Arkadaş Z. Özger

Sevdadır

şiirler

MAYIS YAYINLARI : 4
Mayıs Şiir Dizisi : 4
Beşinci Basım : Mayıs 1997
Kapak    : Emre Senan
Editör   : Suat Çelebi

ISBN: 975-7573-02-7

Sakalsız Bir
Oğlanın
Tragedyası

Sakalsız Bir Oğlanın Tragedyası

charles chaplin bir savaşta yitirdim sakalımı

çıkmazlığın grev sesi umutlarımı vururken

yendirdim bıyıklarımı papağan kuşkulara

biraz elma şekeriyle kazıdım sakalımı

lohusa şerbetiyle kazıdım sakalımı

yanaklarım paprika lahmacun ister misiniz

al işte sana böyle yüze böyle güz

demeyin deseniz de sakal yok ya ucunda

bu güz vermedi tarla seneye bıyık kerim

ben ettim siz etmeyin sakal veririm size

iğne iplik elimde bıyık dikerim size

yanaklarım taşlıtarla kurabiye yer misiniz

sayın bayan dursanıza gözünüze kuş kaçmış

bu bıyık hiç gitmemiş sesinizin rengine

sakalınız uzamış inmiş ta belinize

at kuyruğu yapınız ya da örgüleyiniz

kedinizin bıyığını usturayla kesiniz

yanaklarım bileytaşı ispirto sever misiniz

yoksul ve utangaç bir müşteriyim ben

sizde güneş bulunur mu biraz/kaktüs alıcam

saksılarım yeşersin üç beş bulut verin de

çok üşüdü güneşten şizofreni olucak

çabuk olun lütfen dikenleri solucak

yanaklarım gobi çölü soğuk su içer misiniz

yüzüm eski bir artist yaşlandıkça shirley temple

elimde bir baş soğan bir baş sarımsak

ah ne kadar şakacısınız hiç hamlet oynamadınız mı

olmak ya da olmamak bütün sorun bu

yanaklarım yul bryner şimşir tarak ister

      misiniz

Sığıntı Kuşu

akşam

hüznümün soluk aynası

vurdukça yüreğime kanım oynaşır

derinleşir acısı parmakuçlarımın

kırmızı bir ölümü görmüş gibi

kanarım.

yoruldum

değiştirmekten kanını yüreğimin

hergün yeniden başlayan

çığırtkan bir şarkıyı söylemekten

hergün

yeni bir şarkı bestelemekten

ben hüznün

ben gölgemin kiracısı

yeni bir ev değiştirmekten

hergün

gövdemle büyüyen hüznümle

kimselerden habersiz eskiyen yüreğimin

dinlemiyorlar

dinlemiyorlar şarkısını oy

sustukça çoğalıyor tekliğim

ah benim sıska yüreğim

ah benim kimselere söz geçiremez yüreğim

ah benim

neyim kaldı elimde ah benim

üreyemiyorum kendime

böyle niye beni

biraz yankı biraz karıncayken

şimdi eski bir enosis düşlerim

kendimi koparıyorum kendimden

yetişemiyorum.

tekliğim

yorgun ve kanadı kırık kuştur

hüznün yapraklarında gölgelendiği

kim koparır dalından

ağzı açık bir gülü

kırmızı bir ölümü görmüş gibi

kanarım

yoruldum

değiştirmekten kanını yüreğimin

ne zaman bitecek

bu hüzün.

(Soyut, Ocak 1968)

Yolcu

giz, çoğaltır karanlığı, işte

tekliğimi hazırlıyan yüzüm

beklemenin en duruk durağı

gelir gelir geçer karıncalar, yüzüm

yolcu gelir geçer

güzü aşkımın, ya beni

kim alır yüreğimden sabrımı

kaçırtır bir eşkiya akşam

birikmiş tortusunu hüznümün

durulsa gök

ince bir güneş düşse durağa

yolcu yüzüm hiç güneş görmemiş

bir yanları bir yanları vücudumun

hiç güneş görmemiş

sırtım kollarım bacaklarım memelerim

karnımın altı ve gerim

üşümüş acıları toplarım vücudumda

suratımda irin dolu bir yara

yanaklarım patlamıya korkulu iki çıban

beklerim bir şeyleri

koparıcak sökücek alıp götürecek beni

beklerim bir şeyleri

yolcu yüzüm

yüzümü koparın duraktan

üşümüş acıları vücudumdan

alın götürün beni güneşe

bu benim kendikendimi

avuntumdur. akşamüstleri ve şarap

çünki çok eskitilmiş birer mısradır.

çünki her yorgun günün sonunda

yarın biraz daha uzaktır

beklemek biraz daha

vücudum

sabırlı sevgilim benim

bu hüznü senin için biriktiriyorum

sana gelicem beklemelerin bu acılı durağından

bu giz bu karanlık bitecek

güneşin çıkmasını bekliyorum

(Yordam, Eylül 1968)

Gözleme

ucuz ve kolay dizelerin sıvandığı bir dünyayla

yaslanıp şiirin pisliklerine

üşütüyorum kendimi baharlara yazlara

direnemiyorum soyut somut ne varsa

uyuz bir kedi gibi kaşınıyor edebiyat

bulup işlemenin yolunu yordamını

duvarları o çok yüksek duvarları ıslatıyorum

diyorum kan irinsiz güzel değil

bir rahibe ancak bu kadar ihanet edebilir kendine

şiirler okuyorum şiirler şiirler

tutup o şiirlerin şairleriyle yatıyorum

çünki bir rahibe ancak bu kadar ihanet edebilir kendine

bordo diyorum bordo bir renktir

kan pıhtılaşınca bordoya

ölüm uzadıkça bordoya çalar

çünki nerde bir böcek bir çiçeğe konsa

döllenme dullanmış bir kızın bordo çiçeği olur

yaşlanıyorum böcekler ölüyor

şiirler şiirler bir ömrün çiçekleri

soluyor, her şey soluyor çiçekler ve güller ve güller ve güller

ölü bir böcekle çiftleşiyorlar

renksiz bir gül oluyor döllenme

yaşlanıyorum, çiçekler çiçekler renkler ölüyor

gözaltlarım kırışıyor gözlerim kırışıyor

kızı ayrı görüyorum kendimi ayrı

geçkin bir kız bulup orasından öpüyorum

çünki böcekler yaşlı bir kızı ancak bu kadar mahzun bırakabilir

yaşlanıyorum, çiçeksiz renksiz, bordo

bir daha bir daha çünki diyorum

çünki bordu bir intihara ancak bu kadar yaraşır.

(Soyut, Ocak 1969)

Büyütürken Bir Gülü

ben bilirim

benim ellerim toplar hüzünleri bir yerlerde

bir yerlerde heryerlerde

suya bakan ceylanın gözlerindeki

çiçek açmış uçukları patlatır

uçuk dolu gözlerim

açtıkça dökülen yapraklarını

bir gülün o gülün güllerin

derlerim toparlarım hüznümde

birleştiririm acıları

besleyerek bu özsuyla

çürüyen köklerini incecik gövdemin

çürüyen dallarını işte

yeni bir aşkla başlatırım kendimi

kendini kargışlıyan yanlış atımlı bir avcı

pişmanlığıyla büyütürken bir kuşu

dallarımı hüzünlüyen bir kuşu

aşka ve merhamete sığmıyan

acıya ve dallarıma sığmıyan

yaralı bir kuşu büyütürken içinde

ben nasıl büyütebilirim aşkımı

yaralı bir vücut yanıbaşımdayken

durmadan çoğalan bir kanın akışı

kanadı kırık bir kuşun yüreğine boşalırken

yalnızlığa ve dallarıma başkaldırmak

kırmızı bir gülü büyütürken

ben nasıl büyütebilirim aşkımı

doğurgan bir döl yatağı benim yüreğim

boyuna arttıran hüznümü

hüznüm ki

hüzünlerin çiçek açmış biçimidir

bunun yeni farkına vardım

yeni farkına vardım tekliğimi çoğaltan

beni ürkek bir ceylan gibi sularından kaçırtan

yalnızlığıma ve dallarıma başkaldıran

kırmızı bir gülün varlığını

artık öfkeyle çoğalan bir tekliğim ben

hüzünlerin ve acıların vücudumda toplandığı.

(Papirus, Şubat 1969)

Oyun Mat

gülmeyin bize gülmeden yaşamak ne ki

satranç oyunu mu ah onu bilmiyoruz

onu bilmiyoruz çok yazık gelin körebe oynıyalım

körebeyi bilir misiniz siz biz hep körebe oynarız

körebeyi bilir misiniz siz biz hep körebe oynarız

ve de hep ebe biz oluruz hep kör hep kör

çıngıraklı şeytanlar dolaşır hep her yanımızda

hep her yanımızda karanlıktır görebildiğimiz

hep her yanımızda karanlıktır görebildiğimiz

karanlıklar içinde bir yıldız bin cımbız

bin cımbızla yolarız hep bir yıldızı olur mu bu

çok yazık bir yıldız bölünür mü bin parçaya

çıngıraklı şeytanlarda yıldız çok vermezler bize

ne sanırlar bizi güneş mi tanrı mı

melek de değiliz oysa insan mı sanırlar ne

acımayın bize çıngıraklı şeytanlar yıldız verin bize

görebilsek açmayız ellerimizi sizlere siz de kimsiniz

görebilsek biz de buluruz yer altında üç-beş tane

ama ebe olmuşuk bir kez körebe olmuşuk kör olmuşuk

kör olmuşuk hep her yanımızda karanlıktır görebildiğimiz

gülmeyin bize gülmeyin yaşamak ne ki

satranç oyunu mu köşe kapmaca mı her neyse

her neyse hele bir size gelsin sıra bir kör olun

hani ya yok mu bir mat olsun şahlar

o zaman tüm köşeleri kapıcaz

tüm yıldızları biz topluycaz gökyüzünden

çıngıraklı şeytanlara tısss diycez bir bir

bir bir cımbızlıycaz kötülükleri ellerinizden

o zaman her yanımız yıldız dolucak

ışıl ışıl aydınlanıcak gözlerimiz

iyiliğe açılacak ellerimiz en büyüğe en yüceye

ve şükürler diliycek düzene ellerimiz

(Forum, 15 Mart 1969)

Hüzün Mevsimi

gece

bir tabut gibi çöker omuzlarıma

bir ölünün iççekmesi olur rüzgar

hüzünle düşünürüm uzaktaki bir evi

yıldızlar sayılmaz: hasret uzakta

hasreti bir ben bilirim

bir de gecenin gözlerindeki baykuş

baykuş kötü kuş baykuş çirkin kuş

onu hüznümle güzelleştiririm, hüznümle

süsler, bir damın üstüne oturturum

süsler, damımın üstüne oturturum

- sizi hiç bu kadar yakından görmedimdi

yıldızlar sayılmaz: hasret uzakta

abiınin acıyla yontulu yüzü

yaşlı bir güvercin gibi düşer avuçlarıma

dağılır ses olur acısı

ezberlediğim bir öğüdü yineler bana

- çocuğum, üşütme yüreğini

şimdi hüzün mevsimidir bütün şiirleri gezen

ben doğma büyüme evciyim göç benim harcım değil

hasret bana çabuk dokunur yalnızken karanlıktan korkarım

mesela mevsim kışsa yağmur yağıyorsa

mesela annem de yoksa yanımda

mesela, şimşek te çakıyorsa ben çok korkarım ağlarım

  ana bana kurşun dök. dua oku. üfle ana

  ana ben daha çok küçüğüm, bana ninni söyle ana

yalnızım, bunu hep söylüyorum

yalnızım, bunu hep söylüyorum

geceyi çarmıha geriyorum kimseler tapmıyor

hüznümü ölçeğe vuruyorum yüreğine sığmıyor

her şey ne kadar olabilir meraklanıyorum

yüzüme dokundukça tırnaklarım kanıyor

yalnızlığımı hüznümle yoğuran gece

öyle basitsin ki sen bütün şiirlerin içinde

biliyorum, biliyorum bunu da biliyorum

gökteki yıldızlar kadar dizeler yazılsa da

kendime kendimden başka kendim yok

ne utancımı kuşanan bir sevgi

ne çirkinliğimi öpen bir kız

yalnızlığımdan yalnızlığım yalnız

- ana bana bir hal oldu, hep böyle titriyorum

ana çok üşüyorum. ıhlamur ısıt bana

yıldızlar sayılmaz: hasret uzakta

ben sevgiye hasretim, sevgi uzakta

ey insanlar

ey gecede unutulmuşluğumun yargıçları

iğrenerek öpüyorum parmaklarınızı

iğrenerek, hepinizi kucaklıyorum ilkin

ağzınızı dudaklarınızı dişlerinizi öpüyorum

bilmiyorsunuz, ben kendimi öpüyorum

cinsel bir çiftleşmedir çarşaflar

ıslak bir gece en fazla kendini çoğaltır

bir solucan vücuduna yeni bir halka ekler

döllenir acı. sevişme daha da erselikleşir

- hü'yü tanıdım size anlatmalıyım bir gün

size bir gün mutlaka hü'yü anlatmalıyım

geceyse

tükenmişse güneşin güçlülüğü

gök gözlerinin buğusunu yansıtır

senin acın acıların ölümüne gebedir

korkma yavrum

ne gece ne geceler senin

suçsuz mızıkçılığını küçültemez

bir çirkini öpmek için uzattığın yüreğini

güzelleşip bir sevginin göğsüne yatmak biraz

biraz yorgun biraz korkak bir insan sevmek biraz

dayayıp sırtını gecenin duvarına

bir ölünün ağzını dudağını öpmek biraz

yıldızlar sayılmaz: hasret uzakta

ben sevgiye hasretim, sevgi uzakta

ey kanımda tefler çalan mevsimle gelen

sesimi çakallarla boğan gece

hüznüme vur acımı soy

beni de kuşat

boris karlof kadar masum yüzümü

karanlığınla frenkeştaynla

çünkü artık büyütmeliyim içimde nefreti

kalbim ki yıllardır iyiliğe abone

nerde bir insan görse

bırakır sevgi kuşlarını

çünkü o bağışlar yargıçlarını

kendi yasalarını kuramıyan yargıçlarını

ey gecede unutulmuşluğumun suçluları

ey yanlışlığın yanlış yargılayıcıları

suçum: nefreti öksüz bırakmak

savunmam: sevgimi yüceltmek içindir

sakalım yok biliyorum ama kötü değilim

büyükleri sayarım küçükleri severim

çocukları incitmeden severim, kadını öpmesini

      bilirim

sizi de sizi de öpmesini bilirim

- ana ben çok yalnızım, benim başka sevgim yok

 içimde utanç çiçeği gibi büyüyor hü

kural tanımayan sevgim benim

aykırım fizikötem doğaüstüm yanlışlığım

aşkım, sevgili yanılgım benim başyargıcım

nefretim nefretim nerdesin

kalbim

bir gün elbette sana hükmedeceğim

elbet geçer bu hüzün mevsimi

bir baykuş bir serçeyle arkadaş olduğu gün

o gün size sevinci de anlatıcam

bir solucan bir leylekle çiftleştiği gün

o gün bahar mevsimidir size aşkı anlatacağım

ve bir gün elbette yıldızları sayacağım

- gelin kucaklayın beni, yıldızları sayamıyorum.

(Soyut, Nisan 1969)

Karınca Fil

hep kurşunlamışlar yalnızlığı çoklar sokağında

herkesler var olmuş

bir sen ben ölmüşüm

ölmüşlük ne ki yaşanmamış mutluluklarda

ölmüştük ne ki tutkusuz yaşamlarda

ölmüşlük karınca sırtında fil

ölmüşlük karınca sırtında yalnızlık

ölmüşlük çoklar sokağının karıncası

karınca ne ki nah şu kadar bir hayvan

ama o ne yük öyle sırtındaki taşınılmaz

karınca mutsuz mu dediniz nedir o

çoklar sokağında yalnız mı kalmış

ben de yalnızım çoklar sokağında ben mutsuz

kurşunlanan ben miyim karınca mı

yalnızlık mı biziz o işte

çoklar sokağında yalnızlığı kurşunlamışlar

baksana herkesler var olmuş

bir sen ben ölmüşüm -neyiz şimdi-

karıncanın başı hep öne eğik mi

karınca hep neden korkar biri mi basar sırtına

kim ölür sonra karınca mı ya üstündeki fil

o ölür mü hiç be o kocaman hem yüksekte

karınca var altında ya ben ah ya ben

karınca dostuma selam

karınca dostuma sabırlar versin üstündeki fil

karınca dostum mudur tanıycam galiba

ben miyim ben de kim

ah tutun kurşunları dayanamıycam bak yaşarım belki

çoklar sokağında yalnızlık yok şimdi

miyavlıyan birileri yemiş karanlıkları

hep kurşunlamışlar yalnızlığı çoklar sokağında

herkesler var olmuş

bir sen ben ölmüşüm –ne yaman filmiş öyle–

(Forum, 15 Nisan 1969)

Mumsöndü

çalınmamış kapıları biz çaldık korkusuzca

hep kötü bakışlı insanlardı karşımıza çıkan

ama hiç korkmadık kötülüklerinden ne var ki

nasılsa yaşamıyorduk açlığa inat

korkmak da neydi kötü bakışlarından

onlarda olmıyan birşey vardı tek kozumuz

küme küme mutsuzluğumuz vardı onları

    korkutacak

sonra bikırıntı umudumuz vardı az da

olsa tanrı avlusunda güvercinlerden çaldığımız

hiç olmadı güvercinleyin olabilirdik sanıyorduk

çalınmış umudumuza güveniyorduk

    mutsuzluğumuza

yüreklice çaldık ilk kapıyı korkmuyorduk

kötü bakışlı insanlardı karşımıza çıkan.

    korkmuyorduk

önce ekmek istedik ellerinden yaşam istedik

    utanmadan

tuttuk her şey diledik varlıklarına

onlar ilenç döktüler ellerimize kahkahalarla

tanrılık istediler tapın dediler tiksindik

sonra ölümler diledik –herkes kendi tanrısından–

    üstlerine

kör oldu gözleri güneşsiz kaldılar

acıdık mum ışığı tuttuk gözlerine

bana mısın demediler ama biliyor musunuz

teşekkür bile etmediler üstelik

yine hep kovdular bizi yaşam eşiklerinden

sanki bir onlar vardı evrende yalnızca

sanki bir onlardı güzel yaşamlı mutlu

ya biz neyiz biz biz neyiz ya

biz hep bir dilenci hep aç hep yoksul

hep çalınmamış kapıları çalmak zorunluğunda

birinci sonrası kapılar hep birinciye benziyordu

hep kötü bakışlı insanlardı karşımıza çıkan

ne ekmek ne mut ne yaşam

bir bıkkınlık bir bıkkınlık çöktü gözlerimize

kapayıp tanrıyı arıyalım dedik yardım eder

hani bikırıntı umudumuz vardı ya güvercinlerden

      çaldığımız

tüm güvenimiz oydu işte, yardım eder

birinci sonrası kapılar hep birinciye benziyordu

tanrıyı arıyalım dedik yardım eder

son çaldığımız kapıda kimseler yoktu

kapının ardında bir boşluk bir boşluk ki sormayın

ne ekmek ne mut ne yaşam

hepsinin en güzeli

tanrıyı gördük –inanmayın– tanrıyı gördük

dayanamadık

ÖLDÜK

(Forum, 15 Haziran 1969)

İğdiş Bedevi

atlayıp karıncama biraz eski bir çölü

yetişmeliyim yüreğimin haydutlarına

babama ısmarlayıp ceninden kılıcımı

ey benim erginliğim belki yine gelirim

dehlerim karıncamı bir uzun yolculuğa

o maki tarlasında yırtılırken acılarım

bitsin derim kaktüsler başlasın dikensiz orman

kim demiş kervanların soygun kılavuzuyum

bay hörgüç size ilk kez raslıyorum bu yörede

ben bedevi ordusunun barışsever bir eriyim

o dikenli çalıları kim koydu buralara

beni biraz bağışlayın karıncamı severim de

kum fırtınası napar ki üç gözüm kör

siz küçük çöl çapkınları girecek delik mi

    arıyorsunuz

önce terbiye edin serap denen oruspuyu

kaç yiğit öldürdü kuru memelerindeki zehirli sütten

nasılsa vardım kumdağının ardındaki o kabileye

iyiliksever şeyhim size bir sürprizim var

kırk karınızdan kırkıyla yatmak istiyorum bir

              gecede

bana şeyinizi ödünç verir misiniz

çöl çiçeği abbasla yattığından beri

bir mutlulandı karıncam bir güçlendi aşkolsun

ben hep derim bir yürek bulunmaz kolay kolay

bu taş oyuğun önüne nasıl geldim bilmiyorum

girdim bir mağaraya gördüm kırk haramiyi

yüreğimin çevresinde ayin yapıyordu kırk eşkiya

babam ceninden su vermiş kılıcıma

yüreğim diri ve haydut bağışlar

biraz eski bir çölden bir uzun yolculuğa

(Soyut, Haziran 1969)

O Eski Bir

bir gün ben

çocuk olucam. olucam

kanıma güller takıcam

eskitip yüreğimi çarşılarda pazarlarda

tanrıya şeker alıcam

koparıp ellerimi kitaplardan, kitaplardan

nedenleri niçinleri sorucam.

bir gün ben

güvercin olucam camilere camilere

konucam korkularımın uykularına

çekip göğsümde birleşen ellerimi

gökyüzüne uzanan parmaklarımla

yolucam tüylerimi, tüylerimi

camileri kirleticem, tüylerimi

o beni birşeylerden kurtarmıyan

yüreğimi tüylerimden kurtarıcam.

bir gün ben

ergen olucam. olucam

ısıtıp kanımı ceninlerimle

kitapları insanları ve tanrıyı

en kirli çamaşırlarını vücudumun

arındırıp kanımı ceninlerimle

erkek olucam. olucam ve

erkekliğin ne işe yaradığını

louis charles royerden sorucam.

bir gün ben

büyücem. büyücem

delikanlı olucam. kızlara

baktıkça yüreğimin küçüklüğüne

eski bir çamaşırı anımsayıp

kirli bir çamaşırı anımsayıp

hıncımı dudaklarımdan alıcam

dolayıp öfkemi sakallarıma

sakallarımı dolayıp öfkeme

sevişmeyi kendime göre seçicem

sevmeyi

yüreğimi kanımı kırmızı gülleri

çok sevmeyi

bana ait olmıyan şeyleri

ve öğrenicem daha çok sevmeyi

yüreğimden kanımdan kırmızı güllerden

bana ait olmıyan şeyleri.

ah ben niye vurgunum bunca

kanım kadar benimsediğim

yani hiç sevmediğim

çok sevdiğim yani

yani ben şaşırıyorum

şakıyan bir bülbül görünce

öten bir karga görünce

şaşırıyorum

tanrıyı pazarlarda görünce.

bir gün ben

büyürsem bir gün ben

baba olursam bir gün ben

masal anlatıcam çocuklarıma.

(Forum, 1 Ağustos 1969)

Şiirler

acı yaşamak

bizim en eski çağlardan kalma yanık

     türkümüz

öylesine kısık ki sesimiz

ne duyurmasını ne söylemesini biliriz

kör çıplak ayaklı kişiler

küçük adımlı kişiler

üç adım ötesinde yaşamanın

birbirine düştüler

dinmez gökyüzünün avuçlarında ellerim

büyümeye korkulu topal bir sancı

korkudan başkaldırıya gelişen

kaskatı tanrısal bir acı

bakardık bakardık imrenmeye korkardık

en özentisiz şeylereydi  açlığımız

ölüme bir vardı süreç

dinmedi dinmedi acımız

beklemek ölüm gibiydi bekledik

bugün dedik yarın dedik olmadı

böyle doğduk büyümeye korka korka

umudumuzdu gücümüzdü kalmadı

işte ellerim böyle tutsak gökyüzünde

çekerim çekerim gelmez

sanır ki gök doyurur açlığımızı

bir gökü yemekle acımız dinmez

biley bitey kemirgen bir düzenin

kopardığı yüreğim

bir soygun karasında

ak ölüm savaşçısı

kırılır dalgalar

vurdukça yüreğime

kanım deniz suyudur

saçlarımı besliyen

baş kaldırır

başım benim

biçkin bir orak gibi

yüreklenir yüreğim

yeniden

  yeniden

   yeniden

birşeylere

(Forum, 13 Ağustos 1969)

Tamirat

ne kadar üstelesem yanlış bir değişimi

bir proleterin oğlu olduğuma inandıramıyorum

      kimseyi

inandıramıyorum babama bir proleter olduğunu

babam çok eski bir partizan

kötü bir halk partisinin kalıntısına yamamış

      nefretini

acıyı ve bir dönemi benden iyi biliyor

ne zaman içki içsek bir cuma gecesi ertesi

açlığı ve yoksulluğu benden iyi anlatıyor

benim bir abim iki abim varmış

açlık ve yoksulluk kötü bir şefin döneminde

ikisini de almış

çünki dönem o dönemmiş

ablalarım kalıntı toplarmış

pazardan abilerim buz satarmış

babamsa memur ayakkabılarının tamiratına

nefretini yamarmış

annem bir sabır küpü

annem bir acı küpü

acıyla beslemiş yüreğini

yoksulluğu ve açlığı acıyla doyurmuş

ve acıyla büyütmüş bebeğini

acıyla doğurmuş

ben işte eksik bir birikimin tortusuyum

geçmişlerde yoğrularak çocukluğum

bana hep acıyı ve hüznü öğretti

ezilmişliğin kompleksiyle büyüdüm böyle

yaşıyamadığım günlere özlemli

yaklaşmak istedikçe burjuva özentilerine

sınıfım çekiyordu utandırarak beni

yaklaştıkça üşüyen damarlarımdaki hınç

çekildikçe yanıyordu sınıfımın ateşinden

ben işte bunun için

bir burjuva kuklasıyım, korkak

ve acemi bir militanım

hüzne ve yalnızlığa yakın

gördüm ki bir cuma gecesi ertesi

babamın eskimiş bürokrat ayakkabılarının

     tamiratına

nefretle vurduğu örsü ve çekici

öfkesini köseleden ayırdığı bıçak

açılmış bir gül gibi duruyor önümde

vur gülüm vur gülüm vur gülüm

vur sen de burjuva ayakkabılarının altına

artık ne soğuk damarlarımdaki ne sıcak

sadece bıçak gülüm sadece bıçak.

(Forum, 15 Eylül 1969)

Kadercinin / Kendine Tapmadan Önceki
Son – ya da Sona Yakın – Öfkesinin
Bir Dünya Görüşünün Yorumuna
Başlangıç Olan Çelişkili Kötü Şiiridir

   açtık çok açtık çok çok açtık

   ekmek istedik kadın istedik tanrı istedik

ve oturup ağladık niye

ve niye hiç görmemiş gibi sanki

oturup hep birlikte ağladık ona şaşıyorum

ona şaşıyorum biz sanki hiç ekmek görmedik

     yemek için

hadi hiç görmedik diyelim/çok doğru/

sanki hiçbirşey de mi yemedik

bak biz helva yedik güneşe karşı

/şapka alıcak paramız yoktu/helva yedik

sonra güneş yedik yüz derece sıcaklıkta

şart değildi biliyorum güneş yememiz

güneş onlarındı biz hırsızız hem valla hem billa

hem valla hem billa biz toprak yiyorduk o

     zamanlar

biz toprak yiyorduk o zamanlar katık olsun diye

güneşi de yedik yüz derece sıcaklıkta hırsızız valla

bak biz daha neler yedik

inanmıyacaksınız ama hem valla hem billa

eylüllerden tutun da nisanlara kadar

göğün saralı günlerinde yağan yağmurlarda

ve de vıcık vıcık çamurlarda

ve de dizboyu karlarda

ve de en bi fena havalarda

/biliyorum inanmıyacaksınız ama/

ayaz yedik soğuk yedik hem valla hem billa

yağmur yedik çamur yedik kar yedik

ve de eylüllerden nisanlara kadar

umut yedik umut yedik memetler gibi

hadi hadi söyletmeyin biz daha neler yedik

yüzüne tükürülmez adamlardan tekme yedik valla

çelme yedik tokat yedik alışkınız acımayın bize

o yüzüne tükürülmez adamlar var ya

onlar bile hep bizden yediler

yediler kollarımızı ellerimizi tırnaklarımızı

yediler gücümüzü terlerimizi

güç deyip ter deyip önemsemeyin

bizim günboyu kullandığımız şeyler

ama biz yiyemedik oh deyip

kollarımızı ellerimizi tırnaklarımızı

ve de gücümüzü terlerimizi

hadi hadi biz daha neler yedik

ot yedik et yedik

/bok yedik/

    açtık çok açtık çok açtık

    kadın istedik tanrı istedik

ve oturup ağladık niye

ve niye hiç görmemiş gibi sanki

oturup hep birlikte ağladık ona şaşıyorum

ona şaşıyorum biz sanki hiç kadın görmedik

biz galiba hiç kadın görmedik/çok doğru/

biz iş gördük güç gördük kadın görmedik

zaman mı bulamadık ne/biz kadın görmedik

ve bir kadın aldık çarşıdan birşeyler umarak

kadın dediler soy dediler soyduk

giysilerini soyduk kadının ve şeylerini

ve salt kadın dediler salt kadındı şimdi o

salt erkek bekliyordu şimdi biz salt erkeğiz

salt erkeğiz ve çok açız dayanamadık

soymayı sürdürdük kadını gözlerimizle

ve soyduk giysilerini kadının ve şeylerini

ve soyduk saçlarını dudaklarını ve gözlerini

     tardıeu gibi

ve soyduk birşeyler umarak derilerini etlerini

ama hep birşeyler umarak soyduk her şeylerini

ne çıktı karşımıza biliyor musunuz sonunda

salt kadın yerine salt kemik

ve kemikler arasında kirli bir yürek

çirkin korkunç bir iskelet

oysa hep başka düşlemiştik kadını

en iyi en güzel ve sısacık

ve de temiz yürekli/yani kadın

yani kadın/

biz çok açtık kadın istedik

yani kadın yani sevgi yani aşk

ama en iyi en güzel ve sıcacık

ve de temiz yürekli

yani kadın

açtık çok açtık çokçok açtık

tanrı istedik

ve oturup ağladık niye

ve niye hiç görmemiş gibi sanki

oturup hep birlikte ağladık ona şaşıyorum

ona şaşıyorum biz sanki hiç tanrı görmedik

hadi hiç görmedik diyelim/çok doğru/

tanrı da mı hiç görmedi bizi

hep bilinen şeyler gibi yinelemek

ama yalnız yinelemek hep yinelemek hep umarsız

- sen n'apıyorsun orda sen n'apıyorsun

- hiç sigara kutusu topluyorum yerden yakıcam

- bak bir odun düştü arabadan alsana

- yok onu öteki alsın o çok yoksul

- kamyona geleyim mi abi kamyona iyi taş taşırım

- beş liradan fazla vermem bak hava çok soğuk

- manton yok mu senin bu kış kıyamette

- hırkam eski biraz ama olsun

yündür tutar gene çıplaklıktan iyidir

- bu adam deli mi ne yırtık gömlekle bu soğukta

- ben karı iki beş de çocuk yedi bir de tanrı sekiz

kim ısıtacak bizi kim doyuracak bizi

“-inandığımız tanrı –da– yalnız bıraktı bizi”

bağışlatıcı olmuyor ey bağışlatıcı olmuyor

bilmem nerelerdeki özgürlük şarkıları

bizim özgürlüğümüzü bunca kısıtlamışken

tutsaklığımızı sürdürürken ezerken ezdirirken

kurdukları düzende kayırdıkları güçlere

kayırdıkları güçlere sanki biz insan değiliz

gökyüzüne uzanmaktan yoruldu ellerimiz

ne isteriz ne isteriz bilseniz

bilseniz inanca karşı gelmek ne zor

bilseniz ekmek yemek su içmek ne zor

bilseniz mutluluk ah mutluluk

mutluluk çok ötelerde şimdi

nedensiz isteksizliğiyle vermekten kaçındığı

     bizlere

bizlere yani kendi yarattığına

/ne gülünç kendi yarattığına/

mutluluk çok büyük ve çok ötelerde şimdi

tanrı kadar

ulaşılmaz

/bir ulaşsam bir ulaşsam yok mu ya bir ulaşsam

kimselere bakmıycam kimselere bakmıycam

ama gücüm ama gücüm ama gücüm kısıtlı

valla bıktık billa bıktık yaşamaktan

ben insanım dedik günahkâr olduk

ben tanrıyım dedik günahkâr olduk

ben günahkârım valla

ben günahkârım valla ve de tüm günahlarını

     insanların

topladım omuzlarıma/ben günahkârım valla/

bir hafifledim bir hafifledim ki sormayın

günahlar ne hafif şeyler öyle ve de ne güzel

ben hep tanrıyı düşündüm tanrıyı sevdim

ben hep tanrının dediğini yaptım günahkâr

     değilim

baktım hiç düşünmedi tanrı beni hiç sevmedi

baktım tanrı hiç yapmadı dediğimi

töbe töbe ben günahkârım valla

kaynattım üç tencerede üç ayrı aşı

ekmeği kadına kadını tanrıya tanrıyı ekmeğe

     üleştirdim

(Forum, 15 Ekim 1969)

Bir Gün Sevişmeyi Bana

kandan

ve ceninden bir gün daha

başlarken

bir dalı kanatıyorum tırnaklarımla

ağzı açılmamış bir güle dokunuyorum

geceden kalma bir şeyle oynuyor kalbim

bugün biraz daha yorgun başlıyorum

sabah

yeni doğmuş çocuk çirkin ve sisli

vurdukça ilk ışıkları penceremden içeri

kımıldaşır içimin ölü dolu coşkusu

güneş bir ürkekliği gizliyemez

ne olsa çözülmez yüreğimin kuşkusu

gün. o sevecen çığırtkan

beni yeni bir oyuna çağırıyor

yalnızlık yenilmiyen gıladyatör

bana eski bir ölümü anımsatıyor

sabah

taşıyarak bir celladı odama

aşkımın ve bırakılmışlığımın celladını

hüznümle ve çirkinliğimle yargılamadan beni

tanıdığım bir ölümle tehdit ediyor

yalnızlık her sabah öldürüyor beni

çözerek gecenin ipliğini hızımla

hüznümü ve yalnızlığımı sarıyorum sabaha

adi bir etiketi yamayarak üstüne

boyna genişliyen bir orospu gibi

genişledikçe küçülen bir orospu gibi

aşksızlığım küçültüyor beni

korkum ve çirkinliğim utandırıyor beni

gecikilmiş bir aşkı yaşamıya

cinayet tek kurtuluşsa bir yanlışlıktan

önce acıya direnmesini öğrenmeliyim

eskitilmiş bir kurşunla kaplıyorum yüreğimi

acıya ve aşka hazırlıyorum

hergün yeniden yaşamak

boşalan bir birikimi kocamış acılarla

uzuyan bir ölümü bitimliyen vücudum

yani istek, o hep tiksinç görünen

çirkin ve güzel orospu, yeniyetme

bir çırpınışın yorgunluğu yüreğimde

o hep güzel görünen bana

çirkin ve güzel orospu

vücudum, seni seviyorum

acıyla büyütüyorum aşkımı

bir bana sevişmeyi öğreticek.

(Yordam, Kasım-Aralık 1969)

Her Şey Tekrardır Biraz

öperse sakalımı biralanmış bir berber

aşkımın civcivleri kanatlanmış

    merhaba

şiirlere kılıç çeken gökyüzü

yerin bu şiirde de bir çocuk ağlamasıdır

(yerin bu şiirde küçük bir çocuk ağlamasıdır)

yani ki sen

EY

li bir heple başlıyan

hüzünlerin ve yalnızlığın bekçisi

bütün şiirlerin babası

   üvey

babam

  merhaba

EY

(artık küçül)

   -ey-

acıların güç çeşmesi

suyun artık beslemiyor çocukları

ey babam

  merhaba

olmasa babamın karısı

büyütün artık beni

(ağlamak acıların yontulmuş biçimidir

hüzünse bir çocuğun gökyüzünü sevmesidir)

yorgunum bir gülü devşirmekten

görseniz/artık

yüzüm

bozulan bir çiçektir

evde kalmış kızların göğsünde sık bulunan

beni solduran akşamüstleridir pencerelerde

çünki hüznü hüzün besler yalnızca

   merhaba

diyorum bir acıyı ikiye bölmek

bir elmayı ikiye bölmek kadar güçtür

görseniz/artık

yüzüm

bozulan bir dengedir

bir serçeyi gökyüzünde barındırmaktan kıyan

(bence bütün serçeler yaşlandıkça serçedir)

güneş (ki göğün orospusudur)

yatar da çirkinliğin baykuş kuşuyla

unutur bir serçeyi kendisiyle sevişmeyi

şimdi yaşlanan bir gökyüzüdür hayatı

aşkı ve sevişmeyi kendisinde ariyan

   merhaba

diye bir ses nerden

gelirse küçük bir çocuğun

(serçeleri çok seven bir çocuğun)

eskiyen yüzüdür güneşe karşı

(babam benim

annemi sana emanet ediyorum)

(Dost, Nisan 1970)

Merhaba Canım

ben az konuşan çok yorulan biriyim

şarabı helvayla içmeyi severim

hiç namaz kılmadım şimdiye kadar

annemi ve allahı da çok severim

annem de allahı çok sever

biz bütün aile zaten biraz

allahı da kedileri çok severiz

hayat trajik bir homoseksüeldir bence

bütün homoseksüeller adonistir biraz

çünki bütün sarhoşluklar biraz

freüdün alkolsüz sayıklamalarıdır

siz inanmayın bir gün değişir elbet

güneşe ve penise tapan rüzgarın yönü

çünki ben okumuştum muydu neydi

bir yerlerde tanrılara kadın satıldığını

ah canım aristophones

barışı ve eşek arılarını hiç unutmuyorum

ölümü de bir giz gibi tutuyorum içimde

ölümü tanrıya saklıyorum

ve bir gün hiç anlamıyacaksınız

güneşe ve erkekliğe büyüyen vücudum

düşüvericek ellerinizden ve

bir gün elbette

zeki müreni seveceksiniz

(zeki müreni seviniz)

(Dost, Haziran 1970)

Beyaz Ölüm Kuşları

sonra bir gün anneler de ölür

böcekler ve kertenkeleler ölür

boşalır suyu havuzun kum şeddi yıkılınca

sivrisinekler ve kağıttankayıklar ölür

sonra o gün çocuklar da ölür

biz hepimiz önce küçük bir çocuktuk

sonra büyüdük hepimiz çocuk olduk

balçıktan bir külçe olan dölleri

en iri elleriyle kepçeliyen

ve biçimliyen

ve hep önce kendisiyle biçimliyen

o dehşetli yontucuyu

doğumu ve gebelik sanatının bütün hünerlerini

sütten bir mermere eşsiz bir incelikle işliyen

anneyi o usta nakkaşı

unutmadık

önce anne doğurdu çocuğu acıya

sonra çocuk acıya anneyi ve ölümü kattı

sonra her şey ve herkes çocuktan var oldu

geçti sarp kayalardan aştı nice dağlar

içti ağulu sütünü hayat denilen annenin

sıkıntının kutsal kabında yıkadı ellerini

hüznü kuşlara dağıttı unutmasınlar diye onu

acıyı gömdü toprağa gayrı açar mezarlık çiçekleri

böylece vardı bir ırmak kıyısına

anne bir tedirginliktir nerede olsa

bağırgan bir karmaşadır onun sesi

takılır gibi eski bir gıramafona titrek bir iğne

-bu ayıp bu günah

bu çok ayıp günah

- el ne der sonra

ayak ne der

bırakmaz çocuğu çocukça yaşamıya

ama bir gün anneyle de hesaplaşılır

çocuk yalnız annesine yaşar çocukken

anne yalnız çocuğuna yaşamaz anneyken

bölüşür anneliği babanın kasığında

çocuğun bakışında çelişkidir büyüyen

ağlamak bir soru olur sevginin yarım payında

- ah baba

niye baba

ve bir gün babalar ölür

tanrı bir ürpertidir çocuğun yüreğinde

her tanrı biraz baba gibidir

yiğit ve erkektir çocukları koruyan

umacılar ve peri masallarının korkulu padişahı

çünki tanrıyı yaratan ve öldüren şeyler aynıdır

vurunca acının ilk gölgesi yaratır kuşkuyu

acının padişahı elbette zalim olur

ve bilincin duvarına çarpınca şaşkınlığı

bir soru önce acıya sonra acıya uzanır

- hey tanrı

hani tanrı

böylece bir gün tanrı da ölür

şimdi annenin yüreğinde ışıyandır

sevginin ıslak soluğuyla örgülü tapınak

bir gün bir kalem bir hokka içindeki kana bulaşır

akıtır mürekkebini sevda denilen papirüse

hani ki bir kuş gelir bir tapınağın duvarına yuva

      yapar

çökertir tapınağı daha bir güzelleşir yuva

işte artık ne anne ne tapınak

yıkılır gözyaşlarının sığınağı da

sonra bir gün anneler de ölür

gelir gıcırtısı bir tüfek tetiğinin

öfke yalnız tekliği besler büyür çocuk

             çocuk büyür

sesi nemli yine elleri yine soğuk

hayat sığmıyorsa gövdene yüreğini sığdır çocuk

nemli bir sesi sığdır o gittikçe nemlenen

çocuk çocuk sana bir dost gerek

işte yeniden giyiniyor kendini çocuk

bir çiçek gibi kopardı başkalarına uymıyan

     yanlarını

kendini üstlemişsin var olmak için susmalar köprü

çocuk çocuk sana bir aşk gerek

sen iyilikler ve güzellikler uzmanı

suskunun gizemli sabrı

bir teraziyi en iyi kullanan

iğnenin ve ipliğin mercek gözlü büyücüsü

karnaval gecesinin eğlentisiz parmak çocuğu

ey hayat canbazı

ey ip şaşkını

ezberle o incecik tel üzerinde

hayatı dengeliyen asayı:

aşkın ve dostluğun ayrımı yoktur

çocuk ikisini de doğuran şey aynıdır

bir kuşa bakarken hüzünlendiren, bir güle baktıkça yürek kanatan, bir yüreği açmadan solduran, bir kadınla yatarken çocuk gibi ağlatan, uyuz bir kedi gördükçe kanı kudurtan, suyu yüz derece sıcaklıkta donduran, anneyi üreten babayı coşturan çocuğu güldüren, seni izmirlere çılgın gibi koşturan, bir vagon penceresinden şaşkın baktıran, bir mektubu ısrarla bekleten, umudu dalında çürüten, acıyı dayanılır kılan bir çıbanı irinle onduran aşka merhem sürdüren, güneşsiz bir gök gördükçe öldüren öldüren öldüren.

sevgi: tragedyanın kaynağı yaşamın kökeni

insanı var kılan umut

ah nasıl ayrılır aşk ve dostluk birbirinden

can canı sever ötesi yok bunun çocuk

ölümü ve ölümün ölümsüzlüğünü

çocuğu ve çocuğun ölümsüzlüğünü

sevgiyi ve sevginin ölümsüzlüğünü

ah elbette aşktır dostluğu mayalayan

ama kim anlatabilir bu parmak çocuğa

bir dostla bir sevgili arasındaki ayrımı

hayırlara evet'lerle direten

çirkini öptüren kötüyü sevdiren

aşkı sevgiliyle değil kendinle yorumla

kim ki kendini açığa komaktan korkmaz

o saygın bir insandır

herkes kendi yorumunun cellatıdır biraz da

böylece lady chatterley de sevilir giovanni de

böylece lady chatterley ve giovanninin sevgilisi de

elbette her aşk yalnızca kendine sorumludur

ama elbette her aşk yalnızca kendine sorumlu

      olunca

bir gün aşk ta ölür

ve başlar sıkıntısı kuralsız bir çelişkinin

yapışkan bir sevişmenin sancısı doldurur

     boşlukları

ve tutku aç bir güve gibi kemirirken sevdayı

dölün pasıyla bulanırken sevginin beyazlığı

ah şimdi kim inandırabilir bu eski çocuğa

aşkın ve dostluğun varlığını

bir gün ansızın yiter dostlar ve sevgililer

etin ve kemiğin sıcaklığıyla solar sevdalar

işte o gün her şey ölür

şimdi bu yüreği nerelerde beslemeli

bütün saksıları kırılıyorken güneşin büyüsüyle

ve ölümler ilençliyorken en masum sevinçleri

ve her sevgi kendisiyle çelişiyorken

şimdi bu nasıl doğmaklar olur yeniden beyazlara

ama şimdi kim kandırabilir sizi

bir ölünün hayat kokan ağzını öpmek için

(Soyut, Haziran 1970)

Eksik Bir Gün İçin Şiirler

ve sevinç güzel bir denizle başladı

ve güneş ipi kalınlaştırıyordu

sonra ansızın uzayıverdi ip

bir ucu orda kaldı

bir ucu bende

ve iki uç arasında sıkışan

karışık bir sevgiyi acabayla büyüten

bir güzelliğin negatifini büyüten

ince bir yüreğe dayanamadı

ip

koptu

  sevinç

güzel bir denizle kaldı

ve güneş bir bulutla rahibeleşiyordu

sevgilim

bugün

helva yedim şarap içtim göğe uzandım

avuçlarımda hüzünlü bir aşk

ince kemikli bir eli okşuyorum

göğü okşuyorum

yabani bir diken batıyor avuçlarıma

bir çakıyla parmağımı kesiyorum yanlışlıkla

sanki bilerek yanlışlıkla kesiyorum

sanki aşkı kesiyorum

aşk parmağımda yanlış bir uçurum

dokunurken bırakır ürkek bir martı gibi

    çünkü deniz orada

- ben alışkın değilim bir eli martılamıya

    çünkü deniz orada

    çünkü deniz orada

- heyecan verir bana

      aşk

çekilir kuytusuna

uzar gider gecede

bırakarak cinsel tortusunu

   sevgi

denizin başlangıcı

  - seni koruyacam

  tamamlıyacam

    -seni

  kazanmalıyım

istediğim kadar beslerim

   seni

büyütürüm içimde

   seni

çok çok çok

bir şey ver bana

- seni seviyorum

(Dost, Eylül 1970)

Müfreze

Gelirdi

ağlamanın düğmelerini ibrişim ipliklerle sargılayıp

iliklerdi, dünyaya uyumsuzluğunun sosyo-ekonomik

labirentlerini bilirdi de, kimse ayrık yorum

yeteneğinin toplumsal aşağsamalara yengi kılıcı

çıldırtıcı sessizliğini görmezlikten gelirdi.

öyleyse kimdi teklik yargıcı, kimse, çünki kim savaşın

çoklara karışma bilincinin erteleyici umutsuzluğunu

okşamıştır. kimse çünki kimse gülmeyi

yedirememiştir. yürek atışlarını annesini düşünen

beyannamesinin yazıcısını kutsayan daktilosuna,

elbette bir daktilo hiçkimsenin gözyaşlarıdır.

çünki hangi tuşa vursanız o sizin seçtiğinizdir,

çünki hayat en çok da tuşlardaki kapıların

yer değiştirmesidir.

Ürkerdi

kırılmış bir eylem kuşunun gagasındaki notaları bir kendi çözerdi
de ondan, cik cik cik seke seke ben geldim, yangına körükle
giden erlere körük yapan ellerle geldim, ben yalnız körük
yapmasını bilirim, körük kullanmasını bilmem, bilmezsem kim
benim patronumu kutsadığımı ustalarıma yeğleyebilir, elbette
hiçkimse, çünki hiçkimse patronlarının saygılı kölesi değildir,
sizin bile kaç kez annenizi ağlamadan düşündüğünüz
geceleriniz olmamış mıdır.

Kaçardı

çünki hiçkimse biafralı bir cenin kadar zayıf olan potansiyel
gücünü kendi varoluş sorunu için kullanmasına izin vermezdi
de ondan, vajinadan fışkıran bir bebeğin yanaklarını ilk kez
annesi öperse başka kimse öpmez mi hadi vietnamlı insanlar
savaş içinde sevişir diyelim, türkiyede hiç mi savaş yok yani,
ben şimdi hangi yanağımı leyla halite uzatsam türkiyeli
gerillacılara vuruluyorum.

Hesaplaştırdı

bir gün yenerim isyanımı, bireyci bağış böceklerinden
müfrezeyle katılırım ordumuza, emekçi tekaüdü babamı da
alırım yanıma, (o üniversiteli oğlunun eylemcilerden olmasını
istemezdi.) hadi yığın taşları kuyunun ağzına, babasına kendi
kavgasının bilincini veremiyen neferler şahları mat etmeyi
nasıl öğretir.

aha ben daha satrançı iyi öğrenemedim galiba onunçin
mızıkçılık ediyorum sanıyorlar.

(1970, Eylül)

Korku

sancılı bir gün bitimi

yatsı

ve başörtü

boşalır mı acılar günde BEŞ

VAKİT az

gın bir yiyici olur

düzen, ki acılar birikir ON

OA

var

-mı-dır insan

ki başkaldırmaz çobana

ah yoksulluk ah

acılar

ve insan.

nedir seni böyle güçsüz ve

namaz kılan

kurtulmak ah evet

kurtulmak

  şeyden

  şeyden

  şeyden

ah kurtulmak çok güç

DEĞİL olursan GÜÇ

kurtulmak ah evet

kurtulmak

yatsı ve

başörtü ve ezan

ve en eksik muhammet yanlarımla ben

ve sen

ve acılarımız

yaratır TANRI -kurtuluşa katkı-

sevap günah LAR

ezan

la gelen

-ki inançtır bu-

  düzen

LER ezen

  ezilen

le gider

yatsı ve

başörtü ve ezan

en suçsuz sığınaktır

sancılı bir gün bitimi

ki güç verir güç SÜZe

kurtulmak için

kurtulur

mu insan

kurt

ulur

ken

-düzende-

ve insan

DA

var

ken

-korku

  ki engeller başkaldırmayı

     çobana

aH kurtulmak.

(Ulus, 4 Şubat 1971)

Adak

   -Yurtlarını yiğitçe savunanlara

1.

nasıl anlatsam

değil, nasıl başlatsam

o şanlı günü

gecenin oynaşını

çılgın güruhu

kanlı düşmanı

2.

biç üçyüz yurtseverdik

üçyüz antlı yurt bekçisi

umutla beslerdik kanımızı

yediğimiz al alma

içtiğimiz nar suyu

her birimiz bir çiçek

büyütürdük, görevimizdi bu

sevgiyle sökerdik ayrıkotlarını toprağın

sevgiyle ayıklardık yaramaz kurtlarını

açsın diye en güzel çiçek

3.

biz üçyüz yurtseverdik

bir gün sularken çiçeklerimizi

üçbin kişilik düşman ordusu

ve onun paralı sivil askerleri

saldırdılar yurdumuza

birden bastırıldık

kötü bastırıldık

ikindi güneşi vururken yüreklerimize

ve onunla beslerken çiçeklerimizi

ama andımız vardı üçyüz çiçeğe

vermiyecektik onu açtıran toprağı

bu yurdu, büyütüp göverten gövdemizi

silahımız çiçeklerdi

cephanemiz yüreğimiz

sayımız azdı ama

korkumuz yoktu,

kaç saat vuruştuk

kaç yüzyıl saat

sayımızın azlığına

düşmanın çokluğuna bakmadan

kan tutmuş üçbin düşmana

üçyüz yurtsever

daha da vuruşurduk

daha kaç yüzyıl saat

ah aymaz gece, oynaş gece

iğrenç karanlığıyla gelince

yurdumuzun yarısı düşman eline geçti

üçyüz yurtsever yarısı düşman eline geçti

gözü dönmüş, kan tutmuş

çılgın güruh

kanlı düşman

öfkesini tutsak ettiklerinden alırken

direnmek onları feda etmek demekti

ah kalleş gece, kancık gece

sonunda teslim olduk işbirlikçi karanlığa

ama kul aşkına söylemeli

iyi direndik düşmana

üçyüz açılmış çiçek aşkına

iyi dayandık üçbin düşmana

4.

düşman ordusunun küçükbaşlarından biri

elinde bir aygıtla bağırıyordu

-söz veriyoruz, namus sözü

namus sözü, kimseye dokunulmıyacak

kimseye vurulmıyacak, hiçkimse dövülmiyecek

teslim olun namus sözü

biliyorduk hepimiz

geçersek ellerine

korkunç dövülme ve işkenceler...

ama namus sözü verdi bir baş

dokunulmıyacaktı kılımıza bile

düşmanın namuslusu

itin kudurmuşu

ah şaşıyorum nasıl ölmediğimize

üçbin kişilik düşman ordusu

ve onun paralı sivil askerleri

azgın düşman

çılgın güruh

kan mı tuttu sizi

vurdulur, kötü vurdular

ne savaş kuraları

ne insanlık onuru

kara tarihlerinin

iğrenç bir zaferini daha

gövdemize kazdılar

gayrı bu kazıyla büyüyecek gövdelerimiz

biliyerek bilincimizin öfkeli keskinliğini

5.

bu vuruşmada ölü vermedik

ama ant içtik üçyıiz yaralı

başlatmak için büyük savaşı

çoğaltıcaz üçyüzleri

açıncaya kadar en güzel çiçek

(Ocak, 1971)

Pencere

pencereyi kapama

gök dolabilir içeri

sen neyi görebilirsin

ıslak bir bulutun ağışını mı

pencereyi kapama

kuş dolabilir içeri

sen neyi taşıyabilirsin

kırık bir dalın yükünü mü

Pencereyi aç

Soluğun çıksın dışarı

Sen büyütmedin mi ciğerinde onu

Kokusu hayatı yıkasın diye

Pencereyi aç

Sesin sarsın dünyayı

Duyulur elbet ta ötelerden

Yürek kendini tanır

(Mart 1971, Yansam asa. 4)

Orman

yusufçuğum

kanadından mı vuruldun

Ben vuruldum.

av erken başlamadı

hanidir yaslı dağlar

bu tüy kimden düştü

hangi avcı, hayın avcı

gergin kanatlarının gölgesinde avlanır da

görmez mi ki, bilmez mi ki

kendi ormanıdır

usu gelişirken büyüyen tüylerinde

okşanır, onlar yalnız, arınır, parlanır

çoğalsın diye kanadının ormanı

yolunmaz ki, koparılmaz ki

yusufçuk yusufçuğum

kanadından mı vurdular, vursunlar

gün tanlayınca gövertisini

halk ormanı ışıyacak

bin yusufçuk uçucak

bin yusufçuk konuşacak

(Nisan 1971, Yansıma sa. 20)

Aygın

ben eskiden uzaklıklar, elyazması ve kırık bir sevinçtim, acının ve onarmanın bedenimi yuğduğu ak pak harç kuyusu, vuramadım kendimi temelli yapılara, sallantılı sevgi anıtı var ya şimdi, görenler şaşarlar hep ya, eskiden çok görkemli kulesinin ucundaki kocaman bir çalar saatin vuruşlarını gece gündüz kendi yürek atışlarıyla ayarlayan kimsesizler ülkesinin kıralı, az köle azad etmemişti ama, hiç kimse onun ülkesinin göğünü kucaklayan kocaman ellerinin takılı olduğu bedeninin rengini görememiştir, ama oturduğu kulenin o çok küçük dar açılı penceresinden dün-yaya açılmanın olanaklarını ince bir nakkaş gibi yüreğine işlemediğini de kimse söyliyemez.

eskidendi: elyazması nameler alırdın ve ne çok da yazardın, o küf kokulu yangın erlerinin kıkırdak sözcüklerle sıvadıkları sevgi iskeletlerine az mı can verdin, hangisi anlayabildi senin yorgun kanatlarındaki dirençli ulaşma isteğinin uzaklıkları emebilici gücünü ki onlar varoluşun acımasız kervanlarını yıllarca sahte bir yüzle dürüstlüğün örnek kılavuzları gibi hep kendi yansılarına sürüklediler, yanılgıyı ipek kefenlere sarıp ısrarla umudun doğurgan topraklarına gömmekten ne buldun sonunda kazancın göğsünü rüzgar acısıyla dağlayan bir yaşlı alışkanlık oldu, doğrunun ve yalanın adını koyamadın san. yanılgın bu.

ey bana titrek kırallığımdan miras kalan yüreğimle isyancı askerlerine şefkat dağıtan sevdalı tekliğim, artık çöz salgınının iplerini ve kavruk bir çarpıntı olan bireyci gizemini dünyaya bırak, senin yırtıcı kuşlar ve güvercinler arasından ustalıkla geçirdiğin ışıltısız kargın elbet saplanacak ilençli bir bulut bulur gökyüzü arenasında.

şimdi senin görevin eski elyazması namelerle geçmişin burgulu hüzünlerinin bıraktığı yaraları iyileştirmektir, sevincini uzaklıklara bölerek çoğalttığını beklemenin savruk tadını, kırık dostlukların yarımyapalak içtenliklerini de unut artık. önemli olan yaşadığının, yaşarken neler yaptığının, neler yapılacağının, büyük küçük iğreti şeylerin bilincinde olmaktır, bu bilinci taşımak için her zaman erken sayılır, bunu bil.

hiçbir şeyin sonu yoktur.

bunu da.

bir gün nasılsa bütün acılar eskiyecek.

işte hayat; yıllarca eziyetini üzerinde taşıdığın ısrarlı bir gecikmeye doludizgin koşturacak ne varsa hepsi yanında, başkaldıran çalarsaatının vuruşlarını duy. yüreğini kurtar.

vur umudunu kalabalık ağaçlara

yorumla beslenen dallara köpürerek akan sulara

kır çiçeği kokusuyla aygınlaşan dağlara

kurcala yaşamanın gizemli torbasını

ekmeğin ve terin kardeşliğini kıskan

sana toprağı ve aşkı öğretecek

hayat denen anneye koş

(Temmuz 1970, Yansıma sa. 4. 1972)

Sözcük

hey EY

anlamı kendine vurgulu büyü

kaç kez biçimledim seni

öfkenin keskin kılıcında yıkadım

ezilmişliğin katranından arıdım

görkemini yalınladım

yalınını görkemledim nice

gölgem eğildi de bir suya

seni gördüm, hem bildim, elbette sevdim

bir çiçek solmuşsa koklandığı içindir

rengini dünyaya bıraktığı içindir

bunu bildim, çünki seni sevdim

seni ve senin o ad konulmamış

rengini, kanımı akıştıran kokunu

ve şimdi ısrarla bağırıyorum işte

en yüce görkemliğin

yalın bir parıltıdadır senin

bir özge can suyunun

yuğuran gövdesinde

hey EY

senin adın Deniz

engin Deniz

sonsuz Deniz

Deniz EYY

(15 Nisan 1971, Ulus)

Kokulu Böcek

    (Özdemir İnce için)

ince bir sevda

çürütülen gül bahçeleri

ve şaşırtılan umut

hay bu sevda inceltmez seni beni

artık umut sözcüğü olucak

bütün şiirlerde ve herkeslerin şiirinde

çünki umut bir kapının bir kapıya açılmasıdır

ki o da olsa esirgeyen ve bağışlayan yılgıcıları

adı en önde ve önemli olan güldür

şimdi çiziyorum altını

gülün ve kötü kullanılmış bütün güllerin

ki o nerde koklanmışsa koklanmıştır

herkesin ve hiçkimsenin yanlış şiirinde

adı elbette en çok yaraşan

gülün kendi şiiridir

şiirler

gül bahçeleri

hay bu sevda haylamaz seni beni

şarkıda sırıtan bir şiir gibi bestele

üstteki üç dizeyi

ve yılgıla ölgün bir kıral gibi

doğurgan üç sözcüğü

ince bir sevda

çürütülen gül bahçeleri

ve şaşırtılan umut

salgın ve bulaşık bütün şiirlerde

aman üç sözcüğü

hay bu sevda vareder seni beni

(Nisan 1970)

Yeryüzü Ağacı

kış geliyor

elim yaprak altında

es ey bad-ı semen

çatlak bedenime çarp kalbimi harmanla

gencelmiş tarih kabartmalarının haklılığı aşkına

beni kendime gebe bırak

kış geliyor

otobüs ne de kalabalık

yaslan bana yeryüzü ağacı

dikili gövdenin üretkenliği için

çıldırtan bir gübre mi arıyorsun

kökünü toprağımda dene

kış geliyor

koru gövdemi pardösüm

ağzıma konucak kış kuşları nerde

tutsana elimi canikom tarih tekerrürden ibaretmiş

Miş bir geçmiş zaman failiymiş

ey beşeriyet beni beş iftarda öp

şair olmak kolay değil yavrum

uzvun o kadar güzelken

bir yanda yaş ağaca balta vuran çokluk

bir yanda kanımı azdıran bokluk

beni artık hücre çoğaltmaktan da yargılarlar

zahir

(Ekim, 1971)

Kan Reçetesi

Kara bir gök için çok şey söylenebilir elbet

İşte benim bulutum

pas tutmamış sözcüklerden örgülü bir ağıt

alnına halk sıçramış neferlerin çılgar gözleriyle

sana

ey rengi tarihini utandıran elbise

Yüzün hiç yabancı değil

sen eski borazanların gedikli çalgıcısı

sesine küflü ambarların kokusu sinmiş

irin salgını, cinayet fotokopisi ve kangren

    depolanmış

eskimiş tarih satıcısı ambarların kokusu.

Burnum duymuyor ama seni

uslanmış ıtır kokusunu da duymuyor

benim burnum

benim burnum

vahşi dağ çiçekleri, bozkır gülleri ve

    devedikenlerinin

kırları genişleten halk kokusuyla yanıyor

genzim çatlıyor

genzim çatlıyor ve seni de çatlatıyor

el illizyonizmin sırça küresi.

Sana kim/sus dedi Kalbim.

Dünya bir ateşten top gibi kavruluyorken

toprak güneş sıtmasıyla sarsılıyorken

burda, orda, öte yanlarda

alınterinin öfkeyle fışkıyan şavkı

yeryüzünü yeniden biçimliyorken

ve depremle sarsılan halkların beyni

illizyonizmin büyüsünü bozuyorken

seni kim büyülemek istiyor Kalbim.

Bildim hiç kuşkusuz

su yılanları, yeraltı fareleri ve akbabaların

    koruyucusu

çarpıcıların, kemirgenlerin, leşçilerin

şaşırtılmış kolcusu.

Usul usul da gelsen, harlayarak da gelsen

ey illizyonizmin güleryüzlü büyücüsü

masken kandırmıyor çoktandır beni

beni ve benim gibi

dünyaya kanından dürbünle bakanları

soluğu cehennem yakanları.

Çünki biz hayatı kendi aynasından gördük

biliriz sırça kürenin yaldızındaki puştluğu

Ey tırnaklarımı büyüten tahammülsüzlük

beynimde hora tepen on sivri bıçak

senin kendi damarında denediğin keskinlik

halkının alnındaki tomurcuğu patlatsa da

kan kendini aldatmaz

kan kendini aldatmaz

Kalbim!

bu acıya dayan

varsın işkenceler dağlasın seni

duru bir gök için vahşete katlananlar

acıyı bir silah gibi göğsünde saklamak

Kalbim!

bu acıya dayan

bu acıya dayanman için

yaranı iyileştirmek için sana

parçalanmış gül cesetlerinden bir reçete

     vereceğim

vahşet dağlarından kızgın kemik külleri

işkenceler ovasından kan dölleri

ve yangınlar vadisinden dehşet bir ateş.

Kan kokusu büyüyü bozmak için

Kemik sıcaklığı sırça küreyi eritmek için

Ateş kırmızısı göğü aydınlatmak için

Böylece dirilir içindeki gül cesetleri bile

dirilir ve o zaman

çılgın bir şafakla tazelenen gökyüzü

bir taze tomurcuk gibi açar

kanıyan alnında senin.

Kalbim!

sen varsın

sen tökezleyen bir şarkı değilsin

ne de uzun, yanık havalı türkü

sen kendinin ezgisisin.

Yırt örkenin sabredilmez dağarcığını

dağılan, saçılan ne varsa hepsi şenindir

kara bir gök ancak bunlarla arınır

ve elbette yeter bunlar sırça küreyi dağıtmaya

acı diye ne varsa hepsini onarmaya

Kalbim!

elimden tut

elimden tut

sensiz birşey yapamam.

(Kasım 1971 – Yansıma sa. 10)

Ferhat

kara yerler ak yerleri dövende

sevdanı yüreğine kuşat

al sesimi vur kanının gümbürtüsüne

zamanıdır dağları delmenin, Ferhat

dağların başı yaslı

Ferhat'ın sevdası kan ağlar

yüreğin sağlam, bileğin güçlü Ferhat

istesen dağlar dağlar...

ateşi üfle Ferhat

körüğü iyi kullan

bu can bunca hasrete dayanır

soludukça içimde sevdan

sevdan ki bir yakıcı kuştur yüreğimde

gümbürder zulme karşı kan gibi

ölürsem dağlar için ölürüm Ferhat

kalırsam vuruşkan şahan gibi

(Aralık 1971 – Yansıma sa. 20)

Sana Benzer

dişle düş arasında bir helezon,

bir gerçek gibi bulguladım. Seni

bir akrep soksa kızarır elim

koyu bir kızıllıktır çünki

anası sabahın

   benzer sana.

Ay yüzlüm,

sağlıklı güneş bakışlım

taze fidanım benim.

Nemli bir bulut gibi

çöktün ya kuru yaylama

gayrı nice döl versen

   benzer sana.

Yazsa sonsuz göğü, kuş kanatlarını

kışsa dağları giyin,

bağrımdaki tufanı

canımdaki acıyı gör.

Az mı şahan verdik

kartal vurduk.

Oğul için döl bereketi gerek.

Sevdamızın, sabrımızın meyvesi

  benzer sana.

Ben severim al almayı

dişlerken ürpermeyi,

bir çocuğun aydınlık yüzüyle

ava çıkmayı,

ki bir fenerci ustasının oğludur.

Ateş böcekleri ve çılgınlık

hep bir kırmızıyla karışır, yüzünde

hiç bitmiyen bir fener

ustasının sonsuz maviliğindeki

acısını kanırtır.

Ne soluk, ne titrektir

ne azalır, ne yiter

  Sana benzer

(Yansıma, sa. 5)

Gezgin

dün geldim

geç kalsam da bağışlanır

bir bahar bozumuydu yola çıktığımda

yüzümde suçlu bir merak

kalbim heyecandan telaşlı

gözlerimde ısırgan bir hüzün vardı

hüzün: hep bilinir

bir afyon çiçeğidir önceleri

dalayan bir ısırgan yoncası olur sonra

dalayan ve uyandıran o afyon uykusundan

dün geldim

acı sırtımda tabiy

yolum uzundu

yanımda hiç resim yoktu

dağlara baktım: dağıldım

yollara baktım: yoruldum

gece ayışığı içtim, dudaklarım kurudu

gündüz böğürtlen yedim, dilim buğulandı

siz görmeliydiniz o kanı

bir dağ çiçeği sevdasına bin arı öldü

tam ordan geçiyordum, gördüm diyebilirim

aman nasıl petekti öyle

nasıl baldı

böğürtlen gibi kırmızıydı

kan gibi saydam

bir garip kokuydu, onun kokuşuydu

dayanamadım, eli titrekti ama

yedim yedim kalbim çatladı

sevdam o dağ çiçeğinde kaldı

dün geldim, anca geldim

usumda vızıldayan bin arı ölüsü

heybemde onarımı gereken bin iğne

önce kendi etime

dün geldim

hoş mu geldim

hoş olmayan şeylerden geldim

bir kentten geçtim ki canım titredi

sıtma kabusuyla sallanıyordu uzaktan

girişte insanlar gördüm, hiç görmediğim

ama sanki biryerlerden tanıdığım, yemin

     edebilirim

iğrenç suratları vardı, insandan çok

cüzzamlı bir köpeğe benziyorlardı

kuru birer ağaç dibine çömelmiş

çürümüş bir dalı kemiriyorlardı

omuzlarında soyulmuş yılan derileri

ellerinde pas tutmuş makaslar

iki ucu da kırık

tam ben yanlarından geçiyorken

elma ağaçlarının çiçeklerini kesmeye başladılar

ben sanki tarihini bilmiyormuşum gibi

bakır çalığı bir kasede

elmanın kanını sundular

geldim ya, nasıl geldim

bir elimde tarih atlası

bir elimde güneş humması

soğutulmaya zorlanmış bir çöl kızgınlığından

bir kum fırtınasının

soylu kumcuklarından geldim

yorgundum, susamıştım, dilim kuruydu ama

gördüğüm serap mıydı, gerçek miydi

bilirim ben

çölün tam ortasında sonsuz bir ışıltıydı

yedibin rengi yansıtan renksiz bir kuyuydu

duruydu, aydınlıktı, yaz gökleri gibiydi suyu

uzanıp avuçlasam benimdi

öyle yakın, öyle kolay, öyle dokunsam

ah o kervancıbaşı

ah o sırmalı soyguncu

ve ellerinde kesik başlar ve zebellah ordusu

birden beliriverdiler tam kuyunun başında

ellerinde kan sızıtan kesik başları

tam kuyunun ağzından sarkıtıyorlardı ki

ne olduysa o anda oldu

kızıl bir bulut ağdı kuyunun ağzından göğe

bulut değil

bir devin alev saçan soluğuydu

ardından muhteşem bir kum fırtınası

kum değil

devin çocuklarıydı, saçılan

ah görmeliydiniz o savaşı

ne kanlı kervancıbaşı

ne zebellah ordusu

dayanamadılar kum fırtınasının şiddetine

çöl mü yarıldı

kuyu mu büyüttü ağzını

kızgın çöl kavuşunca dinginliğine

bir ben vardım kuyunun başında diri

ve her şeyi görebilen sağlıklı çöl tanığı

öğrendim çöl kızgınsa öfkesi nice olur

kum fırtınasında neler yapılır

nasıl yok edilir çöllerin sırmalı

soygun kervancıları

gördüğüm serap mıydı, gerçek miydi

bilirim ben

bir elimde güneş humması

bir elimde tarih atlası vardı

vakit dardı

kanarak içtim de kuyunun duru suyundan

uçar gibi aştım çölü o sonsuz ışıltıdan

dün geldim

dün ben nerden geldim

ezberlenip unutulmuş bir sıkıntıdan geldim

adı konulmamış bir düşten geldim

terlemiş balıklar gördüm, rengi bozulmuş

     mavilikler

kabaran denizler gibi coşkun sürücüler

kılçığı beynine saplanmış gözsüz balıklar gördüm

trollenmiş deniz tarlası, iyot vurgunu

derya içindeyim de hani deryayı gördüm

küçük balığı gördüm, peşinde büyük balık

bir su ağası gibi kuvvetli ve saldırgan

oh balık, küçük balık, can balık

anasının kuzusu, deniz kokulum

söyle yavrum, söyle gözüm, söyle kılçığım

kim dokundu senin pullanmamış derine

kim kıydı senin o tazecik gövdene

denizde kum gibi dolgun pullarıyla

doymaz mı büyük balık küçük balığa

ama gördüm ya sonunda

derya içindeki deryayı

büyük balık küçük balık peşindeydi ya

birleşince küçük balık yüzlercesiyle

şaşırıp kaldı büyük balık

şaşırıp kalmadım amma

ne de keskinmiş dişleri ol mahilerin

unutulmaz bir deniz anası gibi büyüdü gövdeleri

kıymık kıymık oldu gövdesi büyük balığın

anladım

nice olsa da

denizde kum, büyük balıkta pul

birleşince

edemezmiş küçükleri kendine kul

(14 Mart 1972)

Günler Perşan

yırtarak geçiyor kalbimizden

hayatı da törpüleyen zaman

şuramızda birşey var

acıya benzer

umuda benzer

böyle günlerde her şey

hem acıya, hem umuda benzer

gün ölümle başlatıyor hayatı

her şafak taze bir ölünün üstünde doğuyor

her sabah ölümü anlatıyor gazeteler

sol köşede ölümü kutsallaştıran bir fotoğraf

yeni bir cinayetin röntgenini çıkartıyor gövdeme

beynim sabırla keskin

iğdişliyor haber bültenlerini, yorumları, sahte

     ölüm ilanlarını

bizim ilanlarımız çoktan verilmiştir

gelirse de bilinir nerden ve nasıl

böyle ölümün yücedir adı

ha kanağacı canım, ha gelincik tarlası

çünki ölümün kanıdır besleyen

bir başka baharın tohumlarını

şuramızda birşey var

bizi onduran birşey

acıya saran

umudu kuşatan

kalbim : kalbim mi desem

var kalbim : yaşayan ben

hayatla, ölümle, cinayetle

gazetelerle, radyolarla, eski üniversitelilerle

eski prof hocalarla

yaşayan ben : geç mi kaldık/kabul edemem

ah benim sevgili annem

oğlun da elbet yurtseverden

birgün bırakır da sizi yüzüstü

yüzüstü değil : elbette bizüstü

bırakır da : kötü sarmaşıkları, yaban güllerini

bırakır da : sekizyüzlük hırtları, şunları, bunları

giriverir senin sıcacık kucağına

yani hem sana karşı, hem senin için

giriverir o yanılmaz tarihçinin yaprağına

ölüm mü dedin annem

ölüm senin gibi güzel annelerin

senin gibi güzel çocuklar feda etmiş

o tarih atlasında

bir kırmızı gül olur ancak

koksun diye çocukların bahçesi

şuramızda, tam şuramızda

kanserli bir virüs gibi kanımıza karışsa da

     bizi yaşatan

      günler perişan

işte bir bir kırıyorlar dalıylan

yeryüzünün olgunlaşan meyvelerini

çünki biliyorlar vakit dar

oysa dalları kırmayılan ölür mü sonsuz ağaç

hayatı pekiştiren kökümüz var

dünyayı emeğe kazandırmak için

hayata ve ölüme sonsuz bir anlam veren

kanacağına sözümüz mü var

biz şimdi gidiyoruz gibi ya dostlar

birgün döneriz elbet

acısız, adsız

ölümsuyu sürünün

sürünün ölümsuyu

bir ölü bin dirinin kanıdır

besler hayatsuyu

şuramızda, tam şuramızda

tarihe nasıl anlatsam

ey anneleri korkutan

bizi yaşatan kan

günler perişan

(Mayıs 1972 - Yansıma sa. 21)

Kaval

   her döllenme kendine sapkındır

   bırakır aymazlarını bir ağacın gölgesine

   kavak, belki söğüt

   kavak, belki söğüt

   ilk yeşeren hangi tohum

   ilk yeşeren ve sevinen

   - büyümeyi önce ben tattım

Hay ilkin vazgeçilmez pişmanlığı

güzelliğin ve haklılığın zaptedilmez ayartması

seni nasıl yaratsam o ateş kızıllığında

nasıl nasıl başlatsam

hay sonu en yakın çalkantı

sesimi büken, yüreğimi genişleten umudum

boynumu sarmalayan kırınızı atkım benim

ala tüylerinin kavıyla

ala yüzümü okşa biraz

çünki yorgunum biraz

uzun bir yoldan gelmişim tabanlarım çatlak

gövdem kan içinde, yüreğim ağrıyor

eskitmişim bütün ilklerin sancılı başlangıcını

geçilmemiş bir yolağzında vurulup kalmışsam böyle

Bordo bir gül gibi gelip oturmuşsa dudağıma Son

gülümün kahreden dikeninden değil

geçmiş adlı bir meyveyi yemesini bilemediğimden

geçmiş adlı bir meyvenin

çekirdeğinin acemiliğinden

Sesimin ve intikamımın namuslu koruyucusu

kaç yıl bekledin o meyve bahçelerinde dilsiz

     korkuluklar gibi

çalmaya hazır çalmaktan korkan çocuklar gibi

vermeye hazır vermekten korkan koru bekçileri

      gibi

az bulunur senin gibi yutkunmanın gardiyanı

lezzetini kendi dişlerinden koparmanın özgecisi

hem sahi yitirdikçe kazanacak zincirlerinle

sen artık kimden korkabilirsin hırsız

    kargalardan mı

al şimdi sana veriyorum o ilk meyveyi

dibinde yıllardır küflettiğin meyveyi

senin hakkın bir ağacın yarım kalmış umududur

yarısı yeşermeden kırılan dallar gibi

bir bahçenin ortasında bin yangına biriken

evet Sen kendinden daha haklısın

doğruluğun dik yamaçlarını ürpertiyle çıktın

gerçeğin ilk tadına öfkeyle vardın

ama kim anlayabildi bir kavalın türküsünü

titrek sesinin uyumsuzluğunda

kim bağışladı kavalı

yanlış ağacın dökümü tezdir bunu kaval üç kez

      söyledi

üç kez söyledi söğüt dalına

sütünü harcama doğurganım diye

elbet tıkanır delikleri ötmesi öğretilmeyen kavalın

vur beni eğri boyunlum sesinin salgısına

anısını dağladığım ayartma gecesine gidelim

razıyım yanlışlığın o çakıllı başlangıcına bile

öfkenin kapısını birlikte çalalım yeniden

bütün ilkleri yeniden yaşat bana

bütün ilkleri

vazgeçilmez pişmanlıklar dahil

evet Sen kendinden daha haklısın

çünki hep dağları üşütmekle ünledin kendini

hayatla çiftleşmeyi kendikendine öğrendin

yıllarca hep bir düğüne hazırlandın

yaşlı bir gençkız gibi yüreğinle

Kahraman bir çalgı mıdır benim kavalım

uzanır uzanır da kendine kıvrık

koparır raylarından çok azgın tirenleri

yakışıklı işçilere türkü söyletir

   -izmirin kavakları

   dökülür yaprakları

çakırcalım toplar kavağın yapraklarını

görür yapraklar içinde çok sarı

çok sarı çok sarı çok sarı

dökülen ilk yaprağı

tanır

(çünki çok sarı)

usulca alır cebine kor

kavalı bile ürpertir sesi

   -bize de derler çakırcı

   yıkarız konakları

Bilirim zor sevdirirler hayatı

belli ki bundandır zor öfkelenişin

sesinin yanıklığı boynunun eğriliği

çünki senin yüreğin

her yıkım sonrası umutsuzluğun vidalarını

     gevşetmek

senin usta ellerinin hüneri

ama hiç bağışlar mı bir emekçi yüreği

zulmun bezirgan vezirini

Hadi vur beni sesinin debremine

vur götür yaşanmamış ne ilk varsa

koklanmamış ve yanlış koklanmış bir çiçeğe

geçilmemiş ve yanlış geçilen bir yolağzına

dokunulmamış ve yanlış dokunulmuş bir kelebeğe

biçimlenmemiş ve yanlış biçimlenen bir bilince

okşanmamış ve yanlış okşanmış bir tekliğe

varılmamış ve yanlış varılan bir çokluğa

tadılmamış ve yanlış tadılmış bir hüzne

sarılmamış ve yanlış sarılan bir yaraya

sevgilenmemiş ve yanlış sevgilenmiş bir dostluğa

verilmemiş ve yanlış verilen bir komuta

yaşanmamış ve yanlış yaşanmış bir aşka

dumanlanmamış ve yanlış dumanlanan bir

      dağbaşına

söylenmemiş ve yanlış söylenmiş bir merhabaya

sorgulanmamış ve yanlış sorgulanan bir

       yargıya

yazılmamış ve yanlış yazılmış bir şiire

aşınmış bütün yollara yani onarmak için

aşınmamış bütün yollara o en güzellere

o en güzellere boynunu güzellemelere

ayart beni

ayart beni titrek sesim

(hayatla çifleşmeyi kendikendine mi öğrendin)

(Eylül 1972)

Söyle Türkünü

(hayatla çifleşmeyi kendikendine mi öğrendin)

hay gökyüzü

hay bulut

  hay kuşlar

bîr zamandı

benim içinde yaşarken durmadan kendimi

    köpürttüğüm dünyadan

haberiniz oldu mu sizin

benim kederle hem de yoksullukla geçen çocukluğumu

yeniyetmeliğimi kendi sınırsız güçleriyle çamura boyayan

salgın ve bulaşık insanlardan haberiniz oldu mu sizin

benim en içten sevgilerimi en masum sevinçlerimi

ikiyüzlülükleri alayları karaçalmalarıyla boğan çevremdeki

iğrenç ve bencil insanlardan

haberiniz oldu mu sizin

beni durmadan daraltan ve içime gömen acılarımı

onulmaz bir yara gibi derinleştiren kimsesizliğimden

haberiniz oldu mu sizin

hay gökzüyü

hay bulut

  hay kuşlar

çocukluğum

yeniyetmeliğim

gençliğimi eskiten rüzgar

şimdi

burada durmadan sesimi kısan

ateşimi yükselten

  beni titreten dağlardan

haberiniz var mı sizin

burda durmadan gözüme cinayetler iliştirip

   ölümümü hazırlayan

yasaklardan

yasalardan

  dan

       dan

            dan

haberiniz var mı sizin

dün yalnızca sevdiğim

  bugünse taptığım güllerden

tutukevlerinde hergün akşamüstleri boğulan

     güneşlerden

bir gülüşlerine bir ankara feda ettiğim

kardeşlerden haberiniz var mı sizin

hay gökyüzü

hay bulut

  hay kuşlar

umudu yaralı bir kahraman mıyım ben

nerde benim söylerken terlediğim türkülerim

köroğlum dadalım abdalım pirim

insan suyum mahzun şerifim

karacaoğlum adaşı çökertmeli halilim

  çökertmeli halilim

  çökertmeli halilim

ben sizsiz bu yolda nasıl giderim

hay gökyüzü

hay bulut

  hay kuşlar

nerde benim canlarla yürürken söylediğim

söylerken kanımı titreten türkülerim

bir iken başladığım

  birlikte çok olduğum

onlarla genişleyen

  onlarla büyüyen soluğum

yani abim bacım kardeşim

yani oğlum kızım çocuğum

  yani dostum arkadaşım yoldaşım

ben umudu yaralı bir kahraman mıyım

yetmiyor

gökyüzü

  bulut

   kuşlar

yetmiyor yaşamak bile

birşey eksik

söyleyebilsem

  anlasanız

   bilseniz

birşey eksik

  HAYKIR YÜREĞİM

(hayatla çifleşmeyi kendikendine mi öğrendin)

(Ekim 1972)

Aşkla Sana

alnını

dağ ateşiyle ısıtan

yüzünü

kanla yıkayan dostum

senin

uyurken dudağında gülümseyen bordo gül

benim kalbimi harmanlayan isyan olsun

şimdi dingin gövdende

uğultuyla büyüyen sessizlik

birgün benim elimde

patlamaya sabırsız mavzer olsun

başını omzuma yasla

göğsümde taşıyayım seni

gövdem gövdene can olsun

söyle bana ey

ölümün açıklayıcı pervanesi

hangi yavru tek başına yiğittir

hangi yangın bir başına söndürülür

ah! herkes susuyor

hiçkimse bilmiyor içimin yangınını

ah! herkes mi susuyor

kalbimi kalbine bağladığım dostum

ah! herkes mi susuyor

kalbi kalbimize benzeyen dostlar

bir çarmıh gibi bırakıyorken kendini dünyaya

hayatın ateş renkli kelebekleri

bir bir tutuluyorken korkunç koleksiyonlar için

ah! herkes mi susuyor

bağırsam içimdeki dehşeti

hırsım deler mi toprağı

beni

acısıyla onduran

dostumu

aşkla vurduran hayat

sana

yaşananla harlanan bağrımın sevdasını akıttım

dünyanın yeni baharına

çatlarken kadim güneş

bağrım delinirken fidanların kanıyla

anamın doğurgan karnıdır diye

sevgilimin sütlenecek göğsüdür diye

dostumun üretken gülüdür diye

sana bağlandım

sana sarıldım

beni umutsuz koma

tarihle avutma beni

çünki aşkla sınanmışım sana

sana yangınla, suyla, ateşle

ölümle, yaprakla, şiirle sınanmışım

ey yaşarken kanayan acı

şimşekli gök, tufan, kan fırtınası

uçurum kıyısında hızla büyüyen ot

yapraksız bir ölümün anısı için

körpecik kuzuların derisi için

beni tarihle avutma

umutsuz koma beni

akıtsam deliren sevdamı

köpürür mü hayatı besleyen su

ey benim

yedi başlı kartalım

her başını

bir dağ başlangıcında koyanım

senin

böyle diri bir akarsu gibi kıvrılan gövdendir

bizim aşkımızı solduranların korkusu

çünki elbette bir su

kendi akacağı toprağın sertliğini bilir

ve suyun gövdesiyle yırtılınca toprak

artık ırmak mı ne denir

işte devrim

ona benzer bir akışın hızına denir

yarın ne olur bilirim ben

bahar gelir, otlar büyür

ölüm de yapraklanır

bir dağ bulur uzun uzun bakarım

bir çam ağacı gölgesi

güzel kokular veren

bir damla güneş görünce

sana da gülümseyeceğim yarın

şimdi senin uzanıp yattığın otlarda

yarın yeni bir yeşillik büyüyecek

(Kasım 1972 - Yansıma sa. 19)

Sevdadır

Göğü kucaklayıp getirdim sana

kokla

açılırsın

solmuşsun

benzin sararmış

yorgun bir işçinin yüzüne benziyor yüzün

öyle bükük bakma bana

çam kolonyası getirdim sana

kentli dağlıların haklı sevdasını

bolu ormanlarından çarpan bir koku

sanki köroğlunun ter kokusu

aman kokusu, billah kokusu

canlarım, canım benim

üzme kendini bu kadar

sana umudu öğretemeyenlerin suçu mu var

bak yeryüzü ne kadar geniş

ne kadar dar

Dur

akıtma gönlüm yaşını

gözünden öpücek bir yer bırak

oy bana en yakın

bana en uzak

sevgili yar

Hasretine vur beni

Giyecek çamaşır getirdim sana

adettir diye değil, sevdim diyedir

bağışla, eski biraz

bedenim uygundur diye bedenine

elimle yıkadım, ütüledim

elma ağacında kuruttum

Günler sarmal bir yay gibi

bunu unutma

Bahar annemizin yemenisindeki solgun çiçektir

bunu unutma

Seni ben heryerinden öperim

beni unutma

kadere inansaydım

sana inanırdım

Düşürmem sigaramın ucundaki külü ben

öyle kırık bakma bana

Caddeler nasıl da genişliyor

sana bunu söyleyecektim

Bileyli bir makas vardı yanımda

sana bunu söyleyecektim

Hadi kes büyüyen tırnaklarındaki kiri

sana bunu...

Oyy nasıl söyleyebilirim

deliren sevdamızın kısrak huyunu

Elimi tut

tutururlar, o kadarına izin verirler

kahreden bir ayrılığın çılgınlığı değil bu

Bir isyanın kelepçeleşmiş resmidir parmaklarımız

sen İçerde

Ben dışarda...

Oyyy mahpusluk mahpusluk...

(Şubat 1973 - Yansıma sa. 18)

Ankara’lı Dört Dörtlük

Ankara vurulmuş bileklerime

dumanlı hava, kurt kapanı, ciğerparem

yaşayanlar unutmadı geçen kışı

dumanlı hava, kurt kapanı, ciğerparem

ilkyaz mı bu hani nerde Ankara

cılk yumurta akı kına yakısı

sürgün hızı sürgün hızı yürektedir

kavuniçi buğday tanesi, yanık yarası

koş bire doru at koş bire doru at

sürgün hızı yüreğime tak eder

ben böyle Ankarayı neyleyim

sürgün hızı yüreğime tak eder

doymadım doymadım adını anmağa

oy benim canımın canı canım

doymadan doymadan Ankara'ya

oy benim canımın canı canım

Yayımlanmamış
Şiirler

Uyarca

sizi tanrı korusun anneleri kim öldürür

annesi ölmüş çocuğun saçlarını kim güldürür

bir çocuğu annesinden ayırsanız ne olur

annesizlik bir şey değil çocuğun yüreği ne olur

söyleyin kulaşkına nasıl büyür o çiçek

kök çürük gövde çatlak dallarda kemirgen böcek

sen yine gül bir annenin ölümünden ne çıkar

annesi ölen çocuğun başını hayat yıkar

hepiniz güne durun şimdi akşam vaktidir

ey hüzün tellalları çocuk sevmenin vaktidir

İlhanca

sen biryerlerden tanıdığım unutmadığım

sen şu gözlükleri buğulu oğlan

bulvarlanmış saatleri ben mi yarattım

hem mutlak anlatır hangi karanlığa sorsan

o hüzün kaçkını gözlerini görünce

kendimi bu otel odasına zor attım

bilirim bu erselik sonbahar

seni de baştan çıkartır beni de

önü çılgın yaz arkası yılan dili kışsa eğer

ya gizle gözlerini solgun bir karanfilde

ya da boşuna arama yüreğim gibi ince

yüreğini sığdıracak sıcak acısız bir yer

dünyaya kanından dürbünle bakan oğlan

sen al git gözlerimden bıçak sırtı mahzunluğu

belki çirkinim kötüyüm biraz çocuk oyunbozan

ama kim demiş arkadaş'ın kısa sürer dostluğu

bir gün körelirse içimdeki çılgın hece

paris'teki dostumu da anlatırım o zaman

sözde ben guillaume diye bir hergeleyi vurmuşum

bütün paris çalkalanıyormuş sefaletimden

eğer ben çıldırmıyorsam eğer erkeksem

herkes bilsin bu sonbaharı kötü dövücem

dünyaya bir anıt bırakıcam felaketimden

pas tutmuş bir matkapla geceyi oyuyorsam

bu çirkef karanlığı mutlaka delicem

şimdi ankara'da bir hüzzam şarkı

ankara'da mı paris'te mi insan karıştırıyor

bir cellat giovanni'yi giyotine vuruyor

david türkçe bir şarkı söylüyor biraz mahzun

elleri ceplerinde elleri ceplerine sığmıyor

hey james bize kırmızı şarap getir

içinde sarı yağız bir kahkaha olsun

Kurdeşen

     -cavit'e-

balıkların ve kuşların öldüğü saatlerde

en çok o saatlerde

çekerim küreklerimi saçlarının kumsalına

esmer bir sarıkumda(1) sarışın bir karaburunda(2)

en çok karaburunda

bir sandalcıya merhama derim küskün

bir tek sandalcının

sandalına benim adımı yazdığı

görülmemiştir

bir tek sandalcının

sandalına sarı kuş yazdığı

görülmemiştir

çünki çok kızardım ben buna

elime kırık bir cam parçası geçirir

kimselerin olmadığı bir zamanda

en çok o zamanda

yosun bir acıyla sandala sokulur

ve adımı kazırdım

san kuş

sarı kuşum

kuşlar hiç yalnız gelmez bana

sandalları ve balıkçıları da peşlerine sürüklerler

sandallara hele balıkçılara

hiç tahammülüm yoktur

hemen bir deniz kıyısı oluşurum

sarıkumda oluşurum karaburunda oluşurum

en çok karaburunda oluşurum

ben çok deniz oluştum

çok sandallar yüzdü bende

ama benim bana özgü

sarı kuş yazılı hiç sandalım olmadı

san kuş

sarı kuşum

ben çok deniz oluştum

ağzı kılçıklı dili çatallı balıklara

şölen kurdum sularımda

soluğu yosunlu deniz delikanlıları

yüreğime attıkça nasırlı ağlarını

ürpertiyle köpürürdü dalgalarım

acı hicranla atsa da ağını yorgun sularıma

bir balıkçı en çok balıksız havalardan hoşlanır

çünki yalnız balıkçı bilir balık aşkının ne olduğunu

balık sevgisinin balık avına erdem olduğunu

ah benim şefkatli balıkçım

acımı azaltanım benim

acımı azaltan ve çoğaltanım

bir deniz gibi

süt gibi bir deniz

yumuşak başlı dağlar

üzgün dalgalar

ağlar gibi

ben çok deniz oluştum canım

çok sandallar yüzdü kuytularımda

ama ben hiç bir denizde yüzmedim

hiç bir güneşte oturup bacaklarımı yakmadım

yüzmeyi bilmem

denizi sevmem, çünki yüzmeyi bilmem

sağ bacağım topaldır benim ve incelmiştir

onunçin incedir yüreğim

onunçin aksarım hayata ve denize

yeryüzünün güneş renkli mayosu bile

giyince sırıtır bacaklarımda

ah benim ostomyolit(3) kokan sağım

mayoyu ve denizi kurdeşen renkli bir balon gibi

bir sandalın dümenine bayrak diye asan sağım

çürümüş kemik ve irin kokularından

balıklara gübre diye sarkıtsam seni

balıkçıların ekmeliği ile mi oynarım ben

şimdi bir şiirin en tehlikeli yanıdır

karaburunla ostomyoliti birleştirmek

ağzının kıyısına çadır kurup

san kuş yazılı bir sandalla balığa açılmak

söyle hangi şiir becerebilir bunu

güneşin delik delik ördüğü bir ağı

daralıp genişliyen bir sünger gibi

şehvetle içine çekerken deniz

hadi yalnız ikimizin denizine

yüzmece oynamıya

..................

(1) sarıkum : bilge karasunun ilk öykülerinde geçer

bütün bilge karasuların ilk öykülerinde geçer

gecenin ve gündüzün birleştiği noktadadır

tam o noktadadır

sevginin sevgi ile seviştiği bir yerde

esmer kıvırcık saçları okşamıya varırsa eliniz  -

esmer kıvırcık saçların arasında altın taneleri görürseniz

deniz çok uzağınızda da olsa

siz denizin içindesiniz

(2) karaburun : cavitin mektuplarında geçer

cavit iki yaşındaydı / ah, ne güzel

bir bebekti o sıralar

annesi; bir cumhuriyet bayramı töreni gününde

yahudi kızlarının onu çok sevdiklerini, ona

kabak çekirdeği yedirdiklerini ve birisinin

kız mı erkek mi diye sorduğunu, erkek

yanıtını alınca

-kıza daha çok benziyor, dediğini

hala anlatır. / karaburuna gittiğinde.

cavit orda oldu her şey

kemal abiyi orda tanıdı

sandalların ve sandalcıların suçsuz hainliğini

balıkların kuşlara direncini

acının denize direncini

ilk orda tanıdı

ve bir şubat gecesi masum bir deniz üzerinde

karaburana uzak bir deniz üzerinde

sandalcıların ve kemal abinin olmadığı bir deniz üzerinde

balıkların ve kuşların öldüğü saatlerde

tam o saatlerde

arkadaş z.özgeri tanıdı

ve sonra arkadaş z.özgeri tanıdı

bir bitimin en tehlikeli başlangıcında

bir bitim için her şeyin hazır olduğu bir başlangıçta

dedi ki ona

- güzel bir topallık

çirkin sağlamlıklardan yeğdir

sevgimle öperim

(3) ostomyolit : bir kemik hastalığı

sekizbuçuk yaşındayken asalak olur

sağ bacağa ve sağ bacağa asalak olur

en çok sağ bacağa

bir akşamüstü daracık bir sokakta

bitimi tahta bir köprüye ve dereboyuna varan bir sokakta

tek katlı iki odalı kerpiç bir evin karşısında

iki odada altı kişi yatan kerpiç bir evin karşısında

(bu ayrıntılar şiirin özünü bozabilir

ama söyleyin iki odada kaç kişi yatabilir)

en çok kendi evinizin karşısında

akranlarınızdan uzak bir köşede büzülmüş

oyunlarına neden katılamadığınızı düşündüğünüz bir sırada

şiddetli bir üşümeyle gelir

girilir kerpiç evin sokağa bakan odasına

tahtadan bir sedirin kıl kiliminin üstüne yatılır

büzülür dizler çeneye yakın

çenenin mekanik bir işleyişi vardır

dişleriniz korkunç bir makinenin dişlileridir

tik tak gacır gucur zangır zungur

anne gelir üşüttün galba kendini yine der

babanın yaşlı ama kaç kışı eskitmiş paltosu

ihtimal ki annenizin mantosuyla üstünüze atılır

yani kurulur titremenin ateşten çadırı

yangın sıcağı gevşemeyle uykuya dalınır

uyandığınızda ostomyolitin şeref konuğusunuz

sonrası mı. sonrası ostomyolit işte

bir çeşit kemik hastalığı

sağ bacağı ve sağ bacağa asalak olur

en çok sağ bacağa

sekizbuçuk yaşındayken asalak olur

yirmibirlere kadar birlikte büyürsünüz

sonra hep birlikte büyürsünüz

en çok o büyür siz küçülürsünüz

bir şiirin içindeki yerini

sarı kuş ve karaburunla ilintisini

anlamıyan anlamaz

ayrıntılara girersek şiirin özünü yitirebilirsiniz

bu konuda daha geniş bilgiyi

ostomyolitist arkadaş z. özgerden edinebilirsiniz

Mektuplardan

İnsanları tanıdığımızda, izler kalır belleğimizde. Zayıf şişman, esmer sarışın, güzel çirkin gibi.

Fiziksel özelliklerinden sonra gelir beyinsel veriler. Çünkü, fizik özelliklerin gözle görülür, elle tutulur kolaycılığı vardır.

Arkadaş'ı tanıdığım gün, sarı, soluk, kırılgan bir yaprakla tanıştığımı hemen anladım. Benzerler birbirini iter diye bir kanı geliştirilmiştir.

Biz birbirimizi itmedik.

Tarih önemli mi? Belki yüzyıllar önce, belki dün, Arkadaş ile İzmir'de tanıştık.

Birbirimizi sevdik. Hatta birbirimize “muhtaç” olduğumuz, biçim, öz ve gelecek umudu olduk.

Aylarca mektuplaştık.

O'nu ısrarla İzmir'e çağırıyordum.

“Gel, birlikte gidelim, bir deniz kenarı olalım” diyordum.

O, yaşamı boyunca hiç denize girmediğini, güneşte gövdesini yakmadığını yazıyordu.

“Gel” diyordum. “Bizi bir deniz bilir. Bir deniz bizi olduğumuz gibiliğimizle sarar, bağrına basar.”

Gelmedi...

Son mektupları, alınganlıklar ve haketmediğim suçlamalarla doluydu.

Kendimi savunmadım.

Suçlamalarında, elbette haklılık payı vardı. Ama, hangimiz yanlış yapmadık ki? Hala, neden yapıyoruz?

Birden kesildi arkadaşlığımız.

Onu uzaktan izledim hep. Geçen günler, ona duyduğum sevgiyi azaltmadı.

Ama, bir gün, ölümü mü, öldürülüşü mü, ne olduğunu bilemediğim bir kendime gelişle sarsıldım.

Yanlışlarımın en acı ve bağışlanması olanaksız olanıyla, deniz kıyılarında dolaşmaya çıkalı yıllar oldu.

Bir gün, onunla yeniden karşılaşacağımı umuyorum.

Yanlışlığı, bir umut çiçeği gibi, tekdüze geçen günlerimle suluyorum.

Mektuplarından küçük özetler çıkardım. Yüreğinin özsularıdır bu özetler.

Cavit Kürnek

Şubat 1969

– öyleyse

merhaba yeni tanış

(sevindik mi)

– herkesin ayrı bir insan tanımı olursa, nasıl sevebilirler birbirini.

Mart 1969

– ben başkası için önemli bir insan olabilir miyim diyorum, ve artık başkası benim için önemli bir insan olabilir mi diyorum, ve artık ben kendim için bile önemli biri olabilir miyim diyorum.

– burnumda o hep kahrolası bordo kokusu, bir haftalık alkolik olmuştum, bir hafta her gece içiyordum, her gece içiyor ve her gece ağlıyordum.

– korkuyordum, kime yazsam kötü şeyler, çirkin şeyler yazıcaktım. kırıcı şeyler, oysa suçlu bile değildi onlar, suçlu ben miydim, neydi suçum, ne yapmıştım, günlerce bunu düşündüm, günlerce içtim ve bunu düşündüm, hayır ama. suçlu ben değildim, belki doğanın kötü bir oyununun değişmez oyuncularından biriydim, ben koymamıştım bu oyunu sahneye, bana yalnızca oynamam buyrulmuştu ve de iyi oynuyordum galba ki rolüm yirmibir yıldır hiç değişmemişti, hep yuh sesleri ve kötülük çiçekleri ile bezeli renksiz/ölü renginde ya da/buketlerle donalı o gala gecesinin hala bitmiyen oyununu oynuyordum, kalabalık korkunçtu, kalabalık korkunçtu ve iğrençti, 'niye bu denli güzel oynuyorsun1 diyerek tükürüğe boğuyorlardı beni, biliyordum korkunç kıskançtılar ve benim oyunumu çekemiyorlardı, hepsi elimden almak istiyorlardı rolümü, ‘en az sencileyin başarılı oynarız’ diye bağırıyorlardı, bırakmak istiyordum rolümü, istekliydim de buna, sahneden her çıkışımda kulise, rejisör o hep tiz ve kadınsı sesiyle 'git’ diye bağırıyordu, 'git, bu rol senin, bu oyun senin üstüne kurulu, sen başoyuncusun, git ve o berbat, bayağ rolünü sürdür, kimse sencileyin başarılı ve kötü oynıyamaz bu rolü’ diyordu, şaşırıyordum, hem başarılıymışım çok, hem kötü oynuyormuşum.

böyle işte, suç benim de değildi, oynamam buyrulmuştu bana, oynuyordum.

– ama kalabalığı, o korkunç kıskanç, çirkin ve iğrenç kalabalığı hiç suçlamıyorum.

– deprem, burda hergün. bastığım her yer sallanıyor.

/yoksa ben mi./

– aslında ben iyi değilim biliyor musun, kötüyüm, çirkinim, dost tutmıyan bir yüzüm var. benim yüzüm, korkutan hep. ve içimde hep o korku, ‘acaba’ diyorum... 'beni bir daha görse...'

– bak. dürüstçe söylemeliyim, senin her şeyini bölüşmeye hazırım, ve aldığım her payı bir giz gibi tutarım içimde, ama seninle her şeyimi bölüşebilir miyim./biriyle her şeyimi bölüşebilir miyim./elbette böyle güçlü bir dayanışmaya gereksinmem vardır benim de. ama insanlardan umutsuzum, bıktım yıpranmaktan, eskimekten, yorgunum, şimdilerde dinlenmeliyim biraz, yeni serüvenlerin olasılığına atılamam. biraz toparlamalıyım kendimi.

– elimde değil, böyleyim ben. acılarla geçen çocukluğum, yaşıyamadığım. ve o hep yaşıyamadıklarımla yoğrulu geçmişim, yeniyetmeliğim. gençliğimi eskiten rüzgar.

– herkesten ayrı şeyler bekleme benden, ah. ben herkesten biriyim./biri miyim./

– yazdığımız her tümce bir yüreğin bir yüreğe birşeyler sunması değil mi. sindirebilmeliyiz bunları.

– bursada doğmuşum, çocukluğum ve yeniyetmeliğimin ilk yılları bu kalleş kentte geçti, ben hiç çocuk olmadım diyebilirim, ya da bir çocuğun yaşıyabileceği hayatı hiç yaşamadım./ çocukluğum acılarla, yoksullukla ve hastalıklarla geçti./ benim hiç oyuncaklarım olmadı, anımsadığım tek oyuncak, babamın hastaneden çıktığı gün bana aldığı onbeş liralık bir bisikletti, sonra o da eskiciye satıldı, dingin, ağırbaşlı bir çocukmuşum o zamanlar da. hiç ağlamazmışım./ve galba bu yüzden şimdi çok ağlıyorum./

– anlatıcak bir güzelliği olmadı çocukluğumun.

– lise üçteyken ailem ayrıldı bursadan. lisedeki son yılımı evli olan büyük ablamın yanında geçirdim./ablam ve eniştem cahildirler, yoksuldurlar ama bir işçi yüreği gibi temiz yürekleri vardır, üç kız çocukları var. ablam hep ’bir erkecik olsun' der. son umutları yeni doğumda.

– /çocukluğumda ve yeniyetmeliğimde hiç arkadaşım olmadı, (şimdi) ankarada üç yıldır korkunç bir yalnızlık içindeyim, intiharı (o hep bordo kokusu) düşündüğüm geceler çok oldu, ama bunu beceremiyecek denli güçsüzdüm./

– arkadaşlıklarımı eskitmem ben./sürekli arkadaşlıklarım hiç olmadı./

– her insan bir umuttur, ama her umut bir olasılıktır.

– artık yeni insanlar tanıma isteğim yok./hiç değilse şimdilerde yok./üçgenin üç köşesi dolu./sahi benim bir üçgenim var. köşelerini hiç boş bırakmam, bazen kendileri düşerler, yenilerini buluncaya değin boş kalırlar o zaman, bu benim, “sevgi üçgenim” bana en çok yakın olan/yakın olduğum ya da/en çok sevdiğim üç insanla doldururum köşelerini üçgenimin./ şimdilerde bir köşesinde sen de varsın./

- yarın boluya gidiyorum, boykot süresince evdeyim, artık güzel yemekler yiycem ve anneme ıhlamur ısıttırıcam

13 Mart 1969

– kimseyi başkalarından duyduğum gibi tanımam, çünki kimse başkasını kendi tanıdığı gibi tanıyamaz./herkes kendini zor tanıyorken./

– kim ki kendini açığa komaktan korkmaz, o saygın bir insandır./ herkes kendi yorumunun cellatıdır biraz da./

– sevmek bir ince iş sonra.

sevgi, işte trajedinin kaynağı, yaşamın kökeni, insanı varkılan umut:

beni izimire çılgın gibi koşturan, bir güle baktıkça yürek kanatan, bir kuşa bakarken hüzünlendiren, bir kadınla yatarken çocuk gibi ağlatan, umudu dalında çürüten, acıyı dayanılır kılan, aşka merhem sürdüren, bir çıbanı irinle onduran, uyuz bir kediye baktıkça kanı kudurtan, 'hayır'lara 'evet'lerle direten, bir mektubu ısrarla bekleten, anneyi üreten, babayı coşturan, çocuğu güldüren, bir vagon penceresinden şaşkın baktıran, karı yüz derece sıcaklıkta donduran, güneşsiz bir gök gördükçe öldüren, öldüren, öldüren.

– sevgi, işte trajedinin ta kendisi.

– ah. kimler bilir bir yüreğin bir yüreği sevmesini.

– niye yeni insanlar tanımanın bana sevinç verdiğini anlatmıya çalışıyorum.

– ben çabuk severim insanı belki bundandır çabuk yıkılışım

– alıştırdım kendimi ama. tanıdığım her insandaki o son'a. /o hep nasılsa gelecek olan son'un yenilgisine./alıştırdım kendimi, tanıdığım her insanda nasılsa geleceğini beklediğim o hep alıştığım, o hep beni yeni yeni yerlerimden yaralıyan son'un acılarına hazırladım kendimi.

– ben hedef tahtasıyım nasılsa bir kurşun da senden ne çıkar

– bazı şeyler farkında olmadan alınır, vericinin güçsüzlüğünden çok alıcının antenlerine bağlıdır bu. ben herkeslerden birşey alırım, onların (kendimce) iyi, güzel yanlarını seçerim, yoksa da yakıştırırım, var gibi görürüm, küçük yanlarını yüceltirim, kendimde başkalaştırırım onları, yoksa nasıl dayanılır bu insanlara.

– o başaramadığın şeyin karşıtını dene bende, yani hiç istemediğin biçimde tanıt ilkin kendine./belki biraz öyleyimdir./sonra istediklerin gibi, ya da istediklerine yakın gibi durumlar bulursan sevin./ve sonra sev istersen./lütfen dene bunu, tanıdığın –hatta tanımadığın– bütün insanlar (eskiler de) iyi, doğru, dürüst, ince... değil, biliyorsun bunu sen de./böylece beni sana karşı daha özgür bırakmış olucaksın./

– ben de hayatımda bir kişiyi sevmiştim, sevgimin yüceliğinde bir yanılgıymış o./sevgili yanılgım benim./

29 Mart 1969

– her insan bir umuttur, ama her umut bir olasılıktır.

– sevgi öksüz bir çocuktur.

– aşkı iyi kullanmak gerek.

– yürek bayağ bir organ değildir./bazılarında bile olsa./yürekLER yoktur, yürek vardır, tek yürek, iyi, güzel, ama onu çirkinleştiren, kötüleştiren içinde taşıdığı kandır, kanın dolaşım biçimidir, kanın yürekten/duygudan/beyine/düşünceye/beyinden yüreğe vuruş biçimidir, ola ki bu yanlıştır, bir zorlamadır./herkesin damarları aynı genişlikte değildir.

Nisan 1969

– sahi bizim yüreklerimiz var bir de.

– böyleyimdir ben işte, üç mektupluk güzelliğimi, bir mektupta yitirtirim, sonra da büzülür, küfürler ederim kendi kendime, ilençlerim kendimi.

– ince ve duyguluyumdur ben. öyle severim kendimi, birini anlıyabilmek için yeter mi bunlar, birine arkadaşlığı -dostluğu- o kutsal bakireyi verebilmek için yeter mi bunlar.

– mektubunu beklerken bir sevinci bekliyorum sanki, sanki küçücük gagalı, küçücük pençeli, kanatları beyaz bir kuşu bekliyorum, o kuş gelicek, avuçlarıma konucak, o küçücük gagasından birşeyler bırakıverecek, o hep beklediğim, o hep yıllardır beklediğim birşeyler. ah, biliyorum, sonra yine kaçıp gidecek ama kuş.

– Gittikçe zayıflıyorum, iskeletimin şiirini yazmalıyım.

– anneme söylemeliyim, beni yeniden doğursun.

– yok mu benim gözlerim.

– intihar eden adamın namazı da kılınmazmış.

7 Mayıs 1969

– ve görenlerin durmadan ağlıyor sandığı, grip gazisi gözlerim.

– uzat hadi yüreğini, sıkışalım, oldu mu.

– bu dünyadan arkadaş z. özger geçmedi.

Mayıs 1969

– ben her şeye neden gecikiyorum.

– hiç kimsenin soluğunu bu kadar yanımda duymamıştım.

– hiçbir şey olmadı, ve her şey başlangıç kadar güzel.

– bak

bu yaz oraya, senin istediğin zaman gelebilirim, seninle, gider, bir deniz kıyısına çadır kurarız, iyi.

olabilir

gelirim.

seninle peynir ekmek yer yaşarız.

(peynir, kavun, ve rakı, seninle içeriz de.)

Ama bunların hiçbirisi olmıyacak.

BEN

yüzmeyi bilmem.

denizi sevmem, çünkü yüzmeyi bilmem.

bacaklarımı hiç mayo giyip güneşte yakmadım.

ben mayo giymedim hiç. sağ bacağım topaldır benim ve incelmiştir.

dokuz yaşındayken geçirdiğim hastalık.

OSTOMYOLİT.

– off. ne zaman dinicek bu yağmur, ayakkabılarım da su alıyor.

– yazlık gömleklerimden birini/iki taneydi zaten/oda arkadaşım aşağı düşürdü, gecekondu çocuklarından biri aldı, evine kaçırdı, dün üstünde gördüm, bir de yelek giymiş, yakışmış kerataya, hoşuma gitti.

iki mendilimi, dört çift çorabımı yıkamaktan bıktım.

– ben çok deniz oluştum, çok sandallar yüzdü bende, ama benim bana özgü, üstünde 'sarı kuş' yazılı sandalım olmadı, ve ben hiç, bir denizde yüzmedim.

– aslında hiçbirşey olağan değil, ne sen, ne ben olağanız, ne de sana ve bana benziyenler olağan, her şey olağanın dışında./öyle mi gerçekten/

– bu gece sana ihtiyacım vardı, sen yoksun, oysa yanıltıdasın belki de. kim bilir.

– evet bekle, benden bazı şeyler bekle, sana beklediklerini verebilmem için ömrümün 1/3 ünü verirdim./1/3 ü bana, 1/3 ü benim insanıma gerekiyor, (sahi ne demek 'benim insanım')/

– 'sarı kuş' yazılı sandala binmeliyiz./seni sandalda öpebilirim./ geceleri birlikte gezmeliyiz denizde, yıldızları saymalıyız, /yıldızlar sayılmaz, hasret uzakta./

– gece balıklar uyur mu. ben bilmem.

4 Temmuz 1969

– kurbanlar keseyim, kanlar akıtayım kara sineklerden, kara kedime bayram diye.

– hiç avunmadım 'yalnızlığımın tan rengi bilinci' ne.

– çok oldu, uyuştum, kaskatı kesildim.

– bi türlü beceremedim 'veda töreni' hazırlamayı, yapamadım.

– zaman neleri yitirmez ki. öpülesi bir ağzı nasıl da erkenden kırıştırır zaman, neler yaşar biran'ın içinde, neler döner, neler, nasıl da biçimlenir, ne yüzyıllar değişir, ne çağ aşınır.

– çok çabuk geçti an. oysa ne yüzyıllar değişti, ne çağlar aşında bende, her şey yaşadığım, her şey alıştığım, bildiğim, her şey benimle.

– bu kimin an'ı böyle.

– hani birşey vardı, biryerlerde duracak olan, hani artık hep o yerlerde duracak olan ve onu ordan alıp yere çalmak istesek de ne sen, ne ben başaramıyacaz bunu diye birşey.

işte o şeyi, yeniden, saygıyla öpüyorum ben.

- onbir temmuzdan sonra yeniden ankarada kimsesizliğimle umudumu tokuşturacağım, ve artık hiçbir yabancıdan mektuplar beklemiycem ve kendikendime mektuplar yazıcam.

- sevgili acı. bugün ne de güzelsiniz.

Arkadaş z. Özger ve Şiir İçin

SİNA AKYOL

ERKEN ÖLDÜK; ERKEN ÖLEN
MİNTANIYLA GÖMÜLSÜN!

- Amacım, Arkadaş’ın şiirini incelemek ya da değerlendirmek ya da övmek ya da yermek değil. Hiç değil! Sadece, anılardan yola çıkarak anlatmak istiyorum onu. Özellikle anılardan yola çıkarak... Arkadaş'ı başka türlü anlatmak BENCE mümkün değil. (S.A.)

“GİRİŞ” FASLIDIR

Arkadaşla, 1970 yılının Nisan ayında tanışmıştık. Ankara' da... Bir şiir gecesi çıkışında...

A. Behramoğlu'nu, İ. Özel'i ve Ö. Mert'i de davet ettiğimiz ama sadece Ö. Mert'in katıldığı bir şiir gecesinin çıkışında... Kızılay'a doğru, yürümüştük bulvarda...

Arkadaşla ve arkadaşlarla...

Yoldan geçen bir gencin elimize tutuşturduğu bildirileri büyük bir keyifle sağa sola dağıtarak...

Neşeliydik, sevinçliydik ve hatta “muzafferdik!”

Çünkü ben... “hızlı şiirler” okumuştum.

Arkadaş ise (Sakalsız Bir Oğlanın Tragedyası’nın şairiydi! Bu nedenle, “hızlı şiirler” okunacağı “aşikâr” olan bir geceye sadece dinleyici sıfatıyla katılması iktiza ederdi ve nitekim de öyle olmuştur deyip işaretle açtığım bu parantezi yazı ile kapatırım.

…okuyacağı “hızlı şiirleri” olmamasına rağmen, en azından benim kadar sevinçliydi;

Bir gencin –kim bilir, belki de genç ölen bir gencin– elimize tutuşturduğu bildirileri, kimi tehlikeleri de göğüsleyerek, çekinmeden dağıtıyordu çünkü. Çekinmeden, “sorumluluk bilinci”yle, görev aşkı’yla!

Şöyle bir “görev aşkı”yla:

Geceydi, karanlıktı; neler yazıyordu bildirilerde, okuyamamıştık. Ama olsun! Dağıtmak için ille de okumak gerekmezdi ki... İşte bu yüzden, “sorumluluk bilincimiz”in gereğini yerine getirmiş ve yürüyüp gitmiştik yol boyu:

“Ben ve sevgilim ve arkadaşlar yürüyeceğiz bulvarda
Yürüyeceğiz yeniden yaratılmanın coşkusuyla

Yürüyeceğiz çoğala çoğala...”{1}

Gerek sevgili Ataol'un gerekse o gece bulvarda birlikte yürüdüğümüz arkadaşların kulakları çınlasın; işte tıpkı öyle yürümüştük.

“AÇALIM BAKALIM” FASLIDIR

Madem tarih Nisan 1970'tir... açalım bakalım:

Nisan 70'te, “HER ŞEY TEKRARDIR BİRAZ” adlı şiiri yayımlanmıştır. Arkadaş'ın, DOST dergisinde...

İki ay sonra ise, aynı dergide “MERHABA CANIM” adlı şiiri yayımlanacaktır.

“(zeki müren'i seviniz)”

dizesiyle biten bu şiirin yayımlanmasıyla birlikte, kimileri ters bakmaya başlayacaktır ona. (Ben dahil.)

Oysa Arkadaş çok geçmeden, Ocak 1971'de, “yurtlarını yiğitçe savunanlara” adadığı “ADAK” şiirini yazacak (bu şiirin dergilerde yayımlandığını sanmıyorum), dostlarına okuyacak ve dostları ona, “Hah! İşte oldu. Tamam!” diyecektir.

“YENİDEN HIZLI ŞİİRLER” FASLIDIR

Bu kez, 70 yılının Haziran ayındayız.

Salim Şengil'in yayımladığı DOST dergisine –sanırım, derginin o günlerdeki seçicilik görevini yürüten Özdemir İnce idi– üç-dört şiirimi vermişti Arkadaş. Bu şiirlerden birinin sonu şöyle idi:

“Ve tutulmaz coşkumuz.
Patlar suratlarında bayların
bir tokat gibi!”

Sevgili Arkadaş, şiirin bu son üç dizesini olduğu gibi çıkartmış, önceki dizelerden birini biraz değiştirmiş, yarattığı yeni dizeyi de şiire son dize olarak uygun görmüş ve herhalde yeniden daktilo ederek götürüp vermiş.

Böyle yaptığını bir süre sonra söyledi bana. Açıkçası, bozulmuştum. Ama sesimi de çıkartmadım. Ne de olsa “DOST” dergisinde yayımlanacaktı şiirlerim.

Evet, “hızlı şiirler” yazmıyordu Arkadaş. Bense, şiirin “hızlı”sına meraklıydım. Ama bu “yaklaşım farkı”, hiç mi hiç sorun yaratmıyordu aramızda. Tersine, destek oluyordu bana!

“ŞARAPLAR VE ÖFKELER” FASLIDIR

“Nasıl anlatsam
değil, nasıl başlatsam
o şanlı günü
gecenin oynaşını
çılgın güruhu
kanlı düşmanı”

dizeleriyle başlayan “ADAK” şiirindeki yurt, S.B.F. yurdudur. Bu şiiri yazdığı günlerde Basın Yayın öğrencisidir Arkadaş. Bu yüzden de S.B.F. yurdunda kalmaktadır. Yurttaki odasının balkonunda, balkon duvarının kıyıcığında boşalmış, ucuz şarap şişeleri vardır. Sahi, rakı içtiğini hatırlamıyorum Arkadaş'ın. Ama yurt balkonunda içtiğimiz şarapları iyi hatırlıyorum.

Bilinen baskın sonrasında yazdı “ADAK” şiirini. Ve bir gün incecik, kırılgan sesiyle, tutulmaz bir coşkuyla okudu yazdığını. Onu öylesine öfkeli görmemiştim hiç. Çıkan çatışma sırasında, herkes gibi, o da dayak yemişti. Ama görünürde önemli bir şeyi yoktu.

......................

9 Mayıs 1973'te toprağa verdik Arkadaş'ı. Hemen sonrasında T. Sönmez'e bir mektup yazdım. Mektup, Arkadaş'ın ölüm haberiyle başlıyordu. Bu ani ölümün nedenlerine gelince: S.B.F. baskını sırasında yediği darbeler, pekala bu ani ölümün nedeni olabilirdi. Bunun böyle olduğuna içtenlikle inanıyordum. Daha sonra Nadas Yayınları'nca basılan “ŞİİRLER” adlı kitap yayımlandı. Kitabın arka yüzündeki yazının bir bölümü şöyle idi:

“Ölüm sebebinin beyin kanaması olduğu, bununsa, 12 Mart öncesi S.B.F. baskını sırasında ve bunun ardından yediği ağır darbelerle ortaya çıktığını, yakın çevreleri ve ailesi açıklamış bulunuyor.”

Demek ki, ölüm olayını izleyen günlerde, benimle aynı kanıyı paylaşan başka kişiler de varmış.

Evet, Arkadaş beyin kanaması sonucunda öldü.

Vaktiyle yediği darbelerin beyin kanamasına yol açması olasılığına gelince: Mümkündür. Neden olmasın?

“ŞARKILAR” FASLIDIR

İncecik, kırılgan sesiyle diyordum ya... gelin şarkı söyleyelim şimdi: İncecik kırılgan sesiyle Arkadaş'ın!

Çok söyledik. En çok da AÇIK BIRAK PENCEREYİ diye başlayan şarkıyı…

Bu yazıyı yazmaya oturduğumda, ortak bir dostumuza, “Neler hatırlıyorsun Arkadaş'a dair?” diye sordum.

“En çok, şarkılar” diye yanıtladı.

Evet, en çok şarkılar... Ve en çok, AÇIK BIRAK PENCEREYİ diye başlayanı... En çok bu şarkıyı söylerdi Arkadaş. “PENCERE” adlı o doyulmaz güzellikteki şiiri ise şöyle başlıyor:

“pencereyi kapama
gök dolabilir içeri”

“ARKADAŞ’IN ROTESTOSU” FASLIDIR

Tunalı Hilmi Caddesindeki (Ankara) bir apartmanın bodrum katı.

Arkadaş'ın annesini, babasını ve kardeşini ya da kardeşlerini getirmeye hazırlandığı günler...

Zaman zaman konuğu oluyorum. Birbirimize şiirlerimizi okuyoruz.

Arkadaş’ın son şiirleri beni şaşırtıyor. Çünkü okudukları tipik Atilla İlhan ya da Oktay Rıfat ya da Metin Eloğlu şiirleri...

“Yahu!” diyorum, “bu şiirleri sen mi yazdın?”

“Evet” diyor, “ben yazdım.”

Meğerse, A. İlhan, O. Rıfat, M. Eloğlu ve benzeri şairler gibi yazmak zor değilmiş! İsteyen, bir çırpıda onlar gibi yazabilirmiş! İşte bunu ispata çalışıyormuş.

Konuşuyor ve şu sonuca varıyoruz ki, eğer bizler “üstatlar” gibi yazabiliyorsak bu, bizim yeteneğimizden çok, “üstatların” oluşturdukları söylemin gerçekliğinden ileri gelmektedir.

O şiirlerini, sanırım, yırttı Arkadaş.

“NİYE ARKADAŞ Z.ÖZGER” FASLIDIR

Bir gün eve geliyor Arkadaş. Yokum.

Gitmek üzereyken,

– Yavrum, adın ne?

– Arkadaş.

– Anladım arkadaşısın oğlumun. Ama adın ne?

– Arkadaş.

– Yavrum tamam... arkadaşısın. Ama adını söyle de seni falanca aradı diyeyim oğluma.

– Vallahi de billahi de adım Arkadaş!

Eve geliyorum ve annemle Arkadaş diye bir adın olup olamayacağı üzerine konuşuyoruz.

Adı Zekai idi. Ama kendi kulağına “Arkadaş” diye üflemişti adını.

“ANA DEĞİL ANNE” FASLIDIR

“Anne” sözcüğünün vurgunuydu Arkadaş.

Daha bir ince, daha bir farklı söylerdi bu sözcüğü.

Büyük anlamlar yükleyerek...

Sözün burasında, okuyucudan özür dileyerek, yeniden bana, benim yazdığım bir şiire dönmek istiyorum. DOST dergisinde Arkadaş'ın müdahalesi ile yayımlanan şiire...

Yaşadığımız günleri anlatmak gibi bir amaçla yola çıkmış ve yaklaşık, şunları söylemişim:

Bir kadının, anneye benzer bir kadının, uzak bir “kerhanenin” kuytu bir odasında kanlı ve “şerefli” çığlıklarla gerinmesi vb...

Sevgili Arkadaş, iznimle (!) “ana” sözcüğünü “anne” olarak değiştirivermiş.

– Niye böyle yaptın Arkadaş?

Arkadaş kendinden son derece emin:

– Bir acıyı anlatıyorsun. Acıların beşiği olan “anne” sözcüğü buraya cuk oturmuş. Ama bu sözcük “ana” diye yazılmaz ki...

– Ulan, niye yazılmasın?

– Lafın “anne” gibi incelikli söylenmişi varken, “ana” gibi kalınlıklı söylenmişi olmaz olsun!

......................

Mayıs 72'de yayımlanan “GÜNLER PERŞAN” şiirineyse şöyle diyor Arkadaş:

“ah benim sevgili annem
oğlun da elbet yurtseverden
bir gün bırakır da sizi yüzüstü
yüzüstü değil: elbette bizüstü
bırakır da: kötü sarmaşıkları, yaban güllerini
bırakır da sekizyüzlük hırtları{2}, şunları bunları
giriverir senin sıcacık kucağına
yani hem sana karşı, hem senin için
giriverir o yanılmaz tarihçinin yaprağına
ölüm mü dedin annem
ölüm senin gibi güzel annelerin
senin gibi güzel çocuklar feda etmiş
o tarih atlasında bir kırmızı gül olur ancak
koksun diye çocukların bahçesi

“UKALALIK” FASLIDIR

Bir gün olsun, slogancı şiir yazmadı Arkadaş.

Ama, şiire yeni soyunduğu yıllarda, “toplumcu gerçekçi şiir” deseydi, eminim ki slogancı söyleşiye düşecekti. İyi ki, ilk günlerinde “toplumcu gerçekçi şiir” demedi.

İyi ki, –bir süre dışlandıysa da– “başka bahçeler”de gezindi. Eğer posterlere alınan dizelerinde bile, slogancı bir söyleyişin izlerine rastlayamıyorsak, bunun temelindeki neden, gezindiği “aykırı bahçelerdir. Bu “aykırı bahçeler”in başlığı ise SAKALSIZ BİR OĞLANIN TRAGEDYASI'dır.

Ama Arkadaş, o günlerde kitap yayımlamadı.

Bu nedenle de Arkadaş'ın SAKALSIZ BİR OĞLANIN TRAGEDYASI adlı bir kitabı yoktur.

Derken... şöyle şeyler oldu:

Aynı zaman dilimi içerisinde, hem “bir başka şiirin söylemi”yle, hem de “toplumcu gerçekçi şiirin söylemi”yle yazdı.

Yani hem SAKALSIZ BİR OĞLANIN TRAGEDYASI'nın, hem de TAMİRAT'ın şairiydi.

Ama Arkadaş, o günlerde de kitap yayımlamadı.

Bu nedenle de Arkadaş'ın SAKALSIZ BİR OĞLANIN TRAGEDYASI adlı bir kitabı yoktur.

Hızla karar verdi, toplumcu gerçekçi şiirin söylemine yöneldi.

– Arkadaş'ın bu döneminde, hangi değişim “ağıraksak” oldu ki zaten?

Artık Arkadaş, katiyyen SAKALSIZ BİR OĞLANIN TRAGEDYASI'nın şairi değildi (!)

Ve Arkadaş, o günlerde de kitap yayımlamadı.

Bu nedenle de Arkadaş'ın SAKALSIZ BİR OĞLANIN TRAGEDYASI adlı bir kitabı yoktur.

......................

İlk yayımlayacağı kitabının adı SAKALSIZ BİR OĞLANIN TRAGEDYASI olacaktı. “Ne zaman yayımlarsam yayımlayayım, adı bu olacak!” derdi

......................

Bu bilgiye sahip olmama karşın, T. Sönmez'e yazdığım mektupta, “Arkadaş böyle isterdi” demedim. Daha sonra Nadas Yayınları'nca kitabının yayımlanacağını öğrendiğimde de bu noktayı dile getirmedim.

Nedeni mi? İşte söylüyorum:

O zamanki kafamla, doğrusu, yakıştıramamıştım bu adı Arkadaş'ın şiirlerine.

Bu baptan olmak üzere;

şu anda giriş yazısını yazmakta olduğum bu kitabın adı ne olacak?

Sahi, ne olacak?

Kitabı yayımlayan arkadaşlara iki önerim var:

– SAKALSIZ BİR OĞLANIN TRAGEDYASI

– ARKADAŞ'IN KİTABI

“SONDAN BİR ÖNCESİ” FASLIDIR.

Ankara'da, Zafer Çarşısında gördüm Arkadaş'ı.

Arkadaşlarıyla birlikte, oturmuş çay içiyordu.

Uzaktan selâmlaştık.

Nasıl olsa yarın bilemedin öbür gün... yakından selamlaşırdık (!)

Olmadı. Selâmlaşamadık.

“SON” FASLIDIR

En son, morgda gördüm onu.

Tabutunun içinde...

Alnındaki izleri sorduğumda, yapılan otopsinin izleri olduğunu söylediler.

......................

73 yılının 9 Mayıs günü uğurladık Arkadaş’ı.

Üstüne çiçek ve toprak attık.

Ve bir süre, inanamadan yaşadık ölümüne.

......................

“AMA” FASLIDIR

“ama şimdi kim kandırabilir sizi

bir ölünün hayat kokan ağzını öpmek için”{3}

Erken Bir Ölümden Geriye Kalanlara
Toplu Bir Bakış Denemesi

İsmail Uyaroğlu

Yayımlamaya yeni başladığı yıllardı. O sıralar genç bir ozan, Can İren intihar etmiş. Yeni Dergi de sağlığında hiç bir dergide görünmemiş olan bu ozanın şiirlerini, tanıtmak amacıyla topluca basmıştı. İşte, değinme biçiminde bir yazı olan “Dergilerde” de, bunu anarak şöyle diyordu: 'Yazık ki İren geç kalmış bir Ozan. Yeni Dergi'nin Mart 68 sayısıyla kalıp gidicek. Oysa var olsaydı değişik bir sesi sürdürebilecek gibi geldi bana İren.” (Yordam, 1968, sayı: 19) Nerden bilebilirdi ki o gün bir başkası için söylediği bu sözler, yıllar sonra kendisi için de geçerlilik kazanacak. O da yayımlayabildiği birkaç şiirle kalıp gidecek şimdi. Oysa var olsaydı değişik bir sesi sürdürebilirdi belki de. Henüz yeni kuruyordu şiirini.

Arkadaş Z. Özger'den söz ediyorum. Öldü. 25 yaşında. Nasıl öldüğü belli değil. 5 Mayıs sabahı sokakta ölü olarak bulunmuş. Otopside yara bere izi bulunmamış ama “beyin kanaması” diye rapor verilmiş. Karanlık bir ölüm... 1948, Bursa doğumluydu. Basın Yayın Yüksek Okulu'nu bitirmişti. Hafif sarışın ve ince yapılıydı. Özel yaşamı ve kişiliği üstüne başka da bilgim yok pek. Bir de imzasındaki “Z”nin Zekai olduğunu biliyorum. Ancak şunu kesinlikle söyleyebilirim. (1968 yazında 3-5 günlük sıkı bir arkadaşlığımız olmuştu, o zaman tanıdım) az bulunur bir içtenliği, pırıl pırıl, sıcak, dost bir yüreği vardı. (Bu son söylediklerim, gelenekselleşmiş bir tavrın, “ölüyü saygıyla anma” tavrının gerektirdiği zorlama sözler değil, en içten duygularımdır. Özellikle belirtmek isterim.) Dediğim gibi yaşamı ve kişiliği üstüne pek bilgim yok. Ben, toplu tanıtma ölçüleri içinde, şiirine yaklaşmaya çalışacağım bu yazımda.

İlk şiiri Ağustos 1967'de çıkar. Soyutun 28. sayısında: “Sakalsız Bir Oğlanın Tragedyası”. Daha ilk şiirinde İkinci Yeni etkisi açıkça gösterir kendini. Şiire o yıllarda başlayan hemen her genç ozanda olduğu gibi. Çünkü İkinci Yeni hala gözde şiirdir daha. Gerçi eleştirilerle yetersizliği, yanlışlığı vurgulanmaktadır ama yerini dolduracak şiirler yazıla- mamaktadır. Dolayısıyla da şiire gözünü yeni açan genç ozan, karşısında İkinci Yeni'yi görmekte, ondan etkilenmektedir. Arkadaş Z.Özger için de böyle olmuştur bu. Öz olarak da biçim olarak da İkinci Yeni'den etkilenmiştir ilk yıllarda. Ama ileride değişecek, şiirini de doğru, sağlıklı bir yola sokacaktır. Yeri gelince değineceğiz buna, şimdilik ilk şiirlerini tanımaya çalışalım. Önce öz yönünden : Başlarda kötümserdir yazdıkları; hüzün, acı, umutsuzluk egemendir dizelerine. Zaman zaman ironiye ağırlık veren, güleç yüzlü şiirler de yazar. “Sakalsız Bir Oğlanın Tragedyası” böyle bir şiirdir örneğin, mizah öğesini bolca kullanır:

“yoksul ve utangaç bir müşteriyim ben
sizde güneş bulunur mu biraz kaktüs alıcam
saksılarım yeşersin üç beş bulut verin de
çok üşüdü güneşten şizofreni olucak
çabuk olun lütfen dikenleri solucak
yanaklarım gobi çölü soğuk su içer misiniz”

Onun mizaha yaslanan, güleç şiirler yazması, bulunduğu kapalı odada bunalan birinin, zaman zaman nefes almak için kendini dışarı atmasına benzer. Burada şu söylenebilir: Gerçekte Arkadaş Z. Özger'in bireyci bir dünya görüşünün egemen olduğu ilk dönem şiirlerinde, üç ana özellik görülür. Bir karamsarlık, hüzün –ki bu en çok rastlanandır– iki ironi, üç çocuksuluk. Bu üçü arasında gelir Arkadaş. Kimi şiirinde birinci, kimisinde ikinci, kimisinde üçüncü, ağırlık noktasını oluşturur. Şöylesi daha doğru olurdu herhalde: Kötümser şiirlerinin dışındaki öbür şiirlerinde ironiyle çocuksuluk iç içedir, kesin bir ayrım yapılamaz; ancak birinin öbürüne oranla daha baskın olduğundan söz edilebilir, o kadar.

Biçime gelince... Yukarıda da belirttiğimiz gibi Arkadaş Z. Özger, biçimde de İkinci Yeni etkisinde kalmıştır. Ama uç noktalara götürmemiştir bu etkiyi. Sözgelimi uzak çağrışımlar, sözcük atlamalar, kırpmalar, sözdizimini altüst etmeler, çok özel ve kapalı bir imge örgüsü, –bir iki şiiri dışında– genellikle görülmez onda. Ancak bir özel biçim oyununa sık sık rastlanır ki çok masum bir oyundur bu ve sevimlilik katar ona. Çocuksuluğunu da bütünler ayrıca. O da fiilleri, zaman zaman İstanbul ağzıyla söylendiği gibi yazmasıdır. Sızıldanan, ezik sesli bir şiir olan “Sığıntı Kuşu”ndan sonra yayımladığı ve gene hüznün, acının egemen olduğu üçüncü şiiri “Yolcu”dan bir alıntı yaparak örnekleyelim bunu. (Bir önceki alıntıda da görülmektedir aynı biçimsel oyun.):

“beklerim bir şeyleri
koparıcak sökücek alıp götürecek beni
beklerim bir şeyleri”

(Bir ara not: 1968'de bir derginin yazı kurulunda görev de alır Arkadaş Z. Özger. Hüseyin Cevahir'in de yazarları arasında bulunduğu, nisanda çıkmaya başlayan ve hemen kapanan “Yeni Eylem” dergisidir bu.)

Dördüncü şiiri yine Soyut’ta çıkar: “Güzelleme”. Bu da umutsuzluğun şiiridir. Hatta intiharın sınırlarında dolaşan bir şiir. Ama bir dize vardır ki Arkadaş'ın gelecekte ne gibi bir değişime uğrayacağını, daha o zamandan bildirir gibidir: “uyuz bir kedi gibi kaşınıyor edebiyat”. Toplumcu bir kaygıyla söylenmemiştir elbet, çünkü hala bireyci ve bunalım şiiri yazmaktadır kendisi de. Ancak bunun da yetmediğini, hastalıklı bir yanı olduğunu, olumsuzluğunu sezmiştir. Bu yetmezlik daha sonra bilinçlendirilecek ve aşılmaya çalışılacaktır. Nitekim pek gecikmez bu konuda. İki ay sonra toplumsal içerikteki ilk şiirini yayımlar. Öbür, bireyci şiirlerine oranla, özüne uygun olarak daha açık, yalın bir şiirdir “Oyun/Mat”. Ve çocuksu bir deyişi vardır. (Yukarıda anmıştım bu özelliğini, burada bir şey daha eklemek istiyorum: çocuksuluk zaman zaman fışkıran bir yeraltı suyu gibidir Arkadaş'ta; yalnız ilk dönem şiirlerinde değil, toplumcu dönem şiirlerinde de gösterir kendini.

Bu noktada, önemli gördüğüm bir şeyi belirtmekte yarar görüyorum. Arkadaş Z. Özger, 1969'da, bir yandan toplumcu nitelikteki Forum'da toplumsal özde şiirler yayımlarken bir yandan da edebiyat dergilerinde bireyci şiirlerini sürdürmektedir. 1970'te ise hiç toplumcu şiir yayımlamaz, hepsi bireycidir. Ben şöyle açıklıyorum bunu: Ya Arkadaş bu şiirleri (bireyci şiirleri), daha önce gönderdi de dergiciler bekleterek geç yayımladılar ya da bir yandan toplumcu şiire yönelirken öbür yandan eski yazdıklarının ölü olarak kalmasına gönlü el vermedi ve isteyerek böyle davrandı. İkisi de olabilir, ancak ben İkincisini daha olası görüyorum. Çünkü insan, bir gün kendisine ters de gelseler, kolay kolay geçemiyor yazdıklarından. Sonra hiçbir şiir 1,5 yıl beklemez bir dergicinin elinde. Beklerse yayımlanmayacak demektir zaten o.

69'da, “Oyun/Mat”tan başka, Forum'da çıkan öbür şiirleri şunlar: “Karıncafil”, “Mumsöndü”, “O Eski Bir”, “Şiirler”, “Tamirat” ve “Kadercinin/Kendine Tapmadan Önceki Son –Ya da Sona Yakın– Öfkesinin Bir Dünya Görüşünün Yorumuna Başlangıç Olan/Çelişkili Kötü Şiiridir”. Biri hariç, hemen hepsi de toplumcu döneminin ilk çıraklık deneyleri olarak nitelenebilir bunların. Henüz eski biçimin etkisinden kurtulamamıştır, bir arayış içindedir. (Ama anlaşılır olmaya özellikle dikkat eder gibidir birçoğunda.) Yalnız içlerinde bir tanesi vardır ki her yönden en yetkin şiirlerinden biridir Arkadaş’ın. Kendi geçmişi ve ailesi hakkında ipuçları da verir bu şiirde. Bir yandan da özeleştirisini yapar. Gerçekten özlü, güzel bir şiirdir “Tamirat”:

“gördüm ki bir cuma gecesi ertesi
babamın eskimiş bürokrat ayakkabılarının tamiratına
nefretle vurduğu örsü ve çekici
öfkesini köseleden ayırdığı bıçak
açılmış bir gül gibi duruyor önümde
vur gülüm vur gülüm vur gülüm
vur sen de burjuva ayakkabılarının altına
artık ne soğuk damarlarımdaki ne sıcak
sadece bıçak gülüm sadece bıçak”

Aynı yıl yayımladığı bireyci şiirler de şunlar: “Büyütürken Bir Gülü”, “Hüzün Mevsimi”, “İğdiş Bedevi”, “Bir Gün Sevişmeyi Bana”. İğdiş Bedevi hariç, öbürleri hüzün, acı ve yalnızlık şiirleridir:

“yalnızlık yenilmiyen gıladyatör”
  (Bir Gün Sevişmeyi Bana)

İçli, duygusal yanını yansıtması bakımından “Hüzün Mevsimi”nden de bir alıntı yapmak isterdim:

“ben doğma büyüme evciyim göç benim harcım
değil
hasret bana çabuk dokunur yalnızken karanlıktan
korkarım

mesala mevsim kışsa yağmur yağıyorsa
mesala annem de yoksa yanımda
mesala şimşek de çakıyorsa ben çok korkarım, ağlarım”

“İğdiş Bedevi” ise mizaha abanan bir şiirdir:

“İyiliksever şeyhim size bir sürprizim var
kırk karınızdan kırkıyla yatmak istiyorum bir gecede
bana şeyinizi ödünç verir misiniz”

Daha önce belirtmiştim, 70'te yayımladığı şiirlerin ise hepsi bireyci çizgidedir Arkadaş'ın. Aynı temler yinelenir bu şiirlerde de : “Her şey Tekrardır Biraz”, “Merhaba Canım”, “Beyaz Ölüm Kuşları”. (Epey uzun olan bu son şiir, bilinçli mi bilmiyorum, psikanalitik birimlerle örülmüş.) Bir de aşk şiiri vardır bu yılkilerin içinde; “Eksik Bir Gün İçin Şiirler.”

71'de iki şiir yayımlar. İkisini de Ulus'un sanat sayfasında : “Korku” (4 Şubat 1971), “Sözcük” (15 Nisan 1971). Hala biçimsel bir arayış içindedir. Henüz yeni uygun biçimi bulduğu söylenemez. Ama bireyci dünya görüşünü bütünüyle bırakmıştır. (Bu, 26 Kasım 1970 tarihli Ulus'ta yayımlanan “Bir Değinme Üzerine” başlıklı yazısındaki tavrından da çıkarılmaktadır zaten.) Ancak dediğimiz gibi çelişki (eski biçim - yeni öz çelişkisi), hala sürmektedir. İlerde Yansıma'da yayımlayacağı şiirlerle, bu çelişkiyi olumlu biçimde çözümlemeye doğru ilk adımını atacaktır ama... ama ölüm çıkacaktır bu kez de karşısına. Yine de bu kısa süre içerisinde, yapılabilecek aşamayı en başarılı biçimde gerçekleştirmiştir denilebilir rahatlıkla... Ulus'ta çıkan bu iki şiirden “Korku”da, daha önceki bireyci şiirlerinde bile rastlanmayan ölçüde, biçimsel oyunlara başvurmuştur Arkadaş. Bence, arayış içinde olan biri için doğaldır böyle bir deneme. Ayrıca kendi yapısı içinde değerlendirilecek olursa pek de başarısız sayılmaz. Birkaç yorum birden getirebilmektedir hece bölmeleriyle:

“kurtulur
mu insan
kurt
kurt
ulur
ken
–düzende–
ve insan
DA
var
ken
–korku
ki engeller başkaldırmayı çobana
aH kurtulmak”

Yansıma'da çıkan şiirleri, yukarıda belirttiğimiz gibi, daha bir oturmuştur Arkadaş Z. Özger'in. Sağlığında dört şiir yayımlamıştır bu dergide: “Aygın”, “Pencere”, “Sana Benzer” ve “Kan Reçetesi”. Ölümünden sonrada iki şiiri yayımlanmıştır: “Sevdadır”. (Günümüzün Türk Şiiri Özel Sayısı), “Aşkla, Sana”.

“Aygın” düzyazı biçiminde yazılmış bir şiirdir, –küçük bir bölüm dışında. Kendisiyle hesaplaşır ve yeni bir özeleştirisini yapar:

“artık çöz salgınının iplerini ve kavruk bir çarpıntı olan bireyci gizemini dünyaya bırak, senin yırtıcı kuşlar ve güvercinler arasından ustalıkla geçirdiğin ışıltısız kargın elbet saplanacak ilençli bir bulut bulur gözyüzü arenasında.”

Hayatı yeniden ve doğru olarak değerlendirmeye çağırır kendini:

“kurcala yaşamın gizemli torbasını ekmeğin ve terin kardeşliğini kıskan sana toprağı ve aşkı öğretecek hayat denen anneye koş”

(Bu şiirin altında “Temmuz 1970” tarihi vardır: alınan bunca yoldan sonra geç kalmış bir çağrı değildir bu yani.) Aynı sayıda çıkan “Pencere” ise en güzel şiirlerinden biridir Arkadaş Z. Özger'in. Kuruluşu, örgüsü, yalınlığıyla yetkin bir örnektir. Zaten Yansıma'da yayımlanan son şiirlerinin hiçbirine kötü denemez. Artık güzel, sağlam şiirler vermeye başlamıştır Arkadaş. Çıraklıktan kalfalığa doğru geçerken şiiri tanımış, gizini yakalamıştır. “Pencere”, umudu vurgulayan aydınlık bir şiirdir:

“pencereyi kapama
gök dolabilir içeri”

(Bu şiirin altında da “Mart 71” tarihi vardır.) “Sana Benzer”, öbür şiirlerinden bir yanıyla ayrılır. Bu şiire gelinceye dek hemen hiç noktalama işareti kullanmamış ve bütün dizeleri küçük harfle başlamıştır Arkadaş Z. Özger. Bu şiirdeyse noktalama işareti ve dize başlarında yer yer büyük harf kullanmaya başlar. “Kan Reçetesi” ise öfkenin şiiridir. Öfkenin niçin ve kime olduğu, ince bir zekanın ürünü olan ustalıklı imgelerle başarılı biçimde ulaştırılır okuyucuya. Bu şiirden çok beğendiğim son üç dizeyi buraya almak isterim:

“çılgın bir şafakla tazelenen gökyüzü
bir taze tomurcuk gibi açar
kanıyan alnında senin”

Ölümünden sonra yayımlanan şiirleri “Sevdadır” ile “Aşkla, Sana”da da başarılıdır Arkadaş. Özellikle açık, yalın, duru dili ve ince bir duyarlığı ölçülü biçimde iletebilmesiyle “Sevdadır” övgüye değer. (Yer yer gelenekselden yararlanmayı deneyen bir deyiş araştırması da görülür bu şiirde.) İçerde olan sevgili üstünedir:

“Giyecek çamaşır getirdim sana
adettir diye değil, sevdim diyedir
bağışla, eski biraz
bedenim uygundur diye bedenine
elimle yıkadım, ütüledim
elma ağacında kuruttum”

Yazımı, Yansıma'nın 19. sayısında yayımlanan mektuplarının birinden bir alıntıyla bitirmek istiyorum. Henüz tamamlanmadığım ve adının “Gezgin” olacağını söylediği bir şiirden üç dize bu:

“hüzün: hep bilinir
bir afyon çiçeğidir önceleri
dalayan bir ısırgan olur sonra”

Arkadaş için de “afyon çiçeği” olmaktan çoktan çıkmıştı hüzün; “dalayan bir ısırgan” gibi yakınış ve “uyandır...”mıştı. Yepyeni bölgelerdeydi artık o. Umudun, inancın, öfkenin bölgelerinde. Ve sesini tam bunların türküsünü söylemeye ayarlamışken ölüverdi işte. Yine de söyleyebildikleriyle bile iyi, yürekli bir türkücü olduğunu kanıtladı bize. Ama çok daha iyilerini söyleyebilecek güçte ve yetenekteki birinin, bir daha ağzını açmamacasına susmasının acısını hiç bir şey dindiremiyor. Bir şey hariç: yürekli başka türkücülerin ve bunların oluşturduğu bir büyük, sonsuz korunun var olduğunu, önüne geçilemez biçimde de var olacağını bilmekten başka. Arkadaş Z. Özger, alçak gönüllü sesiyle bir zamanlar bu koronun saflarında yer almış genç bir ozan olarak, saygıyla anılacaktır.

*      *

*

Bu yazı, Arkadaş'ın ölümünden hemen sonra, o zamana dek dergilerde çıkmış şiirlerini topluca değerlendirmek amacıyla yazılmış ve Yeni a Dergisi'nin Ağustos 1973 sayısında yayımlanmıştı. Oradan da kitabın ilk baskısına alınmıştı. Dolayısıyla bir bölümü daha sonra Yansıma'da da yayımlanan kitaptaki kimi şiirler, kaçınılmaz olarak, değerlendirme dışı kalmıştı. Şimdi, bu ikinci baskı nedeniyle, kısaca onlara da değinip, bu eksikliği gidermeye çalışacağım.

Arkadaş'ın, sağlığında yayımlama olanağı bulamadığı şiirlerden biri “Müfreze”. Biçimiyle öbürlerinden hemen ayrılan bu şiir, daha önce sözünü ettiğimiz “Aygın” gibi, düzyazı biçiminde kurulmuş. Zaten ikisi de hemen hemen aynı günlerde yazılmışlar, iki ay arayla. İçeriği de “Aygın”a benziyor: Bir kendini gözden geçirme, kendisiyle hesaplaşma şiiri.

“Adak”sa, bir olayın şiiri. Arkadaş'ın da derinlemesine yaşadığı anlaşılan, öğrencilik günlerindeki bir yurt baskını anlatılıyor. Şiir, Ocak 71 tarihli.

“Orman” da bir olayın şiiri. Aynı olayın öbür kişisine adanmış olan “Sözcükle ayın günlerde yazıldığı anlaşılan (ikisinin de yayımlanış tarihleri Nisandı) bu şiir, Arkadaş'ın, ileride daha da olgunlaştıracağı ve kendinin kılacağı bir biçimin, sesin ilk örneklerinden sayılabilir.

Ekim 71 tarihli “Yeryüzü Ağacı” ise, söyleyişte her zaman cüretkar davranan, araştırıcı olan Arkadaş'ın, taze sesli bir şiiri. Şu iki dizenin güzelliği ise, çarpıcı boyutlara ulaşmış :

“şair olmak kolay değil yavrum
uzvun o kadar güzelken”

Hemen hemen aynı dönemde, 72'nin Mart, Mayıs, Eylül, Ekim aylarında yazılmış dan “Gezgin”, “Günler Perşan”, “Kaval” ve “Söyle Türkünü”, Arkadaş'ın” uzun, ama doğrusu uzunlukları oranında da yığına olmaktan kurtulamamış şiirleri. Son ikisi, ayrıca, birbirinin devamı gibi.

Aralık 71 tarihini taşıyan “Ferhat” ise, Arkadaş'ın en güzel şiiri. Yalnız Arkadaş'ın değil, bence, Türk Şiirinin de en güzel şiirlerinden biri. İçeriğiyle, biçimiyle, sesiyle, imgeleriyle, her şeyiyle dört dörtlük bir şiir. Türk şiiri üstüne yapılmış her antolojiye girebilecek yetkinlikteki bu şiirin, ayrıca, gelenekten yararlanmanın ne demek olduğunu gösteren, bu konuda örneklik edebilecek bir özelliği var. İşte ilk iki dörtlüğü:

“kara yeller ak yerleri dövende
sevdanı yüreğine kuşat
al sesimi vur kanının gümbürtüsüne
zamanıdır dağları delmenin, Ferhat
dağların başı yaslı
Ferhat'ın sevdası kan ağlar
yüreğin sağlam, bileğin güçlü Ferhat
istesen dağlar dağlar...”

Yazılış tarihi belli olmayan “Ankara'lı Dört Dörtlük” de Arkadaş'ın güzel şiirlerinden biri. Hem gelenekten yararlanış biçimi, hem söyleyişteki ses benzerliği nedeniyle, bu şiirin, “Ferhat'la aynı günlerde yazılmış olabileceğini sanıyorum.

Geleneksel halk şiirimizin sesini, bu ikisindeki kadar olmasa da, yer yer “Kokulu Böcek”te de yokluyor Arkadaş.

Burada, onun, ilk yazıyı yazarken –biraz da o nitelikteki şiirlerinin henüz hepsinin yayımlanmamış olması nedeniyle- yeterince göremediğim bir özelliğini belirtmek isterim. Arkadaş’ın, kimi şiirlerinde görülen ayırıcı özelliklerinden biri de, gelenekten ustaca yararlanışıdır. Onun, bu konuda epey düşünmüş olduğunu sanıyorum. Zaman zaman halk şiirinin, zaman zaman tekerlemelerin, zaman zaman masalların, zaman zaman destanların, hatta zaman zaman Dede Korkutun (“Aşkla, Sana”nın. başlarında olduğu gibi) sesini, bilerek, bilinçli kullanır. Bu geleneksel sesi yakalayıp kendi şiirinin dizginine vurmada gösterdiği hüner, doğrusu övgüye değer.

Yıllar sonra bugün, bu şiirlere bir bütün olarak yeniden baktığımda, ilk yazıdaki iyimserliğimde pek haksız olmadığımı düşünüyorum. Ve o zaman söylediklerimi, on bir yıl sonra bugün de aynı inançla yineliyorum: Arkadaş, “...söyleyebildikleriyle bile iyi, yürekli bir türkücü olduğunu kanıtladı bize.”

İçindekiler

Sakalsız Bir Oğlanın Tragedyası 3

Sakalsız Bir Oğlanın Tragedyası 4

Sığıntı Kuşu 6

Yolcu 8

Gözleme 10

Büyütürken Bir Gülü 12

Oyun Mat 14

Hüzün Mevsimi 16

Karınca Fil 20

Mumsöndü 22

İğdiş Bedevi 24

O Eski Bir 26

Şiirler 28

Tamirat 30

Kadercinin / Kendine Tapmadan Önceki Son – ya da Sona Yakın – Öfkesinin Bir Dünya Görüşünün Yorumuna Başlangıç Olan Çelişkili Kötü Şiiridir 32

Bir Gün Sevişmeyi Bana 38

Her Şey Tekrardır Biraz 40

Merhaba Canım 42

Beyaz Ölüm Kuşları 43

Eksik Bir Gün İçin Şiirler 48

Müfreze 50

Korku 52

Adak 54

Pencere 58

Orman 59

Aygın 60

Sözcük 62

Kokulu Böcek 63

Yeryüzü Ağacı 65

Kan Reçetesi 67

Ferhat 71

Sana Benzer 72

Gezgin 74

Günler Perşan 79

Kaval 82

Söyle Türkünü 87

Aşkla Sana 91

Sevdadır 94

Ankara’lı Dört Dörtlük 97

Yayımlanmamış Şiirler 98

Uyarca 99

İlhanca 100

Kurdeşen 102

Mektuplardan 108

Arkadaş z. Özger ve Şiir İçin 118

Erken Bir Ölümden Geriye Kalanlara Toplu Bir Bakış Denemesi 127

{1} Ataol Behramoğlu, BİR GÜN MUTLAKA, 1969, DE YAYINLARI, İST.

{2} Bu şiiri yazdığı günlerde TRT'de çalışıyordu Arkadaş. “HIRT” dediği acep ne ola ki diye uzun uzun düşündüm, bulamadım.

“sekizyüzlük”e gelince... Ayda sekizyüz lira arıyordu.

{3} “BEYAZ ÖLÜM KUŞLARI” adlı şiirinden…