana anlatmaya çalışıyorum. Sen tatlı, güzel bir kızsın... iyisin. Ömründe tanıdığım en iyi insansın.»

«O halde neden benimle evlenmek istemiyorsun?» Sesi çığlık gibi yükseldi. Mark kaygıyla balkonun ucuna doğru baktı. Ablasıyla kocasının konuşmalardan hiç değilse birazını duyabilmek için pusuya yatmış olacağını biliyordu.

«Hiç kimseyle evlenmek istemiyorum da ondan.»

Marion'dan boğuk bir inilti çıktı, sonra burnunu gürültüyle sildi. Mendili artık sırılsıklamdı. Mark iç cebinden kendi mendilini çıkarıp uzattı, o da minnetle kabul etti.

«Kimseyle evlenmek istemiyorum... henüz,» diye tekrarladı Mark.

«Henüz mü?» diye o sözcüğe sarıldı Marion hemen. «Amal belki bir gün?»

«Bir gün,» diye kabullendi Mark. «Hayattan ne beklediğimi ve onu nasıl elde edeceğimi öğrendiğim zaman.»

«Seni bekleyeceğim.» Gülümsemeye çalışıyordu. Cesur, ıslak, pembe bir gülümseme. «Seni bekleyeceğim, Mark.»

«Olmaz!» Mark vücudunun her sinirinin alarma geçtiğini hissetti. Ona söyleyebilmek için tüm cesaretini toplaması gerekmişti. Ama görünüşe göre hiçbir işe yaramamıştı. «Ne kadar süreceğini Tanrı bilir, Marion. Bir yığın başka erkek tanıyacaksın... sen iyi, tatlı, sevgi dolu bir insansın...»

«Seni bekleyeceğim,» diye tekrarladı kararlı bir sesle. Yüzünün çizgileri yine eski sevimliliğine dönmeye başlamıştı. Omuzlarındaki sarkıklık da düzeliyordu.

«Lütfen, Marion. Bu sana haksızlık olur.» Mark onu caydırmaya savaşırken, fena halde yenik düştüğünü görüp üzülüyordu. Ama Marion burnunu son bir kez daha çekti, mutsuzluğunun geri kalanını yutkundu. Sanki taş yutuyordu. Sonra ona gülümsedi, son gözyaşı damlalarını da gözlerini kırpıştırarak yoketti.

«Yo, önemi yok. Ben sabırlı insanım. Göreceksin,» dedi ona rahat bir sesle.

«Anlamıyorsun.» Mark omuzlarını çaresizlik içinde kaldırdı.

«Anlıyorum, Mark.» Yine gülümsedi. Ama bu seferki bir annenin yaramaz çocuğuna gülümsemesi gibiydi. «Sen hazır olunca buraya, bana gel.» Ayağa kalktı, eteklerini düzeltti. «Gel şimdi, bizi öğle yemeğine bekliyorlar,» dedi.

Storm yerini seçmek için büyük özen göstermişti o gün. Öğleden sonrası ışığını, bulutların tepeden aşağıya doğru kayışını görebilmek istiyor, ama çağlayanı da kaçırmak istemiyordu. Tualinde hepsi en iyi şekliyle olmalıydı.

Ayrıca Ladyburg yolunu da her an görebilecek, kollayabilecek yerde olmalı, yoldan gelip geçen de onu görmemeliydi.

Sehpasını Lion Kop'un doğu sınırındaki tabak gibi küçük düzlüğün kenarına kurdu, ayrıntılara dikkat eden sanatçı gözüyle ayarladı. Paleti sol kolunun kıvrığında, fırçası sağ elinde, yerine oturduğu zaman, karşısındaki turkuaz renkli gökyüzünü görür görmez ilgisi birden arttı.

Tiyatro sahnesinde poz almış hali kalmamıştı artık. İşe koyuldu. Başını eğip renk karışımına bakıyor, eli kurban sunan bakire gibi, tualin üzerinde tören uygularcasına ağır ağır dolaşıyordu. Kendini öyle kaptırmıştı ki, Mark'ın motosikletinin sesi onun çevresine örülmüş ipek kozayı delemedi.

Başlangıçta buraya yerleşmesinin nedeni onu görebilmek, buraya çekebilmek içindi. Ama o farkına varıncaya kadar Mark geçmişti bile. Fırçası havada, güneşin pırıltısı altında kalakalmıştı Storm. Kendisi ne kadar uğraşsa böyle bir görünümü yaratamazdı tualinde.

Tozlu yol onun yüz elli metre aşağısındaydı. Mark son dönemeci alırken gözleri doğal olarak yukardaki o ufacık karaltıya döndü.

Tepenin doruğunda bulutlar vardı. Yatık güneş onların arasından birkaç parlak ışığını yollayabiliyordu ancak. O ışıklardan bir tanesi de Storm'un üzerine düşmüştü.

Hiç hareketsiz duruyordu. Mark'ı tanıdığını belli etmedi, elini sallamadı, hoşgeldin işareti yapmadı.

Mark motoru yolun kenarına çekti, gözlüğünü alnına doğru itti.

Storm hâlâ kıpırdamıyordu. Yamaçtan aşağı, dosdoğru ona bakmaktaydı. Bakıştılar. Mark sonunda motoru çalıştırmak için bir hareket yaptı. Storm içinde büyük bir kayıp duygusu hissetti. Bu ne yüzünden belli oldu, ne de vücudundan.

Tüm iradesini kullandı, ona telepatiyle ulaşmaya çalıştı. Mark durdu, tekrar yukarı baktı.

«Gel!» diye seslendi için için ona Storm. Mark sabırsız, meydan okuyan bir hareketle gözlüğü başından çıkardı, eldivenlerini ellerinden çekmeye koyuldu.

Storm rahatlayarak tekrar işine döndü. Dudaklarında küçük, gizli bir gülümseme oynaştı. Onun diz boyu sarı otlar arasından tırmanışına bakmadı.

Arkasında soluğunu duydu, kokusunu aldı. Artık tanımaya başladığı özel bir kokusu vardı Mark'ın. Özel bir kokuydu bu. Meme emen yavru köpeklerin ya da yeni cilalanmış derilerin kokusu gibi. Storm'un ensesine dokunan parmaklar gibi etki yaptı. Ensesindeki saçların dikildiğini hissetti. Kanı göğsüne yürüdü, meme başları küçük çakıllar gibi dirildi, ağrı denemeyecek bir sızı geldi. Daha güçlü bir duygu. Orasına dokunmasını istiyordu onun. Bacaklarının titrediğini hissetti.

«Gerçekten çok güzel,» dedi Mark tekrar. O kadar yakınına gelmişti ki, soluğunu ensesinde hissedebiliyordu. Omurgasından aşağıya doğru bir yeni ürperti kaydı, vücudunda yeni bir şok daha yarattı.

Storm resme baktı... haklıydı Mark. Çok güzeldi. Hem henüz bitmemiş olduğu halde. Gerisini kafasında canlandırabiliyordu. Güzeldi ve doğruydu. Ama şu anda onun tek istediği, o ellerin kendisine dokunmasıydı.

Karşısındaki resim, kendi duygusal tepkisini arttırıyor gibiydi. Son yasak kapıyı açıyordu. Storm artık Mark'ı derin, korkunç bir fiziksel acıyla istiyordu.

Ona döndü. Hemen yanı başında ve çok uzun boyluydu. Storm'un soluğu yeniden tıkandı. Başını kaldırıp onun yüzüne baktı.

«Dokun bana!» diye bir telepati mesajı daha yolladı ona. «Dokun bana,» diye emretti sessizce. Ama Mark'ın kolları hâlâ iki yanında sarkıktı. Gözlerindeki derinliği ölçmeye ise hiç olanak yoktu.

Storm bir an daha dayanamayacağını hissetti, kalçalarını ağır bir hareketle kıpırdattı. Vücudunun içinde bir şey eriyor, yanıyordu sanki.

«Dokun bana.» Onu isteğine boyun eğmeye zorluyordu sessizce. «Bu kadar çok acıyan yerime dokun.»

Ama Mark bu emre uymadı. Bütün sessiz emirlere boyun eğecek değildi. Storm birden öfkelendi.

Ona vurmak istedi apansız. O yakışıklı yüze saldırmak istedi. Hayalinde onun üstüne atıldı, gömleğini yırttı, güneş yanığı göğsünü açtı. Gözleri gömleğin yakasının V biçimindeki açığına bakıyordu. Kıvrımlı tüylere, yanık cildin parlaklığına.

Öfkesi arttı ve odaklaştı. Bu tür duyguları hep Mark uyandırıyordu içinde. Nedenini anlayamıyordu. Bu yüzden onu cezalandırmak istiyordu. Acı çektirmek istiyordu ona. Ama aynı zamanda o gururlu başı kendi göğsüne yaslamak, okşamak, sevmek, tırmalamak... şaşkın duygular içindeydi. Bu tür heyecan doğup doruğa yükselince Storm kuşlar gibi hızlı hareketli, hızlı tepkili olurdu.

«Herhalde yine o şişman sevgilinle yatıyordun,» diye terslendi Mark'a. Gözlerindeki incinmeyi ve şaşkınlığı hemen gördü. Sevindi, zafer kazanmış gibi oldu... aynı anda da onun ayaklarına kapanmak, özür dilemek istedi. Ya da tırnaklarıyla saldırmak, o sevgili suratta kanayan yırtıklar açmak.

Mark alçak sesle, «Sana bunca güzelliği ve yeteneği veren kader, aynı zamanda seni iyi bir insan yapsa ne güzel olurdu, değil mi?» diye sordu. Sesi hemen hemen hüzünlüydü. «Böyle kötü, şımarık bir çocuk yapacağı yerde,» diye bitirdi sözlerini.

Storm duyduğu tatlı şokla ürperdi. Bu sözler son kontrolünü de bir kenara fırlatması için özür sağlıyordu ona. Artık dizginleri elinden kaçırabilir, kendini tutmadan saldırabilirdi.

«Seni domuz!» diye bağırarak ona doğru uçtu. Dosdoğru gözlerine atıldı. Onun nasılsa hızlı ve güçlü olduğunu biliyordu. Ama hiç değilse fiziksel temasa zorluyordu onu. Kendisini yakalamaya zorluyordu. Mark onu iki kolundan, kıpırdayamayacak biçimde çaresiz yakalayınca, Storm vücudunu onunkine doğru attı, onu bir adım geri çekilmeye zorladı, yüzündeki şaşkınlığı okudu. Mark böyle bir kuvvet beklememişti. Storm kortlarda, atlar üstünde eğitilmiş kaskatı kaslarıyla ona dönünce Mark'ın dengesi bozuldu, ağırlığını bir ayağından öbürüne geçirdi. Storm tek ayak bileğini Mark'ın bileğine doladı, vücudunun tüm ağırlığını ters tarafa yükledi.

Birlikte düştüler. Geriye doğru, yeşil çimenler üstüne yuvarlandılar. Mark onun bileklerini bıraktı, iki eliyle birden düşüş hızını kesmeye uğraştı, o düşerken ona yastık olmaya çalıştı.

Storm bir anda iki eliyle ona saldırdı, tırnakları Mark'ın boynuna battı. Mark inledi. Storm onun gözlerinde ilk gerçek öfke parıltısını görünce çok sevindi. Mark onu bileğinden yakaladı, kız da onun katı ön kol kasını ısırdı. Deriyi yaracak kadar hızlı ısırdı. Kolun üstünde karşılıklı iki yarımay biçiminde diş izleri kaldı.

Mark öfkeyle soludu, hırslandı, olduğu yerde döndü, onun üzerine çıkıp tek bacağını kıvırarak vücudunun alt tarafını yere çakarken, elleriyle de yüzüne saldıran kolları tutmaya çalıştı.

Storm onun altında kıpırdandı. Etekleri beline kadar sıvanmıştı. Tek dizini kıvırdı. Doğal, içten gelme, kurnaz bir hareketti bu. Mark'ın bacakları arasına giren oyluk can yakmıyordu, ama ona kendisinin fiziksel durumunu farkettirmeye yetiyordu.

Mark olup biteni anladığı zaman Storm'un kollarını hemen bırakıp çaresizlik içinde ondan kurtulmaya çalıştı. Ama Storm'un tek kolu onun boynuna dolandı, yanağının ipek gibi yumuşaklığı onunkine dayandı.

Mark'ın elleri, beynin komutu olmaksızın, kendi başına hareket etti, Storm'un sırtından aşağı, beline doğru kaydı, sonra daha, aşağıya indi, iç çamaşırlarının ipeksi dokusunu hissetti.

Storm'un soluğu zımpara kâğıdı gibi tıslıyordu. Başını kaldırdı, dudakları onunkileri buldu, sırtı kavislendi, kalçasını kaldırdı, onun elinin kendi altına koyabilmesini sağladı.

«Ah, Mark,» diye soludu. «Ah, Mark, dayanamıyorum.» Storm'un tüm öfkesi uçup gitmişti. Yumuşacık, soluk soluğaydı. Sarıldığı zaman sıcaktı, sevgi doluydu. Ama Mark onun sesini duyduğu anda gerçeğe geri döndü. Sean Courtney'in güvenine lâyık olmadığını düşündü. Kendisine tanınmış imtiyazları söndürüyordu. Storm'dan uzaklaştı. Kendi kalleşliğine kendi de şaşmaktaydı.

«Deliyim ben herhalde,» diye soludu korkuyla. Yuvarlanıp kalkmaya çabaladı. Storm'un tepkisi ani oldu. Dişi bir aslandı o anda. Yemi elinden alınmış dişi bir aslan. Kediler gibi mırlarken bir anda tehlikeli öfkelere kapılmak da tam ona göreydi.

Açık avucu Mark'ın yüzünde sakladı. Genç adamın gözlerinde yıldızlar uçuştu. Storm ona haykırdı.

«Ne biçim erkeksin sen?»

Tekrar tokatlamaya çalıştı ama bu kez Mark hazırlıklıydı. Göğüs göğüse, birlikte çimenlerde yuvarlandılar.

«Sen hiçbir şey değilsin. Hep de öyle kalacaksın, çünkü bir şey olmak için gerekli cesarete ve kuvvete sahip değilsin!» diye tısladı Storm ona. Bu sözler bin tokattan daha incitici oldu. Mark'ın öfkesi de bir anda onunkine denk düzeye yükseldi.

«Lanet olsun. Bunu nasıl söylersin?»

Storm da haykırdı. «Ben hiç değilse cesaret ediyorum. Sen cesaret edemezsin...»

Birden sustu. İstediği oluyordu. Bu defa daha değişik bir sesle bağırdı.

«Tanrım!» Tüm vücudu sarsıldı, Mark'ı kendi bağrına yasladı, boğuk, tok bir sesle, «Mark, sevgilim, sevgili Mark,» diye mırıldanırken onu sımsıkı tuttu.

Sean Courtney atının üzerinde yine Afrikalılar gibi rahat pozunda oturuyordu. Üzengileri uzun, ayakları uzatılmış, kendisi geriye oturmuştu. Atın sağrısı üzerindeydi. Sol elinde kırbacı sallanıyor, dizginleri sağıyla tutuyordu.

Ağacın gölgesinde dururken eğitilmiş atı da hiç kıpırdamıyordu. Ağırlığı üç ayağının üzerinde dengeli, dördüncüsü kıvrık, adım atmaya hazırdı. Boynunu dizginlere karşı germiş, yerdeki otlara doğru uzanmıştı. Her lokmayı ısırırken yırtma sesi gibi bir ses çıkıyordu.

Sean aşağılardaki ormanlara ve çayırlara baktı, burada çıplak ayak, av köpeklerinin peşinden koşturduğu günlerden beri, köpeklere çomaklar fırlattığı o azgın çocukluk günlerinden beri ne kadar çok şeyin değiştiğini düşündü.

Dört beş mil ilerde, karşı tepenin koruyucu yamacı altında Tbeunis Kraal evi vardı. O evin ön odasında, pirinç bir karyolada dünyaya gelmişti. Kendisi de, ikiz kardeşi Garrick de. Aynı sabah. O doğumda hiçbir zaman tanımadıkları anneleri ölmüştü. Garrick hâlâ o evde otururdu. Sonunda kitapları ve kâğıtları arasında kendisine gerekli gurur duygusuna kavuşabilmişti. Sean sevgi ve anlayışla gülümsedi, içinde yine o eski suçluluk duygusu sızladı. Eğer Sean'ın dikkatsiz bir atışından tek bacağı parçalanmamış olsa, nasıl biri olurdu acaba kardeşi? Bu düşünceyi bir kenara bıraktı, eyeri üzerinde döndü, kendi arazisini gözden geçirdi.

Kereste ticareti için özenle ektiği yüzlerce ve yüzlerce dönüm arazi. Servetinin başlangıcını buraya borçluydu. Oturduğu yerden kesim tesislerini, depoları, onların hemen yanındaki demiryolunu da görebiliyordu. Hayatının boşa gitmediğini hissedip bir kez daha yüreği ısındı. Başarı duygusu büyük ödüldü insana. Gülümsedi, uzun purolarından birini yaktı. Kibriti çizmesine sürterek yakmıştı. Bunu yaparken at üzerindeki dengesini pek güzel ayarlıyordu.

Duyduğu mutluluk bir süre daha devam etti. Sanki yaklaşan sorunlarını düşünmekten kaçıyordu.

Gözlerini Ladyburg evlerinde, çatılarında dolaştırdı. Bakışları kaydı, kaydı, tâ ilerde, diğer tüm yapıları cüce bırakan o kocaman, çirkin, çelik ve cam karışımı yapıya takıldı kaldı. Dört katlı Ladyburg Çiftçiler Bankası binası.

Şeker rafinerisi de bir putperest tanrısı kadar çirkin ve korku vericiydi. Düzenli ekilmiş şekerkamışı tarlalarının bir ucunda yükseliyordu. O tarlalar göz alabildiğince uzanmakta, yamaçlarda rüzgârla dalgalanmakta, doymak bilmez mideleri doyurmaya hazırlanmaktaydı.

Sean'ın burnunun üzerinde, iki kaşının arasında bir çizgi belirdi. Kendisi arazisini yüzer dönümle ölçüyordu ama bir zamanlar oğlum dediği adam da arazisini biner dönümle ölçmeye başlamıştı.

At, sahibinin ruhsal durumundaki değişikliği anlamış gibiydi. Kafasını indirip kaldırdı, gölgede bir iki kıpırdandı, sanki koşmaya hazırlandı.

«Sakin ol, dostum,» dedi Sean ona. Elini omzuna atıp onu uysallaştırmaya çalıştı.

Şu anda o adamı bekliyordu. Randevusuna yine adeti olduğu üzere erken gelmişti. Yerine önceden varmayı, öteki adamı durduğu yerde karşılamayı severdi. Eski bir hileydi bu. Karşısındakine kurulu bir düzene girme tedirginliği vermek. Oysa bekleyen insan düşüncelerini sıraya koymaya fırsat bulur, ötekini yaklaşırken ölçüp biçebilirdi.

Randevunun yerini ve zamanını dikkatle seçmişti. Dirk Courtney'in bir kez daha kendi arazisine girmesine izin vermek istemiyordu. Onu evine sokamazdı. Adamın çevresinde burcu burcu tüten kötülük kokusu bulaşıcı gibiydi. O kötülüğün kendi yuvasına, Lion Kop'a bulaşmasını istemezdi. Toprağına bile girmesine dayanamazdı. Bu yüzden, ikisinin arazilerinin birbirine sınır oluşturduğu tek yeri seçmişti. Zaten Sean Courtney'e ait arazilerin sınırları arasında bir tek bu yarım millik kısma dikenli tel çekilmiş bulunuyordu.

Sığır ve at yetiştiren bir insan olarak, dikenli telden nefret ederdi. Ama yine de kendi arazisinin Dirk Courtney'in arazisine değdiği yere germişti. Dirk mektup yazıp bu görüşmeyi isteyince de, aralarında bir çit olsun diye bu yeri seçmişti.

Öğleden sonranın geç saatlerini seçmesi de bilinçliydi. Güneş kendi arkasına doğru alçalmış olacak, öteki karşı bayırdan yukarıya çıkarken gözüne parlayacaktı.

Sean yeleğinin cebinden saatini çekip baktı. Randevu saatine, yani dörde, bir dakika vardı. Gözlerini vadinin aşağılarına çevirdi, kaşlarını çattı. Görünürlerde kimseler yoktu. Yolun çok daha ilerileri de görünüyordu. Genç Mark'ın yarım saat kadar önce motosikletiyle geçmesinden bu yana, başka kimse geçmemişti yoldan da.

Kentin ötesine, Dirk Courtney'in kendine ev diye yaptırdığı o kocaman, özenti beyaz binaya baktı. Büyük Lang Korusu... Özenti bir eve özenti bir ad.

O eve bakmaktan hiç hoşlanmazdı. Aynı kötülük kokusu oraya da sinmiş gibi gelirdi ona. Gündüzleri bile kokusunu alabiliyordu insan o kötülüğün. Bir yığın da hikâye dinlemişliği vardı. Gecenin örtüsü altında o evde neler olup bittiğine dair...

İnanıyordu o hikâyelere. Bir zamanlar sevgi olan o yoğun duygunun etkisiyle, bir zamanlar oğlu olan o adamı çok iyi tanıyordu çünkü.

Elindeki saate bir daha baktı, sonra kulağına tuttu. Tam dörttü. Tıkır tıkır işliyordu. Sean'ın kaşları çatıldı. Saati tekrar cebine soktu, dizginlerini topladı. Gelmiyordu. Sean içinden korkaklar gibi memnun oldu. Dirk Courtney'le buluşmak onun için üzücü ve yorucuydu.

«İyi günler, baba.» Ses onu şaşırttı, Atı dizleriyle sıktı, hayvan tepindi, şahlanmak istedi, kafasını sağa sola savurdu. Dirk doru atı üzerinde rahatça oturmaktaydı. En yakın ağaçlığın arasından çıkıvermişti. Atını dikkatle yürüttü.

«Geç kaldın,» diye homurdandı Sean. «Neredeyse gidiyordum.» Dirk dolambaçlı yoldan gelmiş, tepeye Lion Kop'un öbür yanındaki yamaçtan tırmanmış olmalıydı. Ekim alanlarının arasından geçmemiş, randevuya ters yönden gelmişti. Besbelli yarım saattir o ağaçların arasında sessizce duruyor, Sean'ı seyrediyordu.

«Benimle ne konuşmak istiyordun?» Bir daha bu adamı asla hafife almamalıydı. Bunu daha önce de kaç kez yapmışsa, kendisine pahalıya malolmuştu.

«Sanırım biliyorsun» diyerek gülümsedi Dirk ona. Sean çok güzel, pırıl pırıl, ama tehlikeli bir hayvanı hatırladı o dişleri gördüğünde. Atının üzerinde doğal bir zerafetle, rahatça her şeyin kontrolü elindeymiş gibi oturuyordu. Tüvit bir av ceketi giymiş, boynuna sarı ipek bir kravat bağlamıştı. Uzun, güçlü bacakları, çikolata rengi deri çizmeler içindeydi.

«Hatırlat bana,» dedi Sean. Karşısındakinin canı istedikçe yayabildiği o ipnotize edici çekiciliğe karşı kendini katılaştırmaya çalışıyordu.

«Daha neler! Gerçi biliyorum, ipinden kurtulmuş azgın sürüleri döve döve tekrar sıralarına sokmaya uğraşıyordun. Yaptıklarını gururla okudum, baba. Fordsburg'daki kasap faturan hemen hemen 1906'daki Bombata ihtilaiindeki kadar şatafatlı oldu. Enfes bir rekor.»

«Devam et.» Sean'ın içinde yine nefret duyguları uyanmıştı. Dirk Courtney'in insanın içindeki zaafları, suçluluk duygularını bulmaktaki ustalığı tartışma götürmezdi. Sean'ın görev bilerek yaptığı şeyler için bu türlü konuşması, yaşlı adamın içindeki utanç duygusunu her zamankinden daha acı bir hale getirdi.

«Madenlerin çalışmaya devam etmesi elbette çok önemli. Sen kerestelerinin çoğunu altın madenlerine satıyorsun. Tam rakamlar bende de bir yerlerde yazılı olmalı.» Dirk içtenlikle güldü. Dişleri kusursuz ve bembeyazdı. Güneş kıvırcık saçlarında parlıyor, onu tiyatro sahnelerine lâyık bir güzelliğe kavuşturuyordu. «Aferin sana, baba. Zaten ana fırsatı her zaman görür, sezersin. Gözünü kan bürümüş bir avuç serserinin hepimizi işimizden etmesi düşünülemez. Ben bile uzun vadede altın madenlerine bağımlıyım sayılır.»

Sean cevap verebilecek durumda değildi. Öfkesi onu boğuyordu. Kendini kirlenmiş hissediyor, utanıyordu.

Dirk devam etti. «Bu da kendimi sana borçlu saydığım bir yığın konudan biri.» Onu dikkatle incelemekteydi konuşurken. Davranışı nazik, ama aynı ölçüde de korkunçtu. «Ben senin mirasçınım. Fırsatı görme ve kapma yeteneğimi senden miras olarak aldım. Bana yılan yakalamayı nasıl öğretmiştin, hatırlıyor musun? Nasıl başparmağımla işaret parmağım arasına sıkıştırıp boynunun arkasından yakalayacağımı?»

Sean olayı olduğu gibi anımsadı. Çocuğun korkusuzluğu o zaman bile şaşırtmıştı onu.

«Bakıyorum hatırladın.» Dirk'in yüzündeki gülümseme yok oldu. Davranışındaki hafiflik de onunla birlikte sona erdi. «Pek çok şey... pek çok küçük şey. Hani aslanlar gece atları kaçırdıktan sonra nasıl kaybolmuştuk, onu da hatırladın mı?»

Sean onu da unutmamıştı. Mopani yöresinde avlanıyorlardı. Çocuğun asıl kamptan ayrı geçirdiği ilk geceydi. Bu küçük serüven, sonunda bir kâbusa dönüşmüştü. Atlardan birini aslanlar parçalamış, öteki de kaçmıştı. Kumların, izsiz, patikasız çalıların arasında elli mil yol yürümek zorunda kalmışlardı.

«Bana su bulmasını öğretmiştin. Bir ağacın dibindeki o su birikintisini bulmuştuk. Leş gibi kokusu hâlâ burnumda. Kumlar arasındaki küçük kuyucukları. Suyu oradan içi boş bir sazla emmeyi...»

Tüm anılar geri geliyordu Sean'a. Zihnini kapamak istediği halde. Üçüncü gün yollarını kaybetmiş, yanlış yöne sapmışlardı. Bir küçük, taşlı dere yatağını bir başkasıyla karıştırdıkları için. Ondan sonra ıssız yerlere, ölüme doğru ilerlemeye başlamışlardı.

«Fişekliğinin kayışından salıncak yapmış, beni kalçanın üzerinde taşımıştın.»

Çocuğun gücü tükenince Sean taşımıştı onu. Günlerce, kumlarda ayağını sürüye sürüye. Sonunda onun da gücü tükenince yere oturmuş, çocuğu kendi gölgesinde yatırmış, güneşten korumaya uğraşırken olanca gücüyle tükürüğünü ağzında toplayıp onun ağzına aktarmaya uğraşmıştı. Dirk'in çatlamış, şişmiş dudakları arasına. Onu bir süre daha sağ tutabilmek için.

«Sonunda Mbejane geldiğinde, sen ağlamıştın.»

Kaybolan at kampa vardığında, aslanın pençe izlerini sağrısında belirgin şekilde görmüşlerdi. Yaşlı Zulu taşıyıcı kendi de sıtmadan kıvranmakta olduğu halde, hemen atını eyerlemiş, yanına yedek bir at daha alıp yola koyulmuştu. Yaralı at onları aslanlı kampa kadar götürmüş, sonradan yaşlı Zulu, adamla çocuğun izini sürerek gelip onları dört gün sonra bulmuştu.

Yanlarına vardığında ikisi kumun üzerinde, güneşin altında birbirlerine sarılmış, ölümü bekliyorlardı.

«Ömrümde seni bir tek o gün ağlarken gördüm,» dedi Dirk alçak sesle. «Ama sen beni kaç kez ağlattın, onu hiç düşünüyor musun?»

Sean daha fazlasını dinlemek istemedi. Hem anne, hem baba olarak büyüttüğü o güzel, inatçı, vahşi, sevgili çocuğu hatırlamak istemiyordu. Ama Dirk'in yavaş konuşan o tok sesi, kendisini uzak kalmak istediği anılara tutsak ediyordu.

«Sana nasıl tapardım, hiç anlayacak mısın acaba? Tüm hayatımı o temel üstüne kurmuştum. Senin her hareketini taklit etmeye çalışıyordum. Sen olmaya çalışıyordum.»

Sean başını iki yana salladı, bunu inkâr etmek, reddetmek istedi.

«Evet, sen olmaya çalıştım. Belki de başardım...»

«Hayır.» Sean'ın sesi boğuktu.

«Belki de beni onun için reddettin,» dedi Dirk. «Bana bakınca, kendi hayalini gördün. Bu yüzden başını çevirdin, beni ağlattın.»

«Yo, Tanrım, hayır... bu doğru değil. Hiç de öyle olmadı.»

Dirk atını yaklaştırdı, şimdi dizi Sean'ınkine değiyordu.

«Baba, biz ikimiz aynı insanız, biriz... benim sen olduğumu kabul etmeyecek misin? Nasıl senden doğdumsa, nasıl beni sen yoğurup şekillendirdinse...»

«Dirk,» diye başladı Sean. Ama söyleyecek sözcük bulamıyordu. Tüm varlığı kökünden sarsılmıştı.

«Yaptığım her şeyi senin için yaptığımı anlamıyor musun? Yalnız çocukken değil, gençken ve yetişkinken de. Neden Ladyburg'a döndüğümü hiç düşündün mü? Dünyanın neresine istersem gidebilirdim. Londra, Paris, New York... hepsi önümde açıktı. Ama ben buraya döndüm. Neden, baba? Neden yaptım bunu ben?»

Sean cevap veremeden başını iki yana salladı. İnanılmaz gücü, rahatsız edici varlığa sahip bu güzel yabancıya bakmak istemiyordu.

«Sen buradasın diye döndüm.»

İkisi de sessiz kaldılar. Gözleri birbirine çakılmıştı. Bir irade, bir duygu savaşı yer almaktaydı aralarında. Sean kararlığının zayıflamakta olduğunu hissetti. Dirk'in örmekte olduğu yeni ağa kapılacaktı az sonra. Dizginini çekti, atını dönmeye zorladı, bacaklarının temasına son verdi. Ama Dirk aldırmadan devam etti.

«Sevgimin bir işareti olarak... onca horlamana, onca terslemene, her tokatına rağmen sana hâla beslediğim sevginin bir işareti olarak geldim buraya. Ve sana elimi uzatıyorum. Yine benim babam ol. Bırak ben de senin oğlun olayım. Servetlerimizi birleştirip bir imparatorluk kuralım. Burada toprak var. Koca bir toprak. Olgun, hazır. Biz alalım diye bekliyor.»

Dirk elini uzattı. Avucu yukarıya dönük, parmakları açıktı.

«Elimi sık, baba,» diye zorladı. «Bizi hiçbir şey durduramaz. İkimiz birlikte, dünyayı siler süpürürüz. Birlikte Tanrı oluruz.»

«Dirk.» Sean sesini tekrar bulmuştu. İçine kısıldığı yılan halkalarından kurtulmak için mücadele veriyordu. «Hayatımda birçok insan tanıdım. Hiçbiri tümüyle iyi ya da tümüyle kötü değildi. Her biri bu ikisinin, iyiyle kötünün değişik oranlarda karışımıydı. Bu seni tanıyana kadar böyle sürüp gitti. Tümüyle kötü olan tek insan sensin. İçinde iyinin tek zerresi bile bulmayan insansın sen. Bunu zorla da olsa anladığım zaman, sana arkamı döndüm.»

«Baba.»

«Bana böyle deme. Sen benim değilsin, bir daha da asla olmayacaksın.»

«Koca bir servet bizi bekliyor. Dünyanın en büyük servetlerinden biri.»

«Hayır. O servet ve o topraklar seni ya da beni beklemiyor. Başka insanlara ait. Birçok kabileye... Zulu'lara, İngilizlere, Afrikalı'lara. Bana ait değil... ama sana ait hiç değil.»

«Son defa seni görmeye geldiğimde inanmam için bana umut vermiştin...» Dirk itiraz etmek niyetindeydi.

«Ben seni hiçbir şeye inandırmadım. Bir vaatte bulunmadım.»

«Sana her şeyi anlattım. Bütün planlarımı.»

«Evet,» dedi Sean. «Duymak istiyordum. Her ayrıntıyı bilmek istiyordum. Sana yardım edebilmek için değil..., sana engel olabilmek için.»

Sean sözlerinin etkisini arttırmak için sustu, sonra öne doğru eğildi, yüzünü Dirk'inkine yaklaştırıp onun gözlerinin içine baktı.

«Bubezi Nehri ötesindeki araziyi asla ele geçiremeyeceksin. O konuda sana yemin edebilirim.» Bunu alçak sesle, ama dünyayı kilise çanları gibi çınlatacak bir güçle söyledi.

Dirk büzüldü. Yanaklarındaki renk soldu.

«Ben seni kötü olduğun için reddettim. Tüm gücümle sana karşı savaşacağım. Hayatım pahasına bile olsa.»

Dirk'in yüzü değişti, ağzının çizgisi, çenesinin biçimi bambaşka oldu, gözleri kurt gözlerine benzedi.

«Kendini kandırıyorsun, baba. Sen ve ben biriz. Ben kötüysem, sen de kötülüğün kaynağı, çeşmesi, babasısın. Bana soylu sözler edip, soylu pozlara bürünmeye çalışma. Ben seni tanıyorum, unuttun mu? Cok iyi tanıyorum. Kendimi tanıdığım gibi.» Yine güldü. Ama bu kez deminki gibi rahat gülemedi. Zalim, ince bir ses çıktı ağzından. Ağzının biçimi de ince bir çizgi olmaktan kurtulamadı. «Beni o Yahudi orospun için reddettin. Onun karnına ektiğin o piç şıllık için reddettin.»

Sean öfkeyle kükredi, altındaki küheylân şahlandı, ön ayaklarını karşıya doğru savurdu. Dirk'in kısrağı korkuyla geriledi, Dirk dizginlerini hayvanın ağzını yararcasına çekti.

Babasına bağırdı. «Benimle hayatın pahasına savaşacağını söylüyorsun. Belki de sonu oraya varacak! Seni uyarıyorum!»

Atını kontrol altına aldı, Sean'ınkine yaklaştırdı, tekrar bağırmaya hazırlandı.

«Kimse benim yoluma çıkamaz. Seni mahvedeceğim. Buna kalkışan başkalarını nasıl yok ettimse, seni de yok edeceğim. Hem seni, hem o Yahudi orospunu.»

Sean elinin tersiyle kırbacını savurdu. Polo vuruşuyla. Bileğinin bir hareketi suaygırı derisinden ipi havada ıslık gibi öttürdü. Dosdoğru surata nişan almıştı. Bir zamanlar kendi oğlu olan adamın o hırlayan kurt gibi suratına.

Dirk elini kaldırıp kırbacı yakaladı, ucu tüvit ceketin koluna dolandı, kumaşı ve deriyi kesti kan çıktı.

Dirk elini yaraya bastırdı, Sean'a ateş saçan gözlerle baktı. Yüzüne iğrenç bir ifade gelmişti.

«Seni bunun için öldüreceğim,» dedi alçak sesle. Sonra kısrağının başını çevirip dörtnala kaldırdı, dikenli tele doğru uzaklaştı.

Kısrak sıçradı, dikenli telleri aşarak öbür tarafa indi, kendini topladı, koşmaya devam etti. Yaman bir binicilik gösterisi.

Sean kendi atını sürdü. Kırbacı şaklatıp onu koşturma hevesini yenmeye çalıştı, yürümesine izin verdi. Tepeler üzerindeki ot bürümüş patikayı izliyordu. Ancak buraları iyi bilen, bu yolu daha önce de kullanmış olan biri farkedebilirdi o patikayı.

Mbejane Kraal'ın kulübesinden geriye hemen hiçbir şey kalmamıştı. Tek tük iri taşlar, çimen üstünde birtakım beyaz halkalar, o kadar. Yakmışlardı onun kulübelerini. Reis ölünce öyle yapılırdı. Zulu geleneğine göre.

Ahırın duvarı hâlâ ayaktaydı. Taşları özenle, sevgiyle seçilmişti.

Sean atından indi, yuları tutup hayvanı duvardaki kapıya yürüttü. Ellerinin hâlâ titremekte olduğunu görüyordu. Ateşi varmış gibi. Midesi de bulanmaktaydı. Şiddetli duygu fırtınasının sonu.

Taş duvarda kendi oturma yerini buldu. Aynı yassı taş. Oturup purosunu yaktı. Dumanlar kalbinin atışlarını biraz sakinleştirdi, ellerinin titremesini yavaşlattı.

Ahırın toprak zeminine baktı. Zulu reisleri ahırın orta yerine gömülürdü. Oturur pozda, yüzü güneşe doğru kaldırılmış olarak. Yeni kesilmiş öküz derisine sarılır. Servetinin simgesi olurdu bu. Yanına yiyecek kabı, su kupası, enfiye kutusu, kalkanı, mızrakları da konurdu. Yolculuğa hazır kılınırdı ölü.

«Merhaba, eski dostum,» dedi Sean alçak sesle. «Onu biz büyüttük. Sen ve ben. Ama o yine de seni öldürdü. Nasıl yaptı bilmiyorum. Kanıtlayamam da. Ama seni öldürenin o olduğunu biliyorum... şimdi de beni öldürmeye ahdetti.» Sesi bu noktada titredi.

«Evet,» diyerek gülümsedi Sean. «Benimle konuşmak için randevu istediğine göre, herhalde önemli bir şey konuşacaksın.»

Gözlerinde neşeli bir pırıltıyla Mark'ı inceliyor, ölçüp tartıyordu. Storm'un hakkı vardı tabii. Delikanlı aradaki bağı koparmak için gücünü toplamaya çalışıyordu. Tek başına çıkıp bir yerlere gidecekti. Yaralı bir hayvan gibi belki. Ya da büyüyüp yuvayı terkeden aslan yavrusu gibi. Acaba hangisi, diye merak etti Sean. Ayrılma bu genci ne kadar sarsacaktı ayrıca?

«Evet, öyle de diyebilirsiniz efendim,» dedi Mark. Ama bu kez Sean'ın gözlerine bakamıyordu. Genellikle açık ifadeli, dürüst bakışlı olan gözleri bugün kitap raflarında, pencerelerde, bahçenin ağaçlarında dolaşıyordu hep. Oraları daha önce hiç görmemiş gibi inceliyordu.

«Gel içeri öyleyse.» Sean koltuğunu yana döndürdü, madeni çerçeveli gözlüğünü gözünden çıkardı, pencere önündeki koltuğa doğru elini salladı.

«Teşekkür ederim efendim.»

Mark koltuğa doğru yürürken, Sean da yerinden kalkıp içki dolabına ilerledi. «O kadar önemli konuysa, önceden kendimizi güçlendirelim o halde,» diyerek gülümsedi.

Mark, «Daha öğle saati bile gelmedi,» dedi. «Bu kuralı bana siz kendiniz öğretmiştiniz.»

«Kuralları koyan adam, onları değiştirmeye de yetkilidir.» Sean iki bardağa kahverengi bir sıvı doldurdu, üzerine soda ekledi. «Bu kuralı da yeni koydum.» Güldü, sonra devam etti. «Eh, oğlum, aslında iyi bir gün seçtin.» Bardağın birini Mark'a götürdü, sonra yine masasının başına döndü. «Benim de seninle konuşacak çok önemli bir konum var.»

Bardağından bir yudum aldı, dudaklarını yaladı, elinin tersiyle bıyıklarını sildi.

«Yaşça büyük olduğuma göre, önce ben işimi anlatsam uygun düşer mi sence de?»

«Elbette, efendim,» dedi Mark. Rahatlamış gibiydi. İçkisini dikkatle yudumladı. Sean ona sırıtırken kendinden pek memnun olduğunu doğrusu saklayamadı.

Sean o kadar kurnaz, karşısındakinin ihtiyaçlarına o denli uygun bir plan hazırlamıştı ki, bu ilhamı kendisine veren yüce güçler karşısında kendi de huşu duyuyordu. Kaybetmek istemiyordu bu genç adamı. Ama sıkı tutarsa kaybedeceğini de çok iyi biliyordu.

«Cape Town'dayken Başbakanla iki uzun görüşme yaptım,» diye başladı sözlerine. «O günden beri de epey yazıştık. Bunların sonucu olarak General Smuts yeni bir girişim planladı ve onu benim bakanlığımın yetkisine verdi. Bu girişim ulusal parklar konusunda. Daha bazı yasaların parlamentodan geçirilmesi de gerekiyor elbette. Para gerek, daha fazla güç toplamamız gerek... ama ben bir yandan bir inceleme ve değer tespitiyle işe öngörülen alanlarda başlayacağım. Sonradan o raporlara göre geliştirme ve koruma önlemlerimizi alıp...». Konuşmasını hemen hemen on beş dakika boyunca sürdürdü, arada Başbakanın mektuplarından parçalar okudu, memorandumları[11] ele aldı, açıkladı, konuyu genişletti, tartışmaları anlattı, planların ayrıntılarına girdi... Mark bu arada koltuğunun ta kenarında oturuyor, olanca dikkatiyle dinliyordu. İçkisini çoktan yanı başında unutmuştu. Dinlerken, içinde bunu kendisine kaderin hazırlamış olduğu duygusu giderek güç kazanıyordu. Soluk almaya bile cesareti kalmamıştı. Önünde kat kat açılan o büyük fikri sünger gibi emiyordu.

Sean kendi hayalleriyle kendinden geçmekteydi. Koltuğundan fırlayıp kalktı, sarı tahta döşemeli odayı arşınlamaya koyuldu. Anlatırken elini, kolunu sallıyor, her noktayı vurgulamaya çabalıyordu, sonra birden durdu, Mark'a döndü.

«General Smuts seni çok beğendi... Booysens'deki o gence... daha önce de.» Yine sustu. Mark kendini öylesine kaptırmıştı ki, Sean'ın yüzündeki kurnaz ifadeyi göremedi. «Bu işin tam adamı Mark'dır dediğim zaman onu ikna etmekte zorluk çekmedim.»

«Hangi iş?» diye sordu Mark hevesle.

«İlk düşündüğüm bölge, Chaka Kapısı ve Bubezi vadisi. Birisinin oraya gitmesi, araştırmayı yapması gerekiyor. Parlamentoya gittiğimizde neden söz ettiğimizi bilelim diye. Sen o yöreyi iyi tanıyorsun...»

Huzurun ve ıssızlığın büyük sessizliği şimdiden Mark'ı sarıverdi. Bir sarhoşun içkiyi özlemesi gibi kendini oraları özler buldu.

«Tabii yasa meclisten geçtikten sonra da uygulamayı sağlayacak bir görevliye ihtiyacım olacak.»

Mark koltuğunda yavaşça arkasına yaslandı. Arama bitmişti artık. Limanı gören gemi gibi, o da kendisinin doğru rota üzerinde olduğunu biliyordu artık.

«Senin benimle konuşmak istediğin neydi?» diye sordu Sean sevimli bir sesle.

«Hiçbir şey,» dedi Mark yavaşça. «Hiçbir şey yoktu.» Yüzü pırıl pırıldı. Yeni bir dine geçip de peygamberinin ilk mucizesini görmüş bir adam hali gelmişti üzerine.

Mark Anders her zaman mutluluğa yabancı bir insan olagelmişti. Gerçek mutluluğa. Tâ çocukluğundan beri. Kuvvetli içkileri ilk keşfeden birine benziyordu. Böyle bir duyguyla başa çıkmaya tümüyle hazırlıksızdı.

Bu durum onu bir tür sarhoşluğa doğru itiyordu. Başı dönüyor, daha önce bilmediği bir varlık düzeyinde yaşıyordu.

Sean Courtney, Mark'ın görevlerini devralmak üzere yeni bir sekreter bulmuştu. Saçları erkenden dökülmüş, hiç gülümsemeyen ufak tefek bir adamdı. Parlamış siyah alpaka ceket giyiyordu. Yakası kelebek gibiydi. Alnına yeşil siperlik, koluna kolluklar takıyordu. Sessiz, içine kapanık, işinde çok iyiydi. Lion Kop'da herkes ona Bay Smothers diye hitap ediyordu. Hiçbir zaman onu adıyla çağırmak kimsenin aklının ucundan geçmeyecekti.

Mark bir ay daha kalıp Bay Smothers'e işleri anlatacak, öğretecekti. Aynı süre içinde kendi işlerini ayarlayacak, hazırlıklarını tamamlayacak, Chaka Kapısına doğru yola çıkmaya hazır olacaktı.

Bay Smothers'ın insanüstü çalışkanlığı ve tecrübeleri sayesinde Mark bir hafta önce üzerindeki iş yükünden hemen tümüyle kurtulduğunu farketti, yeni mutluluğunun tadını çıkarma fırsatını buldu.

Chaka Kapısının o yüce kayaları kendisine verildiği anda, kayaların gölgesinin nasıl ömrü boyunca hep kendi hayatını etkilemiş olduğunu farkediyordu. O kuleler kendi yaşamının merkez kuleleri olagelmişti hep. Bir an önce oraya varmayı özlüyor, gitmeye can atıyordu. O sessizlik, o güzellik, o huzur gözünde tütüyor, oraya varıp daha önce var olmayan bir şeyi yaratmak için sabırsızlanıyordu.

Kendini kaptırdığı günlük yaşam temposunun onu asıl amacından nasıl uzaklaştırdığını da şimdi görmekteydi. Büyükbaba Anders'in mezarını bulmaktı onun amacı. O ölümün esrarını çözmekti. Ancak şimdi açılmıştı önüne bunun da olanakları. Artık hayatının bir amacı, bir yönü vardı.

Ama bütün bunlar duyduğu mutluluğun ancak temelleriydi. O temellere basarak kendini aşkın baş döndürücü yüksekliklerine yöneltebilecekti.

Asıl yoğun zevk, Ladyburg tepesinde, çimenler üzerindeki o inanılmaz anla başlamıştı.

Onca zamandan beri gizlice içinde taşıdığı sevgi, taş gibi soğuk ve ağır bir yük olan o duygu, bir tek sihirli saniye içinde patlayıp açılmış, çiçek olan bir goncaya benzemiş, öyle bir hızla ve öyle parlak renklerle, o kadar şaşırtıcı bir güzellik ve heyecanla büyümüştü ki, zihni daha olup biteni kavrayamıyor, kabul edemiyordu.

Kendisi de, Storm da bu sırlarını büyük bir hasislikle, yüreklerine en yakın yerde saklamakta kararlıydılar. Başka hiç kimse o sırrın varlığını hissetmemeliydi. Aralarında karmaşık anlaşmalar, planlar yapıyorlar, bu değerli hazinelerini gözlerden saklamak için olmayacak ağlar örüyorlardı.

Yanlarında birisi varken asla konuşmuyorlar, hatta bakışmıyorlardı bile. Bundan doğan özlem onları daha beter kuruyor, yalnız kaldıkları anda birbirlerini parçalayacakmış gibi sarmaş dolaş oluyorlardı.

Birarada olmadıkları zaman vakitlerinin çoğunu, nasıl yalnız kalabileceklerini planlamakla geçiriyorlardı.

Birbirlerine ateşli notlar yazıyor, Sean ve Ruth'la birlikte masada otururken o notları masanın altından birbirlerine veriyorlardı. O notlar, verirken parmakları değse tutuşturacak türdendi. Aralarında kodlar, şifreler oluşturmuşlardı. Korkunç risklere giriyorlardı. Tehlike duygusu aşk ve zevk şölenine daha bir tad katıyordu. Havalarda uçuyorlardı ikisi de.

Başlangıçta ayrı yollardan atla ormanın derinliklerine, kimsenin uğramayacağı yerlere gidip buluşuyorlardı. Yolun son bir milini her seferinde dörtnala alıyor, daha eyerin üzerindeyken kucaklaşıyor, atları altlarında homurdanıyor, tepiniyordu. İlk gün attan yere düşüp dökülmüş yapraklar arasına yuvarlandıklarında hâlâ birbirlerinden ayrılmamışlardı. Atlarını da başıboş bıraktılar. Eve kadar yürümek epey vakitlerini aldı. Özellikle de yol boyu sarhoşlar gibi birbirlerine sarılıp gülüştükleri için. Bereket versin, onlar eve varamadan atlar yolu bulmuş, çimende otlayan arkadaşlarının arasına karışmışlardı da, durum kimsenin dikkatini çekmemişti. O günden sonra artık Mark atları bağlayana kadar birkaç dakika kaybetmeyi göze alır oldular.

Kısa zamanda, günün bir saatini çalmak onlara yetmez oldu. Storm'un stüdyosunda buluşmaya başladılar. Mark banyan ağacına tırmanıyor, pencereye doğru uzanan dalın üzerinde emekliyor, Storm bu arada pencereyi açık tutuyor, onun dal üzerinde ayağı kaydıkça küçük korku çığlıkları atıyor, yakınlardan bir hizmetkâr geçerken onu fısıltılarla uyarıyor. Mark sonunda pervaza bastığında sevinçle ellerini çırpıyor, hemen onun boynuna sarılıyordu.

Stüdyoda eşya olarak bir tek tahta sandalye vardı. Yerler tahta döşeli ve sertti. İçeriye apansız birinin dalması tehlikesi de ikisini her an rahatsız ediyordu. Ama yine de çekinmiyorlardı. Zeki ve yaratıcıydılar. Mark'ın yeterince güçlü, Storm'un yeterince hafif olduğunu, her şeyin mümkün olabileceğini kısa zamanda farketmişlerdi.

Bir keresinde Mark sevişmelerinin ateşiyle kendinden geçmiş, Storm'u gerilemeye zorlamış, henüz yarım durumda üzerinde çalışılmakta olan bir tabloya yaslamıştı. Daha sonra Storm sandalyenin üzerine diz çöküp eğilmiş, eteklerini beline sıvamış, küçük, yuvarlak poposunu havaya kaldırmış, Mark da terebentine batırılmış bir bezle turuncu ve mavi boyaları silip temizlemişti. Storm gülmesini tutabilmek için öyle sarsılıyor, öyle titriyordu ki, Mark'ın işi hiç de kolay olmuyordu doğrusu. Storm bir yandan da fena halde utanıp kızarmaktaydı. Poposu bile pembeleşiyordu. O olaydan sonra terebantin kokusu Mark'a her zaman güçlü bir aşk iksiri gibi etki yapar oldu.

Bir başka korkunç olayda da, stüdyonun dışındaki koridorda ağır, iki adımdan birinin aksak olduğunu belli eden, sert ayak sesleri duyulmuştu. Çok iyi tanıdıkları bu ses ikisini de buz gibi dondurmuştu. Yüzleri kül rengine dönüştü. Seslerin yaklaşmasını beklerken soluk bile almaya cesaret edemediler.

Kapı vurulduğu zaman Storm büyük bir paniğe kapıldı. Korku dolu, kocaman gözleriyle Mark'ın yüzüne baktı. Mark hemen kontrolü eline aldı. Tehlikenin ne kadar büyük olduğunun o da farkındaydı. Sean Courtney herhangi birisinin sevgili kuzucuğuna bu kadar sokulduğunu anladığı anda ikisini de mahvedebilir, bunu yaparken kendini de mahvetmekten bile geri durmazdı.

Kapı tekrar vuruldu. Israrlıydı. Mark üstlerini başlarını titreyen elleriyle düzeltirken hızla fısıldadı. Storm tüm cesaretini toplayıp ona ayak uydurdu. Sesi yine de hafifçe titreyerek, «Bir dakika, baba,» diye seslendi.

Mark onun boya lekeli önlüğünü kapıp kafasından geçirdi, boya fırçasını da sağ eline tutuşturdu, cesaret vermek için omuzlarını sıktı, onu hafifçe kapıya doğru itti.

Duvarla dayalı duran tuallerin arasında, Mark'ın ancak emekleyerek sığabileceği kadar yer vardı. Soluğunun ses çıkarmamasına çalışırken Storm'un kapının sürgüsünü açışını, babasını içeri alışını dinledi.

«Artık kapıyı kilitlemeye de mi başladın, küçük hanım?» diye homurdandı Sean ona. Kuşkulu gözleri çıplak stüdyonun çevresinde dolaştı. «Seni rahatsız mı ettim?»

«Asla, baba. Sen rahatsız etmezsin.»

Storm titrek adımlarla babasının peşinden geliyordu. Sean ise onun sehpadaki tualine eleştirici bakışlarla bakmaktaydı.

«Wagon Tepesinde ağaç yok ki?» dedi.

«Ben fotoğraf çekmiyorum, baba. Orada ağaç da olmalıydı aslında. Kompozisyonu dengeliyor. Görmüyor musun?» Kendini toplamış sayılırdı. Mark o anda ona öyle büyük bir sevgi duydu ki, içi sızladı.

Kendisi de tualin kenarından dışarıya göz atacak kadar cesaretlenmişti. Gözüne ilk çarpan şey, fildişi renkli, paçaları dantelli külot oldu. Storm'un attığı yerde, stüdyonun ortasında, öylece duruyordu.

Alnını buz gibi bir terin kapladığını hissetti. Bu küçük ipekli parçası tıpkı bir savaş bayrağı kadar anlamlıydı. Günah işaretine doğru uzanmaya çalıştı... parmaklarının değemeyeceği kadar uzaktaydı..

Storm babasının koluna asılmıştı. Bunu herhalde bacakları kendisini taşıyamayacak durumda olduğu için yapıyordu. Mark'ın kenardan uzanan elinin nereye doğru yöneldiğini gördü. İçindeki panik tekrar yükselip benliğini sardı.

Babasının sorularına anlamsız cevaplar vermeyi sürdürerek onu kapıya doğru yürüttü. Bu yaptığı iş, bir erkek fili amacından geri döndürmeye çalışmakla birdi. Sean farkında olmadan yerdeki külotun tam üstüne bastı.

Bir sonraki adımında külotun parçası çizmesinin burnuna takılmıştı. Kumaş öyle inceydi ki, Sean farkına varmadı. Mutlu mutlu topallamaya devam etti. Tek ayağı külotu sürükleyip duruyor, iki genç korku içinde onu gözleriyle izliyorlardı.

Kapıya vardığında Storm kollarını babasının boynuna dolayıp onu öptü, bunu yaparken ayağını külotun üzerine basmayı da başardı. Sonra babasını ayıp sayılacak bir hızla koridora doğru itti, kapıyı arkasından kapatıverdi.

Korku ve gülme karışımı, takatsiz bırakmıştı ikisini de. Birbirlerine sarıldılar. Mark kendini biraz toplayınca en ciddi sesiyle, «Bir daha böyle risklere girmek yok, anlıyor musun?» diye sordu.

«Peki patron,» dedi Storm uysal uysal. Ama gözlerinde yaramaz bir pırıltı vardı. O gece on ikiden sonra bir ara Mark ıslak bir dilin kulağına girdiğini hissedip uyandı. Bağıracaktı ama güçlü bir el ağzına sımsıkı kapanmış bulunuyordu.

Ay ışığında Storm'un kendi üstüne doğru eğilmiş olduğunu görünce, «Deli misin?» diye fısıldadı. Evin bir başından bir başına yürümüştü kız. Koridorlardan geçmiş, gıcırdayan merdivenlerden inip çıkmış, zifiri karanlıkta pırıl pırıl pijamalarıyla gelmişti.

«Evet,» diye güldü Storm. «Deliyim. Tümüyle, harika bir biçimde deliyim.»

Mark henüz uykunun etkisinden sıyrılamamıştı. Sıyrılmış olsa bundan sonraki soruyu sormazdı.

«Ne arıyorsun burada?»

«Senin ırzına geçmeye geldim.» Storm bunu söyleyip yatağa, onun yanına süzüldü.

«Ayaklarım üşüdü. Isıt onları.»

«Ne olur, bu kadar gürültü etme,» diye yalvardı Mark. Bu çok gülünçtü aslında. Çünkü birkaç dakika sonra bir ağızdan, koro halinde kopardıkları çığlıklar tüm evi ayağa kaldırmaya yetecek türdendi.

Sonradan Storm artık Mark'ın çok iyi tanıdığı o boğuk kedi mırıltısıyla konuştu.

«Çok yetenekli bir erkeksiniz, Bay Anders. Bu kadar ahlâksız olmayı nerede öğrendiniz?» Sonra uykulu uykulu kıkırdadı. «Bana söylersen gözlerini oyardım herhalde.»

«Bir daha buraya gelmemen gerek.»

«Neden? Yatakta çok daha iyi oluyor.»

«Baban duyarsa ne yapar?»

«Seni öldürür,» dedi olağan bir ifadeyle, «Ama onun ne ilgisi var şimdi?»

Bu işin Storm'a sağladığı yan çıkarlar arasında, hep istediği erkek modele sonunda kavuşmuş olmak da vardı. Böyle bir ihtiyacı ne kadar sık duymuş olursa olsun, cesaretini toplayıp bunu babasından isteyemezdi elbette. Ne tür tepki göstereceğini biliyordu.

Mark da pek heveslisi değildi bu işin. Onu soyunmaya razı etmek için Storm'un epey uğraşması gerekti. Ormanın derinliklerindeki gizli yerlerinden birini seçmişti Storm. Mark devrik, bir kütüğün üzerinde, pek çekingen ve rahatsız bir tavırla tünemiş, oturuyordu.

«Rahat bırak kendini,» diye yalvardı Storm ona. «Güzel şeyler düşün.»

«Kendimi sersem gibi hissediyorum.» Mark'ın üzerinde yalnızca çizgili kumaştan, pamuklu külotu vardı. O noktada direnmiş, Storm ne kadar yalvarırsa yalvarsın onu çıkarmaya bir türlü razı olmamıştı.

«Zaten o kısımdakileri tuale falan işleyemezsin,» demişti.

«Ama mesele orada değil! Sen eski bir Yunanlısın sözüm ona. Donuyla dolaşan olimpiyat atleti gören olmuş mu hiç?»

«Hayır,» diye onun sözünü kesmişti Mark. «O yerinde kalacak. Son sözüm bu.» Storm bunun üzerine erkeklerin ne saçma yaratıklar olduğunu düşünüp içini çekmiş, resmine başlamıştı. Mark yavaş yavaş rahatladı, bu serbestliğin tadını çıkarmaya koyuldu. Tenine güneşin, rüzgârın değmesi hoşuna gitti.

Storm'un çalışmasını seyretmek de zevk veriyordu ona. Genç kadının iki kaşı arasında hafif bir çizgi oluşmaktaydı. Dikkat etmekten. Gözleri yarı kapalı gibi görünüyor, porselen gibi pırıl pırıl beyaz dişleri alt dudağını kemiriyordu. Mark el ele Chaka Kapısının ötesinde yürürlerken hayal etti ikisini. Gelecekte. Mutlulukla pırıl pırıl bir gelecek. Birarada çalışmanın, başarmanın sevinciyle dolu. Storm'a da anlatmaya başladı. Kafasındaki düşünceler sözcüklere döküldü. Ama Storm onu duymuyordu. Kulakları tıkalı, varlığı tümüyle işine aitti. Yalnızca renkleri ve biçimleri görüyor, yalnızca o anki ruhsal durumu hissediyordu.

Mark'ın az önce kaskatı olan vücudunun rahatlayıp doğal bir incelikle tam istediği poza girdiğini gördü. Yüz çizgilerine sinen mutluluğu okudu. Başını hafifçe salladı, onun sözlerine alçak sesle, mırıltılarla rasgele cevaplar verdi. Havayı bozmak, onun ruhsal durumunu değiştirmek istemiyordu. Parmakları hızla çalışıyor, o ânı kaçırmadan tualine işleyebilmek için yarışıyordu. Kendisi de giderek mutlu bir havaya girmekte, aynı sevgi ağının tellerine kapılmaktaydı, ama aslında o anda birbirlerinden ayla dünya kadar uzaktılar.

«Araziyi inceleyip ev yapmak için en uygun noktayı saptayacağım,» diye anlatıyordu Mark. «O yeri her mevsimde görüp incelemek tam bir yıl sürer. Kuraklık başladığında, yakında temiz suyu olmalı, ama yağmurlar sırasında da selden korunmalı. Yazları serin deniz rüzgârını almalı, kışın soğuğunu dağlar, tepeler tutmalı.»

«Evet,» diye mırıldandı Storm. «Harika bir şey.» Ama aklında bambaşka bir şey vardı. Şu gözleri böyle parlatan o ışık noktacığını bir yakalayabilirsem, diye umutlanarak mavi boyaya biraz beyaz kattı, rengi karıştırdı.

«Başlangıçta iki oda. Birinde uyuruz, birinde yaşarız. Tabii bir de vadiye bakan balkon.»

«Harika olur.» diye mırıldandı Storm dalgın dalgın. Fırçasının ucunu göze dokundurdu, göz bir anda canlandı, tualden ona yüreğini sıkıştıran bir ifadeyle baktı.

«Taşları tepelerden çıkarır taşırım. Ama nehrin uzağından. Oyuk yerler çirkin görünmesin diye. Sazları da bataklığın kenarından keseriz. Çatı kirişleri ormandan tabii.»

Güneş batıya doğru kaymıştı. Ormanın içinden, yaprakların arasından koyu yeşil bir renge bürünüp geliyordu. Mark'ın kolunun sert kaslarına döküldü, mermer heykel gibi sırtını okşadı. Storm onun ne kadar güzel olduğunu düşündü.

«Yeni odaları zamanla, ihtiyacımız oldukça yaparız. Planını ona göre düşünürüm. Çocuklar gelince salonu çocuk odası yapar, yeni bir salon ekleriz.»

Mark'ın burnuna kullanacağı güzel kerestenin kokuları gelmeye başlamıştı şimdiden. Akşam bastırırken evin saz damının nasıl görüneceğini hayal etti.

«Mutlu olacağız, Storm. Sana söz veriyorum.» Genç kadın tüm söylenmiş sözlerden bir tek bunu duydu. Başını kaldırıp ona baktı.

«Evet, mutlu olacağız,» diye yankıladı o sözleri. Birbirlerine inanılmaz bir anlaşmazlık içinde gülümsediler.

Sean sonunda Ruth Courtney'e Mark'ın gideceğini söylediği zaman kadının kaygı ve telaşı onu bile korkuttu. Genç adamın onun da duygularında bu kadar büyük yer tuttuğunu daha önce hiç farketmemişti.

«Yoo, hayır, Sean!» diye sızlandı Ruth.

«Durum o kadar da kötü değil.» Sean güvence vermekte acele etti. «Onu büsbütün kaybetmiyoruz. Yalnızca daha uzun bir yulara bağlı olacak, o kadar. Yine benim yanımda çalışmaya devam edecek. Ama ancak resmî bakımdan.» Sonra işin ayrıntılarını karısına anlattı. Ruth dinledi. Bir süre sessiz kaldı. Sean açıklamalarını, bitirdikten sonra konuyu her açıdan düşündü, ancak ondan sonra yorumda bulundu.

«Sanıyorum o işde çok başarılı olur. Ama onun yanımızda olmasına alışmıştım. Özleyeceğim.»

Sean onaylarcasına homurdandı. Böyle bir duyguyu bundan da açık ifade edemezdi.

Ruth hemen devam etti. «Eh, ben hazırlıklara başlayayım bari.» Bunun anlamı açıktı. Mark Anders Chaka Kapısına taşınırken, gereken yol hazırlıkları dünyanın bu konulardaki en tecrübeli uzmanı tarafından yapılacaktı. Ruth kendi erkeğini uzun yolculuklara, kamplara, safarilere öyle çok yollamıştı ki neyin gerekli olduğunu, insanı neyin rahat ettireceğini ondan daha iyi bilen bulunmazdı. Yaşamak için mutlaka gerekli olanların dışında bir şey vermenin hiç yararı olmadığını da bilirdi. Fazla yükler ya eve hiç kullanılmamış durumda döner ya da bir yerlere bırakılır, kaybolurdu. Ruth'un seçtiği eşyalar hep birinci sınıf, kaliteli mallar oldu. Sean'ın kamp dolabını talan etmiş, her hırsızlığına özür olarak da, «Sean bunu bir daha kullanmaz,» diye mırıldanmıştı.

Uyku tulumunun yamanmaya ihtiyacı vardı. Ruth röpriz işinde sanat sayılacak ustalığa erişmiş bir kadındı. Temel ihtiyaçları bitirdikten sonra, götürülebilecek tek lüksün hazırlığına girişti: Kitaplar. Nelerin seçileceğini Mark'la ikisi uzun uzun tartıştılar. Ağırlık ve yer kaplama konusu önemliydi. Bu bakımdan seçilecek her kitabın tekrar tekrar okunabilecek türden olması gerekiyordu. Evde kitap pek bol olduğundan rahatça seçebileceklerdi. Yüzlerce cildi elden geçirdiler. Kimi fena halde hırpalanmış, kimi yağmurdan, çamurdan bozulmuş, kiminin üzerine çay dökülmüş, bir tanesine kan bile bulaşıp kurumuştu. Hepsi güneşten solmuş durumdaydı. Sean'ın torbasında az taşınmamışlardı sağa sola.

Macaulay ve Gibbon'a, Kipling ve Tennyson'a, Shakescase'e, hatta bir de küçük İncil'e yer bulundu. Bunlar seçici kurulun titiz incelemesi sonunda kararlaştırılmıştı. Daha önceki, kamplarına bir battaniye, bir çaydanlık ve bir de kaşıkla çıkmaya alışmış olan Mark, sanki kendisine Dorchester Otelinde daire ayrılmış gibi hissediyordu.

Sean da gezi için gerekli diğer malzemeyi sağladi. 9.3 Mannlicher'le iki katır. Trojan'la Spartan. İri, sağlam hayvanlardı.. Çalışkandılar. Huyları uyumluydu. Özellikle çeçe sineğinin bulunduğu yerlere götürülüp aşılanmışlıkları vardı. Hastalığı geçirmiş, sağ kalmışlardı. Bu bağışıklıkları gerçi pahalıya patlamıştı Sean'a. Çünkü nagana hastalığının ölümle sonuçlanma olasılığı yüzde doksandı. Aşılanan hayvanlar arasında hepsi, böyle sağlam çıkmamıştı. Ama aşılı hayvan almak da şarttı. Hastalanan, ölümün eşiğine gelen hayvanı sonunda vurmak zorunda kalmak da zor işti... aynı derecede pahalıydı da.

Sean her gün biraz vakit ayırıyor, Mark'la oturup bu yolculuğun amaçlarını, öncelik tanınması gereken adımları tartışıyordu. Bir liste hazırladılar. O listeye her gün yeni eklemeler yaptılar. Liste zenginleşirken Sean'ın hevesi de büyüdü. Defalarca durup Mark'a başını salladı. «Ah, şanslı köpek!» diye mırıldandı. «Şu anda senin yaşında olmak için neler vermezdim... oralara gidebilmek için!»

«Gelip beni ziyaret edebilirsiniz,» diyerek gülümsedi Mark.

«Bakarsın gelirim,» diye ona katıldı Sean da. Sonra gözlüğünü burnunun üzerinde düzeltti, bir sonraki konuyu ele aldı.

Mark'ın görevlerinin en başta geleni, sözkonusu alanda hangi tür vahşi hayvanların bulunduğu yolunda bir tahmin getirmekti. Her birinden yaklaşık kaç tane olduğunu da bilmek zorundaydılar. Alanı koruma altına almak, rezerv haline getirmek için bu elbette ki şarttı. Çabalarını haklı gösterecek kadar bol hayvan bulunmasına bağlıydı her şey.

Sean, «Daha şimdiden geç kalmış olabiliriz,» dedi.

«Hayır.» Mark bunu duymak bile istemiyordu. «Orada av hayvanları var. Bize bir şans tanıyacak, bir fırsat verecek kadar var. Bundan eminim.»

Bundan sonraki önemli adım, Chaka Kapısına yakın yerde yaşayan kimselerle temas etmekti. Zulu'lar çeçe sineğinin bulunduğu yerin hemen yakınında sığırlarını otlatırlardı. Yerli avcılar ve toplayıcılar kemerin içine girip dolaşırlardı. Mark bunların hepsini bulup konuşmalı, her kabileye gidip toplantılar yapmalı, reisi ikna etmeliydi. Zulu'ları alanın artık daha dikkatle korunacağına, korunması gerektiğine inandırmak, onlları karara uydurmak zorundaydılar. Atalarının gününden beri kabile toprağı, av alanı diye bildikleri yeri şimdi yeni bir gözle görmelerini sağlamak gerekiyordu. Artık önüne gelen oradan ağaç kesemeyecek, tuzak kuramayacak, orada avlanamayacaktı. Mark'ın Zulu dilini iyi bilmesi bu işde ona kolaylık sağlayacaktı.

Kendine şimdilik kullanabileceği bir ev de yapmalıydı. İlerde kurulacak Koruma Baş Görevlisi evi için de yer seçmeliydi. Daha elliyi aşkın işi vardı. Onlar belki daha az önemliydi ama daha az yorucu değildi.

Mark'ı heyecanlandıracak, zevklendirecek bir programdı. Başlamaya can atıyordu. Gün yaklaştıkça, Mark'ın ufkunda bir tek karanlık bulut kaldığı belli oldu. Storm'dan ayrılacaktı. Bu uzun sürmeyecek, diye avutuyordu kendini. Bundan emindi. Kendisi cennet bahçesine önden gidiyor. Havva'sı için yer hazırlıyordu yalnızca.

Storm onu ormanda sırtüstü yatar durumda seyrederken için için gülümsedi. Bu kez Mark'ın doğayla arasında o pamuk külot bile yoktu. Storm'un gülümsemesinde bir annenin memesine süt bastığı sırada çocuğuna bakışı okunuyordu.

O da çıplaktı. Giysileri sağa sola saçılmış yatmaktaydı. Storm onun yanına, kareli kilimin kenarına bağdaş kurmuş oturmaktaydı. Onun yüzünü inceliyor, uyurken ne kadar genç durduğunu düşünüyordu. Sevgisi boğazını tıkar gibi oldu. Vücuduna eritici bir sıcaklık yayıldı.

Mark'ın üstüne eğildi, göğüsleri aşağıya doğru sallandı. Başları daha koyu renk, pembemsi kahverengi kuru üzümler gibi kırışıktı. Omuzlarını eğdi, memebaşlarının onun yüzüne değmesini sağladı. Mark uyku arasında burnunu kırıştırıp dudaklarını yalayınca tekrar gülümsedi. Sanki serseri bir kelebeği kovmaya çalışıyordu yüzünden.

Birden uyandı, ona doğru uzandı. Storm cıvıltı gibi bir ses çıkarıp göğüslerini ondan uzaklaştırdı, uzanan ellere vurdu.

«Çek elini, bayım!» diye emir verdi. Mark onu yakaladı, kendi göğsüne çekti. Storm kulağının altında onun yüreğinin çarpışını duydu.

Rahatlamış gibi inildeyerek sokuldu. Mark derin derin içini çekti, göğsü şişti, hava ciğerlerine doldu.

«Mark?» dedi Storm.

«Buradayım.»

«Gitmiyorsun. Bunu biliyorsun, değil mi?»

Ciğerlerdeki hava olduğu yerde kaldı. Mark soluğunu tuttu. Storm'un ensesini hafif hafif okşayan el de hareketsiz kaldı. Storm parmakları altında onun gerildiğini hissetti.

Birkaç saniye öylece kaldılar, sonra Mark ciğerlerindeki havayı saldı.

«Ne demek istiyorsun?» diye sordu. «Nereye gitmiyorum?»

«Ormandaki o yere.»

«Chaka Kapısına mı?»

«Evet. Gitmiyorsun.»

«Neden?»

«Ben yasaklıyorum da ondan.»

Mark bir anda doğrulup oturdu, Storm onun göğsünden kaydı.

Karşılıklı, dimdik oturdular. Mark öyle bir ifadeyle bakıyordu ki, Storm ellerini saçları üzerinden kaydırdı, sonra kollarıyla göğüslerini kucakladı, sanki onları korumaya çalıştı.

«Storm, neden söz ediyorsun sen?» diye sordu Mark.

«Daha fazla vakit kaybetmeni istemiyorum. Artık hayatını kurmaya başlaman gerek. Eğer günün birinde bir şey olmak istiyorsan yani.»

«Benim yolum bu... bizim yolumuz...» Mark şaşalamıştı. «Buna karar vermiş, anlaşmıştık. Ben Chaka Kapısına gidip evimizi kuracağım.»

«Evimiz mi!» Storm gerçekten afallamıştı. «Ormanın dibinde mi... ben bir saz kulübede, ha? Mark, delirdin mi sen?»

«Ben sanmıştım ki...»

«Senin yapman gereken şey bol para kazanmak,» dedi Storm bir hışımla. Bluzunu yerden aldı, başından geçirdi. Başı bluzun boynundan çıktığı anda konuşmaya devam etti. «Çocuk oyunlarını artık unutman gerek.»

«Parayı yine kazanacağım.» Yüzündeki ifade katıydı. İçine yavaş yavaş düşmanca bir gölge düşüyordu.

«Nasıl para?» diye sordu Storm buz gibi bir sesle.

«Bir maaşım olacak.»

«Maaş, ha!» Başını arkaya attı, acı bir kahkaha patlattı. «Maaşmış! Kaç para peki?»

«Bilmiyorum,» diye itiraf etti Mark. «O kadar da önemi yok zaten.»

«Çocuksun sen Mark. Farkında mısın bunun? Maaş dediğin ne ki, haftada yirmi İngiliz lirası! Senin maaşınla yaşayabileceğime gerçekten, içtenlikle inanabiliyor musun?» Sesinde tiksinti belirgindi. «Kimler maaşla yaşar, bilir misin? Bay Smothers maaşla yaşar.» Ayağa kalkmıştı. Tek ayağının üzerinde sekiyor, külotunu giymeye çabalıyordu. «Babamın kereste tesislerindeki işçiler maaşla yaşar. Sofraya servis yapan hizmetkârlar, ahırdaki seyisler maaşla yaşar.»

Pantolonunu giydi, giydiği anda bütün kibirini de kuşanmış oldu.

«Gerçek erkekler maaşla yaşamaz, Mark.» Sesi yüksek ve tizdi. «Gerçek erkekler ne yapar biliyorsun, değil mi?»

Mark da pantolonunun düğmelerini iliklemekle meşguldü. Onun gibi yapma zorunluğunu duymuştu. Başını sessizce iki yana salladı.

«Gerçek erkekler maaş verir... kendi almaz,» diye devam etti Storm. «Babamın senin yaşındayken bile bir milyonu vardı, bilmiyor musun?»

Mark kendisine ne olduğunu kendi de anlayamadı. Belki o anda Sean'ın örnek diye ortaya atılması etkilemişti onu. Birden çileden çıktı. Gözlerinin gerisine kızıl bir sis çöktüğünü hissetti.

«Ben senin lanet olası baban değilim!» diye bağırdı.

«Babama hakaret etme!» O da bağırıyordu. «O senin olabileceğinden beş kat daha erkek!»

İkisi de soluk soluğa, yüzleri kıpkırmızı, giysileri buruş buruş, saçları darmadağın, birbirlerine ateş saçan gözlerle bakıyorlardı. Birer vahşi hayvan gibiydiler. İncinmiş, gücenmiş, kızgındılar.

Storm bir çaba gösterdi. Acıyla yutkundu, ellerini avuçları yukarıya dönük olarak ona uzattı.

«Bak, Mark, ben her şeyi planladım. Sen kereste işine gir, madenlere mal sat. Babam acentalığı sana bırakır, ikimiz Johanesburg'da otururuz.»

Ama Mark'ın öfkesi geçmemişti. Sesi boğuk ve hınçlıydı.

«Teşekkür ederim,» dedi. «O zaman ömrüm boyunca sana o gülünç giysileri satın alasın diye para verebilirim ve...»

«Bana hakaret etme, Mark Anders,» diye patladı Storm.

Mark, «Ben benim,» dedi. «Ömrümün sonuna kadar da ben olarak kalacağım. Beni sevseydin bana saygı duyardın.»

«Sen de beni sevseydin saz kulübede yaşatmak istemezdin.»

«Seni seviyorum,» diye bağırdı Mark. «Ama sen benim karım olacaksın, ben neye karar verirsem onu yapacaksın.»

«Bana meydan okuma, Mark Anders. Seni uyarıyorum. Buna asla kalkışma!»

«Senin kocan olacağım,» diye başladı Mark. Ama Storm yerden çizmelerini kaptı, atına doğru koştu, yalınayak atın sırtına atladı, başını eğip ona baktı. Öfkeden soluksuz kalmıştı. Sesini anlaşılır kılmak için çaba göstermesi gerekti.

«Bu konuda bahse girmeye kalkma!» dedi, atının başını çevirip mahmuzladı, koşturdu.

Sean peçetesinin katını açıp bir köşesini yakasına kıstırırken gözleri Storm'un boş sandalyesine baktı. «Küçük hanım nerede?» diye sordu.

Ruth, «Kendini pek iyi hissetmiyor,» diye açıkladı. Bir yandan çorbayı servis yapıyordu. «Yemeğini odasında yemesine izin verdim.»

«Nesi varmış?» Sean başını kaldırdığında alnı kaygıyla kırışmıştı.

«Ciddi bir şey değil,» dedi Ruth. Konuyu tartışmak istemediği belliydi. Sean ona bir an baktı, sonra anladı.

«Ha!» dedi. Kadın vücudunun işlevleri Sean Courtney için en derin esrarengizliğe sahip olaylardı. Onu hep dehşete düşürürdü.

Tekrar, «Ha!» dedi, başını eğip kasığındaki çorbaya üfledi, bu hareketiyle de utancını saklamaya çalıştı. Sevgili bebeğinin artık çocuk olmadığını anlamak onu rahatsız ederdi böyle.

Masanın karşı tarafında Mark da büyük bir kararlılıkla dikkatini kaşığına verdi ama göğsünün içinde, kaburgalarının alt tarafında büyük bir boşluk bulunduğunu hissediyor, o boşluk sızım sızım sızlıyordu.

«Bu gece nerede küçük hanım?» Sean'ın sesinde belirgin bir kaygı vardı bu kez. «Hâlâ mı hasta?»

«Bu sabah Irene Leuchars'a telefon etti. Galiba Leuchars'lar bu gece çok büyük bir parti veriyorlarmış. Storm da gitmek istedi. Öğle yemeğinden sonra çıktı. Cadillac'ı Durban'a kadar kendi kullanacak.»

«Nerede yatacak?» diye sordu Sean.

«Leuchars'larda tabii.»

«Bana haber vermesi gerekirdi.» Sean'ın kaşları çatılmıştı.

«Sen bütün gün kereste tesislerindeydin, hayatım. Kararı hemen vermesi gerekiyordu, yoksa partiyi kaçırırdı. Ben ona baban bir şey demez dedim.»

Oysa Sean kızını kendisinden uzaklaştıran her şeye bozulurdu. Ama şimdi bunu açık açık kabullenemezdi. «Irene Leuchars'dan nefret ediyor sanıyordum,» diye yakındı.

«O geçen ay öyleydi.»

«Hasta sanıyordum,» diye üsteledi Sean.

«O da dün geceydi.»

«Eve ne zaman dönüyor?»

«Cumartesi günkü Greyville yarışlarına kadar kentte kalabilir.»

Mark Anders içindeki boşluğun korkunç bir kuyu haline geldiğini hissetti. Storm o zengin, şımarık, ayrıcalıklı dostlarının yanına dönmüştü. O sonu gelmez eğlencelere katılmaya, lüks partilerle vakit geçirmeye gitmişti. Cumartesi günü Mark iki katırıyla Chaka Kapısının gerisindeki ıssız alana doğru yola çıkacaktı.

Dirk Courtney'in nereden öğrendiğini Mark hiçbir zaman anlayamadı. Bu ona göre adamın o korkunç, inanılmaz nüfuzunun yeni bir kanıtıydı. Forsunun uzantıları her köşeye, her bucağa uzanıyordu.

«Duyduğuma göre Chaka Kapısı gerisindeki alanın geliştirilmeye değip değmeyeceği konusunda bir hükümet incelemesi yapıyormuşsun,» dedi Mark'a.

Mark kendisini burada, Büyük Long Korusunda silahsız ve savunmasız durumda bulmaktan halâ büyük şaşkınlık içindeydi. Derisi tehlike uyarılarıyla ürperiyor, sinirleri yay gibi geriliyordu. Adımlarını abartmalı bir dikkatle atmaktaydı. Bir elini yumruk yapmış, pantolonunun cebine sokmuştu.

Yanı başında Dirk Courtney upuzun, pek nazik, pek sevimliydi. Söz söylemek üzere döndüğünde, yakışıklı yüzünde sıcacık bir gülümseme belirdi, kolunu uzatıp Mark'ın omzuna dayadı. Hafif, dostça bir temastı bu. Ama Mark'ı sanki yılan sokmuş gibi şoka uğrattı.

Nereden bilebilir? Mark kafasında hep aynı soruyla ona bakarken adımları biraz yavaşladı, Dirk'in temasından sezdirmeden sıyrıldı.

Dirk bunu hemen farketti ama anlaması gülümsemesine yansımadı. Kolu doğal bir hareketle kendi yanına sarktı, cebinden gümüş sigara tabakasını çekti.

«Bir tane dene,» diye mırıldandı. «Benim için özel yapıyorlar bunları.»

Mark tatlımsı Türk tütününün dumanını içine çekti, sigarayı yakma işini güvensizliğine ve şaşkınlığına paravan olarak kullandı. Tek bilen Sean Courtney ve ailesiydi. Bir de, tabii, Başbakanlık bürosu... demek Dirk Courtney'in kolları Başbakanlık bürosuna kadar uzanıyordu.

«Sessiz kaldığına göre, doğru demek,» dedi Dirk ona. Bahçe yolundan, beyaza boyalı saksılar arasından ilerliyorlardı. Ahırların önündeydiler. Yarım kapıların üstünden atlar boyunlarını uzatıyordu. Dirk durakladı, bir atın başını okşadı. Parmakları o anda kadife gibi yumuşaktı. Atlara sevgi sözcükleri mırıldanıyordu

«Çok sessiz bir gençsin,» diyerek tekrar gülümsedi Dirk Courtney ona. «Dilini tutabilen, kendi kendine düşünebilen, başkalarının yalnız kalma hakkına saygı gösteren insanlardan hoşlanırım.» Dönüp Mark'ın karşısında durdu, onu kendi gözlerine bakmaya zorladı.

Mark'a kedi cinsinden, iri yaban hayvanlarını hatırlatıyordu. O parlak kürkleri, vahşi gözleriyle. Güzel ve zalim leopar gibiydi. Leoparın yuvasına girmesine yol açan kendi cesaretine şaştı. Ne ataklıktı bu! Bir yıl önce kendini bu adamın eline teslim etmek intihar demek olurdu. Şimdi bile, Sean Courtney tarafından korunuyor olmasa, yine cesaret edemezdi. Gerçi kimsenin, Dirk Courtney'in bile kendisine dokunamayacağını düşünmek çok doğal bir şeydi. Ama buna rağmen, Sean Courtney'in nüfuzuna ve bunun tüm koca etkisine rağmen, hâlâ leoparın bakışlarından omurgasında ürpertiler dolaşmaktaydı.

Dirk onu dirseğinden tuttu, bu kez kaçınmasına izin vermedi, ahırlara doğru yürüttü.

Ahırlardan ikisi yüksek bir çitle diğerlerinden ayrılmış, orada kalan pahalı hayvanlar herhangi bir zarardan korunmaya çalışılmıştı. Burada yerler bilek hizasına kadar talaş tozuyla kaplıydı. İkinci ahırda seyislerin dördü birden meşguldü.

İkisi bir kısrağı çift yularla zaptetmeye çalışıyorlardı. Kızıl tüylüydü hayvan. Başını soylu Arap atları gibi dik tutuyordu. Burun delikleri enliydi. Ama kemikleri, güçlü olmasına rağmen inceydi.

Dirk Courtney, çizmeli ayağını çite dayadı, eğilip açık bir gururla baktı.

«Bu bana bin İngiliz altınına patladı,» dedi. «Yine de ucuz sayılır.»

Öbür iki seyis de aygırı kontrol altında tutma çabasındaydılar. Ağır, iri bir hayvandı. Kır renkliydi. Karnının alt kısmında, bacakları arasından geçen, eski bekâret kemerlerini andıran bir kuşak göze çarpıyordu. Bu, kısrakla gerçek anlamda birleşmesini önleyecekti.

Seyisler onun kısrağa yaklaşabilmesi için yularları bollaşırdılar. Ama kısrak onun burnunun kendisine dokunduğunu hissettiği anda başını eğdi, iki ayağıyla birden çifteler savurmaya koyuldu.

Aygır homurdanarak geri çekildi. Sonra bir daha yaklaştı, uzanıp kısrağın sağrısına dokundu. Kısrak tenini şiddetle titretti. Sanki arı sokmuştu kendisini. Namusuna saldırılmışcasına, acıyla kişnedi. Seyislerden biri dizüstü yere kapanmıştı. Kısrak aygıra korkunç sarı dişlerini gösterdi, hayvanın boynuna saldırdı, yüzeysel, ama kanlı bir yara açtı, ikisini birbirinden zor ayırdılar.

«Zavallı garip hayvan,» diye mırıldandı Mark, Yara hafif olmasına rağmen aygıra pek acımıştı. Zaten Mark'a dokunan, bu oyunun genel tutumuydu. Yaşlı aygır tüm tekmelere, saldırılara dayanacak, kısrağı hevese getirmeye uğraşacaktı, ama o zaman da onu sürükleyip uzaklaştıracaklardı görevi bitti diye.

Dirk ona, «Bu dünyada kaybeden tiplere asla acımayacaksın,» diye öğüt verdi. «Sayıları çok fazladır.»

Talaşlı zemin üzerinde kısrak kuyruğunu kaldırdı, kuyruğun tüyleri havada savruldu, hayvan heyecanının etkisiyle işemeye başladı.

Aygır onun çevresinde döndü, üst dudağını yukarıya doğru kıvırdı, dişlerini gösterdi. Kasları heyecanla titredi, başı sallandı, tekrar kısrağa uzandı.

Bu kez kısrak sakindi. Kuyruğu hâlâ havadaydı. Erkeğin burnu kendisine değince yumuşak bir ses çıkardı. Onu kabullenmeye hazırdı sonunda.

«Tamam,» diye bağırdı Dirk, «Çıkarın onu.» Ama aygırı oradan çıkarabilmek iki seyisin tüm gücünü harcamasını gerektirdi. Dirk'in açtığı kapıdan zorlukla geçirdiler onu.

Dirk, Mark'a rahat bir sesle, «Garip ama senin hayatta kaybedenlerden biri olduğunu sanmıyorum,» dedi kapının yanında dururlarken. «Şu anda burada oluşunun nedeni de bu. Ben ilgimi ancak bir tek tip insana yöneltirim. Ya yeteneği, ya gücü ya da görüşü olan adama... bunun üçünü birarada kendinde toplamışsa, daha da iyi tabii. Bence sen o tip birisin.»

Mark o zaman anladı. Bu iş özellikle planlanmıştı. Marion Littlejohn'ın eniştesi Peter Botes'e sokakta rastlayışı, onun o anda acele Dirk Courtney'in evine çağrıldığına dair mesaj alışı, Mark'ın Sean Courtney'e haber verme fırsatı bulamadan kendini bu evin kapısında bulması... ve şimdi de atların bu erotik çiftleşme sahnesini seyretmesi... hepsi planlıydı. Mark'ın dengesini bozmak amacına yönelikti.

Seyisler isteksiz kısrağın öfkesine maruz bırakılamayacak kadar değerli olan ikinci aygırı getirirlerken, Dirk parmağıyla onu gösterdi. «Bence sen daha çok bu tipsin,» dedi. Boylu bir attı. Kapkaraydı. Adımlarını yüksekten atıyordu. Gururluydu. Kısrağa doğru yaklaştığında karın altından iri, kara bir kök uzar gibi oldu. İnsan kolu kadar uzun ve kalın... küstah. Ateş saçan başı ayrıca can taşıyormuş gibi aygırın karnına çarpıp duruyordu.

«Kaybedenler çalışır, kazananlar da ödülleri toplar,» dedi Dirk. Bu arada aygır, kısrağın gerisinde şahlandı. Seyislerden biri onu yönlendirmek üzere öne doğru atıldı. Kısrak arka tarafını eğdi, uzun organı içine almaya hazırlandı.

Dirk pırıl pırıl suratıyla seyrederken, «Kazananlar ve kaybedenler,» diye tekrarladı, elleri çitin üst rayına sarıldı, eklemleri mermer gibi beyazlaştı...

Sonunda aygır dört ayak üstüne indiğinde Dirk, Mark'ı yine dirseğinden tutup oradan uzaklaştırdı.

«Babamla hayallerimi konuştuğum sırada sen de oradaydın.»

«Oradaydım,» dedi Mark.

«Güzel,» diye neşeyle güldü Dirk. «Sesin varmış demek... enikonu kuşkulanmaya başlamıştım. Ama duyduklarım doğruysa senin ayrıca kafan da var.»

Mark ona keskin bakışlarla baktı. Dirk hemen güvence erdi. «Senin hakkında bilgi edinmek isteyişim çok doğal, Planımın ayrıntılarını biliyorsun. Kendimi koruyabilecek durumda olmalıyım.»

Süslü havuzun çevresinden dolaştılar. Evin alt kısmında kalan bahçe zambaklarla doluydu. Öğleden sonranın sıcağında kokuları ortalığı dolduruyordu. Oradan gül bahçesine doğru ilerlediler. İkisi de konuşmuyordu. Dirk'in aşırı süslü çalışma odasına girinceye kadar da konuşmadılar. Dirk içeriyi sıcaktan korumak için tahta pancurları kapamıştı. Oda bu yüzden loş, kasvetli, ürkütücü bir görünüm almıştı.

Elini sallayıp Mark'a şöminenin karşısındaki koltuklardan birini gösterdi, kendisi yan tarafa, gümüş tepsi içinde kristal adehlerin ve şişelerin durduğu yere yürüdü.

«İçki?» diye sordu. Mark başını iki yana salladı, Dirk'in kendi kadehini dolduruşunu seyretti.

«Hayallerimi biliyorsun,» dedi Dirk. Dikkati içkisinde gibiydi. «Nasıl buluyorsun?»

Mark dikkatle, «İyi bir plan,» dedi.

«İyi mi?» diye güldü Dirk. «Ben olsam bu sözcüğü seçmezdim.» Kadehini Mark'a doğru kaldırdı, sonra ağzına götürüp yudumladı. Gözleri bardağın kenarı üzerinden konuğuna bakıyordu.

Kader ne garip rastlantılar getiriyor, diye düşünmekteydi Dirk, karşısındaki zarif adama bakarken. Bu adamın bana açabileceği dertlerden kurtulmaya iki kez uğraştım. Başarılı olsaydım, şimdi onu kullanamayacaktım.

Çalışma masasının kenarına tek kalçasını dayadı, kadehi yanına koydu. İki eli boş kalınca, onları sallayarak, jestler yaparak konuşmaya koyuldu.

«Sözünü ettiğimiz şey bize yepyeni sınırları açacak. Ulusumuz için büyük bir adım olacak. On binlerce insana iş alanı, yeni kentler, yeni limanlar, demiryolları... kalkınma.» Ellerini iki yana açtı, sınırsız fırsatları ifade etmeye çalıştı. «O sihirli sözcük her şeyi çok iyi anlatıyor... kalkınma! Ve bunu engellemeye çalışan her insan da, yalnız budala olmakla kalmaz, bir hain sayılır. Vatanına ihanet eden biri. Ve ona elbette ki öyle davranılmalıdır. Onu insaf göstermeden bir kenara itmek gerekir. Ne yolla olursa olsun.»

Durakladı, Mark'a baktı. Gözlerdeki tehdit pek de saklı sayılmazdı. Mark koltuğunda kıpırdandı.

«Ama öte yandan,» diyerek gülümsedi Dirk birden, fırtınalı göklerde güneş açmış gibi oldu yüzü. «Bu amacın gerçekleşmesine katkıda bulunan her insan da ödülden pay almaya hak kazanır.»

«Benden ne istiyorsunuz?» diye sordu Mark. Sorunun böyle apansız gelmesi Dirk'i kolları iki yana açık, nutkunun en heyecanlı yerindeyken yakaladı. Ellerini hemen indirdi, Mark'ın yüzüne beklenti dolu bir ifadeyle baktı. Sanki bir şey daha söylemesini bekliyormuş gibiydi. Mark, «Sözünü ettiğiniz ödüller nedir?» diye devam etti. Dirk o zaman sevinçle güldü. Tam beklediği sözlerdi bunlar... her kişinin bir fiyatı vardı.

«Senden ne istediğimi biliyorsun,» dedi.

Mark, «Evet, galiba biliyorum,» diye kabullendi.

«Söyle bana, ne istiyormuşum.» diyerek yine güldü Dirk.

«Chaka Kapısı ötesindeki alanın geliştirilmesinin mümkün olmayacağı konusunda rapor vermemi istiyorsunuz.»

«Bak, sen söyledin, ben değil!» Dirk bardağını tekrar alıp Mark'a doğru kaldırdı. «Ama yine de bunun şerefine içelim.»

«Ya ödüller?» diye sordu Mark yeniden.

Dirk ona ciddi bir sesle, «Bu ülkenin vatandaşlarına karşı görevini yapmış olduğunu bilme duygusu,» dedi.

Mark yumuşak sesle, «Ben ömrüm boyu yetecek tatmin duygusunu Fransa'da aldım,» diye karşılık verdi, «Ama baktım ki, ne yenilebiliyor, he de içilebiliyor.»

Dirk keyifle güldü. «Bu harika işte. Unutmayayım bu sözü. Bir içki istemediğinden emin misin?»

Mark ilk olarak gülümsedi. «Fikrimi değiştirdim.»

«Viski mi?»

«Lütfen.»

Dirk ayağa kalkıp gümüş tepsiye yürüdü. Bu arada için için rahatlamış olduğunu hissetti. Eğer bu adamın bir fiyatı olmadığı ortaya çıksaydı... ki olabilir gibi de geliyordu kendisine yavaş yavaş... o zaman hayat felsefesini dayandırdığı temel taşlarından biri çürümüş olacaktı. Ama artık öyle bir sorun yoktu. Bu adamın da bir fiyatı vardı. Dirk içinden ani bir nefret ve tiksintinin yükseldiğini duydu, parada düğümlenecekti iş. Bu adam da diğerlerinden farklı değildi.

Tekrar Mark'a döndü.

«İşte sana içebileceğin bir şey,» diyerek kristal bardağı uzattı. «Şimdi de yiyebileceğin şeyleri konuşalım.»

İlerledi, masasının çekmecelerinden birini açtı, büyük, kahverengi bir zarf çıkardı. Kırmızı mühürle kapatılmıştı.

Masanın üzerine koydu, kendi bardağını eline aldı. «Burada iyi niyetimin bir belirtisi var,» dedi.

«Ne kadar iyi bir belirti?»

«Bin İngiliz lirası. Dağ kadar ekmek satın almaya yeter.»

«Şirketlerinizden biri büyükbabamdan bir çiftlik satın aldı.» Mark çok dikkatli konuşuyordu. «Büyükbabam o çiftliği bana bırakacağına söz vermişti. Oysa paranın tek kuruşunu bile bırakmadan öldü.»

Dirk'in ifadesi birden karanlıklaştı, gözleri dikkatli bakmaya başladı. Bir an bilmezlikten gelmeyi düşündü. Ama Mark'ın hayatını incelemiş olduğunu daha demin söylemişti.

«Evet,» diye başını salladı. «O olayı biliyorum. İhtiyar paraları çarçur etti.»

Mark, «O çiftliğin fiyatı üç bin İngiliz lirasıydı,» diye devam etti. «Bana bu paranın hâlâ verilmesi gerektiğine inanıyorum.»

Dirk elini tekrar çekmeye daldırdı, tıpkı birincisine benzer iki zarf daha çıkardı.

«Garip bir rastlantı eseri olarak, burada tam o kadar para hazır,» dedi.

Çerezdi bu para. Tiksintiyle gülümsedi. Acaba neden bu adamın bir özelliği olduğunu sandım, diye merak etti kendi kendine. O çekmecede daha yedi tane zarf yatıyordu. Her birinde bin sterlin vardı. Anlaşmayı sağlamak için o fiyata çıkmaya hazırdı. Yoo, daha da yükseltirdim, diye geçirdi içinden.

«Buyur,» diye sırıttı. «Hepsi burada.» Mark'ın koltuğundan kalkıp ilerleyişine, zarfları alıp cebine koyuşuna baktı.

Sean Courtney'in sakalı kirpi tüyleri gibi titriyordu. Suratı yavaş yavaş kötü pişmiş tuğla rengine dönüşmeye başladı.

Masasının üzerindeki üç zarfa bakarak, «Ulu Tanrım!» diye homurdandı. Zarfların mühürleri dikkatle açılmış, içinden çıkan paralar mor yelpazeler gibi sıralanmıştı. «Parasını aldın, ha?»

«Evet, efendim,» diye kabullendi Mark. Masanın karşısında, öğretmeninden azar işitmeye hazır öğrenci gibi duruyordu.

«Sonra da o paraları alıp bana gelme cesaretini buluyorsun, ha?» Sean masadaki paraları yere doğru süpürüp atarmış gibi bir hareket yaptı. «Çek şu pis şeyleri benim karşımdan.»

«Birinci dersiniz, Generalim. Para her zaman önemlidir.» Mark çok alçak sesle konuşuyordu.

«Evet, öyledir. Ama ne yapayım ben bu paraları?»

«Afrika'nın Vahşi Yaşamını Koruma Derneği kurucusu olarak göreviniz, bağışı yapana bir mektup yollayıp bu cömertliğinden ötürü kendisine teşekkür etmektir.»

«Sen neden söz ediyorsun?» Sean ona dik dik baktı. «Ne derneğiymiş bu?»

«Daha şimdi kurdum, efendim. Sizi de başkan seçtim, derneğin amaçlarını, üyelik koşullarını yazıp hazırlamakta zorluk çekmeyeceğinizden eminim. Aslında niyetimiz, bu kampanyayı halka duyurmak, kamuoyunun desteğini kazanmak...» artık hızla konuşmaya başlamıştı. Her şeyi anlattı, Sean dikkatle dinledi, yüzünün tuğla rengi normale dönüşmeye başladı, bir sırıtma ifadesi sakalını daha enli gösterir oldu. Bu parayla basına duyurular verir, amaçları halka açıklarız,» Diye devam ediyordu Mark. Fikirler beyninden dökülürcesine boşalmakta, giderek yenilerini doğurmaktaydı. Sean dinlerken gülümsemesi onu sarsan bir kahkahaya dönüştü, dakikalarca sürdü.

«Yeter!» diye gürledi neşeyle, «Otur, Mark. Bugünlük bu kadarı yeter.» Gözlerini kurulamak, kocaman gaga burnunu silmek için bir mendil aradı, kontrolü tekrar ele aldı. «Ayıp bu!» dedi, «Dine bile aykırı. Paraya zerre kadar saygın yok doğal değil bu tutumun.»

«Yoo, saygım var... ama para yalnızca bir araçtır, amaç eğildir, efendim.» Mark da gülüyordu. Generalin neşesi pek bulaşıcıydı.

«Hay Allah, Mark, olur şey değilsin. İnan ki değilsin! Neden buldum ben seni?» Son bir kez daha güldü, sonra ciddileşti. Çekmecelerin birinden beyaz bir kâğıt çekip üzerine notlar yazmaya başladı. «Sanki yeterince işim yokmuş gibi,» diye homurdandı. «Şimdi şu lanet olası derneğin amaçlar lisesini çıkaralım bakalım.»

Yaklaşık üç saat kadar çalıştılar. Ruth Courtney onları yemeğe çağırmak için oraya kadar gelmek zorunda kaldı.

«Bir dakikaya kadar geliyoruz, sevgilim,» dedi Sean ona. Not aldığı kâğıt destesinin üzerine uçmasınlar diye bir ağırlık koydu. Tam ayağa kalkmak üzereyken Mark'a bakıp kaşlarını çattı.

«Kendine pek tehlikeli bir düşman seçtin, delikanlı,» diye uyardı onu.

Mark, «Evet, biliyorum,» diyerek başını salladı.

«Bunu pek duygulu söyledin.» Mark'a soru sorar gibi bakıyordu. Mark bir an kararsızlık geçirdi, ondan sonra konuşmaya başladı.

«Büyükbabam John Anders'i tanırsınız. Ondan söz etmiştiniz bir kere bana.» Sean başını salladı, kendini tekrar deri koltuğuna bıraktı. «Toprağı vardı. Sekiz dönüm kadardı. Oraya Andersland denirdi...»

Sean bir daha başını salladı, Mark dikkatle anlatmayı sürdürdü. Her şeyi olduğu gibi, süslemeden, yalnızca gerçekleri sıralayarak ortaya döktü. Bir tahminde bulunması gerektiğinde bunun tahmin olduğunu açıklıyordu. Ruth onları yemeğe çağırmak üzere bir daha geldi. O sıra Mark, Ladyburg tepelerinde kurduğu kampı basan saldırganları anlatmaktaydı. Ruth yemekler soğumadan gelsinler diye ısrar etmek niyetindeydi, ama ikisinin yüzlerini görünce sesini çıkarmaksızın Sean'ın koltuğunun arkasına geçti. Dinledikçe yüzü daha gerginleşiyor, daha soluyordu.

Mark onlara Chaka Kapısını anlattı. Büyükbabasının mezarını nasıl aradığını, adamların nasıl tekrar kendisini avlamak üzere geldiklerini... Sonunda hikâyesini bitirdiği zaman hepsi sessizleştiler. Bir süre de öyle geçti. Neden sonra Sean içini çekti. Yoğun, hazin bir sesti bu. Sonra da konuştu.

«Neden bildirmedin bunları?»

«Neleri? Kim inanırdı bana?»

«Polise gidebilirdin.»

«Dirk Courtney'i suçlayacak zerre kadar kanıtım yok. Bir tek ben kendim eminim, o kadar.» Gözlerini indirdi. «Öyle saçma, öyle olmayacak bir hikâye ki, size bile anlatmaya korktum şu ana kadar.»

«Evet,» diye başını salladı Sean. «Seni anlıyorum. Şimdi bile inanmak istemiyor canım.»

«Üzgünüm,» dedi Mark alçak sesle.

«Doğru olduğunu biliyorum... ama inanmak istemiyorum.» Sean başını salladı, sakalını çenesine doğru eğdi. Ruth koltuğun arkasından elini uzattı, onu avutmak istercesine omzuna koydu. Sean, «Daha ne kadar acı çekeceğim ben onun yüzünden?» diye mırıldandı, başını tekrar kaldırdı.

«Bundan böyle daha da büyük bir tehlike içinde olacaksın, Mark.»

«Sanmıyorum, generalim. Sizin korumanız altındayım ve bunu o da biliyor.»

«Umarım o yeterli olur,» diye mırıldandı bu kez Sean. «Ama ona karşı ne yapabiliriz? Nasıl durdurabilir...» Sustu, birden hırsla fısıldadı. «Canavarı nasıl engelleyebiliriz?»

«Kanıt yok,» dedi Mark. «Ona karşı kullanabileceğimiz hiçbir şey yok. Fazla kurnaz davrandı.»

Sean büyük bir güvenle, «Kanıt var,» dedi. «Bunların hepsi doğruysa, kanıt da mutlaka vardır. Bir yerlerde...»

Trojan'ın sırtı Mark'ın altında bir fıçı gibiydi. İkinci katır Spartan'ı ipinden tutmuş, Bubezi Nehrinin kıyısı boyunca ilerlemekteydi.

Nehrin kumluklar arasından geçtiği bir yerde katırları saldı, kendisi de su içti.

Şapkasını alnından yukarıya itti, başını kaldırıp Chaka Kapısının kayalarına baktı. Sanki gökten düşmüşlerdi buraya bu sütun gibi kayalar. Öyle sonsuz, öyle yüksektiler ki, çevredeki araziyi de, ayakları dibindeki ırmağı da cüceleştiriyorlardı.

Trojan'ın sırtında taşıdığı çift sepet, Mark'ın uygarlıktan buraya getirdiklerinin en önemsizleriydi. Gelirken yanında suçluluk duygusunu, pişmanlığı, kayıp bir aşkın hüznünü, başarılmamış bir görevin acısını da getirmişti. Ama şimdi, Chaka Kapısının dibinde, yükünün birden hafiflediğini hissetti. Omuzları yeni baştan güç topladı.

Bubezi Nehrinden sanki tarifi imkânsız bir şey uzandı, bir kader duygusuna, bir yuvaya dönüş duygusuna dönüştü. Evet, diye düşündü Mark ani bir neşeyle. Sonunda yuvama döndüm ben.

Birden acele etmesi gerektiğini hissetti. Trojan'ın isteksiz başını çekti. Hayvanın lastik gibi dudaklarından hâlâ sular damlıyordu. Onu mahmuzladı, nehrin içinde ilerletti. Hayvanın ayağı yerden kesilince, kendisi eyerin üzerinden kayıp suya indi, onun yanı sıra yüzerek geçti karşıya.

Çorba kâsesi gibi nallar dibe değdiği zaman ayağını tekrar hayvanın sırtından attı, kıyıya katır üzerinde çıktı. Pantolonu bacaklarına sarılmış, gömleğinden sular akıyordu.

Bir haftadan beri ilk olarak hiç nedensiz güldü. Gülüşünün sesi uzun süre çevresinde yankılandı kaldı.

Ses o kadar alçaktı ki, katırın ayak seslerine karışınca Mark duyup duymadığından emin olamadı.

Dizginleri çekip katırı durdurdu, dinledi. Sessizlik pek yoğundu. Bir orman kumrusu hazin sesiyle öttüğünde, sesi bir mil öteden geldiği halde, Mark kendini ona dokunacak kadar yakın hissetti.

Başını iki yana salladı, dizginleri yine saldı. Daha ilk ayak sesinde öbür ses de yine duyuldu. Bu kez yanılmaya olanak yoktu. Mark'ın ensesindeki tüyler dikildi, eyerin üzerinde hemen doğruldu. Bu sesi daha önce bir kez daha duymuştu. Ama öyle koşullar içinde duymuştu ki, unutmasına olanak yoktu.

Yakındaydı. Çok yakındaydı. Mark'ın bulunduğu yerle nehir arasında kalan koyu yeşil çalı ağaç karışımının arasından geliyordu. Seslenen hayvanın saklanmasına en uygun türden yer.

Garip, dünya dışı bir sesti. Sıvı bir ses sanki. Sürahiden su boşalır gibi... ergin ve yetişkin bir leoparın acı içinde olduğunu anlatan, uyaran, o sesi, ancak önceden duymuş olan insan tanıyabilirdi.

Mark Trojan'ı uzaklaştırdı, yamacın yukarısındaki ağaçlığa götürüp bağladı. Sonra Mannlicher'i kılıfından çıkardı, tüfeğini elinde taşıyarak ilerledi. Aslında onu kullanmaya niyeti yoktu. İçinde zevkli bir heyecan ve beklenti vardı. Chaka Kapısına döndüğünden beri geçen iki aylık süre içinde ilk olarak bir leoparla karşılaşacaktı.

Bubezi Nehri kıyısında pek çok leopar vardı. Onları her gün uzaktan görmüş, geceleri seslerini dinlemişti. Leoparla çizgili ceylan uygarlığın önünden en son kaçanlar olurdu hep. Öteki hayvanlar teslim olduktan çok sonra bile, kurnazlıkları korurdu onları.

Şimdi Mark bir leopar görme şansına kavuşmuştu. Hayvanın saklandığı yerdeki çalılık alan sık ama küçüktü. O hayvanı gözüyle görmeye can atıyordu. Bir anlık sarı bir ışık halinde bile olsa. Defterine kaydedecek somut bir veri olacaktı o. Seçilen alanda varlığını kesin olarak saptadığı hayvanlar listesine yeni bir ek. Adımlarını dikkatle atarak dolambaçlı yoldan yaklaştı. Hayvanın sarı görüntüsünü aradığı kadar, yerlere de bakıyor, izleri de kontrol ediyordu.

Dik nehir yamacının tam üzerinde yine yere baktı, sonra diz çöküp eliyle toprağa dokundu.

Bunlar leopar izi değildi. Mark'ın çok iyi tanıdığı bir başka ayağın iziydi. Onu tanıtacak belirgin bir işareti yoktu. Ne bir parmağı eksikti, ne bir şekilsizliği, garipliği vardı. Ama Mark'ın alışkın gözü yine de boyunu, biçimini, ayak burunlarının hafif içe dönük basışını, adım aralığını, burunun daha çukura dalışını tanıyordu. Çalılıktaki hayvanın neden acı içinde olduğu da anlaşılmıştı artık. «Punguşe,» diye mırıldandı Mark alçak sesle. «Çakal yine iş başında.» Ayak izleri çiftleşti. Çalılara girmiş, sonra çıkmıştı. Giren izler daha derin, adımlar daha kısaydı. Sanki adam ağır bir yük taşıyordu. Çıkan adımlar rahat adımlardı.

Mark çalılığın içinde yavaşça ilerleyerek adamın izlerini sürdü. Birkaç adımda bir duruyor, bitki örtüsüne bakıyor, yere çömeliyor, dalların arasından daha iyi görmeye uğraşıyordu.

Artık ne bulacağını biliyordu. Bu yüzden içindeki sevinç ve heves, yerini buz gibi bir öfkeye, ayrıca bir de ölüm korkusuna bırakmıştı.

Tâ ilerde gözüne beyaz bir şey çarptı. Çalılar arasından uzun süre dikkatle baktı. Bir ağacın kabuğu kopmuş, özsuyu akıyordu. Bembeyazdı kabuk içi. Canı yanan bir hayvan, pençeleriyle parçalamıştı orayı. Uzun tırnak izleri belirgindi. Mark'ın öfkesi karnında doğrulan bir yılan gibi yükseldi.

Yana doğru, hafifçe ileri, ağır adımlarla yürüdü. Tüfeği artık elinde hazırdı, üç adım sonra tekrar durdu. Çalılığın ucunda otları yassılmış bir yer vardı. Yerdeki kuru otlar, yapraklar kıpırdamış, dağılmıştı. Ağır bir şey orada öne arkaya sürünerek hareket etmişti. Aralardan güneş vurdukça parlayan kırmızı lekeler de vardı. Açan bir çiçek gibi... ya da kan damlaları gibi.

O anda yeni bir ses daha duydu. Madenin madene çarpması. Halkanın halkaya değmesi. Çelik zincirin çekilmesi. O zaman hayvanın nerede olduğunu anladı. Yana doğru ilerledi. Yengeç gibi, adım adım. Tüfeğin emniyetini açtı, onu kalça hizasından kaldırıp göğsüne aldı.

Beyazlık. Yine doğadışı bir beyazlık. Koyu renk yapraklar arasında yuvarlak beyaz bir leke. Uzun saniyeler sonra bu gördüğünün devrik bir ağacın kesiti olduğunu anladı. Kısa, çatal bir kütük. Kesileli pek kısa zaman olmuştu. Özsuyu hâla akıyordu. Kalınlığı bir genç kızın beli kadardı. O anda kütüğe bağlı zinciri tutan, bir çitten çalınma teli gördü. Bu kütük tuzağın çapasıydı. Kıpırdayan, kayan bir ağırlıktı. Sabit olmadığından, hayvanın çekip kopararak kurtulması mümkün olmuyordu.

Zincir bir daha çıngırdadı.

Leopar ancak yirmi adım ilerdeydi. Nerede olduğunu santimi santimine biliyordu ama göremiyordu onu. Bakarken kafası hızla çalışıyor, bu hayvanla ilgili tüm duyduklarını hatırlamaya uğraşıyordu. İhtiyarın anlattıklarını...

«Gelene kadar göremezsin onu. O zaman bile ancak bir anlık sarı bir ışık gibi görürsün. Aslanın yaptığı gibi seni bir homurtuyla uyarmaz. Çok sessiz gelir, Ne kolunu kapar, ne de omzunu kemirir. Dosdoğru kafana atılır. İki ayaklı hayvanı çok iyi tanır. Genellikle habeş maymunlarını yiyerek beslenir. Bu nedenle senin de kafanın nerede olduğunu iyi bilir. Kafanın tepesini koparması, senin kahvaltıda yumurtanın tepesini açmandan daha kısa sürer. Önlem olarak bu sırada arka ayakları da senin karnını tepiştirir. Hani kediler sırtüstü yatar da, sen karnını okşarken arka ayaklarını kenetler ya... o da sana aynı şeyi yapar. Ama yaparken barsaklarını tavuklarınki gibi dışarı döker. Öyle de çabuk yapar ki, dört avcı biraradaysanız, daha biri tüfeğini omzuna kaldırana kadar o öbür üçünü öldürmüş olur.»

Mark hiç hareketsiz durdu ve bekledi. Hayvanı göremiyor ama hissediyordu. Sarı gözlerin bakışı Mark'ın tenini yakıyordu. Sean Courtney'in bir gün dördüncü viskisini içerken kendisine gösterdiği yara izini anımsadı.

«Leopar,» demişti general. «O şeytan kedi. Ormanın en kötü hayvanı.»

Ayaklarının istemeyerek geri gittiğini gördü. Kuru yapraklar hışırdadı. Gidebilir, onu burada bırakabilirdi. Sonra akbabalar onu hayvanın öldüğü konusunda uyarınca geri dönebilirdi. Birden hayvanın o anda çektiği korkuyu ve acıyı kendi içinde duydu... herhangi bir hayvan değil, kendi hayvanı oldu leopar. Kendi görevi... kutsal görevi. Adımları olduğu yerde durdu.

Zincir tekrar şıkırdadı ve leopar geldi. Korkunç, sessiz bir atılımla geldi. Bulanık bir görüntüydü. Yalnızca gözleri parlıyordu. Nefretle, korkuyla, acıyla, sarı sarı parlıyordu. Zinciri ardından sürüklemekteydi. Mark tüfeği omzuna doğru yükseltirken hayvanın ön ayağından sallanan tuzağı gördü. Gri madenden bir yengeç gibi. O ağırlık hayvanın saldırma hızını yavaşlatıyordu.

Zaman rüyadaymış gibi yavaşlamıştı. Her mikro saniye ağır ağır akıyordu. Mark leoparın ön ayağının, tuzak yerinden hemen yukarı kısmının yenmiş olduğunu gördü. Midesi ağzına gelir gibi oldu. Hayvan o tuzaktan kurtulup özgürlüğüne kavuşmak için gösterdiği son çabalar sırasında kendi etini, kendi kemiğini dişlemiş, kemirmiş, yoketmişti. Ayağı yerinde tutan yalnızca içi boş bir deri parçasıydı. Kanlı bir deri. Ağır tuzak aşağıya doğru çekince o son bağlantı da koptu.

Leopar özgürdü. Acı ve korkudan delirmişti. Kendini dosdoğru Mark'ın kafasına fırlattı.

Mannlicher'in namlusu o iri, yassı kafaya hemen hemen değiyordu. O kadar yakınındaydı ki, Mark uzun beyaz bıyıkları, sarı yanak tüylerini, tüylü pembe dili ve gözleri de görebiliyordu. O nefret dolu, korkunç sarı gözleri.

Mark tetiği çekti, kurşun kafaya saplandı, sarı gözler kırpıldı, şokun etkisiyle kafa arkaya doğru yattı, havada, yılan gibi boyun üzerinde kıvrıldı, çevik vücut hafifliğini, zarifliğini kaybetti, havada, sıçrama halindeyken ağır ve biçimsiz bir külçe oldu.

Mark'ın ayakları dibine çuval gibi düştü. Kırmızı kan damlaları Mark'ın çizmesinin burnunu kapladı, kesilmiş yakutlar gibi parıldadı.

Mark açık duran, bakıyormuş gibi görünen göze dokundu. Uzun, kara kirpikli gözlerin kapakları hiçbir refleksle kırpılmadı. Leopar ölmüştü. Mark onun yanına oturdu, sigara tabakasını aradı. Kibriti tutan eli öyle titriyordu ki, kelebek kanatlarına benziyordu. Sallayıp alevi söndürdü, kibriti attı, sonra avucunu o yumuşacık postun üzerinden kaydırdı. Amber sarısı üstüne siyah rozetler. Bir meleğin beş parmağı dokunmuş gibi.

«Punguşe... seni hınzır!» diye fısıldadı tekrar. Hayvan o altın postu uğruna ölmüştü. Kasaba pazarında satıldığı zaman getireceği gümüş paralar uğruna. Bir yer halısı ya da bir bayanın sırtına manto verebilmek için acılarla, korkularla dolu bir ölüm. Mark pırıl pırıl kürkü bir daha okşadı, kendi içindeki korkunun öfkeye dönüşüşünü izledi. Bir, zamanlar kendi hayatını kurtaran, iki aydan beri izini sürdüğü adama karşı.

Ayağa kalkıp çelik tuzağa doğru yürüdü. Zincirinin ucunda duruyordu. Kopuk bacak hâlâ tuzağın acımasız dişleri arasındaydı. Mark incelemek üzere çömeldi. Tuzak, ölüm demiri denen türdendi. Dişleri batacak, fakat kesmeyecek biçimde özenle törpülenmişti. En azından on beş kilo vardı. Dişleri birbirinden ayırıp tuzağı tekrar kurabilmek için oldukça kalın bir dalı kaldıraç olarak kullanmak gerekirdi.

Çeliği yanıktı. Karaydı. Tuzakçı onu aleve tutmuş, üzerindeki insan kokusunu gidermek istemişti. Sonra bir habeş maymununun leşinden bir parçayı tuzağın yakınına bırakmıştı. O koku çekmişti koca sarı kediyi oraya.

Mark, Mannlicher'i tekrar doldurdu. Öyle kızgındı ki, bu işi yapan adam o anda karşısına çıksa onu da vururdu. Hayatını borçlu olduğu halde.

Tepeye doğru tırmandı, katırın eyerini indirdi, üzerindeki eşyaları sırtlanların ulaşamayacağı yere, içerlerde kalmış bir dala astı, sonra döndü, tuzakçının izini buldu. Katırla izlemekten sonuç alamayacağını biliyordu. Koskoca sakar hayvanın çıkaracağı sesler adamı daha bir mil uzaktan uyarırdı. Yaya giderse bir şansı olabilirdi.

İzler henüz yeniydi. Tuzakçının kampı yakınlarda olmalıydı. Çelik tuzağından, o değerli malından fazla uzaklaşamazdı zaten. Mark'ın şansı oldukça fazlaydı.

Kurnaz davranacaktı Punguşe elbette. Vadide avlanmanın artık yasak olduğunu biliyor olmalıydı. Mark kasabayı ziyaret etmiş, her kabile reisiyle konuşmuş, hepsinin birasını içmiş, yeni düzeni hepsine birer birer anlatmıştı.

Tuzakçı kendisinin yasa kaçağı olduğunu biliyordu. Mark onun izini kaç kez sürmüştü. Punguşe'nin kaçmak için seçtiği yollar ve uyguladığı hileler, suçluluk duyduğunu ortaya koyuyordu. Ama bu kez Mark çok güçlü durumdaydı.

İzler yarım mil kadar aşağıda nehri geçti, sonra zikzak gitmeye başladı. Bir çalılara, bir ormana doğru yöneliyordu. Demek tuzakçı tuzağını sık sık ziyaret etmişti.

Leopar tuzağında usta olduğu, asıl işinin bu olduğu belliydi. Ama arada başka ufak hayvanları da avlıyordu. Galvanize tel kullanıyordu öyle zamanlarda. Herhalde telleri birkaç kuruş karşılığında dükkânlardan alıyordu. Ayrıca bakır telgraf teli de kullanıyordu. Issız bir yerdeki bir telgraf direğini devirip teli kesmiş olmalıydı.

Mark yolu üzerindeki bu küçük tuzakları bulup her teli, her ilmiği kopardı aldı. Mesafeyi de giderek kısaltıyor, arayı kapıyordu, ama yine de tuzakçının kampını bulması üç saat sürdü.

Bir baobab ağacının şişmiş gri dalları altındaydı. Ağaç yaşlı ve çürümüştü. Koca gövdesinde kovuk vardı. Tuzakçı küçük, dumansız yemek pişirme ateşini orada saklıyordu. Ateş şimdi sönüktü. Üzerine dikkatle kum örtülmüştü. Mark orayı is kokusundan bulabildi. Küller soğuktu.

Kovuğun tâ dibinde birbirine iple bağlı iki heybe duruyordu. Birinde yağlı bir battaniye, tahtadan bir baş dayama desteği, küçük, üç ayaklı bir toprak kap, impala derisinden küçük bir kese içinde kurumuş et vardı. Fazla yük taşımıyordu adam. Hafif ve hızlı gidiyordu.

Öteki heybede on beş çakal postu vardı. Güneşten kurumuş, gevrekleşmişlerdi ama çok güzel kürklerdi. Gümüş rengi, siyah ve kızıl. İki de leopar postu vardı. Biri iri bir erkeğin, öteki daha ufak, yeniyetme bir dişinin postuydu.

Mark ateşi tekrar yaktı, battaniyeyi, başlık tahtasını ve torbayı ateşe fırlattı, onlar yanıp kararırken içinde öç almanın zevkini duydu. Yemek kabını bir taşla parçaladı, sonra kurumuş postları kendi omzuna vurup yola koyuldu.

Nehrin yanında, leoparın düştüğü yere vardığında karanlık hemen hemen bastırmıştı. Postların bulunduğu ağır torbayı yere bıraktı, leoparın gövdesine anlamayan gözlerle baktı.

Üzerinde iri, yeşilimsi, pırıl pırıl sinekler kaynaşıyordu. Yumurta bırakıyorlardı ölü etin içine. Ama Mark'ı asıl şaşırtan, hayvanın çıplak oluşuydu. Postu üzerinden ustaca yüzülüp alınmıştı. Vücudun rengi pembeydi. Başı da çıplaktı. Maskesi alınmış, gözleri bilye gibi dışarı fırlamış, kulak deliklerinden siyah tüyler fışkırmış, dişleri sarı sarı sırıtıyordu.

Mark hemen çapa görevi yapan kütüğe koştu. Zincirle tuzak görünürlerde yoktu.

Mantığı gerekli açıklamayı ancak bir dakika sonra yapabildi. Yamaçtan yukarı, heybelerini bıraktığı yere koştu. Katır gitmişti. Kayışları keskin bir bıçakla kesilmiş, hayvan serbest kalmıştı. Serbest kalınca da, tam kendinden beklenen şeyi yapmış, Mark'ın iki katırı için kurduğu o ilkel ahıra yönelmişti ormanların arasından. Arkadaşının yanına.

Ana kampa yol on beş mil vardı. Oysa on beş dakikaya kadar gece olacaktı.

Ağaçtan heybeler de indirilmiş, içleri dikkatle aranmıştı. Punguşe beğenmediklerini yandaki kayanın üzerine bırakmıştı. William Shakespeare'e pek hayranlık beslemediği ortadaydı. Onun eserleri kayanın üzerinde duruyordu. Mark'ın av ceketini, Ruth Courtney'in son dakikada verdiği o armağanı da bırakmıştı.

Uyku tulumunu almıştı. Bir zamanlar General Courtney'e ait olan o tulumu. Çarşaf yerine kullanılan deri astarıyla. Londra'daki Harrods'dan yirmi beş İngiliz altını karşılığında satın alınmış bir tulumdu. Havı dökülmüş yağ lekeli battaniyeyle tahtadan baş yastığına karşı, iyi bir telâfi yoluydu doğrusu onu almak.

Yemek tenceresini, altındaki sacayağı ve çatal bıçağı da almıştı. Tuzu, unu, kuru etleri de. Geriye bir tek konserve kutusu fasulye bırakmıştı.

Temiz gömlekle hâki pantolonu almış, yedek yün çorapları, lastik tabanlı çizmeleri oraya koymuştu. Çizmelerin burnunun Mark'ın asıl kampına dönük durması belki de bir rastlantıydı... yoksa alay mı ediyordu adam kendisiyle? Mark'ı evine kadar ulaştıracak bir fasulyeyle bir çift çizme.

Mark öfkesinin kızıl sisleri arasında birdenbire olayın esprisini farketti. Adam kendisini izliyordu. Mark emindi bundan artık. Torbalardan seçip aldıkları. Mark onun nesini yaktıysa, hep ona cevaptı.

Mark kafasının içinde Zulu kahkahasının o çıngırak gibi çınlayan sesini duyar gibi oldu. Hemen Mannlicher'i kaptı. Punguşe'nin oradan uzaklaşan izlerini buldu, peşine takıldı.

O izi yüz metre kadar sürdü, sonra durdu. Punguşe'nin yükü ağırdı. Hem tuzağı, hem ıslak postu, hem yağmaladığı malları taşıyordu. Ama yine de Zulu adımıyla, Minza umhlabathi, yani toprağı oburca yiye yiye gidiyordu. Mark onu izlemenin yararsız olduğunu anlamıştı.

Tekrar ağacın altına döndü, oturdu. Kampına on beş mil yürümek zorunda olduğunu düşününce öfkesi hemen tedirginliğe dönüştü. Heybeleri de sırtında taşıyacaktı. Onlar yetmiyormuş gibi, kuru postlar rulosu da vardı. Yağmaladıklarını bırakmaması bir onur sorunuydu çünkü.

Birden gülmeye başladı. Çaresiz, umutsuz bir kahkahayla omuzları sarsıldı, gözlerinden yaşlar akana, karnı ağrımaya başlayana kadar güldü.

«Punguşe, bunu sana ödeteceğim,» diye ahdetti zayıf bir sesle.

Gece yarısından sonra yağmur başladı. Hızla, sağnak halinde yağdı. Mark'ı sırılsıklam edecek, çimenlerin boynunu bükecek kadar.

Sonra hafif, soğuk bir rüzgâr çıktı. Dırdırcı bir kocakarı gibi rahatsız etmeye başladı. Islak çimenler çizmelerini ıslattı, her adımında ayakları fışırdamaya başladı. Sigaraları parçalanmış, sarı bir çorba olmuştu. Omzuna vurduğu postların torbası omuzlarını kesiyordu. O gece bir daha pek gülmedi.

Şafaktan önce Chaka Kapısı mor renkte ve dümdüzdü. Güneşin öpücüğüyle birden canlı pembe ve tunç rengi karışımına dönüştü. Mark taşıdığı yükün ağırlığı altında, her türlü güzelliğe ilgisiz ilerledi. Duyguları körelmiş gibiydi. Ormandan çıkıp Bubezi Nehri kıyısına adımını atınca birden olduğu yerde durdu.

Kokluyor, inanamıyormuş gibi tekrar kokluyordu. Vücudunun ihtiyaçları bir anda ön plana çıktı, ağzı sulandı, boş midesi sancıdı. Ömründe duyduğu en güzel kokuydu bu. Pastırmalar kızarıyor, yumurtalar pişiyordu. Yorgunluktan bana öyle geliyor, diye düşündü. Son pastırmasını altı hafta önce yemişti.

Derken kulakları da hayallere katıldı. Baltanın ağaçta çıkardığı sesi duydu. Arada Zulu sesleri konuşuyordu. Başını kaldırdı, ormanın içinden, incir ağaçlarının altındaki eski kampına doğru baktı.

Beyaz bir koni çadır çarptı gözüne. Subay çadırı. Kamp ateşi yakılmıştı. Yaşlı Zulu aşçı Hlubi tavalarla meşguldü. Alevlerin ilerisinde, katlanır bir tente koltukta General Courtney'in iri cüssesi görünüyordu. Kahvaltısının hazırlanışını eleştirici gözlerle incelemekteydi.

Başını kaldırdı, Mark'ı gördü. Genç adamın üstü başı dökülüyordu. Sokak çocukları gibiydi. Kampın kenarında durmuş, sırıtıyordu.

«Hlubi,» dedi general Zulu dilinde. «Dört yumurta daha kır, yarım kilo pastırma daha at.»

Sean Courtney'in korkunç enerjisi ve hevesi o bir haftalık süreyi Mark'ın hayatında unutulmayacak bir dönem yaptı ömrü boyunca generali hep o günlerdeki haliyle hatırlayacaktı. Mark'ın anlattıklarına şen kahkahalarla gülüyor, Punguşe'nin hikâyesine hayıflanıyordu. Sonunda hâlâ kıkırdayarak hizmetkârlarını çağırdı, hikâyeyi onlara kendi ekleme, süsleme ve yorumlarıyla anlattı. Onlar da katıla katıla güldüler. İhtiyar Hlubi bir tavayı devirdi, ne yapacağını şaşırdı.

Mark sırf fasulye yemekten ölecek haldeydi. Bu mucize yiyecekleri boğulurcasına tıkındı. Sean Courtney'in Afrika ormanlarıyla nasıl başa çıktığına, doğaya nasıl bir tutum takındığına şaşıyordu. Yanında kalça hizasına kadar gelen banyo küvetinden, gazlı buzdolabına kadar her şeyi vardı. Buzdolabı durmadan buz gibi soğuk bira çıkarıyordu. Öğle sıcağında öyle de iyi geliyordu ki!

Sean, «Birinci sınıf yolculuk yapmak varken ne diye sefil gezmeli?» diye sorup Mark'a göz kırptı. Bir yandan Zululand'in haritasını kamp masasının üzerine sermekteydi. «Eee, neler anlatacaksın bakalım şimdi bana?»

Konuşmaları her gece geç saatlere kadar sürüyordu. Petromax lamba başlarının üstünde, ağacın dalında tıslıyor, çevrede çakallar uluyordu. Dolaşmaya çıktıklarında Sean Courtney katırlardan ikincisine binmekteydi. Gezilerin her anının zevkini çıkarıyordu. Öyle canlıydı ki, gören onu yarı yaşında sanırdı. Öğle sıcağında bile yoluna devam ediyordu. Mark'ın ana kamp için seçtiği yere baktı, Bubezi köprüsünün nereye yapılması gerektiği konusunda tartıştı, Mark'ın ağaçları işaretlediği ormanlara daldı çıktı, karşısına çıkan kara yaban koçlarını hayran hayran seyretti, incir ağacının altında banyosunu suyla doldurup içinde oturdu, bir elinde birası, ağzında uzun purosuyla Hlubi'ye, banyoya biraz daha sıcak su getirmesi için bağırdı. Kocaman, yara bere içinde kıllı gövdesiyle bu adamın kendi hayatında ne büyük yeri olduğunu o günlerde daha iyi anladı Mark.

Generalin gitme günü yaklaştıkça havası da değişti. Akşamları Mark'ın hazırladığı hayvanlar listesine bakıp bakıp esefleniyordu.

«Elli zebra,» diye okudu Mark'ın tahminini. Viski şişesinin sonunu bardağına boşalttı. «1895 yılında Sabi Nehrinin orada bizim önümüzden bir tek sürü geçmişti Dörtnala geçmeleri tam kırk dakika sürdü. Kuyruk önümüzden geçerken liderleri ufka varmıştı. Bir sürüde otuz bin hayvan rahat vardı.»

«Fil yok, ha?» diye başını kaldırdı listeden. Mark başını iki yana sallayınca yumuşak sesle devam etti. «Sonsuza dek bitmez sanırdık. 1899'da kuzeyden Pretoria'ya geldiğimde on ton fildişi getirmiştim. On ton... tam on bin kilo fildişi.»

«Aslan da mı yok?»

Mark yine başını salladı.

«Sanmıyorum, generalim. Hiç görmedim. Ama ben çocukken buralarda bir tane vurmuştum. Büyükbabamla gelmiştik.»

«Evet,» dedi Sean. «O sen çocukkendi. Ama senin çocuğun, Mark? Hiç vahşi aslan görebilecek mi acaba?»

Mark cevap vermedi. Sean homurdandı. «Bubezi Nehrinde aslan kalmamış, Tanrım! Ne yapmışız biz bu ülkeye?» Alevlere doğru baktı. «Acaba seni ve beni karşılaştırıp biraraya getiren şey sırf şans mıydı diye merak ediyorum, Mark. Sen benim gözümü açtın, vicdanımı uyardın. Bunu yapanlar ben ve benim gibiler oldu.»

Kır saçlı başını tekrar salladı, elini üzerinden sarkan av ceketinin cebine atıp deri bir kese çıkardı, içinden kalın bir kitap çekti. Fazla ellemekten deri cildi parlamıştı.

Mark kitabı bir an tanıyamadı, ama tanıdığı zaman gerçekten şaşaladı.

«Kutsal Kitabı okuduğunuzu bilmezdim,» diye mırıldandı. Sean başını kaldırıp çalı kaşlarının altından ona baktı.

«Okurum,» dedi sert sert. «Yaşlandıkça daha çok okuyorum. Huzur veriyor.»

«Ama efendim, siz hiç kiliseye gitmezsiniz,» diye diretti Mark.

Bu kez Sean kaşlarını çattı. Meraklı sorulara kızıyormuş gibiydi. «Ben dinimi kendim yaşarım. Pazarları şarkı edip bağırmam. Hafta boyunca da paketleyip kaldırmam... tanıdığım bazı insanlar gibi!» Sesinin tonu pek kesindi. Konunun kapandığını belirtiyordu. Dikkatini yeniden elindeki eski cilde çevirdi.

Kitabın bir yerinde, sayfa arasına bir kurutulmuş çiçek koymuş, yerini işaretlemişti. Tam o sayfa açıldı.

«Sonunda buldum,» dedi Mark'a. Maden çerçeveli gözlüğünü burnunun üzerine ayarladı. «Sanki bir işaret diye yollanmış. Sana okumak için yerini belirledim. Matthew Onuncu Bölüm» Öksürüp boğazını temizledi, ağır ağır okumaya koyuldu.

«İki serçe bir meteliğe satılmıyor mu?

Bir tanesi bile Tanrı istemeden yere düşecek değil!»

Bitirdiği zaman kitabı yine cebine soktu, ikisi de sustular, o satırları düşünerek ateşin küllerinin aldığı biçimleri seyrettiler.

«Belki bize de burada, Chaka Kapısında serçenin düşmesini önleme fırsatı tanır,» dedi Sean. Öne doğru eğilip ateşten yanan bir dal çıkardı, purosunu yaktı, derin bir soluk çekti, tekrar konuşmadan önce dumanın tadını almaya uğraştı.

«Bütün bunların böyle bir zamanda olması çok şanssızlık. Resmî bir adım atmamız gelecek yılın sonunu bulacak. Buranın geliştirilmesi için tam yetki veren yasa ancak o zaman çıkar.»

Mark birden telaşa kapıldı. Soru sorarken sesi pek tiz çıktı.

«Gelecek yıl mı?»

«Korkarım öyle.»

«Ama neden o kadar uzuyor?»

«Politikanın acı gerçeği, yavrum,» diye homurdandı Sean. «Çok kötü bir darbe yedik. İktidar mücadelesi sona erene kadar işlerin hepsi beklemek zorunda.»

«Ne oldu?» Mark şimdi iyice meraklanmıştı. «Ben iki aydır gazete okumadım.»

«Keşke ben de o kadar şanslı olsaydım.» Sean pek neşesizce gülümsedi. «Transvaal'in bir bölgesinde ara seçim yapmak zorunda kaldık. Meclisteki o sandalye her zaman bizim olagelmişti. Sağlam bir sandalyeydi. Çok sadık, aklı kıt bir adamdı milletvekili. Kalp krizi geçirdi. Evinde, yemek yerken. Çorbayla balığın arasında tükeniverdi ömrü. Biz de yerine üye seçmeye kalktık.» Sean durakladı, yüzündeki ifade karardı. «Ömrümüzde yemediğimiz darbeyi yedik. Oylar yüzde on beş Hertzog Partiye kaymış. Bize karşı, geçen yılki greve tepki gösteriş biçimimizi kullandılar. Hezimete uğradık.»

«Bilmiyordum. Üzgünüm.»

«Eğer o yüzde on beşlik oy kayması tüm ülkeye yayılırsa, gelecek seçimlerde muhalefete düşeriz. Başka hiçbir şeyin önemi yok. General Smuts gelecek martta genel seçimlere gitmeye karar verdi. Varlığımızı sürdürebilmek için mücadele edeceğiz. O zamana kadar ne bu tür yasa önerebiliriz, ne de fon isteyebiliriz.»

Mark buz gibi bir umutsuzluğun parmak uçlarını uyuşturduğunu hissetti. «Burası ne olacak?» diye sordu. «Bu arada benim yapmakta olduğum işe ara vermemiz gerekir mi? Olduğu yerde bırakacak mıyız? Bir yıl daha kontrolsüz avlanmaya izin mi vereceğiz?»

Sean başını iki yana salladı. «Adamlarıma şimdiki kararı incelettim. O kararda uygulayabileceğimiz bazı güçler gizli. Ama yapacak paramız yok.»

Mark acıklı bir sesle, «Parasız hiçbir şey yapılmıyor,» dedi.

«Hah, sonunda paraya bir nebze saygı gösterdiğini görebildim.» Sean ona hafifçe gülümsedi, sonra ciddi bir sesle devam etti. «Ben bütçe tahsisi çıkıncaya kadar kararın uygulanmasını finanse etmeye karar verdim. Masrafları kendi cebimden ödeyeceğim. Belki sonradan bütçe tahsisi çıkar, paramı geri alırım. Çıkmazsa da...» Omuz silkti. «Herhalde bu kadarını borçluyum diye düşünüyorum. Bu hale gelmemizde az etkim olmadı.»

«Fazla paraya ihtiyacım yok,» diye atıldı Mark hevesle. Ama Sean onu susturdu.

«Eski maaşını aynen alacaksın. Ana kampın yapımına da başlayacağız. Sana dört işçi vereceğim...» Alçak sesle anlatmaya devam etti. «Nehir üzerine köprü yapmayı ertelemek zorundayız. İlk yolumuz da toprak yol olacak. Ama yine de bir başlangıçtır... umalım ki, önümüzdeki seçimleri kazanabilelim.»

Son sabah kahvaltısında Sean, Mark'ın önüne bir dosya koydu.

«Caldwel'le konuştum, resimleri yapmak üzere kandırdım,» diye gülümsedi Mark dosyayı açarken. «Senin üç bin sterlin paranın iyi yere harcanmasını istedim.»

Dosyada Afrika'nın Vahşi Yaşamını Koruma Derneğinin kurulduğunu duyuran tam sayfalık gazete ilanının kupürü vardı. Sayfada yaban hayvanlarının harikulade çizgi resimleri göze çarpıyordu. Ayrıca derneğin amaçları sıralanıyor, üye ve destek arandığı bildiriliyordu.

«Avukatlarım tüzüğü hazırladı. Ülkenin her gazetesinde yayınlatacağız. Derneğin adresi Courtney Holding'in merkez binası. Kırtasiye işleri için tam gün çalışacak bir memur tuttum. Aylık bülten için bir de genç gazeteci buldum. Kafası yeni fikirlerle dolu. Kendini iyice kaptırdı bu projeye. Şansımız tutarsa kamuoyunun büyük desteğini kazanacağız.»

«Bu iş üç bin sterlinden fazlaya patlar.» Mark kendi basit fikrinden nelerin doğduğuna sevinirken bir yandan da kaygılanıyordu.

«Elbette,» diye güldü Sean. «Üç bin sterlini tabii aşacak. Ha, aklıma geldi. Dirk Courtney'e yaptığı bağış için bir makbuz yolladım... derneğe de ömür boyu üye olduğunu bildirdim!» Bu şaka, ayrılış anındaki garip havayı büyük ölçüde önledi.

Sean'ın adamları eşyaları başlarının üzerinde taşıyarak ağaçların arasında gözden kayboldular, kamyonun parkedilmiş beklediği yere yöneldiler. En yakın yol Chaka Kapısının yirmi mil uzağından geçiyordu. Sean gitmekte isteksizdi. Geride kaldı.

«Canım istemiyor gitmeyi,» diye kabullendi. «İyi vakit geçirdik. Kendimi artık daha güçlü hissediyorum. Başıma ne atarlarsa karşılayacak kadar güçlü.» Çevresine bakındı, nehre, dağlara, doğaya bakışlarıyla veda etti. «Burada bir sihir var,» diyerek başını salladı. «Onu iyi koru, oğlum.» Elini uzattı.

Mark'ın yirmi kere dilinin ucuna gelen soruyu sorabilmesi için son fırsat da elinden kaçmak üzereydi. Sean hiç şans tanımıyordu. Bu kez öğrenmek zorundaydı Mark. Sean'ın kocaman, kemikli elini kendi ovucuna alıp sımsıkı tuttu, sanki esir aldı.

«Storm'un nasıl olduğunu bana hiç söylemediniz, efendim. Ne yapıyor? İyi mi? Resimleri nasıl gidiyor?»

Sean yine de cevap vermekten kaçınmaya niyetli gibiydi. Öfkeyle kasıldı, elini çekmek ister gibi yaptı, sonra öfkesi gözlerine yükselemeden söndü. Bir an o gözlerde derinliği ölçülmez üzüntü okundu, eli Mark'ınkine bir pençe gibi sarıldı.

«Storm bir ay önce evlendi. Ama ben onu, sen Lion Kop'dan ayrıldığından beri görmedim,» dedi, sonra Mark'ın elini bıraktı. Tek kelime daha söylemeden dönüp uzaklaştı. İlk olarak ağır adımlarla gidiyordu. Topal ayağı üzerinde sekerken ihtiyar bir adam hali vardı. Pek yorgun bir ihtiyar hem de.

Mark onun peşinden koşmak istedi. Ama kendi kalbi de parça parçaydı. Bacakları onu taşıyacak durumda değildi.

Olduğu yerde kaldı, Sean Courtney'in ağaçlar arasında topallayarak gözden kayboluşunu seyretti.

Natal takımının iki numaralı oyuncusu, atının nalları toprağı makineli ateşi gibi döverek koştu, topu tam saha dışına çıkacakken yakaladı.

Eyerinin üzerinde eğildi, atın boynunun altından bekhend vuruşuyla topu tâ ileriye yolladı, top havada güzel bir kavis çizdi.

Kulüp binasının verandasındaki bahçe koltuklarında, renkli şemsiyelerin altında bir alkış koptu. Sonra Derek Hunt'ın oyunu kontrol altında tutmakta olduğunu görüp daha da heyecanlandılar. Saladin'in üzerine binmişti. Çok iri hayvandı Saladin. Çirkin, çekiç gibi bir kafası vardı. Koca burun delikleri açıldıkça iç derisi bayrak gibi parlıyordu. Gözü devrilmiş, topu izlerken çılgın bir havası vardı. Ayakları araba beygirleri gibi iri iriydi, yanında koşan Arjantin atını geçmek için o ayaklarını havaya kaldıra kaldıra koşuyordu.

Derek onun üzerinde sanki koltukta oturur gibi rahattı. Sopası elinde sarkaç gibi, miğferi kulaklarına kadar inik, çenesinin altından kayışla bağlıydı. Midesi pantolon kemerinin üstünden taşıyordu. Uzun kolları şempanzeler gibi kıllı kıllıydı. Çok çilli bir adamdı. Kaynar suyla haşlansa ancak bu kadar olurdu.

Saladin'in nalları her vuruşunda toprakta tok bir ses çıkarmaktaydı. İki Arjantin atı onu engellemek için dörtnala kalktılar. Üstlerinde yakışıklı, esmer binicileri İspanyolca çığlıklar atıyorlardı. Derek bıyığının altından sırıttı, kendisine doğru alçalmakta olan topun kavisini izledi.

Kulüp binasının basamaklarında durmakta olan bir üye, «Tanrım!» diye söylendi. «Dünyanın en çirkin hayvanı.» Elindeki içkiyi havaya kaldırıp Saladin'i selamladı.

Yanındaki arkadaşı, «Üstünde de dünyanın en çirkin şampiyonu,» diye onu destekledi. «Bunlara bakan taş kesilse yeridir!»

Arjantin'in güzel atı yaklaşırken çok garip bir şey oldu. Derek Hunt eyerin üzerinde rahat rahat oturmasına devam ediyordu. Ne dizgini çektiğini kimse gördü, ne de mahmuzunun atın karnına dokunduğunu. Saladin'in yerini değiştirmesine neyin yol açtığı anlaşılamadı. Arjantin kısrağı Saladin'in çarpmasıyla yerinden uçar gibi oldu. Binici fırlayıp tepetakla yere çakıldı, ayakları yel değirmeni gibi savruldu, sonra kırmızı topraklara düşüp toza bulandı, dizleri üzerinde doğruldu, avazı çıktığı kadar itirazla haykırmaya koyuldu.

Derek hafifçe eğildi, yumuşacık, okşar gibi, hayvanın boynuna dokundu, bir an sonra da top Saladin'in başının önüne doğru indi.

Yere değince bir zıpladı, iki zıpladı, sonra uysal uysal, tekrar vurulmak üzere yanaştı. Arjantin'in dört numarası, zarif bir aslan gibi sağdan yaklaştı, halkın tezahüratı alanı doldurdu. Adam İspanyolca bir küfür savurdu. Gözlerinden heyecan ateşleri fışkırıyordu.

Derek yavaşça sopasını sol eline aldı, topu ters tarafa sektirdi, Arjantinliyi engelledi. O ters tarafa geçmek için gerilediği anda Derek hızla vurdu, topu adamın başı üzerinden aşırdı.

«Ha!» diye bir ses çıktı ağzından. Fazla da bağırmadı. Saladin'i topuklarıyla hafif dürttü. Çirkin at boynunu gererek uzandı, Derek de onu teşvik etti.

Arjantinlinin yanından geçerlerken adam gerçekten taş kesilmiş gibiydi. Onu geride bırakıp topa yetiştiler. Tıp! Tıp! Bir daha tıp! Top kalenin direkleri arasından geçti.

Derek göbeğini hoplata hoplata gülerek bir bacağını Saladin'in boynu üzerinden aşırdı, yere kaydı, hayvanı seyislere gitmesi için serbest bıraktı.

«Gelecek yarıda Satan'ı istiyorum,» diye bağırdı o boğu sesiyle.

Storm Courtney onun yaklaşmakta olduğunu gördü, başına geleceği anladı. Yerinden kalkmak istedi ama hareketleri ağır ve sakardı. Karnındaki çocuk taş gibi yere mıhlıyordu onu.

Derek, «Garibi kollamalı, ha?» diye bağırdı, uzun, kıllı koluyla Storm'u kucaklayıverdi.

Yüzündeki terler buz gibi soğuktu, Storm'un yanağına da bulaştı. Derek bira ve at kokuyordu. Storm'u açık ağzıyla öptü. Irene Leuchars'la dört kız daha vardı orada. Sırıtıp duran seyisler, balkondaki öbür üyeler de.

Storm kusacağından korkup telaşlandı. Acı kusmuk boğazına doğru yükseldi.

«Derek, benim durumum!» diye fısıldadı umutsuzluk içinde. Ama o Storm'u tek koluna kıstırmış tutuyor, öteki koluyla garsonun getirdiği birayı ağzına dikiyordu. Şişesiyle.

Storm kurtulmaya çalıştı ama Derek onu o korkunç, kaygısız kuvvetiyle tuttu. Geğirdi, ağzından bol gaz çıkardığı duyuldu. «Garibi kollamalı,» diye bağırdı yine. Herkes güldü. Saray soytarısını dinleyenler gibi. Ah, şu şakacı Derek! Kendine özgü bir tip!

Boş şişeyi elinden attı. «Ben gelene kadar kendine iyi bak, karıcığım,» diyerek güldü, koca avucu Storm'un irileşmiş, şişmiş göğüslerinden birini avuçladı, acıtacak kadar sıktı. Storm küçük düşmenin ve duyduğu nefretin etkisiyle üşüdüğünü, titrediğini hissetti.

Bir ay aksamak Storm için o kadar da olmadık bir olay değildi. Bu nedenle ikinci ayın günü gelinceye kadar pek kaygılanmamıştı. O sıra Mark'a söyleyecekti, ama ayrılmaları da tam o zamana rastladı. Storm hâlâ işlerin kendiliğinden yoluna girmesini bekliyor gibiydi. Oysa haftalar geçti ve gerçeğin ne olduğu onun altın ve fildişinden yapılmış kulesine bile ulaştı. Böyle şeyler başka kızların başına gelirdi. Aşağı sınıftan, çalışan kızların. Storm Courtney'e olmazdı. Storm gibi genç hanımlar için daha başka kurallar vardı.

Durum her türlü kuşkunun üzerinde kesinleşince ilk düşündüğü insan Mark Anders oldu. Korku boğazına sarılmıştı. Ona koşmak, kollarını onun boynuna dolamak istiyordu. Ama Courtney'lerin o inatçı, kontrolsüz gururu bir kez daha sindirdi içgüdülerini. O gelmeliydi kendisine. Storm kararlıydı. Mark ona, onun şartlarını kabul ederek gelmeliydi. Kendi koyduğu kuralları değiştirmeyi göze alamıyordu. Ama bu halindeyken bile ne zaman Mark'ı düşünse hâlâ göğsü sıkışıyor, dizleri titriyordu.

Az ağlamamıştı geceleri yatağında. Özellikle Mark'dan ilk ayrıldığı zamanlar. Şimdi yine ağlıyordu. Onu daha da fazla özlüyordu. Vücudunda onun çocuğunu taşıdığı için. Ama o sapık, çarpık gurur yine de yakasını bırakmadı. Mark'a durumu bildirmesine bile izin vermedi.

«Bana meydan okuma, Mark Anders,» diye uyarmıştı onu. Ve yapmıştı da dediğini. Nefret ediyordu Mark'dan. Bir yandan da seviyordu. Ama artık eğilemezdi.

Bundan sonra ilk düşündüğü insan annesi oldu. Ruth'la ikisi birbirlerine her zaman çok yakın olagelmişlerdi. Annesinin dürüstlüğüne, sevgisine ve zekâsına güvenirdi. Ama yine kendini tutmak zorunda kaldı. Ruth'a söylediği anda, babası da birkaç saat sonra durumu öğrenecek demekti. Ruth Courtney, Sean'dan hiçbir şey saklamazdı. O da ondan saklamazdı.

Babası karnında bir piç taşıdığını duyarsa neler olacağını düşünemezdi bile. Onun kendisine karşı duyduğu o engin sevgi, öfkesini ve vereceği cezayı daha da korkunçlaştırırdı.

Mark'ın da bu yüzden mahvolacağını biliyordu. Babası çok güçlüydü. Görüşleri de tek yanlıydı. Bir şeyi bilmek istedi mi, ne yapar eder öğrenirdi. Storm ne yapsa Mark'ın adını ondan saklayamazdı. Zorla söyletirdi babası.

Mark Anders'i onun da ne kadar sevdiğini biliyordu. Herkes biliyordu zaten. Ama o sevgi kendilerini kurtarmaya yetmeyecekti.

Sean Courtney'in kızına karşı tutumunun demir kuralları vardı. Eski kafalıydı o konuda. Manevraya fırsat vermezdi. Mark Anders o demir kuralları çiğnemişti. Sean bu yüzden mahvederdi onu. Sevdiği halde. Bunu yaparken gerçi kendinden bi parçayı da mahvederdi. Kızını reddeder, kovardı. Kendisi de yıkılacağı halde.

Bunları düşününce, babasının ve Mark Anders'in iyiliği için annesinden de yardım istemeyeceğine karar verdi.

Onun yerine, kalkıp, Irene Leuchars'a gitti. Irene, Storm'un çekingen açıklamalarını giderek artan bir sevinç ve heyecanla dinledi.

«Ah, benim saçma kızım... hiç tedbir almadın mı?»

Storm başını iki yana salladı. Irene'in tedbir dediği zaman ne demek istediğinden pek emin değildi, tek bildiği kendisini öyle bir şey almadığıydı.

«Kimdi, hayatım?» diye geldi yeni soru. Storm başını iki yana salladı. Bu kez iyice kararlıydı.

«Hay Allah!» Irene gözlerini yuvalarında çevirdi. «O kadar çok mu baba adayı var? Amma yamanmışsın, Storm, tatlım!»

«Peki insan... yani... bir şey yapamaz mı?» diye sordu Storm acınası bir sesle.

«Kürtaj mı yani, hayatım?» Irene pek gaddar davranıyordu. Storm başını evet anlamında sallayınca yüzünde sinsi, intikamcı bir gülümseme belirdi.

Doktor uzun boylu, solgun bir adamdı. Saçları kırlaşmıştı. Sırtı kamburdu. Gıcırtılı bir sesi, saydam denilecek kadar beyaz elleri vardı. Storm o ellerin mavi damarlarını ve altındaki kemikleri görebiliyordu. Muayene olurken o elleri düşünmemeye çalıştı.

Daha sonra doktor muslukta saydam ellerini yıkarken Storm İlk olarak utandığını hissetti. Bu temizlenme işlemi ona kişisel bir hakaret gibi geldi.

Doktor soruyordu. «Herhalde pek çok bedensel faaliyetiniz var... ata binmek, tenis oynamak gibi, değil mi?» Storm başını sallayınca adam ayıplıyormuş gibi dilini birkaç kez damağında şaklattı. «Kadın vücudu bu kadar faal olmak için yaratılmamıştır,» dedi. «Çok dar kalçalısınız. Kas yapınızsa çok gelişmiş. Ayrıca en azından on haftalık hamilesiniz.» Sonunda ellerini yıkamayı bitirdi, havı dökülmüş, ama olağanüstü temiz bir havluya kuruladı.

«Bana yardım edebilir misiniz?» diye sordu Storm kaygıyla. Adam solgun başını iki yana salladı.

«Eğer daha erken gelmiş olsaydınız...» dedi, sonra saydam elleri de iki yana açıldı, adam bu çaresizlik hareketinden sonra sesini kesti.

Irene'le Storm oturup bir isim listesi çıkardılar. Listedeki erkeklerin en az iki ortak yanı vardı. Storm'a âşıktılar (ya da âşık olduklarını iddia ediyorlardı) ve paraları boldu.

Altı isim vardı listede. Storm içlerinden ikisine kart postalamış, belirginlikten uzak cevaplar almıştı. Nazik iyi dilekler. Ama kartlarda buluşma isteği yoktu.

Listenin üçüncü ismiyle Umgeni Kulübünde bir randevu ayarlamayı başardı. Storm hâlâ tenis pabuçlarını giyebiliyordu. Hamilelik tenine yepyeni bir güzellik vermişti. Göğüsleri eskisinden daha dolgundu.

Adamla tatlı tatlı sohbet etmiş, flört etmişti. Kendinden emindi. Daha önce hiç vermediği kadar cesaret verdi adama. Onun gözlerindeki sinsi zafer pırıltısını farketmemişti. Sonunda adam masanın üstünden ona doğru eğildi, alçak sesle sordu.

«Tenis oynaman doğru mu... bu durumunda?»

Storm, Cadillac'ına doğru yürürken kendini ayakta tutmayı zor başardı. Arabasını kulübün bahçe kapısından dışarıya sürerken ağlıyordu. Okyanusa bakan tepelerden birinde bir süre parketmek zorunda kaldı.

Küçük düşmenin ilk etkisi geçtikten sonra daha net düşünebildi.

Irene Leuchars'dı bunun suçlusu elbette. Bunu şimdiye dek anlamadığı için çok budalalık etmişti. Artık herkes biliyor olmalıydı. Irene sağlamıştı bunu.

Benliğini bir yalnızlık ve çaresizlik duygusu sardı.

Derek Hunt'ın adı listede yoktu. Zengin olmadığı için değil. Storm'a ilgi göstermediği için de değil.

Derek Hunt her güzel kıza ilgi gösterirdi. İki tanesiyle evlenmişti bile. Ama ikisi de boşamışlardı onu. Birlikte toplam yedi çocuk doğurduktan sonra.

Derek Hunt'ın ünü de serveti kadar büyük ve kirliydi.

«Bak, kızım,» dedi Storm'a mantıklı mantıklı. «Senin de sorunun var, benim de. Seni istiyorum. Her zaman istedim. Geceleri özleminden uyuyamıyorum!» Viskisini yudumladı. «Senin de bana ihtiyacın var. Adın çıktı, kızım, herkesin haberi var. Toplumun suçlaması, falan, filan, tüm o fasaryalar geçerli korkarım. Senin kaybın, benim kazancım oluyor. Ben toplumun tavrını falan hiçbir zaman ciddiye almış biri değilim. Yedi piçim zaten var. Bir tane daha olsa fark etmez. Ne dersin? Garibi kollayalım, ha?»

Arabayla Swaziland'a gitmişler, Derek orada özel izin çıkartırmış, Storm'un yaşı konusunda yalan beyanda bulunmuştu.

Nikâhlarında Storm'un tanıdığı hiç kimse yoktu. Derek'in beş arkadaşı gelmişti, o kadar. Storm ne babasına haber vermişti, ne annesine, ne de Mark Anders'e.

Kocasının eve gelmekte olduğunu duydu. Le Mans Büyük Ödülünü kazanmış gibi, arabasını bahçe yolunda gürüldete gürüldete geliyordu. Sonra frenlerin gıcırtısı duyuldu, kapılar top patlar gibi kapandı, insanlar birbirine seslenip takıldı, sonra bir sarhoş şarkısına başladılar.

Derek'in sesi hepsinden yüksek çıkıyordu. «Canınıza okudum. Sizi sahadan sildim. Şimdi de içkide geçeceğim. Sersem edeceğim hepinizi. Bu taraftan, Arjantin...» Ön merdivenlerden çıkarlarken yeri göğü inletiyorlardı.

Storm sırtüstü yatmış, tavandaki melek resimlerini seyrediyordu. Kaçmak geliyordu içinden. Bir an önce yerinden fırlamak, kaçıp oradan uzaklaşmak. Ama kaçabileceği hiçbir yer yoktu.

Evlendiğinden bu yana annesiyle üç kez konuşmuştu. Üçü de çok acı olmuştu her ikisi için de.

«Keşke bize söyleseydin. Baban anlayış gösterirdi, affederdi...»

«Ah, tatlım, senin düğünün için ne planları vardı, bir bilsen. Seninle öyle gurur duyuyordu ki... sonra düğününe gelememek. Davet bile edilmemek... »

«Lütfen ona zaman tanı, Storm. Senin için elimden geleni yapıyorum. İnan bana canım kızım. Galiba Derek Hunt'dan başka kim olsa durum daha kolay olurdu. Baban onun hakkında ne düşünür, bilirsin.»

Kaçabileceği yer yoktu. Sessizce yattı. Ürkerek. Çizme sesleri iç merdivenleri çıkıp odanın kapısı açılıncaya kadar.

Kılığını değiştirmemişti. Ayağında hâlâ polo çizmeleri vardı. Pantolonunun gerisi eyerden parlamıştı. Ağı neredeyse dizlerine düşecekti. Kirlenmiş bebek bezi gibi.

«Uyansana, kızım! Her kocanın görevini yapma saati geldi.» Üstünden çıkardıkları fırlattığı yerde kalıyordu.

Kocaman göbeği balık gibi bembeyazdı. Üzerinde kıvırcık tüyler vardı. Koca omuzları eski yara izleri taşıyordu. Çok da ateşliydi fiziksel açıdan.

«Garibi kollayalım, ha?» dedi kaba bir sesle. Sonra yatağa girdi.

Storm'un gözü önünde Mark Anders'in o ince, zarif vücudu belirdi. Genç kasların o temiz görünüşü.

İçi burkularak göğsüne yasladığı o güzel başı, ağzın o zarif çizgisini, o dingin, şair gözlerini hatırladı.

Yatak Derek'in koca ağırlığıyla çökerken, o yaklaşan acının korkusuyla bağırmak istedi.

* * *

Derek Hunt kahvaltıda biraz içki içmekten hoşlanırdı. Şampanya. Zengin kahvaltılara bayılırdı. Bu sabah omlet, sote böbrek, mantar ve bonfile yiyordu. Hepsi de aynı tabağın içindeydi.

Gözlerinin kenarları dün geceki âlemden kızarıktı. Yüzü de kıpkırmızı görünüyordu. Ama yine de neşeli, dostça davranışlıydı. Kendi esprilerine kahkahalar atıyor, masanın üzerinden uzanıp Storm'un kolunu dürtüyor, sözlerini böyle vurgulamaya çalışıyordu.

Storm onun şampanyayı sonuna kadar dikmesini bekledi, sonra alçak sesle konuştu.

«Derek, ben boşanmak istiyorum.»

Sırıtma ifadesi Derek'in yüzünden silinmedi. Bardağına baktı.

«Bu şampanya buharlaşıp uçuyor galiba. Ya da lanet olası bardağın dibi delik,» diye güldü neşeyle. «Anladın mı? Delik dibi! İyi espri, ha?»

«Ne dediğimi duydun mu? Cevap vermeyecek misin?»

«Cevaba gerek yok, kızım. Pazarlık pazarlıktır. Piçine bir soyadı buldun... benim payımsa hâlâ gelmedi.»

«Onu defalarca aldın,» dedi Storm alçak sesle. «Artık beni bırakmayacak mısın?»

«Ulu Tanrım!» Derek bardağın kenarından ona baktığında gözlerinde gerçek bir şaşkınlık okundu. «Sen beni gerçekten sekse meraklı sanmış olamazsın, değil mi? Onu her yerde bulurum. Hepsi de karanlıkta birbirinin eşi gibidir.» Bu kez içtenlikle güldü. «Hay Allah... gerçekten o zambak memelerinin hasretini çektiğimi mi sandın?»

«Neden?» diye sordu Storm.

«On milyon geçerli neden, kızım!» Ağzına bir çatal dolusu omlet attı. Araya böbrek lokmaları da karışmıştı. «Her biri de General Sean Courtney'in banka hesabında.»

Storm ona bakakaldı, «Babamın parası mı?»

«İlk defa doğru cevap,» diye sırıttı Derek. «Sınıf birincisi oldun.»

«Ama... ama...» Storm iki elini açıp havada sallıyor, anlayamadığını belirtiyordu. «Ama neden... sen kendin de çok zenginsin.»

«Eskiden, kızım... geçmiş zaman o.» Yine zevkle güldü. «İki sevecen karım, iki anlayışsız boşanma yargıcı, yedi arsız piç, kırk polo atı, koca avuçlu dostlar, yoluma çıkmaması gereken engeller, içinde elmas olmayan bir maden, yıkılan bir han, patlayan bir baraj, hastalanan bir sığır sürüsü, küçük yazıları okuyamayan miyop avukatlar... işte para dediğin böyle böyle yokolur.»

«İnanamıyorum!» Storm şaşıp kalmıştı.

«Bu konuda asla şaka yapmam,» diye sırıttı Derek. «Para konusunda şaka olmaz. Bu benim hayat ilkelerimden biridir. Belki tek ilkemdir.» Storm'un sırtını tıpışladı. «Tek ilkem... anladın mı? Kuruşum yok, iflastayım, inan. Baban son çare, kızım... korkarım onunla konuşmak zorunda kalacaksın. Son çare, tamam mı? Garibi kollayalım! Anlarsın, ha?»

Ön kapıyı vurmuştu ama kimse gelip açmıyordu. Mark kendini içindeki rahatlama duygusuna kaptırdı. Neredeyse dönüp gidecekti. Kasabaya dönecekti tekrar. Bunun korkaklık olduğunu da bilmiyor değildi. Bunu farkettiği anda balkondan aşağıya sıçradı, evin yan tarafından dolandı.

Kolalı yakası boynunu sıkıyor, ceketi üzerinde yapmacık ve rahatsız duruyordu. Arkadaki mutfak kapısına doğru yaklaşırken parmağını yakasından içeriye sokup kaydırdı. Bu tür elbise giymeyeli, beton kaldırımlarda yürümeyeli aylar olmuştu. Kadın sesleri bile yabancı geliyordu kulağına. Durdu, içerden gelen kadın seslerini dinledi.

Marion Littlejohn ablasıyla birlikte mutfaktaydı. Neşeli seslerinin inip çıkışı Mark'ın hoşuna gitti.

O kapıyı vurunca konuşmalar birden kesildi, Marion kapıya yürüdü.

Önüne çizgili bir önlük takmıştı. Çıplak kolları dirseklerine kadar un içindeydi. Saçlarını ensesinden yukarıya doğru toplayıp bir kurdeleyle bağlamıştı ama ensesine, alnına birkaç bukle düşmüştü.

«Mark,» dedi sakin sakin. «Ne kadar güzel.» Alnındaki bukleyi kaldırmaya çalıştı. Burnuna un bulaştı. Pek tatlı bir hareketti bu yaptığı. Mark yüreğinin sevgiyle şiştiğini hissetti.

«Gel içeriye.» Kenara çekildi, kapıyı açık tuttu.

Ablası Mark'ı soğuk karşıladı. Yaptığı atlatma numarası onu Marion'dan fazla gücendirmişti.

«Ne kadar sağlıklı görünüyor, değil mi?» diye sordu Marion, Mark'ı inceleyerek.

Ablası, «Fazla zayıf,» dedi. Sonra önlüğünün bağlarını çözmeye başladı.

Marion, «Belki de,» diye kabullendi. «Belki doğru dürüst, yemek yemeye ihtiyacı vardır.» Gülümseyerek başını salladı. Mark'taki yeni olgunluğu bir anne gözüyle farketmişti. Ayrıca yüzünde yalnızlık çizgilerini de görmüştü. Onu kollarına almak, başını göğsüne yaslamak istiyordu.

«Çok güzel ayran var,» dedi bunun yerine. «Şuraya, seni görebileceğim yere otur.»

Sürahiden ayranı boşaltırken ablası Mark'a bakmaksızın, «Daha fazla yumurta gerek,» dedi. «Ben kasabaya kadar gideyim.»

Yalnız kaldıklarında Marion oklavayı eline aldı, masanın yanına gelip durdu, hamurları ince ince açmaya koyuldu.

«Neler yapıyorsun, anlat bana,» dedi Mark'a. Mark önce tutuk başladı ama konuştukça hevesi arttı, ona Chaka Kapısını, yaptığı işleri, hayatının amacını, orada bulduklarını bir bir anlattı.

«Çok güzel,» diyordu Marion ikide bir. Kafası ileriyle dönük çalışıyordu. Uygarlıktan uzakta yaşanacak bir hayatın gereklerini liste halinde çıkarmaktaydı. Öyle bir yaşamda küçük lüksler... örneğin, bir bardak taze süt, gece yakılacak ışık bile önceden dikkatle planlanmak zorundaydı.

Kişiliği gereği, bu proje onu ne heyecanlandırıyor ne de üzüyordu. Zaten tam kâşif karısı ruhlu insanlardandı. Erkek nereye giderse, karısı da oraya giderdi. Gerekli olan, işin yapılmasıydı.

«Evin yeri, tepelerin ilk iniş yaptığı yer,» diye anlatıyordu Mark. «Ama oradan vadi görülebiliyor. Chaka Kapısı da tam yukarısında kalıyor. Çok güzel bir yer. Hele de akşamları.»

«Eminim.»

«Evi zamanla eklemeler yapılabilecek biçimde planladım. Birer oda, birer oda. Başlangıçta iki oda olacak...»

«Evet, başlangıçta iki oda yeter,» diye kabullendi Marion. Kaşlarını düşünceli bir tavırla çatmıştı. «Ama çocuklar için ayrı bir odaya ihtiyacımız olacak.»

Mark sözünü yarıda kesip bakışlarını ona dikti. Doğru duyduğundan emin olamıyordu. Marion oklava elinde duraladı, ona gülümsedi.

«Buraya bugün bunun için gelmemiş miydin?» diye sordu tatlı bir sesle.

Mark gözlerini yere indirip başını evet anlamında salladı. «Herhalde öyle,» derken sesi düşünceli çıktı.

Nikâh töreni sırasında Marion yalnız bir an kontrolünü kaybetti. General Sean Courtney'in yanında karısıyla ön sırada oturmakta olduğunu gördüğü zaman. Sean yas kılığındaydı. Kravatına elmas bir iğne takmıştı. Ruth kocaman şapkasıyla pek zarifti. Şapkasının üzerinde güller vardı.

«Gelmiş!» diye fısıldadı Marion kendinden geçercesine. Arkadaşlarına ve akrabalarına gururlu bakışlarla bakmaktan kendini alamadı. Sosyal düzeyi amma yukarılara fırlamıştı!

Daha sonra general onu iki yanağından şefkatle öptü ve Mark'a döndü. «Buraların en güzel kızını seçmişsin, oğlum,» dedi. Marion bir kere daha mutlulukla parıldadı. Ömründe bu kadar güzel görünmemişti gerçekten.

Mark generalin kendisine verdiği Zulu işçilerin yardımıyla yolu Bubezi Nehri kıyısına kadar açmayı başarmıştı. Yeni gelini Chaka Kapısına motosikletinin arkasında getirdi. Yandaki sepete çeyizin bir bölümü yüklenmişti.

Arkada Zulu'lar iki katırı ve Marion'un yükünün geri kalanını getiriyorlardı.

Sabahın erken saatinde nehir boyunda sis pek yoğun olurdu. Sular göl gibi sakindi o saatlerde. Renkleri pembeye dönük olurdu.

Chaka Kapısının koca sütunları bu sisin içinden yükselir, esrarengiz kara hayallere benzer, altın bulutlar arasında son bulurlardı.

Mark buraya gelmek için bu saati özellikle seçmişti. Marion yeni evini en güzel halinde görsün diye. Motosikletini durdurup motoru susturdu.

Sessizlik içinde oturup güneşin ilk ışıklarını yollamasını beklediler.

«Çok güzel, canım,» diye mırıldandı Marion. «Şimdi bana evin kurulacağı yeri göster.»

O da Zulu'larla birlikte çalıştı. Dirseklerine kadar çamurlara bulandı, taş ve tuğla taşıdı, Zulu'lara kendi dillerinde emirler verdi. Katırları güttü, kütük getirdi, her tür işe yardım etti. Eşarbını ensesinde düğümlüyor, kollarını dirseklerine kadar sıvıyor, çalışıyor da çalışıyordu.

Kilden kurulu fırında pişirdiği ekmekler altın rengi, iyi kabarmış çıkıyordu. Mark et yemeğinin son lokmasını yutarken o, «Lezzetli miydi, canım?» diye soruyordu.

Akşamları lambanın altında oturuyorlar, Marion başını kucağındaki dikişine eğiyor, Mark günün serüvenlerini anlatırken neşeyle başını sallıyor, her küçük zaferi, her küçük düş kırıklığını dinliyordu.

«Ne yazık, hayatım!» Ya da, «Senin için ne kadar iyi, hayatım!» diyordu.

Parlak, bulutsuz bir günde Mark onu eski patikadan Chaka Kapısının tepesine tırmandırmıştı. Dar yerlerden geçerken hep elini tutuyordu. Çünkü nehir iki yüz metre alttaki derin yarda akmaktaydı. Marion eteklerini kuşağına taktı, sepetini sımsıkı tuttu, tırmandıkları süre boyunca bir kez bile adımını şaşırmadı.

Doruğa geldiklerinde Mark ona taş duvarları, iri mağaraları gösterdi. Chaka'ya meydan . okuyan yerlilerin sığındığı mağaralardı bunlar. Sonra Chaka'nın savaşçılarının yukarıya tırmandığı o tehlikeli yolu işaret etti. Sonunda o dorukta yer alan katliamı anlattı, insan vücutlarının nasıl yağmur gibi tâ aşağıda akan nehre döküldüklerini dile getirdi.

«Ne kadar ilginç, sevgilim,» diye mırıldandı Marion. Bir yandan sepetindeki örtüyü çıkarmış, yere yayıyordu. «Biraz çörekle biraz da çok sevdiğin kayısı reçelinden getirdim,» dedi.

Mark'ın gözüne bir şey ilişti. Aşağılardaki vadide alışılmadık bir hareket. Hemen dürbününe uzandı. Ulu ağaçların dibindeki altın rengi çimenler üzerinde, uzaktan kara böceklere benzeyen bir şeyler kıpırdıyordu. Mark onların ne olduğunu hemen anladı, içinde kabaran heyecanla saymaya koyuldu.

«On sekiz!» diye bağırdı yüksek sesle. «Yeni bir sürü bu.»

«Nedir, canım?» Marion üzerine reçel sürmekte olduğu çörekten başını kaldırdı.

«Yeni bir bufalo sürüsü,» dedi Mark sevinçle. «Buraya kuzeyden girmiş olmalılar. Plan şimdiden başarılı olmaya başladı.»

Dürbünüyle bakarken hayvanlardan birinin uzun çimenlerin bulunduğu açıklığa çıktığını gördü. Yalnızca geniş, siyah sırtı belli oluyordu hayvanın. Başını eğmişti. Boynuzları görünmüyordu. İçinde büyük bir sahiplik gururu hissetti. Onundu bunlar. Kurduğu güvenli yuvaya ilk gelip katılanlardı.

«Bak.» Dürbününü ona uzattı. Marion ellerini dikkatle sildi, dürbününü alıp aşağıya doğru tuttu. «Şurada, bataklığın kenarında.» Mark parmağıyla gösterirken duyduğu gurur yüzünde pırıl pırıldı.

«Görüyorum.» Marion onun hatırı için mutlu mutlu gülümsüyordu. «Ne kadar iyi, sevgilim.»

Sonra dürbünü çevirip eve doğru baktı.

«Ne güzel görünüyor,» dedi. «Oraya bir an önce taşınmaya can atıyorum.»

Ertesi gün yaban incirinin altındaki uydurma kulübelerinden yeni eve taşındılar. Bir çift kırlangıç da onlarla birlikte taşındı. Hızla uçan kuşlar çabucak kendilerine yeni bir yuva kurma işine giriştiler.

Mark, «İyi şansa bundan belirgin bir işaret bulunamazdı,» diye güldü.

Marion kuşkulu bir sesle, «Her yanı öyle pisletiyorlar ki,» dedi. Ama o gece, ömründe ilk olarak sevişmelerini Marion başlattı. Cift kişilik yatakta rahatça sırtüstü yattı, geceliğinin eteklerini beline sıvadı, sıcacık bacaklarını açtı.

«İşiyorsan haydi, sevgilim.» Marion bu kadar iyi bir insan olduğundan, kendisini bu kadar çok sevdiğinden, Mark elinden geldiğince düşünceli davrandı ve çabuk oldu.

«İyi miydi sevgilim?»

«Harikaydı.» dedi Mark. Birden gözünün önünde capcanlı, bir genç kadın belirmişti.

Çevik, esnek vücuduyla. Suçluluk duygusu içine bir yumru gibi oturdu. O hayali kafasından uzaklaştırmaya çalıştı ama hayal direndi, rüyalarına girdi, güldü, dans etti, ona takıldı. Sabah uyandığında Mark'ın gözlerinin çevresinde mavi halkalar vardı. Kendini korku içinde ve tedirgin hissediyordu.

«Ben vadiye devriye gezmeye çıkıyorum.» Kahvesinden başını kaldırmamıştı.

«Daha cuma günü döndün.» Marion şaşırmıştı.

«O bufaloları aramak istiyorum.»

«Peki canım. Çantanı hazırlayayım... ne kadar kalacaksın? Çantaya kazağını ve ceketini de koyayım... akşamları serin oluyor... iyi ki dün yemekleri pişirmişim...» Neşeyle konuşmaya devam ediyordu. Mark ona sus diye haykırmak için dayanılmaz bir istek duydu. «Bugün bahçeyi ekmeye vakit bulacağım demektir. Tekrar taze sebze yemek pek zevkli olacak. Ne zamandır mektup da yazmamıştım. Evden bizi merak edecekler.» Mark masadan kalktı, katırı eyerlemek üzere uzaklaştı.

İri kanatların çırpılma sesi Mark'ı hayalerinden ayırdı, eyerin üzerinde dikleştirdi. Koca kuşlardan kurulu bir sürü, kızıl kayaların ucundan havalanıyorlardı.

Kirli renkli akbabalardı. Mark'ın yaklaşmasından rahatsız olmuş, yükseklere doğru uzaklaşıyorlardı. Uzaklaşırken çirkinlikten kurtulup güzelleşmeye başladılar.

Mark, Trojan'ın dizginine asıldı, Mannlicher'i kılıfından çekti, ihtiyatlı davranmak üzere hazırlandı. İçinde bir heyecanın ilk habercilerini hissetmekteydi. Büyük hayvanlardan birinin bir başka hayvanı öldürdüğünü düşünüyordu. Belki de bir aslan yapmıştı bu işi. Ne zamandır hâlâ aslan arıyordu vadide umutla.

Bufalo ıslak, yumuşak toprakların tam kenarında yatmaktaydı. Daha yeni ölmüş, akbabalar ona sokulmaya vakit bulamamışlar, ıslak topraklar üzerindeki izleri bile bozamamışlardı. Yalnızca bir tek gözü oyup çıkarmışlar, hayvanın anüsü çevresindeki yumuşak derileri didiklemişlerdi. Hep oralarından başlarlardı cesedi parçalamaya.

Bufalo kocaman, yetişkin bir hayvandı. Boynuzları tepesinde birleşecek kadar uzamıştı. Vücudu da iriydi. Ödüllük Hereford boğalarından bile büyüktü. Omuzları kel keldi. Çamur bulaşmıştı oralarına.

Mark arka bacakların arasına doğru elini uzattı, hayvanın henüz sıcak olduğunu hissetti.

Üç saat bile olmamış öleli, diye karar verdi, koca vücudun yanına çömeldi, ölümün nedenini anlamaya çalıştı. Hayvanın üzerinde hiçbir iz yok gibiydi. Mark tüm gücünü kullanarak koca vücudu çevirdi. Bir buçuk tonluk gövdeyi döndürebilmek için katılaşmış, ileriye doğru uzanan bacaklara asılıyordu.

Ölüm yaralarını hemen gördü. Bir tanesi omuzun gerisinde, kaburgalar üzerindeydi. Mark'ın avcı gözü o vuruşun kalbe girdiğini hemen anladı. Geniş bir yaraydı. Kanlar akmış, toprağa yayılmıştı.

Ölüm nedeni hakkında herhangi bir kuşkusu olsa bile ikinci yaraya baktığı anda o da uçtu gitti. Karşıdan geliyordu vuruş. Boynun hemen altındaydı. İki kemik arasına ustaca vurulmuştu. Yine kalbe girmişti. Silah geri çekilememiş, hayvan üzerine devrilince orada kalmıştı.

Mark kırık bıçağı kavradı. Bir çizmesini hayvanın omuzuna dayadı, inleyerek tüm gücüyle asılıp bıçağı çekti aldı.

Onu ilgiyle inceledi. Geniş av bıçaklarındandı. Kral Chaka'nın çizimini kendi yaptığı türden. Mark, Sean Courtney'in Zulu savaşlarını, Isandhlwana'yı, Morma Gorge'u anlatışını hatırladı.

«O bıçağı insanın köprücük kemikleri arasına soktular mı, tâ içeriye daldırabiliyorlar. Geri çektikleri zaman da adamın tüm kanı o delikten akıp boşalmış gibi oluyor.» Sean sonra susmuş, kamp ateşine dikmişti gözlerini. «Bıçağı çekerken 'Ngidhla!' diye bağırırlar. Yani 'Yedim!' Bunu bir duysan bir daha unutamazsın. Kırk yıl sonra bile hatırlamak hâlâ tüylerimi diken diken ediyor.»

Mark bıçağı elinde tutarken Chaka'nın kendisinin de bu tür silahla bir bufalo avladığını hatırladı. Gözleri bıçaktan, koca kara vücuda doğru kaydı, öfkesinin içine isteksiz bir hayranlık duygusunun da karışmaya başladığını gördü. Öfkesi, değerli hayvanlarından biri yokedildiği için, hayranlığı da bu ölümün gerçekleştirilebilme biçiminden ötürüydü.

Avcıyı düşünürken onun böyle değerli bir silahı bırakıp gitmesi için bir neden olması gerektiğini akıl etti.

Nemli topraklar üzerindeki izlere baktı, hayvanın su içtikten sonra, açıklığa çıkmadan önce geçtiği tünel gibi patikayı buldu. Avcının gür çalılar arasında pusu kurduğu yeri gördü. Çıplak ayak izlerini tanımamaya olanak yoktu.

«Punguşe!» diye haykırdı Mark.

Punguşe orada rüzgâra karşı yatıp beklemiş, hayvan tam geçerken bıçağını omuz arkasına daldırmıştı. Yaradan kanlar çağlayan gibi fışkırmıştı.

Bufalo derhal dönüp kendisine kötülük edeni avlamaya kalkışacak ender hayvanlardan biriydi. Ayakta ölmüş gibi bir durumda olmalıydı hayvan. Her soluğunda ciğerinden kanlar fışkırıyor olmalıydı. Ama yine de olduğu yerde dönüp Punguşe'nin kokusunu almış, alınca da kendini dengelemiş, burnunu havaya kaldırmış, ancak ölümle son bulacak saldırısına girişmişti.

O yaklaşırken Punguşe ayağa kalkıp onu beklemiş, bıçağı bu kez boyun altındaki yeri bulmuştu ama bu arada hayvan da ona vurmuştu. On iki adım kadar attıktan sonra da kendisi devrilmişti.

Mark, Punguşe'nin düştüğü yeri buldu. Vücudunun izleri nemli topraklarda çok belirgindi.

Sonra kendisini ne tarafa sürüklediğini gördü. Biraz ilerde kendini zorla dengeleyerek tekrar ayağa kalkmıştı.

Yavaşça kuzeye dönmüştü ondan sonra. Ama adımları normal değildi. Her zamanki gibi parmakuçlarına basa basa, o uzun adımlarla gitmiyordu.

Bir yerde yine duralamış, elindeki çelik tuzağı bırakmıştı. Onu bir karınca yuvasına gömmüş, üzerine kum atmıştı. Belli ki kendini o ağır yükü taşıyamayacak kadar güçsüz hissediyordu, İyi gömüp saklayamayacak kadar hastaydı. Mark tuzağı eline aldı, katırın eyerine bağladı. Bu tuzak benim değerli hayvanlarımdan kaç tanesine ölüm getirdi acaba, diye düşündü.

Bir mil daha ilerde Punguşe yine durmuş, çevredeki çalılardan yaprak toplamıştı. Şifalı bir yapraktı bu. Sonra yavaşça yoluna devam etmişti. Kayalardan gitmiyor, her zamanki gibi izlerini örtmeye, saklamaya çalışmıyordu.

Dar, derin, kuru su yataklarının kumlarından geçerken Punguşe tek dizi üzerine düşmüş, kendini doğrultabilmek için iki elini yere dayamak zorunda kalmıştı.

Mark o izlere baktı. İlk olarak kan vardı bu izlerde. Küçük damlalar kumun üzerinde boncuk boncuk kurumuştu. Mark öfkesiyle zafer duygusunun arasında ilk kez kaygının varlığını hissetti.

Adam kötü yaralanmıştı. Bir keresinde Mark'ın hayatını kurtarmıştı oysa. O toprak testideki acı ilacın tadını Mark hâlâ hatırlıyordu.

Buraya kadar Trojan'ı ipinden çeke çeke gelmişti. Siluetinin boyunu kısa tutabilmek için... Nal sesleri fazla yüksek olup duyulmasın diye. Ama artık eyerin üzerine atlayıp hayvanı mahmuzladı.

Punguşe yerdeydi. Sonunda yıkılmış, kumların üzerine serilmişti. Sonra sürüklenerek kenardaki çalıların gölgesine sığınmış, yanındaki hafif maymun postunu kafasına örtmüş, uyumak ya da ölmek üzere yerleşmişti.

O kadar hareketsiz yatıyordu ki, Mark onu gerçekten ölü sandı. Katırın sırtından atlayıp yavaşça yaklaştı. Yapraklar üzerinde bıraktığı kan izlerinde sinekler neşeyle vızıldayarak uçuyordu. Koltuk altından sırtına doğru kıvrılan yarasına şifalı yaprakları basmıştı.

Mark onun bu yarayı nasıl aldığını gözünde canlandırabiliyordu. Punguşe yaklaşan bufaloyu karşılamak üzere ayakta. Elinde bıçağıyla boyun altına doğru uzanıyor, bıçağı saplayıp kendini korumak üzere geri sıçrıyor. Ama hayvan da güçlü ön bacakları üzerinde dönüyor, kıvrık boynuzlarını ona saplıyor.

Kıvrık uç Punguşe'nin yan tarafına, aşağıya batmıştı. Yara kalça kemiğinin hemen yukarısındaydı. Bu vuruş onu havaya fırlatmış, hayvan sendelerken uzaklaşmasını sağlamıştı. O da kendine saplanmış çelikle mücadele halindeydi. Somunda ön bacakları üzerine çökmüş, ölüm narasını koparmış olmalıydı.

Mark güneşin parlak ışığı altında o yaraya bakarken ürperdi, tek dizi üzerine çöküp eliyle uçuşan sinekleri kovaladı.

Adamın fizik yapısına ilk kez dikkat ediyordu. Maymun derisi yalnızca başı ve omuzları örtmekteydi. Üzerine mavi boncuklar işlenmiş kasık bağı da bacaklarının arasında sallanıyor, sağlam kalçalarını, kaslı oyluklarını, sımsıkı karnını açıkta bırakıyordu.

Her kası tek tek belliydi. Damarlarının yılan gibi dolaştığı yerler de görünüyordu. Bunlar hep adamın vücudunun ne derece gelişmiş ve formda olduğunun kanıtlarıydı. Teni normal Zulu teninden açık renkti. Kadın teni gibi parlaktı. Göğsünde koyu renk, yuvarlak kıllar vardı.

Mark, ben çakala yem attım, kocaman, yeleli bir aslan tuttum, diye düşündü. Bu kez Punguşe'nin ölmüş olmasından gerçekten korktu. Bu kadar görkemli bir yaratık için böyle bir ölüm pek yakışıksız bir sondu.

O sırada göğsün belli belirsiz iniş kalkışlarını farketti, uzanıp omzuna dokundu.

Adam kıpırdandı, acı içinde kendini tek dirseği üzerinde doğrulttu, Mark'a baktı.

Yaşı tam gücünün doruğundaydı. Gururluydu. Belki kırk yaşlarında falandı. Şakaklarındaki kara buklelere bilgeliğin ilk ışıklı renkleri daha yeni yeni dokunuyordu.

Acısı yüzünden belli olmadı. Geniş alnı cilalı amber gibi pırıl pırıldı. Ağzı sakin bir ifade taşıyor, gözleri kara, canlı, gururlu bakıyordu. Soylu bir Zulu'nun yakışıklı aydede suratı vardı Mark'ın karşısında.

«Sakubcna, Punguşe,» dedi Mark. «Seni görüyorum, ey Çakal!»

Adam bir an ona baktı, bu adı ve bu selamlama biçimini düşündü, hangi dilde ye nasıl bir aksanla söylendiğini değerlendirdi. Yüzündeki sakin ifade değişmedi. Dudaklarını ne gülümseme, ne de tiksinti ifadesi ile kıvırdı. Yalnızca kara gözlere yeni bir ışık geldi.

«Sakubcna, Jamela. Seni görüyorum, ey Arayıcı.» Sesi peşten, tok, alçaktı. Ama yine de havayı titreştirdi. Adam hemen peşinden ekledi. «Sakubcna Ngaga.»

Mark gözlerini kırpıştırdı. Çakalın da kendisini böylesine anlamlı bir adla düşüneceğî hiç aklına gelmemişti. Ngaga karınca yiyen kabuklu bir hayvandı. Boyu küçüktü. Gün ışığına yakalandığı zaman kambur, tecrübeli bir ihtiyar gibi hızlı adımlarla ilerler, yoluna çıkan her şeye miyop gibi bakar, sonra tekrar hızla yürümeyi sürdürürdü.

Jamela ve Ngaga adları birarada kullanılınca, durmadan daireler çizerek dolaşan, her şeye bakan, ama hiçbir şeyi görmeyen bir yaratık geliyordu insanın gözünün önüne.

Birden Mark kendini, saklanmış bakan insanın gözüyle gördü. Vadi içinde amaçsız gibi görünen devriye görevinde dolaşıyor, ilgisini çeken her şeyi incelemek üzere katırından iniyor, sonra tekrar yoluna devam ediyor. Tıpkı ngaga gibi. Pek iltifat sayılmazdı bu doğrusu.

Birden tekrar tedirginlik duydu. Punguşe yaralı olduğu halde, Mark üstün durumda olduğu halde, yine de bu karşılaşmada kendisinin kazançlı durumda olmadığını hissetti .

Ciddi bir ifadeyle, «Ngaga görünüşe göre sonunda aradığını buldu,» dedi ve battaniyeyi getirmek üzere katıra doğru yürüdü.

Kanlı yaprakların altında bufalo boynuzunun saplanmış olduğu derin delik vardı. Belki böbreklere kadar gidiyordu. Eğer öyleyse adam öldü demekti. Mark bu düşünceyi bir kenara itmeye çalışarak yarayı elinden geldiğince dikkatle temizledi, pansumanını yaptı.

Yanındaki yedek gömleği kar gibi beyazdı. Marion onu özenle ütülemişti. Mark hemen kollarını yırttı, bedeni tampon gibi katlayıp deliğin üzerine kapattı, sonra yırtığı kollarla bağladı.

O çalışırken Punguşe hiçbir şey söylemedi. İtiraz etmediği gibi, Mark onu doğrultup oturturken acı duyduğunu belirten herhangi bir ses de çıkarmadı. Yalnızca gömlek yırtılırken üzgün bir sesle, «Güzel bir gömlek,» diye mırıldandı.

«Bir zamanlar genç, yakışıklı bir ngaga vardı. Hastalıktan ölmek üzereydi,» diye hatırlattı Mark. «Ama kurnaz, yaşlı bir çakal onu güvenli bir yere taşıdı, ona yiyecek, içecek verdi.»

«Ha,» diye başını salladı Punguşe. «Ama iyi bir gömleği yırtacak kadar aptal bir çakal da değildi.»

«Ngaga için önemli olan çakalın sağlığına kavuşup gücünü kazanması. O zaman Kral Georgey'nin cezaevine onur verdiğinde, oradaki kayaları daha iyi kırabilir.» Mark battaniye rulosunu tekrar sardı. «İşeyebilir misin, ey Çakal? Bufalonun seni ne kadar derin yaraladığını görmemiz gerek.»

İdrar pembemsi kahverengiydi ama içinde kan yoktu. Böbrekler yalnızca biraz zedelenmiş, darbenin çoğunu Zulu'nun o çelik kasları karşılamış olabilirdi. Mark içinden, dilerim öyledir diye dua ediyordu ama neden bu kadar ilgi duyduğunu da anlayamıyordu.

Hızla çalışarak iki uzunca dal kesti, arasına battaniyeyi sarıp bir sedye yaptı, ucunu katırın eyerine tutturdu.

İri Zulu'nun oraya yatmasına yardım etti. Boyunun ne kadar uzun olduğunu görünce şaşaladı. Tutunmak için Mark'ın omzuna doladığı, kolu da çok sertti.

Punguşe arkadaki sedyede sürüklenirken katırı yürüttü. Bufalonun avladığı yerden geçtiklerinde ortalık kararıyordu. Mark ağaçlarda bekleşen akbabaların iğrenç siluetini görebildi.

«Ne diye öldürdün benim bufalomu?» diye sorarken aslında Punguşe'nin hâlâ kendinde olup olmadığından emin değildi. «Yeni yasaları herkes biliyor. Ben her kasabaya gittim, her induna'yla, her reisle konuştum. Bu vadide avlanmanın cezasını da herkes biliyor.»

«Eğer o senin bufalonsa ne diye üzerinde damgan yoktu? Abelungu'nun, beyaz adamın geleneği hayvanlarına damga basmayı gerektirir, değil mi?» Punguşe sedyeden cevap verirken sesinde alay da yoktu, yüzünde gülümseme de. Ama Mark bunun alay olduğunu biliyordu. Öfkesinin yine kabardığını hissetti.

«Bu bölge kutsal ilan edildi. Ta Kral Chaka'nın gününden beri öyle.»

«Hayır,» dedi Punguşe. «Kralın av alanı ilan edildi.» Sesine birden ciddiyet gelir gibi oldu. «Ben de kral soyundan bir Zulu'yum. Burada avlanmak benim doğuştan hakkımdır... erkek işidir avcılık.»

«Kimsenin burada avlanmaya hakkı yoktur.»

«O halde buraya isibhamu'larla, tüfeklerle yüz mevsimdir gelip duran beyaz adamlara ne demeli?» diye sordu Punguşe.

«Onlar kötü adam. Tıpkı senin gibi.»

«O halde neden benim gibi onurlandırılıp da Kral Georgey'nin cezaevinde konuk edilmiyorlar?»

«Bundan böyle edilecekler,» diye güvence verdi Mark ona.

«Hah!» Bu kez Punguşe'in sesinde yoğun bir nefret ve alay bulunduğu açıktı.

Mark, «Ben onları yakalayınca onlarda oraya gidecekler,» diye tekrarladı. Ama Zulu pembe avuçlu elini havada sallayıp inanmadığını belli etti. Çeşitli yasalar bulunduğundan emindi o bu dünyada. Kimi yasa zenginler için, kimi fakirler için, kimi beyazlar için, kimi de siyahlar içindi. Tekrar sustular. Karanlık bastıktan epey sonra Mark'ın o gece için kamp kurduğu yere geldiler, katırı bağlayıp otlasın diye bıraktılar.

Mark ateşin başına çömelmiş akşam yiyecekleri yemeği pişirirken, Punguşe gölgelerde kalan sedyesinden tekrar konuştu.

«Silwane'yi, vadinin vahşi hayvanlarını kimin için koruyorsun? Kral Georgey buraya ava mı gelecek?»

«Burada bir daha hiç kimse avlanmayacak. Ne kral, ne de yurttaş.»

«O halde Silwane'yi neden koruyorsun?»

«Çünkü korumazsak gün gelecek buralarda hiç kalmayacaklar. Ne bufalo, ne aslan, ne ceylan... hiçbir şey. Koskoca bir boşluk.»

Punguşe sessiz kaldı. Mark mısır unu çorbasının içine etleri didikleyip tencerenin kapağı içinde ona götürünceye kadar da konuşmadı.

«Ye,» diye emretti Mark. Kendi tabağını kucağına alıp, onun karşısına bağdaş kurdu.

Punguşe düşünceli bir sesle, «Dediğin doğru,» dedi. «Ben çocukken... senin yaşındayken...» Mark bu iğneye hiç aldırmadı, «Bu vadide o zamanlar filler vardı. Koca erkek filler. Dişleri mızrak kadar uzundu. Birçok da aslan vardı. Bufalo sürüleri kralın sürüleri kadar kalabalıktı.» Sesi kesildi, sonra tekrar konuştu. «Hepsi yokoldu. Yakında bu kalanlar da yokolacak.»

«Bu iyi bir şey mi?» diye sordu Mark.

«Ne iyi, ne de kötü.» Punguşe omuz silkip yemeğini yemeye başladı. «Dünya böyledir ama... bunu düşünmekten de hiçbir yarar çıkmaz.»

Sessizce yemeklerini bitirdiler. Mark tabakları aldı, kahveyi getirdi. Punguşe elini sallayıp istemediğini belirtti.

«İç bunu,» diye terslendi Mark. «İçindeki kanların akıp gitmesine, temizlenmesine yardımcı olur.»

Punguşe'ye kendi sigaralarından bir tane verdi. Zulu mantar filtreyi dikkatle koparıp attı, sonra sigarayı ağzına koydu. Tadını alınca enli burnu buruştu. O yerli tütüne alışkındı. Ama bir yorumda bulunup karşısındakinin konukseverliğini bozmak istemedi.

Mark sordu. «Hepsi yokolunca, buraya, bu vadiye büyük boşluk gelince, sen ne olacaksın, ey Çakal?»

«Sorunu anlamadım.»

«Sen silwane adamısın. Büyük bir avcısın. Hayatın silwane'ye bağlı. Sığırcı nasıl sığıra bağlıysa öyle. Hayvanların gidince sen ne olacaksın, koca avcı?»

Sözünün Zulu'nun tam canevine dokunduğunu hissetti Mark. Adamın burun deliklerinin açılıp kapandığını, içinde bir şeyin tutuştuğunu gördü. Ama söylenileni enine boyuna düşününceye kadar bekledi.

«Igoldi'ye giderim,» dedi Punguşe en sonunda. «Altın madenlerine gider zengin olurum.»

«Seni orada toprağın tâ altında çalıştırırlar. Orada güneşi göremez, rüzgârı hissedemezsin. Taşları kırar durursun. Şimdi Kral Georgey'nin cezaevinde yapacağın gibi.»

Mark, Zulu'nun suratında dolaşan tiksinti ifadesini gördü.

«Tekwemi'ye giderim.» Punguşe fikrini değiştirmişti. «Durban'a giderim. Önemli adam olurum.»

«Tekwemi'de soluduğun havayla ciğerlerine baca dumanları dolar. Şişko Babu sana bir şey söylediği zaman ona, 'Yehbo, Nkosi, evet patron,' diye cevap verir durursun.»

Şimdi Zulu'nun yüzündeki tiksinti daha derindi. Sigarayı dibindeki yaldızlı kâğıda kadar içti, sonra iki parmağı arasında ezdi.

«Jamela,» dedi ciddi bir sesle, «İnsanı üzen sözler konuşuyorsun sen.»

Mark koca Zulu'nun yarasının aslında onun göstermek istediğinden daha derin olduğunu biliyordu. Ama acı duyduğunu göstermek kadınlara göreydi gelenek gereği.

Onu motosikletin yan sepetine koyup eğri büğrü yollardan Ladyburg'a kadar götürebilmesi için aradan epey zaman geçmesi gerekecekti.

Mark evinin katır ahırları karşısındaki küçük sundurmaya yatırdı onu. Orası kuru ve serindi. Kapısında sağlam bir asma kilit vardı. Marion'un dolabından aldığı şilteyi ve battaniyeleri ona verdi. Marion onları çocukların odası için saklıyordu. İtiraz etti. «Ama o bir yerli, hayatım!»

Mark her akşam tutuklusunun yemeğini götürüyor, kendi de sundurmanın en üst basamağına oturuyor, karşılıklı birer sigara içerken konuşuyorlardı.

«Eğer vadi şimdi Kral Georgey'nin malıysa, sen nasıl evini buraya kurdun, bahçeni ektin, katırlarını otlatıyorsun?»

«Ben kralın adamıyım,» diye açıkladı Mark.

«Sen induna mısın?» Punguşe kaşığı ağzına doğru götürürken yarı yolda durmuştu. Mark'a inanmaz bakışlarla bakıyordu. «Kralın danışmanlarından mısın?»

«Ben kraliyet av alanının koruyucusuyum.» Mark eski Zulu sözcüklerini kullanmıştı bunu anlatmak için. Punguşe üzgün üzgün başını salladı.

«Babamın babası da bir zamanlar kraliyet av alanının koruyucusuydu... ama çok önemli bir adamdı. İki düzine karısı vardı. Bir düzine savaşta çarpışmıştı. Öyle çok adam öldürmüştü ki, kalkanındaki tüyler ilkbaharda tepelerdeki otlar kadar çoktu.» O tüyleri kral savaşta kahramanlık gösteren adamlarına verirdi. Punguşe yemeğini bitirdi, sonra ekledi.

«Kral Chaka erkek işini çocuklara yaptıracak adam değildi.»

Ertesi akşam Mark yaranın hızla iyileşmekte olduğunu gördü. Bu, adamın inanılmaz gücünden ve sağlamlığından ileri geliyordu. Artık bağdaş kurup oturabiliyor, başını da daha dik tutuyordu. Yakında Ladyburg yoluna koyulacak kadar güçlenecek, diye düşündü Mark. İçinde garip bir pişmanlık duygusu hissetti.

«Kral Georgey kuşkusuz büyük, akıllı, her şeyi gören bir kral,» diye akşamın tartışmasını açtı Punguşe. «Ama o halde şafakta yapılması gereken işi neden gurup vaktine bırakmış? Eğer bu vadide büyük boşluk doğmasını önlemek istiyorsa, işe onun babası başlamalıydı.»

«Kralın işleri pek çok, hem de uzak ülkelerde. Her konuda kendisine öğüt vermeleri için induna'larına güvenmek zorunda. Onlar da onun kadar akıllı ve uzak görüşlü değiller.»

«Abetungu, beyaz adamlar, çocuk kadar açgözlüdür. Yiyebileceklerinden fazlasını koparırlar. Sonra da kalanını yüzlerine gözlerine sürerler.»

«Açgözlü ve cahil siyah adamlarda vardır,» dedi Mark. «Kimisi kürkünü almak için leoparları bile tuzaklarla öldürür.»

«Açgözlü beyazlara satmak, onların cahil karılarını giydirmek için,» diye kabullendi Punguşe. Mark, bu da kaynağı kurutur, diye düşündü, kalkıp tabakları aldı.

Bir sonraki akşam vedalaşırlarken Punguşe hüzünlü görünüyordu.

«Bana düşüneceğim çok konu verdin,» dedi.

Mark, «Düşünmeye de bol hol zamanın olacak,» diye karşılık verdi. «Kayaları kırarken.» Punguşe bu söze aldırmadı.

«Sözlerinde ağırlık var. Çoban olacak yaşta bir adam için hele.» Bu bir iltifattı. Sonra Punguşe ağır ağır başını salladı. Sabah olduğunda da gitmişti.

Damdaki kapağı açmış, küçük delikten yukarıya çıkıp kaçmıştı. Kendi maymun postunu almış, Marion'un battaniyelerini katlayıp şiltenin üzerine bırakmıştı. Gerçi kendi çelik tuzağını da almak istemişti, ama Mark onu mutfağa kilitlemiş olduğundan bunu başaramamış, kuzeye doğru, gece karanlığında uzaklaşmış gitmişti.

Mark tutuklusunun iyileşme sürecini iyi hesaplayamadığı için öfkeden kuduruyordu. Katırıyla onun peşine düşerken mırıldanıp durmaktaydı.

«Bu kez görür görmez vuracağım o iti,» diye söz veriyordu kendi kendine. Ama izlerin kendisini şaşırttığını farketti. İndi, karmaşık izleri çözmeye uğraştı.

Yarım saat kadar sonra izlerin peşinden nehre indi. Zulunun nehirden nasıl devrik bir kütüğe basarak çıkmış olduğunu bulana kadar öğleden sonra olmuştu.

Sonunda izleri kayalık bir alanda büsbütün kaybetti. Yorgun argın evine döndüğünde gece yarısıydı. Marion yemeği hazırlamış, on galon banyo suyunu da kaynatmıştı.

Altı hafta sonra Punguşe vadiye geri döndü. Mark evinin balkonundaki basamaklarda oturmaktaydı. Onun uzaktan gelişini seyretti.

Her zamanki dinç, uzun adımlarıyla yürüyor, bundan artık iyice iyileştiği belli oluyordu. Kasığında boncuklu bağı, omuzlarında bir çakal postu vardı. Elinde iki tane kısa bıçak taşıyordu. Karıları arkada, saygılı bir mesafeden onu izlemekteydiler.

Dört karısı vardı. Göğüsleri çıplaktı. Başlarında Zulu kadınlarının o yüksek başlıkları görünüyordu. En büyüğü kocasıyla yaşıttı. Göğüsleri sarkık, içi boşalmış gibiydi. Ön dişlerini de kaybetmişti. En genç karısı henüz yirmisine gelmemişti. Güzel, tombul, ufak tefekti. Göğüsleri kavun gibi hopluyordu. Kalçasında çocuğunu taşımaktaydı.

Her kadının başı üstünde kocaman yükler vardı. Ellerini kullanmadan onları kolaylıkla dengeleyebiliyorlardı. Peşlerinden de yarı çıplak, gülüşüp duran çocuklar onları izlemekteydi Kızlar tıpkı anneleri gibi başlarında yük taşıyorlardı. Yükün büyüklüğü çocuğun yaşına göreydi. En küçüğü dört yaşında kadardı. Başında greyfurt kadar bir paket vardı. O da büyükleri gibi kalçalarını sallaya sallaya düzenli adımlarla yürüyordu.

Mark yedi oğul ve altı kız çocuk saydı.

«Seni görüyorum, Jamela.» Punguşe basamakların dibinde durdu.

«Ben de seni görüyorum, Punguşe,» diye selam aldı Mark. Zulu en alt basamağa rahatça oturdu, karıları Marion'un bahçesinin kenarına sıralandılar. Konuşulanları duyamayacak kadar uzağa oturmuş, saygı göstermişlerdi. En genç kadın hemen memesini bebeğine uzattı, o da oburca emmeye koyuldu.

«Yarın yağmur yağacak,» dedi Punguşe, «Rüzgâr kuzeye dönmezse, dolunaya kadar bir daha yağmur yağmayacak.»

«Evet, öyle,» diye ona katıldı Mark.

«Şimdi yağmur yağsa otlaklara iyi gelir. Silwane'yi Pongola ötesindeki Portekiz topraklarından buraya çeker.»

Mark'ın şaşkınlığı meraka dönüşmekteydi.

Punguşe uçarı bir sesle, sohbet ediyormuş gibi devam etti. «Kasabada herkes konuşuyor. Sözleri benim kulağıma daha yeni geldi. Diyorlar ki, Kral Georgey'nin av alanının yeni koruyucusu olan Jamela büyük bir savaşçıymış. Denizler ötesindeki diyarlarda yapılan savaşlarda kralın pek çok düşmanını öldürmüş.» Çakal durakladı, sonra devam etti. «Henüz sakalı olmadığı ve ilkbahar otları kadar yeşil olduğu halde.»

«Öyle mi diyorlar?» diye sordu Mark terbiyeli terbiyeli.

«Diyorlar ki, Kral Georgey, Jamela'ya siyah bir tüy vermiş... kalkanına taksın diye.» Siyah tüy, verilebilecek onurların en büyüğüydü. Üstün hizmet madalyasına denk sayılırdı. .

«Ben de savaşçıyım,» dedi Punguşe. «Bombata'yla savaştım. Sonra askerler geldi, sığır sürülerimi aldı. Ben ondan sonra silwane adamı oldum. Büyük avcı oldum.»

«Silah arkadaşıyız,» diye kabullendi Mark. «Ama şimdi ben İsi-du-du-du'mu (motosikletimi) hazırlayacağım, birlikte Ladyburg'daki yargıca gideceğiz, hepimizi çok ilgilendiren konuları konuşacağız.»

«Jamela!» Zulu başını üzüntülü üzüntülü sallıyordu. Sanki yaramaz çocuğunu azarlayan bir babaydı. «Sen silwane adamı olmayı umuyorsun. Büyük boşluğu doldurmayı umuyorsun... ama sana ne yapacağını kim öğretecek? Eğer ben Kral Georgey'nin cezaevinde taş kırıyorsam, senin gözünü kim açacak, kulağını kim duyacak hale getirecek?»

«Bana yardım etmeye mi geldin?» diye sordu Mark. «Sen, güzel karıların, cesur oğulların ve doğurgan kızların bunun için mi geldiniz?»

«Evet, onun için geldik.»

«Bu çok soylu bir düşünce,» dedi Mark.

Punguşe, «Ben soylu bir Zulu'yum,» diye karşılık verdi. «Ayrıca çelik tuzağım da, tıpkı bir zamanlar sığır sürümün çalınması gibi benden çalındı, beni yine yoksul bir adam olmaya zorladı.»

Mark, «Anlıyorum,» diye başını salladı. «Geriye bir tek benim leopar postlarını ve ölen bufaloyu unutmam kalıyor.»

«Evet, öyle.»

«Kuşkusuz, sana öğütlerin ve yardımların için para ödemeyi de isteyeceğim.»

«Orası da öyle.»

«Sana verilecek paranın büyüklüğü ne kadar olacak?»

Punguşe ilgisiz bir tavırla omuz silkti. «Ben kral kanından bir Zulu'yum. Pazarda mal satan Hintli değilim. Para adil ve gerektiği kadar olacak.» Bir an duraladı. «Güzel karılarımı, cesur oğullarımı, doğurgan kızlarımı da dikkate alacak. Hepsinin inanılmaz iştahları vardır.»

Mark sessiz kalmak zorundaydı. İçindeki gülme duygusunu bastırana kadar ağzını açamazdı. Sonunda karnı gülme isteğiyle kıpır kıpır kıpırdanırken ciddi bir sesle konuşmayı başardı.

«Benimle konuşurken ne diyeceksin, Punguşe? Ben bir şey söyleyince, 'Yehbo, Nkosi, evet patron,' diye cevap verecek misin?»

Punguşe tedirgin tedirgin kıpırdandı. Yemek yerken tabağında kurt çıkmış gibi bir ifade geldi suratına. «Sana Jamela diyeceğim. Deminki gibi bir şey söylersen de, 'Jamela, bu çok budalaca bir söz,' diyeceğim.»

Mark hâlâ gülmesini tutmaya çalışarak, «Ben sana ne diyeceğim?» diye sordu nazikçe.

«Sen bana Punguşe diyeceksin. Çünkü çakal, silwane'nin en kurnaz, en zeki hayvanıdır, senin de arasıra bunu hatırlamanda yarar var.»

O sırada Mark'ın daha önce hiç görmediği bir şey oldu, Punguşe gülümsedi. Kurşuni göklerde birden, güneş parlar gibi oldu. Dişleri iri, kusursuz ve beyazdı. Gülümsemesi öyle genişti ki, yüzü ikiye ayrılmıştı sanki.

Mark artık kendini tutamadı. Boğuk bir kıkırdamayla başlayıp kahkahasını salıverdi. Bunu duyunca Punguşe de gülmeye koyuldu. Kahkahası çanlar gibi çınladı.

Karşılıklı öyle çok güldüler ki, kadınlar sustu, şaşkın gözlerle bakmaya başladılar. Marion balkona çıktı.

«Ne oldu, canım?» diye sordu.

Mark ona cevap vermedi. Marion başını iki yana sallayıp erkek milletinin çılgınlığına akıl ermeyeceğini düşünerek tekrar içeri girdi.

Sonunda ikisi de sustular. Güçleri kalmamıştı. Mark, Punguşe'ye bir sigara uzattı, o da alıp filtreyi dikkatle kopardı. Bir dakika kadar sessizce sigaralarını tüttürdüler. Sonra Mark nedense bir kahkaha daha patlattı, bu ötekine de bulaştı, tekrar başladılar.

Mark sonunda sağ elini ona uzatarak bu işe bir son verdi. Punguşe uzatılan eli tuttu. Hâlâ soluk soluğaydı.

«Punguşe, ben senin adamınım,» dedi Mark hıçkırıklar arasında.

«Ben de senin adamınım, Jamela.»

Oteldeki salonun duvarı dibinde dört adam, yarım daire halinde dizilmiş koltuklarda oturuyorlardı. Hepsi birbirine benzer, giyindikleri için sanki üniformalı gibiydiler. Koyu renk, düğmeleri iliklenmiş takım elbiseler, kolalı yakalı beyaz gömlekler, ciddi kravatlar. Yaşları arasında otuz yıla kadar farklar vardı. Bir tanesi kelleşmiş, kulaklarının ardında birkaç gümüş rengi tel kalmışken, ikincisinin kızıl bir yele gibi gür saçları vardı. Üçüncüsü ince, sivri burnu üzerine çerçevesiz gözlük takmış, dördüncüsünün gözlerinde ise uzaklara, bakmaya alışkın bir çiftçinin bakışları okunuyordu. Ama yine de hepsinin yüzlerinde aynı taştan ifade vardı.

Dirk Courtney onlara yeni doğan, Hollanda dilinden epey farklı olan bir dilde hitap ediyordu. Afrikaanca deniyordu bu dilin adına.

Güzel ve dikkatli konuşuyor, adamların yüz ifadesini giderek yumuşatmayı başarıyordu.

«Orası Jingo bölgesi,» dedi onlara. «Her evin üstünde İngiliz bayrağı dalgalanıyor. Halkı zengin. Arazi sahipleri, meslek sahipleri... partiniz orada başarılı olmaz.» Ladyburg'un belli bir kesiminden söz ediyordu. «Geçen seçimde aday bile çıkaramadınız. Kimse parasını yatırıp kaybedecek kadar budalalık etmek istemedi. Smuts'un partisi de General Courtney'i meclise rakipsiz olarak yolladı.»

Dinleyicilerinin en yaşlısı başını sallayıp onu devam etmeye davet etti.

«Eğer Ladyburg sandalyesi için mücadele edecekseniz size değişik türden bir aday gerekiyor. Yaklaşımı, farklı olmalı. İngilizceyi iyi konuşabilmeli. Malı mülkü olmalı. Seçmenlerin kendilerini özdeşleştirebilecekleri bir kimse olmalı...»

Cok parlak sözlerdi bunlar. Dirk Courtney o yakışıklı, kibar haliyle, etkili konuşmasıyla halının üzerinde gidip geliyor, hepsinin dikkatini kendi üstünde topluyor, ara sıra durup ellerini sallıyor, sözünü vurguluyor, tekrar dolaşmaya koyuluyordu. Yarım saat kadar konuştu. Bir yandan dinleyicilerini kolluyor, her birinin tepkisine dikkat ediyor, zaaflarını, güçlü noktalarını anlamaya çalışıyordu.

Yarım saatin sonunda dördünü de kendi tarafına çekmiş olduğuna karar verdi. Yalnızca parlak sözler söylendikçe kıpırdıyorlar, ulusal çıkarlar, halkın istekleri sözkonusu olduğu zaman tepki gösteriyorlardı.

Eveeet, diye düşündü Dirk Courtney rahatlıkla. Dürüst insanları satın almak daha ucuz oluyor. Namussuzlar fazla paraya patlıyor. Oysa dürüst birisi birkaç sözle, birkaç soylu duygu ifadesiyle kazanılabiliyor. Dürüst insanları her zaman tercih ederim.

Yaşlıca adamlardan biri öne doğru eğilip sordu.

«General Courtney o sandalyeyi 1910'dan beri koruyor. Smuts kabinesinde üye, bir savaş kahramanı, çok sevilen bir insan. Ayrıca sizin de babanız. Sizce seçmenler baba dururken çömeze oy verirler mi?»

Dirk'in cevabı hazırdı. «Yalnız adaylığı kazanmak için para yatırmaya hazırım demekle kalmıyorum, kazanacağımdan ne kadar emin olduğumu kanıtlamak için partinin seçim kampanyasına da fon olarak katkıda bulunmayı öneriyorum.» Aklından geçen toplamı söylediği zaman adamlar şaşkınlık içinde bakındılar.

«Peki bütün bunlara karşılık olarak?» diye sordu yaşlı adam.

«Ulusun çıkarlarından başka bir şey istemiyorum,» dedi Dirk ciddi ciddi. Karşı duvarda asılı duran haritayı aşağıya çekti.

Yeniden konuşmaya başladı. Ama bu kez daha da hevesliydi. Umut verici sözcükler seçiyor, ufuklardan ufuklara uzanan ekili alanları, sulama kanallarında dolaşacak tatlı suları anlatıyordu. Dinleyicilerinin hepsi Afrika'nın zengin ama çetin topraklarını ekip biçmiş insanlardı. Hepsi zaman zaman mavi gökleri bakışlarıyla tarayıp, hiç gelmeyen yağmur bulutlarını beklemişlerdi. Sulu tarım fikri dayanamayacakları kadar çekiciydi.

«Tabii ki, Bubezi vadisinin korunması kararını kaldırmamız, gerekecek,» dedi Dirk Courtney. Bundan bir teki bile rahatsız olmadı. Onlar tüm ülkeyi ekili alan olarak görmeye başlamışlardı bile hayallerinde.

«Bu seçimde kazanırsak...» diye başladı yaşlı politikacı.

Dirk düzeltti. «Hayır, Menheer. Bu seçimi kazandığımız zaman demek gerek.»

Adam ilk olarak gülümseyerek, «Kazandığımız zaman,» diye ona katıldı.

Dirk Courtney platformun üzerinde, başparmaklarını yeleğinin ceplerine takmış duruyordu. Gülümseyip o soylu aslan başını eğdiğinde, dinleyiciler arasındaki kadınlar rüzgârdaki sazlar gibi dalgalanıyordu.

Dirk Courtney sesini tüm salonda çınlatarak, «Kasap!» diye kükredi. «Fordsburg Kasabının elinde yurttaşlarının kızıl kanı var.»

Alkışlamaya ilk önce Dirk Courtney'in dinleyiciler arasına yerleştirdiği adamlar başladı ama kısa zamanda alkış yayıldı.

«Ben Sean Courtney'le birlikte Bombata'nın üzerine yürüyenlerdenim...» Yaşlı bir adam halkın arasından ayağa fırlamıştı. «Onunla Fransa'ya gittim.» Alkışların üzerinden sesini duyurabilmek için bağırıyordu. «Davullar çalarken siz nerelerdeydiniz, Bay Dirk Courtney?»

Dirk'in gülümsemesi asla kaybolmadı. Yalnız yanaklarında iki pembe benek belirdi.

«Ah, işte karşımızda generalin kahraman askerlerinden biri,» diye diğer dinleyicilerine döndü. «Fordsburg'da kaç kadın vurdunuz peki?»

«Bu benim soruma cevap değil?» diye bağırdı adam. Dirk yavaşça kalkıp soru sorana yaklaşan iki iriyarı adamla göz göze geldi.

«Dört bin ölü,» diye devam etti Dirk. «Hükümet bu gerçeği sizden saklamak isteyebilir, ama dört bin erkek, kadın ve çocuk...»

İki iri adam avlarına ulaşmışlardı. Dirk Courtney o anda tiyatro sahnesindeymiş gibi bir hareketle tüm bakışları kendi üstüne çekti.

«İnsan hayatını böyle küçümseyen bir hükümet, insan özgürlüğünü ve mülkiyet hakkını böylesine...»

Bir patırtı oldu. Adam sürüklenip salondan çıkarılırken bir acı çığlığı kopardı.

Gazeteler o gün duyduklarını hemen başyazılarına yansıtmakta gecikmediler. Uzun zamandan beri «Kızıl Tehlike,» «Bolşevik Tehdidi» gibi sözlerle donanmış yazılar birdenbire «Anlayışsız ve gaddarca bir çözümü seçmek» gibi ifadeleri de hatırlar oldular.

Dirk Courtney'in başlatıp Hertzog'cuların devraldığı kampanya, kamuoyunun duygularını sarkaç gibi sallamaya başladı... ya da celladın kıvrık palası gibi.

Dirk Courtney, Durban kent binası salonunda üç bin kişiye hitap etti, sonra Ladyburg kilisesinde üç yüz kişiye söylev verdi. Bölgenin her kilisesinde konuştu, her mağazaya daldı çıktı, her köşebaşında görüldü. Bir düzine seçmenle bir parti temsilcisi nerede biraraya gelse, o da orada hazırdı.

Çalışmalarını kuzeye doğru yöneltti. Gündüzleri arazi holdinglerini ziyaret ediyor, kendi yeni şeker fabrikalarını geziyor, akşamları da seçmenleri önünde konuşuyordu. Her zaman canlı, hevesli, etkiliydi. Her zaman yakışıklı ve akıllıydı. Onlara bir uçtan bir uca güzel karayollarıyla, demiryollarıyla, zengin kentlerle, canlı pazarlarla dolu bir ülkeyi anlatıyor, onlar da sevinçle dinliyorlardı.

«İki tane,» dedi Punguşe. «Bir tanesi yaşlı bir aslan. Onu iyi tanırım. Geçen yıl Portekiz bölgesinde kaldı. Usutu Nehrinin kuzeyinde. O zaman yalnızdı. Ama şimdi kendine bir dişi bulmuş.»

«Nereden girdiler?» diye sordu Mark.

«Ndumu'nun güneyinden. Sonra da bataklıkla nehir arasından ilerlediler.»

Aslan beş yaşında, çok kurnaz bir hayvandı. Omuzları yüksek, yelesi kızıldı. Alnında çirkin bir yara vardı. Sol ön ayağı sağından güçsüzdü. Sol omzuna yıllar önce bir tüfek mermisinden parça girmişti. Yavru olduğu günlerden beri insanlar onu avlamaya çalışmışlardı hep. Şimdi artık yaşlanıyordu. Yorgundu.

Nehri gece karanlığında geçti. Dişisini önü sıra yüzdürdü. Güneye doğru gidiyor, ertesi sabah nehir kıyısını taramak üzere toplanmış avcı grubundan uzaklaşmaya çalışıyordu. Davulların sesini hâlâ duyabiliyor, tüfeklerden gelen duman kokusunu alabiliyordu. Köpeklerin havlaması da geliyordu kulaklarına. Üç yüz yerli toplanmıştı oraya köpekleriyle. Çünkü aslanlar onların sürülerinden iki öküz öldürmüşlerdi. Sabaha av başlayacaktı. Aslan da dişisini güneye kaçırıyordu.

Dişisi de iri bir hayvandı. Henüz çok genç ve tecrübesizdi ama hızlı ve güçlüydü. Her gün yeni bir şeyler öğreniyordu erkeğinden. Derisi henüz tertemizdi. Ne pençe, ne diken yarası vardı. Sırtının ortasından aşağı daha koyu renk bir leke iniyordu. Boyunda o renk güzel bir sarıya dönüşüyor, karına doğru bej oluyordu.

Hâlâ bebeksi benekleri üzerindeydi. Ama Usutu'yu geçtikleri gece o da ilk olarak olgunluğa ulaşmıştı.

Güney kıyısına çıkınca silkinip postlarındaki suyu attılar, sonra erkeği ona seslendi. Boğazından önce davul vuruşları gibi sesler çıktı, başını kaldırdı, yıldızlara doğru baktı, sonra sırtı kavislendi, dişinin gerisindeki kanlı salgıları kokladı.

Dişi öne düştü, onu yarım mil ilerdeki ormanlık vadiye götürdü, orada çalıların arasına daldı. Kırmızı dikenler vardı çalıların arasında. Sanki daha önce kana batmışlar gibi.

Şafak sökerken orada ilk kez çiftleştiler. Dişi yere doğru çöktü, öfkeli tıslama sesleri çıkardı. Erkek üstteydi. Onun kulaklarını, boynunu ısırdı, onu boyun eğmeye zorladı. Daha sonra dişi onun yanına yattı, kulaklarını yaladı, burnuyla boynuna, karnına dokundu, yarı arkasını dönüp oyun oynarcasına onu kalçasıyla itti. Sonunda erkek ayağa kalktı, dişi yine çömeldi, yeniden çiftleştikleri ana kadar erkeğe hırladı.

O gün yirmi üç kere birleştiler, gece de çalılardan çıkıp tekrar güneye doğru yola koyuldular.

Ayın doğmasından yarım saat önce ekili arazinin kenarına vardılar. Erkek aslan durup kükredi. Burnuna insan ve sığır kokusu gelmişti.

Ürkerek tek pençesini uzattı, yeni sürülmüş toprakları denedi, sonra ayağını geri çekti, yumuşak bir kararsızlık sesi çıkardı. Dişi aslan kendini sevgiyle ona yasladı, ama o yan döndü, dişisini ekili tarlanın kenarı boyunca yürüttü.

«Vadiye ulaşabilecekler mi, Punguşe?» diye sordu Mark. Katırın üzerinden eğilmiş, yanı başında yürüyen Zulu'yla alçak sesle konuşuyordu.

Punguşe üç saat durmaksızın koşmuş olmasına rağmen rahat konuşabiliyordu. «İnsanların çalıştığı alanlar içinde en az bir günlük yolları var. Oralarda şeker ekicileri çalışıyorlar. Hem bu hayvanlar senin vadin hakkında hiçbir şey duymuş değil, Jamela. Burada kendilerini hoş karşılayacak çılgın Ngaga'yı da bilmiyorlar.» Mark eyerin üstünde doğruldu, ciddi bir suratla yoluna devam etti. Bu çiftin, bu yeni çiftleşen çiftin vadiye aslan kazandırmak için son şansı olduğunu biliyordu. Ama yine de hayvanların tenha yirmi millik tehlikeli yolu vardı. Ekilen alandan, topraklardan geçerken, veba gibi bakılırdı aslanlara. Oralarda hiç yaban hayvanı yoktu ama bol bol evcil hayvan vardı. Birisi «Aslan» diye bir çığlık atsa, elli kişi tüfeğini kaptığı gibi gelirdi. Nefret ederlerdi bu koca vahşi kedilerden. Hiç düşünmeksizin nefret ederlerdi. Aslan vurmak için tek şansımız bu, diye düşünürlerdi. Sığır alanında aslan vurmanın yasaya aykırı olmadığını da bildiklerinden, gönülleri rahat olurdu.

Aslanlar rüzgârın esiş yönüne karşı kampa doğru yaklaştılar, kenardaki kısa otlar üzerine yattılar.

Ateş başındaki adamların uykulu seslerini dinlediler, gelen garip kokuları kokladılar. Tütün kokusu, mısır yemeği kokusu, Zulu birası kokusu. Çok sessiz ve gergin yatıyorlardı toprağın üzerinde. Bir tek kulaklarıyla burun delikleri kıpırdıyordu.

Sığırlar devrik ağaç kütüklerinden çitle çevrili alandaydı. Kütüklerin dallı, dikenli kısmı dışa dönük, dipleri içe dönük şekilde sıralanmıştı. Sığır kokusu aslanlara güçlü ve çekici geliyordu.

Tam yetmiş iki sığır vardı o çitin içinde. Ladyburg Şeker Şirketinin malıydı. Çift sürerken kullandıkları öküzlerdi. Chaka Kapısının doğusundaki yeni açılan alanlarda kullanılıyorlardı. Alandaki ağaçları işçiler kesmiş, kütükleri odun olarak yakılmaya yollamışlardı.

Aslan bekliyordu. Sabırlı, ama uyanıktı. Gergin ve sessizdi. Sonunda ay battı, insanların sesleri kesildi, duyulmaz oldu. Aslan ateşin sönük üstünün küllenmesini de bekledi. Ondan sonra ayağa kalktı.

Dişisi yerinden kıpırdamadı. Yalnızca göğsündeki ve bacaklarındaki güçlü kaslar şişip gerildi, kulakları biraz daha öne döndü.

Erkek aslan ihtiyatlı adımlarla kampın çevresinden rüzgârın ters estiği tarafa döndü. Rüzgâr sürekli olarak doğudan esiyordu. O da bunu kullandı.

Öküzler aslanın yaklaştığını hissettiler, birden ayağa fırladılar.

Biraraya sıkışıp rüzgâra doğru dönerlerken boynuzları birbirine tosladı. İçlerinden bir tanesi bir ağıt kopardı. Derken hepsi ona katıldı. Bağırtıları ateşin başındaki adamları uyandırdı. Biri bağırdı, ateşe bir kütük atıldı. Mimoza dalları tutuşurken havaya kıvılcımlar savruldu, kampı sarı bir ışıkla aydınlattı. İşçiler ve çıraklar korkuyla ateşin başına toplandılar, uykulu gözlerle çevrelerine bakınmaya başladılar.

Aslan bir gölge gibi kaydı. Toprağın üzerinde koyu renk ve yamyassıydı. Öküzler onun kokusunu duyup daha çok böğürdüler.

Keskin amonyak kokusunu andıran koku öküzlere pek fazla geliyordu. Birleşmiş bir kale gibi, hep birlikte çiti oluşturan kütüklere saldırıp onu yıktılar, gök gürültüsünü andırır seslerle özgürlüklerine kavuştular. Bir anda dağıldılar. Birbirlerinden uzaklaşıp gecenin karanlığına karıştılar.

Dişi aslan hazır, onları bekliyordu. Paniğe uğramış sıralara saldırdı, kendine bir tek kurban seçti. Genç, ağır bir hayvandı. Onu kovaladı, çoban köpeği gibi izleyerek ateşten de, adamlardan da uzaklaştırdı, sonra koşan ön bacaklarından birine ustaca atılıp kavradı, koca dişleri ısırdı, kemiğe kadar dayandı. Kendisi sırtüstü yatıp bacağı kendine doğru çekti,

Öküz sanki beynine kurşun yemiş gibi devrildi, bir takla attı, toprağın üzerinde sırtüstü kaydı. Dört bacağı havayı tekmeliyordu.

Dişi aslan olanca hızıyla kafanın boyunla birleştiği yeri ısırdı, ilk iki omur arasına korkunç dişlerinden bir tanesini batırdı. Kemikler ceviz kırılmasına benzer seslerle yarıldılar.

Erkek aslan hemen atılıp öküzün karnından yemeğe başladı. Ama dişi aslan da başını uzatıp bu şölene katılmak istedi. Çekiciliğinden yararlanan dişinin davranışı evrenseldi. Başka zaman olsa şiddetle cezalandırılacak şeyleri bu sayede yapabilecekti.

Erkek aslan koca pençesini onun başına dayayıp engellemeye çalıştı, hırsla yutkundu, o yanaşmadan tüm öküzü bitirmeye çabaladı ama dişi kırıldı, onun pençesinin altından sıyrıldı, kulağını yaladı. Erkek isteksizce hırladı, dişi yanaşıp onun gözlerini yaladı. Erkek gözlerini sımsıkı yummak zorunda kaldı, görmeden yemeği denedi, sonunda da teslim oldu, onun da başını kanlı deliğe uzatmasına izin verdi.

İkisi yan yana, mırlayarak, yumuşak sesle hırlayarak yemeklerini yediler.

On sekiz kişiydiler. Vardiya başının kulübesinde toplanmışlardı. Tepede Petromax lambalar asılıydı. Konyak şişesi güneş battığından beri ortadaydı. Adamların çoğunun suratı kırmızı, gözleri pırıl pırıldı. Hepsi Dirk Courtney'i dinliyorlardı.

«Okullar, hastaneler herkese en çok yirmi mil uzaklıkta olacak,» diye vaatte bulunuyordu. Kadınlar örgülerinden başlarını kaldırıp baktılar. Buralarda çoluk çocuk bakmanın ne demek olduğunu bilirlerdi. «Bu yalnızca bir başlangıç,» diye söz verdi erkeklere Dirk Courtney. «İlk katılanlar, ilk yararlananlar olacak. Ben bir kere parlamentoya girdim mi, sizin dertlerinizi dile getiren güçlü bir sesiniz olacak. Buralarda hayal edemeyeceğiniz gelişmeler göreceksiniz. Hem de hızla.»

«Siz zengin adamsınız, Bay Courtney,» dedi adamlardan biri. Küçük tüccarlardandı. Ladyburg Şeker Şirketinde çalışmıyordu, ama sorusunu saygılı sorma gereğini duyacak kadar bağımlıydı o kuruluşa. «Patronlardan birisiniz. Nasıl oluyor da işçiler adına konuşuyorsunuz?»

«Zenginim, çünkü çok çalıştım. Ama sizler olmazsanız, uzun süre zengin kalamayacağımı biliyorum. Biz birbirimize bir ekip gibi bağlıyız.»

Hepsi başlarını sallayarak mırıldandılar. Dirk devam etti. «Size bir tek konuda söz veriyorum. Beyaz adamı uygun bir fiyata tutabildiğim sürece işe siyahları sokmayacağım!»

O zaman alkışlamaya başladılar. Bardaklarını doldurup onun şerefine kaldırdılar.

«Şimdiki hükümetiniz, yani Smuts'un adamları altın madenlerinde bunu yapmaya çalıştılar. Siyahlara günde iki şilin iki peniye iş, beyazlar da kaldırımlara. İşçiler itiraz edince, eli kanlı Fordsburg Kasabını yolladılar oraya. Babam demeye utandığım adamı...»

Mutfak kapısına hızlı hızlı vurulduğu duyuldu. Vardiya başı özür dileyip gitti. Bir dakika sonra geri döndü, Dirk Courtney'e bir şeyler fısıldadı. Dirk sırıtarak başını salladı, dinleyicilere döndü.

«Baylar, spor yapmak için güzel bir fırsat çıktı. Bir aslan öküzlerimden birini paralamış. Buli tarafında. Şimdi haberi geldi. Bir saat önce olmuş. Demek onu avlayabiliriz. Şimdi bu toplantıya ara verilmesini öneriyorum. Burada tekrar...» Saatine baktı. «Sabah saat beşte toplanırız. Herkes atıyla ve tüfeğiyle gelsin.»

Mark'la Punguşe battaniyelerini ayrı ayrı üstlerine çekmiş, uyuyorlardı. Trojan yakındaki sarı sarı otları kemirmekteydi. Doğudan serin bir rüzgâr esiyordu. Daha şafak sökmeden, ortalık karanlıkken uyandılar, ateşin başında kahvelerini yudumlayıp sigaralarını sessizce içtiler. Punguşe ondan sonra izi tekrar bulacaktı.

Ortalık henüz iz falan göremeyecek kadar karanlıktı ama Punguşe yine de güvenle koştu. Trojan'ı ve üzerindeki Mark'ı kendisini izlemek zorunda bıraktı.

Ekili arazinin yanı başında doğuya döndü, iz üstünden bir süre ayrıldı ama onu çabucak yeniden buldu. Güneş doğarken onlar bir daha yola koyulmuşlardı.

Yumuşak amber renkli ışıklarda hiç sıcaklık yoktu. Kırmızı toprağın üzerine katırın ve üzerindeki adamın gölgesi çarpık çurpuk düşüyordu. Mark, Zulu'nun izi bu ışıkta sürebilmesine bir kez daha şaştı. Kendisi hiçbir şey görmüyordu.

Bir tek el ateş edildiği duyuldu. Ses o kadar belirsizdi ki, Mark kendisine öyle geldiğini sandı. Ama Punguşe hemen durdu, ona dizginleri çekmesi için işaret etti.

Durup dikkatle dinlediler. Hemen arkadan on, on iki el daha ateş edildi, tekrar sessizlik oldu.

Punguşe döndü, ifadesiz bir yüzle Mark'a baktı. Sessizlik çok yoğundu. Kuşlar bile ötmez olmuştu. Sessizlik devam etti ama bir süre sonra ekili alanın kenarından kahverengi kuşların küçük bir sürüsü havalandı.

«Devam et!» diyerek başını salladı Mark, Punguşe'ye. O da yüzünü ifadesiz tutmaya çalışıyordu. Ama sesi titremekteydi.

Geç kalmışlardı. Usutu'nun son aslanları ölmüştü artık. Mark çaresiz bir öfke içindeydi.

Mark'ı tâ yanı başlarına gelinceye kadar göremediler. Çok heyecanlıydılar. İşlerine çok gömülmüşlerdi,

Sekiz beyaz adamdılar. Hepsi silahlıydı. Üstlerinde av giysileri vardı. İki Zulu seyis de atları tutuyordu.

Mimoza ağaçlarından oluşturulmuş çitin biraz dışında yarı yenmiş öküz yatıyordu. Ama adamların dikkatini üzerine çeken o değildi. Onlar öküzün biraz ilerisinde küçük bir çember oluşturmuş, yüksek sesle neşeli neşeli konuşmaktaydılar.

Mark katırdan indi, dizginleri Punguşe'ye verdi, ağır adımlarla gruba doğru ilerledi. Orada ne bulacağını düşündükçe adımları isteksizleşiyordu. Adamlardan biri başını kaldırıp onu görünce, Mark durdu. Adam onu hemen tanıdı.

«Ah, korucu!» diye güldü Dirk Courtney. «Bak, senin işini biz yapıyoruz.» Gülüşü sinsi ve nefret doluydu. Kötü niyeti öyle açıkça belliydi ki, Mark onun o anda parayı düşündüğünü hemen anladı. Kabul edip sonra derneğe bağışladığı parayı.

«İşte sana raporundan silebileceğin bir tane,» dedi Dirk yine gülerek. Adamlarına yana çekilmeleri için işaret etti. Halka açıldı, Mark ortaya adımını attı. Çevresindeki adamların suratları hâlâ kırmızıydı. Gevezelik edip duruyorlardı. Soluklarında içki kokusu vardı.

«Baylar, size Chaka Kapısı koruma alanının yeni atanan korucusunu tanıtabilir miyim?» Dirk onun tam karşısında duruyordu. Bir elini deri ceketinin cebine sokmuştu. El yapımı .450 Gibbs tüfeği öbür dirseği arasına kıstırılmıştı.

Aslan yan yatmaktaydı. Dört ayağını da uzatmıştı. Bu yara izi dolu, tecrübeli erkek hayvan bile bu durumunda öyle sıska görünüyordu ki, her kaburgası tek tek sayılıyordu. Vücudunda dört kurşun deliği göze çarpmaktaydı. Omuz altına saplanan, herhalde iki ciğeri birden delmişti. Ama bir ikincisi de kafatasını parçalamıştı. Ağzı açık duruyor, hafif kanlı salyası pembe dilinden hâlâ akıyordu.

«Tebrikler, baylar,» diye başını salladı Mark. Sesinde gizli alayı yalnızca Dirk Courtney farketti.

«Evet,» dedi. «Bu alanı ne kadar çabuk temizler, güvenli bir yerleşme yeri haline getirirsek, herkes için o kadar iyi olur.»

Herkes içtenlikle ona katıldığını belirten sesler çıkardı. İçlerinden biri cebinden küçük, kahverengi bir şişe çekti, elden ele geçirdiler. Her alan, dibini göklere doğru kaldırdı, sonra sevinçle dudaklarını yalarken şişeyi başkasına uzattı.

«Ya dişi aslan?» diye sordu Mark alçak sesle. İçki sırası kendisine gelince reddetmişti.

İçlerinden biri, «Onu merak etme,» diye güvence verdi. «Çoktan yıkılmış olmalı. Ben omzundan vurdum. Ona biraz süre tanıyoruz. Az sonra gidip onun da işini bitireceğiz.» Bıçağını çıkardı, aslanın postunu yüzmeye koyuldu. Arkadaşları durmadan önerilerde bulunuyorlardı.

Mark tekrar Punguşe'nin yanına döndü. Adam Trojan'ın önüne sabırla çömelmiş bekliyordu.

«Dişi yaralanmış ama kaçmış.»

«İzi gördüm,» diye başını salladı Punguşe. Başını kıpırdatmadan, gözleriyle gösterdi.

«Yarası ne kadar kötü?»

«Henüz bilmiyorum. Karar vermeden önce, koşmaya başladığı zaman ne iz bıraktığını görmem gerek.»

«İzi sür,» dedi Mark. «Sessiz gidelim. Ötekiler farketmeden.»

Meydandan katırı çeke çeke uzaklaşmaya başladılar. Mark, Zulu'nun beş on adım arkasından gidiyordu.

Beş yüz metre kadar gittikten sonra Punguşe durdu, alçak sesle konuştu.

«Sağ omzundan Ya da sağ budundan vurulmuş. Ama galiba kemik kırılmamış. İki adımda bir o ayağı da basıyor. Üç ayağında fena ilerlemiyor. Başlangıçta biraz kan vardı. O da çabuk kuruyor.»

«Belki iç kanaması vardır,» dedi Mark.

«Eğer öyleyse az sonra anlarız... ölüsünü buluruz.» Punguşe omuzlarını kaldırdı.

«Pekâlâ.» Mark eyere bindi. «Hızlı gidelim, ötekilerle arayı açalım. Onlar bu tür sert toprakta izi bulamayacaktır.»

Ama geç kalmıştı.

«Anders!» Dirk Courtney'in sesiydi bu. Grubunun başında geliyordu. «Ne halt ettiğini sanıyorsun sen?»

«Görevimi yapıyorum,» diye karşılık verdi Mark. «Yaralı hayvanı izliyorum.»

«Biz de seninle geliyoruz.»

Mark, Punguşe'ye baktı. Aralarında sessiz bir anlaşma oldu. Sonra Mark gruba döndü.

«Bu işin tehlikeli olduğunu hepiniz anlıyorsunuz, değil mi? Bu hayvanlar herhalde daha önce de avlanmışlar. İz sürücüme göre dişi aslanın yarası pek ağır değil.»

Adamlar biraz ayılır gibi oldu, kısa bir kararsızlık geçirdiler ama sonunda sekizi birden Punguşe'nin peşine takıldı. Punguşe koşarak ilerliyor, minza umhlabatthi gidiyordu. Bir saat böyle yol aldıktan sonra Dirk Courtney sıkkın bir sesle bir küfür savurdu.

«Kan falan görmüyorum.»

«Kan kurumuş,» dedi, Mark ona. «Yara kapanmış.»

Kahverengi şişedeki içki çoktan bitmişti. Kırmızı suratlar buram buram terliyor, gözler kanlanıyor, deminki neşenin yerine başağrıları, dil şişmeleri yerleşiyordu. İçlerinde yanına bir şişe su almayı düşünen olmamıştı.

İki tanesi ayrılıp geri döndü.

Bir saat daha geçtiğinde Dirk Courtney kuşkulu kuşkulu hırladı. «Bu lanet olası zenci bizi boşuna dolaştırıyor. Söyle ona, kırbaçlayacağım neredeyse.»

«Aslan hızlı gidiyor...»

«İnanmıyorum. İz falan da göremiyorum.»

Punguşe birden durdu, onlara beklemeleri için bir işaret yaptı, kendisi dikkatli adımlarla ilerledi, yandaki alçak çalıların altına daldı.

Avcılardan biri, «Bıktım artık ben,» diye mırıldandı.

«Ben de.»

«Yapılacak işim gücüm var.»

Üç tanesi daha ayrılıp geri döndü. Kalanlar sabırsız atlarının üzerinde beklediler. Sonunda Punguşe çalıların arasından çıktı, eliyle onlara gelmelerini işaret etti.

Yaprakların altındaki yumuşak toprak yığınında aslan ayağının başka hiçbir ize benzemeyen biçimi duruyordu. Güneye doğru dönüktü.

«Pekâlâ,» dedi Dirk Courtney. «Hâlâ iz üzerinde. Devam etmesini söyle ona.»

Öğleni bir saat geçe aslanın izi onları katı granit kayalara götürdü, Punguşe yorgun argın yere oturdu. Kasları güneşin altında terden pırıl pırıl parlıyordu. Yağlanmış gibiydi. Katırın üzerindeki Mark'a baktı, omuzlarını kaldırdı, iki elini çaresizlikle iki yana açtı.

«İz bitti,» dedi Mark. «Hayvan kaçtı.»

Dirk Courtney atının başını acımasızca yukarı çekti, tepeye doğru sürdü, Mark onu izledi.

Birbirlerine dönüp durdular. Dirk'in ağzı incecik bir çizgi halinde gepgergindi.

«İkinci kez bana kazık atıyorsun,» dedi sert bir sesle. «Beni kendine dost olarak kazanabilirdin... ama sen tersine, babamın bana makbuz yollamasını sağladın. Şimdi de bu yanındaki vahşiyle ikiniz yeni bir numara çevirdiniz. Nasıl yaptınız bilmiyorum, ama bu sonuncu defa oluyor.»

Mark'a bakarken gözlerinin biçimi değişti, derinliklerinde bir kere daha aynı kötü ışık parıldadı.

«Güçlü bir dost olabilirdim... ama artık ondan da daha güçlü bir düşmanım. Şu ana kadar seni yalnızca babamın koruma kalkanı kurtardı. Bu artık değişecek. Benim yoluma kimse çıkamaz. Bu konuda sana yemin edebilirim.»

Atını döndürdü, mahmuzlayıp dörtnala uzaklaştı. Öteki iki avcı da onu izlediler.

Mark katırını sürüp Punguşe'nin yanına döndü, su şişesinden su içtiler, sigaralarını yaktılar. Biraz tüttürdükten sonra Mark, «Aslan nerede?» diye sordu.

«Onun izini iki saat önce bıraktık.»

Mark ona keskin gözlerle baktı. Punguşe ayağa kalktı, granitin kenarındaki yumuşak bir toprak yığınına yürüdü, yanına çömeldi, elinin ayasını toprakta kaydırdı, sonra parmak eklemlerini bastırdı.

Bir mucize sonucu, toprakta bir aslanın ayak izi belirdi. Punguşe başını kaldırdı, Mark'ın inanmaz ifadesine baktı, o suaygırı gülüşüyle gülerek topukları üzerinde zevkle ileri geri sallandı. «Biz iki saattir Tokoloşe'yi izliyoruz,» dedi[10].

Mark karşısındaki ormanlık sığ vadiye bakarak, «Ben göremiyorum aslanı,» dedi.

«Ah, göremeyen Jamela.»

«Nerede, Punguşe?»

«Şu üç yuvarlak kayanın ötesindeki çatal ağacı görüyor musun...» Mark'ın bakışlarına yavaş yavaş yön verdi. Mark birden sarı otların üzerindeki iki çıkıntıyı, o küçük kulakları görebildi. Kendi durdukları yerden altı yüz metre kadar ilerdeydi. Bir dikenli çalının altında yatıyordu. Başını eğince kulaklar da görünmez oldu.

«Şimdi yalnız kaldığına göre, iyi tanıdığı yere geri dönmek istiyor. Usutu'nun ötesine. Bu yüzden hep bu tarafa gidiyor. Yarasının acısı izin verdikçe.»

Aslana yetişmeden önce, hayvanın yatıp dinlendiği üç yer bulmuşlardı. Bunların bir tanesinde kan lekesi, üzerinde de sarı tüyler vardi. Punguşe o tüyleri inceledikten sonra, inceliğine, dokusuna bakarak aslanın neresinden yaralı olduğunu da söyleyebilmişti.

«Sağ omzunun yukarı kısmı... eğer iç kanama olsaydı çoktan yıkılmış olurdu. Ama acısı fazla. Kısa süre yürüyor. Yara katılaşmış. Artık uzağa gidemez.»

Mark dürbününü batıya doğru çevirdi, mavi sisler arasından yükselen Chaka Kapısına özlemle baktı. Araları on iki mil kadardı.

«Çok yakın,» diye mırıldandı. «O kadar yakın ki!» Ama yorgun hayvan kendini durmadan o güvenli yuvadan uzağa doğru sürüklüyordu. Tekrar ekili alanlara, sığırlara, insanlara, köpek sürülerine doğru gitmek niyetindeydi.

İçgüdüsel bir hareketle bu kez o tarafa döndü, dürbününü ufuk çizgisinde ağır ağır kaydırdı.

Bastığı alçak kayadan kilometrelerce ilerisini olduğu gibi görebiliyordu.

Dürbünün görüş alanı içinde bir şey kıpırdandı. Mark gözlerini kırpıştırdı, netliği ayarladı. Üç atlı yavaş yavaş kendilerine doğru yaklaşıyordu. Önlerinde köpeklerin koştuğunu Mark bu mesafeden bile rahatça görebilmekteydi.

Baştaki atlıya çabucak baktı. O küstah tavrı başkasıyla karıştırmaya olanak yoktu. Dirk Courtney avdan vazgeçmiş değildi. Yalnızca av malzemesini almak üzere geri dönmüştü. Şimdi de köpekler hızla yaklaşıyordu. Yakında yaralı hayvanın kokusunu alacaklardı.

Mark elini Punguşe'nin sert omuz kaslarına dayadı, boş kalan eliyle işaret etti. Zulu ayağa kalktı, bir dakika boyunca dikkatle yaklaşan atlılara baktı, sonra hızla konuşmaya başladı.

«Jamela, senin aslanını çağırmaya uğraşacağım. Ona yol göstereceğim... »

Mark bir soru soracak oldu. Ama Punguşe onu susturdu. «Köpekleri uzaklaştırabilir ya da durdurabilir misin?»

«Bana enfiyeni ver, Punguşe. Sen de git, aslanı çağır.»

Punguşe boynunda asılı boynuzu olduğu gibi çıkarıp Mark'a, soru sormaksızın uzattı.

Mark'ın yiyecek çantasında üç buçuk kuru et kalmıştı. İki yassı taş buldu, onların arasında kuru etleri toz haline gelinceye kadar ezdi. Birkaç saniyede bir başını kaldırıp yaklaşan atlılara doğru bakıyordu.

Etler pudra gibi olunca tencereye doldurdu, boynuzdan üzerine biraz enfiye boşalttı, parmaklarıyla hepsini birbirine iyice karıştırdı. Bir yandan tepeden aşağı koşuyor, aslanın son geçtiği yerdeki izlere ulaşmaya çalışıyordu.

Tam hayvanın bir kayalığın çevresini dolaşmak üzere saptığı yere gelince diz çöktü, köpeklerin geçeceği patikanın üzerine elindeki tozdan üç düzgün tepecik kurdu.

Kuru etin kokusu dayanılmaz gelecekti köpeklere. Oburca koklayacaklardı onu.

Sesleri daha şimdiden duyuluyordu. Mark tekrar tepeye, katırın durduğu yere koştu. İçin için gülümsedi. Burun dolusu enfiye koklayan bir av köpeği, bir daha on iki saat hiçbir koku alamazdı.

Dişi aslan yan yatıyordu. Ağzı açıktı. Hızlı soluyordu. Gözleri sımsıkı yumulu, göğsü körük gibi inip kalkmaktaydı.

Kurşun sağ tarafına girmiş, damarı ıskalayarak boyuna dalmış, kasın arasına gömülmüştü. Bir ara doğrulur gibi oldu, sonra tekrar başını yere koydu.

Punguşe rüzgârın yönünü ve hızını yelkenciler kadar iyi hissediyordu. O anda rüzgâr ona da denizciler kadar önemliydi. Yaralı hayvanın açığından dolaşıp rüzgâr tarafına geçti. Rüzgârın Chaka Kapısı tarafından esmesinden ötürü şükretmek aklına bile gelmedi.

Ciğerlerini birkaç kez hızlı hızlı doldurup boşalttı, sonra derin bir soluk aldı, boynunu garip bir açıyla çarpıttı, ellerini ağzına fincan gibi kapadı.

Gerilen göğsünün derinliklerinden davul çalar gibi bir gümbürtü çıktı, yükseldi, doğal bir ritm kazandı, ani bir öksürüğe benzer sesle son buldu.

Dişi aslanın başı bir anda kalktı, kulakları dikildi, gözlerinde sarı ışıklar oynaştı. Nice aylarda hep çağırdığı gibi. Çalılarda birbirlerini kaybettikleri zaman buluşabilmek için seslendiği gibi.

Ayağa kalkmaktan doğan acı çok fazlaydı. Yara iyice katılaşmıştı. Boynu, omzu, göğsü granit bir kaya gibi birleşmiş, kaynamıştı. Ama aynı anda uzaktan yaklaşan köpeklerin sesini duydu. Kendisi de, erkeği de daha önce çok kovalanmışlardı köpekler tarafından. O ses ona kuvvet verdi.

Ayağa kalktı, bir an üç ayak üstünde durdu. Sağ ön ayağına basınca devrilir gibi oldu, ağzından bir acı iniltisi çıktı. Sonra ayağını hiç yere değdirmeksizin ilerlemeye başladı.

Mark tepeden izliyordu. Sarı kedinin kıpırdadığını gördü. Sonunda topallayarak doğru yöne gitmeye başlamıştı. Onun çok önünde, Zulu da görünmeksizin ilerliyordu. İkide bir duruyor, diz çöküyor, aslan gibi kükrüyor, sonra yine kalkıp koşmasına devam ediyordu. Bubezi Nehrine doğru.

Mark avcı hikâyelerini daha önce çok dinlemişti. İhtiyar John Anders kendi taşıyıcısının aslanları çağırabildiğini iddia ederdi. Ama Mark bunun yapılabildiğini hiç kendi gözüyle görmemişti. O güne kadar bunları güzel ama uydurma masallar sayardı.

Şimdiyse gözüyle görüyordu. Görüyor ama hâlâ kuşku duymak istiyordu. Kayanın üzerinden hayran bakışlarla seyredip durmaktaydı. Dürbününü çevirmesine ancak köpeklerin uluma sesi neden oldu.

Yemleri bıraktığı yere gelen köpekler birden durdular. Kokladılar, kokladılar, sesleri garipleşti. Dirk Courtney sonunda atını onların üstüne sürdü. Üzengilerinin üzerinde ayağa kalkmıştı. Kırbacını savurup duruyordu.

Mark, Trojan'ın dizginini tuttu, onu tepeden yavaşça indirdi. Avcıların kendi sorunlarına dalmış olduklarını, ileriye bakıp kendisini görecek durumda olmadıklarını düşünüyordu.

Dişi aslanın son yatmış olduğu yere gelince bıçağıyla bir dal kesti, onunla hayvanın bıraktığı izleri süpürüp temizledi.

Sonra Chaka Kapısına doğru ilerledi. Birkaç dakikada bir duruyor, o davul gibi aslan çağrısını dinliyor, ilerlerken yerleri kontrol ediyor, tüm aslan izlerini süpüre süpüre gidiyordu. Sonunda karanlık basmaya başladı, onlar da son tepeyi tırmanıp Bubezi vadisine doğru inişe geçtiler.

Punguşe son çağrısını karanlıkta yaptı, sonra geniş bir daire çizerek koştu, aslanı nehre yüz metre uzaklıkta bıraktı. Şu sıra çok susamış olacağını, dosdoğru nehre koşacağını biliyordu.

Mark'ı sigarasının alevinden buldu.

Mark, «Bin bakalım,» diyerek ona kolunu uzattı. Punguşe tartışmadı. Şafaktan beri hemen hemen aralıksız koşmuş durmuştu. Bu kez eyere, Mark'ın arkasına bindi.

Katırın geniş sırtında eve birlikte döndüler. Evin ışığını görene kadar ikisi de hiç konuşmadı. Ancak o zaman, «Jamela,» dedi Punguşe. «Kendimi ilk oğlumun doğduğu gündeki gibi hissediyorum.» Sesinde bir şaşkınlık vardı. «İnsanları, sığırları yiyen bir şeytan için bu kadar sevineceğimi hiç düşünmezdim.»

Karanlıkta, Marion'un yanında yatarken Mark olup biteni ona anlattı. Bu işteki mucize duygusunu, içini saran başarı sevincini ona yansıtmaya çalıştı. Punguşe'nin ne dediğini söyledi. Kendi duygularını ifade edecek sözcükler aradı. Sonunda susmak zorunda kaldı.

«Çok güzel, hayatım. Bir daha kente ne zaman iniyorsun? Mutfağa perde istiyorum. Kareli alsak yakışır gibi geliyor, ne dersin, canım?»

Dişi aslan yavrularını bir tepenin yamacındaki küçük vadide, çalıların altında dünyaya getirdi.

Altı yavru vardı. Ama Mark onları görene kadar üç haftalık olmuşlardı. Mark'la Punguşe bir kayanın kenarına yüzükoyun yatmış vadiyi gözlüyor, ananın onları şafak vakti birer birer suya taşıyışını seyrediyorlardı. Yavrular annelerini dağınık olarak izliyorlardı. Ananın omuz yarası iyileşmiş ama o bacağı biraz kısa kalmıştı. Hafif topallayarak yürüyordu. O yürürken diğerlerinden daha ısrarlı olan bir yavru sarkan memesini emmeye uğraşıyor, anne ona bir tokat atıyordu. Yavru bir keresinde memenin başını kapmayı yine de başardı. Anne hemen döndü, onu sert bir darbeyle itti, sırtüstü devirdi.

Öteki yavrulardan biri otların arasına gizlenip kardeşlerine pusu kuruyordu. Onlar onun bu savaş oyunlarına aldırmayınca döndü, otlarla oynuyormuş, asıl niyeti buymuş gibi yapıp utancını saklamaya çalıştı.

Üç tanesi kelebek avlıyordu. Sonuncusu ise kelebek avlayanların kuyruklarını avlamaya çalışıyordu.

Ailenin suya kadar gitmesi bir meseleydi. Sonunda dişi aslanın sabrı taştı, olduğu yerde dönüp kızgın bir homurtu çıkardı, onlara hemen söz dinlemek, uslu durmak gerektiğini ihtar etti. Yavrular oyunu bırakıp sıra oldular, uslu uslu yuvalarına döndüler.

«Bu sürüden kaçı dişi, bilmek isterdim,» diye fısıldadı Mark. Arkalarından yeni baba olmuş bir erkeğin gururuyla bakıyordu.

«Jamela, eğer istiyorsan gider kuyruklarının altına bakarım,» diye öneride bulundu Punguşe ciddi ciddi. «Sen de benim dul karılarıma bakarsın.»

Mark güldü, tepenin arka tarafından inmeye koyuldular.

Tam katırı bağladıkları yere yaklaşmak üzereyken Mark'ın gözüne bir şey ilişti. Durduğu yerde yan döndü, ayağının altındaki taşlara umutla bir tekme savurdu. Ama sonra hemen anladı. Bu taş yığını buraya insan eliyle dizilmemişti. Bir ağacın uzayan kökü itmiş, bu hale getirmişti taşları.

Düş kırıklığına uğramış gibi homurdandı, tekrar ilerledi. Punguşe onu düşünceli gözlerle izliyordu ama bir yorumda bulunmadı. Mark'ın aynı hareketi daha önce yüzlerce kez yaptığını çok izlemişti. Ne zaman gözüne dikkati çekecek bir taş ya da kaya yığını ilişse, hemen deşmeye çalışırdı.

Artık gelenek haline gelmişti. Birkaç akşamda bir Mark evinden çıkıp yarım mil kadar yol yürür, Punguşe'nin karılarının kurduğu saz kulübelerin oraya giderdi. O sıralanmış kulübeler Punguşe'nin aile yuvasıydı.

Her kulübe tam bir arı kovanına benzer koni biçimindeydi. Aralarda kalan topraklar süpürülür, düzlenir, fırçalanırdı. Punguşe kendi yattığı kulübenin kapısına bir tahta tabure yontup koymuştu. Mark'ın dördüncü ziyaretinden sonra, orada yeni yontulmuş ikinci bir tabure daha belirdi. Kimse bir şey söylemedi ama bunun Mark'ın ziyaretleri için hazırlandığı çok belliydi.

Mark oraya oturur oturmaz, kadınlardan biri ona ellerini yıkaması için bir kâse su getirirdi. O su tâ nehirden taşınırdı özene bezene. Mark da parmaklarının ucunu batırırdı, zahmetler ziyan olmasın diye.

Sonra en genç kadın utangaç utangaç gülümseyerek onun önüne diz çöker, iki eliyle ona çok lezzetli ekşi utshwala, Zulu birası uzatırdı. Bu bira koyu ve az alkollü bir sıvıydı.

Mark ondan birinci yudumu aldıktan sonra Punguşe başını kaldırıp onu selamlardı.

«Seni görüyorum, Jamela.»

Ondan sonra konuşmalar, birbirinin yanında rahat eden iki erkeğin sohbeti olarak gelişirdi.

«Bugün aslanlara baktıktan sonra tepeden inerken sen patikadan saptın, oradaki taşlara tekme vurdun. İşte ben sana bu adı, bu garip âdetin yüzünden taktım. Her zaman arıyorsun. Arıyor ama bulamıyorsun.»

Punguşe asla doğrudan soru sormazdı. Mark'a ne aradığını sormak, kabalıkların en büyüğü olurdu. Ancak bir çocuk, ya da bir beyaz adam bu kadar yoksun olabilirdi incelikten. Zaten bu kadarını bile sözkonusu edebilmesi birkaç ayını almıştı. Yine de soru biçiminde değil, düz cümle biçiminde değiniyordu.

Mark birasından bir yudum daha aldı, sonra Punguşe'ye sigara tabakasını uzattı. Zulu sigarayı almadı, kendi tütünü çıkarıp sarmaya koyuldu. Sardığı sigara bir Havana purosu boyunda oldu. O sırada Mark da cevap verdi.

«Benim annemle babam kuş palazından ölmüşler. O zaman ben çocukmuşum. Yaşlı bir adam bana hem analık, hem babalık etti.» Sorunun cevabını, tıpkı soruluş tarzına uygun biçimde dolambaçlı veriyordu. Punguşe başını sallayarak, sigarasını sessizce tüttürerek dinledi.

«Bu adam benim büyükbabamdı. Onu çok severdim. Şimdi bu vadinin bir yerinde gömülü. Ben o mezarı arıyorum,» diye bitirdi birden sözlerini. Ama o anda Punguşe'nin kendisine pek garip, pek karanlık bir ifadeyle bakmakta olduğunu gördü.

«Ne oldu?» diye sordu Mark.

«Ne zaman oldu bu?»

«Altı mevsim önce.»

«Bu ihtiyar adam o yaban incirinin altına kamp kurmuş olabilir mi? Senin ilk kampının olduğu yere?»

«Evet,» dedi Mark. «Her zaman oraya kurardı kampını.» Göğsünün içinde bir heyecanın kabardığını hissetti. Müthiş bir şey olacağına dair bir önsezi.

«Bir adam vardı,» dedi Punguşe. «Şapka giyerdi. Altına şeytanlar kamp kursa sığardı o şapkanın...» Kollarını daire gibi çevirdi, şapkanın boyunu biraz abarttı. «Sakalı vardı. Beyaz kuş kanadı gibi bir sakal...» İhtiyarın çatal sakalı Mark'ın gözü önünde belirdi. «Otlar arasında çekirge arayan sekreter kuşu gibi seke seke yürüyen bir adam. O ince, uzun bacaklar, o eğik, artritli omuzlar...» anlatım kusursuzdu.

«Punguşe!» diye patladı Mark heyecanla. «Onu tanıyor musun?»

«Bu vadide çakal görmeden ne kuş uçar, ne maymun bağırır.»

Mark ona baktı. Nasıl da aklına gelmemişti! Elbette Punguşe bilirdi her şeyi. Sessiz bir gözlemciydi Punguşe. Ne diye daha önce sormamıştı ona?

«Şu yolu izledi.» Punguşe, Mark'ın önü sıra yürüyordu. Doğuştan sanatçı yaratılışıyla John Anders'in kusursuz bir taklidini yapmaktaydı. O duraklamalı adımları, o yaşlı, çökük omuzları. Mark gözlerini yarı kapayınca karşısında büyükbabasını görebiliyordu her zamanki gibi.

«Buraya gelince patikadan saptı.» Punguşe de saptı, kurumuş su yataklarından birine doğru tırmandı. İkisinin de ayakları altında şeker kristali boyundaki kumlar pıtırdıyordu. Yarım mil ilerde Punguşe durdu, orada suların cilalayıp parlattığı bir siyah kayayı gösterdi.

«Buraya oturdu, tüfeğini de yanına koydu. Piposunu yaktı, içmeye başladı.»

Punguşe döndü, kuru dere yatağının daha yukarılarına doğru tırmandı.

«İhtiyar orada piposunu içerken dördüncü adam vadiden buraya geldi. Avcı gibi, sessizce geldi. İhtiyarın kolay ayak izlerini izlemişti.» İhtiyar demek için Zulu dilindeki ixhegu sözcüğünü kullanmıştı. Bu sözcük ihtiyara saygı belirtiyordu.

«Dur bir dakika, Punguşe,» diyerek kaşlarını çattı Mark. «Dördüncü adam mı dedin? Aklım karıştı. Say bana şu adamları.»

Dere yatağının kenarına karşılıklı çömeldiler. Punguşe biraz enfiye çıkarıp çekti, boynuzu Mark'a da uzattı, o reddetti. Punguşe devam etmeden önce gözlerini zevkle, sımsıkı yumdu.

«İhtiyar adam vardı. Senin büyükbaban, ixhegu.»

«O bir.»

«Sonra bir yaşlı adam daha vardı. Ne başında, ne de çenesinde saç vardı onun.»

«O da iki,» diye katıldı Mark.

«Sonra çok siyah saçlı genç bir adam vardı. Hep gülüyor, gürültülü bufalo adımlarıyla yürüyordu.»

«Evet, o da üç.»

«Bu üçü vadiye birlikte geldiler! Birlikte avlandılar, yaban incirinin altına da birlikte kamp kurdular.»

Punguşe, Greyling'leri anlatıyor olmalıydı. Babayla oğulu. Ladyburg adliyesine onlar yeminli ifade vermiş, imzalarını atmışlardı. Buraya kadar her şey Mark'ın bildiği, tahmin ettiği gibiydi. Sordu. «Ya dördüncü adam, Punguşe?»

«Dördüncü adam onları gizlice izliyordu ve ixhegu, yani senin büyükbabanın ondan haberi yoktu. Her zaman insan avlayanlara benzer bir davranışı vardı onun. Gizli yerlerden gözetliyor, sessiz hareket ediyordu. Ama büyükbaban nehir boyundaki kuşları avlamak üzere kamptan tek başına ayrıldı mı, bu gizli adam incirin altındaki kampa geliyor, üçü birlikte oturup fısıldaşarak konuşuyorlardı. Yüzleri hep karanlıktı. Ölümden konuşur halleri vardı. Sonra sessiz adam kalkıp gidiyor, ixhegu dönmeden yine çalıların arasına saklanıyordu.»

«Sen bütün bunları gördün mü, Punguşe?» diye sordu Mark.

«Görmediklerimi de ayak izlerinden okudum.»

«Dördüncü adamı şimdi anlıyorum. O gün neler olduğunu anlat bana.»

«Ixhegu orada oturuyor, piposunu içiyordu.» Punguşe eliyle kayayı gösterdi. «Sessiz adam yaklaştı, tam burada durdu. Burada, bizim şimdi oturduğumuz yerde. Hiç konuşmadan aşağıya, büyükbabana baktı. Isibhamu'sunu, tüfeğini böyle tutuyordu.»

«Ixhegu ne yaptı o zaman?» diye sordu Mark. İçinde dehşetle karışık bir bulantı başlamıştı.

«Yukarıya baktı, yüksek sesle bir soru sordu. İnsanların korktukları zaman yaptıkları gibi. Ama sessiz adam cevap vermedi.»

«Sonra?»

«Üzgünüm, Jamela. Ixhegu'nun senin kanından olduğunu bilince bunları anlatmak bana acı veriyor.»

«Devam et,» dedi Mark.

«Sonra sessiz adam tüfeğiyle bir el ateş etti, ixhegu kumlara yüzükoyun devrildi.»

«Ölmüş müydü?» diye sordu Mark. Punguşe bir an sessiz kaldı.

«Sessiz adam tekrar mı ateş etti?» Mark boğazının gerisinden acı bir tadın yükseldiğini duymaktaydı.

Punguşe başını iki yana salladı.

«Ne yaptı?»

«Oracığa oturdu, sessizce sigara içti, ixhegu'nun tâ ölene kadar kumda yatışını seyretti.»

«Ne kadar sürdü ölmesi?» Mark boğulur gibi, öfkeli bir sesle konuşuyordu.

Punguşe eliyle gökte iki noktanın arasını gösterdi. Güneşin hareketine göre, iki saatlik bir zamandı o ara. «Sonunda ixhegu hem kendi dilinde, hem de Zulu dilinde bağırıyordu.»

«Ne diyordu, Punguşe?»

«Su istiyordu. Tanrıya sesleniyordu. Bir kadına sesleniyordu. Belki anası, belki karısıydı. Sonra da öldü.»

Mark içindeki bulantı nefrete ve öfkeye karışarak düşündü. Katilin kurbanını neden böyle yavaş yavaş öldürdüğünü anlamaya çalıştı. Anlaması dakikalar sürdü. Bu hikâye önceden hazırlanmış, planı yapılmış, bir av kazasına benzemesi kararlaştırılmıştı. Hiçbir insan kendini kaza sonucu iki kere vurmazdı. Cesette bir tek kurşun deliği bulunmalıydı. Ama mide yarası her zaman en çok acı veren yaraydı. Mark siperlerden sedyede taşınırken mide yarası alanların nasıl acı acı haykırdığını yine işitir gibi oldu.

«Acını paylaşıyorum, Jamela.»

Mark, Punguşe'nin bu sözleri üzerine ayılır gibi oldu.

«Ixhegu öldükten sonra ne oldu?»

«Öteki iki adam, yani kel olanıyla genç ve gürültücü olanı kamptan geldiler. Üçü birarada konuştular. Tam cesedin başında. Uzun süre konuştular. Bağırıyor, çağırıyorlardı. Suratları kıpkırmızı oluyordu. Kollarını böyle, böyle salayıp duruyorlardı.» Punguşe ateşli bir tartışma halinde insanların taklidini yaptı. «Biri şu tarafı gösteriyor, biri bu tarafı gösteriyordu. Ama sonunda sessiz adam konuştu, öteki ikisi dinledi.»

«Nereye götürdüler onu?»

«Önce ceplerini aradılar, içinden birkaç kâğıtla bir kese çıkardılar. Tekrar tartıştılar. Sessiz adam kâğıtları alıp gerisin geri ölenin ceplerine koydu...» Mark bu işteki kurnazlığı anlıyordu. Dürüst bir insan, kaza kurbanını soymaya kalkmazdı. «Sonra onu kıyı boyunca yukarı, şuraya doğru taşıdılar...» Punguşe ayağa kalktı, Mark'ı ormanın içine doğru dört yüz metre kadar yürüttü. İlk dik tepenin dibine gelince durdu. «Burada karıncaların kemirip açtığı derin bir çukur buldular, ihtiyarın cesedini onun içine yuvarladılar.»

«Burada mı?» diye sordu Mark. Kısa otlarla kaplıydı yerler. Taş falan yoktu. «Ben bir şey göremiyorum.»

«Tepelerden taşları toplayıp getirdiler, cesedin üzerine koydular. Sırtlanlar çıkarmasın diye. Sonra o taşları da toprakla örttüler, ağaç dallarıyla düzlediler.»

Mark tek dizini yere dayadı, toprağı inceledi.

«Evet,» diye bağırdı. Yerde azıcık bir çöküntü vardı. Sonradan doldurulan toprak biraz çökmüştü zamanla çevreye göre.

Mark cebinden çakısını çıkardı, en, yakındaki dört ağacın gövdesine işaretler kazıdı. Burayı tekrar bulmak kolay olsun diye. Sonra toprağın çöken yeri üzerine birkaç taş getirip yığdı.

İşi bittiği zaman Punguşe'ye sordu. «Neden bunları daha önce kimseye anlatmadın? Neden Ladyburg'daki polise gitmedin?»

«Jamela, beyaz adamların deliliği beni ilgilendirmez. Ladyburg'a kadar yol çok uzun. Polis de bana, 'Ey, kâfir, Bubezi vadisinde ne işin vardı da bunca şeyi gördün?' diye sorardı sonra.» Punguşe başını iki yana salladı. «Jamela, bazen insanın kör ve sağır olması daha iyidir.»

«Bana gerçeği söyle, Punguşe. Bu adamları tekrar görsen, hatırlar, tanır mıydın?»

«Bütün beyaz adamların suratı haşlanmış ete benzer. Kırmızı, bılık bılık, biçimsizdir.» Punguşe birden nezaket kurallarını hatırladı. «Senin dışında, hepsi yani, Jamela,» diye ekledi, «Sen o kadar çirkin değilsin.»

«Teşekkür ederim, Punguşe. Demek onları görsen tanımazsın, ha?»

«Kel olanıyla genç olanını tanıyabilirim.» Punguşe kaşlarını düşünceli bir ifadeyle çatmıştı.

«Ya sessiz olanını?» diye sordu Mark.

«Hah!» Punguşe'nin alnındaki çatıklık açıldı. «İnsan leoparın neye benzediğini hiç unutabilir mi? İnsan katili unutabilir mi? Sessiz olanı her yerde, her zaman tanırım.»

«Güzel!» diye başını salladı Mark. «Şimdi artık evine dön Punguşe.»

İri Zulu ağaçlar arasında gözden kayboluncaya kadar bekledi, sonra diz çöktü, şapkasını başından çıkardı.

«Eh, dedeciğim,» dedi. «Bu işde pek becerikli değilimdir ama dua edilmesi hoşuna gidecektir, biliyorum.» Öksürüp boğazını temizledi, boğuk bir sesle duayı okumaya koyuldu.

Lion Kop'daki evin pancurları kapalıydı. Tüm mobilyaların üzerine beyaz toz örtüleri serilmişti. Ama baş uşak Mark'ı mutfağın bahçesinde karşıladı.

«Nkosi Tekweni'ye gitti,» dedi. «İki hafta önce ayrıldı buradan.»

Mark'a pastırma ve yumurtadan oluşmuş bir kahvaltı verdi. Sonra Mark çıkıp tekrar motosikletine bindi. Kıyıya kadar olan yol epey uzun ve yorucuydu. Mark kilometreler boyunca düşünebilecek zaman buldu.

İhtiyarın mezarını bulduktan birkaç saat sonra ayrılmıştı Chaka Kapısından. İçgüdüsel bir hareketle, öğüt isteyebileceği, danışabileceği adama gidiyordu.

Marion'un da kendisiyle gelmesini istemişti. Hiç değilse Ladyburg'a kadar. Orada onu ablasının yanına bırakabilirdi. Ama Marion gelmek istememiş, evinden, bahçesinden ayrılmaya gönlü razı olmamıştı. Mark da Punguşe'nin sundurmada yatıp ona göz kulak olacağını bildiğinden, içi rahat ayrılmıştı oradan.

Nehri yüzerek geçmiş, yolun başına, motosikletini bıraktığı yere kadar yürümüştü.

Karanlıkta o yolculuk da yavaş ve zor olmuştu. Lion Kop'a şafak vakti varmış, Sean Courtney'in Durban'daki eve taşındığını öğrenmişti.

Mark, Emoyeni'nin kapısından öğleden sonra geç saatlerde girdi ve kendini yuvaya dönüyormuş gibi hissetti.

Ruth Courtney gül bahçesindeydi. Mark'ı gördüğü anda elindeki çiçek sepetini yere attı, eteklerini beline doğru topladı, şapkası başından uçup ensesinde sallanarak kollarını açıp ona doğru koştu. İçtenlikle gülüyordu. Genç kızlar gibi sevinmişti.

«Ah. Mark, seni öyle özledik ki!» Onu anne gibi kucakladı, iki yanağından öptü. Nasıl kahverengi olmuşsun. Nasıl güçlenmiş, gelişmişsin!» dedi. Onu kol uzaklığında tutuyor, dikkatle inceliyordu. Pazularını yokladı, tekrar kucakladı. «General sevincinden bayılacak.» Mark'ın koluna girip onu eve doğru yürüttü. «Sağlığı pek iyi değil, Mark. Ama seni tekrar görmek ona ilaç gibi gelecek.»

Mark elinde olmadan kapı eşiğinde durakladı.

General Sean Courtney artık yaşlı bir adamdı. Yatak odasının bitişiğindeki odada, pencere önündeki koltukta oturuyordu. Kareli bir sabahlık giymiş, moher bir battaniyeyi bacaklarına örtmüştü. Yanı başındaki masada bir deste rapor, parlamento tutanağı, mektuplar duruyordu. Mark'ın çok iyi hatırladığ kâğıtlardı bunlar. Ama general uyuyakalmıştı. Maden çerçeveli gözlüğü burnunun ucuna kadar kaymış, dudakları hafif hafif kıpırdıyor ve soluğuyla açılıp kapanıyordu. Yüzü öyle zayıflamıştı ki, elmacık kemikleri şiş şiş duruyordu. Gözleri derin mor çukurların içine kaçmış, tenine kül gibi, cansız bir renk gelmişti.

Ama en büyük değişiklik sakalının ve bir zamanlar o kadar gür olan saçlarının rengiydi. Sean Courtney'in üzerine son karlar yağmaktaydı. Sakalı gümüş bir çağlayana dönmüştü. Saçları Kalahari Çölünde güneşin kavurduğu otlar kadar beyaz ve seyrekti.

Ruth koltuğa doğru yürüdü, gözlüğü onun burnundan aldı sonra sevgi dolu bir kadının ilgisiyle omzuna dokundu.

«Sean, sevgilim. Seni görmeye gelen biri var.»

General ihtiyarlar gibi uyandı. Gözlerini kırpıştırdı, dudakları bir şeyler mırıldandı. Elleri küçük, istek dışı hareketler yaptı. Sonra Mark'ı gördü, ifadesi duruldu, gözlerine bir an eski parlaklığından izler, gülüşüne bir neşe doldu.

«Oğlum!» dedi ellerini kaldırırken. Mark doğal bir hareketle ilerledi. İlk olarak baba oğul gibi kucaklaştılar. Sonra Sean ona sevgiyle gülümsedi.

«Seni vahşi yaşam bizden temelli koparıp çaldı diye kuşkulanmaya başlamıştım,» dedi. Koltuğunun yanında durmakta, olan Ruth'a baktı. «Kutlama amacıyla zamanı bir saat öne alabiliriz bence, sevgilim. Joseph bize tepsiyi getirsin, olmaz mı?»

«Sean, dün doktor ne dedi, duydun.» Ama Sean tiksintiyle homurdandı.

«Elli yıldan beri midem akşamları o viskinin tadına alışıktır. Onun yokluğu beni doktordan da, verdiği ilaçlardan da çabuk öldürür.» Kolunu karısının beline sardı, kurnazca sıktı. «Aferin benim cici kızıma!»

Ruth gülümseyerek, başını ayıplamasına iki yana sallayarak odadan çıkınca Sean eliyle Mark'a karşısındaki koltuğu gösterdi.

«Doktor hastalığınıza ne diyor, efendim?»

«Doktor!» diye patladı Sean. «Yaşım ilerledikçe o sersemlere güvenim de azalıyor.» Puro kutusuna uzandı. «Bunlardan bile vazgeçmemi istiyorlar. Yaşamanın ne anlamı kalacak? Hayatın tüm gereklerinden vazgeçersem, ne diye yaşayayım, sorarım sana?»

Puroyu cakalı bir hareketle yaktı, dumanları zevkle içine çekti.

«Neyim var sana anlatayım, evlat. Çok uzun yıllar boyunca fazla hızlı koştum, fazla savaştım, fazla ata bindim, fazla çalıştım. Hepsi bu işte. Şimdi tatlı bir dinlenme dönemi geçiriyorum. Haftaya falan eskisinden sağlam, ayağa kalkarım yine.»

Ruth gümüş tepsiyi getirdi, ortalık kararıncaya kadar oturdular, gülüp konuştular. Mark onlara Chaka Kapısındaki hayatı anlattı, evinin neye benzediğini, yolların yapımı konusunda ne aşamalar kaydettiklerini saydı, döktü, Her küçük zaferi onlarla paylaştı. Bufalo sürüsünü, dişi aslanlar yavrularını anlattı. Sean da ona Vahşi Yaşamı Koruma Demeğinin kaydettiği ilerlemelerle ilgili bilgiler verdi.

«Hayal kırıcı, Mark. Hiç umduğum gibi olmadı. İnsanların kendi günlük yaşamlarını doğrudan ilgilendirmeyen şeylere ne kadar az ilgi gösterdiklerini görmek beni şaşırtıyor.»

«Ben zaten bir anda başarılı olmasını beklemiyordum, efendim. İnsanlar ömürlerinde görmedikleri bir şeyi nasıl sevebilirler? Ama bir kere oraları ulaşılabilecek yerler haline getirdik mi, insanlar bir kez bu yaşantıyı tattılar mı, o aslan yavrularını gördüler mi... o zaman başlayacak her şey.»

«Evet,» diye kabullendi Sean düşünceli bir sesle. «Derneğin asıl amacı bu. Onları eğitmek.»

Karanlık bastı, onlar hâlâ konuşmayı sürdürdüler. Ruth kalkıp pancurları kapattı, perdeleri çekti. Mark, kendisini Emoyeni'ye getiren nedeni anlatmak için bir fırsat bekliyordu, ama zaten hasta olan ihtiyarı bunun nasıl etkileyeceğini de bilemiyordu.

Sonunda artık daha fazla bekleyemeyeceğini anladı, içine derin bir soluk çekti, olup biteni kısaca, hiç süslemeden anlattı. Punguşe'nin söylediklerini tekrarladı, kendi gördüklerini ekledi.

Sözlerini bitirdiği zaman Sean uzun süre sessiz kaldı, gözlerini bardağına dikti. Sonunda kendini toparladı, sorular sormaya başladı. Bunlar zekice, amaca yönelik sorulardı. Kafasının hâlâ şimşek gibi çalıştığını ortaya koyan türden.

«Mezarı açtın mı?» Mark başını iki yana salladı.

«İyi.» Sean devam etti. «Bu Zulu, Punguşe... tek tanık o.. Ne kadar güvenilebilir ona?»

Bir saat daha tartıştılar, sonunda Sean çoktan beri kaçınmakta olduğu soruyu sormak zorunda kaldı.

«Sence bu işten Dirk Courtney'mi sorumlu?»

«Evet,» diye başını salladı Mark. «Büyükbabamın ölümünden yarar sağlayacak tek kişi o. Üstelik işin yapılış tarzı da onun yöntemi.»

«Ne kanıt var, Mark?»

«Hiç yok,» diye kabullendi Mark. Sean tekrar sustu, durumu tartıp biçti.

«Mark, neler hissettiğini çok iyi anlıyorum... sanırım sen de benim neler hissettiğimi anlıyorsundur. Ama şu sıra etkili biri şey yapabilecek durumda değiliz. Yalnızca katili uyandırmış oluruz... her kimse.» Koltuğunda öne doğru eğildi, elini uzatıp Mark'ın kolunu tuttu, onu rahatlatmak istercesine sıktı. «Elimizde bir tek, İngilizce bilmeyen o Zulu'nun ifadesi var. İyi bir avukat duruşmada onu çiğ çiğ yer, kemiklerini bile tükürmez. Dirk Courtney de en iyi avukatı bulacaktır. Biz bu esrarengiz, sessiz adam'ı mahkemeye çıkarabilsek bile. Bize bundan çok daha fazlası gerekli, Mark.»

«Biliyorum,» diye başını salladı genç adam. «Ama ben Greyling'le oğlunu bulabiliriz diye düşünmüştüm. Rodezya'ya gitmişler. Ladyburg tren istasyonundaki görevli söylemişti bana.»

«Evet, o iş için birini görevlendiririm. Avukatlarım bana iyi bir dedektif bulurlar.» Yanındaki kâğıtlara not aldı. «Ama bu arada tek yapabileceğimiz şey beklemek.»

Konuşmaya devam ettiler. Zamanla bu tartışmanın Sean Courtney'i yorduğu belli oldu. Mavi ve mor gölgeler yüzündeki kırışıklıkları daha belirgin hale getirdi. Koltuğunda daha aşağıya kaydı, sakalı göğsüne doğru alçaldı, bir anda tekrar uykuya daldı. Biraz yana doğru devrildi, kristal bardağı elinden halının üzerine düştü, içindeki birkaç damla viski döküldü, dudaklarından hafif bir horultu sesi çıktı.

Ruth bardağı yerden aldı, Sean'ın omuzlarındaki battaniyeyi sessizce düzeltti, Mark'a peşinden gelmesi için bir işaret yaptı.

Koridora çıktıklarında neşeli neşeli konuştu. «Joseph'e söyledim, yatağını mavi odaya yaptı. Sıcak banyo da hazır, seni bekliyor. Yemeğe seninle ikimiz oturacağız, Mark. Generalin tepsisi odasına gidecek.»

Kütüphanenin kapısına varmışlardı. Mark artık sessiz kalamadı, Ruth'un koluna sarıldı.

«Bayan Courtney,» diye yalvardı. «Nesi var? Hastalığı nedir?»

Parlak gülümseme yavaşça soldu, kadın ayakları üzerinde belli belirsiz sallandı. Mark onun da şakaklarında beyaz teller belirdiğini ilk kez farketti. Gözlerinin çevresi de kırışmıştı.

«Kalbi kırıldı,» diye en basit biçimde açıkladı Ruth. Birden ağlamaya başladı. Sert hıçkırıklarla değil, yavaş, içten kabarıp sessizce yükselen gözyaşlarıyla. Çok dokunaklıydı hali.

«Kalbini kırdılar,» diye tekrarladı, bir daha sallandı. Mark onu yakalayıp dengeledi.

Ruth, Mark'a sarıldı, yüzünü onun omzuna gömdü.

«Önce Dirk'le küsmesi, sonra Michael'ın ölümü,» diye fısıldadı. «Hiç göstermezdi, ama bu olaylar onun içindeki bir bölümü yıktı. Şimdi de bütün dünya ona karşı döndü. Barışta olsun, savaşta olsun, kendi hayatını adadığı insanlar. Gazeteler ondan Fordsburg Kasabı diye söz ettiler. Dirk Courtney onları babasının üzerine köpek sürüsü gibi kırbaçlaya kırbaçlaya saldırttı.»

Mark onu kütüphaneye soktu, kanepeye oturtarak kendisi yanı başına diz çöktü, ceketinin cebinde buruşuk bir mendil bulup uzattı.

«Bunlar yetmiyormuş gibi bir de Storm,» diye devam etti Ruth.. «Kaçıp o adamla evlendi. Korkunç bir adam, Mark. Buraya bile gelip para istedi. İğrenç bir sahne oldu. Sean ilk krizini o zaman geçirdi. O gece. Sonra daha büyük utanç nedenleri ortaya çıktı. Storm boşanırken kalbi daha da çok kırıldı. Çok fazla geldi bütün bunlar. Sean gibi birisine bile.»

Mark ona baktı. «Storm boşandı mı?» diye sordu alçak sesle.

Ruth, «Evet,» diye başını salladı, yüzündeki ifade biraz yumuşadı. «Ah, Mark, Storm'la ikiniz çok iyi dost olmaya başlamıştınız, biliyorum. Seni çok sever, ondan da eminim. Gidemez misin ona? Belki hepimizin duacısı olduğumuz çözümün anahtarı olur.»

Umhlanga Kayaları denilen yer, Durban dışında, kıyı boyuna sıralanmış banliyölerden biriydi. Sırayla dizili evlerin önü denize kadar kumsaldı. Mark alçak köprüden geçti. Umgeni Nehrini aşıp kuzeye doğru saptı.

Yol ekvator ormanlarına benzer yoğun ağaç kümelerinin arasından geçiyordu. Dallarda maymunlar oynaşmaktaydı.

Derken yol beyaz kumlara paralel gitmeye başladı. On ikinci mil işaretinde Mark virajı alıp kıyıya saptı.

Kasabanın ortasında İstiridye Otelinin yüksek binası vardı. Bir zamanlar Mark'la Dicky Lancome burada Marion ve diğer bir kızla yemek yemiş, dans etmişlerdi.

Geniş bahçeler içinde yirmi otuz kadar da ev vardı. Arkaları sık ağaçlığa dayalı, karşılarında kumsal.

Ev küçüktü. Duvarına sarmaşıklar tırmanıyordu.

Mark doğru yere geldiğini bir bakışta anladı. Storm'un Cadillac'ı kapıda parkedilmiş durmaktaydı. İhmale uğramış, onarıma ihtiyacı var gibiydi. Lastikleri eskimişti. Bir yanı çizikti. Camlardan biri çatlamıştı. Üzeri tozlu, leke içindeydi.

Mark durdu, o Cadillac'a bir dakika boyunca baktı. Kendi tanıdığı Storm ayağını yere vurur, avaz avaz bağırır, kendisini buna binip gezmeye zorlayanı, babası bile olsa, didik didik ederdi.

Mark verandanın basamaklarını çıktı, duralayıp çevresine bakındı. Çok sakin ve güzel bir yerdi. Tam bir ressamın seçeceği türden. Ama bu doğal, ihmal edilmiş haliyle, sosyete güllerinden birinin evi olabilecek yer değildi.

Mark ön kapıyı vurdu, içerde birinin hareket ettiğini duydu, sonunda kapı açıldı.

Storm hatırladığından kat kat daha güzeldi. Saçları uzamış, tuzlu suyun ve güneşin etkisiyle rengi açılmıştı. Çıplak ayaktı. Kolları, bacakları güneşten yanmış, her zamanki gibi ince ve zarifti. Ama asıl değişen yüzüydü.

Hiç makyajı olmadığı halde cildi deniz kabuklarının içi gibi, gençliğin pırıltısıyla tutuşuyordu. Gözleri duru bakışlı, sağlıklıydı. Ama bakışlarında yeni bir derinlik vardı. Ağzının o kararlı kıvrımı yumuşamış, küstahlığı değişip gurur haline dönüşmüştü.

Bir an birbirlerine baktılar. Mark karşısındakinin görmeyeli değiştiğini, genç bir kızken olgun bir kadın olduğunu hemen anladı. Bu değişimin acılı olduğunu da hissetti. Ama yine de içinden yeni bir değer, yeni bir güç çıkmıştı. Bunca zamandır içine gömdüğü sevgi hemen taştı, yayıldı, tüm ruhunu kapladı.

«Storm,» dedi. Kızın gözleri iri iri açıldı, ona baktı.

«Sen!» Sesi bir acı çığlığıydı. Kapıyı itip kapatmaya çalıştı.

Mark öne doğru sıçradı, kapıyı tuttu.

«Storm, seninle konuşmam gerek.»

O tüm gücüyle kapıyı itiyordu.

«Git, Mark, lütfen git.» Tüm gururu ve gücü erimişti. Korkulu rüyadan uyanmış bir çocuğun şaşkınlığıyla bakıyordu. Sonunda kapıyı kapatamayacağını, gücünün yetmeyeceğini anladı, geri döndü, ağır adımlarla eve girdi.

«Gelmemeliydin,» dedi acıklı bir sesle. Çocuk da havadaki değişimi sanki hissetti, ağlamaya başladı.

«Sus, bebeğim,» diye seslendi Storm ona yavaşça. Ama sesi bebeğin daha fazla bağırmasına yol açtı. Storm yalınayak yürüyüp odanın karşı tarafına vardı. Saçları arkasında beline kadar dökülüyordu.

Oda pek az eşyayla döşenmişti. Beton yerlerde halı yoktu. Duvar diplerine tualler sıralanmıştı. Birçoğu henüz boştu. Bazıları yarı bitmiş ya da tamamlanmıştı. O tanıdık terebantin kokusu dolduruyordu odadaki havayı.

Çocuk beton yere yayılmış maymun postları üzerinde yüzükoyun yatmaktaydı. Kolları, bacakları kurbağa gibi açıktı. Bacakları arasına bir havlu sarılmış, onun dışında çıplak ve güneş yanığıydı. Başını öfkeyle arkaya atıyor, yüzü kızara kızara bağırıyordu.

Mark odaya girdi, çocuğa hayranlıkla baktı. Bebeklerle ilgili hiç bilgisi yoktu. Ama bu bebeğin sağlam ye atılgan bir yaratık olduğu belliydi. Güçlü bacakları tekmeler savuruyor, yüzer gibi hareketler yapıyordu. Omuzları geniş, sırtı sağlamdı.

«Sus artık, yavrum,» dedi Storm. Onun yanına diz çöktü, onu koltuk altlarından tutup kaldırdı. Havlu yavaşça bebeğin dizlerine kaydı, erkek olduğu konusunda hiçbir kuşku kalmadı. Minik penisi beyaz bir parmak gibi dik duruyordu.

Mark kendini bir yabancı erkeğin oğlundan nefret eder buldu. Yine de elinde olmadan Storm'un yanına doğru yürüdü.

Storm bebeği kucağına almıştı. Annenin teması öfkeli çığlıklara son verdi. Bebek dudaklarını şapırdatmaya, umutlu açlık sesleri çıkarmaya başladı. Storm'un memesini istiyordu.

Çok güzel altın rengi saçları vardı bebeğin. Mark o saçların arasından başının yuvarlak biçimini görebiliyordu. Hemen hemen saydam cildinin altından mavi damarları da belli olmaktaydı. Yüzündeki öfkeli kırmızı renk gidince Mark çocuğun ne kadar güzel olduğunu görebildi. Annesi kadar güzeldi... ondan tekrar nefret ettiğini hissetti, ağzına nefretinin acılığı doldu.

Storm bir bezle bebeğin ağzından damlayan salyayı silerken biraz daha yaklaştı.

Çocuk yabancıyı farketti. Yerinde irkildi, başını kaldırıp Mark'a baktı. O yüzde son derece tanıdık bir hava vardı. Kendisine bakan o gözleri daha önce de görmüş olduğunu hissetti Mark. Çok iyi tanıdığı gözlerdi bunlar.

Storm bir yandan bebekle uğraşarak, «Gelmemeliydin,» diye tekrarladı. Gözlerini onunkilere çeviremiyordu. «Ah, Mark, ne diye geldin?»

Mark tek dizini yere dayadı, çocuğun yüzüne dikkatle baktı. Çocuk tombul, gamzeli, salyadan ıslak ellerini ona doğru kaldırdı.

«Adı ne?» diye sordu Mark. Nerede görmüştü o gözleri daha önce? İçgüdüsel bir hareketle işaret parmağını bebeğe doğru uzattı, bebek neşeyle gülerek parmağı yakaladı, ağzına sokmaya çalıştı.

«John,» diye cevap verdi Storm. Hâlâ Mark'a bakmıyordu.

«John benim büyükbabamın adıydı,» dedi Mark boğuk bir sesle.

Storm, «Evet,» diye fısıldadı. «Söylemiştin.»

Bu sözler bir an hiçbir şey ifade etmedi. Mark'ın bu küçük insana karşı duyduğu nefret yavaş yavaş eriyip yokolmaya başladı. Onun yerinde başka bir duygu gelişti.

Birden hatırladı o gözleri nerede görmüş olduğunu.

«Storm?» diye sordu.

Storm o zaman başını kaldırdı, onun gözlerine baktı. Cevap verdiğinde sesi yarı gururlu, yarı meydan okur gibiydi.

«Evet,» dedi, başını bir kez salladı:

Mark ellerini sarsak bir hareketle ona doğru uzattı. Maymun derileri üzerinde karşılıklı diz çökmüş oturuyorlardı. Kucaklaşırken bebek aralarında kaldı. Gargara gibi sesler çıkarıyor, hıçkırık tutuyor, dişsiz ağzıyla Mark'ın parmağını kemirirken mutlu mutlu cıvıldıyordu..

«Ah, Mark, neler yaptım ben ikimize!» diye fısıldadı Storm kırık bir sesle.

Bebek John onları şafaktan önce uyandırdı. Mark ona şükran duydu. Yeni günün bir saniyesini bile kaçırmak istemiyordu. Storm'un mumu yakışını, sonra beşiğin başında çalışmasını seyretti.

Bebeğin altını değiştirirken okşayıcı sesler çıkarıyordu. Mum ışığı titriyor, Storm'un çıplak sırtına yumuşak gölgeler düşürüyordu. Koyu renk, ipek gibi saçları omuzlarına dökülmüştü. Annelik belini hiç kalınlaştırmamıştı. Hâlâ çok zarifti.

Sonunda işi bitti, bebeği kucağina alıp yatağa döndü. Mark battaniyenin ucunu kaldırırken ona gülümsedi.

«Kahvaltı saati,» diye açıkladı. «Bize izin verir misin lütfen?» Yatağa bağdaş kurup oturdu, meme başlarından birini iki parmağı arasına alıp sıktı, bebeğin açık bekleyen ağzına yöneltti.

Mark yaklaşıp kolunu Storm'un omzuna sardı. Hayran hayran seyretti. Göğüsleri büyüktü şu sıra. Ağırdı. Yuvarlak koniler gibi sarkıyordu. Üzerinde ince mavi damarlar vardı. Başları olgun dutların rengiydi. Dokusu da ona benziyordu. Çocuğun çekmesiyle memebaşında bir damla süt belirdi, mum ışığında inci gibi parıldadı.

John gözlerini kapamış, küçük homurtular çıkararak besinini alıyordu. Sütler ağzının kenarlarından akmaktaydı. Açlığın ilk hevesi geçince, Storm ikide bir onu uyumasın diye dürtmek zorunda kaldı.

Dürttükçe bebek kendine geliyor, bir dakika boyunca emiyor, sonra tekrar uyuşup kalıyordu.

Storm onu bir memeden ötekine aldı, kendi yanağını Mark'ın sert kaslarına yasladı.

«Galiba mutluyum,» diye mırıldandı. «Ama o kadar uzun», süre mutsuz oldum ki, pek emin olamıyorum.»

John beş santim derinliğinde bir çukurdaki deniz suyunun, içinde oynuyordu. Çırılçıplaktı. Her yanı güneş yanığı olduğundan, bu halinin o güne özgü olmadığı da anlaşılıyordu. İki eliyle sulara vuruyor, yüzüne sıçrayınca gözlerini kırpıştırıyor, dudaklarını yalıyor, gülsün mü, ağlasın mı, bilemiyordu. İkisini de yapmıyor, aynı hareketi tekrarlamaya karar veriyordu sonunda. Sular yine sıçrıyor, onu yine kararsız bırakıyordu;

«Zavallı küçük şeytan,» diye mırıldandı Storm ona bakarken. «Courtney'lerin gururunu ve inatçılığını almış. Boğulana, kadar vazgeçmeyecek.»

Onu havuzdan çıkarmaya çalıştı ama bebek bir anda bağırmaya başlayınca yeniden yerine koymak zorunda kaldı.

Mark tutuk bir sesle, «Yanında John'la generale giderse eminim ki...» diye söze başlayacak oldu.

«Sen Courtney'leri hiç anlamıyorsun.» Storm oturmuş, saçlarını bir tarafa toplayıp örmeye çalışıyordu. «Biz o kadar çabuk unutup affetmeyiz.»

«Storm, bir denemez misin? Lütfen git ona.»

«Nasıl insandır, çok iyi bilirim, Mark. Senden de, kendisinden de iyi tanırım onu. Kendimi tanıdığım kadar tanırım, çünkü biz aynı insanız. Ben oyum, o da ben. Şimdi ona gidersem... bu yaptıklarımı yapmış bir insan olarak gidersem... ona hakaret ettikten, benimle ilgili tüm hayallerini yıktıktan sonra yani... gururumdan ve şerefimden yoksun olarak dilenci gibi gidersem, benden sonsuza dek tiksinir.»

«Hayır, Storm, çok yanılıyorsun.»

«Bu konuda asla yanılmam, Mark, sevgilim. Benden tiksinmek istemez, nefret etmek de istemez. Ama başka türlüsü elinden gelmez. O Sean Courtney'dir. Kendi onurunun çelik tuzağına sıkışmış bir insandır.»

«Çok hasta ama... ona bir şans tanıman gerek.»

«Hayır, Mark. Ölür o zaman. Bunu biliyorum... bu da beni mahveder. İkimizin de iyiliği için şimdi ona gidemem.»

«Seni ne kadar sevdiğini bilmiyorsun.»

«Biliyorum, Mark. Benim onu ne kadar sevdiğimi de biliyorum. Günün birinde gururumu tekrar kazanınca gideceğim ona. Sana söz veriyorum. Benimle gurur duyabileceğini bildiğim zaman. Bunu ona bir armağan olarak götüreceğim.»

«O zalim, katı gururuna lanet olsun. O gurur yüzünden bizi de mahvetmene ramak kaldı.»

«Gel, Mark.» Storm ayağa kalktı. «John'un öbür elini tut.» Bebeği aralarına alıp kıyı boyundaki sıkışmış, ıslak kumlar üzerinde yürüttüler. Bebek ikisinin eline asılıyor, öne doğru eğilip kendi ayaklarının sihirliymiş gibi bir görünüp bir kaybolmasını seyrediyor, zafer çığlıkları atıyordu.

Hava çok güzel ve berraktı. Martılar rüzgâra uymuş, dumanlı beyaz kanatlarıyla yükselip alçalıyor, çocuğun çığlıklarına cevap veriyorlardı.

«Ne kadar süslü elbiselerim, ne süslü dostlarım vardı,» diye söylendi Storm martılara bakarak. «Elbiseleri sattım, dostları kaybettim, sonra da bütün bunların ne denli az önemi olduğumu anladım. Martılara bak!» diyerek başını daha da arkaya attı. «Tüylerinin arasından güneş nasıl görünüyor, görüyor musun? O kadar meşguldüm ki, çevremi net bir biçimde görmeye hiçbir zaman vaktim olmamıştı. Ne kendimi görebiliyordum, ne de çevremdekileri. Ama şimdi artık bakmasını öğreniyorum.»

«Ben onu resimlerinde farkettim,» dedi Mark. John'u tutup kucağına aldı, o küçük, sıcak vücuttan zevk duydu. «Daha değişik konular seçiyorsun.»

«Büyük bir ressam olmak istiyorum.»

«Bence olacaksın. Yine o Courtney inadı.»

«Her zaman istediğimizi elde edemeyiz,» dedi Storm ona. Kıyıdan bir dalga yükselerek geldi, ayak bileklerinin çevresinde dolaştı.

Çocuk maymun postlarının üzerinde yüzükoyun uyuyordu. Güneşten, denizden ve oyundan yorgun düşmüştü. Karnı doymuş, şiş duruyordu.

Storm pencerenin önüne yerleştirdiği sehpasında çalışmaktaydı. Başını eğiyor, gözlerini kısarak bakıyordu.

«En iyi modelimsin,» dedi.

«Ucuza çalışıyorum da ondan.»

Storm güldü. «Sana ödediklerimle zengin olabilirdim.»

«Bunu para için yapan kadınlara ne derler, bilirsin.» Mark'ın iri sesi tembel çıkıyordu. Sonra sustu, onun çalışmasını seyretmenin zevkiyle yetindi. Bir saat kadar sessiz kaldılar... konuşmadılar ama ruhsal uyum olarak birbirlerine yakındılar.

Sonunda Mark konuştu. «Şimdi daha net görüyorum dediğin zaman ne demek istediğini anlıyorum. Şuna bak.» Duvar dibindeki tablolardan birini işaret etti. «Bu herhalde yaptıklarının, en iyisi.»

«Satmaktan nefret ettim... alan adam yarın geliyor.»

«Resimlerinden bazılarını sattın mı?» Mark şaşırmıştı.

«John'la ben neyle geçiniyoruz sanıyorsun?»

«Bilmem.» Bunu hiç düşünmemişti. «Sanmıştım ki, belki kocan... »

Storm'un ifadesi değişti, hızla karardı. «Ondan hiçbir şey istemem.» Başını arkaya attı, kalın örgüsü öfkeli bir dişi aslanın kuyruğu gibi savruldu. «Ne ondan, ne onun dostlarından, ne de benim sevgili arkadaşlarımdan bir şey isterim. Bana sadık olup, sonra boşanmış bir kadınım diye benden uzak duranlardan ne isteyeyim? Seninle ben karşılaştığımızdan beri çok şey öğrendim. Özellikle de o tür insanları iyi tanıdım.»

«Onlar zengin,» dedi Mark. «Bir keresinde bana bunun ne kadar önemli olduğunu söylemiştin.»

Öfkesi birden sona erdi, omuzları sarkar gibi oldu, fırçası da elinde sarktı.

«Ah, Mark, lütfen bana kızma. Dayanabileceğimi sanmıyorum.»

Mark göğsünde bir şeyin yırtılır gibi olduğunu hissetti, hemen yerinden kalkıp Storm'a doğru yürüdü, onu kaldırıp kucağına aldı, perdeli kapıdan küçük, serin, karanlık yatak odasına taşıdı.

Çok garipti ama sevişmeleri asla birbirinin aynı olmuyordu. Her zaman yeni mucizeler, yeni bir istek uyumu, her ikisini de heyecanlandıran yeni bulgular çıkıyordu ortaya.

Tekrarlar birbirlerine karşı olan iştahlarını köreltmiyor, o iştah tümüyle doyduğu zaman bile, özlemlerinin kuyusu yeni baştan taşmaya başlıyordu.

Bir tembel parmak temasıyla yeniden başlıyordu her şey. Uykulu köpek yavruları gibi sarılıp yattıklarında sevgilerinin teri üstlerinde kuruyor, ciltleri nokta nokta kabarıyor, ürperiyordu.

Storm onun gözlerindeki yeni ilgi kıvılcımını görüyor, geri çekilip o boğuk sesiyle gülüyordu. Tek tırnağını onun omurgası üzerinden aşağıya doğru kaydırdığında, Mark'ın tüm vücuduna kıvılcımlar yayılıyor, sırtı kıvrılıp kavisleniyordu.

«Seni tırmalayacağım... çünkü hak ediyorsun, azgın kedi seni!» Storm bunu söyleyip parmaklarını pençe gibi kıvırıyor, onun omuzlarından yavaşça kaydırıyor, karnına doğru iniyor, teninde kırmızı izler bırakıyordu.

Sonra, o kırmızı çizgileri inceliyordu. Dudakları aralık, pembe dili beyaz dişleri üzerinde gezinerek. Bakarken memebaşları kabarıyor, kızarıyor, patlayacak gibi oluyordu. Mark'ın nereye baktığını görünce elini onun ensesine dolayıp başını aşağıya çekiyor, kendi omuzlarını geri itiyor, göğsünü ona, tapınakta sunulan armağan gibi sunuyordu.

Mark iri, kabuklu deniz böceklerinden birini kumların üzerinden aldı. Kabuk iyot kokuyordu. Üzerinden sular damlayarak ayağa kalktı, kabuğu Storm'a uzattı, o da sevinç çığlıkları atarak aldı.

Mark kıyıdaki taşlardan kurulu ocakta ateş yakarken Storm, John'u kucağına almış, emziriyordu.

Mark ateşin üzerine ıslak deniz yosunları attı, az önce tuttuğu balıkları yerleştirdi, üzerine yine yosun serip kumla örttü. Pişmesini beklerken John'la oynadılar, bulutların gerisinde nefis renkler oluşturarak batan güneşi seyrettiler.

«Tanrım, şu doğa ne kadar sersem. Ben resimlerimi böyle yapsam, renk anlayışın yok derlerdi. Çikolata fabrikasında kutuların üzerini resimlemek üzere iş bulurdum ancak.»

Daha sonra Storm, John'u seyyar beşik olarak kullandığı elma sepetine yatırdı. Karanlıkta yıldızlar pırıl pırıl, fosforlu bir ışık veriyordu.

Storm seyrederken, «Öyle güzel ve romantik ki,» dedi. Dizlerini kucaklayıp oturmuştu. Başını Mark'a çevirdi, hınzırca gülümsedi. «Sen bundan anlam çıkarmak istiyorsan çıkarabilirsin.»

Kilimin üzerinde, sarılıp yattıkları zaman, «Bazı kimseler ne yapıyor, biliyor musun?» diye sordu.

«Bilmiyorum. Ne yapıyor bazı kimseler?» Mark kendi yaptıklarına, o isimsiz kimselerin yaptıklarından daha çok ilgi duyuyordu.

«Böyle açık açık söylememi beklemiyorsun herhalde.»

«Neden?»

«Ayıp.»

«O halde fısılda.»

Storm fısıldadı. Bir yandan kıkır kıkır gülüyordu. Mark doğru duyduğundan emin olamadı.

Storm tekrarladı. Evet, doğru duymuştu. Gerçekten afallamış durumdaydı. Karanlıkta yüzünün kızardığını hissetti.

«Korkunç bir şey bu,» dedi boğuk sesle. «Sen asla yapmazsın bunu!» Ama ilk şoktan kurtulmuştu artık. Fikir ona da eğlenceli gelmeye başlamıştı.

«Elbette yapmam,» diye fısıldadı Storm. «Tabii sen istemedikçe.»

Bir uzun sessizlik daha oldu, bu süre içinde. Storm bazı incelemelerde bulundu. «Eğer ben bu işten anlıyorsam, ki artık anlamaya başlıyor olmam gerek... sen istiyorsun,» dedi.

Çok sonra karanlıkta çıplak olarak birlikte yüzdüler, ilk kayaların bulunduğu yere kadar gittiler. Su sıcak ve temizdi. Kayalara tutunup tuzlu dudaklarıyla öpüştüler.

Kıyıda Mark bir ateş yaktı, yanına oturup birbirlerine sarıldılar, alevin sarı ışıklarını seyrederken şarabın geri kalanını içtiler,

«Mark,» dedi sonunda Storm. Sesinde Mark'ın daha önce hiç duymadığı bir hüzün vardı. «İki gündür yanımızdasın. Bu gereğinden iki gün fazla. Yarın gitmeni istiyorum, John'la ben uyanmadan git ki, gidişini görmek zorunda kalmayalım.»

Sözleri bir kırbaç gibi etki yaptı, Mark vücudunun büzüldüğünü hissetti. Kırılmış yüzünü alevlerin ışığında ona çevirdi;

«Ne diyorsun sen? John da, sen de benimsiniz. Biz birbirimize aitiz. Üçümüz. Her zaman.»

«Söylediklerimin tek kelimesini anlamadın, öyle değil mi?» dedi Storm yumuşak sesle. «Gururumu kazanmalıyım dediğim zaman... anlamadın.»

«Seni seviyorum, Storm. Her zaman sevdim.»

«Başkasıyla evlisin, Mark.»

«Onun hiç anlamı yok,» diye yalvardı Mark.

«Var.» Storm başını salladı. «Sen de biliyorsun varolduğunu.»

«Marion'u bırakırım.»

«Boşanır mısın yani, Mark?»

«Evet.» Sesi çaresiz çıkmıştı. «Ondan boşanma izni alırım.»

«O zaman ikimiz de amma kazanırız gururumuzu. Tam babama gidecek duruma düşeriz. Bizden nasıl gurur duyar, düşün de bak. Hem kızı, hem de asla sahip olamadığı oğlu... çünkü seni o gözle görüyor, biliyorum... İkisi de boşanmış. Bebek, John'u düşün. Başını nasılda dik tutabilir! Bizi düşün... bir zamanlar karın olan o kızın mutsuzluğu üzerine kuracağımız yuvada nasıl da güzel yaşarız.» Ateşin ışığında onun gözlerinin içine bakan Mark, gururunun demir, inadının çelik gibi olduğunu gördü.

Mark karanlıkta sessizce giyindi. Hazır olduğu zaman el yordamıyla yolunu buldu, oğlunun beşiğine ilerledi. Çocuk uyku arasında küçük bir ses çıkardı. Kokusu sıcacık, süt gibi bir kokuydu.

Mark, Storm'u da uyuyor sanıyordu. Onun üzerine eğildi. O zaman farkına vardı. Storm yüzünü yastığa gömmüş kazık gibi yatmaktaydı. Yastık onu sarsıp duran hıçkırıkların sesini boğuyordu.

Mark onun saçlarını öperken o başını kaldırmadı. Mark doğruldu, karanlıkta kapıya ilerledi. Motosikleti daha ilk tekmede çalıştı, aracı çevirip yola çıkardı.

Storm karanlıkta yatıp motorun uzaklaşma sesini dinledi, az sonra geriye yalnız kıyıya vuran dalgaların hazin sesiyle kurbağaların viyaklaması kaldı.

Mark tahtadan oyulmuş taburede, güneşin altında oturuyordu. Punguşe'nin kulübesinin önündeydi. İlk karşılaşmalarından bu yana hep aklında olan soruyu ilk olarak sordu.

«Penguşe, bana Çakalın Ngaga'yı nehir sularından nasıl çekip çıkardığını anlat.»

Zulu omuzlarım kaldırdı. «Anlatacak ne var? Seni nehrin ilerisinde çalılara takılmış buldum... biraz aklım olsa bırakır giderdim, çünkü o sırada oldukça ölü bir ngaga'ydın. Kahverengi sular başının üzerinden aşıp aşıp gidiyordu.»

«Suya nasıl düştüğümü gördün mü?»

Kısa bir sessizlik oldu, Punguşe kendini kastı, cehaletini açığa vuracak kadar güçlendirmeye hazırlandı. «Bana ateşten başın döndü, gözün karardı, suya ondan düştün gibi geldi.»

«Öldürdüğüm adamı da, tüfeğiyle bana ateş eden adamı da görmedin, öyle mi?»

Punguşe şaşkınlığını soylu biçimde maskeledi, başını iki yana salladı. «Seni nehirde bulmadan biraz önce tüfek sesleri duydum. Dört beş el belki. Vadi tarafında. Bu herhalde sen ve sana ateş edenler olmalı. Ama kimseyi görmedim. Ertesi sabah da yağmur bütün izleri yıkamıştı. Herhalde sel suları ölenin cesedini de sürüklemiş, timsahlar onu yemiş olmalı.»

Yine sessizleştiler, bira sürahisini elden ele geçirdiler.

«Sen gördün mü sana ateş eden adamı?» diye sordu Punguşe.

Mark, «Evet,» dedi. «Ama gözlerim ateşin etkisiyle zayıflamıştı. Hem senin de dediğin gibi, yağmur yağıyordu. Onu pek net göremedim.»

Hobday sırtını duvara yaslamış, kalabalığın arasına, girmeksizin seyrediyordu. Herkes çok heyecanlıydı ama o bir kaya gibi duruyor, hiç kıpırdamıyordu. Başı o kalın, güreşçi boynu üzerinde, öne eğikti. Gözkapakları inikti. Sanki avcı kuşlar gibi o kapağın gerisinden görebiliyordu. Yalnızca çenesi kıpırdıyor, bir şey çiğniyormuş gibi hareketler yapıyor, kocaman azı dişleri birbirine değdikçe yüzünün kasları şişip şişip iniyordu.

Kalabalık salonun karşı tarafında durmakta olan Dirk Courtney'e bakıyordu. Efendisini seyreden bir köpek gibiydi.

Dirk Courtney o upuzun boyu, o kibar haliyle herkesin birer birer elini sıkmaktaydı. Gelenler onu kutluyor, ona şans diliyordu. Bakışları dürüst ve sakindi. Ama ikide bir oy sayım masasına doğru kayıp duruyordu.

Uzun sayım masaları kurulmuştu salonda. Düğün sofraları gibi. Başında görevliler oturuyordu. Ladyburg kilisesinin salonuna son oy sandıkları da biraz önce getirilip teslim edilmişti artık.

Eyaletin alanı yaygın ve genişti. Bu sandıkların bazıları tâ altmış mil uzaktan geliyordu buraya. Oylama süresi dün akşam sona ermişti, ama şimdi öğlene bir saat kaldığı halde hâlâ kesin sonuç alınmış değildi.

Mark salonda ilerleyip General Sean Courtney'in oturduğu yere yaklaştı. İpler gerilerek korunan sayım masalarını kuşatmış kalabalığın içinden kendine yol açmaya çalıştı.

Mark'la Marion, Chaka Kapısından üç gün önce seçimler sırasında yardımcı olmak üzere özellikle gelmişlerdi. Kim yardım etse azdı zaten. Marion bu işe çok kolay uyum sağlamıştı. Sandviç hazırlamak, kahve dağıtmak, Ruth Courtney'in gözcülüğü altında başka yirmi kadınla birlikte salonun gerisindeki mutfakta ter dökmek.

Mark diğer parti yöneticileriyle birlikte bölgeyi dolaşmıştı. Tıpkı basın görevlileri gibi onlar da kaybolan, gelmeyen seçmenleri birer birer izliyor, uyarıyor, alıp sandık başına getiriyorlardı.

Yorucu işti bunlar. Dün gece de hiçbiri doğru dürüst uyuyamamıştı. Dans ve ızgara partisi sabahın dördüne kadar devam etmiş, ondan sonra da sonuçların açıklanmasını beklerken heyecandan uyuyamamışlardı.

Mark için bu iş özellikle önemliydi. Eğer meclise Ladyburg temsilcisi olarak Dirk Courtney girerse, Chaka Kapısıyla ilgili hayallerinin sonu gelecekti. Bundan kesinlikle emindi.

Gün boyu seçmenler gelip giderken umutları bir yükselip bir alçalıyordu. Zaman zaman Dirk Courtney'in adamlarının oturduğu taraf kalabalıklaşıyor, Sean Courtney'in tarafından kimselerin kalmadığı oluyordu.

Öyle olduğu zaman, Marion'un eniştesi Peter Botes piposunu ağzından çekiyor, arkasına yaslanıp Mark'a garip garip gülümsüyordu. Dirk Courtney'in hevesli teşvikçisi kesilmişti Peter. Son altı ay içinde olaylar onu çok değiştirmişti. Epey palazlanmış, Ladyburg Çiftçiler Bankası binasının birinci katında kendine yazıhane açmıştı. Yeni bir Packard kullanıyordu. Eski evinden, bahçeli, geniş bir eve taşınmıştı. Bir gece önce Mark'la Marion'u bu yeni evde ısrarla yemeğe çağırmıştı.

«Gece yıldızı batıyor, sabah yıldızı doğuyor, azizim, Mark,» demişti. «Aklı başında olan herkes görüyor bunun böyle olduğunu.» Bir yandan rostoyu dilimliyordu masada.

Mark inatla, «General Courtney'in yıldızı henüz sönmüş değil,» demişti ona.

«Henüz sönmüş olmayabilir. Ama söndüğü zaman senin de yeni, güçlü dostlara ihtiyacın olacak.»

Marion'un ablası da, «Bize güvenebilirsiniz,» diye söze karışmıştı içtenlikle. «Her zaman o cehennemin ucu yerde oturmak zorunda değilsiniz.»

«Olmaz zaten,» diye eklemişti Peter, Mark'ın etini tabağına koyarken. «Bay Dirk Courtney görevi devralınca Ladyburg yöresinde büyük değişiklikler olacak. Çok büyük değişiklikler.»

«Hem Marion'a da haksızlık. Hiçbir kadın orada yaşamayı istemez... »

Marion hemen, «Mark nereye gitmek isterse ben orada mutlu olurum,» diye atılmıştı.

«Dert etmeyin,» diye mırıldanmıştı Peter o zaman. «Biz size bakar, göz kulak oluruz.» Sonra Mark'ın omzunu babaca okşamıştı.

Karısı gururla, «Bay Dirk Courtney, Peter'i çok takdir ediyor,» demişti.

Şu anda Mark salonun ortasından General Sean Courtney'e doğru yürürken benliğinin ta içinde bir korku ve isteksizlik duymaktaydı. Haberi generale kendi vermek istemiyordu canı. Ama yine de bir dosttan duyması, bir düşmanın kasıla kasıla söylemesinden iyiydi.

Duraklayıp Sean Courtney'i uzaktan seyretti. İçinde hem acıma, hem öfke vardı. Onu Emoyeni'de gördüğünden bu yana epey toparlanmıştı Sean. Omuzları biraz dikleşmiş, yüzü biraz dolmuştu. Güneşe çıkmaya başlayınca o renksizliği de gitmişti. Teni gümüş sakalın gerisinde yine eskisi gibi yanıktı.

Oturuyordu. Son günlerin yoğun çalışmaları onu pek yormuştu. Yüksek arkalı sandalyede dimdikti. İki elini bastonunun kulpuna dayamıştı. Yanında ona destek sağlayan eski dostları vardı. Kardeşi Garrick yanı başına oturmuş bir şeyler anlatıyor, o da başını sallayarak dikkatle dinliyordu.

Mark onun yanına gitmek istemedi. O ânı geciktirmek istedi. Ama o sırada salonda bir kıpırtı dolaştı. Peter Botes'in hızlı adımlarla Dirk Courtney'in durmakta olduğu tarafa yürüdüğü görüldü. Yüzü sevinç ve heyecandan kıpkırmızı kesilmişti. Dirk Courtney ona doğru hevesle eğildi.

Mark bir dakika daha gecikemeyeceğini anladı. Hızla ilerledi. Sean onun geldiğini gördü.

«Eee, oğlum, gel otur bakalım bizimle biraz. Sayımlar birbirine pek yakın gidiyormuş ama kesin sonucu öğleden önce alacakmışız diyorlar.» Tam o anda Mark'ın yüzündeki ifadeyi farketti. «Ne oldu?» diye sordu sert bir sesle.

Mark ona doğru eğildi. Dudakları neredeyse generalin kulağına dokunuyordu. Sesi kendi kulağına bile gıcırtılı geldi.

«Şimdi haber telgrafla geldi, generalim. Johannesburg merkezini kaybettik. Doorfontein ve Jeppe'yi de...» Bunların hepsi sağlam Smuts sandalyeleriydi. Birliğin 1910 yılında kurulmasından bu yana hep Güney Afrika Partisinin kazandığı yerlerdi. Bir felaketti bu. Yıkıcı bir facia. Sean, Mark'ın kolunu sımsıkı tuttu. Sanki ondan güç almak istedi.

Holün karşı tarafından alkış ve tezahürat seslerinin yükseldiğini duydular.

«Hepsi bu kadar değil, efendim. General Smuts kendi sandalyesini de kaybetti.» Ulus onları istememişti. İşçi Partisiyle Hertzog'un Ulusal Partisinin koalisyonu iktidara geliyordu.

«Tanrım!» diye mırıldandı Sean. «Oldu sonunda demek. Mümkün değil sanırdım.»

Hâlâ Mark'ın koluna tutunarak kendini çekip ayağa kalktı. «Beni arabama kadar götür, oğlum. Yeni Ladyburg temsilcisini kutlayabileceğimi sanmıyorum.»

Ama geç kalmışlardı. Onlar kapıya varmadan duyuru yapıldı. Sayım masasının başındaki görevli gür sesiyle sonucu bildirdi.

«Bay Dirk Courtney, Ulusal İşçi Partisi: 2683 oy. General Sean Courtney, Güney Afrika Partisi: 2441 oy. Sizlere yeni Ladyburg temsilcisini tanıtıyorum...» Dirk Courtney hemen platformun üzerine sıçradı, galip boksörler gibi iki elini kenetleyip başının üstüne kaldırdı.

Sean'ın yüzünde çarpık bir gülümseme belirdi, rengi tekrar kül gibi oldu, omuzları sarktı. «Fordsburg Kasabının sonu...» diye mırıldandı. Mark onu Rolls Royce'un beklemekte olduğu yere kadar götürdü.

Şampanya 1904 Dorn Perignon'du. Sean bir konuktan ötekine gidiyor, bardakları kendi eliyle dolduruyordu.

«Bununla zaferi kutlamayı umuyordum,» diye gülümsedi. «Ama üzüntümüzü boğmaya da yarar.»

Lion Kop'daki evin salonundaki topluluk pek de kalabalık değildi. Neşeli davranmak için gösterilen tek tük çabalar, koca salonda kaybolup gidiyordu. Konuklar erken gittiler. Yemeğe yalnızca aile oturdu. Marion, Storm'un eski yerinde. Mark da Ruth'la Sean'ın arasındaydı.

«Eee, oğlum, şimdi planların nedir?» diye sordu Sean birden. Mark gerçek bir şaşkınlık içinde başını kaldırdı.

«Chaka Kapısına dönüyoruz tabii.»

«Tabii.» Sean gün boyu ilk kez neşeyle gülümsedi. «Tersini düşünmem ne aptallık. Ama bu şeyin herhalde...» Eliyle bir işaret yaptı. Yenilgi sözünü ağzına almak istemiyordu. «Senin durumunda değişikliğe yol açacağının farkındasın, değil mi?»

«Evet, efendim. Ama sizin hâlâ büyük ağırlığınız ve etkiniz var. Sonra Vahşi Yaşamı Koruma Derneği var... mücadele edebiliriz. Chaka Kapısını kurtarmak için savaşmamız gerek.»

«Evet,» diye., başını salladı Sean. Gözleri tekrar parıldadı. «Savaşacağız. Ama benim tahminimce pek zor ve kirli bir savaş olacak.»

Başlangıçta Chaka Kapısı üstündeki kara bulutların toplanışı pek dikkati çekmedi. İlk değişiklik, Mark aylık raporunu sunarken oldu. Onu Sean Courtney'e değil, yeni Arazi Bakanı Peter Grobler'e sunuyordu. Hertzog'un adamlarından biriydi yeni bakan. Raporları pek resmi kabul ediyordu. Mark'a maaşı yine düzenli olarak ödenmekteyse de, kendisine kısa bir mektup yollanmış, yeni kabinenin rezerv alanı sorununu baştan dikkatle ele almış bulunduğu, ilgili yasanın da parlamentonun yeni çalışma döneminde çıkacağı bildirilmişti. Koruyucu olarak görevini geçici kabul etmesi, bunun emekliliğe sayılmayacağı, bir aylık bildirim süresiyle iptal edilebileceği açıklanmıştı.

Mark yine de deliler gibi çalışmaya devam ediyordu. Geceleri lamba ışığında oturup General Courtney'e uzun mektuplar yazmaktaydı. İkisi, halkın Chaka Kapısı yöresine ilgisini uyandırabilmek için uzun vadeli planlar peşindeydiler. Marion yatmak üzere bitişik odaya geçtikten sonra Mark ortaya yeni bir kâğıt çıkarıyor, sık satırlarla tüm düşüncelerini, hayallerini ve sevgisini Storm'a anlatmaya başlıyordu.

Storm onun mektuplarına hiç cevap vermiyordu. Mark onun hâlâ o evde oturduğundan bile emin değildi. Ama yine de onu orada hayal etmekten hoşlanıyordu. Pencerenin önündeki sehpa başında ya da yanında John'la kumsalda yürürken. Bir gece sabaha kadar uyanık kaldı, onun o pancurlu küçük odada bebeği emzirmesini düşündü.

Yavaşça yatağından kalktı, uyumakta olan Marion'a bir not yazıp bıraktı, Punguşe'yi yanına alıp Trojan'a bindi, vadinin yukarılarına doğru yola koyuldu.

Marion bir saat sonra uyandı. İlk aklına gelen şey, hala bir belirti gelmediği oldu. O halde durum kesin demekti. Mark'a bunca zamandır söylememiş, kesinlikle emin olmayı beklemişti. Erken konuşursa bunun uğursuzluk getireceğinden korkuyordu nedense.

Yatağından kalktı, karanlıkta ilerleyip banyoya girdi. Birkaç dakika sonra döndüğünde kolları sevinçle kendi bedenine sarılmıştı. Hemen başucundaki mumu yaktı. Mark'ı uyandırıp söylediği zaman yüzünü görmeyi çok istiyordu.

Yatağı boş bulunca pek bozuldu. Başucundaki not birkaç satırdı. Yine de üzüntüsü kısa sürdü. Her zamanki iyi huyu kontrolü eline aldı.

«Bir süre daha kendi kendime zevkini çıkarabileceğim demektir,» dedi yüksek sesle. Sonra tekrar konuştu. «Harold... Harold Andres! Yoo, o pek sıradan bir ad. Daha güzel bir isim bulmam gerek.»

Giyinirken kendi kendine neşeli ezgiler mırıldanıyordu. Sonra mutfağın bahçesine çıktı.

Sakin, serin bir sabahtı. Gökyüzü henüz pembeydi. Chaka Kapısının tepelerinden bir maymun seslendi, bir havlama sesi vadide yankılandı. Ufukları çeşitli renklere boyayan güneşe selamdı bu.

Yaşamak hoştu. Böyle bir günde içinde bir can daha taşımak da hoştu. Marion bunu kutlamak için bir şey yapmak gerektiğini düşündü. Mark notunda eve gece döneceğini söylüyordu.

«Taze ekmek pişireyim ve...» Bugün çok özel bir şey istiyordu canı. Birden hatırladı. Beş gün önce yağmur yağmıştı. Yağmurdan sonra yabani mantarlar çıkabilirdi. Mark'ın en sevdiği türden... tepeleri yuvarlacık, şemsiye gibi. Onların nerede bulunacağını Mark öğretmişti ona.

Kahvaltısını dalgın dalgın etti. Mark'ın Ev Doktoru kitabını reçel kavanozuna yaslamış, bir yandan «Bebek Bekleyen Anne» bölümünü okuyordu. Sonra ev işlerine başladı. Beton yerlerin böyle cilalı gibi pırıl pırıl ve kaygan olmasından büyük gurur duyardı. Daha sonra basit mobilyalarının tahtalarını cilaladı, ortalığı topladı. Bu temizlik, bu cila kokusu, vazolarda bu kır çiçekleri... Çalışırken hep şarkı söylüyordu. Bir ara hiç nedensiz güldü bile.

Saat on, on buçuk dolaylarında bonesini başına giydi, çene altından bağladı, diyare ilacını şişesiyle birlikte sepetine attı, vadinin yukarılarına tırmanmak üzere kapıdan çıktı.

Punguşe'nin evinde durdu, en genç kadın ona kendi bebeğini getirdi. Marion bebeğin hayli toparlanmış olduğuna sevindi. Punguşe'nin karısı bebeğe çok su içirdiğini söyledi. Marion bebeği kucağına aldı, ağzına ilaçtan biraz verdi. Sonra beş kadın birlikte güneşte oturup çocuklardan, erkeklerden, doğumlardan, hastalıklardan, yiyecek ve giyeceklerden, kadın yaşamını ilgilendiren tüm konulardan konuştular.

Marion ancak bir saat sonra Zulu kadınlardan ayrılıp nehir boyuna doğru yola koyulabildi.

Yağmurlar dişi aslanı tedirgin etmişti. İçindeki Bir duygu ona bunun yaklaşan daha büyük fırtınaların öncüsü olduğunu fısıldıyordu.

Vadinin çalıları artık yavruları için yeterli sığınak değildi. Yakında sular yamaçlardan aşağı boşalmaya başlayacak, önüne çıkanı kapıp sürükleyecekti.

İki kere yavruları başka yere götürmeye kalkışmıştı, ama yavrular artık büyümüş, daha inatçı olmuşlardı. Yuva bildikleri çalılara sarılıyor, gitmek istemiyorlardı. Yola çıksalar bile, yarım mil gittiler mi yavrulardan bir ikisi hemen dönüp yuvalarına koşuyorlardı. Ana aslan kaçakları yakalamak üzere döner dönmez, öteki yavrular da dönüp aynı yönde koşmaya başlıyordu. Beş dakika sonra hepsi kendilerini eski yuvalarında buluyorlardı.

Şaşırmıştı dişi aslan. İlk yavrularıydı bunlar onun. İçgüdüyle yönetiyordu onları. Sütten kesmesi, avlanmayı öğretmesi gerektiğinin farkındaydı. Ama çok da kalabalıktılar. Altı yavru her gün rastlanan olaylardan değildi. Şu ana kadar yavrulardan ölen olmamıştı. Ailesi yönetemeyeceği kadar genişti.

O pırıl pırıl sabah saatinde de yine içgüdüyle hareket etti. Yağmurun tekrar geleceğini kokusundan anlıyordu. Son bir deneme daha yapmaya karar verdi. Yavrular onun peşi sıra, düşe kalka, aralarında itişip şakalaşarak nehir kıyısına kadar ilerlediler. Buraları tanıdık yerlerdi. Henüz mutluydular.

Anne aslan kumlardan suya doğru yürüdüğü anda yavruların güveni hemen yine sarsıldı. Üçü onu izledi, ikisi kararsız durdu, sonuncusu da ters yüzü dönüp geriye doğru koşmaya başladı.

Dişi aslan dörtnala onu kovalamaya koyuldu, yetişti, pençesini sırtına bastırdı. Sonra onu ensesinden yakalayıp kaldırdı. Yavrular artık epey irileşmişti. Anne boynunu elinden geldiği kadar yüksek tuttuğu halde, yavrunun poposu yerdeki yükseltilere yine de değiyordu. Yavru bacaklarını topladı, kuyruğunu altına kıstırdı, gözlerini yumdu, annesinin kendisini Bubezi Nehrine doğru taşımasına izin verdi.

Bu noktada nehrin genişliği beş yüz metre vardı. Kurak mevsimin sonu olduğundan bu mesafenin çoğu kumlarla kaplıydı, ama yine de arada derin yeşil sular görünüyordu. Beş yavru kararsızlık içinde seyrederken anneleri altıncısını taşıyarak kumlar üzerinde ilerledi. Yavrunun poposu suya değince ıslandı, o gücenmiş gibi bir çığlık atarak kıvrandı. Anne o sırada karşı kıyıyı buldu, yamaca tırmandı, onu oradaki çalıların altına bıraktı.

Öteki yavruları almak üzere geri döndü. Deminki yavru onu telaşlı adımlarla izledi. Anne dönüp ona bir iki tokat atmak zorunda kaldı, yavru ağlayarak sırtüstü yattı. Anne onu tekrar yakalayıp yukarıya, çalının altına çıkardı. Dönüp nehri geçmeye koyulduğunda yavruyu bir kere daha topuklarının dibinde kendisini izler buldu. Bu kez onu canını yakacak kadar ısırdı, tekrar çalılığa taşıdı. Oraya varınca da gerisini ısırdı, onu yere yapışmış, titrer durumda bıraktı. Öyle sinmişti ki, bir daha peşine takılacak gücü bulamıyordu. Çalının altında yatıp acılı sesler çıkarmakla yetindi.

Marion evinden tek başına hiç bu kadar uzaklaşmamıştı ama öyle güzel bir sabahtı, hava öyle sakin ve sessizdi ki, ömründe pek az tattığı bir mutluluk doluyordu içine.

Nehir boyunu izlediği sürece kaybolmayacağını biliyordu. Mark ona bu vahşi yerlerde dolaşmanın kentlerde dolaşmaktan daha güvenli olduğunu da öğretmişti. Yeter ki, insan basit kurallara uymasını bilsin.

Nehrin çatal olduğu yerde birkaç dakika durdu, balık avlayan kuşları seyretti, gülmeye başladı. Bir ara arkasındaki çalılarda ağır bir vücudun düşme sesine benzer bir ses duyuldu, sonra taşlık tabanda nal sesleri geldi. Marion buz gibi dondu. Tekrar sessizlik olduğunda kendini topladı, yine yüksek sesle güldü, yoluna devam etti.

Hava çok güzel kokuluydu. İki kere yanlış yola sapar gibi oldu ama sonunda dallarını yaymış duran ölü ağacın altına gelmeyi başardı. Alttaki otlar arasında çok güzel sarı çiçekler açmıştı. Bu çiçeği daha önce hiç görmemişti Marion. Çevresinde uçan kuşları da. Durmadan kıpırdayan, ufacık, renkli kuşlardı. Gagaları kıvrıktı. Güneşte renkleri inanılmayacak kadar parlaktı. Gagalarını çiçeklerin açık duran boğazına daldırıyor, oradan sanki kevser içiyor, tekrar yükseliyorlardı.

Marion onları seyrederken içinden garip bir sevinç yükseldiğini duydu. Tekrar yola koyulması epey sürdü.

Biraz ilerde ilk mantar kümesini buldu. Çömelip toplamaya başladı. Saplarını dikkatle kıvırıp eline alıyor, güzel kokusunu burnuna çekiyordu. Sonra da sepetine biçimleri bozulmayacak şekilde, tepeleri yukarda olmak üzere dikkatle yerleştiriyordu. Bu yerden bir düzine kadar mantar seçti. Ama piştikleri zaman küçüleceklerini, yetmeyeceklerini biliyordu.

Yamacı izleyerek yoluna devam etti.

Yakınında bir tıslama sesi duydu, yüreği tekrar yerinden oynadı. Önce yılan sandı, O kahverengi, kalın sürüngenlerden biri. Üçgen başı, çatallı diliyle.

Çalılara gözünü dikip yavaşça geriledi. Küçük bir hareket ilişti gözüne. Neye bakmakta olduğunu anlaması birkaç saniye sürdü.

Aslan yavrusu karınüstü yatmıştı. Çalıların gölgesindeydi. Üzerindeki bebek benekleri, kuru yaprakların rengine uyuyor, onu cok güzel saklıyordu.

İlk saklanma derslerini iyi öğrenmişti bu yavru. Hiç kıpırdamıyordu. Bir tek kulakları oynuyordu. Bir öne, bir arkaya gidip geliyor, her duygusunu, her niyetini açığa vuruyordu. Kocaman, yuvarlak gözleriyle Marion'a baktı. O gözlerde henüz o ürkütücü sarı renk yoktu. Bebek maviliği hâkimdi. Bıyıkları dik dik duruyor, kulakları çelişkili mesajlar yolluyordu.

Geriye yattığı zaman: «Bir adım daha yanaşırsan parçalarım seni.»

Yukarı kalkıp kıvrıldığı zaman: «Bir adım yanaşırsan korkudan öleceğim.»

Yana kaydığı zaman: «Sen neyin nesisin öyle?»

«Ah!» diye bir çığlık attı Marion. «Ne şeker şeysin sen!» Sepeti yere koydu, çömeldi. Bir elini uzatıp ağzından okşayıcı sesler çıkarmaya başladı.

«Küçük cici. Yalnız mısın sen burada bakayım?»

Yavaşça öne doğru ilerledi. Hâlâ konuşuyor, sevgi sesleri çıkarıyordu.

«Kimse canını yakacak değil, bebeğim.»

Yavru pek de emin değildi. Kulakları merakla dikiliyor, Marion'a kararsız gözlerle bakıp duruyordu.

«Yapayalnız mısın sen? Benim bebeğim seninle ne güzel oynar, değil mi?»

Giderek yaklaşıyordu. Yavru onu isteksiz bir tıslamayla uyardı.

«Amma da kendine güveniyorsun,» diye gülümsedi Marion. Yavrunun bir metre uzağına çömeldi.

«Nasıl götüreceğiz seni eve?» diye sordu. «Bu sepete sığar mısın?»

Nehir yatağında dişi aslan ikinci yavruyu taşımaktaydı. Peşinden de sürünün kahramanlarından biri geliyordu. Kahraman ıslak yere varıp da ayağını suya değdirdiği anda cesareti birden yokoldu, oracığa oturdu, ağlamaya başladı.

Anne aslan artık yorgunluktan ve umutsuzluktan çıldırmış durumdaydı. Geri döndü, ağzındaki yavruyu yere attı, o da olanca hızıyla eski yuvasına doğru koşarken anne ağlayan kahramanı kaptı, tekrar sulara yöneldi. Bu kez çok kararlıydı.

Kocaman, yuvarlak ayakları yumuşak toprakta hiç ses çıkarmıyordu. Yavrusu ağzında, yamaçtan yukarı çıkmaya koyuldu.

Marion arkasındaki kükreme sesini duydu, bir anda ayağa fırladı.

Dişi aslan elli metre ilerde, yüksek yerin kenarında pusuya yatmış gibi duruyordu. Aynı sesle onu bir kez daha uyardı.

Marion yalnızca o gözleri görebiliyordu. Pırıl pırıl, sapsarıydı gözler. Korkunç bir sarı... bağırdı. Yeri göğü titreten tiz bir çığlık attı.

Bu çığlık aslanı hemen saldırıya geçirdi. Akan su gibi, inanılmaz bir hızla geldi, boşlukta akan sarı bir ışık gibi göründü. Pençeleri yere değdikçe kumlar uçuşuyordu. Ellerini öne doğru uzatmış, dudağı arkaya kıvrılmış, dişleri gözüküyordu. Uzun, beyaz ve sivri.

Marion kaçmak üzere döndü. Beş adım gittiğinde aslan onu yakaladı. Pençesini sırtına attığı gibi devirdi, beş tırnağı tenine girdi. Deriyi ve eti delip on santim içeriye battı, karın boşluğunu bıçak gibi yardı, omurgayı kırdı, iki böbreği aynı anda patlattı.

Bu vuruş koskoca bir öküzü öldürmeye bile yeterdi. Marion'u yedi metre ileriye fırlattı. O sırtüstü düşerken dişi aslan yine üzerine atladı.

Çenesi açıktı. Uzun beyaz dişleri arasında pembe ağzı ve dili görünüyordu. Marion bir an için inanılmaz derecede keskinleşen gözlemiyle, hayvanın damağındaki düzgün desenli yükselti ve çukurları gördü, soluğundaki et kokusunu aldı.

Koca sarı kedinin altında kıvrık yatıyordu Marion. Hâlâ bağırıyordu. Omurgası kırıldığından vücudunun alt tarafı garip bir acı meydana getirecek biçimde serilmişti. Yine de yüzünü korumak için iki kolunu kaldırdı.

Dişi aslan kolları kaptı. Dirseklerin hemen altını. Kemikleri kıra kıra ısırdı.

Sonra Marion'un omzunu ısırdı, uzun süre de orayı geveledi. Marion hâlâ bağırıyordu. Kıvranıyor, kurtulmaya çalışıyordu koca hayvanın altından.

Aslanın onu öldürmesi çok uzun sürdü. Aklı karışmıştı. Bu tad ağzına yabancıydı. Biçim de öyle. Isırıyor, arıyor, çiğniyordu durmadan. Gırtlağı bulabilmesi bir dakika sürdü.

Sonunda dişi aslan ayağa kalktığında başı ve boynu kan içindeydi. Postu kıpkırmızı, yapış yapış olmuştu.

Kuyruğu hâlâ öfkeyle sallanıyordu. Ama yine de uzun diliyle kendi suratını yalayıp temizledi. Dudağı bu yabancı tadı alınca tekrar tiksintiyle kıvrıldı. Yavrusunun yanına dönmeden önce yüzünü pençeleriyle de sildi. Sonra da yavruyu uzun uzun yaladı.

Marion'un parçalanmış vücudu orada, hayvanın bıraktığı yerde kalakaldı. Güneş batmadan biraz önce Punguşe'nin karıları gelip buluncaya kadar.

Mark'la Punguşe nehri gece ay ışığı altında geçtiler. Yamacı tırmanırlarken o korkunç ağıtları duydular. Zulu kadınlar ağlıyordu. İki erkek istemeden oldukları yerde durdular. Bu ses ikisine de ölümü düşündürmüştü.

Mark üzengiyi bir tekmeyle Trojan'ın karnına vururken, «Gel!» diye bağırdı. Punguşe Spartan'ı dörtnala koşturarak Mark'ı izledi, tepeyi aştılar.

Kadınların yaktığı ateş uğursuz sarı ışıklar saçıyordu.

Dört kadın çevrelenmiş oturmaktaydılar.

«Kimdi?» diye sordu Mark. «Ne oldu?»

Punguşe en yaşlı karısını omuzlarından yakaladı, salladı, ağıtı kesmesini sağlamaya çalıştı. Ama Mark sabredemedi. Öne doğru ilerledi, serili postun bir ucunu kaldırıp baktı.

Bir an... anlamaksızın baktı. Tanımaksızın baktı. Sonra yüzündeki bütün renk uçtu, geri döndü, karanlığa doğru koşmaya başladı. Oraya vardığında dizleri üzerine kapandı, öne bükülerek dehşet içinde kusmaya koyuldu.

Mark, Marion'u Laydburg'a götürdü. Kefene sarmış, motosikletin yan sepetine koymuştu.

Cenazeyi bekledi, ailenin acılarını ve sitemlerini göğüsledi.

«Onu o vahşi yerlere götürmeseydin...»

«Onun yanında kalsaydın...»

«Keşke sen...»

Üçüncü gün tekrar Chaka Kapısına döndü. Punguşe onu nehrin dibinde bekliyordu.

Kayaların dibinde, güneşli bir yere oturdular. Mark, Punguşe'ye bir sigara uzattı, o yine mantar filtreyi dikkatle kopardı, karşılıklı sessizce bir süre içtiler.

«İzleri okudun mu, Punguşe?»

«Okudum, Jamela.»

«Anlat bana ne olduğunu.»

«Dişi aslan yavrularını taşıyormuş. Onları birer birer alıp nehrin karşı kıyısına geçiriyormuş.» Punguşe yavaş yavaş, dikkatle olup biten dramı anlattı. Mark'ın yokluğunda izleri çok dikkatle incelemişti. O sözlerini bitirdiği zaman yine sessiz kaldılar.

«Nerede şimdi?» diye sordu Mark alçak sesle.

«Küçükleri kuzeye doğru götürdü. Ama yavaş gidiyor. Üç gün önce, yani şeyden bir gün sonra...» Punguşe durakladı. «O iş olduğundan bir gün sonra bir impala öldürdü. Yavrular da onunla biraz yedi. Yavaş yavaş sütten kesmeye çalışıyor onları.»

Mark ayağa kalktı, nehri geçtiler, birlikte tepeye, eve doğru tırmandılar.

Punguşe merdivenin dibinde beklerken Mark boş kalmış eve girdi. Vazolardaki kır çiçekleri solmuş, odaya hüzünlü bir hava veriyordu. Mark hemen Marion'un eşyalarını toplamaya başladı. Giysilerini, ucuza alınmış, özendiği mücevherlerini, taraklarını, fırçalarını, tek tük makyaj malzemesini... hepsini ablasına götürmek üzere büyük bavula doldurmaya başladı. İşi bittiğinde bavulu eline alıp çıktı, götürüp sundurmaya koydu. Bunları evde saklamak çok acı oluyordu.

Sonra tekrar eve döndü, kendi kent elbiselerini giydi. Raftan Mannlicher'i aldı, kurşunları doldurdu. Elinde tüfekle kapıdan çıktı. Punguşe hâlâ bekliyordu.

«Punguşe,» dedi. «Şimdi yapılacak işimiz var.»

Zulu yavaşça ayağa kalktı, bir an bakıştılar, sonra Punguşe gözlerini indirdi, başını salladı.

«İzi bul,» diye emir verdi Mark alçak sesle.

Dişi aslanın impalayı öldürdüğü yeri buldular. Akbabalar burayı iyice temizlemişti artık. Birkaç kemik kalmıştı sağda solda... biraz tüy, biraz kurumuş deri, kafatasının bir parçasıyla boynuzlar. Ama izler gitmişti. Bir yandan rüzgâr, bir yandan akbabalar, çakallar, sırtlanlar... yok olmuştu izler.

«Kuzeye doğru devam ediyor olmalı,» dedi Punguşe. Mark ona bunu nereden bildiğini sormadı. Sorsa da Zulu cevap vermezdi. Biliyordu işte.

«Buradan dönmüş.» Punguşe yere çömelmişti. Yavruların ayak izlerine bakıyordu.

«Galiba tekrar Usutu'ya gidiyordu. Niyeti yavruları geri götürmekti ama bu noktada fikrini değiştirmiş. Güneye dönmüş. Dün gece kamp kurduğumuz yerin yakınından geçmiş olmalı. Vadide kalacak. Onun vadisi artık burası. Ayrılmayacak.»

«Evet» diye başını salladı Mark ciddi ciddi. «Vadiden bir daha ayrılmayacak. Benimle gel, Punguşe.»

Aslan yavaş gidiyordu. İzler de her geçen saatle biraz daha tazelik kazanıyordu. Hayvanın başarısız bir av yaptığı yeri buldular. Punguşe onun nerede pusuya yattığını, zebranın üstüne nereden sıçradığını gösterdi. Yirmi adım ileride birden düşmüştü. Zebra güçlü ve iri olmalıydı. Onu sırtından atmıştı. Aslan yere önce omzunu çarpmıştı. Punguşe'nin dediğine göre, Zebra da pençe yarasından kanlar akıta akıta kaçmıştı. Aslan topallayarak ilerlemiş, bir süre bir çalının altında yatmış, sonra yavaşça kalkıp yavrularını bıraktığı yere dönmüştü. Herhalde bir kasını incitmişti o düşüş sırasında.

«Ona ne zaman yetişiriz?» diye sordu Mark. Suratı taş gibi bir intikam maskesiydi.

«Belki güneş batmadan önce.» Ama bir kayalıkta iki saat kaybettiler. Punguşe izi tekrar bulabilmek için çok uğraşmak zorunda kaldı. Bir noktada iz birden döndü, ilerdeki tepeye tırmanmaya başladı.

Punguşe'yle Mark ufacık bir ateş yakıp izin üzerinde kamp kurdular, uyumak üzere toprağa yattılar. Mark uyumadı. Gözleri gökte, ayın hareketini izledi durdu. Punguşe birden konuşmaya başlayınca Mark onun da uyumamış olduğunu anladı.

«Yavrular sütten kesilmedi,» diyordu Zulu. «Yine de ölmeleri uzun sürecek.»

«Hayır,» dedi Mark. «Onları da vuracağım.»

Punguşe doğrulup burnuna biraz enfiye çekti, dirseğine yaslanıp ateşin korlarına baktı.

Mark sonunda, «İnsan etini tattı,» dedi. Çok öfkeli olduğu halde, Punguşe'nin ayıpladığını hissediyor, kendini haklı çıkarmaya çalışıyordu.

«Yemedi ama,» dedi Punguşe. Mark yine boğazına bir bulantının yükseldiğini hissetti. Punguşe haklıydı. Aslan o parçalanmış vücudun hiçbir yerini yememişti.

«Punguşe, o benim karımdı.»

«Evet,» diye başını salladı adam. «Orası öyle. Ama o da onun yavrusuydu.»

Mark bu sözleri düşündü, kendi amacında ilk kez bir kararsızlık sezdi. Aslan en eski yaşam içgüdüsüyle hareket etmişti. Yavrularını korumaya çalışıyordu... peki, kendi amacı neydi?

«Onu öldürmek zorundayım, Punguşe,» dedi tekdüze bir sesle. Midesinde bir yumru hissetti. İlk olarak hissetti o utancı. Varlığını inkâr etmeye çalıştı.

Marion ölmüştü. Tatlı, sadık, görevine bağlı Marion. Bir erkeğin karısından bekleyebileceği her şeyi veren Marion. Korkunç bir ölümle ölmüştü... ve şimdi Mark yalnızdı. Yoksa «özgür» sözcüğü daha mı kolay geliyordu diline?

Birden gözünün önünde incecik, esmer, güzel bir kızın hayali belirdi. Yanında küçük bir erkek çocukla, güzel vücudunu sallayarak kumların üzerinde yürüyordu. Deniz kenarında.

Suçluluk... ah, o kaypak duygu. Birden Mark'ın içinde başını bir yılan gibi kaldırdı. Mark onu ezip yokedemedi.

«Ölmesi gerek,» diye yineledi. Belki aynı vuruşla kendi suçluluğunu da öldürebilirdi.

«Pekâlâ,» diye kabullendi Punguşe. «Onu öğleden önce buluruz.» Tekrar yatıp postu kafasının üzerine çekti. Bu kez se boğuk çıktığından sözleri zor anlaşıldı. «Haydi, büyük boşluğa çabucak yetişelim.»

Dişi aslanı ertesi sabah erkenden buldular. Yükseltinin dibindeki tepelerden birinin eteğindeydi. Sıcaklık başlar başlamaz hemen kendine sık yapraklı bir şemsiye seçmiş, altına girip yan yatmış, karnının krem rengi tüyleri arasından görünen siyah memebaşlarını ortaya çıkarmıştı.

Yavrular artık hemen hemen doymuşlardı. İçlerinden yalnızca iki obur hâlâ emiyordu. Göbekleri şişmişti bu kadar beslenmekten.

Yaramaz kuyruk avcısı tüm dikkatini annesinin kuyruğuna toplamış bulunuyordu. Her saldırışta anne hemen çekiyordu kuyruğunu onun burnunun önünden.

Öteki üçü uyuyakalmama savaşındaydılar. Enerjilerini topluyor, gözkapaklarının inmesini önlemeye çalışıyorlardı. Sonunda başaramadılar. Bir yığın halinde çöreklenip uykuya yattılar.

Mark rüzgâr altında, yüz elli metre kadar ilerdeydi. Küçük bir tümseğin üzerinde yüzükoyun yatıyordu. Bu kadar yaklaşabilmek hemen hemen bir saatini almıştı. Şemsiye yapraklı kısa otların bulunduğu bir alanın ortasındaydı.

«Daha yaklaşabilir miyiz?» diye sordu Mark. Fısıldayışı hafif bir soluk kadardı. Kuru otlar, yan yatan aslanı görmelerini ancak engelliyordu.

«Jamela, istersen ben ona dokunacak kadar bile yaklaşırım.» Kendinden söz ettiğini özellikle vurguladı, gerisini karşısındakinin anlayışına bıraktı.

Güneş altında beklediler. Yirmi dakika daha geçti. Sonun da aslan başını kaldırdı.

Belki içinden soyunu sürdürme içgüdüsü uyarmıştı onu Çevresinde avcılar olduğunu fısıldamıştı. Başı sarı bir ışık gib yükseldi. Gözlerini dikip rüzgâr altına doğru baktı. Tehlikenin bulunduğu tarafa.

Birkaç saniye öylece baktı. Kocaman sarı gözleri hiç kırpılmıyordu. Onun kaygısını sezen iki yavru uykulu uykulu doğruldular, onunla birlikte beklemeye başladılar.

Mark aslanın dosdoğru kendisine bakmakta olduğunu hissediyordu. Ama yine de hareketsizlik kuralına uydu. Mannlicher'i kaldırdığı anda aslan bulanık bir leke olup uzaklaşacaktı son hızla. Mark bekliyor, saniyelerin geçtiğini kafasının içinde hissediyordu. Derken aslan birden başını indirdi, tekrar uzandı.

«Tedirgin,» diye uyarıda bulundu Punguşe. «Daha fazla yaklaşamayız.»

«Bekleriz,» dedi Punguşe.

«Buradan vuramam.»

Artık bütün yavrular uyumuştu. Anne de uyukluyordu. Ama tüm duyuları hâlâ çalışıyor, burun delikleri her solukta havayı kokluyor, koca kulakları bir an sakin durmuyordu. En ufak kuş ya da hayvan sesinde harekete geçiyordu o kulaklar.

Mark güneşin altında yatmayı sürdürdü. Terler gömleğini lekeliyordu. Bir çeçe sineği kulağının arkasına kondu, oradaki yumuşak deriyi soktu ama Mark onu kovmak için bile kıpırdamadı. Şansı ancak bir saat sonra güldü ona.

Aslan birden ayağa kalktı, kuyruğunu iki yana salladı. Çalıların altında yatamayacak kadar tedirginleşmişti. Yavrular doğrulup oturdular, ona şaşkın şaşkın baktılar.

Aslan Mark'a yan dönmüş duruyordu. Başı eğikti. Sıcakta solurken ağzı da hafif açıktı. Mark onun butlarına konan çeçe sineklerini görebilecek kadar yakındı ona.

Hayvan hâlâ gölgedeydi ama arkasındaki sarı otlar aydınlıktı. Çok güzel nişan alınabilirdi. İlk kurşun iki ciğeri delecek, silah hafif çevrildi mi ikincisi de kalbi bulacaktı.

Ciğerler kesindi ama kalp için çabuk olmak gerekiyordu. Mark yine de kalbi seçti, tüfeğini omzuna doğru kaldırdı. Emniyeti çoktan açıktı.

Tetiğe parmağını doladı, mekanizma çalışmadan önceki son direnci hissetti. Mermi .230'luktu. Aslanın göğsüne değdiği anda çatlayıp yayılacaktı.

Aslan hafif bir iniltiyle yavrularını çağırdı, hepsi uysal uysal ayaklandılar. Uykudan hâlâ biraz sendeliyorlardı.

Anne yürüyüp ışığın altına çıktı. Başı her adımda sağa sola dönüyordu.

Hayır, diye düşündü Mark. Ciğerleri seçeceğim. Namluyu biraz yükseltip sabit tuttu, hayvan koşarken onu izleyebilecek şekilde ayarladı.

Yavrular annenin arkasında karmakarışık ilerliyorlardı.

Mark nişan alma işini aslan çalıların kenarına varıncaya kadar sürdürdü, derken havayı dolduran bir kahverengi toz bulutu arasında hayvan bir anda görünmez oldu.

O yokolunca Mark tüfeği indirdi, arkasından baktı.

Punguşe sonunda Mark'ın içinden bir şeyin koptuğunu gördü. Nefretin, suçluluğun, ürküntünün o buz gibi duvarı yıkıldı, Mark ağlamaya başladı. İçinden göğsünü yırtan hıçkırıklar yükseldi.

İnsanın bir erkeği ağlar görmesi kolay değildi. Hele de ağlayan dostuysa.

Punguşe yavaşça ayağa kalktı, Trojan'ı bağladıkları yere doğru yürüdü, güneşte tek başına oturdu, enfiye çekti, Mark yanına gelinceye kadar bekledi.

BAKAN İNSANLIĞA KARŞI GÖREVDEN SÖZ ETTİ

Görevi yeni devralan Arazi Bakanı Bay Dirk Courtney, Kuzey Zululand'deki rezerv alanı içinde bir genç kadının bir aslan tarafından parçalanması olayından kaygı duyduğunu açıkladı.

Sözkonusu kadın, bölgenin resmi korucusunun eşi Bayan Marion Anders'di. Geçen cuma günü kendisi dişi bir aslan tarafından parçalanmıştı.

Bakan bu müessif olayın, yerleşim bölgelerine yakın yerlerde vahşi hayvanların yaşamasına izin vermenin tehlikelerini önemle vurguladığını ileri sürdü. «Bu durum devam ettiği sürece, o bölgede yaşayanların hayatı sürekli tehdit altında bulunmaktadır,» dedi.

Bay Dirk Courtney yüzyıl başında yabani hayvanların neden olduğu salgın hastalık sırasında iki milyona yakın sığır kaybedildiğini hatırlatarak, «Böyle bir felâketin tekrarlanmasına da izin veremeyiz,» diye ekledi.

«Kuzey Zululand'de rezerv olması öngörülen alan, çok verimli tarım topraklarını içermekte, doğal kaynaklarımıza büyük katkısı olabilecek bir sulama olanağını da bünyesinde bulundurmaktadır. Eğer yurdumuzun tüm doğal potansiyelinden yararlanacaksak, bu bölgeler de kalkınma hamlemize katılmalıdır.» diyen Bakan, sözlerine şöyle devam etti: «Hükümetimiz bu konuya büyük ağırlık vermektedir ve ilgili yasanın meclisten gelecek oturumda çıkabileceği umulmaktadır.»

Mark yazıyı dikkatle okudu. Natal Witness'in ilk sayfasında, Manşet haber olarak verilmişti.

«Dahası var,» dedi General Sean Courtney. İnce bir dosyayı açıp onun önüne koydu. İçinde çeşitli kupürler vardı. «Al, götür. Hepsi aynı amaca yönelik, göreceksin. Dirk Courtney davulu pek kalın bir sopayla çalıyor korkarım.»

«Şu sıra öyle güçlü bir görevde ki! Bakan olacağı hiçbir zaman aklımın ucundan geçmezdi.»

«Evet,» diye başını salladı Sean. «İktidara çok hızlı kavuştu. Ama öte yandan bizim de hâlâ sesimiz duyuluyor. Sandalyesi sağlam olan bir üyemiz istifa ederek yerini Jannie Smuts'a verdi. Bana bile sandalye teklif edenler çıktı.»

«Kabul edecek misiniz, efendim?»

Sean gümüş sakalını ağır ağır salladı. «Ben o görevlerde fazla uzun süre bulundum, oğlum... insan bir şeyi uzattı mı, sıkıyor.» Bu söylediklerini düşününce yine başını salladı. «Yok, bu pek de doğru sayılmaz. Ben yorgunum. Artık dizginleri daha genç insanlar almalı. Jannie Smuts yakın ilişkiyi kesmeyecek. Bana ihtiyacı olunca çağırabileceğini biliyor. Ama ben artık kendimi yaşlı bir Zulu reisi gibi hissediyorum. Güneşte oturmak, bira içmek, şişmanlamak, sığırlarımı saymak istiyor canım.»

«Ya Chaka Kapısı ne olacak efendim?» diye yalvardı Mark.

«Jannie Smuts'la ve başka birkaç kişiyle konuştum. Yeni hükümette de bizi destekleyenler pek çok. Ben bunu bir parti sorunu haline getirmek istemiyorum. Herkesin kendi vicdanıyla karar vereceği bir sorun olarak kalsın istiyorum.»

Ruth gelinceye kadar konuşmaya devam ettiler. Sonunda geldiğinde, «Saat gece yarısını geçti, sevgilim,» dedi. «Konuşmanıza sabah da devam edebilirsiniz. Sen ne zaman gidiyorsun, Mark?»

«Yarın gece Chaka Kapısına dönmüş olmalıyım.» Mark bu yalanı söylerken suçluluk duygusunu bir kez daha içinde hissetti. Henüz eve dönmeyeceğini kendi de bal gibi biliyordu.

«Ama yarın öğle yemeğine kalırsın, değil mi?»

«Evet. Kalmak hoşuma gider. Teşekkür ederim.»

Mark ayağa kalkarken Sean'ın masasındaki kupürleri de yanına aldı. «Yarın size geri veririm, efendim.»

Ama Mark odasında yalnız kaldığı anda kendini bir koltuğa attı, kupürlerden birini kapıp ters yüzünü çevirdi. Generalin yanında da bu yazı gözüne ilişmişti, ama çevirip okumaya cesaret edememişti. Şimdi her kelimesinin tadını çıkara çıkara okudu. Yazının son bölümü yoktu. Arka taraftaki Bakanın konuşmasının bittiği yerden makaslanmıştı. Ama olanı da yeterdi.

GENÇ RESSAMIN OLAĞANÜSTÜ, SERGİSİ

Şu sıra Marine Caddesindeki Marine Otelinin sergi salonunda genç bir bayan ressamın sergisi açılmış bulunuyor.

Bu sergi Bayan Storm Courtney'in ilk sergisi olmakla birlikte, kentimiz sanatseverlerinin gösterdiği ilgi ve destek, çok daha eski ve tecrübeli bir ressamı bile mutlu etmeye yetecek düzeyde. Serginin ilk beş günü sonunda ressamın eserlerinden yirmi bir tanesi istekli alıcılar buldu ve her biri elli İngiliz altını gibi yüksek fiyatlarla satıldı. Bayan Courtney'in klasik bir biçim anlayışı var ve buna güvenli renk duygusuyla az sanatçıda bulunan olgun uygulama stilini genç yaşına rağmen katmayı biliyor.

Özellikle adı anılmaya değer eserlerinden biri, serginin 16 numaralı tablosu olup, «Yunanlı Atlet Dinleniyor» adını taşımakta. Bu tablo sanatçının kendine ait olup, satılık değildir ve düşünceleri tutucu olanların kaşlarını kaldırabilecek türdendir. Utanma duygusuna yer verilmeksizin tabloda...

Makas yazıyı buradan kesmişti. Mark'ın içinde tedirgin edici bir eksiklik duygusu kaldı. Bir kere daha okudu. Storm'un tekrar genç kızlık soyadını kullanıyor olması onu sevindirdi. Sonra kupürü dikkatle katladı, cüzdanına yerleştirdi, arkasına yaslanıp gözlerini duvara dikti, orada öylece, giyinik durumda uyuyakaldı.

Evin kapısını on altı yaşlarında Bir Zulu kızı açtı. Geleneksel beyaz pamuklu entarilerden giymişti. Dadı olduğu belliydi. John'u kalçasının üzerinde taşıyordu.

Çocuk da, dadı da, Mark'a koca koca açılmış şaşkın gözlerle baktılar. Ama Mark Zulu dilinde rahatlıkla konuşmaya başlayınca dadı gözle görülür biçimde rahatladı.

Mark'ın sesi duyulduğu anda John heyecanlı bir çığlık kopardı. Bu tanımaktan ileri gelebilirdi, ama belki de yalnızca dostça bir selamlamaydı. Dadının kalçasında zıplamaya başladı. Öyle tepindi, öyle debelendi ki, kız onu fırlamasın diye iki eliyle tutmak zorunda kaldı.

Ellerini Mark'a uzatıyor, neşeli sesler çıkarıyor, gülüyor, bağırıyordu. Mark onu kucağına aldı, bebek kokusunu içine çekti. John hemen Mark'ın saçlarından bir tutam yakaladı, kökünden yolup çıkarmaya çalıştı.

Yarım saat sonra Mark onu tekrar ay suratlı kıza verdi, evin basamaklarından inip kumsala doğru yürüdü. Peşinden John'un gücenik çığlıkları duyuluyordu. Ancak uzaklaştığı zaman duymaz oldu sesleri.

Mark pabuçlarını ayağından çıkardı, gömleğiyle birlikte suların en yüksek zamanında geldiği yerin sınırına koydu, çıplak ayakları ıslak kumlarda iz bırakarak kıyı boyunca kuzeye doğru yürümeye başladı.

Bir mil kadar yürüdü. Görünürlerde kimseler yoktu. Suyun altındaki kumlar pırıl pırıl ufak dalgalar halinde biçimlenmişti.

Sağ tarafında denizin öteleri beyaz beyaz köpürmekteydi. Solunda sık, koyu yeşil bir orman yükseliyordu. Onun gerisinden görünen tepeler koyu maviydi.

Yalnızdı Mark... derken tâ uzakta, belki bir mil ilerde, tek başına bir gölge daha belirdi. O da kıyıyı izleyerek geliyordu. Cok daha küçük biriydi Mark'dan. Henüz çok uzakta olduğundan, kadın mı, erkek mi, düşman mı, dost mu, belli olmuyordu.

Mark adımlarını daha da açtı, karşıdaki insana yaklaştı.

Mark koşmaya başladı. Karşıdaki birden durdu, kaçacakmış gibi hazırlandı.

Derken bir anda o hareketsizlik yokoldu, karşıdaki de ona doğru koşmaya başladı.

Bir kadındı. Uzun siyah saçları rüzgârla savrulan, kolları iki yana açılmış, çıplak ayaklı, bembeyaz dişli, lacivert gözlü bir kadın.

Yatak odasında yalnızdılar. Bebek John'un yatağı bitişikteki yemek odasına taşınmıştı. Çünkü artık John çevresinde yer alan bu tür eylemlere ilgi gösteriyor, alkışlıyor, beğeni dolu sesler çıkarıyor, parmaklıklar arasından uzanıp oyuna katılmaya çalışıyordu.

Şu sıra sevişmeyle uyku arasındaki o huzurlu dakikaların tadını çıkarmaktaydılar. Üstlerine tek bir çarşaf çekmiş, mum ışığında alçak sesle konuşuyorlardı. Mırıldanırken dudakları birbirine değecek kadar yakındı.

«Ama, sevgili Mark, orası hâlâ uydurma bir kulübe, çevresi de vahşi orman.»

«Epey büyük bir kulübe,» diye düzeltti Mark.

«Bilemiyorum. O kadar değiştim mi, emin değilim.»

«Anlamanın bir tek yolu var. Benimle gel.»

«Ama herkes ne der?»

«Bizi şimdi görseler ne diyeceklerse onu.»

Storm rahat rahat güldü, ona biraz daha sokuldu. «Saçma bir soruydu,» dedi. «Eski Storm'du onu soran. İnsanlar benim hakkımda söyleyebilecekleri her şeyi söylediler zaten. Hiçbirinin de zerre kadar önemi ve etkisi olmadı.»

«Orada bizi yargılayacak pek de fazla insan yok. Bir tek Punguşe. O da çok ileri fikirli bir beyefendidir.»

Storm bir daha uykulu uykulu güldü. «Bence önemli olan bir tek kişi var... babam bilmemeli. Onu yeterince incittim.»

Böylece Storm, Chaka Kapısına geldi. O eski, hırpalanmış Cadillac'la. John yanındaki koltukta oturuyor, Storm'un dünyadaki tüm mal varlığı da arka kanepeye yığılmış bulunuyordu. Bir bölümü de arabanın tepesine kayışlarla bağlanmıştı. Mark onun önü sıra motosikletliyle ilerlemekteydi.

Yol Bubezi Nehrinin kıyısında'son bulunca Storm arabadan inip çevresine bakındı.

Yükselen dev kulelere uzun süre düşünceli bakışlarla baktıktan sonra gözleri nehrin yeşil sularına, beyaz kıyılarına, çevredeki çalılara, ağaçlara döndü. «En azından, resme elverişli doğrusu,» dedi.

Mark, John'u omzuna oturttu. «Punguşe'yle ben sonra katırlarla gelir eşyaların geri kalanını taşırız,» dedi, öne düşüp onu patikadan nehre doğru yürüttü.

Punguşe onları karşı kıyıdaki ağaçların altında bekliyordu. Upuzun boyu, etkileyici görünüşü, kasığında boncuklu bağıyla.

«Punguşe, bu benim hanımım, adı da Vungu-Vungu, yani Fırtına.»

«Seni görüyorum, Vungu Vungu. Ayrıca adının yanlış olduğunu da görüyorum,» dedi Punguşe alçak sesle. «Çünkü fırtına çirkin bir şeydir. Öldürür, mahveder. Sense güzel bir kadınsın.»

«Teşekkür ederim, Punguşe,» diyerek gülümsedi Storm. «Ama senin de adın yanlış, çünkü çakal küçük ve zalim bir hayvandır.»

«Ama zekidir,» dedi Mark ciddi ciddi. John bir selam çığlığı kopardı, Mark'ın omzunda zıpladı, iki eliyle Punguşe'ye doğru uzandı.

«Bu da benim oğlum,» dedi Mark.

Punguşe, John'a baktı. Bir Zulu'nun candan sevdiği iki şey vardır. Sığırlar ve çocuklar. İkisi arasında çocukları tercih eder. Özellikle de erkek çocukları. Tüm erkek çocuklar arasında da sağlam yapılı, atak, atılgan olanları yeğler.

«Jamela, oğlunu tutmak isterim,» dedi. Mark, John'u ona uzattı.

«Seni görüyorum, Phimbo,» diye selamladı Punguşe çocuğu. «Seni görüyorum, koca sesli küçük adam.» Sonra Punguşe o ışıklı gülüşüyle gülümsedi, John tekrar bağırdı, elini Punguşe'nin ağzına uzatıp o beyaz, parlak dişleri kapmak istedi, ama Punguşe onu çevirip omzuna oturttu, her zamanki suaygırı gülüşüyle tepenin yukarılarına doğru uzaklaştı.

Chaka Kapısına böylece gelmiş oldular ve ilk günden başlayarak bir daha içlerinde hiç kuşkuya yer kalmadı.

Bir saat kadar sonra mutfak kapısına nezaketle vuruldu. Mark kapıyı açtığında, karşısında Punguşe'nin kızlarını buldu. On dört yaşında olan en büyüğünden, dört yaşındaki en küçüğüne doğru sıralanmış duruyorlardı.

En büyüğü, «Biz Phimbo'yu selamlamaya geldik,» diye açıklamada bulundu.

Mark, Storm'a soru soran gözlerle baktı, Storm başını evet anlamında salladı.

En büyük kız John'u alışkın bir hareketle sırtına aldı, pamuk şeritlerle bağladı. Tüm kardeşlerine o bakmış olduğundan, bu işleri biliyordu. Herhalde Mark'la Storm'un bildiklerinin toplamından daha çok şey biliyordu küçük çocuklar konusunda. John onun sırtında kurbağa pozuna girdi. Sanki doğuştan Zulu'ydu. Kız dizlerini kırarak Storm'a bir hareket yaptıktan sonra peşinde kardeşiyle dönüp uzaklaştı, John'u oyun arkadaşlarıyla dolu cennete doğru götürdü.

Üçüncü gün Storm resim yapmaya başladı. İlk haftanın sonunda evin yönetimini artık eline almıştı. Bu işi ele alış yöntemine Mark, «Rahat Karmaşa» diyordu. Yalnız aralara kısa «pandomim» süreleri karışmaktaydı.

Rahat, karmaşa süresi boyunca herkes ne isterse onu yiyordu. Belki akşam yemeği olarak çikolatalı bisküvi ve kahve, ertesi akşam ızgara et. Canları ne zaman isterse o zaman, nerede isterse orada yiyorlardı. Yatakta oturarak, nehir kıyısında yatarak... ne olursa. Zamanı da önemli değildi. Konuşa güle gece yarısına kadar eğlenmişlerse, o zaman yiyorlardı yemeklerini.

Rahat karmaşa boyunca eşyaların tozunu almak, yerleri cilalamak, yaşam heyecanı arasında unutulup gidiyordu. Onarım isteyen giysiler dolabın dibine fırlatılıyor, orada bekliyor, Mark'ın saçları uzuyor, yakasının üstüne çıkıyordu. Sonra beklenmedik bir zamanda rahat karmaşa sona eriyor, yerine pandomim başlıyordu.

Onu başlatan, genellikle Storm'un gözlerine çelik gibi bir bakışın yerleşmesi oluyordu. «Burası domuz ahırına döndü!» diyordu öfkeyle. Sonra makası, kaynar su dolu kovaları kapıyor, tozu dumana katıyor, her yeri bir baştan bir başa temizliyordu. Storm'un ev kadınlığı duyguları da bir süre için kıpırdayamayacak kadar yorulmuş ve tükenmiş oluyordu. Ertesi sabah Storm katırın sırtına biniyor. John'u arkasına kayışla bağlıyor, Mark'la birlikte vadide devriye gezmeye çıkıyordu.

İlk çıkışlarında Mark kuşkuyla, «Onu götürmek uygun mu sence?» diye sormuştu. «Henüz pek ufacık.»

Storm da, «Ben Bay John'dan hem daha büyüğüm, hem de daha önemliyim,» diye karşılık vermişti. «O benim hayatıma uyacak, ben onunkine değil.»

Böylece John da katır sırtında devriye gezmeye başladı, elma sepetinde, yıldızların altında uyudu, günlük banyosunu Bubezi Nehrinin serin yeşil sularında yaptı, çeçe ısırığına çabucak bağışıklık geliştirdi, hızla büyümeye koyuldu.

Dik patikadan Chaka Kapısının tepesine doğru tırmandılar, ayaklarını korkunç uçurumdan aşağıya sallandırıp oturdular, vadinin karşılarına baktılar. Uzaktaki mavi dağlara, ovalara, bataklıklara, dolana dolana akan uçsuz bucaksız nehirlere.

«Seni ilk tanıdığımda fakirdin,» dedi Storm, Mark'a doğru yaslanıp manzarayı âdeta içerek. «Ama şimdi dünyanın en zengin adamısın. Cennetin sahibi sensin çünkü.»

Mark onu tepenin dibindeki mezara götürdü. Storm oraya taşlar yığmaya, Mark'ın eliyle yonttuğu haçı dikmeye yardım etti. Mark ona Punguşe'nin ihtiyarın ölümüyle ilgili hikâyesini anlattı, Storm açıkça ağladı. John'u kucağında tutuyordu. Mezar taşının kenarına oturmuştu. Dinliyor, her ayrıntıyı yaşıyordu.

«Bakıyordum, ama gerçek anlamıyla göremiyordum daha önce,» dedi Storm, Mark ona kuş yuvasını gösterdiğinde. Özenle, ipek gibi ince otlarla örülmüştü yuva. İçinde ufacık iki yumurta vardı.

«Buraya gelinceye kadar gerçek huzur nedir bilmiyordum,» dedi günün son sarı ışıkları altında, Bubezi Nehri kıyısında otururlarken.

«Mutluluğun ne olduğunu bilmiyordum,» dedi gece karanlığında birbirlerine sarılmış yürüyüş yaparlarken.

Sonra bir sabah yatağında doğrulup oturdu. Yatağın üzerine John'un kemirdiği bisküvilerin kırıntıları saçılmıştı. Mark'a ciddi bakışlarla baktı.

«Bir zamanlar bana evlenme teklif etmiştin,» dedi. «O soruyu tekrar sormak istiyor musunuz, bayım?»

Aynı gün öğleden sonra vadinin ötelerinden gelen balta seslerini duydular.

İki uçlu balta ağacın gövdesine indiğinde sesi tabanca atışı gibi çınladı, yankısı Chaka Kapısının kayalarından geri döndü, vadinin içinde yankılana yankılana uzaklaştı, bir sonraki balta sesi gelinceye kadar bitmedi. Bir kişiden fazlaydı baltayla çalışanlar. Sesin arkası gelmiyor, savaş gürültüsü gibi devam edip gidiyordu.

Storm daha önce Mark'ın yüzünde hiç bu kadar büyük ve derin bir öfke görmemişti. Yüzünde hiç kan kalmadı, güneş yanığı rengi sapsarı gözüktü, dudakları beyazlaştı. Ama gözlerinden alevler fışkırıyordu. Öfkesine adım uydurabilmek için koşarak gitmek zorunda kalıyordu. Kayaların dibindeki tepeye tırmandı, balta sesleri başının üstünde yankılandı, her bir ses bir öncekinden daha büyük şok doğurarak birbirini izledi.

Aşağıda, tepenin altında ulu ağaçlardan biri acı içindeymiş gibi titredi. Mark adımının orta yerinde durdu, ona baktı. Başını arkaya atmış, acıyı aynen kendi içinde de hissedercesine dudakları kıvrılmıştı. Olağanüstü simetriye sahip bir ağaçtı. Gümüş rengi gövdesi öyle zarif yükseliyordu ki, yaşına rağmen bir genç kızın beli gibi inceydi. Bu yüksekliğe varması iki yüzyıl sürmüştü. Yirmi beş metreyi aşıyordu boyu. Tepede kubbe gibi koyu yeşil yapraklı dalları yayılmaktaydı.

Onlar bakarken ağaç bir daha titredi, sonra baltaların sesi kesildi. Yavaşça, büyük bir görkemle, ulu ağaç aşağıya doğru bir kavis çizdi, yaralı gövde inler gibi bir ses çıkardı, dokuları yırtılırken çatırdadı. Giderek daha hızlı devrildi, alçaklardaki daha kısa boylu bitki örtüsüne çarptı, kıvrılan, yırtılan ağaçlar çığlık atarcasına sesler çıkardılar, sonunda ulu ağaç yere değdi, toprağı bağrından titretti, sarsıntıyı Mark da, Storm da tâ içlerinde duydular.

Sessizlik birkaç saniye sürdü, arkasından insan sesleri duyuldu. Dehşet içinde seslerdi bunlar. Sanki neden oldukları zararın büyüklüğü karşısında şaşkınlığa uğramışlardı. Ama ondan hemen sonra balta sesleri yeniden başladı, vadinin sessizliğini yine bozdu... Mark koşmaya başladı. Storm ona yetişemiyordu artık.

Mark işkence meydanına vardı. Devrilen ağaçların sayısı az değildi. Elli kadar siyah adam karıncalar gibi çalışıyorlardı. Belden yukarıları çıplak, kendi terleriyle parıl parıldı. Devrik ağaçları soyuyor, kesip odun olarak götürülmek üzere sıralıyorlardı. Ağaçlar soyuldukça kemik gibi beyaz beyaz parlıyor, özsuyu kan gibi akıyordu.

Dar meydanın bir ucunda bir tek beyaz adam, üç ayaklı bir aygıtın merceğinden bakıyor, el işaretleriyle meydandaki çalışmaları yönetiyordu.

Doğrulup Mark'a baktı... yumuşak yüzlü, genç bir adamdı. Tel çerçeveli, kalın camlı gözlük takmıştı. Açık kumral saçları alnına dökülüyordu.

«Merhabalar,» diye gülümsedi, sonra Mark ona hırlayınca gülümsemesi yüzünde dondu kaldı.

«Burada sorumlu siz misiniz?»

«Eh, herhalde benim,» diye kekeledi genç adam.

«Sizi tutukluyorum.»

«Anlayamadım.»

«Çok basit,» diye parladı Mark. «Korunan bölgenin canlı ağaçlarını kesiyorsunuz. Ben hükümet korucusuyum ve sizi bu suçtan ötürü tutukluyorum.»

Adam iki elini iyi niyetini belirtmek istercesine iki yana açarak, «Ben yalnızca görevimi yapıyorum,» diyebildi.

Gözü iyice kararmış olan Mark, ikinci bir adamın yaklaşmakta olduğunu görememişti. Geniş omuzlu, sessiz hareket eden bir adamdı. Kenardaki çalıların arasından birdenbire çıkıvermişti. Konuştuğu anda kuzeyli aksanı Mark'a birden tanıdık geldi, tüyleri diken diken oldu. Hobday'i Andersland'e ilk döndüğü günden hatırlıyordu.

«Sen işine bak, arkadaş, Bay Anders'le ben konuşurum,» dedi Hobday. Genç görevlinin omzuna dokundu, Mark'a gülümsedi. Kısacık, düzgün dişleri göründü. Bu gülümsemede neşeden eser yoktu.

«Bana söyleyebileceğiniz hiçbir şey yok,» diye başladı Mark. Hobday bir elini havaya kaldırıp onu susturdu.

«Ben burada Arazi Bakanlığının resmi görevlisi olarak bulunuyorum, Anders. Dinlesen iyi edersin.»

Mark'ın öfkeli sözleri dudaklarında kaldı, adama sessizce baktı. Hobday cüzdanından çektiği bir kâğıdın katlarını özenle açtı, Mark'a uzattı. Resmi antetli kâğıttı. Altında Arazi Bakanının imzası vardı. Siyah mürekkeple, küstah bir imza... Dirk Courtney. Mark yazıyı dikkatle, ağır ağır okurken içine bir umutsuzluk duygusu yayıldı. Bitirdiğinde Hobday'a uzattı. Bu belge adama vadide sınırsız haklar veriyordu. Hükümetin desteklediği haklar.

«Hayatta ilerliyorsun ama yine aynı patrona çalışıyorsun,» dedi. Adam yavaşça başını salladı. Storm yaklaşırken adamın gözleri Mark'ın yüzünden ayrıldı, ona döndü.

Storm saçlarını iki kalın örgü halinde, örmüştü. Örgüler göğsüne doğru sallanıyordu. Güneş teninin rengini kızıl kahverengine çevirmiş, gözlerini olağanüstü canlı bir lacivert olarak belirginleştirmişti.

Hobday bakışlarını onun üzerinden aşağıya doğru kaydırdı. Bunu öyle küstahça yaptı ki, kız içgüdüsel bir hareketle Mark'ın kolunu tuttu, kendini onun koruması altına almaya çalıştı.

«Ne oldu, Mark?» Hızlı koştuğu için hâlâ soluk soluğaydı. Yanakları pembe pembe olmuştu. «Ne yapıyorlar burada?»

«Hükümetin adamları,» dedi Mark ağır ağır.

«Ama bizim ağaçlarımızı kesemezler.» Storm'un sesi yükselmişti. «Onları durdurmalısın, Mark.»

«Gözlem hattı açıyorlar,» diye açıkladı Mark. «Vadiyi gözlem altında tutacaklar.»

«Ama o ağaçlar...»

Hobday, «Önemi yok onların, bayan,» dedi. Sesi pesleşmiş, boğuklaşmıştı. Gözleri hâlâ Storm'un vücudunu tarıyordu. «Hiç önemi yok,» diye tekrarladı. «Kesilip devrilseler de, ayakta da kalsalar, nasılsa su altında kalmaya mahkûmlar. Hepsini sular örtecek.» Sonunda arkasını dönebildi, kolunu sallayıp açılan meydandan başlayarak daire çizdi. «Bu yandan bu yana kadar.» Chaka Kapısını gösterdi. «Buraya dünyanın en büyük barajını kuracağız,» diye bitirdi sözlerini.

Karanlıkta birbirlerini avutabilmek için yan yana oturuyorlardı. Mark lambayı yakmamıştı. Yıldızların ışığı aydınlatıyordu balkonu ve bahçeyi. Birbirlerinin yüzünü ancak görebiliyorlardı.

«Olacağını biliyorduk,» diye fısıldadı Storm. «Ama nedense inanamıyordum. Sanki isteğimle engelleyebilirmişim gibi geliyordu.»

Mark, «Sabah erkenden babanı görmeye gidiyorum,» dedi, «Bilmesi gerek.»

Storm başını salladı. «Evet, onlarla karşı karşıya gelmeye hazır olmalıyız.»

«Sen ne yapacaksın? Seni burada John'la bırakamam.»

«Yanında da götüremezsin. Hele babama. Ziyanı yok, Mark, ben John'u alıp bizim eve dönerim. Şeni orada bekleriz.»

«Buraya sizi almaya gelirim. Tekrar buraya döndüğümüz zaman da karım olacaksın.»

Storm ona yaslandı. «Eğer burada dönecek bir şey kalırsa,» diye fısıldadı. «Ah, Mark, Mark... bunu yapamazlar! Bunların hepsini boğamazlar su altında... bu... bu...» Söz bulamadı, sessizleşti, Mark'a sarıldı.

Bir daha konuşmadılar. Dakikalar geçti, neden sonra nazik bir öksürük sesi duyuldu. Mark doğruldu, yıldız ışığında, balkonun dibinde durmakta olan Punguşe'nin kara cüssesini farketti.

«Punguşe,» dedi. «Seni görüyorum.»

«Jamela,» diye karşılık verdi Zulu. Sesinde Mark'ın daha önce hiç duymadığı bir gerginlik vardı. «Ben yabancıların kampına gittim,» diye konuştu. «Ağaç kesenlerin. Boyalı direkleri, parlak baltaları olanların.»

Başını vadinin aşağılarına doğru çevirdi, onlar da onun bakışlarını izlediler. Aşağılarda birçok kamp ateşinin parıltıları görünüyordu. Adamların gülüşme sesleri de belli belirsiz duyulmaktaydı.

«Evet?» diye sordu Mark.

«Orada iki beyaz adam var. Bir tanesi genç, önemsiz biri. Öteki ise dört köşe, kalın bir adam. Ayaklarına bufalo gibi sağlam basarak duruyor. Ama sessiz hareket ediyor, alçak sesle konuşuyor.»

«Evet?» diye sordu Mark tekrar.

«O adamı vadide daha önce de gördüm.» Punguşe birden sustu. Sonra yine konuştu. «O sana sözünü ettiğim sessiz adam. ixhegu'yu, büyükbabanı vuran, o ölene kadar sigara içen adam.»

Hobday sessiz, sağlam adımlarla kesilen ağaçların hizasından ilerliyordu. Baltalar şu anda sessizdi. Ama öğle tatili bir iki dakikaya kadar bitecek, kesimler tekrar başlayacaktı. Çok çalıştırıyordu onları. Hep işçileriyle birlikte çalışır, her birini ücretinden fazla çalıştırmaktan gurur duyardı. Dirk Courtney'in değer verdiği niteliklerinden biri buydu... bir bu, bir de sadakati. Kesin, kuşkusuz bir sadakatle bağlıydı ona. Ne isterse istesin, bu değişmiyordu. Dirk Courtney emredince, soru sorulmuyordu. Hobday'in ödülü ise her geçen gün daha büyümekteydi. Daha şimdiden önemli bir adam sayılmaya başlamıştı. Yeni topraklar dağıtılmaya başlayınca ödülü tam olacaktı.

Yokuşun başladığı yerde durdu. Buradan sonra dik olarak nehre doğru iniyordu arazi. Karşıya bakarken güzel yiyecekler görmüş bir obur gibi dudaklarını yaladı.

Bu iş için öyle çok uğraşmışlardı ki! Herkes kendi tarzında çalışmıştı. Dirk Courtney onları yönetmiş, ilham vermişti. Gerçi yağmadan Hobday'in payına düşecek olan, yüzde birin küçük bir parçasıydı, ama bu da nice insanın hayalinde bile göremeyeceği değere ulaşıyordu.

Dudaklarını tekrar yaladı, hiç hareketsiz ve sessiz durup göklere baktı. Bulutlar gökte gümüş dağlar gibi yığılıyordu. Onların rüzgâra katılıp ilerleyişine baktı. Tedirgin tedirgin kıpırdandı. Yağmur onların işini çok geciktirirdi. Yağacaktı da. Sağnaklar halinde boşalacaktı yaz yağmurları.

Dikkati tekrar dağıldı. Kesilecek ağaçlar çizgisinin tâ ilerisinde bir kıpırtı olmuştu. Gözü hemen o harekete doğru kaydı. Kuş kanadı gibi bir kıpırtı. Hareketsiz vücudu birden gerildi. Ağaçların arasından o kız çıktı, otuz adım ileride durdu. Hobday'i görmemişti. Kendinden emin bir hali vardı. Başını bir orman hayvanı gibi yana eğmiş, dinliyordu.

Hafif, zarif bir duruşu vardı. Bacakları ince ve kahverengiydi. Kasları öyle sert ve gençti ki, Hobday soluğunun hızlandığını hissetti. Bir gün önce onu ilk gördüğü zaman olduğu gibi.

Üzerine bol, parlak renkli bir köylü eteği giymişti. İnce pamuklu bluzun önü iyice aşağıya çekilmiş, yakası iplik geçirilerek bağlanmıştı. Gerdanında teni sağlıklı bir kahverengiyle krem rengi arasındaki tonlarda değişiyordu. Sevgilisiyle buluşmaya giden bir genç kız gibiydi. Öne doğru bir adım atıp kararsız duruşunda çok tatlı bir gerginlik vardı. Hobday vücudunu ateş bastığını hissetti, birden kendi soluklarının sesi kulağına geldi.

Kız başını çevirdi, dosdoğru ona baktı. Sonra bir adım geri bastı, eli ağzına doğru gitti. Beş saniye kadar öylece baktıktan sonra davranışı birden değişti.

Parmakları yüzünden çekildi, iki elini arkasına götürüp birleştirdi, bu hareketiyle göğüsleri ileriye fırladı, bluza dayandı, başları belli oldu. Bir kalçasını çapkın bir tavırla öne doğru itti, çenesini kaldırdı. Bakışlarını bile bile Hobday'in vücudunda dolaştırdı, sonra tekrar gözlerine doğru yükseltti. Sözcükler kadar açık bir davetti bu. Hobday kanının kulaklarında zonkladığını duydu.

Kız başını geriye attı, saçının örgüsü omzunun üzerinden savruldu, sonra arkasını dönüp ilerlerken kalçalarını eteğin altın da bilerek yuvarladı.

Omzunun üzerinden geriye doğru baktı. Hobday onu izlemek üzere adımını atmıştı bile. Kız flörtçü bir kahkaha attı, sonra sandaletli ayaklarıyla koşmaya başladı. Dönüş yapmış, tepeden aşağıya iniyordu. Hobday de koşmaya başladı.

Elli metre kadar ilerde, Storm çalılar arasında onu göremez oldu, dinlemek üzere durdu. Belki izlemekten vazgeçmiştir, diye korkuyordu. O sıra yukardan bir hareket duydu ve içine ilk kez gerçek korku girdi. Adam onun sandığından daha hızlı hareket etmişti. Yokuştan aşağı kovalamamıştı onu. Yukardan izlemiş, kontrolü elinde tutmuştu.

Storm tekrar koşmaya başladığı anda, onun kendisinden ilerde koştuğunu anladı. Tepenin üzerinde, daha hızlı ileriyordu. Oradan aşağıya birden inerse, karşısına çıkıp kendini tuzağa düşürebilirdi.

İçinden bir panik duygusu yükseldi, olanca hızıyla koşmaya koyuldu. Ayağının altındaki kuru otlar kaydı, Storm yuvarlandı kolları destek bulmak için iki yana uçtu, bir an dizlerinin üzerinde doğruldu.

Ağzından bir korku hıçkırığı çıktı. Adam onun düştüğünü görmüş, bayırdan iniyordu. O kadar yakındaydı ki, kare biçiminde kahverengi yüzü, kısa beyaz dişleri belli oluyordu. Sırıtıyordu suratı. Hevesli bir ifadeyle. Hızla hareket edip Storm'un kurtulmak için geçmesi gereken patikaya girdi, Mark'ın beklemekte olduğu yere varması umudunu ortadan kaldırdı.

Storm ayağa fırlayarak dönüp tepeye doğru atıldı. İçgüdüsel bir hareketle adamdan uzaklaşmaya çalışmış, bu hareketiyle yardım gelecek yerden de uzaklaşmıştı. Yapayalnızdı artık. Telaşlı ayakları vahşi ormanın ıssız patikalarında, imdat istese duyulamayacak yerlerinde koşuyordu. Mark haklı çıkmıştı. Bu oyunun ne kadar tehlikeli olabileceğini söylemişti o. Ama Storm her zamanki inatçı küstahlığıyla direnmiş, onun itirazlarına gülmüş, korkularını küçümsemiş, o da sonunda istemeyerek razı olmuştu. Şimdi Storm korku içinde, koşuyor, korku kalbini çarptırıyor, ciğerlerini sıkıştırıyor, bacaklarının gücünü kesiyordu.

Bir ara geriye kaçmaya çalıştı. Ama adam avını kovalayan bir tazı gibi bunu tahmin etmişti, yolun üzerinde hazırdı. Storm yeniden koşunca kendini nehrin kıyısında buldu. Yağmurlar Bubezi'nin suyunu arttırmış, alanını genişletmişti. Yeşil bir görkemle akıyordu ayaklarının altında. Storm kıyıda yana dönünce karşısına çalılar çıkmıştı. Dikenler her yanı kaplıyor, yalnızca dar geçitler bırakıyordu. Oraları karanlık labirentler gibiydi. Daldığı anda yönünü kaybetti. Durdu, kendi soluğu arasından dinlemeye çalıştı, gözyaşlarının arasından görmeye uğraştı. Çaresizlik içindeydi.

Saçları örgüden kurtulmuş, alnına bukle bukle dökülmüştü. Yanakları al al parlıyordu. Yaşlardan, gözleri ateşi varmış gibi alev alevdi.

Hiçbir şey duyamadı. Kahverengi dikenler çevresini sardı. Kör gibi yavaşça döndü. Korku içinde hıçkırmaya başlamıştı. Kendine dar yollardan birini rasgele seçti, kurtulma umuduyla oraya atıldı.

Adam onu bekliyordu. Storm dikenler arasında kıvrılan yolun dönemecini alır almaz onunla göğüs göğüse çarpıştı.

Uzanmış bekleyen o kalın kolları son anda gördü. Parmaklar onu yakalamak üzere kıvrık duruyordu.

Bir çığlık attı... yüksek, tiz. Olduğu yerde döndü, geldiği yola kaçmak istedi. Ama o parmaklar ince pamuklu bluzunu yakalamıştı. Bluz kâğıt gibi yırtıldı, Storm koşarken sırtının düzgün teni göründü, sedef gibi parladı, adamın şehvetini daha da arttırdı. Hobday boğuk bir ses çıkardı, güldü, Storm'u yeni korkulara sürükledi.

Dikenli çalılar arasında onu kovalıyordu. İki keresinde yakalayabileceği halde kaçmasına izin verdi. Parmakları bundan özel bir zevk alır gibiydi. Kedi fareyle oynar gibi oynuyordu. Onun çığlıklarından, kaçmaya çalışmasından hoşlanıyordu.

Ama sonunda Storm işinin bitik olduğunu anladı. Duvar gibi örülmüş, geçilmez dikenlere dayanmıştı yolu. Oraya çömeldi, kolları yırtık bluzuna sarıldı, nöbet geçiriyormuş gibi titremeye başladı. Yüzü gözyaşlarından ve terden sırılsıklam, kocaman lacivert gözleriyle karşısındaki adama korku içinde baktı.

Hobday ona ağır ağır yaklaştı, sonra durdu. Kocaman elini onun omzuna koyduğunda Storm direnmedi.

Adam hâlâ gülüyordu. Ama onun da soluğu düzensizdi. Dudakları gerilmiş, dişleri şehvet ve heyecanla parıldıyordu.

Ağzı Storm'unkinin üzerine kapandı. Storm kendini haykıramadığı o karabasanlardan birinde hissetti. Kısa dişler onun dudaklarını ezdi, Storm kendi kanını tattı, o tuzlu lezzeti duyunca boğulacak gibi oldu. Adamın elleri sert ve katıydı. Granit gibiydi kendi ipeksi teni üzerinde. Storm hayata döner gibi oldu, onun bileklerini yakalayıp kendinden uzaklaştırmaya çalıştı.

«Evet,» diye homurdandı adam o kalın, boğuk sesiyle. «Savaş. Benimle savaş. Evet. Evet, öyle işte... mücadele et... durma.»

Sesi ipnotize edici bir korku uyandırıyordu. Storm tekrar bağırdı.

«Evet,» dedi adam. «Öyle yap. Bağır. Yine bağır.» Sonra onun vücudunu çevirdi aşağıya doğru itti. Dizi Storm'un sırtına değdi. Vücudu bir yay gibi arkaya büküldü saçları sarkıp yere değdi, gerdanı beyaz ve duyarlı biçimde gözüktü, adam açık ağzını o gerdana gömdü.

Storm kıpırdayamayacak biçimde çivilenmişti. Hobday bir eliyle o bol köylü eteğini çekip onun beline kadar sıvadı.

«Bağır!» diye fısıldadı aynı boğuk sesle. «Bir daha bağır.» Storm korkulu bir inanmazlıkla o kalın, kahverengi parmakların açıta açıta kendi vücudunu açmaya başladığını hissetti. Yumuşak tenini yırtıyordu o parmaklar sanki. Kartal pençesi gibi. Bağırdı... bağırdı.

Mark onları dikenler arasında kaybetmişti. Başı açık, soluk soluğa durdu, vücudunun her hücresiyle çalılığın salt sessizliğini dinlemeye çalıştı. Gözleri, vahşi bakıyordu. Storm'un kendisini razı etmesine izin verdiği için nefret ediyordu kendinden.

Bu adamın ne kadar tehlikeli olduğunu biliyordu. Katildi o. Soğukkanlı, tecrübeli bir katil. Bunu bile bile genç bir kadını ona yem olarak yollamıştı.

O sırada Storm bağırdı. Çalılığın yakın bir yerinden geldi ses. Mark içi rahatlayarak tekrar koşmaya başladı.

Hobday onun geldiğini son anda duydu, Storm'un ince vücudunu bırakıp inanılmaz bir hızla döndü, ağır sıklet boksörleri gibi belden bükülüp eğildi, kollarını uzattı, koca omuzlarını yükseltti.

Mark bir gece önce hazırlamış olduğu silahı savurdu. Dar, uzun bir deri torbaydı elindeki. Dikişleri çift dikilmiş, sonra içine kurşun saçmaları doldurulmuştu. Bir kilo geliyor, havada yaban ördeklerinin kanatları gibi ses çıkarıyordu. Mark içinden yükselen korkunç öfke ve nefretin etkisiyle onu olanca gücüyle savurdu.

Hobday vuruşu yakalamak için sağ kolunu uzattı. Dirsek altındaki kol kemiği kolaylıkla kırıldı, keskin bir çatırtı sesi çıktı, ama vuruşun hızı henüz tükenmemişti. Koldan kurtulup dosdoğru Hobday'in suratını buldu.

Eğer önce kola çarpıp hızı kesilmemiş olsa, bu çarpma öldürürdü onu. Yine de yüzü çöker gibi oldu, başı arkaya büküldü, boynu gerildi.

Arka arka gidip çalılara yıkıldı, dikenler giysilerine takıldı, onu orada tuttu. Kemiksiz bir yapma bebek gibi, kolları, bacakları sallanarak kaldı orada. Yüzü göğsüne sarkıyor, kanlar gömleğine damlıyor, karnına doğru süzülüyor, kırmızı izler bırakıyordu.

İki taşıt aracının beklediği yere Hobday'i taşırlarken yağmur da başlamıştı. Önce iri, ılık damlalar halinde yağıyordu giderek hızını arttırdı, toprağın yüzeyine erimiş çikolata gibi bir görünüm verdi.

Hobday'i ayak bileklerinden kelepçelemişti Mark. Sağlam kolu deri bir kayışla beline bağlanmıştı. Öteki kolunu kıvırıp o kayışın arasına sokmuşlardı.

Mark onu yürümeye zorlamak istemişti, ama ya numara yapıyordu ya da gerçekten yürüyecek gücü yoktu. Suratı iğrenç biçimde çarpılmıştı. Burnu şişmiş, bir yana yatmış, iki gözü de hemen hemen kapanmış, mavi çürükler içindeydi. Deri torbanın dişlerine çarptığı yerin çevresinde kurumuş kanlar vardı. Dişlerin bazıları kırılmış, dişetleri parçalanmıştı Mark'ın öldürücü vuruşu sonucu.

Punguşe'yle Mark onu birlikte taşıdılar. Yağmurun altında nehri geçirip tepeye tırmandılar. Arkalarından Storm, John'u kalçası üzerinde taşıyarak geliyordu. Saçları yağmurdan alnına, yüzüne yapışmaktaydı. Titreyip duruyor, karşı konmaz spazmalar geçiriyordu. Ya soğuktan ya da hâlâ aynı şokun etkisinden. Kalçasındaki çocuk bağırıyor, o da onu dalgın dalgın okşayıp susturmaya çalışıyordu.

Punguşe'nin kurduğu çardakların altına parketmiş taşıtlara geldiler. Hobday'i motosikletin yan sepetine oturttular. Mark tenteyi onun üzerine gerdi, hem yağmurdan korumayı, hem de güvenceye almayı tercih etti. Adam ceset gibi yatıyordu.

Mark ilerleyip Storm'un titreyerek Cadillac'ın direksiyonu başında oturduğu yere geldi.

«Punguşe'yi seninle yolluyorum.» dedi onu kucaklarken. Storm'un tartışmaya ne gücü, ne de isteği vardı. Mark'ın göğsüne yaslandı.

«Kıyıdaki eve git... orada kal,» diye talimat verdi Mark. «Ben gelene kadar oradan kıpırdama.»

«Peki Mark,» diye fısıldadı Storm. Sonra tekrar ürperdi.

«Araba kullanacak kadar gücün var mı?» Mark kaygılıydı Storm kendini toparladı, ona gülümseyerek başını evet anlamında salladı.

«Seni seviyorum.» dedi Mark. «Bu dünyadaki herkesten her şeyden çok seviyorum.»

Mark çamurlu yolda motosikletiyle öne düştü. Ana yola ulaştıklarında ortalık hemen hemen kararmıştı. Ana yol da çamur deryasıydı. Yağmur hâlâ yağmaya devam ediyordu.

Kavşakta Mark motosikleti yana çekti, inip Cadillac'a yürüdü. Storm pencereyi açmıştı.

«Bu çamurda buradan Umhlanga Kayalarına gitmek altı saat sürer, sakın acele edeyim deme,» dedi. Pencereden içeri uzandı, rahatsız biçimde kucaklaştılar. Sonra Storm camı kapadı, Cadillac uzaklaştı. Arka kısmı çamurda sağa sola kayıp duruyordu.

Mark onun tepeye doğru gidişine baktı. Tepeyi aşıp stop lambaları görünmez olunca motosikletine döndü, bir tekme vurup motoru çalıştırdı.

Yan sepetteki adam kıpırdandı. Parçalanmış dudakları arasından sesi değişik çıktı.

«Seni öldüreceğim bana bunu yaptığın için,» dedi.

«Büyükbabamı öldürdüğün gibi mi?» Mark'ın sesi pek yumuşaktı. Motosiklet ilerlemeye başladı. Mark otuz mil ilerde Ladyburg çatalına saptı, yağmur altında, çamurlarda kaya kaya ilerledi. İçindeki nefret ve öfke ısıtıyordu onu. Eline fırsat geçtiğinde Hobday'i öldürmediği için kendi kendine hayranlık duymaktaydı.

Bu adam ihtiyara işkence etmiş, onu öldürmüştü, Storm'a saldırmış, onu hırpalamıştı. Mark'ın içindeki intikam duyguları hâlâ pek güçlüydü. Onu kafasından uzaklaştırmaya çalışarak motosikleti ilerletti.

Ladyburg yokuşuna tırmanırken motosiklet çamurda kayıp duruyordu. Aşağıda kentin ışıkları, düşen yağmurun sisi altında bulanık ve silikti.

Mark generalin Lion Kop'da olup olmadığından emin değildi ama yine de motosikleti oradaki mutfak bahçesine doğru sürdü, pencerelerde ışıkları görünce içi rahatladı. Generalin av köpekleri, peşlerinde elleri, fenerli Zulu'larla birlikte ona doğru koştular. Mark onlara seslendi.

«Nkosi burada mı?»

Cevap vermelerine gerek yoktu. Mark motosikletten inerken başını kaldırınca çok iyi tanıdığı o iri gövdeyi kütüphanenin ışıklı penceresinde gördü. Sean Courtney başını koca omuzları üstünde eğmiş, kendisine bakıyordu.

Mark eve doğru koştu. Bir yandan sırılsıklam muşambasını üzerinden çıkarmaya çalışıyordu. Generalin çalışma odasına daldı.

«Oğlum!» General onu büyük odanın ortasında karşıladı. «Ne oldu?» Mark'ın tüm vücudundan zafer ve amaç fışkırıyordu.

«Büyükbabamı öldüren adamı yakaladım,» dedi sevinçle. Sean olduğu yerde durdu, ona bakakaldı.

«O adam...» Sustu. Yüzündeki korku açıktı. «O adam Dirk Courtney mi... oğlum mu?»

Hizmetkârlar Hobday'in koca vücudunu odaya taşıdılar, ateşin önündeki kanepeye yatırdılar.

«Kim zincirledi onu böyle?» diye homurdandı Sean adama bakarken. Sonra cevap beklemeden, «Çözün o zincirleri,» diye emir verdi. «Ulu Tanrım, suratına ne olmuş bunun?»

O sırada gürültülerden uyanmış olan Ruth Courtney odaya girdi. Üzerine uzun bir sabahlık giymişti. Bonesi hâlâ çenesinin altından bağlıydı.

«Tanrım!» diyerek Hobday'e baktı. «Kolu kırık. Belki çenesi de.»

«Bu nasıl oldu?» diye sordu Sean.

«Ben vurdum ona,» dedi Mark. Sean uzun süre ona sessiz sessiz baktı, sonra konuştu.

«Galiba bana bütün hikâyeyi anlatsan iyi olacak,» dedi. «Başından başla.»

Ruth Courtney, Hobday'in parçalanmış suratıyla meşgul olurken, Mark da generale olayı anlatmaya başladı.

«Adı Hobday. Dirk Courtney'in adamıdır... yıllardır onun yanında çalışıyor. Sağ kolu sayılanlardan biri.»

«Elbette,» diye başını salladı Sean. «Onu tanımam gerekirdi. Yüzü şiş olduğu için tanıyamadım. Daha önce de görmüştüm.»

Mark alçak sesle, hızla konuşarak adamla ilgili tüm bildiklerini anlattı. Onunla Andersland'de, dünyası tepetaklak olduğu gün nasıl karşılaştığından başladı.

«Dirk Courtney'in yanında çalıştığını o gün sana söyledi mi?» diye sordu Sean.

«Ladyburg Şeker Şirketinde çalıştığını söyledi.»

«Devam et.»

Mark ihtiyarın nasıl öldüğü konusunda Punguşe'nin anlattıklarını tekrarladı, üç adamın nasıl birlikte vadiye geldiklerini, sessiz adamın onları nasıl gizlice izlediğini, ihtiyarı nasıl vurup uzun süre ölmesini beklediğini, sonunda onu nasıl işaretsiz bir mezara gömdüklerini anlattı.

Ama Sean başını iki yana sallayıp kaşlarını çattı. Hobd de kanepede kıpırdandı, doğrulmaya çalıştı. Şişmiş, çarpıl suratı kımıldandı, çenesinden sesi zor anlaşılır biçimde çı

«Sersem zenci yalan söylüyor,» dedi. «Chaka Kapısına ilk kez üç gün önce gittim ben.»

Sean Courtney'in kaygısı yüzünden açıkça okunuyordu Mark'a döndü.

«Sen bu adama vurduğunu söylüyorsun. Bu yaralardan sorumlu olduğunu söylüyorsun. Bu nasıl oldu?»

«Vadiye geldiğinde Punguşe onu tanıdı. John Anders'i vuran adam olduğunu anladı. Ben onu kampından ayırmak, ulaştırmak için bir hile düzenledim, sonra Punguşe'yle ikimiz yakaladık, buraya getirdim.»

«Yarı ölü hale soktuktan sonra mı?» diye sordu Sean. Mark'ın cevabını beklemedi. «Oğlum, bence kendini çok güç bir duruma soktun. Bu iddiaları destekleyecek zerre kadar kanıt göremiyorum. Yasa bir adamı bunlara dayanarak mahkûm etmez. Öte yandan sen birine saldırıp tehlikeli biçimde yaralamış, sonra da onu kaçırmış oluyorsun...»

«Yoo, kanıtım var,» dedi Mark hemen.

Sean sert bir sesle, «Neymiş?» diye sordu.

Kanepedeki adam iğrenç suratını Sean'a çevirdi, «Yalan diye bağırdı. Sesine yeni bir güven gelmişti.

«Sen sus!» Sean ona elini salladı, tekrar Mark'a baktı. «Kanıt?» diye sordu.

«Kanıtım, Dirk Courtney'in bu adamı öldürmesi olacak. Bu onu serbest bıraktığımız anda ya öldürecek ya da öldürtecek.»

Hepsi Mark'a şaşkınlık içinde baktılar. Mark ciddi bir sesle devam etti.

«Dirk Courtney nasıl çalışır, hepimiz biliriz. Yoluna çıkanı kendisine tehlike oluşturanı hemen yokeder.»

Hobday ona bakıyordu. Gözleri ilk olarak soğuk bakışlarını kaybetmiş, gözkapakları açılmıştı. Yırtık dudakları titredi, eksik dişlerinin yerindeki karanlıklar gözüktü.

«Bu adamın bize bir şey itiraf etmesi gerekmez. Buraya, bu eve girmiş olması, generalle ve benimle, yani Dirk Courtney'in düşmanlarıyla yalnız bulunması bile etkimizde kalmış olduğunun yeterli işaretidir... Dirk Courtney için bu kadarı da yeter. Bir telefonla hallolur iş.» Mark durakladı, sonra devam etti. «Ona telefonda söyleyeceğimiz aşağı yukarı şöyle bir şey: Hobday yanımızdaydı, yeminli ifade vermeye hazır... John Anders cinayetiyle ilgili olarak. Sonra Hobday'i kente götürüp serbest bırakırız, Dirk Courtney onu öldürür. Ama bu kez biz hazırlıklı bulunuruz. Bu seferki cinayeti doğrudan ona bağlayacak durumda oluruz.»

«Allah belanı versin!» diye uludu Hobday. Doğrulmaya, oturur duruma geçmeye çalışıyordu. «Yalan bu. Ben hiçbir şey itiraf etmedim.»

«Sen onu Dirk Courtney'e anlatırsın. Belki inanır sana,» dedi Mark alçak sesle. «Ama öte yandan eğer gerçekten kamu tanığı olur da itiraf edersen, generalin ve yasanın seni koruması sözkonusu. O zaman seni serbest bırakmayız.»

Hobday vahşi bakışlarla çevresine bakındı. Sanki önünde mucizevi bir kurtuluş yolunun açılmasını bekledi. Ama Mark acımasızca devam etti.

«Sen Dirk Courtney'i hepimizden iyi tanırsın, öyle değil mi, Hobday? Kafası nasıl çalışır, bilmez misin? Belki itiraf etmemişsindir diye riske girer mi? Gelecekte ona ne kadar yararlı olabileceksin bu durumda? Senin sadakatine güvenir mi, üzerine bir kere bu kuşku gölgesi düştükten sonra? Ne yapacağını biliyorsun, değil mi? Bir düşünürsen sen de görürsün ki, tek kurtuluş umudun Dirk Courtney'in bir yere kapatılıp kilitlenmesi ya da kıpırdayamayacak durumda kıskıvrak bağlanması.»

Hobday ona alev saçarcasına baktı. «Seni piç!» diye tısladı. Bu söz ağzından bir tıpayı çekmiş gibi oldu, ardından peşpeşe yakası açılmadık küfürler dökülmeye başladı. İğrenç, anlamsız sözler tekrarlandı durdu, gözleri sürekli olarak derin bir nefret yansıttı.

Mark ayağa kalktı, Sean'ın masasındaki telefonu kurdu, kulaklığı eline aldı.

«Santral,» dedi ağızlığa. «Lütfen beni Bay Dirk Courtney'in evine bağlayın.»

«Hayır!» diye uludu Hobday boğulur gibi. «Yapma!» Nefretin yerine yepyeni bir korku gelip yerleşmişti. Yüzü o kırık burnunun, çarpık çenesinin çevresinde asıl şimdi çökmüş gibiydi.

Mark onun sözünü dinlemeye yanaşmadı. Telefonun bağlanma çıtırtısını odadaki herkes net biçimde duydu, sonra karşı tarafın sesi odaya yayıldı.

«Burası Sayın Arazi Bakanı Bay Dirk Courtney'in evi...»

Hobday kanepeden fırladı, sendeleyerek masaya atıldı, kulaklığı Mark'ın elinden kaptı ve telefonun üzerindeki yerine çarparak yerleştirdi.

«Hayır,» diye soludu acı ve korku içinde. «Lütfen bunu yapmayın.»

Sağlam koluyla masanın bir köşesine asıldı, kırık kolunu göğsüne kıvırdı. Yüzü durmadan oynuyordu. Hepsi sessizce beklediler. Mark, Ruth ve Sean. Onun bir karara varmasını bekliyorlardı.

Hobday döndü, kanepeye yöneldi, üzerine yıkıldığında dirsekleri dizlerine çarpar gibi oldu. Soluğu tısladı, bir hıçkırdı.

«Peki,» diye fısıldadı boğuk boğuk. «Neyi bilmek istiyorsunuz?»

General Sean Courtney bir kâbustan uyanır gibi silkindi ama sesi kararlı ve canlı çıktı.

«Mark, Rolls'u al, kente in, bana bir avukat getir. Bu ifadeyi resmi biçimde saptamak istiyorum. Hâlâ sulh yargıcıyım. Belgeyi ben onaylayacağım.»

Mark, Rolls'u Peter Botes'un kocaman yeni evinin kapısına park etti.

Ev karanlık ve sessizdi. Ama Mark kapıyı hızlı hızlı vurunca içerden bir köpek havlamaya başladı, sonunda üst pencerelerden birinde bir ışık yandı, pencere açıldı.

«Kim o? Ne istiyorsunuz?» Peter'in sesi kavga eder gibi, üstelik uykuluydu.

«Ben Mark. Hemen benimle gelmen gerekiyor.»

«Hay Allah, Mark, saat on biri geçti. Sabaha kalamaz mı bu iş?»

«General Courtney seni istiyor. Hemen.»

Bu isim etkisini gösterdi. Yatak odasından konuşmalar duyuldu. Marion'un ablası uykulu uykulu itiraz ediyordu. Sonra Peter tekrar aşağıya seslendi.

«Tamam. Bir dakika bekle de giyineyim, Mark.»

Rolls'un direksiyonunda beklerken yağmur hâlâ bardaklardan boşanıyordu. Mark, acaba neden Peter Botes'u seçtim, diye düşündü. Bu saatte onu nerede bulacağını bildiğinden değildi bu yalnızca. Peter'in taptığı Tanrı yıkılırken orada olmasını istemişti. Dirk Courtney'in bir hırsız, bir katil olduğu kanıtlanırken onun da burnu sürtülsün istemişti. Bu ona ayrı bir doyum verecekti. Karanlıkta kendi kendine neşesiz biçimde gülümsedi.

«Buna hakkımı var,» diye fısıldadı kendi kendine. O sırada evin ön kapısı açıldı, Peter acele adımlarla çıktı. Yağmur altında yürürken başını eğiyordu.

«Ne var?» diye sordu pencereden. «Umarım önemli bir şeydir... gecenin bu saatinde beni yatağımdan kaldırdığına göre.»

«Yeterince önemli,» dedi Mark. Sonra motoru çalıştırdı. «Bin haydi.»

Peter, «Ben seni Packard'ımla izlerim,» deyip garaja doğru koştu.

Peter Botes, General Courtney'in koca masası başında oturuyordu. Pek acele giyindiğinden kravatı yoktu. Yeni şişmeye başlayan midesi beyaz gömleğinden taşıyordu. Kum rengi saçları karışıktı. Dökülmeye de başlamıştı. Başını önündeki kâğıtlara eğdiği zaman saçlarının arasından başının pembe derisi görünüyordu.

Küçük harf kullanarak hızlı hızlı yazmaktaydı. Yazdıkça yüzünde yeni şok dalgaları okunuyor, arasıra korkunç bir itirafı soluyarak karşılıyordu.

«Yazdınız mı hepsini?» diye sordu general. Peter başını salladı, tekrar yazmaya devam etti.

Ötekiler dikkatle dinlemekteydiler. General ateşin yanındaki koltukta kaykılmış oturuyordu. Gözlerini sanki uyuyormuş gibi yummuştu. Ama ikide bir patlattığı sorulardan kafasının şimşek gibi çalışmakta olduğu belliydi.

Mark onun koltuğunun arkasında duruyordu. Sessiz ve dikkatliydi. Yüzünde hiç ifade yoktu. Oysa öfkesi ve nefreti içini kavurup durmaktaydı o sıra.

Hobday kanepede öne eğik oturuyordu. Sesi boğuk ve tekdüzeydi. Kuzeyli aksanı ağzından çıkan korkunç sözlerle çelişki oluşturur gibiydi.

Anlattığı yalnızca John Anders'in ölümü değildi. Dahası vardı. Hem de pek çok. Devlet belgelerinin sahte olarak düzenlenmesi, yüksek memurlara rüşvet verilmesi, kamu görevinin kötüye kullanılması... Hobday iki kez Dirk Courtney'in emriyle Mark'ı nasıl öldürmek amacıyla kovaladığını anlatırken Mark olduğu yerde öne doğru eğildi.

Mark onu tanımamış, durumu anlamamıştı o zamana kadar. Ama şimdi Hobday'in tıknaz vücudu, karanlıklarda gördüğü o avcıyı gözünün önüne getirmesine yetiyordu. Hobday bunları anlatırken hiç başını kaldırıp bakmadı. Mark'ın da soracak sorusu yoktu. Hobday bir kere konuşmaya başladıktan sonra, içindeki çirkefin tümünü boşaltmak istiyormuş gibi davranıyordu. Sanki sözlerinin karşısındakilerde doğurduğu şoktan bir tür tatmin duyuyordu.

Dinlerken olayların büyüklüğü karşısında şaşkınlığa uğruyorlardı. Her birkaç dakikada bir Ruth'un ağzından istemeyerek bir ünlem kurtuluyor, Sean gözlerini bir an için açıp ona bakıyor, sonra tekrar kapıyor, elini gözlerinin önüne dayıyordu.

Sonunda Hobday, John Anders'in öldürülmesi olayına gelebildi. Her ayrıntı tam Punguşe'nin anlattığı gibiydi Mark içinin bulandığını hissetti. Bir tek soru sordu.

«Neden o kadar uzun zamanda ölmesini bekledin... neden işini bitirmedin?»

«Kaza gibi görünmesi gerekiyordu.» Hobday yine başını kaldırmadan konuşmaktaydı. «Bir tek kurşun. İnsan kendini kaza sonucu iki kere vurmaz. Kendi kendine ölmesini beklemek zorundaydım.»

Mark'ın gazabının sınırı yoktu. Bu kez Ruth Courtney de hıçkırığa benzer bir sesle soluğunu tuttu. Sean Courtney yine gözlerini açıp, «İyi misin, canım?» diye sordu,

Ruth sessizce başını salladı, Sean da Hobday'e döndü. «Devam et.»

Sonunda Peter Botes ifadeyi okudu. Sesi titriyordu. Sean ona öfkeyle baktı. «Sesinizi çıkarın, duyabileyim, beyim!» Peter zabiti iki kopya olarak tutmuştu. Hobday her sayfayı okunaksız bir imzayla karaladı, sonra tanık olarak hepsi onun imzasının altına imzalarını attılar. Sean resmi mühürü altına bastı.

«Pekâlâ,» dedi, birinci kopyayı alıp masasının arkasındaki duvara gömülü kasaya doğru yürüdü. Peter'e, «Öteki kopyayı sizin dosyalamanızı istiyorum,» dedi. «Yardımınız için teşekkür ederim, Bay Botes.» Kasayı kilitledi, tekrar odaya doğru döndü. «Mark, şimdi lütfen Doktor Acheson'a telefon eder misin? Tanığımızın sağlığını kollamamız gerekir herhalde. Hoş bana kalsa acı çeksin diye bu halde bırakırdım ya!»

Doktor Acheson, Lion Kop'a geldiğinde saat gecenin ikisiydi. Ruth Courtney onu Hobday'in yatmakta olduğu konuk odasına götürdü.

Ne Sean, ne de Mark yukarıya çıkmıştı. Ateşin karşısında! sessizce oturuyorlardı. Pencerelere yağmur damlaları vuruyordu sürekli olarak. Sean viskisini yudumlamaktaydı. Mark son bir saat içinde onun bardağını iki kez doldurmuştu. Sean en sevdiği koltukta, yaslanmış, oturuyordu. Yorgundu. Başı üzüntü ifade edercesine eğikti. Bardağını iki eliyle tutuyordu.

«Cesaretim olsa tüfeğimi alır, onu kuduz bir köpek gibi kendim vururdum,» dedi. «Ama ne kadar inkâr edersem edeyim, benim oğlum o. Kendi kanımdan, kendi canımdan.»

Mark sessizdi. O sırada Ruth odaya girdi.

«Doktor Acheson adamın kolunu alçıya alıyor,» dedi. «Daha bir saat sürecek. Ama sizin artık yatmanız gerek, hayatım.» Sean'a yürüdü, elini onun omzuna dayadı. «Bugün hepimiz yeteri kadar tükendik.»

Telefon acı acı çalmaya başladı. Bu ses hepsini tedirgin etti. Beş saniye süreyle baktılar. Zil sesi tekrar duyuldu, Ruth ilerledi, kulaklığı alıp kulağına götürdü.

«Bayan Ruth Courtney konuşuyor,» dedi korkulu bir fısıltıyla.

«Bayan Courtney, siz Bayan Storm Hunt'ın annesi misiniz?»

«Evet, annesiyim.»

«Korkarım size çok kötü bir haber vermek zorundayız. Burası Durban'daki Addington Hastanesi acil servisi. Ben nöbetçi hekimim. Kızınız bir otomobil kazası geçirdi. Yağmur ve çamur nedeniyle herhalde. Oğlu, yani torununuz derhal öldü. Bereket versin acı çekmedi. Ama kızınızın durumu kritik. Mümkün olduğu kadar çabuk buraya gelebilir misiniz? Geceyi çıkarıp çıkaramayacağını bilemiyoruz korkarım.»

Telefon Ruth'un elinden kayıp düştü, kadın ayakları üzerinde sallandı, yüzü bembeyaz kesildi.

«Ah, Tanrım,» diye fısıldadı, düşmeye başladı. Bacakları altında kıvrılıvermişti. Mark onu yere çarpmadan yakaladı, kanepeye oturttu.

Sean sarkmış, sallanan telefon kulaklığına yürüyüp onu kaptı. «Ben General Courtney» diye haykırdı. «Ne oldu?»

Mark koca Rolls'u bayır aşağı inen yoldan köprüye doğru hızla sürüyordu. Sevdiği kadın, ölü çocuğunun annesi can çekişmekteydi. Ölmek üzereydi. Mark'ın kalbi parça parça oluyordu. Yol çamur içindeydi. Öteki arabalar çamurda derin izler açmışlardı. Rolls bu izleri savuruyor, Mark direksiyonla çılgınca mücadele ediyordu.

Baboon Nehrinin köprüsü beş yüz metre ilerdeydi. Yağmur altında hâlâ gözükmüyordu. Farların ışığı yirmi metre ilerde ölüyor, yağmur onları yokediyordu.

Arka kanepede Ruth Courtney sessizce oturmuş, görmeyen gözlerle dosdoğru karşısına bakıyordu. Kürk mantosunun yakasını kaldırmış, kulaklarının çevresine sarmıştı, Çocuk gibi, ufacık görünüyordu.

General Sean Courtney, Mark'ın yanındaki koltuktaydı. Alçak sesle, kendi kendine konuşur gibi söyleniyordu.

«İnatçı bir keçi gibi davrandım. Kızımdan çok şey bekledim... onun insanüstü olmasını istedim. Ona koyduğum standardlara varamadığı zaman çok sert davrandım. Çoktan gitmeliydim ona. Şimdi belki çok geç kaldım.»

«Geç değil,» diye itiraz etti Mark. «Yaşayacak. Yaşaması gerek.»

«Torunum için çok geç,» diye fısıldadı Sean. «Onu hiç görmedim... ancak şimdi anlıyorum görmeyi ne kadar çok istediğimi...»

John'dan söz edilince Mark içinde korkunç bir çaresizlik duygusu hissetti, midesi burkuldu. «O benim oğlum. İlk oğlum!» diye haykırmak istedi birden. Ama yanı başında Sean yine konuşmaya başlamıştı.

«Kötü ve acımasız bir ihtiyar gibi davrandım. Tanrı bana acısın. Öz kızımı vasiyetimden bile çıkardım. Onu reddettim. Şimdi bunu yaptığım için kendimden tiksiniyorum. Ona bir ulaşabilsek, yetişebilsek... onunla bir kere daha konuşabilsem... Lütfen, Tanrım... ne olur bana bunu bağışla.»

Karşılarında köprünün demir ayakları belirdi, bulutlara doğru yükseldi. Mark örümcek ağı gibi çelik ayakların altında, nehre doğru iki yüz metre kadar aşağıda demiryolu köprüsünü bir an görebildi. Onun altında kayalar nehre doğru iki yamaçta dalış yapıyordu.

Mark frenlere dokundu, vitesi değiştirerek Rolls'u köprüye giriş için yavaşlattı.

Birden yolun sağ tarafında gözleri kör edici bir ışık parladı, Mark gözünü korumak için tek elini direksiyondan çekti.

Karanlığın içinden kocaman, karanlık bir şey öne doğru fırladı, yaklaşırken iki farı şeytan gibi parıldadı.

Mark o anda Rolls'un köprü rampasında tuzağa kısılmış olduğunu anladı. Çarpma sonucu nehre düşmelerini engelleyecek tek şey, sol taraftaki demir parmaklıklardı.

«Tutunun!» diye haykırarak direksiyonu kırdı, yaklaşan koca çelik canavara doğru atılırken o beyaz ışık gözlerinin bebeğine saldırdı.

Peter Botes arabasını yolun kenarındaki çamlar altına çekip kontağı kapattı. Sessizlikte dalların hışırtısını, damlaların Packard'ın üzerine düşüşünü dinledi.

Bir sigara yaktı. Kibrit ovucunda titriyordu. Dumanı tâ ciğerlerine kadar çekti, tütünün sakinleştirici etkisini bekledi Gözlerini, ilerden sapıp dosdoğru Büyük Long Korusuna, Dirk Courtney'in evine giden yola dikmişti.

Hayatının en önemli kararını vermek zorunda olduğunu biliyordu. Kararı ne türlü verirse versin, yaşamı yine de değişmiş demekti.

Dirk Courtney düşerse, tüm yakınındakileri de girdaba çekecekti. Masum olanlarını bile. Kopacak rezalet onun üstünü de kirletecekti. Oysa ne kadar çok uğraşmıştı mesleğinde belli bir yere gelebilmek için. Daha yeni yeni başlıyordu zevkini çıkarmaya. Bunların hepsi gidecekti. Her şeye yeni baştan başlamak zorunda kalacak, belki başka bir kente taşınacak, merdivenin en dibinde bulacaktı kendini. Bu düşünce içini korkuyla dolduruyordu. Önemli adam sayılmaya alışmıştı artık. Yeni baştan başlamayı göze alamıyordu.

Ama öte yandan, eğer Dirk Courtney devrilmezse, ölümden ve rezaletten kurtulursa... kurtulmasını sağlayan adama ne büyük bir minnet duyacaktı! Dirk Courtney'in bugünkü servetini ve gücünü biliyordu Peter. O servetin büyük bir diliminin Peter Botes'e verilmesi de mümkündü. Dirk Courtney'i kurtaran adama. Ve onu yıkabilecek silahı da hâlâ elinde tutmaya devam eden adama.

Bu an kaderin önemli anlarından biriydi. Peter bunu anlıyordu. Böyle bir an ancak bir avuç insana nasip olurdu. Bir yanda şerefsizlik ve karanlık, öbür yanda güç, zenginlik, on binler, belki milyonlar...

Packard'ın motorunu çalıştırdığında arka lastikler yapışkan çamurda kaydı. Peter ağaçlı yola döndü, vitesi yükseltti.

Dirk Courtney masasının bir köşesine kalçasını dayamış, tek ayağını havada sallıyordu. Üzerine desenli ipekliden bir robdöşambr giymişti. İpek ışıkta pırıldıyordu. Boynunda beyaz ipek bir fular vardı. Gözleri çok net ve zeki bakıyordu. Sanki derin uykusundan az önce uyanan o değildi.

Dikkatle dinlerken düello tabancasını elinde çevirip duruyordu.

Peter Botes koltuğun ucunda sinirli sinirli oturmaktaydı. Şöminede ateş yanıyor olmasına, Dirk az önce onu kucaklayıp yüreklendirmiş olmasına rağmen, Peter hâlâ titriyordu. Ruhum üşüyor, diye düşündü. Konuşmaya devam ederken sesi biraz daha yükseldi.

Dirk Courtney konuşmadı. Hiçbir yorum yapmadı, ağzından hiçbir şaşkınlık ünlemi, hiçbir soru çıkmadı. Yalnızca tabancayı çevirip durdu, iki kez kendi avucuna vurdu.

Peter Botes sözlerini bitirince Dirk tetiği çekti. Boş silahın tetik düşürme sesi odada çok net duyuldu.

«Hobday, babam, karısı, gene Anders... ve bir de sen. Bilenler yalnız bu kadar.»

«Ve Zulu.»

«Ve Zulu,» diye kabullendi Dirk, boş tetiği bir daha çekti.

«Zabıt kaç kopya?»

«Bir tek,» diye yalan söyledi Peter. «Generalin çalışma odasındaki çelik kasada.»

Dirk başını salladı, tabancanın horozunu tekrar kaldırdı. «Pekâlâ. Eğer bir kopya daha varsa, o da sende demektir. Ama biz birbirimize yalan söylemeyiz, değil mi, Peter?»

Ona ilk kez ilk adıyla hitap ediyordu. Bunda hem samimiyet, hem de bir tehdit vardı. Peter başını evet anlamında sallarken boğazı kupkuru kesildi.

Dirk tetiği yine düşürdü, gülümsedi. Sıcak, çekici bir gülümseme. Peter'in çok iyi tanıdığı o dostça gülümseme.

«Birbirimizi bunu yapmayacak kadar seviyoruz, değil mi?» Gülümsemeye devam ediyordu. «Bu yüzden bana bunları haber vermeye geldin, değil mi? Birbirimizi çok sevdiğimiz için.»

Peter hiçbir şey söylemedi. Dirk hâlâ gülümseyerek devam etti. «Öte yandan, tabii zengin bir adam olacaksın, Peter... eğer dediklerimi yaparsan. Çok zengin bir adam. İstediğimi yapacaksın, değil mi, Peter?»

Peter yine başını salladı. «Elbette.»

«Bir telefon etmeni istiyorum,» diye anlattı Dirk. «Ağızlığa mendil koyup konuşursan ses uzaktan geliyormuş gibi olur, kim olduğunu da anlamazlar. Kimse tanıyamaz. Bunu yapar mısın?»

«Elbette,» dedi Peter tekrar.

«Babamın evini arayacaksın. Ya kendisiyle ya karısıyla konuşacaksın. Kendini Addington Hastanesinin nöbetçi hekimi olarak tanıtacaksın. Onlara şöyle diyeceksin...»

Dirk Courtney kamyonun karanlık sürücü bölümünde, direksiyonun başında oturuyor, planlarını bir kez daha dikkatle gözden geçiriyordu.

Acele hareket etmeyi sevmezdi. Planlarını dikkatli yapmaktan hoşlanırdı. Önemli bir ayrıntıyı gözden kaçırmak işten değildi.

Bu tür işi kendisi yapmaktan da hoşlanmazdı. Başka birini yollamak en doğru hareketti. Kişisel risklere girmezdi o. Artık girmiyordu. Başka çare kalmayana kadar.

Ama eyleme bu kadar az kaldığı zaman, pişmanlıklara, kuşkulara yer yok demekti. Dikkatini tekrar planlarına yöneltti.

Rolls'la geleceklerdi. Üç kişi olacaklardı. Çiftlik kamyonuna elli çuval at yemi yüklenmiş durumdaydı. Üç ton ağırlık. Çarpma çok şiddetli olacaktı.

Daha sonra iki şey yapması gerekiyordu. Birincisi, onların öldüğünden emin olmaktı. Yanı başında kumaşa sarılı bir kurşun boru duruyordu. Kafatasını yarar, deriyi yarmazdı. Sonra generalin anahtarlarını almalıydı. Kasanın anahtarı da aynı anahtarlığa takılıydı. Babası öldükten sonra ceplerini araştırmak onu tiksindirmiyordu. Tek kaygısı, o anahtarları bulabilmekti. Bir de arabanın alev almaması, nehre yuvarlanmaması.

Eğer öyle bir şey olursa, inşallah general alışkanlıklarını yirmi yıldan beri değiştirmemiştir, diye dua etmesi gerekecekti. Eskiden yedek anahtarı şarap mahzeninde tutardı. Şampanya şişelerinin yukarısındaki rafta, Dirk mahzende oyun oynarken, çocukluğunda farketmişti bunu. İki kere anahtarları almış, kendi amaçları için kullanmış, sonra yakalanmadan yine yerine koymuştu. General ihtiyardı. Alışkanlıklarına bağlıydı. Anahtarlar yine orada olacaktı. Dirk emindi bundan.

Sonra kasa, diye düşündü. İki anahtar. İkisini de bulamazsa... kasa eskiydi zaten. Yine de kuvvet kullanmak istemiyordu Dirk. Anahtarları bulabileceğini umuyordu. Ne olursa olsun, sonunda kasayı nasılsa açabileceğinden de emindi.

Zabıt onundu artık. Yakacaktı. Geriye Hobday kalıyordu. Herhalde konuk odasındaydı o. İlaçla uyutulmuş, çaresiz. Yine kurşun boru, sonra da bir parafin lambasını ters çevirmek yeterdi. Kocaman, eski bir evdi. Tahta kirişleri hemen alev alırdı. Hobday ölen Viking reisleri gibi cayır cayır yanardı o evde.

Bu durumda tek sağ kalan Peter Botes'du. Dirk yan gözle ona baktı. Durumu kontrol altına almak o kadar da zor değildi. Daha önce karşılaştığı elliyi aşkın durumdan daha kötü değildi. Yalnızca hızlı, dikkatli hareket gerekiyordu. Peter'e cesaret verircesine konuştu.

«Kaygılanma. Bu geceden sonra seni yepyeni bir hayat bekliyor. Seni yanıma alıp zenginliğin, kudretin yolunda yürüteceğim, Peter. Bu geceden ötürü hiç pişmanlık duymayacaksın, sana yemin ederim.»

Peter'in kolunu dostça sıktı. Zabitin bir kopyası elbette ondadır, diye düşünüyordu içinden. Ama vakit vardı daha. Onu bulur, bu kibirli domuzdan da kurtulurdu. Bir yıl sonra, heyecan iyice yatıştığı zaman, yeni bir kaza daha... her şey biterdi.

«Tabanca yanında mı?» diye sordu. Peter korkuyla yutkundu, dizlerinin arasında tuttuğu Smith Wesson'a iki eliyle sarıldı.

«Onu kullanacak değilsin,» diye uyardı Dirk tekrar. «Ancak son çare olarak. Kimsenin üstünde kurşun deliği kalmasını, sonradan onu açıklama zorunluluğu doğmasını istemiyoruz. Anlıyor musun?»

«Evet, anlıyorum.»

«Sen sigortasın. O kadar. Son sigorta.» Karanlıkta tâ uzaklarda bir ışık parıldadı, sonra görünmez oldu, az sonra rampanın dibinde yeniden belirdi.

«İşte geiyorlar,» dedi Dirk. Kamyonun motorunu çalıştırdı.

Mark direksiyonu hızla sağa kırdı, gaz pedalına basıp yere yapıştırdı, o hızla ilerleyip yaklaşan heyuladan önce köprünün eşiğine varmayı umdu.

Arkada Ruth Courtney tiz bir çığlık attı. Ama Mark başardığını sandı, yeni kazandığı hızın Rolls'u ileri fırlattığını düşündü. Oysa kamyon otomobile hızla bindirdi, Mark sarsıntıyı vücudunun her kemiğinde hissetti.

Önce arka tekerlerin şaftına çarptı, koca araba yana doğru kaydı, Mark'ın elleri direksiyon simidinden ayrıldı, kendisi kapıya doğru savruldu. Göğsündeki kemiklerin kuru dallar gibi kırıldığını hissetti, Rolls yerinde dönerken dünyası allak bullak oldu. Çelik çeliğe çarparken beyaz kıvılcımlar meteor kuyruğu gibi havada uçuştu. Bir sarsıntı daha oldu, Rolls köprünün yan parmaklığına tosladı, sonra düşmeye başladılar. Karanlık boşlukta sessizce aşağıya doğru iniyorlardı.

Arka kanepede Ruth Courtney hâlâ bağırmaktaydı. Rolls bir yere çarptı, parçalanıyormuş gibi titredi, çarptığı kayanın üstünde sıçradı, bir kez daha boşluğa fırladı.

Mark yan kapıya yapışmıştı. Ama bir anda kapı açıldı, Mark sapandan fırlayan taş gibi kendini boşluğa doğru uçar buldu.

Aşağısında Rolls'un farlarının takla attığını gördü, orta demirinin kayalara çarpma sesiyle inledi. Bir yandan da Rolls Royce motorunun çalışırken çıkardığı o çılgın gürültü duyuluyordu.

Mark karanlığın içinde düşerken bu düşüşün sonu gelmeyecekmiş gibi hissetti. Derken birdenbire ciğerlerindeki havayı dışarıya fırlatan bir hızla çarptı. Bir an için, vücudundaki tüm kemiklerin kırıldığını sandı ama hemen sonra buz gibi sular onu sarıverdi. Yandaki kayalara değil, suya düşecek kadar ileriye fırlamıştı.

Bilincinin son tellerine sarılıp soluk almaya çalıştı, başını su düzeyinin yukarısında tutmak için savaştı. Bir yandan akıntı onu kapmış sürüklüyordu. Parlayan kara kayalar karanlıkta insan yiyen devlere benziyoriardı. Bacakları, göğsü onlara çarpıyor, buz gibi su boğazına doluyor, her soluğunda boğulur gibi oluyordu.

Bir ara beyaz köpükler arasına daldı, kalçasında derisinin yüzüldüğünü hisseder gibi oldu. Çarptığı kaya acımasızdı. Bir an sonra tekrar çarptı. İki dev kayanın tam orta yerinde buldu kendini. Tepesinde mezartaşı gibi yükseliyorlardı.

Oraya sıkışmış dururken sular azgınca üzerine saldırmaktaydı. Avlarının ellerinden alındığına kızıyor, onu tekrar sürüklemeye çalışıyorlardı.

Işık vardı. Ancak biçimleri ve uzaklıkları farkedecek kadar. Mark oksijensiz kalmış, çarpmalardan uyuşmuş beyniyle buna şaştı. Sonra başını kaldırdı. Islak kirpiklerinin arasından, kamyonun tam yukarda, köprünün eşiği yanına parketmiş durmakta olduğunu gördü. Farlarının ışığı demirlere çarpıyor, yağmur altında yansıyordu. Aşağılara bu yüzden bulanık, büyülü bir aydınlık gelmekteydi.

Ona ek olarak daha yakında, daha güçlü bir ışık kaynağı daha vardı Rolls-Royce'un parçalanmış şasisi kayanın dibinde yatıyordu. Yarısı suda, yarısı kayadaydı. Ters dönmüştü. Tekerlekleri havada çılgın gibi devir yapıyordu. Ama iki farı da hâlâ yanmaktaydı. Işığı kaya duvarlara çarpıyor, ortalığı sahne projektörleri gibi aydınlatıyordu.

Mark çevresine bakındı, akıntının kendisini kayanın altına sürüklemiş olduğunu gördü. Başının üzerinde çıkıntı yapıyordu kaya. Sağ eliyle uzandı, ama parmakları oraya dokunur dokunmaz bir çığlık attı bileğini bir acı sardi.

Orada bir kırık vardı. Kaygan kayalara can havliyle sarıldı, sağ elinin parmaklarını açıp kapamak için zorlandı.

Akıntı uzun süre dayanamayacağı kadar güçlüydü. Kaymaya başladığını hissetti. Sürükleniyordu. Tekrar kapılacaktı sulara. Nehrin yüz metre ilerisinde suların çağlayana doğru düşmeye başlayacağını biliyordu.

Sol elini yandaki kayadan çekti, kendini olanca gücüyle yukarıya doğru fırlattı. Parmakları kayanın kenarına sarıldı, vücudu sarkaç gibi havada sallandı, öfkeli sular dizlerine çarptı, onu koparmaya çalıştı. Yukarda kanca olmuş parmakların tırnakları ayrıldı, altlarından kanlar sızmaya başladı.

Mark ağır ağır, her yanı sızlayarak dirseğini kıvırmayı başardı, dizlerini kaldırıp ayaklarını sudan çekti, suyun o öldürücü gücünden kurtuldu.

Bir an daha asılı kaldı, gücünün geri kalanını ve iradesini toplamaya çalıştı, son bir hamleyle sağ kolunu kıvırıp kayanın üstüne attı, solunu hemen onun yanına getirdi.

Yine dinlendi, soluk aldi, kendini yukarıya doğru bin güçlükle çekip kayanın üzerine yüzükoyun serildi. Kör olduğunu sandı. Ya da ışıklar sönmüştü. Oysa karanlık yalnızca onun kafasının içindeydi.

Nitekim yavaş yavaş açıldı. Mark başını kaldırdı. Suların sesi başka her sesi siliyordu. Dirk Courtney köprünün yanındaki dimdik patikadan inerken, Mark ne yerinden oynayan taşları duyabildi, ne de çizmelerin sesini. Gelenin o olduğunu görmek Mark'ı şaşırtmadı. Dirk Courtney'in o anda burada bulunması doğal geldi ona. Av pantolonu ve yarım çizme giymişti. Üzerinde kalın bir ceket, başında kulaklarına kadar geçirdiği yün bir başlık vardı.

Dirk son on metrelik yolu kaya kaya inerken dengesini korumayı başardı. Bir dans sanatçısıydı sanki. Parçalanmış Rolls'un yattığı kayanın yanı başında durdu. Tüm dikkatiyle çevresine bakındı, elindeki feneri gölgelere, kaya oyuklarına doğru tuttu.

Mark kayanın üzerinde yassılmaya çalıştı. Ama zaten lamba ışığı ona kadar uzanmıyordu.

Dirk feneri Rolls'a doğru çevirdi, Mark duyduğu şokla inledi.

General Sean Courtney'in yarı vücudu ön camdan dışarıya fırlamıştı. Sonra da araba tüm ağırlığıyla göğsünün üzerine devrilmişti. Başı hemen hemen ezilmiş gibiydi. Beyaz sakalı kan lekeleri içindeydi. Lambanın ışığında yakut gibi parlıyordu o lekeler.

Dirk Courtney onun üzerine eğildi, elini boynun yan tarafına dayayıp atardamarı yokladı. Generalin bu haline rağmen, Dirk orada inatçı bir hayat kıpırtısı bulmuş olmalıydı. Başı tutup yana doğru çevirdi. Gözleri açıktı. Şaşırmış gibi bakıyordu. Dirk elindeki kısa, kalın çubuğu kaldırdı. Kahverengi bir şeye sarılıydı ama ağır olduğu onu tutuşundan belliydi.

Mark bağırmak istedi. Boğazından çıkan uğultu, suların sesi arasında kayboldu gitti. Dirk sopayı babasının şakağına, sağ kulağının tam üstüne indirdi. Kır saçların kafaya yapışık durduğu yere. Mark o darbeyi kendi ruhunda hissetti.

Sonra Dirk araştıran işaret parmağını şakağa bastırdı, kafasının parçalanmış, kemiklerin başın içine gömülmüş olduğundan emin oldu.

Dirk'in yüzü her türlü ifadeden yoksundu. Buz gibi ve uzaktı. Ama o anda Mark'a daha da korkunç gelen başka bir şey yaptı. Öldürücü vuruşundan bile daha korkunç bir şey. Yumuşacık bir dokunuşla Sean Courtney'in açık duran gözkapaklarını kapattı, sonra tek dizi üzerine çöktü, babasının kanlı dudaklarını hafifçe öptü. Bunu yaparken yüzündeki ifade hiç değişmedi. Dengesiz bir kafanın yapacağı hareketti bu. Mark, Dirk Courtney'in deli olduğunu ancak o anda anlayabildi.

Dirk'in davranışı sonra hemen değişti, elleri o yumuşaklığını kaybetti, tekrar işe koyuldu. Vücudu hafif çevirdi, devetüyü paltonun düğmelerini açtı, Sean'ın ceplerini araştırdı. Altın zincirin ucuna takılı anahtarlığı çekti.

Anahtarları kısaca inceledi, sonra halkayı çıkarıp hepsini kendi cebine attı. Ayağa kalkıp Rolls'un arka kapısına yöneldi, kulpu tuttu, açmak için uğraştı. Kapı sonunda açıldı, Ruth Courtney'in vücudu yanlamasına Dirk'in ayakları dibine serildi. Dirk siyah saçlardan bir tutam yakaladı, başı çekip kaldırdı, elindeki sopayı onun şakağına da savurdu. Tekrar teşhis yapmaya uğraşan doktor gibi muayene ederek kırık kemikleri yokladı.

Tatmin olunca Ruth Courtney'in küçük, çocuk gibi vücudunu kucağına aldı, suyun kenarına kadar taşıdı, aşağıya attı. Ruth bir anda gözden kayboldu. Karanlık akıntılar onu çağlayana doğru sürükledi. Zalim kayalar, adli tabibin kafasında en ufak bir kuşku oluşmasına zaten yer bırakmayacaktı.

Mark yaralarının, yorgunluğunun etkisiyle olduğu yere çakılmış, hiç kıpırdayamıyordu. Dirk Courtney'in eğilip babasını ayak bileğinden yakalayışını seyrederken soluk bile almadı. Dirk generalin ağır vücudunu suyun kenarına kadar zorlukla sürükledi.

Mark yüzünü ellerine gömdüğünde, ağlamakta olduğunu farketti. Kuru hıçkırıklar göğsündeki kırık kemiklere büyük acı veriyordu.

Başını tekrar kaldırdığı zaman Sean Courtney'in gövdesi görünürlerde yoktu. Dirk Courtney kendi yattığı yere doğru yaklaşıyordu. Dar patikayı dikkatle izlemekte, fenerin yardımıyla ağır ağır yürümekteydi. Feneri her kovuğa tutuyor, arıyordu. Mark'ı aradığı belliydi. Onun da Rolls'da olduğunu biliyordu. Çarpışma ânında kamyonun farları dosdoğru Mark'ın yüzünde parlamıştı. Dirk Courtney onun buralarda bir yerde olduğunu biliyordu.

Mark yan döndü, paltosunun düğmelerini açmaya çalıştı. Ama acelesinden bunu sağ eliyle yapmaya kalkmıştı. Acıyla kıvrandı. Bu kez sol eliyle düğmeleri kopararak açtı, paltonun içinden çıktı. Islak giysi her hareketini zorlaştırıyor, engelliyordu. Sonunda ondan kurtulmayı başardı. Dirk Courtney yirmi metre uzaktaydı. Hâlâ geliyordu. Bir elinde fener, öbüründe o sallanan sopa.

Mark kayanın üzerine yamyassı yapışmış durumda, paltoyu yan tarafa fırlattı. Akıntının yaladığı kayaların üzerine düşmesini amaçlamıştı. Ama bunu başarıp başaramadığına bakmaya vakti olmadı. Dirk Courtney fazla yakındaydı.

Mark kayanın dibine doğru yuvarlanırken kırık kaburgalarının sancısından bağırmamak için kendini güç tuttu.

Kayanın gerisinde baca gibi, karanlık bir çıkıntı vardı. Fenerin ışığını önlüyordu. Mark ayağa kalktı. Dirk Courtney bir önceki kayanın oyuğunu dolanıyordu. Fenerin ışığı sıçrıyor, sallanıyor, her adımıyla titriyordu.

Mark yüzünü kayaya doğru çevirdi, kendini toparladı, biraz gücü kalmış olduğunu o zaman anladı. Öfkesi de geri dönüyordu. Göğsünde bir sıcaklık oluşturmaya başlamıştı. Gücünün de, öfkesinin de yeterli olup olmayacağını bilmeksizin tırmanmaya başladı. Yavaşça, sakar hareketlerle, yaralı bir böcek gibi ıslak, soğuk kayalardan yukarıya çekti kendini.

Dirk Courtney dipteki kayanın üzerine vardığı zaman Mark yedi metre yukardaydı. Hiç hareketsiz, donmuş gibi durdu. Savunmasız hayvanın son çaresi. Dirk feneri kaldırdığı anda yakalanacağını biliyordu. Onu bekledi. Kurban gibi.

Dirk yine dikkatli bir arama yaptı, feneri nehrin iki yamacında gezdirdi. Tam yukarıya, Mark'ın asılı durduğu yere kaldıracağı sırada gözü bir şeye takıldı.

İki hızlı adım attı, kenara geldi, fenerini sulara doğru tuttu.

Mark'ın paltosu kayaların birine takılmış duruyordu. Dirk diz çöktü, elini ona uzatmaya çalıştı.

Mark'a gerekli olan da tam bu fırsattı. Dirk'in tüm dikkati o paltoya yönelmişti. Ona çok yakın olan suların sesi. Mark'ın kayalarda çıkaracağı el ve ayak seslerinin duyulmasını önleyecekti.

Bir daha aşağıya bakmaksızın kendini yirmi metre daha yukarı çekmeyi başardı. Paltoyu o zaman gördü, tuzağının başarılı olduğunu anladı. Dirk Courtney nehir boyunda yüz metre kadar daha uzaklaşmıştı. İlk dik kayanın kenarında duruyordu.

Islak palto elindeydi. Suların belli bir noktasına bakıyordu. Fener ışığında sular kapkara, yağ gibi dümdüz görünmekteydi.

Dirk Courtney paltoyu o karanlık sulara fırlattı, kendisi bir adım geri çekildi. Sonra oracığa, kayanın üzerine rahatça oturdu. Kaya onu rüzgârdan ve yağmurdan koruyordu. Sakin sakin bir puro seçti. Zor bir işi bitirmiş işçi mola vermişti sanki.

Herhalde Mark'ın hayatını kurtaran o küçük hareket oldu. Kibritin kükürtünün alevlenmesi, mavi puro dumanlarının fener ışığında belli olması... O rahatlık... Mark o anda öfkesinin yorgunluğunu da, güçsüzlüğünü de yenecek kadar arttığını hissetti. İradesi onu o anda tekrar harekete geçirdi. Yeniden tırmanmaya başladı.

Tırmanırken ara sıra gerçeklik duygusundan kopuyordu. Bir ara içini bir rahatlık ve mutluluk sardı. Uyuyacaktı neredeyse. Ama kendini tam düşmeden topladı, sağ elini isteyerek önündeki kayaya çarptırdı. O acıyla bağırdı, ama acı deminki bilinci de geri getirmiş oldu.

Soğuğun ve acının etkisiyle bilinci ikide bir uçup gidiyor, hayaller geri geliyordu. Kendini Kral Chaka'nın seçtiği adamlardan biri sandı bir ara. Chaka Kapısına tırmanıyordu karanlıkta. Bozuk bir Zuluca konuşmakta olduğunu farketti. Kralın tok sesi ona sesleniyor, cesaret veriyordu. Biraz daha hızlı tırmanırsa kralın yüzünü de görebileceğine inandı. Sabırsızlığından, tutunduğu yer elinden kaçtı, aşağıya doğru kaydı, düşme hızı arttı, birden kendini kayanın yüzünden uzamış o cüce ağaçlardan birinin dallarına takılı buldu.

Yeniden tırmanmaya koyulduğunda Storm'un sesi geldi kulağına. O kadar net, o denli yakından geliyordu ki, Mark durup yüzünü yağmura doğru kaldırdı. Oradaydı. Başının üstünde uçuyordu. Öyle güzel, öyle solgun, öyle zarif...

«Gel, Mark,» dedi. Sesi Mark'ın kafasında gümüş bir çan gibi çınlayıp yankılandı. «Gel, sevgilim.»

Onun sağ olduğunu o zaman anladı. Soğuk bir hastane yatağında ölüyor değildi Storm. Buradaydı. Acısını dindirmek için ona yardıma gelmişti.

«Storm!» diye bağırarak kendini yukarıya doğru attı, ileriye kapaklandı, kayaların tepesindeki kısa otlar üzerine uzandı kaldı.

Orada sonsuza dek yatmak istiyordu. Tepeye vardığından bile emin değildi. Bunun da hayal olabileceğini düşünüyordu. Belki ölmüştü. Her şeyin sonu gelmişti artık.

Derken yanağında yağmur damlalarını hissetti, kurbağaların viyaklamasını duydu, rüzgarı dinledi... hâlâ sağ olduğunu üzüntüyle farketti.

Acılar da hemen geri dönmeye başladı. Önce bileğinden başladı, sonra yayıldı. Mark buna dayanacak gücü olmadığını düşündü.

O sırada gözünün önünde bir hayal belirdi. Net şekilde. Dirk Courtney babasının vücudu üzerine eğilmiş, sopası havada, vurmaya hazır... Mark'ın öfkesi onu kurtarmak üzere tekrar imdada yetişti.

Mark kendini itip dizleri üzerinde doğruldu, çevresine bakındı. Yüz metre ilerde, kamyon tam uçurumun kenarına parketmişti. Köprünün başladığı yerdeydi. Farların ışığında bir adamın durmakta olduğunu gördü.

Son bir inanılmaz çabayla Mark ayağa kalkmayı başardı, sallanarak durdu, bir sonraki adımı atmak üzere toparlanmaya çalıştı.

Peter Botes yağmurun atında, tabancası yanında sallanır durumda, ayaktaydı. Yağmur ince telli saçlarını ıslatmış, alnına, yanaklarına yapışmıştı. Sol eliyle durmadan yüzünü siliyordu.

Pardösüsünün omuzları da sırılsıklamdı. İkide bir titriyordu. Bunda soğuğun olduğu kadar, korkunun da etkisi vardı.

Olayların girdabına kapılmış gidiyordu. Hiç kontrolü yoktu olaylar üzerinde. Dönüp duruyor, kurtulabileceği bir çıkış kapısı bulamıyordu. Avukat kafası bir yandan çalışıp durmaktaydı.

Cinayete yataklık... hem olaydan önce, hem de sonra... Aşağıda, kayaların dibinde neler olduğunu bilmiyor, bilmek de istemiyordu. Ama içinde yine de o olayların dehşeti ve korkusu vardı.

Dirk Courtneyle gitmeye karar verdiği zaman aklından bunlar geçmemişti. Birkaç kelimeyle iş bitecek, sonra kendisinin çıkıp gitmesine izin verilecek, hiçbir şey olmamış gibi davranılacak sanmıştı. Evine dönüp karısının sıcacık yatağına girmeyi, battaniyeyi üstüne çekmeyi hayal etmişti.

Bu korkulara, bu şiddete hazırlıklı değildi. Elinde silah taşıyan, bu kanlı, kirli işlere göre bir insan değildi o.

Cezası idam, diye düşündü, bir daha ürperdi. Kaçmak istiyordu. Ama artık kaçabileceği bir yer de yoktu.

«Ah, Tanrım! neden yaptım bunu ben?» diye fısıldadı yüksek sesle. «Keşke, ah, Tanrım, keşke...» Çağlardır hep zayıfların kopardığı çığlıktı bu. Ama o dileğini tamamlayamadı. Hemen arkasından bir ses duydu. Dönmeye başladı, bir yandan tabancasını iki eliyle kaldırarak önünde tuttu.

Karanlıktan bir gölge üstüne doğru geldi, Peter Botes bağırmak üzere ağzını açtı.

O gölge kan ve çamura bulanmış bir hayaletti. Suratı çarpıktı. Öyle hızlı geldi ki, Peter'in çığlığı dudaklarına yükselemedi.

Peter Botes kelimelerin, fikirlerin adamıydı. Masa başlarında çalışacak, lezzetli yemekler yiyecek yumuşak bir adamdı. Karanlıktan üzerine gelen adamsa bir askerdi.

Mark onun başına diz çöktü, soluk soluğa kaburgalarını tuttu, hareketin verdiği acının dinmesini, gözünde uçuşan yıldızların yokolmasını bekledi.

Altındaki adama baktı. Yüzü çamura gömülmüştü. Mark onun saçlarından bir tutam yakalayıp kafayı dar omuzlar üzerinde çevirdi, boğulmasını önlemeye çalıştı. O zaman tanıdı onu.

«Peter!» diye fısıldadı boğuk bir sesle. Duyularının tekrar canlanmaya başladığını hissetti, yine hayal görüp görmediğinden emin olamadı.

Baygın adamın dudaklarına dokundu. Dudakları sıcak ve yumuşaktı.

«Peter!» diye tekrarladı aptalca... o anda her şeyi baştan sona anladı. Adım adım düşünmesi hiç gerekmedi. Hepsi bir anda bilincine girdi. Dirk Courtney'in tuzağını nerede kurması gerektiğini nasıl bildiğini de, Peter'in bir hain olduğunu da, Storm'la bebeğin yem olarak kullanıldığını da anladı ve onun bir yalan olduğu zihninde bir ışık gibi yandı. Storm'la çocuk kumsalın karşısındaki küçük yatak odasında, güven içinde uyuyorlardı şu anda. Bunu bilmek Mark'ı birden coşturdu.

Smith Wesson'u çamurların içinden sol eliyle aldı, dikkatle gömleğine sildi.

Dirk Courtney patikanın ucunda durakladı. Tırmanış soluğunu biraz hızlandırmıştı. Çizmeleri çamurlanmış, omuzlarında yağmur damlaları birikmişti. Farların ışığında o damlalar parıldadı.

Farlar gözünü kamaştırdı. Arkalarında da çok derin bir karanlık vardı.

«Peter?» diye seslendi, bir elini kaldırarak gözlerine siper yapmaya çalıştı. Kamyona dayanmış bekleyen adamın gölgesini gördü. İlerledi.

«Oldu bitti,» dedi. «Artık hiçbir şeye kaygılanmak zorunda değilsin. Kasanın anahtarı bende. Geriye bir tek temizlik işi kaldı.»

Birden durdu, bekleyen gölgeye tekrar baktı. Adam hiç kıpırdamamıştı.

«Peter!» Sesi çatlar gibi oldu. «Haydi, yürüsene, be adam! Toparla kendini. Daha işimiz var.»

Bir adım daha attı ve farların ışık alanından çıktı.

«Saat kaç?» diye sordu. «Geç olmalı.»

«Evet.» Mark'ın sesi kalındı. Dili dolanıyordu. «Senin için çok geç.» Dirk durdu, ona baktı. Sessizlik sanki sonsuza dek sürdü. Oysa aslında bir andı. Dirk bir anda tabancayı da, solgun ve çamurlu suratı da gördü. Kurşunun hemen geleceğini biliyordu. Onu geciktirmenin çarelerini aradı. Birazcık geciktirmenin.

«Dinle beni,» dedi telaşlı bir sesle. «Bir saniye dur.»

Sağ elinde taşımakta olduğu feneri tutuş biçimini değiştirdi. Sesi etkileyici, uymaya zorlayıcıydı. Hızlı, inandırıcıydı. Mark'ın parmağının tetik üzerinde duraklamasını sağlayacak kadar.

«Bilmen gereken bir şey var.» Dirk elini uzatır gibi bir hareket yaparken sağ eli fenerle birlikte arkaya kaydı, sonra güçlü kolu kocaman bir yay çizdi, fener Mark'a savrulurken Dirk de öne atıldı.

Fener Mark'ın omzuna ancak çarptı. Yalnızca tetik çekilirken silahın namlusunu kaydırmaya yetecek kadar.

Silahın patlama sesi duyuldu. Kurşunun ete girişinden çıkan o boğuk ses... Dirk Courtney'in ciğerlerinden boşalan havanın hışırtısı.

Koca adamın vücudu devrilirken Mark'a çarptı, yana doğru yuvarlandılar, kamyonun şasisine dayandılar. Mark bir kolun kendi göğsüne sarıldığını, sert parmakların tabancalı elini kavradığını hissetti.

O ilk doğrudan temas anında Mark, Dirk Courtney'in gücünün ve ağırlığının kendininkinden çok daha fazla olduğunu hemen anladı. Şu anda kendisi yaralı olmasa bile, yine de eşit değildi şartlar. Üstelik Mark öyle bir durumdaydı ki, kendini çelik bir makinenin kıskaçlarına yakalanmış gibi hissetti. Dirk Courtney'in vücudu et ve kemikten değil, demirdendi.

Mark'ın kırık kaburgaları o sarılmayla yerinden oynadı, uçları etine batarken ağzından acı bir çığlık çıktı. Tabancasının geriye doğru büküldüğünü, namlunun kendi suratına doğru döndüğünü hissetti. Dirk Courtney onun ayaklarını yerden kesti, ikisi birlikte vals yapan çiftler gibi döndüler. Mark'ın tekrar ayaküstü yere basmasını ancak talihin cilvesi sağladı. Ama artık arkasında dayanabileceği kamyon şasisi yoktu. İkinci bir hamle onu balıklama çamurlara daldıracaktı.

Dirk Cocurtney'in o yeni hamle için toparlanmakta olduğunu hissetti. Katı atlet kasları onu dengede tutuyordu. Mark darbeyi karşılamaya hazırlandı. Ama çarpma karaya vuran bir gemi gibi güçlü geliyordu. O anda bir mucize oldu. Mark o koca vücudun tam üstüne gelirken titrediğini gördü, Dirk Courtney'in soluğunun hıçkırık gibi yükseldiğini duydu, aynı anda adamın ağzından fışkıran kanlar Mark'ın göğsünü ve karnını sırılsıklam etti.

Dirk Courtney'in vücudundaki bütün güç tükendi, eridi gitti. Mark kendi dengesinin de gittiğini gördü. Elindeki tabanca üzerinde baskı azaldı... Sıktığı kurşun işe yaramıştı. Son çabaları Dirk'in göğsünün içinde bir yerin yırtılmasına yol açmıştı. Kanı fışkıra fışkıra boşalıyordu vücudundan. Mark büyük bir çabayla tabanca namlusunun yönünü yine değiştirebildiğini gördü, bir kavis çizip Dirk Courtney'in suratına çevirdi.

Tetiği çekecek gücü kaldığını hiç sanmıyordu Mark. Silah sanki kendi kendine ateş aldı. Çıkan ışık Mark'ı kör etti bir an için.

Dirk Courtney'in başı arkaya büküldü, kendisi geriye doğru uçtu. Mark onun koca gövdesinin uçurumdan aşağı kayıp yuvarlanışını duydu.

Tabanca Mark'ın elinden düştü, kendisi de önce dizlerinin üstüne çöktü, sonra yüzükoyun çamurların içine serildi.

Bu belge, dinsel cemaati dışında Ruth Courtney (eski adı Friedman doğum adı Cohen) ile evli bulunan ve halen Ladyburg Yöresinde Lion Kop çiftliğinde ikâmet eden Sean Courtney'in son vasiyetnamesidir,

...............tüm topraklarımı ve varlığımı, menkul ve gayrımenkullerimi, tüm alacaklarımı ve sonradan ortaya çıkacak alacaklarımı istisnasız olarok eşim Ruth Courtney'e bırakıyorum.

Mark ertesi sabah şafak söker sökmez bir arama ekibinin başında nehir kıyısını taradı. Sağ kolu askıya alınmıştı. Göğsü sımsıkı sargılar içindeydi. Her yanı açıyor, aksayarak yürüyordu.

Sean Courtney'i Baboon Nehrinin vadiye inmeden önceki son kaya çıkıntısının arasında buldular.

Sırtüstü yatıyordu. Üzerinde hiç kan yoktu. Sular hepsini, yıkamış, arındırmıştı. Yaraları bile temiz, mavimsi bir renkteydi.

Beyaz sakalı güneşin ilk ışıklarıyla kurumuş, yine kabarmıştı.

Göğsünde gururla dikiliyordu. Ortaçağ şövalyelerinden birinin taş yontması heykelini andırıyordu.

Eşimin benden önce ölmesi ya da ikimizin birlikte ya da altı ay arayla ölmemiz halinde ise...

Nehir Ruth'a iyi davranmış, onu da aynı kum kıyıya sürüklemişti. Yüzüstü yatıyordu. Beyaz kumlara yarı yarıya gömülmüş durumdaydı. İnce, çıplak kollarından bir tanesi öne doğru, uzanmış, orta parmağında altın alyansı görünüyordu. Parmakları kocasının koluna neredeyse dokunacak kadar yakındı... ama dokunmuyordu.

İkisini yan yana gömdüler. Lion Kopdaki büyük evin arkasındaki tepenin yamacına.

...............mal varlığımdan kalanların aşağıdaki şekilde kullanılmasını istiyorum.

Bunu beş yüz kadar istek izliyordu. Yazılar elli sayfa sürmekteydi. Dağıtılacak paraların toplamı beş milyon İngiliz lirası dolayındaydı. Sean Courtney hiç kimseyi unutmamıştı. Er çömez seyislerden ve hizmetkârlarına kadar herkese biraz toprak, bir küçük sürü bırakmıştı. Bunlar emekli maaşına denkti.

Ona hayatı boyunca hizmet eden emektarların payına düşen, bunlara göre daha fazlaydı.

Kurduğu ve yönettiği şirket ve kuruluşlarda çalışanlara, o kuruluşun hisselerinden pay bırakılmıştı. Hem de oldukça.

Hiçbir dostunu, hiçbir akrabasını unutmamıştı.

Bir tek meşru erkek çocuğum olduğunu kabul ediyor, onada ona oğlum demekten çekiniyorum. Halen Büyük Long Korusunda oturan Dirk Courtney. Fakat Tanrı ya da Şeytan kendisine zaten fazlasıyla cömert davrandığından, benim servetine ekleyebileceğim şeylere gerek yoktur. Bu nedenle ona hiçbir şey bırakmıyorum. Sevgimi bile.

Dirk Courtney'i köpek dövüş çukurunun biraz aşağısındaki çamlığa gömdüler. Cenaze törenini yönetecek papaz bulunamadı. Cenazeci, mezarı meraklı birkaç gazetecinin bakışları altında örttü. Birkaç da serüven arayan serdengeçti gelmişti cenazesine. Hepsi bakıyor ama hiç kimse ağlamıyordu,

Kızım Storm Hunt'a (Doğum adı Storm Courtney) evlat görevlerini hafife aldığından, babalık görevlerimi hafif almakla karşılık veriyor ve ona yalnızca bir tek İngiliz altını bırakıyorum.

«Aslında duyguları böyle değildi,» diye fısıldadı Mark ona. «Dün gece senden söz ediyordu... olaydan hemen önce... Pişmandı...»

«Bende onun sevgisi var,» dedi Storm alçak sesle. «Beni seviyordu. Sonunda inkâr etmeye çalışmasına rağmen. Hep saklayacağım o sevgiyi. O yeterince zenginlik. Birde parası gerekmez.

İnsanların genellikle oğullarına gösterdikleri sevgiyle sevmiş ve bağlanmış olduğum Mark Anders'e para bırakmıyorum. Kendisinin o kavrama karşı nefret duyduğunu iyi biliyorum. Ona para yerine tüm kitaplarımı, tablolarımı, silahlarımı, kişisel ziynetlerimi, evcil hayvanlarımı, bu arada köpeklerimi, atlarımı ve sığırlarımı bırakıyorum.

Yalnız tablolar bile başlı başına bir servetti. Kitapların çoğu tek nüshaydı. Değerine paha biçilemezdi.

Mark yalnızca sığırları ve atları sattı. Çünkü sayıları pek çoktu ve onlara çeçe sineğiyle dolu Bubezi vadisinde yer yoktu.

Servetimin geri kalanını Mark Anders'e, Vahşi Yaşamı Koruma Derneği temsilcisi olarak bırakıyorum. Bu servetin ilerde de derneğin amaçlarına dönük olarak kullanılmasını ve özellikle de halen Chaka Kapısı diye bilinen yörede koruma alanını geliştirmeye harcanmasını istiyorum.

General Jannie Smuts, Mark'a, «Eski Arazi Bakanının önderlik ettiği yasaya kimse elini sürmek istemeyecektir,» diye kehanette bulundu. Cenazeden sonra yan yana durmuş, konuşuyorlardı. «Adamın adı, elini her sürdüğü yerde pis bir koku bırakmış sanki. Siyaset adamları böyle şeylere bulaşmak istemezler. Bence parlamentoda herkes kendisini o karardan uzaklaştırmaya çalışacaktır. Yeni yasayı kolayca çıkarabileceğimizi sanıyorum. Chaka Kapısını tekrar koruma alanı ilan edebiliriz bence. Seni temin ederim ki, benim partim bunu tüm gücüyle destekleyecektir, oğlum.»

Tıpkı General Smuts'un tahmin ettiği gibi, yasa meclisten ilk oturumda geçti ve 31 Mayıs 1926 tarifinde, 56 sayılı yasa olarak yürürlüğe girdi. Beş gün sonra. Arazi Bakanlığından Ladyburg'a bir telgraf geldi, Mark'ın Chaka Kapısı Ulusal Parkına ilk korucu olarak resmen atanmış olduğu onaylandı.

Duruşma yapılmadığı için Hobday kamu tanığı olmadı, dolayısıyla eski cinayetinden bağışıklık kazanamadı. Hobday'in kendi duruşmasında savcı idam cezası istedi. Yargıç davanın durumunu özetlerken Sithole Zama (takma adı Punguşe) tarafından verilen ifadeye değindi. «Kendisi mahkeme kurulu üzerinde çok olumlu etki bıraktı. Cevapları açık seçik ve sorulara tam karşılık oluşturuyordu. Kurul onun dürüstlüğünden ve belleğinden bir an bile kuşku duymadı,» diye geçirdi tutanaklara.

Noel akşamı, Pretoria Merkez Cezaevinde Hobday elleri ve ayakları kayışlarla bağlanmış, başına siyah kukuleta geçirilmiş olarak darağacında ebediyete göçtü.

Peter Botes, Mark Anders'in ifadesi sonucu üzerindeki cinayet ve cinayete teşebbüs kuşkularından sıyrıldığından, duruşmaya çıkarılmadı.

«Onun suçu zayıflık ve açgözlülük,» diye anlatmaya çalıştı Mark, Storm'a. «Bunlara ceza uygulansa, bizleri de darağacı bekliyor olurdu. Hem zaten yeterince intikam ve ölüm yaşadık artık.»

Peter Botes duruşmalar biter bitmez Ladyburg'dan ayrıldı. Mark bir daha onun haberini alamadı.

Bugün Bubezi Nehri üzerindeki alçak beton köprüyü geçtiğiniz zaman, Dirk Courtney'in hayal ettiği barajın ve hidroelektrik santralin kurulmamış olduğunu görürsünüz.

Sizi bir Zulu çiftçi karşılar, şapkasındaki rozet kadar parlak bir gülümseme sunar.

Taşıtınızı bırakıp kayıt defterini imzalamak üzere taştan yapılmış yönetim binasına girdiğinizde, lütfen resepsiyon masasının arkasındaki sol duvara doğru bakın. Orada bir cam çerçeve içinde parkın ilk günlerinden kalma fotoğraf ve anılar sergilenmektedir. Koleksiyonun orta yerinde, yaşlı bir adamın büyütülmüş bir fotoğrafı bulunmaktadır. İnce güneş yanığı, sağlam bir ihtiyardır. Başında gür beyaz saçları, burnunun altında fırça gibi dik bıyıkları vardır.

Pamuklu kumaştan ceketi biraz buruşuktur. Sanki ona ağabeyinden kalmış gibi üzerinden sarkmaktadır. Kravatının düğümü de gömlek yakasından iki santim aşağıya kaymıştır. Yüzündeki gülümseme pek cin bir gülümsemedir ama çenesinde sağlam ve kararlı bir ifade vardır. Yine de en çok dikkati çeken yanı, gözleridir. Dingin, insanın ruhuna işleyen bakışlı... peygamber gözüne benzer gözlerdir o gözler.

Fotoğrafın altında şu yazı vardır: «Albay Mark Anders, Chaka Kapısı Ulusal Parkının ilk korucusu.» Bunun altında yazı daha küçük harflerle devam etmektedir. «Chaka Kapısının bizim kuşaklarımıza miras olarak kalabilmesi, bu adamın tükenmez enerjisi ve uzak görüşlülüğü sayesinde olabilmiştir. Albay Anders, Ulusal Parklar Vakfında, kuruluş yılı olan 1926 yılından beri hizmet vermiş, 1935 yılında vakfa başkan seçilmiştir. İki dünya savaşında kahramanca hizmetler vermiş, bir tanesinde ağır yaralanmış, ikincisinde Kuzey Afrika ve İtalya'da kendi alayına komuta etmiştir. Doğayı koruma konusuna ilişkin pek çok kitabın yazarı olup, bunlar arasında, «Kurtuluş ve Kaybolan Afrika kitapları da sayılabilir. Çevre korunması konusunda konferanslar vermek için tüm dünyayı dolaşmış, çeşitli krallar, hükümetler ve üniversiteler tarafından onurlandırılmıştır.»

Fotoğrafta albayın yanında ince uzun bir kadın durmaktadır. Saçları kırlaşmış, yüzünden geriye doğru çekilip toplanmıştır. Gözlerinin uçlarında, ağzının yanlarında kırışıklar olmasına rağmen, bunlar hep gülme çizgileri, gülme kırışıklıklarıdır. Bir zamanlar çok güzel olduğu yüzünden hâlâ belli olmaktadır. Albayın sağ omzuna yarı korumak, yarı sahiplenmek ister gibi yaslanmıştır. Resmin altındaki yazılar şöyle devam eder:

«Eşi ve ömür boyu arkadaşı, aynı zamanda uluslararası üne sahip bir ressamdır ve genç kızlık adı olan Storm Courtney imzasıyla sayısız unutulmaz Afrika manzaraları ve doğa yaşamına ilişkin tablolar bırakmıştır.»

«1973 yılında Albay Anders, Parklar Yönetim Kurulu Başkanlığından emekliye ayrılmış, eşiyle birlikte Natal kıyısında, denize karşı bir yerde bulunan Umhlanga Kayalarına yerleşmiştir» Bu yazıları okuduktan sonra artık arabanıza dönebilirsiniz. Zulu sizi tekrar selamlayacak, yoldaki engeli kaldırıp geçmeniz için yol verecektir. Ondan sonra sizde kısa bir süre için cenneti ziyaret edebileceksiniz demektir.

SON

DİPNOT

[1] Orada mısın?

[2] Evet.

[3] Gel, geri dönüyoruz.

[4] Ah Tanrım... ulu Tanrım...

[5] Kan... ah Tanrım... bu kan.

[6] Bana yardım et... ulu Tanrım... bu kan.

[7] Tanrım, ah anneciğim.

[8] Babacığım bu çok şık.

[9] ZARP: Güney Afrika Cumhuriyeti Polisi sözcüklerinin kısaltılmışı.

[10] Tokoloşe, Zulu büyü destanlarının mitolojik bir yaratığıdır.

[11] Memorandum veya kısaca Memo bir anlaşma, sözleşme ya da uzlaşmanın resmi bir özeti ve belgesidir.