LUCRETIUS CARUS

VARLIĞIN YAPISI

(De Rerum Natura)

Latinceden çeviren:

İsmet Zeki Eyüboğlu

ÖNSÖZ

Batı kültürünün gelişmesinde büyük yararlılıkları, emekleri bulunan, günümüzün düşünce ölçüleri içinde ele aldığı konulara derin bir görüş, keskin bir anlayış gücüyle iki bin yıl önce ışık tutan "De Rerum Natura" yazarının yaşama süreci üstüne bildiklerimiz pek azdır. Elde bulunan eksik bilgilere bakılırsa Titus Lucretius Carus İ.Ö. 98-55 yılları arasında yaşamış, yazılarını bitiremeden çıldırmış, kendi eliyle canına kıymıştır. Eksik kalan yazılarını ölümünden bir süre sonra Cicero sona erdirmiş, derleyip düzenlemiştir. Bunların doğruluğunu kestirecek durumda değiliz, elimizde bunların dışında ölçülü bilgiler verecek belge de yoktur.

Onu anlamak, getirdiği görüşün, davranışın derinliğine inip özünü kavramak, yaşadığı yıllar içinde geçen sayılı günlerinin anılarını bir bir göz önünde bulundurmaya değil; ancak çağının düşüncelerini, felsefe-kültür düzenlerini tanımaya, yetiştiği ortamın değer örgülerini bilmeye bağlıdır.

Lucretius ortaya yeni bir görüş, yeni bir düşünce düzeni koyduğu sanısında değildir. De Rerum Natura'nın birçok yerinde, öğretmeni olan Epikuros'un  (341-270) ardından gittiğini, onun görüşlerini, düşüncelerini Latin diline aktarmaya çalıştığını söyler.

Te sequor, o Graiae gentis decus, inque tuis nunc

Ficta pedum pono pressis vestigia signis,

Non ita certandi cupidus quam propter amorem

Quod te imitari aveo... (III, dize 3-6)

Bunun arkasından böyle bir aktarma işini yapmanın bile ne denli güç olduğunu belirtmek için:

...Quid enim contendat hirundo

Cycnis? Aut quidnam tremulis facere artubus haedi

Consimile in cursu possint ac fortis equi vis?

demekten kendini alamaz.

Lucretius'un bu filozofça alçakgönüllülüğüne karşın, kuru, duruluktan, dirilikten uzak bir aktarıcı olarak anlaşılması çok yanlış. Nitekim Platon da bize kalan o pek ölçülü, derin çığırlar açan olgun yazılarında, Plotinos'tan Max Scheler'e değin bütün Batı düşüncesine kaynak olan yapıtlarında, kendini gizler, yalnızca Sokrates'i konuşturur, düşündürür. Gerçek düşünürün Sokrates olduğunu, kendisinin bu söylenenleri yazmakla yetindiğini açıklar. Bunlar bizim için, büyük düşünürlerin, bağlı bulundukları öğretmenlerine duydukları derin saygıyı, sevgiyi gösteren, filozofun olgunluğuna en çok yakışan özdeyişleridir.

İşte Lucretius için de durum böyledir; Sokrates'in karşısında Platon neyse, Epikuros'un yanında da Lucretius odur. Sokrates ile Platon çağdaştı, söyleşmiş gülüşmüşlerdi, De Rerum Natura yazarı için böyle bir şey söylemeye, aradaki yüzyıllar engeldir; Lucretius'u Epikuros'a, yalnızca temelini bilgide bulan, evren anlayışının derinliğinde duyan sevgi bağlamıştır.

De Rerum Natura'nın içerdiği konular, sorunlar olduğu gibi, el sürülmeden alınmış, aktarılmış değildir. Ozan düşüncelerini düzenler, sorularının karşılıklarını araştırırken ilkin kendinden öncekilerin üzerinde durmuş, onların varlık anlayışlarını, görüşlerini belli ölçüler içinde, belirli bir açıdan eleştirmiştir.

Yeni bir görüşün, varlık anlayışının ortaya konmasında öncelikle savaşa girişmek, onların tutumlarını, düşünüş yollarını elekten geçirmek, düşünce örgülerini sökmek felsefenin "titanlar savaşı" adını almasını sağlayan geleneğidir.

Evet, felsefe yapmak biraz da titanca bir savaşa girişmektir. Yalnız, böyle yiğitliği göze alanların kılıçlarını iyi kullanması, savaş öğrenimlerinde başarılı sınavlar vermesi de gene bu düşünce çığırının sarsılmayan bir töresidir. Yoksa "titanlar savaşı" öyle oldum olası pala sallamak değildir. Burada, çevirisinde birçok eksikliğin bulunacağını söylemekten kaçınamayacağımız De Rerum Natura'nın düşünür-yazarı Lucretius da bu mutlu, bu çetin savaşa katılırken kılıcını Epikuros'un bileği taşına vurmuş yiğit bir baştır.

Lucretius'un böyle bir işe girişmesi gelişigüzel bir davranışın sonucu değildir; yaşadığı çağın değerler örgüsünün, evren anlayışının, Roma'nın içinde bulunduğu tarih-kültür tutumunun ürünüdür; yıkımların, sıkıntıların kurtuluş yolları aratan iç-baskılarıdır.

Nam neque nos agere hoc, patriai tempore iniquo,

Possumus aequo animo; neque Memmi clara propago

Talibus in rebus communi desse saluti. (I, 42-43)

derken yurdunun içinde çalkalandığı kargaşalıkların, gürültülerin sessizliğe kavuşmasını, dinmesini beklemenin kıvrantıları içindedir..

İ.Ö. I. yüzyılda Roma kendi tarihinin en çatışık, en çekişmeli çağlarından birini yaşıyordu. Bir yandan içeride düzene, yaşama sevincine kavuşmak, parti patırtılarından sıyrılmak; bir yandan da yayılmak, Anadolu'da bulunan ulusları boyunduruk altına alarak dıştan gelecek korkuları ortadan kaldırmak çırpınmaları vardı. Bunların ardısıra Greklerin baskın gelen kültürü karşısında ortaya çıkan birtakım yeniliklerin doğurduğu bilimci gerekçeler, düşüncede kimliğe ulaşma didinmeleri.

Çağların süzgecinden geçerek Roma toplumunda yeniden ele alınan yeni ölçülerle değerlendirilen varlık sorunları, İskender'in Asya savaşlarından sonra Doğudan gelen Çin, Hint, İran, Mısır, Mezopotamya, Anadolu dinlerinin, uygarlıklarının verilerinden etkilenmiş; Grek felsefesinin, Trakya kaynaklı inançların karışımıyla, bir düşünce "chaos"u biçimine girmişti. Eskiden kalan yerli gelenekler, görenekler de bunlara katılınca Roma'da gerçekdışı konulara eğilmeler, kurtuluşu gerçeküstü varlıklara sığınmakta arayanlar artmış; sarsıntılar, yıkıntılar hızlanmıştı. Artık Roma kendini bulma, gerçeğine erme çabasıyla çırpınıyordu. İster düşünce, ister yönetim işlerinde olsun Roma'nın bir açıklığa, bir duruluğa kavuşması, özünü yaşaması gerekiyordu. Bu gerekliliği çağın aydınları, yöneticileri kendi anlayış ölçülerine göre değerlendiriyor, kesinliğe o yollarla varmak istiyorlardı.

Bir aydın, bir yönetici, bir eğitimci ne gibi koşullar, kurallar altında bulunursa bulunsun, çağının, ulusunun, içinde yaşadığı toplumun boyasını almaktan, değerlerini yaşamaktan kendini alamaz; bu onun tarihçe çizilmiş, belirtilmiş alınyazısıdır. Büyük başlar çağlarının değer örgülerinde ancak "oya" değiştirebilirler; düzen, yapı değiştirmek yalnızca zamanın işidir. Büyük yaratıcıların bu konudaki başarıları; gelecek için yeni değer örgülerinin çatılmasını sağlayan görüşleri, anlayışları ortaya koymak, gününün üstünden aşarak yarına uzanmaktır. Onların çağlarında anlaşılamayışları, zamanlarının değerlerini aşmaları yüzündendir.

Lucretius'un yaşadığı çağda; bir yana atmak, yerlerine yenilerini getirmek istediği değerler Roma'ya dışardan geldiğini bildiğimiz, gerçekdışı inançlara, yolsuz kazançlara dayanan düzensiz değerlerdi.

İ.Ö. I. yüzyılın Roma'sında toplumsal durum yürekler acısıdır, yığın yığın kötülükler yapılır, kanlar akıtılır, canlar gider, tutsaklar şunun bunun gönül eğlendirmesi için diri diri aslanlara yedirilir, parçalatılırdı.

Atina-Troya savaşlarında savaşı kazansın diye kızını tanrılara adayan, yüreği sızlamadan kesen bir komutanın inançları Romanın da benimsediği saçmalıklardı. Sözün kısası, Roma, komşusuyla, geçmişi, geleceğiyle korkunç inançların, gerçekdışı din geleneklerinin içinde yuvarlanıyordu. Bütün bu saçmalıkları, yolsuzlukları yapanlar en sağlam sığınaklarını gene tanrıların kapısında buluyordu. Tarihin akışı içinde durum böyle gelmiş, böyle gidiyordu. Bütün sorunlar, konular, kuruntulara bağlanan inançlarla açıklanırdı. Gerek düşünce, gerek din alanında Roma bir dağınıklık, bir yıkım içinde çalkalanıyordu. Bunların Lucretius'un gözünden kaçmadığını, onların gerçek nedenlerini arayıp bulmak, Romayı bir içdüzene, içgüvene kavuşturmak için ne denli derin derin düşündüğünü De Rerum Natura'dan öğreniyoruz:

Anımsa Aulis'te Diana Tapınağı'nda kanının

Döküldüğünü o suçsuz kızcağızın, savaşçıların,

Soylu Yunan komutanlarının çiçekleriyle süslenmiş,

İphianassa'nın; ölüm kaplamış gençliğini kızın,

Görmesin diye toyunlar gizlemiş geceden bıçağı,

Görünce boşalmış gözyaşları, tutulmuş dili

Kızcağızın korkudan, bükülmüş dizleri,

Kapanmış yere. Ne işine yaramış bu yoksulun

"Kızını tanrılara adayan ilk kral"

Denmişse babasına. Yakalamış onu kimileri

Götürmüşler sunağa, kutlu törenler bitsin

Diye değil, mutlu bir üstünlük sağlasın

Diye tanrılar Yunan donanmasına, görklü

Hymene birlikleri bir adak için

Böyle iğrenç işler öğretmiş insanlara

Bu saçmalıklar, bu boşinançlar,

Böylesini yapar ancak din kötülüğün.

(I/86-102).

Bu geleneklerin, bu çılgınlıkların; varlığın yapısını, gizemlerini, evrenin özünü, oluşu, kuruluşu, nesnelerin gerçek düzenini derinden kavramak, araştırmak isteyen filozof bir baş için; kişinin de, içinde yaşadığı toplumun da anlaşılıp açıklanması yolunda pek büyük anlamlar taşıyacağı bir gerçektir.

Evet, Lucretius'un, yaşadığı çağın böyle karmakarışık bir ortamda sallanan düşünce düzenleri, felsefe anlayışları içinde kendi görüşüne en uygun geleni seçmesi, günün çözülmeye yüz tutmuş kültür davranışlarının dışında daha sağlam bir dayanak araması bir gereklilikti. Bu yüzden o da incelediği felsefe çığırları arasında en işe yarar olanını, Leukippos ile Demokritos'un kurup Epikuros'un kendi anlayış ölçülerine göre geliştirdiği öğeler öğretisinde bulmuştur. Bundan başka bir çıkar yol da yoktu onun için...

Protagorasçı görüş, bilgide gerçekliği, tek tek kişilerin durumuna, varlık yapısına, nesneler karşısındaki yeralış biçimine bağlamış; kesinlikten, ilkeden, sağlam-sarsılmaz düzenden, genel bilgi geçerliliğinden söz etmeyi bir gülünçlük saymıştı. Bilmeyi durmadan, kişiden kişiye değişen bir akış olarak görmüştü. Bu durumda, kişi kendi dışında bir ölçü, bir gerçek tanımayacak; toplumun kuruluşu bir "yan yana gelme", bilginin özü de yalnızca "bir arada bulunma" olmaktan öteye geçmeyecekti.

Kuşkuyu, kesinlikten kaçmayı, gerçeğin olamazlığını ortaya atarak savunmayı amaç edinen öteki düşünürlerin tutumu da bundan başka değildi. Platoncu anlayış, gerçeği yaşananda değil, düşüncede varolanda, duyuların dışında bir ülkede arıyor; ilkelerin, değişmez ölçülerin bizim evrende yalnızca görüntülerinin bulunduğunu ileri sürüyordu. Oysa biz "idea"ları değil, duyularımızla tanıdığımız bir varlık düzenini, bir dirim gerçeğini yaşıyoruz.

Homeros, Hesiodos, Ksenophanes gibi eski ozanların yazılarında işlenen konular da filozofların görüşlerinden apayrı, kurtarıcı bir görüşün değil, daha çok kuru öğütlerin, dinci duyguların gerekliliği üzerinde duruyor; felsefe ölçüsünde derin, geniş olmadığı gibi, gerçeğe de pek yanaşmıyordu. Bütün bir ilkçağın yaratıcıları, ozanları, filozofları, düşünürleri arasında; yaşanan çıplak gerçeği işleyen, toplumun sorunlarını belli ölçüler içinde çözümlemek için duyularla verilen, bilinen varlık tümüne, evren düzenine eğilen, onu araştıran, yapısının gizliliklerini bilginin ışığı altında didikleyen, açıklayan, kişinin içvarlığını, dışdüzenini tanımaya yönelen, onun iç-dış bağlantılarını, doğa olayları alanında etkilenmelerini, bunların kişinin düşünce gücünde doğurduğu görüşleri kavrayan, anlatan, düğümlerini çözen bir keskin görüşlü, gerçekçi baş pek çıkmamıştı, Lucretius'a göre. Gerek felsefe düzenleri, gerek ulus yönetimciliği bakımından, Lucretius'un yaşadığı çağ böyle yığın yığın çatışmaların alıp yürüdüğü, ölçüden yoksun bir çağdı. De Rerum Natura'nın incelemesinden de anlaşılacağı üzere, Lucretius kendisine gelinceye değin bütün gelmiş geçmiş düşünürlerin öğretilerini, düşüncelerini, toplulukların tarihlerini iyi biliyordu. Düşüncelerinin çatısını kurmadan, örgüsüne başlamadan önce onları tanımış, anlamıştı. Bu durum karşısında Lucretius için incelenmesi, araştırılması gereken tek varlık düzeni doğaydı. Doğayı bir bütünlük içinde tanıyıp kavradıktan sonra gerçek bilginin kazanılacağına inanıyordu. Bunu yazılarının içerdiği konuların türünden, ortaya koyup çözmeye çalıştığı sorunların bolluğundan, kuruluş biçimlerinden anlıyoruz. Bu yazılarında ozanımız, düşüncede varolandan değil önümüzde durandan, bizimle birlikte yaşayandan kalkıyor; önce sorunu koyuyor, sonra çözme yollarını araştırıyor.

Bu davranış; eski düşünürlerin yaptığı gibi, evrenin karşısında anlatımcı, görünen olaylardan kalkan, sözle açıklayıcı bir tutumu değil; nesnelerin özünü, yapısını, onları kuran, varlık örgülerini ören nedenlerin aranmasını, onlar bilindikten, bulunduktan sonra doğanın konularını kavrama yoluna gidilmesini gerekli kılıyordu. Doğa bir bütün, değişik özlerden kurulmuş sürekli bir birleşimdir. Bu birleşimin sağlam düzenini yöneten koşullar, kurallar bulunmuş, yapılmış değildir, onlar bir gereklilik tümü içinde kendiliğinden vardır. Bizim gerçek dediklerimiz, düşündüklerimizden çok yaşadıklarımız, duyularımızla dokunup tattıklarımızdır. Duyularımızın dışında bilebileceğimiz bir gerçek, bizi etkileyen bir varlık yoktur, olamaz da.

Lucretius'un sorunları, ele aldığı konular, sorduğu sorular bir bütün olarak bizim çağımızın da ilgilendiği, birçok bakımdan üzerine eğildiği, çözmeye çalıştığı nesnelerdir. Eski dinlerin doğuşundan günümüze değin gelişen; çalışan kişi düşüncesinin geçmiş yılların uğraştığı varlık alanlarını yeni görüşlerin ışığı altında, yeni ölçülerle yeniden ele alması; bilginin kesinlik isteyen, yöneldiğini en ince öğesine değin "bilinemez" olmaktan kurtarmaya, aydınlatmaya çalışan tükenmez çabasıdır. Bilgide, bilimde kesin sonuca vardırmadan "bir kıyıya atma" yoktur. Bunun en açık örneği 2500 yıllık öğeler öğretisidir. Gelecek çağ düşünürlerinin öğeler öğretisini yeniden, bir başka açıdan ele almayacağını şimdiden kestiremeyiz. Bugün bile öğenin yapısını ilgilendiren birçok soru var. Öğelerle bağlaşımlı yığın yığın konu bulunuyor.

Lucretius'un Sorunları

1. Doğa: İçinde bulunduğumuz, duyularımızla varlığını, niceliklerini, niteliklerini belli sınırlar arasında da olsa tanıdığımız doğa, sayısız türde nesneden, değişik oluşumlardan kurulmuş bir Bütün'dür. Bu Bütün tek bir yığın, tek bir yumak değildir. Onu kuran, yapısını sağlayan varlıklar da böyle tek tek "bütüncükler", kendi başlarına buyruk özler değil, ayrı ayrı birer birleşim, birer örgüdür.

Türlü türlü doğaların belli düzenler içinde biraraya gelmesinden doğan evren de bir bütündür, bir gerçektir. Evrenin yapısı içerdiği doğaların özdeşidir, yalnızca büyüklük bakımından bütün doğaları kucakladığı için çok geniş, engin bir uzayı kaplamıştır. Doğa, dolayısıyla evren kendi başına, kendiliğinden vardır, yaratılmamış, kendi ilkeleri dışında bir elle düzene konmamıştır. Sonsuz bir süre içinde kendini yapar, yeniler, onun için yoktan varolmuş diye düşünülemez. O, ancak kendi içerdiği yasalarına uygun olarak yaşar, önü sonu yoktur. Evreni yöneten kurallar, koşullar, ilkeler vardır, bunlar onun kendi yapısı gereğincedir.

Bu alabildiğince uzayan, dört yanımızı kaplayan, bütün varlıkları taşıyan doğa pek küçük, türlü türlü nesnelerden kurulmuştur. Bu nesneler biçim bakımından da, tür bakımından da, yapı, örgü, katılık, yumuşaklık bakımından da birbirlerinden ayrıdır. Bunlar belli devinmelerle, özlerinden gelen dirençler, kaynaşmalarla birleşerek nesneleri yapan, ortaya çıkaran öğelerdir.

2. Öğeler Öğretisi: Leukippos-Demokritos'tan başlayan, Epikuros'ta az da olsa, değişen öğeler öğretisi, bir bütünlük içinde derli toplu olarak De Rerum Natura'da, özellikle dördüncü kitapta enine boyuna ele alınıp incelenir. Öteki beş kitapta dolayısıyla dokunulan öğeler yazının ana konusudur; en çok üzerinde durulan, bütün özellikleriyle anlatılan bir sorun düzeni ölçüsünde işlenen öğeler Lucretius'a göre varlığın temel ilkeleridir. Öğeler varlık kavramı içine giren bütün nesnelerin ilk kurucularıdır. Yapıları gereğince yer kaplayan, özdek soyundan, başlangıçtan beri bitmeyen bir devinme süreci içinde bulunan öğeler ne yaratılmıştır, ne de yokolurlar. Aristoteles'in anladığı anlamda öğelerin devinmesi için bir ilk kımıldatıcı, bir ilk yerinden oynatıp depretici, devindirici öz yoktur. Öğelerin devinmesinde bir erek, bir amaç da yoktur. Onlar yalnızca kendiliğinden (sponte sua) kımıldarlar. Onları yöneten bir alınyazısı söz konusu olmamalıdır.

Varlığı kuran ilkenin (arche); Thales su, Anaximandros töz (apeiron), Anaximenes yel, Herakleitos od (ateş), Anaxagoras "nus", Empedokles toprakla birlikte yel, su, ateş olduğunu söylemiş, sayılarını dörde çıkarmıştı. Onların anlayışına göre varlık'ın türlülüğü bu ilkelerin değişmesinden, birleşip dönüşmesinden doğuyordu. Empedokles birleştirici güç olarak sevgiyi (filia, storge), ayırıcı olarak da anlaşmazlığı (neikos) ileri sürüyor. Sevgi çekmenin, anlaşmazlık ise itmenin karşılığıdır. "Nus"a gelince o yaratıcı bir güçtür, kaynaşmıştır, ilkeldir, kendiliğinden kımıldayıcı, devinicidir, başka bir nesnenin işe karışmasını gerektirmez. Yaptığını bilen, özünün bilincine varmış bir varlıktır.

Gerek Herakleitos'un, gerek Empedokles'in görüşüne göre; bunlar yiter, yeniden ortaya çıkar, onları birleştiren, evrim yoluyla gelişmelerini sağlayan gelişigüzelliktir (casus). Bu dört ilke bir yandan da diridir. Bütün ilkeler (arche) önsüz-sonsuzdur, ne yoktan varolmuştur, ne de yokolurlar.

De Rerum Natura'da böyle bir öğe anlayışını bulamayız. Öğelerin ne sayısı sınırlıdır, ne de varlık tek ilkeden kurulmuştur. Varlık'ın tek ilkeden kurulmadığının en açık, en seçik kanıtı bir çoktürlülüğünü bulunması, tek özden geliştiği sanılan bir nesnenin bile kendi ölçüleri içinde çok değişik durumlar göstermesidir.

Nam cur tam variae res possent esse requiro,

Ex uno si sunt igni puroque creatae. (I, 645-646)

Bir nesnenin türel yapısında ne bulunursa tümünde de (summa) ancak o bulunur. Öyleyse yalnızca sudan, topraktan, yelden.. kurulan bir varlık'ın tümünde onu yapan, yapısını doğuran öğelerden başkası yer alamaz. Bu duruma göre:

Amplius hoc fieri nil est quod posse rearis

Talibus in causis, nedum variantia rerum

Tanta queat densis rarisque ex ignibus esse. (I, 653-655)

Öğeler ancak biçimleri, yapı düzenleri, kuruluşları bakımından türlü türlü olabilir, kılık değiştirerek değil.

Nesneleri kuran öğeler sayı bakımından sonsuz, yapı-biçimi yönündense belli belirlidir. Onlar ya tırtıklı, kancalı, sivri, çokgen, ya da yuvarlak, düzdür. Duyularımız üzerinde yaptıkları değişik uyarımlar; acı, tatlı, soğuk, sıcak, yumuşak, katı gibi duyumlar, biçimlerinin, yapılarının türlü türlü olmasından ileri gelmektedir. Bütün duyu verileri, algılamalar, bilginin doğmasını sağlayan duyumlar öğelerin üyelerimiz üzerine yaptığı değişik yollu dokunmalardan gelir. Alınan izlenimlerin türlülüğü, nicelik-nitelik bakımlarından ayrılığı, süresi, öğelerin etkisine, biçimine bağlıdır.

Öğelerin dışında nesneleri kuran, düzenleyen, ortaya çıkaran yer kaplayıcı başka bir öz yoktur. Öğeler nesnelerin kuruluşunu sağlayan iki ana ilkeden biridir. Çelik katılığında, bölünmez, direnci yüksek "bütün"lerdir.

3. Boşluk Öğretisi: Nesneleri kuran ilkelerin ikincisi de boşluktur. Boşluk (inanis) öğelerin bağımsızca devinmesini, birleşmesini, bağlaşımını, bir araya gelmesini, onların değişik ölçüler içinde düzenlenmesini, çözülmesini, ayrılmasını sağlayan ikinci ana ilke, temel yetenektir. Boş uzayın (inanitas) dışında ne öğeler devinebilir, ne de öğelerin özgür devinmesinden kurulan nesneler yaratılabilir.

Lucretius'un yazılarında bol bol kullandığı "creare" sözünden yoktan var etmek anlamında bir sonuç çıkarmak yanlıştır. "Creare" onun dilinde öğelerden kurulma, öğelerin birleşimi, bağlaşımı yoluyla türlü türlü yapılar, biçimler altında ortaya çıkmadır.

"Creare"nin iki ana ilkesi de "corpora", "primordia", "primordia rerum", "principiis" gibi adlar alan öğelerdir.

Öğeler (corpora) boş uzayda (spatium) bütün yöneltilere doğru gelişigüzel devinirler, birleşir, derlenip düzenlenir, çözülürler.

Boşluk, biri nesnelerin içinde, biri dışında olmak üzere iki türlüdür. Nesnelerin katılığı, ağırlığı, yoğunluğu, yumuşaklığı öğeler arasında bulunan boşlukların (inanis) azlığına çokluğuna bağlıdır. Öğelerin, içinde dört bir yana doğru devindikleri boş uzay "spatium"dur. Bu boş uzay bir yandan da nesnelerin kapladığı, yerleştiği uzaydır. Bir nesnenin kendi dışyapı ölçülerine göre -eni, boyu, derinliği yönünden- oturduğu, kapladığı yer "locus"tur. Nesneler bu "spatium" içinde kapladıkları "locus"ta çarpmalara (ictus) göre devinir, yerleşirler. "Ictus" ancak bir "necessitas"ın gerekli sonucudur. Devinmeler de gelişigüzel (casus) değil, gereklidir (necessum est).

Bir nesnenin başka bir nesne karşısındaki ağırlık durumu içerdiği boşluk'un boyutlarına bağlıdır. Eş büyüklükte bir yün ya da sünger yumağıyla kurşun yuvarlağının ağırlık ayrımı içlerinde bulunan boşluklarının ölçüsüne göredir.

Ergo quod magnumst aeque, leviusque videtur,

Nimirum plus esse sibi declarat inanis:

At contra gravius plus in se corporis esse

Dedicat, et multo vacui minus intus habere. (I, 365-368)

İşte nesneleri yapan, düzenleyen bu boşluktur (inanis, vacuum). Boşluk, öğe nesnelerin ana ilkesidir, bunların dışında yaratıcı bir varlık yoktur:

Nullam rem e nilo gigni divinitus unquam. (I, 151)

Duyularımızla algıladığımız, tanıdığımız bütün varlıkların örgüsünü kuran ilmikler boşluk'la, öğelerle "oluş" alanına girmektedir.

4- Özdeşler Öğretisi: De Rerum Natura'nın çatısını kuran ana direklerden biri de özdeş (simulacra) dediğimiz nesnelerin üst yüzlerinden çıkan, onları bir bütünlük içinde, varlık ölçüsünde yansıtan öğelerden örülmüş, gözle görülmesi küçüklükleri yüzünden elde olmayan sayısız görüntüdür. Dışımızda bulunan varlıkları bilmemizi, algılamamızı sağlayan özdeşler nesnelerin öğelerden örülmüş pek incecik gömlekleridir. Bunların dokusunu yapan, ilmiklerini çatan öğeler "oluş"larının ana ilkesidir. Ne öğelerin dışında bir özdeş düşünmek, ne de özdeşsiz bir nesneyi algılamak elimizdedir. Özdeş, nesnenin en incecik, en gözle görülmez bir örgüsüdür. Sayı bakımından bunlar da öğeler gibi sonsuzdur. Nesneler sürekli olarak öğe verip aldıklarından dolayı bitip tükenmezler.

Nesneleri pek küçük ölçüde, olduğu gibi yansıtan özdeşler devinme bakımından çok güçlü bir hızlılık içinde bulunur. Onların hızını gözle ölçebilecek durumda değiliz. Onları bir çoğu bir araya gelmeden göremeyiz. Özdeşler de öğeler gibi algının ilk koşullarıdır. Nitelikleri, nicelikleri doğdukları nesnelerle eş yapıdadır. Yansıttıklarından ayrılır bir yönleri, yanları yoktur.

Nesneleri kuran öğelerle çok küçük bir bütünlük içinde olduğu gibi yansıtan, duyularımıza değin getiren özdeşlerin birbirlerinin örneği olmadığı gerçeği De Rerum Natura okuyucularını bir çok yerde şaşırtabilir. Nesnelerden durmaksızın sayısız öğelerin çıktığı, dört bir yana yayıldığı, çok hızla devinmede bulunduğu, nesneleri yansıtan özdeşler için de doğrudur. Yalnızca özdeşler de nesneler gibi öğelerden kurulmuştur. Bize nesneleri bildiren, onları görmemizi, duymamızı sağlayan özdeşler birer öğe değildir, öğelerden örülmüş "bütüncük"lerdir.

Burada, Lucretius'un görüşünde bir çatallaşma var gibidir. Onun giderilmesi için düşüncenin sınırlarını biraz daha genişletmek, biraz daha konu üzerinde derine dalmak gerekiyor. Böyle yapınca karşımıza çıkacak ilk sorular şunlar oluyor:

Nesnelerden sürekli olarak öğeler mi yayılıyor, özdeşler mi? Öğelerin olabildiğine yayıldığını, evrenin geniş alanlarında başdöndürücü bir hızla devindiğini söylerken, nesnelerden çıkan özdeşler ne oluyor? Öğelerle özdeşler karışmıyor mu? Böyle bir karışmada bizim duyularımıza gelenlerin yaptığı uyarımlardan doğan algıların gerçeklik değeri, ölçüsü ne olabilir? Bilginin ölçeği nedir?

Bunların karşılığını bulmak için özdeşleri nesnelerin bütün yüzeylerinden çıkan öğelerin kurduğunu, bizim duyularımıza böyle geldiğini söylemekle yetinmek, duyularımızın birbirine yardımcı olduğunu, gözün dokunma, duymanın görme, dokunmanın tatmayla karşılıklı olarak onaylandığını benimsemek gerekir. Lucretius'a göre, duyuların arasında bir bağdaşma, birbirlerinin eksiğini, yanlışını anlama, giderme yeteneği vardır.

Res kavramı: Türkçe "nesne", "yer kaplayan öz", "özdek", "varlık" gibi değişik karşılıklarla çevirdiğimiz "res" sözcüğünün De Rerum Natura'da pek küçük bile olsa yer kaplayıcı, boşluk'un karşıtı bir öz olduğunu; yalnızca düşüncede değil, gerçekte de varolduğunu anlamak gerekir.

Lucrettus'un can, tin dediği "anima", "animus" da birer "res"tir; yer kaplayan, öğelerden kurulan, dağılan, çözülen, nesneciklere (corpuscula) bölünen soydan, taş gibi, toprak gibi birleşmiş bir varlıktır. "Res"in karşısında ancak boşluk bulunabilir. Tanrılar, yeller, denizler, kumlar birer "res"tir. Lucretius'un dilinde "res" olmayan varlık kavramı içinde yer alamaz, onun kuruntudan başka bir anlamı yoktur. Bu geniş yetisi dolayısıyla "res", "varlık"ın bir anlatımı, bir belirleyici deyimidir. Gerçekliği olanın açık kavramıdır. "Res" en küçük ölçüde tutulsa bile boyutları olabilen, kendi yeteneklerine göre yeri (locus) bulunabilen bir varlıktır. Onun karşıtı ancak "yokolan"dır. Öyleyse "res" özdektir, yer kaplayan özün geniş kapsamlı deyimidir. Duyularımıza gelerek bizde uyarımlar doğuran ne varsa "res"tir. Lucretius'un yazılarında "res"in bu anlatılanlar dışında gerçekdışı, gerçeküstü bir anlamı, bir belirleyici özelliği yoktur.

Lucretius'un Şiiri Üzerine

Batı düşünürleri, bunlar arasında özellikle felsefe tarihçileri, De Rerum Natura'daki gibi en derin felsefe konularını, varlık sorunlarını  Epikuros'tan aldığını, kendiliğinden bir nesne katmadığını açık seçik bir dille çekinmeden söyleyen Lucretius'un  pek yeni, derin bir ozan olmadığını ileri sürmekten geri kalmamışlar. Bu yargı Lucretius'un adını duymaktan öteye geçemeyen bir takım Türk aydınlarınca da olduğu gibi benimsenmiş, onun adı geçince "pek büyük bir ozan değil, Epikuros'a özenmiş yazmış" deyip geçmelerine yol açmıştır. Şiiri kuru bir söz dizisi, içi boş kavramların yanyana gelmesinden doğan pek sığ bir uyum olarak anlayanlar, varlığın derinliğinde, doğanın bilinmeyen yörelerinde, gerçek yapısında neler olduğunu bilemeyenler için bu köksüz yargı azdır bile.

Oysa gerçek şiir, Batıyı ucuzundan, birkaç çeviriden tanıyan, okumadan yazmaya kalkışan, düşünceden, kültürden yoksun, ilkçağ şöyle dursun bizim Divan Edebiyatını bile okuyup anlayacak yeteneklerden uzak kimselerin sandığı gibi kuru söz dizisi değil, bir sorunu, varlık karşısında derinden gelen ölçülü bir tutumu, davranışı olan, kendinden önce gelenlerden soru soran, gelecektekilere karşılık veren şiirdir. Felsefe için "titanlar savaşı" derler, şiir de "tanrılarla yaratma yarışı"dır. Gerçekten büyük ozanı yaşatan, yeryüzünün bucaklarında benimseten sesinden çok öze inen görüşü, varlık'a açılan tutumudur, kurduğu yaratma ortamıdır. Batının yaratma alanında "büyük" adını alan ozanların içinde ilkçağın kültür düzenlerini, düşünürlerini, ozanlarını tanımayan, bilmeyen, onların diliyle söyleşemeyen bir tek kişi yoktur.

Şiir bir yoksunluğun doğurduğu tatlı sesler yığını değil, bolluğun yarattığı düzendir. Bunu söylemekle felsefedir demek istemiyoruz. Felsefe değildir, yalnız bomboş bir ses de değildir.

O, kişinin evreninde yaşayan, ozandan başka kimsenin görüp anlatamadığı gerçeklerin, belli ölçüler içinde ortaya konması, dilin sınırsızlığında açıklanmasıdır. Doğanın söz ölçüleri içinde, yaratma ilmikleriyle örülmesidir. Daha doğrusu şiir, ozanın dilin başarı yeteneklerini kendi yaratıcılığı ölçüsünde genişletmesi, düşüncenin kesin çizgilerini aşarak varlık'ı uzayın dar boyutlarından öteye aşırmasıdır.

Şiir usun da sınırlarını aşan; belli, sayılı ölçeklere bağlanan düşünme gücünü geride bırakan bir atılma, bir sonsuzca yayılmadır. Onun, kişinin bir yönünü alışılagelinen sınırlı bütünlük dışında vermesi bu yetenekleri yüzündendir. Bu bakımdan filozofun düşündüğünü ozan yaşar, ozanın yaşadığını filozof derin derin düşünür. Filozof düşünerek düzene varan bir ozan, ozansa yaşayarak düzeni aşan bir filozoftur. Bu, ozan yaşar da filozof yaşamaz mı soyundan bir soruyu gerekli kılmaz. Anlam vermesini, değerlendirmesini bilen bir baş için şiirle felsefenin işlediği öz değil, ancak oya ayrıdır; bu oya da yaratıcının tutumundan, kişiliğini belirleyen davranış ölçülerinden doğan varlık'ı açıklama, tanıtma ayrımıdır.

Filozof dille en güzel, en ölçülü düşünen, en yerinde düzeni koyan, ozansa bu dille en iyi konuşan, en güzel söyleyen bir yaratıcıdır.

Lucretius bu iki yetiyi özünde birleştiren, şiirsiz felsefeye, felsefesiz şiire inanmayan bir filozof ozandır. Varlık'ı, doğayı incelemekle kişiyi, kişiyi bilmekle doğayı, evreni tanıyacağını düşünen bir ozan için en doğru yol onun tuttuğu yoldur. Bu yüzden, De Rerum Natura'da konular döner dolaşır, kişinin davranış, yaşayış sınırları içine girer. Goethe bile Faust'un bir yerinde kişiyle doğayı bir özde birleştirmekten, kişiden kalkarak doğayı tanımaya çalışmaktan kendini alamaz. İşte böyle derinden gelen, aşkın bir coşkunluk içinde:

Ist nicht der Kern der Natur Menschen im Herzen...

"doğanın çekirdeği kişilerin yüreğinde değil midir" demesi bu yüzdendir.

Lucretius yazılarında evrenin sınırları içinde geçen, kişiyle sıkı sıkıya ilişkisi bulunan bütün olayları ele almış, onların aralarındaki bağlantıları, kişiler üzerindeki etkilerini derin derin araştırmış, kendine göre nedenlerini de bulmuştur. Evrene kişiden açılmış, kişinin içsıkıntılarını, yürek korkularını, karşılıklı davranışlarını, tutumlarını incelemiştir.

Lucretius'u en çok ilgilendiren, kişinin varlık karşısında duyduğu gelecek korkusudur. Bunu De Rerum Natura'nın daha başında söyler. Onun işlediği, üzerine eğildiği, sorunlarını çözmeye uğraştığı kişi, düşüncede değil aramızda, içimizde, bizimle yanyana, başbaşa yaşayan, gerçeğin bütün bağlantılarıyla çevrilen, sınırlanan kişidir, varolan kişidir, varlığını çevreleyen sorunların baskısı altında ezilen, kıvranan, korkudan kurtulmak için mutluluğa giden gizli yolları arayan kişidir. Ölme, yokolma, yerin altında bilinmeyen bir ülkede acılar çekme korkusu içinde yanan, yakınan, kıvranan kişidir.

İlkçağın kişisi, kendisine verilen, buyrulan koşullara düşünmeden bağlı kalması istenen, yaşama sıkıntısını bir yaşama sevinci diye benimsemesi beklenen bir varlıktı. Çözemediği yığın yığın olaylar karşısında elinden gelen yalnızca yazıydı. Onun için, yerine göre düşünmek bile suç sayılabilirdi. Durum bugün de eskisinden pek ayrı değildir. Yalnızca, çağımızın korkuları uygarlığın yarattığı yeteneklerin başka amaçlar uğrunda kullanılmasından doğan, daha geniş bir yüzeye yayılan korkulardır. Bunlar kişiyle başlamış, kişiyle sürer gider; bilgi, kültür bunların kendisini değil, ancak kaynağını değiştiriyor. Yoksa var  olma sevinci ölçüsünde bir de yokolma korkusu bulunacaktır.

Lucretius'un korkuları da böyle kaynakları değişen, özü olduğu gibi kalan korkulardır. Bunları birer varlık sorunu diye bambaşka ölçüler içinde, bambaşka bir açıdan ele alması onu biraz da varoluşçuluk (existantialisme) akımının -belli bir alanda- öncüsü yapmıştır denebilir.

De Rerum Natura'da konunun ağırlığı, eski bir düşünce düzenine bağlı kalmanın gerekliliği yüzünden yer yer yükselip alçalmalar, birden batıp yüze çıkmalar çoktur. Bir yerde şiirin en coşkun akışına kapılır, bir yerde düşüncenin en derin, en baş çatlatan ağırlığı içinde gözden uzaklaşır. Şiirin ağır bastığı yerler daha çok kişilerin günlük davranışları, doğayla olan, düşünceden ayrı kalmış yaşayışları, kırları, bayırları, tanrılara, Epikuros'a övgüleri, şölenleri, eğlenceleri, gezintileri, denizleri, dağları, sürüleri, kuşları, yıldırımları, gök gürültülerini, yağmurları, sağanakları anlatan, felsefeden çok şiire kapıldığı yerlerdir. Buralarda öyle pek derin araştırmalar yoktur, daha çok anlatmalarla yetinmeler, olayların akışınca coşmalar vardır. Öte yandan şiirin en yavan kaldığı yerlerse, felsefenin bütün gücüyle kendini gösterdiği oldukça güç konulardır. Bunlar şiirle değil, düzyazıyla işlendiğinde bile düşünme gücünü yoran, anlayış yetisini ağırlığı altında ezen, yıpratan konulardır. Lucretius'un şiirini yetersiz bulanlar daha çok bu yörelerde gezen, şiiri yalnızca kolay söyleyiş diye anlayanlardır.

Lucretius'da Homeros'un coşkunluğunu bulamayanlar, Homeros'da Lucretius'un derinliğini, düşünce örgüsünü, düzenini buluyor mu, bilmiyoruz.

Ennius'un Lucretius'u çok etkilediğini söyleyenler, Lucretius'un Roma şiirinin güneşi saydıkları Vergilius'a (İ.Ö. 70-19) neler verdiğini düşünmüşler mi?

Yeryüzünde büyük olup da kendinden sonra gelenler üzerinde etkisi bulunmayan, ne bir yaratıcı baş vardır, ne de düşünücü.

Lucretius'un şiiri bugünün de şiiridir. Yalnızca, düşünce bakımından alışılagelen şiirin sınırlarını, yeteneklerini aşan, düşünceyle karışan, kaynaşan, bir örgünün ilmikleri gibi iç içe geçen bir şiirdir. Duygudan çok düşünceyi, düşten çok gerçeği içeren, işleyen bir şiirin yapısı çatılırken kullanılan nesneler kolay kolay anlaşılır soydan olmadığı için, Lucretius'un tadını çıkarmak ilkçağ bilgisinin, felsefesinin özünü kavramaya bağlıdır. Bu yüzden De Rerum Natura, üzerinde uzun boylu durmayı, düşünmeyi, anlaşılması için daha birçok bilgi edinmeyi gerektiren güç bir şiirdir. Geleneğin dışında kalmış, şiiri yalnızca şiir olarak anlayanların görüşünü aşmıştır. Bütün bu güçlüklerin, derinliklerin içinde Lucretius'un eskimeyen, ışıl ışıl kalan bir yönü, sağlam bir yaratıcı düşünür gücü, yerleşmiş bir şiir temeli vardır. Bu temel sağlamlığı, dayanıklılığı; yaşayan gerçeği işlemesinden, kişiyi kendi varlık eylemleri açısından bir bütün olarak görmesinden, onu derlitoplu bir düzen, bir gelişen, geleceğe uzanan, evrene açılan, kendini yetenekleriyle ayakta tutan, yapı bakımından doğayla birleşen bir "kuruluş" diye benimsemesinden almaktadır.

İsmet Zeki Eyüboğlu

VARLIĞIN YAPISI

(De Rerum Natura)

I

BİRİNCİ BÖLÜM

Venüs'e Övgü

Aeneaslar anası yüce Venüs, insanların da

Tanrıların da sevgi kaynağı; yol gösterirsin

Denizde, göklerin altında gemicilere, yaşatırsın

Dirileri, bolluk verirsin yığın yığın

Verimli topraklara, seni görür doğan günün ışığı,

Ey Tanrıça, sen gelirsin gider yeller, dağılır bulutlar,

Seninle bezenir yaratıcı toprak, güzel çiçeklerle.

Sana gülümser durgun denizlerin suları,

Işıklarla dolar pırıl pırıl yaygın gökler.

Görünmüş günlerin baharlık yüzü birden,

Çözülmüş bolluk getiren güney yelleri.

Uçan kuşlar anlatır ey Tanrıça

Gelişini yürekten, yanık yanık, önceden.

Yayılmış bol yaylımlarda sürüler,

Hızla akan ırmaklardan geçerler.

Senin güzelliğine kapılmış bütün canlılar,

Gösterdiğin yollardan gidiyorlar canla başla.

Ardın ardın denizlerde, dağlarda, çağlayan ırmaklarda,

Kuşların konduğu yapraklı dallarda, geniş çayırlarda,

Çizer bütün gönüllere güzelliklerini, sevgilerinin.

Sensiz bütün varlıklara soylarını sürdürmenin

Tadını veren, evreni tek başına yöneten.

Sensiz çıkamaz tanrısal aydınlığa varlıklar,

Doğamaz gönül çeken tatlı bir nesne sensiz.

Çağırıcağım seni bu yazılmış dizelerde

Yardıma, ey bizim Memius; çalışırken anlatmaya

Varlıkların özünü, tüm çağlar içinde yüce Tanrıça,

Sen istedin düzenlenmiş nesneleri anlatmamı,

Şimdi gel ey Tanrıça, güzellik ver sözlerime

Sonsuzca. Kalksın artık korku salan boğuşmalar,

Burada bir mutluluk, barış sağla denizde, karada.

Sensin ölümlülere barışla mutluluk veren.

Kaleler üstünde vuruşanları da savaşlar tanrısı

Mars'tır yöneten. Senin kucağına atar kendini

Çokluk, yaralanınca sonsuz aşkın elinden.

Bükülür boynu, düşer arkaya, döner sana gözleri,

Ey Tanrıça, bağlar canını dudaklarına.

Dinlenirken kollarında sere serpe,

Tatlı sözcükler dökülsün ağzından,

Ünlü Romalılar için iste mutlu barışı.

Veremeyiz kendimizi bu işe yürekten,

Gördükçe yurdumuzu sıkıntılara batmış,

Alamaz ünlü Memmius'un torunları bile

Bu yardımdan kendilerini toplum uğruna.

Gel ey Memmius, yaşam acılarından kurtulmuş,

İnceleyen, araştıran bir görüş, duyuş ver,

Sana bağlanmanın armağanı olan

Bu yazdıklarım küçülmesin gözünde senin.

Sana göklerin de, tanrıların da, nesnelerin de

Başlayacağım özlerine açıklamaya.

Doğa yaratmış tüm varlıkları, düzenlemiş, beslemiş,

Dağıtmış toplanan nesneleri yeniden,

Doğurgan varlıklar, "yer kaplayan" denen,

Besleyici özleri tüm nesnelerin,

İlke dediğimiz, onlardan türemiş tanrılar da.

Tanrılar özleri gereği ayrılmış bizden,

Uzaklaşmış ölümsüz tanrılar,

Sonsuz barış içinde yaşayanlar.

Onlara sığınırız üzülünce, korkunca;

Kıskanmadan, kızmadan, darılmadan

Yardım ederler bize işlerimizde.

Dinler Üzerine

Bağlanmış eskiden beri kişilerin gözleri,

Korkunç bağlarına vurulmuş dinlerin

Yeryüzüne geldi geleli.

Gösterirler gök ülkelerinden başlarını

Titreten, korkunç görünüşleriyle ölümlülere.

Bir ölümlü Grek ilkin bunlara karşı

Çevirmiş yiğitçe bakışlarını, gürlemiş.

Ne dev masalları, ne yıldırımlar,

Ne ürperten gök gürültüleri, kırabilmiş onun

Sımsıkı kapanmış evren kapısının

Sürgüsünü söküp atma gücünü.

Almış götürmüş onu anlayışının üstün gücü

Evrenin yalımlı korkunç çevresinden öteye,

Dolaşmış uzayın engin boşluğunu bilinçle,

Anlayışla, getirmiş oradan bize başarısını

Bilinenle bilinmeyen bilgilerin,

Serilmiş yere tümden boşinançlar.

Ezilmiş ayakların altında saçmalıklar;

Bu başarıdır yükselten bizi göklere değin.

Korkum var yine bu konuda, sanır mısın

Öğretmek istediğimin sana dinsizce bir öğreti

Olduğunu, seni bir kötü yola sürüklediğimi.

İnanır mısın buna? Bu saçmalıklardır doğuran

Birçok dinsizce kötülüğü, cana kıymayı hep.

Anımsa Aulis'te Diana Tapınağı'nda kanının

Döküldüğünü o suçsuz kızcağızın, savaşçıların,

Soylu Yunan komutanlarının çiçekleriyle süslenmiş

İphianassa'nın; ölüm kaplamış gençliğini kızın,

Görmesin diye toyunlar gizlemiş geceden bıçağı;

Görünce boşalmış gözyaşları, tutulmuş dili

Kızcağızın korkudan, bükülmüş dizleri,

Kapanmış yere. Ne işine yaramış bu yoksulun

"Kızını tanrılara adayan ilk kral"

Denmişse babasına. Yakalamış onu kimileri

Götürmüşler sunağa, kutlu törenler bitsin

Diye değil, mutlu bir üstünlük sağlasın

Diye tanrılar Yunan donanmasına, görklü

Hymene birlikleri bir adak için

Böyle iğrenç işler öğretmiş insanlara;

Bu saçmalıklar, bu boşinançlar,

Böylesini yapar ancak din kötülüğün.

Kaçar mısın bir gün, bilmem anlattığım

Bu korkunç olaylar yüzünden, bizden,

Nice düşlere kapıldıktan sonra dönmek

İster misin yeniden bu yaşama,

Korkmaz mısın yazgının ardınca gitmeden?

İnsanlar görseydi bittiğini bir gün

Tüm güçlüklerin, düşkünlüklerin, arar

Bulurdu yolunu karşı koymanın, kurtulmanın,

Gözdağı vermesinden, saçmalığından bilicilerin.

Nedendir ölümden sonra acı çekme korkusu,

Boşunadır bütün bu karşı koymalar, bilinmiyor

Tinin özü, bizimle mi, sonradan mı, önce mi

Girmiş gövdeye, dağılır mı ölünce bizimle,

Gider mi görmeye bataklıklarını, karanlıklarını

Orcius'un, yoksa başka gövdelere mi geçerler

Yazgıyla? Ennius'un dediği gibi türkülerde.

Getirmiş ölümsüz yapraklarla süslü çelengi,

Kişi soyu, Helicon'un tepesinden, parlatmış İtalya'yı.

Ennius diyor ölümsüz türkülerinde

Ne bizden bir nesne kalır, ne tinden,

Ne de Aceron'un cehennem ülkelerinden.

Silik görüntüler üstünedir onun bu sözleri

Ölümsüz Homeros'un başlamış alımlı görünüşünden

Dökmüş gözyaşlarını, nesnelerin özünden açmış

Böyle sözü, güneşin, ayın dönmesinden, olaylardan

Ne varsa dökmüş ortaya, türkülerinde. Anlamak

İçin, bizim usumuz, bütün yeryüzünde

Geçen olayları, canın, tinin yapısını,

Kuruluşunu, düşlerimizde sağlığımız bozulmuş

Gibi bize korku salan, titreten, kıvrandıran

Korkunç nesnelerin gerçekte ne olduğunu

İncelemek gerek gördüğümüz, duyduğumuz,

Toprağın kucakladığı ölü kemiklerini de,

Araştırmak gerekir bunları da. Anlıyorum güçlüğünü,

Karanlık düzenlerini Greklerin, yeni sözler

Bularak, Latin diliyle bunları anlatmanın,

Açık-seçik bir şiir içinde açıklamanın.

Bir yandan dilimizin yoksulluğu, geniş konular,

Erdem görkemi, yeni sorunlar, tatlı yoldaşlık

Bırakmıyor beni sessiz geceleri bekleyim,

Çekiyor beni katlanayım diye yorgunluklara,

Aydınlatmak için varlığın içyüzünü.

Hangi ışık düşmüş içine senin

Gidermek için bu korkuyu, yüreğinin

Karanlıklarını besleyen güçlüğü yıkmaya?

Gün, güneş ışığı değil bu besbelli,

Görmek gerek, açıklamak gerek evreni dosdoğru.

Yaratılamaz varolmayan bir nesne, yoktan,

Tanrı gücüyle, böyledir bizim görüşümüz,

Bağlamış bütün ölümlüleri kıskıvrak

Derin bir korku, yerde, gökte geçen olayların

Görülmeyen, bilinmeyen tüm nedenleri

Tanrıların elindedir, buyruğundadır diye.

Anlarsak yokluktan varlık yaratılamaz

Daha kolay bulunur aradığımız sonuç,

Biliriz olmadan tanrısal ettiler nasıl

Varolur gördüğümüz bütün nesneler.

Yokluktan çıksaydı varlıklar, tüm türler

Doğardı nesnelerden, gerekmezdi tohumlar,

İnsanlar çıkardı denizden, uçan pullu balıklar

Doğardı karadan, gökten uzun koyun sürüleri,

Tüm küçük diriler, yırtıcı yaratıklar dizi dizi.

Yerleşirdi çöllerde yaratıklar gelişigüzel,

Yaşanacak yerlerde oldum olası.

Belli yemişler olmazdı belli ağaçlarda,

Değişirdi düzeni yaratıkların, tüm nesnelerden

Çıkaydı tüm nesneler. olmadığından belli doğurgan,

Bilinmezdi kimsenin anası. Tohumundan türer nesne.

Böyledir yaratıkların oluşumu, öncedendir

İlkelerin özleri, yaratılamaz nesneler nesnelerden,

Hepsi belli bir türden, ayrı ayrıdır özleri

Tüm nesnelerin başkadır nedenleri.

Nedendir güllerin açtığı, buğdayın olgunlaştığı,

Nedendir bunları yaz başında görmemiz,

Yemişlerin belli bir evrede oluşu neden,

Neden tüm nesnelerin yaratıldığı toprakta

Güzün bağların oluşması, en güzel günde

Aydınlığa çıkması nedendir?

Yoktan varolsaydı belli günde

Tüm nesneler, gelince birden çağı

Dirilik veren doğanın yaratıklarını,

Ürünlerini ortaya koymasının yöntemi nedir?

Açalım sözü biraz daha; gerekmezdi nesnelerin

Büyümesinde özlerin birleşme dönemini beklemesi,

Yokluktan yaratılma gerçekse, birden delikanlı

Olurdu çocuklar, geçmeden ilk ergenlik çağı,

Büyümüş ağaçlar çıkardı yerden, oysa bellidir

Durum, ardarda olur, nesnelerden oluşan,

Belli bir özden doğar tüm nesneler, ayrıca,

Böyle sürer türlerin özelliği de, bilinen,

Bundandır nesnelerin geliştiğini, sürdüğünü

Bilmemiz kendi özleri gereğince, bağımsız.

Olmayınca yıllık yağmurlar, vermezdi toprak

Mutluluk sağlayan ürünleri bolundan, kalırdı

Besinsiz dirilerin soyu, yaşama gücü

Olmazdı. Sözleri kuran yazı dizileri gibi

İlkesiz varlık düşünülemez, bize kalırsa.

Neden yaratmamış doğa insanları yürüyerek

Geçsinler diye denizleri, büyük dağları da

Elleriyle savuracak, oynatacak güçte, neden

Birkaç kuşak boyu yaşamaz bir kişi, nedendir

Bir özden gelmeyişi tüm varlıkların?

Söylemek gerek yoktan varlık olmayacağını,

Tüm nesnelerin kendi özünden geldiğini,

Tatlı esintilerle serpilip geliştiğini.

Görüyoruz üstün geldiğini işlenmiş

Yerlerin işlenmemiş topraklardan daha,

Elle verimli duruma getirildiğini; topraktadır

İlk nesnel özler, orada bulunması gerekli.

Görüyoruz işlenmiş, ekilmiş bakımlı yerde

Dolgun yemişler veren özlerin bulunduğunu.

Emeksiz yetiştiği görülürdü daha iyilerin

Kendince, yoktan varolsaydı nesneler.

Bir bakıma doğrudur ilk varlığın yok etmeden

Nesneleri özlerine dönüştürdüğü bir bir.

Ölümlü olsa bütün bölümleri varlığın

Yiter gider, varolmazdı bir daha nesneler.

Ayırmak için bölümlerini, çözmek için

Düğümleri güce dayanmak gerekmezdi varlıkların,

Ölümsüz özlerden kurulmuştur nesnelerin, dıştan

Gelen, en ince boşluklarına değin giren

Bir basınçla dağılırlar, yeniden birleşirler,

Gizlemiş yaratan varlık bunları gözümüzden.

Geçen günlerin, göremediğimiz işleri yok etmek

İçin olsa, büsbütün yiter, yıkılır gider,

Kalmazdı tüm nesneler, gönderemezdi türlere,

Kuşaklara yaşatan ışığını Venüs, yetiştirmez,

Beslemezdi bunları becerikli toprak.

Nerede bulurdu denizler kaynak, nereden

Çıkardı suları uzaklardan gelen ırmaklar,

Nereden alırdı besini hava? Yokolurdu bitmeyen

Sürede ölümlü nesnelerden kurulu varlıklar,

Geçmişin bu gitmişliği içinde yeniden onarmak

İçin evreni, sonsuz, ölümsüz özlü nesnelerin

Bulunması gerekir, bu yüzden çevrilemez yokluğa

Varlık, özdeş nedenlerle bağlı birbirine

Bütün nesneler sonsuz bir özde. Yoksa ölüm

Olurdu en ufak dokunuşları özdeklerin

Birbirine, kurulmasalar ilksiz, sonsuz öğelerden,

Dağılır, kopar dokuları birbirinden; oysa sonsuz

Bir özden düzenlenmiştir bunlar, bağlıdır

Türlü düğümlerle birbirine tüm nesneler,

Sarsıncaya değin dokularını başka güçlü

Bir etken, bir oluş içinde kalırlar tümden.

Dönmez yokluğa varolan bir nesne, ayrılır

Yer kaplayan ilkelerine tüm varlıklar,

Sonra döner, yine bu dağılan nesnel ilkeler

Kendi aralarında birleşir. Bütün varlığın

Anası yerin kucağına Baba Aether'in gönderdiği

Yağmur yokolmuş görünür bir süre, yaratır oysa

Pırıl pırıl ürünü, yeşertir ağaç dallarını,

Büyür ağaçlar, eğilir yemişli dallar ağırca,

Soyumuz için, öteki soylar için oluşur

Bunlardan besinler, görürüz illeri dolduran

Çocukların çiçeklerce geliştiklerini, ormanda

Yapraklar arasında ötüşen yavru kuşları

Yaylımda yayılan, dinlenen koyunların yorgun

Gövdelerinde dolgun memelerinden süzülen

Ak sütleri içen, ot yiyemeyen, oynayan,

Sıçrayan, eğlenen körpecik kuzuları,

Yağmurdan oluşmuş tüm bu gördüklerimiz,

yokolmaz yokolmuş görünen, yokolmaz.

Yeni bir nesne doğurur yaratıcı varlık

Tükenenden, birinin ölümü ötekinin doğumudur.

Varlığın İlkeleri, Boşluk - Öğeler

Göstereyim yoktan gelmediğini varlığın:

yokolmaz artık bir kez varolan, göremeyiz

Nesnelerin ilkelerini, budur seni yanıltan.

Anlatayım sana gerçek olduğunu görünmeyenin de.

Birtakım olaylar sayacağım: Önce korkunç

Çarpışlarıyla denizi döven, kocaman gemileri

Deviren, bulutları parçalayan, dağıtan yeller,

Yelçevrintileri geniş ovalarda dolaşan,

Sürükler devrilmiş büyük ağaçları, süpürür

Tepelerini yüksek dağların, alt üst eder

Ormanları sağnaklar, görünmeyen varlıklardır

Gürleyen, uğuldayan, homurdanan korkunç yeller,

Yerler toz duman, çalkanan denizler, boşanan sağnaklar,

Uzaklara savrulan bulutlar, yeller yüzünden.

Önce durgun görünür, sonra birden dağlardan

İnen yağmurlarla beslenen, orman yıkıntılarını

Silen süpüren, bütün ağaçları sürükleyen,

Azgın ırmaklar gibi taşan esen yeller,

Ne köprüler dayanır bu taşkınlara, ne yağmurdan

Kabaran ırmakların gücüne direnecek ayak kalır,

İşte bunlar gibi yıkar korkunç gümbürtülerle

Yeller kocaman yığınları, nasıl yıkarsa

Büyük sağnaklar önüne geleni. Ne çıkarsa

Karşısına yüklenir, devirir sürekli vuruşlarla,

Sarsar taşan bir ırmak gibi sürükler, sallar,

Götürür, yokeder, atar içine çevrintilerin,

Böyledir azgın sağnaklar, savuran kasırgalar.

Görünmeyen, yalnızca sezilen varlıklardır

Tüm esen yeller, yaptıkları işlerle,

Yer kaplayan nesnel özleriyle görünen

Büyük ırmaklarla yarışırlar. İşte böyledir

Görünmeyen, sessiz, değişik türde korkular da,

Görmeyiz burnumuza gelişini sezdiğimiz kokuyu,

Duyularımıza gelen sıcağı, soğuğu da,

Ne de işittiğimiz sesi görebiliriz, oysa

Bunlar, tümden, yer kaplayan nesnel varlıklar,

Bunlar olmasa çalışmazdı başka türlü duyular,

Dokunma, dokunulma gücü olmasa gövdemizin

Bilemezdik bunların bir tekini bile.

Sereriz giysileri dalgaların kırıldığı kıyılara

Islanırlar, kururlar sonra güneşte, oysa

Ne ıslaklığın yapısını görürüz, ne de

Sıcaklığın etkileyen özünü, besbelli

Çok ufacık öğelere bölünmüş, ayrılmış hepsi,

Bir yolu yoktur onları görmenin gözle.

Yıllar geçer aradan, aşınır parmakta yüzük,

Oyar bir oluktan damlayan su taşı geçen

Sürenin akışında, incelir toprağa sürünen

Kaskatı sapan demiri görünmeden evleklerde,

Böyle yıpranır kaldırımlar da yıllar boyu

Gelip geçenlerin ayakları altında...

Aşınmış, kapı tokmakları biz görmeden, gizlice,

Sık sık tapınaklara gelenlerin sağ elleriyle

Dokunmadan, yıpranmış gördüğümüz nesneler, kırılıp

Dökülmüş böyle sürtünmekle, dokunmakla, dağılmış.

Gizler bizden bu olayları doğa, göstermez,

Sonradan, ana varlık ayırır bu nesneleri bölümlere,

Birleştirir uyarınca, yaratır yeniden, düzenler,

Yetmez gözümüzün gücü bunları görmeye.

Ne yaşam gücü tükenir, eksilir bu nesnelerin

Ne yaşlanma, kocalma söz konusudur onlarda,

Ne tuz tükenir, ne kayalar biter denizlerde,

Anlaşılmaz bu oluşumlar kısa sürede, doğada

Birleşemez nesneler, boşluklar var arada, evrende,

Uygundur bunların bilinmesi, yanılmayı düşünme

Sürekli bir araştırmada, varlık bütünü yolunda,

Kuşku duymayasın açıklamamızdan, görüşümüzden.

Boşluklar vardır nesnelerin içinde, el değmemiş,

Gözler görmemiş bilesin, yoksa bir kımıldama bile

Olamazdı bu nesnel varlıklarda, bu yüzdendir

Tüm nesnelerin devinmesi, birtakım işler görmesi,

Birbirinin yanında, devinmeden kalırdı hepsi

Boşluk olmasa, engellerdi birbirini nesneler,

Bir neden kalmazdı devinmeye, yer değiştirmeye,

Görürüz denizleri, karaları, göklerin yükselişini,

Daha birçok nesnenin türlü durumlarda, biçimlerde

Devindiğini görürüz açıkça, boşluk olmasa

Devinme de olmazdı nesnelerde, kendiliğinden,

Kuşaklar bile varolmazdı, kalırdı kaskatı

Olduğu yerde nesneler, kımıldamadan.

Düşünülse bile dolu nesnelerin varlığı

Kolay olmaz bunları varlıklarda görmek, anlamak

Kayalardan, oyuklardan, yarıklardan sızan suların

Besin verir ıslaklığı dökülen bol damlalarla

Diri varlıklara kendiliğinden, gelişir böylece

Ormanlar günden güne bolluk yağar ortalığa,

Kaynaklardan çıkan besleyici özler dağılır

Bütün dallara yayılır kökler aracılığıyla.

Sesler çıkar dalgalardan, kapı sürgülerinden

Evlerin, gıcırtılar gelir, katılık verir

Kemiklere soğuk, olmasaydı boşluk olmazdı

Bunlar da, görülmezdi karşılıklı dönüşme nesnelerde,

Bir olay doğmazdı boşluğun olmayışı yüzünden.

Nedendir gördüğümüz eşit büyüklükte nesnelerin

Birbirinden ağır geldiğini? Yoksa eşit olurdu

Bir yün yumağıyla kurşunun ağırlığı eş boyutlarda,

Basınç eşit olsaydı bütün nesnelerde. Ne denli

Düşse de somut nesneler, yine boşluklar vardır

İçlerinde, bundandır yeğnikliği büyük olanın,

Daha büyüktür içerdiği boşluklar, budur neden.

Daha ağırdır içinde daha küçük boşluk olan

Nesneler, budur anlatmak istediğim kolayca,

Bundandır nesnelerde boşluklar dememiz de,

Gerçekten ayırmasın seni diye, bu konuda

Çürütmem gerekir başkalarının düşüncelerini.

Onlar, pullu balıkların su dolar arkadan boşluklarına

İtilir ileri, yer değiştirip diyorlar, buymuş devinme,

Sularla çarpışarak, yüzmenin nedeni suda,

Böyle değiştirmiş yerleri, dolu olmalarına karşın,

Aralarında, yanlış olsa gerektir bu açıklama,

Nasıl ilerlerdi yüzücüler, nasıl değiştirirlerdi

Yerlerini bir kez, boşluk olmasa suların özünde?

Geriye çekildikçe sular, boşluk nedeniyle,

İlerler öne doğru balıklar, ya kendiliğinden

Devinir nesneler, ya da içlerinde boşluk var

Benimsemek gerek bu görüşü, başka türlü değil

Devinmenin açıklanışı, başlaması bile.

Önce çarpışır, sonra ayrılır iki nesne

Birbirinden, soluk dolar gereğince aralarına,

Açılan boşluğa, çok hızlı devindiğinden dolayı

Akar gibidir yel, doldurur ortalığı baştan başa

Birden, işte bu yüzdendir hızla doldurması

Havanın boşalan bir yeri, açılan boşluğu da.

Söylemek yanlıştır bu konuda, nesnelerin

Birbirinden ayrılması, bütün öteki olaylar

Yoğunlaşması, katılaşması yüzündendir havanın,

Oysa yanlıştır bu düşünce, gerçekte böyle değil

Boşluğun oluşu, yine o soluktur boşalan yeri

Dolduran, oysa yanlıştır havanın böyle

Katılaştığını öne sürmek, bir boşluğun

Bulunmadığını söylemek. Nesnelerin birleşmesi,

Çekilmesi, açılıp kavuşması düşünülse bile

Devinmede kaçınılmazdır nesnelerin içlerinde

Bir boşluğun bulunması, devinmeyi sağlaması.

Göstermem gerek sana bu konuda birçok kanıt,

Bunlarla kazanırım güvenini senin,

Yeter anlayabilmen için gerçeği,

Şu birkaç çizgi bile sana bolca:

Dağbaşında birini kovalayan köpekler,

Bulurlar koklayarak yapraklar arasında

Burunlarıyla en kesin izleri şaşmadan, sen de

Görürsün ötekilerden ayrı bütün nesnelerin

İçinde saklı, görünmeyen işleri, burada,

Kavrarsın onların özünü, bulursun gerçeği.

Yavaşlarsa çalışman, bıkarsın konudan, o gün

Bunu sererim gözlerinin önüne yeniden Memmius:

Yudum yudum içmek için yaklaşıyorum kaynaklara,

Bu bilgilerden zenginleşecek benim dilim,

Korkuyorum yaşlılığım yüzünden bozulacak

Diye bu derli toplu düzen. Çözülmesin sürgüsü

Yaşadığımız kapının, duyacaksın tüm şiirlerimde

Gösterilen kanıtların çokluğunu bu konuda,

Dönelim bir daha eski sözümüze, burada:

İki kaynağı vardır tüm varlığın, nesnelerin,

Biri boşluk, öteki kurucu öğe, ilke denen,

Bunların içinde gelişir, devinir varlık, yeter

Sağduyu anlamak için nesnelerin oluş ilkelerini,

Hepsinin kurucu, bütünleyen özlerini.

Bilinmeyen olayların kavranmasında, bulamayız

Daha sağlam bir ilke anlığımız için.

Olmasaydı boşluk denen uzay, bir yer bulamazdı

Nesneler, olanak kalmazdı gidip gelmeye,

Sevinmeye, biraz önce açıkladığımız gibi

Sana bu konuda, Üçüncü bir ilkenin

Söylenemez bulunduğu varlık için,

Yalnız boşluk, bir de somut nesneler var,

Başka bir varlık olsaydı, gerekirdi onun da

Ya daha büyük, ya daha küçük olması, görülür

Yumuşak ya da katı bir dokunma sonunda

Yer kaplayan nesnelerin tüm düzeninde

Bir gelişmenin sürüp gittiği boyuna,

Dokunma olmadan nesnenin bir bölümünde

Ne bir değişme gerçekleşir, ne dönüşme,

Bu yüzden, bu doldurulmamış yere gerekir

Boşluk adını vermemiz düşünce dizgemizde.

Hangi nedenle olursa olsun varlığın başka

Varlıklara karşı ya etkileyen, ya da

Etkilenen bir özelliği vardır, kesin, olamaz

Somut varlık olmadan etkileme, etkilenme.

Olmadan boşluk, bağımsız devinme olmaz uzay,

Bundandır boşlukla öğeler dışında bir ilkenin

Bulunmadığı nesnel varlık düzeninde. Güvenilmez

Salt düşünmekle duyulara gelmeyen varlığa.

Tüm nesneler bu iki bağdaşık ilkeden çıkar,

Yoktur bunların dışında bir olay, bir kural,

Göremeyiz yok edici, ayırıcı başka bir ilke,

Bu yüzdendir taşın ağırlığı, suda akıcılık.

Somut nesnelerde saklıdır dokunma gücü,

Boşluk dediğimiz ilkede değil. Tutsaklık,

Bağımsızlık, yoksulluk, varsıllık, varolan,

yokolan, bir de bütün değişmeler olamaz

Nesnelerin kurucu öğeleri olmadan, böyledir

Alıştığımız, doğru dediğimiz tüm olaylar.

Zaman kendince bir varlık değildir gerçekte.

Nesnelerden gelir duyumlarımız, unutmalarımız,

Gelir, çarpar duyularımız ne varsa, sonradan

Kavranamaz duyularla zaman, nesnelerin oluşumu,

Davranış türleri anlaşılmadan, olamaz süre,

Savaşı gerekli kılmış Troyalılar için bakılırsa

Söylentilere kaçırılan Melena'nın kurtarılması,

Gerçekten bunlar olmasaydı, bilinemezdi

İnsan soyunca bu olay bize göre, getirilemez

Geçen günler bir daha geri, bir kez olmuş

Bitmiş olaylar, ne olayların geçtiği söylenen

Yerler, ne geçen günler döner bir daha geri.

İlk yer kaplayıcı öz bulunmazsa nesnelerde

Ne yer olur, ne bütün olayların geçtiği uzay,

Ne güzel Helena'nın sevgi ateşi, günün birinde

Tutuştururdu Frigyalı Aleksander'in gönlünü,

Ne dillerde söylenen, yürekler doğrayan

Savaşlar olurdu, ne kaleler yakılır, yıkılır,

Ne tahta atla Grekler girerdi gece Troya'ya,

Anlarsın bütün bunlardan, geçen olaylardan

Kendiliğinden doğmadığını öğelerin oluşumu gibi.

Boşluğun bile sözü edilmez bu konuda, birçok

Olayın ortaya çıkışında etkindir kurucu öğeler,

Onları kapsayan uzay. Nesnelerin kurucu özleri

Somuttur, bunlar birleşir kendi aralarında

Bağdaşır nesnel ilkeler denen kurucu öğeler.

Çok dayanıklıdır, sıkıdır bu kurucu öğeler,

İlközler dediğimiz, giremez içlerine başka

Bir nesne dıştan, bölünmezler, bağlı birbirine,

Güçtür inanmak buna gerçekten, hangi nesnelerde

Özüne girilmez öğelerin bulunduğuna, güçtür.

Yıldırım düşer, girer evlerin çatılarına, gökten,

Bir gürültü kopar, bir ses, akkor oluşu gibi

Demirin ocakta, kızgın buğularla dolar uzay,

Dağılır kayalar, yıldırım sıcaklığından, erir

Altın, akar madenlerin özü buzlar gibi.

İşler sıcaklık gümüşe, yüreğe değin soğuk.

Duyarız sıcağı, soğuğu sağ elle tutunca yukardan

İçine su dökülen kabı, çok görülmüş evrende

Özüne girilemeyen nesnelerin varlığı, bundandır

Nesnelerin özüyle uğraşmam, dinle birkaç dizeyle

Neler anlatacağım sana; sonsuzca kalan vardır,

Gerçek bu, somut varlıklar, dayanıklı, bunlardır

Kurucu özler, onlardır evrende tüm oluşların

Nedeni. Öğeler, içinde nesnelerin devindiği boş uzay

Varlığın iki kurucu öğesidir, gerçekten.

Bilindiği gibi büsbütün değişiktir evren,

Bozulmadan, dağılmadan tüm kurucu öğelerin

Kendiliğinden saklandığı, kaldığı bir yerdir.

Uzayın yayıldığı boşluk denen alanda

Bulunmaz bir nesne, nesnelerin olduğu

Yerde de bir boşluk olmaz, düşünülemez bu.

Bundandır kurucu öğelerde boşluğun olmadığı.

Bütün varlıklarda gerekli boşluk, sıkı kurucu

Öğeleri de kuşatır boşluk, ancak görülemez

Gizli, çevreyi kaplayan, sıkı, somut öğeler

Düşünülse de, saptanamaz bu. Ancak kurucu ilkedir

Nesnelerle boşluğu bağdaştıran, uyum sağlayan güç.

En sıkı, en katı öğelerden kuruludur

Varlığı oluşturan nesnel ilke, yalnız

Odur ölümsüz, dağılır, ayrışır öteki nesneler.

Olmasaydı uzayı oluşturan engin boşluk

Düzen kurulmazdı tüm nesnelerde, yer kaplayan

Tüm evreni dolduran değişik varlıklarda, ıssız.

Böyledir nesneyle boşluk, ayrı, türlü düzende,

Yoksa ne doluluk, ne boşluk kendiliğinden,

Birçok özgün yapılı nesneler vardır şimdi

Boş uzayı dolusundan ayıran, düzeni sağlayan,

Bunlar dağılmaz dıştan gelen vuruşlarla, yalnız

İçten gelen başka bir itkidir bu sağlam

Öğeleri dağıtan, sarsan, parçalara ayıran,

Yukarda kısaca gösterdiğim gibi, apaçık.

Ne bükülme görülür boşluğun olmadığı yerde,

Ne kırılma, ikiye ayrılma, ne bölünme.

Ne derinden derine işleyen soğuklar olur,

Ne de bulduğunu yakan, yüreğe inen ateş, sıcaklık,

Boşluktan kopan nesne ne denli işlerse öze,

Derine, o denli kolay olur güçlerin basıncı.

Böyle öğrettiğim gibidir sana tüm ilkeler,

Sımsıkı, boşluksuz, bu nitelikler onları sonsuz

Kılan, olmasaydı evrende sonsuz bir ilke,

Çoktan yokolurdu tüm nesneler, yiterdi,

Sonra yeniden doğardı gördüğümüz ne varsa.

Gösterdiğim gibi önceden, yokluktan yokluk çıkar.

yokolmaz varolan bir nesne bir daha, bundandır

Tüm kurucu ilkelerin ölümsüz, sonsuz oluşu.

Ayrılır birbirinden günü gelince öğeler,

Yenilemek, yeniden kurmak için anavarlığı.

Sıkıdır, sağlamdır kurucu öğeler, bundandır

Hepsinin sonsuzca kalışı, olmazdı başka türlü,

Yaratılmazdı, sonsuzluk içinde, yeni nesneler.

Öğelerin Bölünmezliği

Evrende yokoluşun ardı gelmeseydi, yokolurdu

Nesneleri kuran anavarlığın öğeleri de,

Baştan beri geçen günler, akan süre içinde,

Bir nesne kalmazdı kurmak için yenilerini,

Belli bir sürede aşınır giderdi varolanlar,

Gününden önce yaratmanın, yeniyi düzenlemenin.

Görüyoruz geçen günler dizisinde sonsuz sürenin

Yok edemediğini bugüne değin kurucu öğeleri,

Gelecek çağlar içinde yenilerini kurmada.

Bütün nesnelerin yenilenmesinden anlıyoruz

Kurucu öğelerin yokolmadığını, boyuna.

Yoksa tüm kurucu öğeler azalsaydı gitgide,

Yani bir varlık konmazdı ortaya, oysa çiçek

Gibi açılıyor nesneler, doğuyor özgün, sürelerde.

  Dört Öğenin Yapısı

Sıkıdır, kaskatıdır anaözün öğeleri,

Yumuşak yapıdadır toprak, su, yol, od,

Boşlukla karışmıştır bunların tümü de.

Yumuşak değildir kurucu ilkeler, yoksa

Nereden çıkardı demir, kaskatı çakıllar,

Hangi güç kurmuş bunları? Nerde, bilinmez.

Olmasa kurucu öğeler yoksun kalırdı özünden

Anavarlık, kopardı gerçek kaynağından.

Sağlamdır, dayanıklıdır, yalındır kurucu öğeler,

Nesnelerin gerçek kurucuları, bağlıdır hepsi

Özgün bağlarıyla bağlanınca birbirine sımsıkı

Birçok etkin güç koyabilirler ortaya, özgün.

Yoksa pek azı kalırdı bu sonsuz nesnelerin,

Bunlar da sonsuz süreden şimdiye değin

yokolmaktan kurtulan, övülmeye değer olan

Nesneler olurdu. O zaman bir çelişme çıkar

Ortaya, bölünen varlıkla bölünmeyen arasında.

Dipdiri kalır ilkeler sonsuz süre boyunca,

Sayısız çarpmalara karşın dağılma yok özlerinde,

Artık belli belirlidir bütün soyun, oluşan,

Yaşamın sınırı, çizilmiş önceden.

Anavarlık koşullarına uygun kuşaklar

Sonsuz düzen gereği sapasağlam kalırlar.

Değişmez varlık türleri, uyar bu kurala, kalır:

Boyam boyam tüylü kuşlar bir diziye göre,

Öğrenir atalarından, soylarınca, yuva kurmayı,

Değişmez onların özü, saklanır gövdelerinde

Gereğince, yoksa değişirdi ilk kurucu öğeler,

Tüm nesnelerde, anlaşılmazdı hangi türün

Kendi özüne uygun yapıda doğabileceği,

Nenin başka türlü olabileceği, bilinmezdi,

Ne tür bir varlıktan ayrılmışlığı kesinkes,

Anlaşılmazdı yaratan gücün özünde saklı gizem.

Öğrenemezdi tür tür ayrılmış diriler kendi

Törelerine uygun davranmayı, devinmeyi, atalardan,

Yaşam düzenini, bulunca ilklerde bir sınır bile,

Algılanmaz duyularla, olmazdı sürekli bölünme,

Tek tek öbekler çıkmazdı ortaya, ne bağımsız

Bir bölüm, ne bir nesne doğardı, yetersiz

Kalırdı. Gerekirdi böyle bir bölümün de olması,

Başkalaşma. Oysa doğar benzeri benzerden, ikisinin

Birleşmesinden bir düzen içinde, somutun özü.

Tek tek varolamazlar, bu yüzden gereklidir

Çözülmez bir düzen içinde bağdaşmaları.

Sıkıdır, dayanıklıdır, yalındır ilk öğeler,

En ufak nesneler bile sıkıdır geymelidir

Birbiriyle, oluşmaz tek tek kırıntılardan

Bir bütün, nesne, birleşmekle, yanyana gelmekle.

Sonsuz bir yaşam sağlar onların birliği.

Atamaz, eksiltemez doğa bu ilk özleri.

Saklaması gerekir gelecek kuşaklar için

Tüm kurucu özleri, ana varlık. Sayısız öğeden

Oluşur en ufak nesne bile, bölünür durmadan

Bir yarım başka yarıma sonsuzca, gelse ayrılmazdı

Birbirinden büyükle küçük, iş yok bunda. Bölünür

Sonsuzca "bütün" de, böyle doğar ufak ufaktan

Us algılamaz bunu bir gerçek diye, budur

Uygun geleni bizim usumuza. Gerekir senin de

Kesinlikle, gerçek bir ilk kurucu öğenin

Bulunduğunu söylemen. Görünmez bu ilk

Kurucu öğe, başöğe, söylemelisin artık sen de

Sağlam bir yapıdadır bu ölümsüz kurucu öğe.

Önünde sonunda yaratıcı tanrıça, baskı yapar

Bütün yaratıklara bölünmek, dağılmak yel

Olmak için. Bunlardan kuramaz eşit özdeşleri

Yeniden, gelmez elden bölünmez tozanların

Birer birer doğurucu özde saklı gücü taşımak.

Ağırlık, çarpma, çarpışma, itim, kımıldama değişik

Bir bağlamda gerçekleşir düzen içindeymiş gibi

Belli bir uyumda bütün nesne türlerinde.

Herakleitos

Bundandır ateşin "tüm varlık"ın kurucu ilkesi,

Evrenin doğurucu tözüdür diye düşünülmesi.

Herakleitos'dur öncüsü böyle düşünenlerin,

Gerçekten ayrılıp yanlış yolda gidenlerin,

Pek ünlüdür onun karanlık, anlaşılmaz sözleri

Grek ülkesinde, ilk araştırıcısı sayıldı gerçeğin

Birtakım delilerce. Şaşkınlar bayılır karmaşık

Sözlerine, dilinin altında saklı hepsi, dolaşık,

Gerçek sayarlar kulağı okşayan, süslü, yalın,

Çekici bir anlatımla yüksekten atan konuşmalarını.

Sorarım onlara, neden türlü türlüdür nesneler

Gerçekten ateşse kaynakları, yalnızca?

Bir kazanç çıkmaz yalımın incelmesinden,

Sıkışmasından, saklar ateş bölümlerinde de

Kendi "bütün"ü içinde bulunanı, bırakmaz.

Daha yoğunlaşsa bölümleri, daha keskin,

Daha yalın, yeğnik olsa da yalım, inanılmaz

Ayrılmış, dağılmış bölümlerden sürekli, belli

Bir oranda türlü varlıkların oluştuğuna,

Sıkışmakla, gevşemekle, değişmekle ateş olmaz

Türler, bir de şu var: İncelme, sıkışma nesnelerde

Boşluk açarsa kolay gevşer, ya da yoğunlaşır

Ateş, Bilinir kendi düşünceleriyle çeliştiği

Onun, yazdığı yapıtında, korkuyor kendisi de

Boşluğa inanmaktan, şaşıyor gerçek yolunu,

Ürküyor, anlamıyor boşluk dışlanırsa sıkışır

Tüm nesneler, toplanır bir araya, başlangıçta

Bir somut nesne varken, kalır açıkta, anlamsız.

Boşluktan ne üretilir, ne dışarı atılır,

Yapamaz bunu somut bir nesne, etkin yalımla

Ateş ışığından çıkar buğu, ateş gevşek, yaygın

Öğelerden kurulu, besbelli. Hızla geçer ateş,

Değişir "bütün" olarak özyapısı, söner

Bölüm bölüm, yokolur yalımlar, bunlardan yeni

Nesneler doğar, diyor, olmaz böyle, değişir

Durmadan ateşin oluş nedeni, birden karışır

Yokluğa, bir iz kalmaz eski varlığından.

Oysa nesneler yokolmaz, yenileri kurulur hep,

Değişmez özü kurucu öğelerin, çoğalır türler,

Bu sonsuz öğeler değişen düzenle çıkar, batar,

Yeni nesneler oluşturmak içindir bu düzenli

Değişme, oysa ateşten kurulamaz bu ölümsüz

Öğeler, bilmen gerekir bunu, açıkça senin de.

Kurucu öğeler taşır değişmeyen, sonsuz özleri

İşte bunlardır varlığın oluş nedenleri,

Oluyor benzer durumlar da, yumuşama, yitme,

Katılma, düzende seyrek de olsa bir bozulma,

Yalnız ateşin kızgınlığı kalsaydı yitmeden,

Ateş olurdu bütün varlığı yaratan, kuran.

Benim anladığım gerçek: Öğeler vardır kurucu,

Onların belli düzeni, biçimi, durumu, oranı,

Derlenmesi, birleşmesi, devinmesi ateşi doğuran

Onlar, değiştikçe durum değişir onlarda düzen,

Çıkmaz ateşten başka nesneler, öğeleri bizim

Duyularımıza gelen, bizde duyumlar oluşturan,

Nesneler, söylemek gerek şunu da: "Yalnız ateştir

Tüm nesnelerin içinde olan, başka bir gerçek

Yoktur varlık düzeninde ateşten öte." Demiş

Herakleitos, benim anladığıma göre. Doruğuna

Çıkmış deliliğin, bunları söylemekle. Tutarsız

Sözleri, duyulara çatar, onlara uyar, düşer

Çelişkilere, çürütür kendi kendini. Önce duyulara

Güvenmiş, açıklamış ateşi, düşünmüş, kesin saymış,

Sonra dönmüş yadsımış duyuları, dışlamış onlarla

Gelen verileri, delice işler, neye güvenmeli?

Nedir güvenilir duyular dışında, doğru, yanlış

Hangisi duyularla sağlanan izlenimlerin?

Neden atılsın hepsi, yalnız ateşe inanmak için,

Ateşi anmadan, yerine başka bir nesne koymak

İçin? Saçma önermeden saçma çıkarmaktır bu,

Bunlar, nesnelerin ilkesini ateşte bulanlar,

Tüm evreni yalnız ateşten çıkaranlar.

OIuşun ilkesini suda, solukta, ararlar,

Suyu biricik ilke sayarlar, sonra yeryüzünü

Yüceltirler, tüm varlıkların değiştiğini,

Sonra toprak anaya döndüğünü ileri sürerler.

Öğreniyoruz bunların yanıldığını, ayrıldığını

Gerçek yoldan, şu iki ilkeden: Suyu toprakla,

Yeli ateşle birleştirirler, sonra döner

Bütün varlık türlerinin dört öğeden çıktığını

Savunurlar: Sudan, yelden, ateşten, topraktan.

Empedokles

Agrientumlu Empedokles'ti onların öncüsü,

Üç yanı açık bir adanın kıyısında doğmuş,

İon denizi çevrelemiş bir dalgalı yay gibi

Mavi dalgaların tuzlu köpükler fışkırttığı

İon denizi, ayırır daracık bir geçitle burada

İtalya kıyılarından adanın yöresini,

Buradadır ünlü Charybdis çölü, gürleyerek dönen

Aethna, yalımlar saçar, gürüldeyen göğsünde toplamak

Ağzından ateş püskürtmek için kraterlerin,

Yükselir göklere, yalımlar saçar, yıldırımlar

Çevirir bu görklü adayı, fırlar arada bir gözleri

Kamaştıran, çok ilginç sayılır uluslarca tüm

Yeryüzünde, görkemli varsıllar bolluk içinde,

Kargı kullanmada seçkin yiğitleri, savunmada

Benzersiz erleri, yoktur daha görkemli kimse

Göğsünden çıkan taşkın bilgeden, tanrısal öğüncü.

Bize böyle bilgelik öğretileri gösteren,

Bir ölümlü soyun aydınlığı diye, görünmeden.

Gösterdiğimiz gibi, yukarda, onu izlemeden uzak,

Anlayışı yetersiz kimselere karşın, tanrısal

Görüşün kavradığı, kimi eşsiz buluşları açıklamış,

Duygularının pek yüksek, kutlu tapınağında,

Apollon bilicisinin Tripodus'ta Pytia'ya

Söylediği, gerçekten, bize değin gelen bilgelikleri.

Yıkılır bu ilkeler karşısında ne varsa.

Yükseliyor, güçleniyor, pekişiyor bu ilkeler.

Onlar düşünmüyorlar öncekiler gibi boşluksuz

Bir devinmenin olmayacağını, seçiyorlar gevşek,

Yumuşak varlıkları, toprak, su, yel, ateş gibi,

Tüm dirileri, bitkileri, nesneleri boşluk olmadan

Ortaya koyabilmek için. Sürekli bölündüğünü

Söylüyorlar nesnelerin, sonsuzmuş bu bölünmeler.

Yine bulunmazmış içinde nesnelerin ince kırıntılar

Bile. Dış uçlarında bu nesnelerin duyularımız

Sezer kimi izleri gerçektir bu, bundan anlaşılır,

Görünmeyen öğelerin de bir dış ucu, daha ufak

bir bölüm taşıdığı, bunun da hangi anlama

Geldiği. Bir de şu var: Onlar nesnelerin hep

Kurucu öğelerini seçiyorlar, bizce görünür

Bunların gevşekliği, geçiciliği, verimsizliği,

Dağılır bunlar, evren de dağılır, yeniden

Oluşur bir nesneler yığını, diyorlar, oysa

Gerçek değil bu görüşlerin ikisi de.

Karşıttır bu dört öğe birbirine, ölümlüdür,

Günün birinde çözülüp gitse içlerinden biri

Dağılsa, engin boşluğun içinde yokolur,

Fırtınada yıldırımın, yağmurun yellerin

Yuvarlandığını, dağıldığını gördüğümüz gibi.

Bu dört öğeden doğması gereken nesnelerin

Sonradan ayrılışını, dönüştüklerini nesnel

"Bütün"e yeniden, görülür mü ilk kurucu öğeleri?

Düşünülmez mi bu bağlantının bir de karşıtı?

Baştan beri doğuruyor nesnel öğe, değişiyor hep,

Değiştiriyor boyamlarını tüm nesneler, ötekiler

Gibi, düşünürsen karıştığını toprakla ateşin,

Esen yellerle suyun, akıcı ıslaklığını

Değişme yok demektir bu bağlantıda, yoktur

Bu dört öğeden ayrılmış bir yaratma, nesne,

Kırda bir ağaç gibidir bu, açılır, solar. Söyler,

Türlü nesnelerin karışımında kendi özünü

Gösterdiğini varlıkların, toprakla karışan yel

Yine yel, ateşin suda sönünce yine ateş kaldığını,

Gelince doğurma konusuna: Görünmeyen, gizli bir güç

Saklıdır ilk kurucu öğelerde, anavarlık,

Direnir özvarlığa, yeni yaratılışa karşı,

Engelleyici bir etken yoktur burada, korur

Özünü doğa, gökten, kızgın yalımlardan bile

Çıkar birtakım kurucu ilkelerden nesneler,

Önce ateş döner yel olur bulut olur, yağmur

Buluttan çıkar, toprak derlenir yağmurdan, değişir

Ne varsa, gider geriye, önce su, sonra yel, ateş,

Bitmez değişmeler sonsuz akışta, ne gökten

Yere inenlerde, ne yerden yıldızlara ağanlarda,

Bunlar da görünmez kurucu öğelerde, bir öz var

Kalması gereken bu değişmelerde, bu akışta,

O da, büsbütün yokolmadığıdır nesnelerin.

Oysa sürekli değişen, yerini değiştiren, belli

Durumda kalmayan yokolur önceki gibi,

Bu yüzden, değişmesi gereken diye, gösterilen

Nesnel özler başka nesnelerden oluşur ancak,

Böyledir, değişmeyenler de yitip gitmezler,

yokolmazlar büsbütün, böyle ilkeler düşünmeli,

Ölmeyen, yokolmayan öğesel ilkeler,

Olasıdır bu tür ilkelerin kurması ateşi,

Onun ardından yel doğmuş bu kural üzre,

Eklenmiş ona daha birkaç nesne kımıldamış,

Bir de düzen değiştirerek çıkmış biri

Ötekinden bir bütün içinde oluşmuş.

Olumludur diyorsun olay, yukarı bakarak

Nesnelerin havaya yükselişine, gelince günü

Gökten inmezse yağmur, sarsılmazsa bulutlardan

Dökülen sularla ağaçların dalları üstlerine,

Göndermezse ısıtan ışınlarını bize güneş,

Ne buğday gelişir, ne yemişler, besleyen özler,

Katı yemek, birleştiren ısı gerekser gövdemiz,

Yoksa yaşanmaz, incelir sinirler, erir kemikler.

Somut nesnedir gelişmeyi sağlayan, besleyen,

Böyle besler birbirini tüm nesnel varlıklar,

Türlü nitelikte, durumda toplanmış öğelerle,

Birleşmiş birçok türde nesne kendi özünce.

Kendi türlerince beslenir varlıklar, ne yolla

Beslendiği kurucu ilkelerle, bunların hangi

Yöntemle birbiriyle kaynaştığı, devindiği

Özel yapılarına göre önemlidir, bunu bilmek.

Bir özden kuruludur yer, gök, deniz, ırmaklar,

Güneş, bir de ekinler, dipdiri, özlü yemişler.

Bundandır davranış, seçim değişikliği onlarda,

Öz bir, davranış başka. Benzer bu durum, benim

Dizelerimde yan yana dizilen, biçimi ayrı

Harflerin kurduğu anlamsal düzene, tek başına

Yok anlamı bir harfin, öyledir öğeler de, gelir

Yan yana, birleşir belli ölçüler içinde, kurulur

Nesneler, sen söyle kurucu öğelerin de böyle

Olduğunu, dirilerde yetenek, güç ayrılığını.

Anaksagoras

Görelim ne düşündüğünü Anaksagoras'ın da,

Ne anladığını homoiomereia kavramından,

Yok karşılığı yoksul dilimizde bu Grekçe sözün,

Yine yazıyla anlatabilirim bu konuyu, nedir bu

Homoiomereia, ne öğretiyor bize bununla bilge.

Kemikler oluşur, düzenle, incecik bölümlerden,

Kılcal damarlardan gelişir bağırsaklar da,

Et düzenlenir birbirine karışan, akıcı kanın

İnce damlalarından, bir de açıklar hangi yolla

Çıktığını altının tozanlardan, Anaksagoras,

Toprağın toprak tozanlarından, suyun su

Damlacıklarından, ateşin kıvılcımlardan

Oluştuğunu. Böyle açıklar öteki nesneleri de,

Kendi bile inanır söylediklerine, oysa anmaz

Boşluğun adını bile, belli bir erek göstermez

Nesnelerde bölünmeye, yanılma var iki görüşte de.

Önceden açıkladığımız koşullar içinde.

Düşünür verimsiz bir tutumla kurucu öğeleri,

"Öğe" denecek bir özelliği varsa onların,

Özdeş özle donatılmışsa onlardan oluşan

Nesneler belli biçimde. Acı çeker, ölür

Varlık, kurtuluş yok ölümden, direnemez

Basınca. Ne kaçabilir yazgının elinden, ölümün

Dişlerinden? Nedir bu yel, su, toprak, ateş?

Kan, kemik? Sonuç alınmaz bunlardan, geçicidir

Tüm nesneler bu durumda, gördüğümüz gibi, baskılarla.

Bölünemez bir nesne başka bir nesneye,

Yoktan varolamaz. Bunun kanıtıdır söylediklerim

Önceden. Besler, geliştirir gövdeleri yemek, bilmek

Gerek burada damar, kan, kemik, sinir ne varsa

Gövdemizde yabancı nesnelerden, yemekten, gelir,

Ya da yemekler türlü nesnelerin karışımından

Olur, içlerinde pek ince sinir özleri, kemik, kan,

Damar bölümcükleri, yapıcı öğeler bulunur, saklı.

Bütün yemeklerin kurusunda, yaşında bir bileşim

Var, büsbütün yabancı özlerden kurulmuş, onlar

Geliştirir bizi kan, özsu, kemik, sinir karışımıyla.

Topraktan gelirse somut nesnelerin gelişmesi,

Gerekir toprağın da yabancı öğelerden oluşması,

Onun sandığına göre hepsi, oysa onlar da topraktan

Çıkıyor bir bir. Dönelim başka konuya, yeterlidir

Buna da sözümüz. Odunda gizliyse yalım, duman, kül,

Başka nesnelerden kurulması gerekir odunun,

Odundan, daha önce çıkan, başka nesnelerden

Gerekir şimdi toprağı besleyen, büyüten, durmadan

Başta tür nesnelerin çıkması birbirinden. Çetin

Bir olay, bunu da Anaksagoras seçiyor, kendince:

İçten içe karışır nesneler, bağlaşır birbiriyle,

Gizli birlik sağlanır aralarında, dizilir "bütün"de

Tozanlar, uyum içinde kaynaşır. Anlaşılmaz denir

Onun bu savına da. Değirmen taşları arasında

Ekinler ezilirken gerekirdi kanların sızması,

Gövdemizde görüldüğü gibi. Havanda döğülen,

Taşların altında kalanlardan, yine gerekirdi

Kan damlaması, öte yandan yünlü bir koyunun

Memelerinde olduğu gibi sudan tatlı bir sıvının

Akması. Gerekli miydi toprak yığınları içinde,

Tarlalarda türlü türlü otların, bitkilerin,

Yemişlerin, yaprakların görünmesi,

Ya da toprak yığınlarının arasında gizlenmesi?

Görünürdü odunlarda dumanlar, küller kırılıp

Dağıldıklarında, kıvılcım çıkararak yandıklarında.

Oysa bunlar olmuyor, ne varsa gözlerimizin önünde.

Bilmek gerekir nesnelerin karışmadıklarını,

Birbirine, başkalarının söyledikleri gibi.

Görünmeyen ortak öğeler, özler, biderler (*)

Vardır, nesnelerin içinde saklı, bilmek gerekir,

Nesneleri oluşturmak içindir bunlar.

Yine söylüyorsun: "Yüksek dağ tepelerinde,

Yetişen ağaçların azgın yeller estiğinde,

Birbirine sürtünme yüzünden yandığını, sonra

Yalımlardan, kıvılcımlardan çiçekler açıldığını"

Söylüyorsun yine, doğrudur bu görüşün, ancak

Ağaçta gizlenmiş yalım olmaz, çoktur odun dokusu,

Sürtünmeden akım doğsa yanardı tüm ormanlar,

Yalım gizlense ağaçta, her gün yangın görünürdü,

Yakar yıkardı tüm ormanları dört yandan, tutuşturur

Ağaç gövdelerini. Bağladık bu konuyu da sağlama,

Sözlerimle, budur önemli olanı da, konunun,

Nasıl gider gelir karşılıklı kurucu öğeler,

Aralarında ne denli birleşirler, değişik durumlarda,

Karşıt devinimlerle, kımıldanışlarla.

Görmez misin belli nesnelerin doğurduğunu

Az çok değişince yalımlı da, ağacı da? Yakındır

Birbirine anlatımlar da, değişen ilkelerin

Açıklanışında, anlarsın düşününce bir ağacı,

Ateşi incelerken, tüm nesnelerde böyle olduğunu

Durumun, apacık. Düşünemezsen nesnel özün özdeş

Yapıda ilkelerden kurulduğunu, senin gözünde

Yokolmuş demektir varlığın ilk kurucu öğeleri.

Bundandır tuzlu gözyaşlarının, biz, gülerken

Yanaklarımızı, kirpiklerimizi kaplaması.

Dinle biraz daha, öğren açıkça, geri kalanları.

Kaçmıyor gözümden içine daldığım karanlık alan.

Doldurmuş içimi ün sağlama umudu, neden uyandırmış

Bende Thyrsus bilmem, şiir isteği, tatlı.

Budur beni sürükleyen, çırpınan yürekle, bilinmez

Bir ülkede esin perileri arasında dolaşmaya.

Sevindirir beni bilinmeyen kaynakları bulmak,

Yeni açmış çiçekler dermek, kıvanç verir,

Perilerin, öncüllerimizin düşte bile görmediği

Bir taç yapmak için başıma, değer verir şiirim

Yüksek nesnelere, benim kurtarmaya çalışan tinleri,

Dinlerin sıkıcı bağlarından. Benim şiirimdir

Aydınlatan bu yörenin karanlıklarını.

Aydınlık gerek, yayılmış çevreye peri büyüleri,

En uygun düşünceyle seçilmiş şiirimin süsü,

Bu yazdıklarım, benzer acı ilaç veren

Sağıltıcının altın rengi bal sürmesine bardağa

Kandırmak için toy çocukları, duyurmamak için

Acılığı; aldanır dudaklar bala, içerler acı sıvıyı,

İşte böyle kandırılır, kanmayan çocuklar bile.

Bu yöntemle korunur sağlık, dönülür iyiliğe,

Böyledir yapmak istediğim de, öğretimizi duymayan

Kimselere, kuru, kolay, yüzeysel sananlara.

Bakmayıp onların boş sözlerine, tatlı şiirin

Akışında bildirmek istiyorum kolayından

Anlatarak, esin perilerinin en tatlı ballarına

Batırıp getirmişim bilgeliğimizi, duyduğum gibi,

Öyle kavrarsın şiirimizde varlığın yapısını, tümden.

Sonsuzluk

Anlatmıştım somut nesnelerin en katı, sağlam,

Dayanıklı, aralıksız öğelerden kurulduğunu,

Sonsuzluk içinde bulunduğunu. Araştıracağım

Evrenin de bunlar gibi sınırlanmış

Olup olmadığını, yukarda gördüğümüz boşluğun,

Bütün varlıkların içinde devindiği alanın, tüm

Yolların dört yandan çevrilip çevrilmediğini,

Ya da sonsuz derinlikte bir yere dayanmadan

Uçtuğunu. Var alanın yoktur başka sınırı, birer

Son uç bulunur nesnelerde, oysa yine bir

Son uçtur denen de bir öğedir kesinlikle,

Önceden varolan öğe sınır çizebilir ancak,

Uygun değil duyunun yapısı bunu kavramaya,

Uzaklık var arada. O da dışında değil evrenin,

Ne son, ne dış uç, ne ölçü, ne bitim vardır,

Kapladığın yer için de böyledir durum.

Yayılır nesnelerin bulunduğu yerden dört yana

Eşit uzaklıkta bu sonsuz bütün, evren

Yuvarlağına, düşünür müsün sınırlandığını

Tüm evrenin, son ucuna varmak olası mıdır,

Gerilmiş yaydan oku atmak, oradan söylemek

İster misin şöyle gönülden, hızlı bir vuruşla

Fırlatılmış sineğin, durmadan ilerleyeceğini,

İlk atıldığı yerden, düşünür müsün bir durumu

Değiştirmeden saklamanın elden geldiğini?

Onaylaman gerek birini, kapar ikisi yolunu,

İnan evrenin sonsuzca yayıldığına, kesin.

Engel olursa atılmış okun ulaşmasına,

Ereğe, bir yerde duruş, ya da uçup giderse

Ok süreklice gelmez bu gidişin sonu da.

Böyle geliyorum ardından yıllar yılı senin,

Sorarım sana, evrene bir son bulduğun yerde:

Ne çıkacak bu fırlatılmış kargıdan?

Dahası var: Yoktur evrende bir son, uzay

Kesintisiz bir akış içindedir, genişler boyuna.

Çevrilseydi uzay engellerle, bu toplu yığın,

Birleşmiş, sınırlandırılmış olurdu, batardı

Dört yandan engine, evren, ağır basınçla.

Bir olay görülmezdi gök çatısının altında,

Devinme olmazdı, güneş ışığı bile çıkmazdı, gökte.

Birleşmiş bir bütündür evrenin doğası, ortaya

Çıktığı bilinmeyen, sonsuz çağlardan beri.

Gerçekten, kurucu öğeler için, söz konusu değil

Bir yer, dayanarak değiştirme, başka güvenilir bir

Odak düzenlemek, bütün ilkeleri birleştirmek için.

Devinir tüm nesneler, yer değiştirirler, sürekli

Devinim içinde, gider gelir dört yana varlığın kurucu

Öğeleri, hızla çıkar aşağıdan, sonsuz uzaydan yerleşir

Boşluklara. Görürüz nesnelerin birbiriyle sınırlı

Kaldığını, yel dağları sınırlar, dağ yeli kuşatır,

Çevreler, karalar sınırlanır denizlerle,

Sınırlar denizleri yeniden karalar, yoktur evreni

Sınırlayan başka bir varlık, çok geniştir uzay,

Esneyen boşlukların derinliği, kıvılcımlar saçan,

Düşen yıldırımlar bile sonsuz sürenin üstünden

Aşarak varamaz son sınıra, bir başka gün başlasa

Kaldığı yerden yıldırım kısaltamaz kalan uzaklığı.

Öyle sonsuz yayılmış bu genişlik, aşar nesneleri.

Evrenin bir sürekli yasağı var burada: Kuramaz

Kendince engeller, birleşse, toplansa tüm nesneler.

Boşlukla sınırlanır tüm somut varlıklar, yeniden

Sınırlanır onlarla boşluk, gerektirir birbirini

karşılıklı, varlıklar. Bir engel çıkarsa iki

İlkeden birine yayılır sınırsızca özü gereği

Öteki, boşluk sınırlarsa uzayı, saklayamaz doğa

Kurucu öğelerini, boşluk sonsuz, ilkeler sınırlı

Kalır, ne deniz, ne kara, ne ışıklı gök, ne insan

Soyu, ne kutlu tanrılar, ne de biraz yaşam,

Çözülür bağından dağılır, sonsuz boşlukta varlık,

Toplanır birleşemezdi bir daha, yeniden oluşturmak

İçin bir nesne bu dağılandan doğa,

Ne bir amaç güder kurucu öğeleri nesnelerin,

Ne uygun sıra, ne toplu düzen, ne de örnekle,

Uzlaşmayla, kaynaşmışa benzer nesnel direnmeler.

Değişir çoğu türlü biçimlenmelerle sonsuzdan

Gelen bir çarpma, çınlama, sarsıntı nedeniyle.

Gelir çarpmaların ardından, bütünlük içinde,

Direnmeler, bağlantılar, sayısız yıllar geçer

Aradan, varlığın kuruluşunda olduğu gibi başlar

Biçimlenmeler, ulaşır direnme son odağına.

Beslenir azgın deniz ırmak sularıyla,

Ulaşır bol bir kaynağa, sayısız evren dönemlerinde

Yeryüzü gelişir güneş ışıklarıyla, yeni doğmuş

Yaratıklarla dolar sürekli, sönmez Aether'in

Dünyayı dört yanından kucaklayan ateşi,

Bunlar olmasa yükselemezdi doğa, sınırsız

Uzaydan gidenlerin yerini doldurmak için.

Birilerin yapıları gereği besini tüketmeleri,

Azalmaları gibi, dağılır tüm nesneler de,

Eksilir, buna karşın onarır kendi kendini

Doğa, bu yer kaplayan anavarlık, bir eksilme

Başlayınca özgünde, karşıt durumda. Engeller

Çıkar önüne, dıştan gelen çarpmalar, birleşmeler

Önleyemez böyle dağılmasını, öğeler başarır

Bölüm bölüm onarmayı, giden öğelerin yerine

Gelir başkaları, onarır "bütün"ü, giderir

Eksikliğini, kayarak ileri geri bu işlemde,

Yer yapar, süre kazandırır kurucu ilkelerin,

Anaözün öğelerine. Döner durmaksızın anaözün

Öğeleri çevresinde, gelir gidenin yerine başkası.

Önlenir eksilme bu sürekli alışverişle,

Bu çarşpışmalarla sınırsız bütünde, doldurur

Gidenden doğan eksikliği gelen.

Orta Yere Yönelme

Ey Memmius, bırak "tüm nesneler orta yere" gelir

Denen görüşü, bu konuda, durur sımsıkı çarpma

Olmadan dıştan, nesneler, çözülmez, bırakmam

Gerekir bu "ortaya yönelir" diyen kuramı, tümden,

İnanmam gerek tüm nesnelerin kendi kendini

Tuttuğuna, güçlü yığının toprağın içinde olduğuna,

Suların acımasında görülen yansımalar gibi

Öteye beriye gidip geldiğine inanmam gerek.

Buna benzer sözlerle sürerler ileri bütün

Yaratıkların dimdik durarak dolaştığını,

Çıkamaz yerden göğe gövde, düşemez ordan, uçamayız

Göğe, orada güneş varken bizde gece, ayrılır

Zaman bizimle gök arasında, deliliktir

Bütün bunlar, sarsakça bir yanılmaya

Nedendir, başlangıçta sapmışlar doğru yoldan,

Yoksa, doğru değildir bir "orta yer"

Boşluğun, uzayın sınırsız olduğu yerde.

Bir "orta yer" olsaydı orada eskiden beri

Bir nesne kalırdı yerleşirdi gerçekten.

Boşluk dediğimiz uzay da, yer de ya ortada,

Değilse, adım atım devindiği yere çekilme

Gereğindedir, eşit ağırlıklar karşısında.

Bir erek yoktur nesnelerin varmak istediği,

Nesneler ağırlıksızmış gibi durur boşlukta.

Boşluk olan yerde yoktur bir temel taşı

Denebilecek nesne, çekilmesi gerekir özüne

Göre nesne geriye. "Ortaya yönelme" basıncı

Yok nesnelerde, yalnız birleşmek içindir baskı.

Ortaya yönelmek için değil bu birleşme; toprağa,

Islaklığa, denizlerin, dağlardan inen ırmakların,

Denizlerin ıslaklığına yönelme, birleşme var.

Havanın inceliği, ateşin sıcaklığı nedeniyle

Bir yükselme, itinme olur yukarı doğru. Budur

Havanın yıldız ışımalarıyla çevrilmesini

Sağlayan neden. Gökyüzünde ışınlar saçarak

Doğup batıyor güneş, orta yerden dağılarak

Toplanıyor bütün ısı. Yeşeremez yapraklar

Bile ağaç doruklarında, veremiyor onlara

Toprak sindirilmiş olarak gereken besini,

Ayrı ayrı, ancak buradan yayılır özsular,

Yanlıştır karşısanı, benimsenemez artık,

Açıkça göstereceğim gibi daha sonra.

Burada, yanılmayasın diye, şunu söyleyim yine:

Çekmezse özel güçler öğeleri başka bir yöne:

Koruması gerekir kendini tüm nesnelerin,

Aşağı düşme çabasına karşın, şundan korkulur

Doğrusu: Tutmazsa evrenin oynakları dağılır,

Yuvarlanır sonsuzluğun içine öğeler.

Uçan yalımların evren çatısının duvarlarını

Dağıtışı, hızla sonsuzda yokedişi gibi,

Bu örnek üzredir öteki evrende, gümbürdeyerek

Düşer yüksekten aşağı göğün çatısı, birden

Batar ayaklarımız altında yer, yiter engin

Boşlukların uçurumunda. Çatırdar göklerle birlikte

Tüm varlıklar, katılır toptan çöküşe, dağılır

Nesneler, döner yokluğa, kalır geride boş uzay,

Bir de görünmeyen öğeler. Anaözdekte eksilme

Olduğu yerde, açılır nesnel varlıklar için

Açılır ölüm kapıları, kıvrılır göçer sonsuza

Özdek. Sonuna değin gidersen kolay kavrarsın

Öğretimizi; biri ötekinden anlaşılır bunların.

Kesmeyecek yolunu karanlık gece, açıktır sonuç,

Doğada biri yakar ışığı ötekiler için.

İKİNCİ BÖLÜM

Ne güzeldir dalgalanan denizde, fırtınanın

Allak bullak ettiğİ sularda, karadan birisinin

Didinmesine bakmak sessiz sessiz. Bir kıvanç

Değil bu başkasının acısından duyulan, üzüntüden

Uzaklığın verdiği duygu. Ne güzeldir düz ovada

Korkudan uzak, azgın savaşların kudurduğunu

Görmek. Ne var daha tatlı, güzel,

Bilgelerin öğretisini güvenli yüceliklere

Çıkaran bir tapınağa sığınmaktan. Oradan

Bakabilirsin sessiz, çabalarına, yanılgılarına

Başkalarının. Yaşamın dar yolunu aramalarına

Yorgun, boş dolaşmalarına, soy beğenmişliğe,

Çekişmeye, yükselmeye, yönetim tutkusuna.

Sarsakların Üzüntüsü

Ne acınasıdır anlayışı, önünü görmezce isteği,

Ne korkunç, ne karanlık bir gece içinde

Geçip gidiyor şu kısa yaşam. Bilinmez mi

Doğanın gövdesel acılardan uzak, tininse

Korkulardan, kuşkulardan sıyrılmış sevinç

İçinde yaşamayı istediği? Anlıyoruz,

Buna göre, gövdemizin yapısına uygun, tüm

Acılardan uzak kalmak gibi, pek az bir duruş

Gerekmekte, genellikle yaşam süresinde.

İstenebilir, yine de, tatlı günler geçirmek.

Bir eğilim duymaz doğa büyük konakları

Altın yontularla çevirmeye, ışık saçan

Işıldakları göz kamaştıran, şölenlerde

Bol aydınlık sağlamak için ellerinde tutan,

Yukarı kaldıran delikanlılara, içinde ne varsa

Gümüşle, altınla donatılmış geniş sofalarda uzanıp

Yankıyan altın kitar seslerini dinlemeye.

Oysa tadı çıkar yaşamın daha sevecen,

Uygun tutumla, gerekmez aşırılık, göklere

Yükselen ağaçların gölgesinde, ırmak kıyısında,

Gür çayırlarda, göklerin güldüğünde, yeşiller

İçinde baharda, renk renk çiçekler arasında.

Bırakmaz ateşli sıtmalar, yoksul döşeğinde

Olduğu gibi, sırmalı yataklarda yatsan bile.

Ne soy üstünlüğü, ne varsıllık, ne görev, ne ün,

Ne görkem mutluluk verir gövdeye, tinlere,

Savaş alanında sanırsın kendini bir de, olursun

Görür gibi, yapmacık, acıklı bir boğuşmayı, güçlü

Bir donanmanın korunmasında, hepsinin pusatlara

Büründüğünü, özdeş duygularla coştuğunu yığınla

Kalabalığın. İçinden gideceğini sanırsın

Dinlerden gelen korkuların, yüreğini ezmeyeceğini

Ölüm ürpertilerinin, sıkıntılardan kurtulacağını

Sanır mısın? Görürsek ne gülünç, ne saçma bir oyun

Olduğunu bunların, bu kişileri titreten korkuların,

Üzen, sıkan durumların, savaş araçlarından,

Vuruşlardan kaçmayacağını; kralların, komutanların,

Altının, yüksek erguvan boyalı giysilerin, parlak

Görünümleri önünde eğilmediğini: Yalnız usun bize

Güç sağladığından kuşku duyar mısın? Didinir

Durur yine karanlıklar içinde kişinin yaşamı,

Ne denli titrerse gecenin karanlığında korkudan

Çocuklar, sararırsa, öyle korkarız biz de

Gündüzün ışığında korkulmayacak nesnelerden.

Çocukların korkudan karanlıkta günü bekledikleri

Gibi. Bu karanlığı, bu içsel korkuyu gideremez

Günün, güneşin aydınlığı, doğanın derinliğine

Bir inceleme giderebilir.

Öğelerin Devinmesi

İnceleyim hangi devinimle nesnelerin çıkışını

Doğurucu özlerden, çözülüşünü, nedir onları

Yaratan, devindiren güç, bu sonsuz boşlukta

Onlara yol açma yetisini sağlayan erk.

Dinle sözlerimi, açıklayacağım tüm bunları.

Yuvarlanan bir yumak gibi toplanmış değil

Küçüldüğünü, yavaş yavaş zamanın ağır akışları

İçinde dağıldığını gördüğümüz somut nesneler.

Göremeyiz bu özdeksel öğelerin yaşlandığını

Gözlerimizle... Eksilmez, kalır olduğu gibi

Nesnel bütün, eksilirken öğelerin ayrıldığı

Nesneler, çoğalıyor, öte yandan, katıldıkları,

Orada yaşlanana karşılık, yenisi çiçeklenir

Burada.Durma yok, yenilenir evren sürekli,

Ölenler can verir yaşayanlara. Bir ulus

Doğarken batar biri de, değişir kuşaklar

Kısa bir süre içinde, bir koşuya girmiş gibi

Geçer elden ele yaşamın ışıldağı.

Sanırsan kurucu öğelerin dinlenebileceğini,

Yeni bir biçimlendirme sağlayacağını,

Ayrılırsın gerçeğin yolundan. Boşlukta

Gidiş gelişlerin gereklidir ya kurucu

Öğelerin özünden gelen bir açıklıkla, ya da

Dıştan gelen bir itimle ortaya çıkması.

Karşıt devinimdeyse öğeler, tepmeler başlar

Değişik yönlerde, ayrılırlar birbirlerinden

Hızla, çelik katılığındadır öğelerin yapısı,

Ağır, sıkı, engel yok aralarında.

Uzayın Sonsuzluğu

Kolay anlarsın öğelerde devinmeyi, topluca

Gidiş gelişleri. Bir sınır yok evrende

Kurucu öğelerin durması için, sonsuz, sınırsız,

Yayılır, genişler uzay. Gösterdiğim gibi.

Kesin kanıtlarla, açıkladım uzun boylu.

Öğelerin Bağlaşımı

Boşlukta durmaz öğeler, devinirler sürekli

Değişik yönlerde, ayrılır topluca sıkışan

Öğeler birbirinden, kimi gider uzaklara,

Çarpışır, geymelenir birbirine, katılaşır

Kimi kalır yanyana yoğunlaşır. Birbiri

Yanında yoğunlaşan, az uzaklıkta kalan

Teper, ayrılır yeniden, bu tepme yüzünden

Daha sağlam olur bağdaşma, güçlenme.

İçiçe kaynaşmaları sonucudur bu olaylar,

Sağlam kökler geçer kayalara çelik çeliğe

Eklenir, özdeş özdeşe. Sonsuz uzayda, dışarda

Devinen öğeler sıçraşır, yeniden dönerler

Birbirlerine, belli uzaklıkta, incecik havamızı,

Parlayan güneş ışığını beslerler. Süzülür sonsuz

Boşlukta öteye beriye başka birçoğu daha,

Nesnelerin bağlaşımından çözülmüş, ayrılmış

Olanlar uçuşur başı boş, katılamaz devinmeyi

Düzenleyen dönmeye.

Güneş Tozanları

Olayın özdeşi, görüntüsü gezer önünde

Gözlerimizin, görüş alanında, deliklerinden

Güneş ışınlarının sızdığı, ışık aydınlığına

Yakın parlaklıkta, bir karanlık oda göreceksin

Uçuştuğunu, incecik sayısız tozcuğun, ışıkta

Karışır boşlukta birbirine bu tozcuklar,

Kesişir eğikçe, değişik, uzun bir savaşta

Dövüşe giden, uğraşan, soluyan olaylar gibi.

Burada birleşmek için yettiğince, ayrılmak

İçin de etkileyen bir kıpırdama var:

Anlarsın bundan, bu yansıyan olay gibi

Devinir öğeler boşlukta sürekli, ufak örnekler

Doğurur büyük nesneler, ulaştırır bizi gerçek

Bilginin izlerine bunlar. Görürsün aydınlıkta

Uçuştuğunu nesneciklerin. Gösterir böyle bir

Yığınlaşma özdeğin içinde saklı,

Güçlerin devindiğini, görünmeden. Göreceksin

Çok tozcuğun yön değiştirdiğini, gizli çarpmada.

Geriye döndüğünü, her yana sürüklendiğini: Anla

Tüm devinmenin, ilkelerde, burada başladığını.

Kurucu öğelerden gelir ilk çarpma, devindiren

Sonra geçer daha az bağlantılı nesnelere,

Göç yönünden, en yakın, kurucu öğeler gizli

Çarpmalarla kımıldatılır, ulaşır böylece çarpma

Kendiliğinden daha büyüklere doğru. Gelir yavaşça

Öğelerden doğan devinme duyularımıza, devinen

Nesneyi görünceye değin güneşin aydınlığında

Gözlerimizle. Biz çarpmaları da göremeyiz,

Devinmenin başlayışını da.

Öğelerin Hızı

Anlayacaksın özdeksel öğelerde ne tür devinim

Bulunur, Memmiusum kolayca, bir iki sözden:

Yayar Aurora günün ilk kızıllığını kırlara,

Uçar renk renk kuşlar sessiz ormanlarda,

Çınlar yayılan sesleri yükseklerde, havada.

Açılmış gözlerimizin önünde ne varsa, nesnel,

Giydirir yeni doğan güneş bu evrede, kuşatır

Ortalığı birdenbire, parlayan ışıktan giysilerle.

Yine güneşten gelen tatlı ışınlar, sıcaklık

İşlemez, geçmez boşluktan, geciktirir yolunu.

Dağıtmak gereğindedir öğeler havanın dalgalarını,

Dolduramaz bu yolu tek tek sıcaklık öğeleri,

Bu nedenle sımsıkı bağlaşırlar birbiriyle,

Engeller biri ötekini dıştan, alıkonur,

Yavaşlar, baskıyla devinimleri, gidişleri hep.

İlkel olan, dayanıklı olan kurucu öğeler boşlukta

Dolaşır durur başı boş, dıştan engel yoksa,

Birleşir, bağdaşırlar kendilerince, giderler

Bir ereğe doğru başlanmış yöneltide.

Şaşılası değil bu olay, gerekir onların

Hızla yenmesi, aşması tüm engelleri. Öğeler

Güneş ışığından hızlı, yürür, bitirir yolunu,

Onlardır engin uzayları aşan, yaran yıldırımdan

Hızlı gökleri, yeter, gerekmez uzatmak sözü,

Yolda kurucu öğelerin ardınca gitmek, hangi

Yöntemle deprendiklerini görmek, anlamak için.

Tanrısal Yaratma Yoktur

Tanrısal bir yönetimin sonucudur diyor nesnel,

Özdeksel varlığı benimseyen, öne sürenler,

Kişilere uygun mevsimlerin, değişmesini, yemişlerin

Oluşumunu, öteki nesnelerin düzenlenmesini,

Yaşamı yöneten Venüs'ün tanrısal sevgiyi göstermek

İçin kişileri uyardığını, kişi soyunun esenliği

Uğruna yeni kuşakların doğmasını sağladığını

Sevgiye yolaçtığını, yaltaklanmayı, sevişmeyi

Önerdiğini söylüyorlar, hepsinin tanrısal

Olduğunu savunuyorlar, insanlar ayrılmış doğrudan,

Yanılmış, sapmış görünüyorlar. Bilmesem ben de

Kurucu öğelerin yapısını böyle düşünmeyi yeğlerdim.

Gökleri gözleyip, başka nedenlere dayanarak

Tanrılar yarattı diyemem evren bütününü. Çoktur

Bu yanılgıya kapılan, ey Memmius, sonra gösteririm

Sana, şimdi inceleyelim, kalan devinme konusunu.

Kurucu Öğelerin Devinme Yönü

Nesnelerde yoktur bir içsel itim gücü, kımıldatan.

Yükseğe çıkaran, ne bir yön var, ne bir yasa

Benim anladığıma göre, nesnelerin özünde.

Sakın yanılma yanan nesnelere bakarak.

Çıkar yığınla yalım yukarı doğru, büyük

Işıyan yemişler de yukarı doğru, ağaçlar da,

Sarkar ağırlık nedeniyle topluca, sonradan,

Kendiliğinden başaşağı. Yalımlarla fışkırır

Ateş evlerin damlarından, uçar talaşlar, yangın

Kudurunca çatılar başlar çatırdamaya, görünce

Kendi yapıları gereği sanma bunları. Böyle

Fışkırır yay gibi gerilmiş damardan kesilince

Kan da, sıçrar dört yana gövdemizden oluk oluk.

Görmez misin kaldırır yukarı ağaçları, direkleri su?

Ne dalsak derine, atlasak suya çivileme, çalışsak

Dibe inmeye, didinsek, kaldırır bizi hızla su,

Nerdeyse yarısını çıkarır yüze nesnenin.

Sanmıyorum boşluklar arasında bunların kendince

Aşağı batması gerektiğini. Bundandır ağırlığın

Aşağı çekişi, yalımın havanın itimiyle yükselişi,

Görmez misin geceleyin kuyruklu yıldızın

Gökyüzünü nasıl yarıp geçtiğini, parlayan

Işınların durmaksızın uzaklara yayıldığını,

Doğanın gösterdiği gerçek yörünge üzerinde?

Yine görmez misin göktaşının yere düştüğünü,

Yıldızların gökyüzünde durduğunu, düşmediğini?

Gökyüzünün en yüksek yerinde serper güneş

Işığını tüm yönlere, çepeçevre ovalara,

Karışır toprağa güneşin sıcaklığı. Görürsün,

Bunun gibi, yıldırımın yılan gibi süzüldüğünü

Bulutların arasından, ötede beride bulutlardan

Çıkan, uğuldayan şimşekleri, yere düşen yıldırımları.

Öğelerin Açıklanışı

Gerçek bilgi vermek isterim sana bu konuda,

Dik düşüşle devinirse boşlukta nesneler,

Özgül ağırlığıyla kurala uygundur düşme.

Raslantıyla yana kayma olursa bir yerde

Gerçek yön değişmiştir, düşünmek gerek.

Aykırı değil düzene bunlar, yağmur damlaları

Gibi yukardan düşerek adım adım batmaları

Boşluğun derinliğine. Çarpma, raslantı değil

Öğeleri yöneten, doğa yaratmakla başlamış işe.

Kim düşünürse ağır nesnelerin dik olarak

Yukardan hızla düştüğünü boşluğa, bu düşüşle

Yeğnik nesneler üzerinde çarpmaların etkisini,

Yaratıcı devinmenin böyle doğduğunu, yanılmıştır,

Gerçek yoldan sapmıştır, ister suda olsun

İster havada, hızlanır ağırlığınca düşmesi

Batan nesnenin, böyledir görünen gerçek.

Bundandır özdeş yapıda olmadığı daha gevşek

Havayla suyun özü, düşüşte gecikme konusunda,

Kazanır ağırlara göre daha hızla çekilen.

Bu yüzdendir boşluğun nesneler karşısına,

Rasgele bir yerde, durak diye çıkamayışı,

Özünün uyarınca olabildiğince yayılışı.

Bundandır nesnelerin özdeş hızla, değişik

Ağırlıklarına karşın, sessiz boşluk içinde

Düşmesi. Gerekmez daha ağır nesnelerin,

Yukardan daha yeğniklerin üstüne düşmesi,

Çarparak onları etkilemesi, çarpmaların

Doğa yönetiminde türlü devinimler yaratması,

Araştırmak gerek düşen nesnelerin, biraz

Saptığını, küçüklerin bile, yön değiştirmediğini.

Gözümüzün önünde bu olay, apaçık. Ağır nesneler

Yukardan aşağı doğru sapmaz yolundan kendince

Bunu kolaydır anlaman, yoksa sezilir mi, az da

Olsa, gerçek yoldan ayrılıp ayrılmadığı düşerken?

Sürekli bir bağlantı içindedir devinim, öncekilerle

Bir bütünlük düzeni kurunca öğeler birbirlerinden

Ayrılmaz da, başlarsa yazgının bağını koparan

Devinme, sonsuz bir bağlaşım kurulur nesneler

Arasında: Şimdi sorarım sana nereden çıkar

Bize yeryüzünde yaşamı sağlayan yapıyı

Kazandıran, isteyene dilediği yere gitme

Kolaylığı kazandıran, devinim değiştirmemizi

Sağlayan, ne zamanı belirleyen, ne de

Yeri sınırlayan; bize yerleşme anlayışı

Veren istencin bağımsızlığı nerden geliyor.

Kesindir nesnelere ilk vuruşu yapanın, ilk

Devinimi başlatanın kendi istenci olduğu,

Sonradan devinmenin tüm gövdesel örgenlere

Yayıldığı. Görmez misin yarış alanlarında engelleri

Son çabayla kalkıp aşan atın atlayışını?

Bu ilk devinimin tüm gövdeyi sarmasından doğar,

Bununla kımıldar gövdede oynaklar, uyar hepsi

Tinin istencine, yayılır ardından topluca,

Gövdeye, bundan anlarsın ilk itimin yürekten

Çıktığını, tinin istencinden doğan ilk devinimin

El, ayak yoluyla bütün gövdeye yayıldığını.

Benzemez buna yürümemizi sağlayan, ağır basıncı

Yüksek bir baskıyla bütün örgenlere yayılan

İlk itiş. Yayılınca gövdenin bütününe ilk

Devinim hızı, biz istemesek de oynar örgenler,

Sonra kendi istencimizle çekeriz elimizi,

Ayağımızı eski yerine. Görmez misin çokluk

Dıştan gelen bir etkinin baskısıyla, istemeyerek

İleri gittiğimizi, bu aralıksız çarpmalar sonucu,

İçimizde bir tepkinin uyandığını, dıştan gelenle

İçten gelen arasında bir çatışmanın belirdiğini.

Yayılır gövdenin bütününe bu tepki duygusu, etkiler

Örgenleri, bastırır, düzenlemek için düşüşü, yeniden

Durmaya başladığını? Söylemen gerekir senin de

Gövdesel öğelerde devinmek için çarpmalardan,

Ağırlıktan başka bir özgücümüzün olduğunu,

Bir nedenin bulunduğunu, çıkmaz biliriz yoktan var.

Önler ağırlık, çarpışma, her olayın doğuşunu.

Önlenemez tüm eylemlerinde tin, dış basınçla

Olduğu gibi, bir iç basınçla edilgen kılınamaz,

Acılara katlanır bir duruma düşürülemez, teper.

Kurucu öğelerin sapmasından ileri gelir bu,

Zaman, uzay belirleyemez bu sapmayı, küçüktür.

Kurucu Öğelerde Sonsuz Devinim

Toparlanmış bir sıkı yumak değil özdeksel yığın,

Aralıklar da yoktur bölümlerinde, gevşeme de,

Ne artar, ne çoğalır bunlar olsa bile.

Bu nedenle kurucu öğelerin özleri, özdeş

Devinim içindedir şimdiki gibi, eskiden beri.

Böyle sürecek gelecekte de özdeş devinmeler,

Şimdi doğduğu gibi duracak hepsi, değişmeyen

Bir kurala göre, yaşayacaklar, gelişecekler,

Büyüyecekler, doğanın geçerli yasasına göre.

Bir güç yoktur tüm evreni değiştirecek.

Bir yer yoktur kurucu öğenin bütünden

Ayrılınca gidebileceği, bir bölümünün de.

Varlığın yapısını, devinim gücünü değiştirmek,

Doğaya yeni güç katacak bir yer yoktur. Şaşılası

Bir durum yok bu konularda: Bütün kurucu

Özlerin devinmesine karşın, evrenin sürekli

Devinmezlik göstermesinde, bir de rasgele

Bir nesnenin, kendi kendine kımıldanışında.

Pek uzak kalır kurucu ilkeler özleri gereği

Sularımızın eşiğinden. Bu nedenle görünmezler,

Göremezsin devinimlerini, gizli kalır sana.

Gözlerimizle gördüğümüz nesneler de çokluk

Gizler devinimlerini bizden uzak bir yerde

Durdukça. Gider yaylımda sık, güzel

Bir sürü, yavaştan, otlaya otlaya sabahın

Kırağısında bir elmas gibi parlayan çayıra

Kıvırcık koyunlar, süt kuzularının oynaştığı

Boynuzcuklarıyla toslaştıkları evrede.

Bulanık görünür bize bunlar uzaktan,

Durur ak bir parıltı gibi yeşil dağda.

Dev orduların dolu dizgin doldurduğu gün

Ovayı, başlar savaş oyunu, kuşatır atlılar

Çevreyi, bir yarma, girerler korkunç bir

Saldırışla ortadan, titretirler düz ovayı.

Şimşek çakar gibi yükselir parıltılar göğe,

Yer ışıldar kılınçlardan çepeçevre, inler

Atların ayakları altında, sarar tepeleri

Savaş gürültüleri, yansır yıldızlara değin.

Öyle yerler vardır yüksek dağlarda,

Sessiz bir ışıltı görünür ovada.

Kurucu Öğelerin Biçimi

Dinle, değişik yapıdadır kurucu öğeler,

Türlü biçimlerdedir hepsi, özdeş, benzer değil.

Anla, görünüşte, benzeşip benzeşmediklerini.

Kurala göre türlü türlüdür nesneler, ayrı ayrı,

Bölümler bütünlere benzemez, şaşılası değil

Durum, ilkeler yığını büyük, sayısız, sınırsız,

Dediğim gibi, gerekmez özdeş bütünlük içinde

Benzeşmeli örülmeleri, benzer biçimde görülmeleri.

Bak kişi soyuna, yüzücü, pullu, dilsiz dirilere

Denizde, yırtıcılara, sürülerle sevimli sığırlara,

Renkli kuşlara, serin deniz kıyılarına, küçük

Deniz koylarına bakıver, halkın çevresinde

Yerleştiği kaynaklara, göller, sık ormanlar

Arasında uzayan sessiz çayırlara; soylarına

Göre düşün onları, anlayacaksın birbirinden

Ayrıldığını öz-biçimlerinde. Yoksa ne çocuklar

Tanıyabilirdi analarını, ne de analar çocuklarını

Bundan anlaşılır insanlar gibi hayvanların da

Birbirlerini bellediği. Süslenmiş tanrılar

Tapınağının önünde, çokluk boğazlanır bir danacık,

Günlük kokulu sunakta, can çekişir, akarken

Göğsünden gür kan, dolaşır anası boynu bükük,

Yeşil ovaları, seçer ayak izlerini toprakta,

Arar durur yazıyı çepeçevre, bir yerde, yiten

Yavrumu görebilir miyim diye. Doldurur iniltilerle

Tüm yeşil yaylımı, döner yeniden ahıra,

Yavrunun sevgisiyle yana yana, ne yeşeren

Kıvrık otları kırağılı çayırların, ne

Yaylımların çimenleri, ne de çıkıntılı kıyılarda

Akan ırmak avutur gönlünü, yürek doğrayan

Acısını giderebilir. Öteki danaların sevimli

Sıçrayışları bile oyalamaz gönlünü, gideremez

Üzüntüyü. Böyle derin yavrusuna tutkunluğu.

Oğlaklar bile seçer boynuzlu analarını

Daha yavrucukken titrek sesleriyle, bundan

Az değil toslaşan kuzucukların meleyen analarını

Tanıması, böyle koşar yavrular analarının

Sütlü memelerine, doğa kuralınca. Göremezsin

Ekinlerde, biçimsel ayrılık olmayanlarda,

Bir benzeşme, önce. Böyle süslediğini görürüz

Kayaları değişik boyalı, değişik biçimli

Midyelerin, denizin yumuşak dalgalarıyla

Kumsalda, susayan kumları kızgınca

Dövdüğü yerde, budur gereği de söylediğim

Gibi, tüm kurucu öğeler arasında kesin

Değişikliğin; öz-biçim yönünden, doğaldır,

Kişinin elinden çıkmış değil bunlar.

Öz - biçim, Nitelik

Pek kolay anlaşılır, bizce, benzer biçimde;

Şimşekten doğan büyük yakıcılığın nedeni,

Bizim toprak ocakta yakılanla karşılaştırma

Yapınca, diyebilirsin artık; göksel şimşeğin

Daha küçük öğelerden kurulduğunu. Bundandır

Bizim odun parçalarından küçük ışıldaklarda

Yaktığımız ateşin giremediği yere girmeleri,

Onların. Boynuz geçirir ışığı, yağmur yansıtır,

Nedendir bu? Çok küçüktür ışığın öğeleri

Canlar bağışlayan suyun öğelerinden.

Neden çok hızlı akar süzülen şarap,

Ağır ağır damlar fıçıya zeytinyağı?

Açıktır, zeytinyağının daha küçük öğelerden

Oluştuğu, ya da birbirine bağlanmış, çengelli,

Sıkı, Öyle benzer ki ayrılıyor tek tek öğeler,

Yavaşça süzülüyor ufak damlalar süzgecin

Deliklerinden. Bundan anlaşılır sütün, balın

Ağızda, dil üzerinde tatlı duyum uyandırması,

Öte yandan acı bir içkinin dudaklarımızda

Tedirgin eden, ya da kantaronun teksindiren

Etkisine karşı tatlının yeğlenmesi. Buna

Bağlanır, doğrudur, düz, yuvarlak öğelerden

Oluştuğu duyularımıza çarpan, tatlılık veren

Nesnelerin. Çengellidir, geymelidir (*) acılık

Uyandıran, kaba görünen nesnelerin öğeleri.

Bu tür öğeler duyuların önünü tıkar, tırnaklar,

Gövdemize ulaşınca batar, acı verir.

Duyum Ayrılıkları

Çatışır duyularda iyi, kötü etki bırakan

Nesneler, öz-biçimlerin başkanlığından bu,

Sanma çatırdayan bıçkıdan çıkan, titreyen

Çatlak sesin, esin perilerinden yardım gören

Sanatçının oynak ellerle tellerden çıkardığı

Düz öğelerden kuru ezgiler gibi anlaşılacağını.

İnanmayacaksın yürek bulandıran bir ölünün

Yansımasından çıkan kokuyla Kilikya tiyatrosunu

Dolduran taze safranın, ya da sunaktan yükselen

Günlük kokularının özdeş biçimli öğelerden

Oluştuğuna. Benzerlik düşünülmez boya öğelerinin

Görüş alanımıza giren iyileriyle, bizde tiksinti

Yaratan, bakışlarımızı iğneleyen, göz yaşartan,

Korkulu, ürpertici kötüleri arasında.

Düz yapılı öğelerden oluşmuş duyularımızda

Güzel, sevilir bir etki bırakan nesneler.

Kaba yapılı, duyuları tırtıklayan nesneler

Kurucu özün düzeninde ortaya çıkan bozukluk

Nedeniyle öyledir. Bir de gerçekten düz olmayan,

Çengelli, uçları bükülmemiş, ileri çıkıntılı

Nesneler vardır, işte bunlardır duyuları acıtan...

Bu nedenledir etkisi şarap çökeleğinin,

Bir de baldıran kökünden çıkarılan suyun.

Ateşin sıcaklığı, suyun soğukluğu, yıpratır

Özdeğin türlü tırtıklarıyla gövdenin duyularını,

Önceden kanıtlanmış bunların dokunmayla geldiği bize,

Ant olsun yüce tanrılara, dokunmadan, gelir

Hepsi, dıştan çarpmayla doğan iç acısının

Bizi sarsması, sevişmede Venüs'ün verdiği tadın

Duyulması. Bir yabancı nesne girdiğinde gövdeye

Karışır duyulur, başlar karşıt direnişler,

Tepkiler sezilir gövdenin kimi yerlerinde,

Duyarsın tepkiyi elini koyduğun bölümde.

Bundandır ilkelerin değişik biçimde oluşu,

Değişik duyuların uyarılmasında. Bize katı,

Sıkı görünenler içinde gereklidir derinliğine

Dal budak salarak, en sağlam yapıyı kuran,

Birbiriyle iyiden iyiye bağdaşan, çengelli

Türden öğelerin bulunması. Böyle oluşmuştur

Bazalt taşları, ilkin kayaların çarpmasına

Karşı koyan, sağlam çakıllar, demirin güçlü

Katılığı, gıcırdayarak kapanmaya engel olan

Maden özünden yapılmış kapı sürgüleri.

Gereklidir akıcı nesnelerden doğan

Akıcı özün düz, yuvarlak biçimli öğelerden

Kurulması, engel olmadığından birbirine yuvarlak

Öğeler yutulur su kolaylığınca haşhaş

Taneleri, eşit hızla yuvarlanırlar derine.

Görürsün birdenbire ayrıldığını birbirinden

Gerekince sis bulutunun, dumanın, ateşin,

Oysa kurulmamıştır düz, yuvarlak öğelerden

Bunların hepsi de, yine de engellemez bunları

Karışık yapılı ilkeler. Deler gövdeyi,

Girer içeri gözeneklerden, sivri, çengelli

Öğeler, önlemezler birbirlerini, gördüğümüz gibi

Devedikeninde, kolay anlarsın bunların

Karmaşık ilkelerden değil, sivrilerden

Kurulduğunu. Görünce akıcı olduğunu acılık

Veren nesnelerin de sakın şaşmayın, denizde,

Toprağın buğusunda olduğu gibi kavramışsan

Gerçeği: Düz, yuvarlak öğelerden oluşur akıcılar,

Acı verir bize bunlara karışınca katı nesneler.

Gerekmez çengelli biçimde kalmaları bunların,

Bellidir katı, yuvarlak yapılı öğelerin

Yuvarlanırken duyulara acı verdiği,

Daha iyi kavrarsın şimdi katı, düz

Öğelerin ne denli birleşme gücü olduğunu,

Bundandır acılığı deniz suyunun da.

Bir yol var burda, ikisinin ayrılmasında:

Büsbütün yüzde kalır çatışık tuz öğeleri,

Bir havuza akmak, ya da içilecek duruma

Getirilmek için sızınca tatlı olur toprağın

Katlarından su, böyle kalabilir toprakta acıtan.

Öğeler Sonsuz Biçimde Değil

Bağlayınca anlattıklarımı başka bir konuyla

Kanıtlanır nesneleri kuran öğelerin

Belli sayıda biçim değiştirdiği.

Sayılı öğelerden sınırsızca büyüyen bir gövdenin

Kurulması gerekirdi. Bütün öğelerce özdeş

Olan, özdeksel özün küçüklüğü, onların birbirinden

Çok ayrı, değişik biçimlere girmesini önler.

Söz gelişi en ufak bölümlerden üçü bir öğede

Birleşir sürerse bu durum, tasarla tek öğenin

Tüm bölümlerinin aşağı, yukarı, sağa, sola

Dağıldığını, bu öğenin tüm biçimine, düzenine,

Yapısına nasıl geçeceğini, öteki bölümler için de

Böyle yapman gerekir biçimleri değiştirmek

İstersen, özdeştir öteki bölümler için de,

Düzen gereği durum, biçimlerin değişmesinde.

Böyledir yeni biçim kazanmakla nesnede büyüme.

İnanılmaz kurucu öğelerin sonsuz türde biçimli

Olduğuna. Yoksa dev büyüklükte nesneler bulunmazdı,

Yukarda dediğim gibi, düşünmen gerekir.

Göremezdin Doğu dokumalarını, erguvan renkli

Tessalia midyelerinin boyadığı Meliboea

Cilasını, sevimli, ışıltılı, altın tavus soyunu,

Basılmış yeni boyalı dokumaları, değersiz

Kalırdı sakızın kokusu, balın tadı,

Çıkmazdı kuğuların çığırışları, bir de becerikli

Phoebus'un kavalından, özdeş nedenle, yayılan ezgiler,

Rasgele doğacakmış, demek, bir nesne ötekinden.

Daha kötüye dönecekti bütün varlık alanı,

En iyilerinde, dediğimiz gibi, önceden, değişerek

Geri dönecek bir nesne olurdu burun, kulak, göz,

Ağız için kötü bir durum çıkacaktı ortaya.

Oysa yoktur böyle bir durum, kesin engellerle

Çevrili varlığın bütünü, çepeçevre, inanmak

Gerekir özdeğin sonsuz, değişik sayıda

Biçimlerinin bulunmadığına. Ateş sınırlamış

Kış soğuklarına giden yolu, özdeş ölçüdedir

Yolun geri kalanı da. Sıcaklık gibi soğukluk,

Orta nitelikte ısılar, bulunur tüm varlığın

Ortasında, doldurur uzayı. böyle sınırlanmış

Yaratıklar, ayrı, iki yanlı kılıç gibi arada,

Bu yanda yalın, o yanda kaskatı soğuklar.

Benzeşik Öğelerin Sayısı Sonsuzdur

Bağlayayım söylediklerimle başka bir konuyu,

Bundan anlaşılır nesnelerin kurucu öğeleri,

Biçimlerinin özdeş nitelikte düzenlenmesi,

Sonsuz sayıda bulunmaları. Biçimlerin ayrımları

Sınırlı olduğundan, ya benzeşik öğelerin sonsuz

Sayıda olması, ya da özdeksel bütünün sınırlı

Kalması gerekir, bunun da gösterdim olmadığını.

Bu gerçek bilgiyi verdikten sonra, gel bakalım

Birkaç dizeyle göstereyim sana özdeksel öğelerin

Doğada, nesnelerin bütününü tükenmez varlıktan

Kurmadığını, onlarda sürekli bir devinmenin

Varlığını. Kimi yaratıklar görürsün, seyrek,

Sezersin eli sıkıdır onlarda doğa, verimi az,

Başka yerlerde, uzaklarda, boldur özdeş varlıklar:

Bundandır görmemiz değişik dört ayaklılar,

Hindistanda binlerce hortumlu fil, ülkeyi

Çeviren fildişinden engellerin koruduğunu,

Giriş yolunu kapadığını. Bu yaratıkların

Büyük kalabalığından, çok azdır gördüğümüz.

Anlatmak isterim ayrıca, tek olan bir nesnenin,

Bir kez yaratılan, yeryüzünde bir benzeri daha

Görülmeyen, özdeksel bir varlığın bulunduğunu,

Elverişli değildir bu somut, sonsuz öz, ondan

Doğamaz bütün varlık, yaratılamaz, beslenemez,

Gelişemez. Tasarla bir süre, bu öğeler yığınının

Devinen bir nesne doğurmak için, evrende, ortaya

Getirmek için sınırlı olduğunu. Peki nerede,

Ne biçimde, ne nitelikte bir güçle, nereden

Kalkıp girecek uzayda başka bir varlığa?

Ussal bir dayanak yok bu birleşmede, bence,

Güçlü donanmaların çarpışmasına benzer, engin

Deniz dağıtır, parçalar, atar uzaklara, dümeni,

Güverteyi, yelkenleri, kamarayı, ipleri,

Kıyıdan kıyıya sürüklenen pupayı.

Bir ölüm kalım savaşıdır görünen belirti,

Kurtulmak için azgın denizin ağır gücünden,

Sinsice düzeninden, acımasızlığından, güven olmaz

Denize, bir gün bile, ikiyüzlüdür, gülümserken de

Işıl ışıl deniz; böyledir senin de yaptığın

Bir sınır koyarsın ilkelere, ayrılır özdek

Her yöne, akar dalgaları sonsuzluk içinde,

Bundandır birliğe varamadıkları, derli toplu

Beslenerek çoğalamadıkları, oysa apaçıktır

Yine de varlıklarının doğduğu, doğanların da

Gelişme olanağı bulduğu. Deney gösteriyor

Oluşumunu bu iki olayın; gerçektir tüm türler

İçin sayısız kurucu öğenin bulunduğu, tüm

Varlıkların onlardan yaratıldığı, kurulduğu.

Yaşam - Ölüm

Deprem, yıkım sarsamaz sonsuz yaşam gücünü,

Ne de tüm nesneleri doğuran, çoğaltan güç

Sonsuz bir yaşam sağlayabilir bütün yaratıklara,

Böyledir bilinmeyen çağlardan bu yana süren

Yarışmada kurucu öğelerin karşılıklı savaşı,

Bir burda, bir orda kazanır yaşama gücü,

Yenildikleri de olur, karışmış ölüm iniltileri,

İlk ışığa göz açan çocuk çığlıklarıyla.

Yoktur günün ardından gelen bir gece, gecenin

Ardından doğan bir gün, duyulmasın

Karıştığı acıyla sevincin, ölüm keskin

Karanlık bir göçüşle başbaşa vermesin.

Öğelerin karışımı

Bitmiş bu konular, kavranmış, yerleşmiş belleğe

İyice, bilgi olmuş, görülüyor açıkça

Tek öğeden bir varlığın doğmadığı. Yoktur

Karışık özlerden kurulmayan bir nesne,

Gittikçe güçlenen, etkinlik kazanmayan,

Kurucu öğelerden oluşan bütün türlerin

Birleşimi, büyüklüğü ölçüsünde değişik

Olur biçim kazanması da. Böyledir toprak,

Gizler koynunda soğuk kaynaklarda toplanan

Öğeleri, bunlardır sonradan yuvarlanan, denizi

Besleyen. Topraktan çıkar ateşin öğeleri de,

Yanar, tutuşur birçok yerinde yeryüzünün,

Bunların en korkunçlarıdır Etna'nın yalımları.

Öğeler var, bunlardan çıkar ışıyan yemiş, ağaçlar,

Kişi soyunu esenleyen, sevindiren.

Yine onlardan doğar orman, akarsular, bir de

Dağlarda yayılan yabanları besleyen yem.

Kibele

Tanrıların, yırtıcı yabanların yüce anası,

Varlığımızı yaratan denmiş toprağa bu yüzden.

Geldiğini söyler bilge Grek ozanları Frigya

Tepelerinden, gök konaklarından, aslanların

Koşulduğu bir arabayla. Bununla öğretirler bize,

Kocaman yeryüzünün boşlukta durduğunu, yerin

Yer üstüne düşmediğini. Yabanlar katılır bunlara,

En uysal işlerde kullanılır, tanrıçanın elinde,

Buyruk altına girince azgın yabanlar, kendince.

Çevrelemiş başını kale biçimli taçla, yükselen

Surlarla kentleri koruduğundan. Ürpertir, titretir

Kocaman karaları korkudan, Ana Tanrıça'nın

Yüzünün görüntüsü bile. O gün değişik uluslar,

Eski, kutsal geleneklere bağlı kalarak, anar bu

İdalı anayı saygıyla, Frigyalı yanaşmalar gider

Onların ardınca. O geniş tarlalarda bilinen yöntemle

Ekilir tarlalar. Onun buyruğunda Galluslar anaya

Karşı gelmekle tanınırlar, düşünmezler atayı, soyu,

Değer vermezler, anlatılanlara bakılırsa, yaşayan

Kuşakların aydınlanmasını yeterince düşünmezler.

Gümbürder ellerinde gök gürler gibi dümbelekler,

Çınlar oyuk ziller, ürpertir acı seslerle uğuldayan

Boru, kulaklarda Frigya düzeninde çalınan, kaval

Sesinin yankılandığı sıra. Oklar atılır azgın

Bir çılgınlığın belirtisi, oynatır yüreğini

İnançsız, tanrıtanımaz halkın, bir ürperti

Tanrıçanın yüce adı karşısında. Bir el atar da

Tanrı kadın büyük illere, esenlerse ölümlüleri

Gizliden, döşerler tüm yollarını gümüşle, bakırla,

Bol saçılarla kutlarlar onu, güller serperler

Avuçla, kar gibi, alay alay, çiçeklerle çevrilir

Ana Tanrıça. Oynanır Greklerin Kureta dedikleri

Oyun. Benzer Frigyalılara vuruşan, kan döken,

Kargılı, bu cirit oynayanlar. Korkunç görünüşlü,

Başlarında tolgalar. Benzer Girit Kuretalarına

Bunlar, söylencelerde anlatılan, Zeus'un çocukluk

Çığlıklarına, çevre tutup oynarken çocuklar, sevinir,

Kargılar takınırlar, dizilirler, kılıçlar kılıçlara

Çarpar, öç almak için değil Saturnus'un bu oyunları

Onmaz bir yara açmaz ananın yüreğinde bunlar.

Bundandır pusatlarla donanmış birliklerin gitmesi

Büyük Ana'nın, ya da anayurdun pusatlarla korunması

Yiğitçe, bu yolda buyruğu yansıtılır Tanrıçanın,

Ananın, atanın süslenmesinde, korunmasında olduğu

Gibi, bütün bunlar güzel işler sayılabilir,

Uzaklaşılır gerçeğin yolundan gittikçe.

Tanrıların Varlığını Açıklama

Anlaşılır, tanrıların ölümsüz, kıvançlı olduğu,

Özleri gereğince, bizim acımızdan, üzüntümüzden

Uzak yaşadığı. Sıyrılmıştır onlar korkudan,

Sıkıntıdan, yardım beklemezler bizden, dayanarak

Özgüçlerine, kızmadan, suç işlemeden. Yoktur toprağın

Duyarlık gücü, yalnız kurucu öğelerle doludur,

Çıkarır birçoklarını güneş ışığına değişik

Koşullar altında. Eğilim duymuş kimi kimseler,

Denize Neptunus, bolluğa Ceres demeye, sevgili,

Bacchus'un adını anmadan geçmemeye, gerçek

Öze uygun bir tanımla şaraptan söz etmek

İsteyince. Diyebiliriz, yeryüzünde Tanrılar Anası

Adının verilmesi kurtarmış tini bozulmaktan

Dinlerin getirdiği kötü inançlar yüzünden.

Öğelerin Karışımı

Otlar sürekli belli bir çayırda koyunlar,

Keçiler, savaş atlarının tayları, boynuzlular,

Yine bu gök çatısının altında içerler

Belli ırmaklardan, serinletirler kurumuş

Boğazlarını susuzluktan. Apayrı yaşarlar

Yine de, korurlar anadan, atadan kalan özdeşliği,

Kendi soyuna çeker bütün bu özellikler.

Ot, türünün özdeğinde görülen türlülük tutarınca,

Bir ayrım bulunur öğelerinde de, suda da.

Özsu, kemikler, barsaklar, damarlar, sinirler,

Sıcaklık, bir yaşayıcı özden kurulur topluca,

Biçimlenmede birbirinden ayrılırlar. İlkelerin

Değişik düzene girmesi sonucudur bu. Ne varsa

Ateş yalımlarından oluşmuş, sürüp gitmezse

Gerekir öğelerle birlikte nesnelerin içinde

Saklanması, bundandır ışığı yayıp ateşten

Yalım çıkaran, kıvılcım sıçratan, külü dağıtan.

İlgilen ölçülü bir anlayışla bunlara benzeyen

Nesnelerle, öğreneceksin birçok varlığın özlerinin,

Değişik yapılarının içinde saklı kaldığını,

Görüyorsun birçok varlıkta, yemişte

Kokunun, tadın renkle birleştiğini. Bundandır

Varlıkların değişik nitelikte oluşu:

Girer rengin ulaşamadığı öğelere buğu,

Başka yönden bir tat uyandırır renk

Nesnelerden gelen, duyularda. Anlarsın

Bundan değişik yapıda olduğunu öğelerin.

Böyle birleşir değişik yapıda özler,

Bir yumak olur, biçim kazanır, nesneler

Bu özlerin karışımından. Görebilirsin bizim

Dizelerimizde bunu, birçok özdeş harfin

Değişik sözcüklerde bulunduğunu, Gerekir

Onaylaman sesin kurulduğunu sözlerin olduğu

Gibi, dizilerin de değişik öğelerin birleşmesinden.

Ortak harflerden kurulan iki sözcük, birbirinin

Özdeşi değilse, öyledir benzer öğelerden düzenlenen

Bütün varlıklar da, benzemez yapı bakımından

Birbirine hepsi, böyledir öteki varlık evreni de,

Ortaktır birçok nesnenin kurucu öğeleri,

Oysa ayrılırlar birbirinden, bir bütün olarak,

Oluşumları içinde. Doğrudur buna dayanarak

Söylemek kişi-soyu, yemişler, yapraklı ağaçlar

İçin türlü ilkelerin bulunduğunu.

Kurucu İlkeler Karışmaz

Sanılmasın tüm varlıklar birbirini dölleyebilir:

Yoksa görürdün her yanda, yarı insan, yarı hayvan

Görünümlü, şaşılası yaratıkların çıkışını.

Gövdelerden kocaman dallar, denizde, karada

Yaşayan yaratıklar, ellerin-ayakların karışımından

Ağzından yalımlar saçıp soluyan Chimaeraları bile

Bırakırdı tüm nesnelerin yaratıcısı doğa. Görürüz

Bunların olmadığını, varlıkların belirli özlerden

Geldiğini, ana kuşak, türler soyları belli

Düzende, biçimde, gereklidir bu oluşum. Yemeklerle

Beslenen tüm varlıklar, alınca besinlerini, içten

Yayar bütün örgenlere bölümlü, onlar birleşerek

Bu düzenle, sağlar en uygun devinmeyi, yer açar.

Biliriz doğa gereksizleri geri verir toprağa.

Atılır, çarpmalarla, görünmeyen tozanlar gövdeden,

Ne döl, ne yaşamsal güce katkı verebilir bunlar,

Sanma yalnızca diriler için geçerli bu yasalar,

Tüm varlıklar için geçerli bu düzen. Ayrılır

Doğaya göre birbirinden yaratıklar, kurulması

Gerekir nesnelerin, bireysel durumda, ilkelerin

Biçimlerine göre değişiklikte. Sanılır benzeşen

İlkeler yok da, bundandır değişik yapıda

Nesneler, aynı görünümlü varlıklar

Değişiktir kurucu öğeler, bundandır özlerin

Başkalığı da, bölmenin, yolun, uzaklığın, düşmenin,

Çarpmanın, devinmenin, ağırlığın gerekliliği.

Yalnızca nesneleri değil, dirilerden, denizi,

Karayı birbirinden ayırır, yeri göklerden.

Kurucu Öğelerin Boyası Yoktur

Dinle, tatlı çalışmayla biten dizeleri, benden,

Sanma, gözlerimizde ak görünenlerin ak ilkelerden

Kurulduğunu, ya da karaların yine karalardan,

Nesnelerin belli renkleri olduğunu, bu yüzden.

Sanırsın özdeğin öğeleri hep benzer boyalardan

Oluşan bir örtüyle kaplanmıştır, oysa yoktur

Özdeğin ilkelerinde boya. Ne görünen, ne de

Görünmeyen bir boyası olur özdeğin öğelerinde.

Bu yüzden kavramaz anlığımız öğeleri dersen

Yanılırsın, gerçekten uzak kalırsın, doğuştan

Görmeyen, güneş ışınlarını bilmeyenler yalnız

Dokunmakla duyar nesneleri, çocukluktan

Yoksundur onlar renk duyusundan.

İyi düşün öyleyse, dokunmayla kavrar, algılarız

Nesneleri, renkleri olmasa bile, ancak buna

Yeter anlayış gücümüz bizim, görmeden

Boyaları dokunuruz nesnelere, yine, karanlıkta,

Algılarız onları, kanıtladım bunu da başarıyla,

Göstermek istediğim öğelerin renksiz olduğunu sana.

Tüm renkler dönebilir başka bir renge,

Oysa öğeler elverişli değildir buna, gerekir

Sonsuzca kalması değişmeyen bir nesnenin,

yokolmaz bu yüzden bir tek nesne bile.

Değişen, yerinden taşınan döner yokluğa,

Varolmadan önceki duruma , sakın bu nedenle

Öğelerde renk olduğuna inanmaktan, dönmez

Yokluğa bir nesne bile, varoldukça.

Renklerin Oluşu

Öz bakımından boyasız olan bütün öğeler

Kuruluş yönünden değişik biçimlerdedir,

Değişen renklerle görünür tüm nesneler

Çok önemliyse nesnelerin bağlamsal varlığı,

Nasıl bir değişkenlik içinde birleştiği,

Düzenlendiği, karşıt devinimde bulunduğu, kolay

Anlarsın bunu, bir nesnenin karayken ak olduğunu,

Sonradan bir mermer yığını gibi pırıl pırıl,

Denizde azgın yellerle kamçılanan suların

Parlayan mermer rengi ak dalgalara döndüğünü.

Diyebilirsin bunun ardından: Kara gördüğümüz

Bir nesnenin karışır birden kurucu öğeleri,

Özdeğinde, değişir ilkelerin düzeni, eklenir

Birbirine, yavaş yavaş dönüşür ışıldayan aka.

Koyu mavi öğelerden kurulmuş olsaydı denizin

Dalgalı suları parlamazdı bir gün bile.

Pek çok sarsıp çalkadığın mavi nesneler

Alamazlar ak mermerin rengini, değişik

Türde kurucu ilkeler bulunsa renkte, denize

Geçici, arınmış bir duruluk veren, bir dörtgenin

Değişik biçimlerden kurulup, bir birlik,

Bütünlük göstermesi gibi, görmemiz gerekirdi

Bizim de, değişik biçimlerden kurulan

Dörtgende tanıdığımız açık seçik birliği,

Ya da keskin çizgili, çatışık nesneleri.

Öte yandan biçimlerin değişikliği,

Dıştan dörtgen görünmede bir engel

Değildir kuruluş yönünden özdeşler için,

Yalnızca tek tek nesnelerin renklenmesinde

Görülen değişik ışıltı bütünün parlaklığında

Bozabilir uyumu, birliği. Burada bizi, nesnelerin

Öğelerindeki renklenmeyi anlamada yanıltan

Bir neden yok, aktan ak çıkmadığı gibi

Kara da karadan çıkmıyor, değişik renklerden

Doğarlar çokluk, daha kolay değil mi akın

Renksiz bir özden, karanın karadan ya da

Büsbütün karşıt renklerden geldiğini düşünmek.

Seçilemez renkler ışık olmadan, ışıktan

Yoksun kaldıkça nesnelerin kurucu ilkeleri,

Anlaşılır bir renk örtüsünün de bulunmadığı.

Ne değeri olabilir rengin karanlıkta?

Işıkta değişir, ışıkta yansır renk,

Ya ışığa yönelir, ya da yansır ışıktan.

Güneşte renk renk parlayan çelenk gibi

Boynunu çeviren güvercin tüylerince.

Işıldar, ara sıra, bir yakut gibi parlak,

Kıpkızıl aydınlıkta, bir de göründüğü olur

Bize bakıldığında tüyden bir çelenk

Gök mavisinin yeşil zümrütle karışmasında,

Ya da ışığa karşı çevrilmiş bir tavusun

Kuyruğunda görülen renk değişmelerinde

Olduğu gibi. Işığın yayılmasından doğar bunlar

Besbelli, bilmek gerek ışıksız renk yoktur.

Bilindiği gibi algılar gözbebeği, gerçekten,

Sezer ak olanı, başka bir yolla karayı da,

Algılar öteki renkleri de ayrıca. Duyulmaz

Nesnelere dokunmakla renkler, yalnızca

Biçimler sezilir nesnelerde, bundan anlaşılır

Tüm kurucu ilkelerin renksiz olduğu, dokunma

Duyusuna değişik etkiler yapan, türlü

Nitelikte, özel biçimlerin bulunduğu, kavranır.

Bağlı değildir rengin yapısı belli biçimlere,

Bulunabilir bütün öğeler, kuruluş bakımından,

İstenen renkte. Nedendir özdekten doğan bütün

Türlerde yaratıkların değişik renge bürünmesi?

Böyle olmasa, gerekirdi uçan kargaların bile

Ak tüylerden çıkan ak ışınlar yayması, gerekirdi

Yine, ya kara kuğuların kara ilkelerden, ya da

Alacalı, tek örtülü renkten doğması.

Sen, rasgele bir nesneyi, en ufak bölümcüklerine

Ayırır bırakırsan, açıkça görürsün ilk renk

Örtüsünün yavaşça silinip gittiğini, böyledir

Erguvan rengi giysilerde de durum, iplik iplik

Ayrıldığında kalkar ortadan erguvan rengi,

Böyledir Fenike'den gelen, iplikleri parlayan

Yönetici giysilerinde görünüm. Bundan anlarsın

Tek tek ipliklerin tüm renkleri yitirdiğini

Öğelere ayrılmadan önce. Söyleyebilirsin tüm

Nesnelerin kokular, sesler yaymadığını, inanmazsın

Artık nesnelerden kokunun, sesin çıkacağına.

Bundan anlaşılır kokusuz, sessiz nesnelerde

Olduğu gibi, görmediğimiz birtakım renksiz

Nesnelerin de ortaya çıktığı. Keskin bir

Anlayış yetisinin bile gücü yetmez kavramaya

Bunu, başka nesnelerin eksikliğini sezdiği gibi.

İlkelerin Niteliği Yoktur

Sanma kurucu öğelerin yalnızca rengi yoktur,

Çokluk sıcaklıktan, soğukluktan, kızgın buğudan,

Sürüp giden niteliklerden, sesten olduğu gibi

Tattan da yoksundur tüm kurucu ilkeler.

Koku da yaymaz kendiliğinden nesneler.

Ne çok istersin mercanköşk, sarısakız, sünbül

Gibi bitkilerden koku yayılmasını, burnumuza

Bir nektar kokusu gelmesini, tüm bunlardan

Daha çok bitki yağından tatlı kokular almayı.

Elinden gelmez senin kokusu burnumuza gelmeyen

Arıtılmış nitelikte bir yağ oluşturmak ya da

Nesneden yayılan kötü kokuyu karıştırıp gidermek,

Bu özdeş nedenler yüzünden yayılamaz koku, ses

Kurucu özlerden, bir de onların benzerleri:

Sıcaklık, soğukluk, ılıklık gibi ölümlü

Bir yığından çıkan nitelikler. Uzak kalması

Gerekir ilkelerden kolayca bükülme, eğilme,

İncelik, bölümsel dağılma, delinerek içten

İçten oyulma. Sonsuzca kalan dayanaklar üzerine

Evreni kurmak, bütünün sağlığını korumak istersen,

Bütün varlıkların yokluğa batmamasını dilersen.

İlkelerde Duyarlık Yoktur

Düşün şimdi, duyarlık yetisi olduğunu gördüğümüz

Tüm nesnelerin, duyarlıktan yoksun öğelerden

Oluştuğunu: Gerçeğe yüz çevirmeden, direnmeden

Siliniyor açıkça, deney bildiriyor elimizden

Tutarak, söylendiği gibi, dirilerin duyusuzlardan

Doğduğunu. Görürüz sırasız yağan yağmurlar

Yüzünden, çokça ıslanan toprakta dipdiri

Böceklerin çamurdan çıktığını, bu nedenle

Bütün nesnelerin birbirine dönüştüğünü,

Irmakların, yaprakların, besleyici yemin,

Dağlarda yaşayan hayvanlara dönüştüğünü,

Dağ hayvanlarının da, yediğimiz için etlerini

Bizim gövdelerimize karıştığını, sık sık

Bizim gövdelerimizden de yırtıcı hayvanların,

Kanadı güçlü kuşların beslenip geliştiğini.

Böyle çeviriyor doğa besini diri varlığa,

Bundan oluşur bütün yaratıkların duyarlığı,

Yine böyledir kurumuş odunun yalımlanarak

Yanması, bütün yongaların ocakta ateşe

Dönüşmesi, anla bir de, ne önemli olduğunu

Bu kurucu öğelerin, düzenlenmesinin, karışmasının,

Yerleşmesinin, birbirine dönüşmesinin, sonra

Karşıt devinimler içinde bulunmasının.

Duyarlığın Ortaya Çıkışı

Nedir tini kendi kendine devindiren,

Türlü türlü duyuların oluşmasını sağlayan,

Kımıldanmalara neden olan, duyarsızdan

İnanmadığın duyarlı bir varlık çıkaran?

Kendiliğinden karışır toprak, taşlar, odunlar

Kaynaşır, dönüşür de yaratamaz bir dirilik

Duyusu, canlılık, bellidir bu. Unutmamak gerek

Bu konularda, benim tüm yaratıcı varlıklarda

Duyu gücünün, duyarlık yetisi bulunan yaratıkların,

Doğmuş olduğunu söylememi. Düşün ilkelerin

Küçüklüğünü, odunda, toprak yığınında görmediğimiz

Duyarlık yetisi uyandırdığını, dizilişleri,

Biçimlerini, devinimlerini, yerlerini.

Yağmurların yarattığı ıslaklıktan türer

Diri böcekler, bozulur yeni basınçlar altında

Özdeği kuran ilkelerin düzeni, yeniden

Bir bileşim gerçekleşir, diri varlıkların

Oluşması yolunda. Bunun yanında duyarlılar

Yalnızca duyu gücü bulunanlardan yaratılabilse,

Tüm öteki nesneler için bu durum sürse, burda,

Süresiz olurdu özleri düşünüldüğü gibi, bağlı

Kalırdı duyu gücü barsaklara, damarlara, iliklere,

Ölümlü nesnelerden doğardı tümü gördüğümüzce.

Onların sürüp gitmesi için, sonsuzca, ya bölümsel

Duyarlı olmaları ya da bütün gibi duyu gücü

Taşımaları gerekirdi. Oysa olamaz örgenlerde

Sürekli bir duyarlık. Düşünmek gerek örgenlerin

Birer birer ya da gövdeden ayrılmış elin, kolun,

Başka bir örgenin kendi başına duyarsız olacağını.

Özdeş bir yaşam duyusu içinde bulunan,

Birbirine uyan, tüm dirilerde durum böyledir.

Bu kurucu öğeler denen yapılaşmalar nedir?

Neden ölümlü olur yaşayan bir varlık, sonra

Kurtulur ölümün daracık yolundan, diriler,

Ölümlüler için belirli bir durum varken?

Tüm varlıklar dölleseydi birbirini, kocaman

Bir diri kalabalık çıkardı ortaya; oysa

Apaçıktır, insan, evcil hayvanlar ya da

Dağ dirileriyle birleşse bile bir yaratığın

Çıkmayacağı böyle bir birleşmeden.

Gerçekten, varlıklar kendi duyarlıklarını

Yitirir, başkalarına özgüleri alırsa bundan

Ne çıkar? Önceden gösterdim yumurtanın yaşayan

Civcive dönüştüğünü görüyor, anlıyoruz, yerde

Solucanların kaynaştığını, sonra sırasız

Yağmurlar etkisiyle çürüdüğünü. Anlamak

Gerek artık, duyu gücünün duyarlıktan yoksun

Nesnelerden doğduğunu. Söylemek gerek burada:

Değişmenin duyarlığı olmayandan duyarlıyı

Doğurabildiğini, ya da benzer bir doğumla

Ortaya çıktığını. Elverir göstermek, kanıtlamak

İçin açıkça bunu, ancak birleşmeden sonra olması

Doğumların, birleşmenin ardından değişmenin gelmesi.

İlkin ne nesnelerde duyarlık vardır, ne dirilerde

Doğmadan önce, şaşılacak bir yönü yok, dağılmıştır

Yaratıcı öz havaya, sulara, toprağa, topraktan

Çıkan varlıklara. Toplamaz bunları bir daha

Bir araya, birleştirmez birbiriyle, yeniden,

Yaşamsal davranış, bütün varlıklara duyarlık

Yetisini veren yeti.

Ölüm Üzerine

Ağır bir tekmeyi yemeye görsün diri, sonunda,

Sarsar, çalar onu birdenbire yere doğa,

Karışır birbirine bütün duyular gövdede, tinde.

Bozulur ilkelerin düzeni, dağılırlar, yıkılır

Yaşamı sürdüren devinme, sarsılır ele, ayağa

Değin bütün gövde, kopar gövdeyle can arasında

Yaşamı bağlayan bağ, çözülür can, gider, damardan.

Başka hangi yolla düşünebilir etkisini baskının,

Bütün bağları koparan, dağıtan olayın?

Az yıkıcı çarpmalarda üstün geldiği olur

Son yaşam kımıldanışının, yendiği görülür

Güçlü çarpmaların doğurduğu sarsıntıları,

Yolunca gider işler, aksamadan, düzen içinde,

Ölümün baskın gücünü yıkmış gibi yeniden

Uyandırır duyuları. Yoksa nasıl döndürebilirdi

Ölümün eşiğinden, yeniden sağlardı yaşamı,

Bilincini toplayabilirdi onların, önceden

Geliştirilen ereğe yönelmede?

Sevinçli Acı

Acı doğar; özdeğin öğeleri diri etin içinde,

Elde, ayakta sarsıntı yapar, kımıldarsa sağa

Sola içerde, kendi yerlerinde; sevinç duyulur

Buna karşın eski yerlerine dönünce öğeler.

Bundan anlamak gerek acı ya da tat duyusunun

Nesnelerin ilkelerinde olmadığını, kurucu öğelerde

Bulunmadığını. İlkelerin yeni kımıldanışından

Ya bir acının, ya sevilen bir tatlılığın

Doğması gerekir, yoktur öğelerde duyu gücü.

Duyarlık bulunsaydı tüm yaratıklarda, öğelerden

Kurulmaları nedeniyle nerde gelirdi kişi soyuna

Özellik? Bir kahkaha çınlatmak, gülmek gerekirdi.

Kirpiklerden, yanaklardan gözyaşları dökerek,

Çok sözler söylenirdi nesnelerin karışımı

Üzerine, bilerek, hepsinin ölümlülere

Benzemesinden dolayı, doğması gerekirdi öğelerin

Böylece başka varlıklardan, onlar da başkalardan,

Böyle sürer gidermiş sonuçsuz durum.

Bunun ardından konuşan, gülen, anlayan bütün

Varlıklar, bu yöntemle çıkardı ortaya, sandığın

Gibi yürürdü tüm işler. Bizce, bir deli saçmasıdır.

Bu, gülmek gülücü bir özdekten de gelmeyebilir,

Anlayışı olan, kanıtlarla deneyip öğrenen

Gerekli kılmaz söylenmiş, açıklanmış bağlanmayı

Kendince. Neden gerekli değildir öyleyse

Duyarlığı olan yaratıkların, duyudan yoksun

Özlerden oluşması? Gökçe öğelerden doğmuşuz

Hepimiz, bir ata yaratmış bütün bizleri. Onun

Verimli yağmur damlalarından döllenmiştir

Yüce toprak ana, doğurmuş ışıl ışıl yemişleri,

Yaprak açan ağaçları, kişi soyunu, tüm hayvan

Türlerini, koymuş ortaya yaratıkların beslendiği

Besini, tat vermişler yaşama, sürdürmüşler yeni

Kuşakları, bundan ana adını almış toprak, gerekli.

Bundandır topraktan doğanın yine toprağa dönüşü.

Havadan çıkıp yere düşenlerin, yine göğe ağması.

Sanma geniş evren alanında devindiğini

Gördüğümüz sonsuzca kalabilen ilkelerin ölümle

yokolacağını, dağıtır, birliğini bozar onların

Ölüm, açar aralarını, ayırır birbirinden.

Sonra bağlar birini ötekine, etkiler,

Dönüştürür biçimleri, başkalaştırır, değiştirir renkleri

Büsbütün, duyarlık kazanır düzenlenen varlıklar

Sonra yitirir bunu birden. Bundan anlarsın

Hangi kurucu öğelerin, hangi yöntemle geldiğini,

Hangi kuruluş içinde ilkelerin birleşerek

Aralarında karşılıklı devindiğini. İnanma sakın

Sonsuz öğeler düzeninde bir durma olduğuna,

Nesnelerin yüzeylerinde gördüğümüz dalgalanma,

Birden doğup batma vardır içlerinde de.

Bizim, bu dizelerimizde olduğu gibi,

Harflerin yanyana gelerek ötekilerle birleşmesine

Benzer onların da düzeni, yerleşmesi: Yer, gök,

Deniz, ırmaklar, güneş, ekin, yemiş, bir de diriler,

Tüm benzeşme göstermese de aralarında yine de

Birlik vardır, evrensel bütünde, gerçekten durum

Almadadır nesnelerin ayrımlaşma göstermesi.

Böyle doğar varlıklar arasında özdeğin

Kendiliğinden değişen kesimleri, yolları, bağlantısı,

Düşüşleri, itişleri, birlikte çarpışmalar, devinme,

Düzen, durum alma, biçimlenmeler, bundan gerekir

Nesnelerin, onlarla, atbaşı giden değişmesi.

Öteki Evrenlerin Batışı

Çevirelim anlayış yetimizi gerçeklik öğretisine,

Şimdi, yeni bir konu çırpınmada ulaşmak

İçin kulaklarına, bir yenilik getiriyor

Varlığın görünüşü. Yoktur kolay kavranmasına

Karşın, başlangıçta, inancı sarsacak güçlük

Yaratan bir nesne. Yoktur yine böyle büyük,

Şaşırtıcı, sonra adım adım şaşkınlığı

Tümden gidermeyen bir nesne. Önceleyin göğün

Işıyan duru maviliği kucaklar dizilen

Yıldızları, ayı, güneş ışığının aydınlatıcı

Parlaklığını: Bütün bunlar ölümlü olsa baştan

Görünmezce, birden, çıksaydı ortaya, şaşılacak

Ne denebilirdi bunlar için, ya da nasıl

İnanabilirdi önceden bunlara kişiler?

İnanmazlardı bana kalırsa. Şaşılacak bir görünüşü

Vardır gökyüzünün. Alamaz kendini kimse

Bu parlak, ışıyan gökyüzüne bakmaktan.

Bir korku uyandırırsa bu yenilik sende,

İyice ölçüp biçmeden, gerçek görüneni, sana,

Düşünmeden girişme bu araştırmaya; yanlıştır

Dersen tartışmayı göze al, bir soru bastırıyor

Bize, yayılıyor dış uzay, sonsuzca, aşıyor evreni,

Görmek, anlamak, özgür olmak istiyor anlık.

Evren Sonsuzdur

Son yoktur sağda, solda, üstte, altta, çevremizde,

Evrende, olayların dilincedir anlattığım burda,

Ancak böyle çıkar aydınlığa sonsuzluğun yapısı,

Kuşku yok, boş uzay, sınırsız, sayısız ilkeler

Engin evrende, sonsuz devinimler yüzünden

Uçuşmakta türlü hızla. Yeryüzü de, gökyüzü de

Sayısız özdeksel öğenin devinimsiz evresinde

Oluştuğu gerçek, evrenin varlık düzenine uygun

Ölçüde; ya kendince, ya bir raslantı sonucu

Karşılaşmanın, çarpışmanın sonucudur.

Tümden boş, düzensiz, verimsizdir öğelerin

Basınçla bir araya gelmesi, bu bileşimlerin

Dağıldıktan sonra birden, büyük bir kuruluşun

Başlangıcı oluncaya değin derlenip toplanmaları

Toprağın, denizin, göğün, dirilerin doğuşu gibi.

Düşünmek, kanıtlamak gerek, öteki özdeksel düzenin

Başka bir olanakla, havanın dev kollarıyla,

Evreni kucaklayışı gibi kurulduğunu.

Çok Sonsuz Evren Vardır

Güçlü bir yığın içinde kurulmuşsa ilk özdek,

Olabildiğince yayılıyorsa bir engelle,

Bir dayanakla karşılaşmadan uzay, gerekir

O gün, yaşayan, diri varlığın ortaya çıkışı.

O denli büyükse kurucu öğeler yığını, yetmezse

Bir dirinin yaşam süresi onları saymaya,

Bir yere topladığı gibi her yana yayabilecek

Güçteyse varlığın öğelerini doğa, benimsemen

Gerekir, başka evrenlerde, daha birçok dünyaların,

Türlü kişi soylarıyla, hayvan türleriyle doğacağını.

Bundan anlaşılır, evrende, bulunmadığı böyle

Bir varlığın, tek doğsun, tek gelişsin de,

İçinde özdeş soydan birçoklarının bağlandığı

Kuşağa bağlanmasın. İncelemeye değer diriler,

Ancak böyle bulursun dağlarda yaşayan hayvan

Soyunu, doğurgan kişi kuşağını, dilsizleri,

Pullu balıklar sürüsünü, tüm kuş türlerini.

Bundan çıkarılır göğün, yerin, denizin, güneşin,

Ayın, bir de öteki varlıkların tek değil

Büyük bir nicelikte varolduğunu, bu nedenle

Yaşam süreçlerinin derin, kımıldamaz bir sınır

Taşıyla belirlenmediği, yeryüzünde tür tür

Büyüyen, toplu bir soy olarak onların ölümlü

İlkelerden doğmadığı. Mutluluktur insan için:

Tanrıların Yönettiği Ülke Yok

Görüyorsun, bütün evrenin tanrıların baskısından

Kurtulmuş, bağımsız, başına buyruk olduğunu.

Kutlu tinde, tanrıların yüce barışı içinde,

Sessiz bir yaşamın tadına doyulmaz, mutlu

Bir varlığın sürdürüldüğünü, kimmiş onlardan

Bu sonsuz evreni yönetebilen, bu sonsuz sınırsız

Gök boşluğunun dizginini yönetici elinde

Tutabilecek olan kimmiş, tüm gökyüzünü düzenle

Döndürecek, verimli toprağı göğün yalımlarıyla

Isıtabilecek, bu günde, bu yerde, bulutlarla

Bir karanlık yaratmak için, ışıyan gökyüzünü

Karartmak için, yıldırımlar gönderen, şimşekler

Çaktıran, gökleri gürleten, kendi tapınaklarını

Yıkan, kuduran, çölleri tutuşturan, güçsüzleri, suçsuzları

Öldüren, sonra tüm suçlardan sıyrılan kim?

Evrenin Oluşu - Yokoluşu

Evrenin başlangıcından, oluşum gününden

Sonra çıkmış ortaya güneş, deniz, yeryüzü

Eş sürede, toplanmış dışsal bir basınçla

Nesnelerin öğeleri, derlendi sonsuz bütünün

Engine fırlattığı özler, bunlardan beslenmiş,

Gelişmiş denizler, karalar. Bunlardan kurulmuş

Uzayda, uzakta, yüksek çatılı gökyüzü konağı,

Onunla yükselen hava. Böyle derleniyordu

Çarpışmalarla varlıkların öğeleri çevreden.

Bu yöntemle oluşuyordu türler, sular sulara

Toprak toprağa katılıyor, ateş ateşi besliyor,

Hava havayı. Sürmüş tüm varlıkların yaratıcısı

Toprak ananın yaratmaya en yetkin biçimi

Vermesine, son sınıra getirmesine değin.

Bundan anlaşılıyor, daha güçlü olmadığı yaşam

Giysilerini giyinip gelmenin onları çıkarıp

Gitmekten. Böyle ayrılmıştır bir bir yaşam

Yolları yaratıkların, gereğince, böyle yönetir

Gelişmeyi doğa özgücüyle. Ne varsa mutlu bir

Davranışla büyüdüğünü, adım adım geçen yılların

Basamaklarına tırmandığını gördüğün, alır bolca,

Özdekten, yitirdiklerini, yayılır gövdeye besin,

Tümden, damar damar, dağılmış uzaklara ayrılanlar,

Yine de yitmemiştir, azalmasın diye yaşamak için

Besin olan özdek. Ayrılanlar sayısında dönüp

Gelenler, katılanlar var nesnelere, büyümenin

Doruğuna varılır böyle, nesneler toplanarak.

Azalır yaşama gücü, bölünür yeniden, dirimi

Sağlayan yetiler, göçer daha kötü bir yöne.

Büyüklüğü, genişliği oranında, bir de büyüme

Yetisi bulununca bir nesnenin, o büyüklükte

Yığın yığın öğeler çıkar, dağılır çevreye

Özdeksel özlerden. Kolayca bölünüp dağılamaz

Beyin bütün örgenlere damar damar, yetmez

Böyle bir varlıkta besin yaşam akımını

Yenilemeye, beslemeye, gidenin yerini doldurmaya.

Böyle ölür gider adım adım diriler, öğelerin

Ayrılmasından boşluklar doğunca, bir de,

Dıştan çarpmalara uğrayınca. Azalır yaşlılıkta

Beslenme gücü, dinlenmez varlık, gider ölüme,

Dıştan gelen saldırılarla, yıpratan vuruşlarla,

Bütün nesneler, bunun gibi evrenin güçlü çatısı,

Sarsılır sonunda, yıkıntıya döner çarpmalarla.

Besindir varlıkları güçlendiren, bütünleyen,

Nesneleri ayakta tutan, karşıtı da olur bunun,

Ne damarın, ne de doğanın yeterli olur yardımı.

İş kalmamış çağımızda, dev yaratıklar, türler

Doğurmuşsa da eskiden, tükenmiş, daha küçük

Yaratıklar üretebiliyor şimdi. Göndermiyor gök,

Altın bağlıklarla ölümlü varlıkları tarlalarımıza,

Denizi, kayalara çarpan, gürleyen kırılmayı yarattığı

Gündeki gibi. Toprak doğurmuş beslediği varlıkları,

Ölümlüler için yaratmış toprak: Işıyan ekini,

Sevindiren asmayı, görüşüne göre, sevimli hayvanı,

Besleyen yemi, emeğimiz geçmeden yetişenler.

Geçiniriz emekleriyle sığırların, tarımcıların,

Demirin azlığından tarla sürmede çoğalır yorgunluk,

Azalır ürün. Başını sallar yaşlı köylü, çeker içini,

Boşa gitmiş bitmeyen çalışmalar, geçen günlere

Göre, över geçmişi, ataların mutlu çağını özler.

Sızlanır yaşlı, kurumuş asmaları görünce, yakınır

Çağların değişmesinden, çıkar yakınmaları göğe:

Anlatıldığına göre çok mutluymuş eski kuşak,

Ufacık tarlası olsa da, az emekle iyi geçinirmiş

Bağında. Anlamaz nasıl geçtiğini, yere gömüldüğünü,

Yıllar içinde, yorgun düşen kimselerin.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Epikuros'a Övgü

Sensin, ilkin, korkunç karanlıklar içinden

Aydınlatan ışıldağı kaldırabilen, göstermek için

Yaşamın iyiliklerini. Senin ardınca geliyorum,

Sen, ey Grek soyunun süsü. Korkusuz basıyorum

Ayaklarımı, yerde bıraktığın izlere, yarışmak değil

Seninle düşüncem. Çiçeklenen sevgim sürüklüyor

Ardınca beni. Kuğunun elinden gelir mi kırlangıçla

Yarışmak, titrek ayaklarına bakmadan keçinin

Oynak atla boy ölçüşmesi? Sensin ey atam,

Gerçeğin bulucusu, sevecen öğüdü veren.

Arılar, ne denli, kırlarda, çiçekler arasında,

Emerse balı çiçekten, öyle toplarız biz de

Senin yazdığın yapraklardan altın sözleri.

Altın sözler yaraşır sonsuz yaşama.

Tanrısal bir anlayış gücünün ürünüdür

Senin kurduğun düzen, odur varlığın yapısı

Üstüne, gür sesle bir bildiriyi ortaya koyan.

Canlar titriyor korkudan, sarsıldıkça evrenin

Çevresel direkleri, görüyorum sonsuz uzayda

Varlıkların dönüşünü, tanrısal güç düzenliyor

Barışın yerini, fırtınalardan uzak, yağmur

Bulutlarının toplanmadığı, kar serpintilerinin

Dokunmadığı, buzlu soğuklarda ışıyan yumakların

Döküldüğü, sevimli havanın güldüğü, ışık yağmurlarının

Yağdığı yerde. Kendince düzenler doğa varlığı,

Kimse bozamaz mutlu tanrılar sevincini, karşı

Çıkamaz Acheron'un karanlık ülkesine, engel

Olamaz yeryüzüne, ayaklarımızın altında sonsuz

Boşlukta olanlara bakmaya. Tanrılık güç burada

Doğar içime, sevinçle korku, çıkmış ortaya

Açılmış senin düşünce gücün tüm yönleriyle.

Gösterdin öğelerin tüm varlıklarda ne denli

varolduğunu, değişik biçimlerini, kendiliğinden

Bir itimle sonsuz devinime geçtiğini, nesnelerin

Bunlardan, bir bir, kurulduğunu, oluştuğunu.

Görünüyor tinin de, canın da yapısı, açıklanmış

Hepsi dizelerimde, gitsin yüreğinden kişinin,

Derinden, yaşamı titreten cehennem korkuları.

Örtülmüş tüm insanlar ölüm karanlıklarıyla,

Kimse kalmamış yaşamın tadını çıkaracak.

Ölüm Korkusu

Ölümden sonra, Tartarus'ta kötü, korkulu,

Çekilmez bir yaşamın süreceğine, tinin

Kandan, yelden geldiğine inananlar, önerenler

Tadına varamaz öğretimizin. Anlayacaksın tümünü

Bunların, göreceksin ileride, ne görklü bir varlık,

Ne de gerçek bir yaşam değeri olduğunu.

Yurdundan kovulanlar, toplumdan dışlananlar,

Ağır, kötü suçlarla suçlananlar, acının

Sayılmaz türünü çekenler bile yaşarlar,

Keserler kara koyunları, tanrılara adak

Diyerek, acılar içinde çırpınırken,

Kutlamalık gönderirler mutlu ölülere.

Böylece döndürürler, acımaksızın, ruhu

Bir yıkım içinde dinlerin yoluna,

Bundandır kişinin, korkulur durumlarda,

İçinden çıkılmaz, karışık işlerde denenmesi,

Ne gün duyulursa yüreklerinden gelen

Derin, boğumlu bir gerçeğin sesi, o gün çıkar

Ortaya doğruluk, düşler yüz örtüleri, sürükler

Törenin sınırlarını aşmaya ün kazanmanın,

Varsıl olmanın aşırı tutkusu düşkünleri

Sürükler, yönetimin doruğuna çıkmak için,

Gece gündüz uğraşmakla, didinmekle, yıpratır.

Böyle olur, bunlar, ağır suç ortağı, yardımcısı,

Bunlar, ölüm korkusundan beslenen, büyüyen dirim

Yaraları; birleşemez sıkıntıyla, iğrenç sövgülerle,

Mutlu, güvenli bir varlık, görünüşe bakılırsa.

Ölüm kapısında pusuya yatmak içindir bunlar.

Bundan gelir ölüm korkusu, sakınmalar, kişilerde,

Hepsi boş, kaçışmalar, varsıllığı çoğaltma tutkusu,

Para biriktirme, toplumda kan dökme, can alma,

Ölüm döşeğinde kıvranan kardeşten sevinç duyma,

Kan kardeşin sofrasına korkuyla, kötü gözle bakma.

Bir korku, özdeş durumda, sıkça ezilen, üzen,

Acı veren kıskançlığın kaynağı gibidir:

Yanar, yakınır bu göz kamaştıran, gönül çeken

Varlıkları görmek için insan, bakar gözlerinin

Önünde geçen olaylara, yuvarlanırken karanlıklar,

Çamurlar içinde kendisi, bir iğrenme duyar çevreye.

Düşer ölüm tuzağına kimileri de, ün ardında

Koşarken. Tiksinir yaşamaktan çokluk, sonra döner

Ölümün eşiğinden aydınlığa, korkudan titreyenler,

Acılar içinde çırpınırken kendi elleriyle canlarına

Kıymak istemelerine karşın, düşünmezler acıların

Korkudan doğduğunu. Kaldırır utancı korku, sevecenlik

Bağlarını koparır, dağıtır kutsal görevi, güldürür,

Kurtulmak istersen Acheron uçurumundan, yüz çevirmiş

Kimseler yurdundan, anasından, atasından. Nasıl titrer,

Sarsılır, ürperir, sararırsa çocuklar karanlıkta,

Öyle sarsılırız biz de gün ışığında, gerçekte korkunç

Olmayan, yalnız karanlıkta çocukları korkutan,

Günün doğmasını bekleten nesnelerden.

Yoksa ne duyusal korku, ne karamsarlık, ışıkta,

Gün aydınlığında ürkütebilir kişiyi. Yalnız

Doğanın derin düzenini incelemek bir yana.

Tin de Özdekseldir

İlk sözüm şu: Tin, ya da anlık dediğimiz, yöneten,

Düşünen bir yer edinmiş varlığımızda. El, ayak gibi

Bir bölüm, kişiden, ya da göz gibi tüm diri

Yapının bir bölümü değil, bağlı sayılmaz

Belli bir örgeye, tinsel varlık, serpilmiş

Tüm gövdeye, yaşatan güç, "harmonia" Greklerde.

Yaşatır, duyu gücü sağlar bize, bulunmaz belli

Bir yerde tin. Çok söz söylenmiş bu konuda,

Gövdemizin sağlığı nedeniyle, gövdesel bölüm

Olmayışı yüzünden. Bundandır belli bir örgene

Yerleşmediği, tutarsız gelir bana bu savlar,

Sık sık sezilir gövdenin dış bölümlerinde,

Bir sarsıntı, bir yıkım, iç örgenlerimizde

Bir genişlik duyulur buna karşın, bunun da

Görülür karşıtı çokluk, tinde bitkinlik,

Gövdede dinçlik. Ayakta bir sızı, başta ağrı.

Bir uyku sarınca bizi baştan aşağı, kesiliriz

Elden, ayaktan, ne duyarlık kalır, ne seziş, başka

İşler olur içimizde, türlü kımıldanışlar, tatlı

Düşünceler, düşler, bilmez yürek bütün olup

Bitenlerin ne olduğunu bile.

Can da Özdekseldir

Can da duyabilir bütün örgenlerde olanları,

Yalnız "harmonia" değil gövdede sezinleyen güç.

Anlaşılır önceden bu, birçok nesne yitirir gövde,

Buna karşın elimizde, kolumuzda, kalmaktadır

Yaşamı sürdüren bir özellik. Yine kemiklerden,

Damarlardan, gövdeden az çok sıcaklık öğelerinin

Çıkmasından, ağızdan uçan soluğun havada

Dağılmasından. Bundan anlaşılıyor artık bütün

Öğelerin özdeş nitelikte bulunmadığı, özdeş bir

Yaşam yetisi taşımadığı. Buna karşın ilkeleri,

Soluğu, ısıtıcı sıcaklığı düzenlemekle gövdede

Yaşamı sağlamak için elverişli oldukları.

Bundandır ölüm gününde elin, ayağın soğuduğu,

Gövdeden yaşatan soluğun uçup gittiği.

Anlaşılmıştır artık canın da, tinin de yapısı,

Kişinin özel bir bölümü olduğu; Bundandır

Helicon'un yüksek tepelerinden gelen çalgıcılara

Harmonia adının verilmesi de, yitirmiş anlamına

Aktarılınca bu sözcük, daha geniş bir içerik

Kazanmış denebilir, bugün yükletilen başka

İçerikte olmasının nedeni budur, sanılır.

Canla Tin Birliktedir

Söylüyorum canın, tinin birlik olduğunu,

Aralarında özdeş bir yapı kurulduğunu,

Yalnız baştaymış, tüm gövdede, buyruk, düşünen

Yeti, anlayış gücü, tin denen, göğsün

Ortasıdır onun yeri, süreklidir orda.

Korku, ürperme, mutluluğun-, tinin yeri de,

Anlığın da, buradan yayılmış bütün gövdeye can,

Buradan düşünme gücü, tinin buyruğuna bağlanan.

Özgürdür düşünmede tin, çıkarır tadını sevincinin,

Ne gövdede kımıldama, ne canda. Buysa gözde,

Başta bir ağrı, sezmez acısını gövdesel bütün,

Yalnızca tin çeker ağrının acılarını, sevincin

Tadını çıkarır can, elde, ayakta ya da öteki

Oynaklarda bir kıl bile oynamadan. Sarılır

Oysa derin bir korkuyu duyunca tin, ürperir

Can, hepten, görürüz titrediğini korkudan, elin

Ayağın, terler döktüğünü, tüm gövdenin ıslandığını,

Tutulur dilimiz, kesilir sesimiz, çınlar kulak,

Titrer dizlerimiz, kararır gözlerimiz, görürüz

Nasıl yere serdiğini birden, bir can

Korkusunun kişileri sık sık. Sezebilir

Başkası da kolayca, canla tinin içten içe

Bağlandığını. Ağır bir çarpma olunca, can

Ulaştırır onu tüm gövdeye, serer yere.

Can da, Tin de Nesneldir

Gördük açıkça, canın da, tinin de özdeksel

Bir yapıda olduğunu, onlar oynatır eli, ayağı,

Onlar uyandırır gövdeyi uykudan, onlar gösterir

Yüzde anlam içeren devinmeleri, görünüyor tüm

Kişileri onların yönettiği, anlıyoruz dokunmasız

Canın, tinin, gövdesiz dokunmanın iş göremediğini.

Gerekmez mi şimdi, canın, tinin birer özdeksel

Yapıda varlık olduğunu söylemek? Görüyorsun

Ortaklaşa çalıştığını tinle gövdenin, birlikte sezdiğini.

İşlerse korkunç bir ok kemiklere, sinirlere,

Bir sarsıntı doğar içerde, kurtulur yaşam,

Sanılır, kesilir elden ayaktan, baygınlık geçirir,

İçten bir baskı sezer yerde sürünmeye, çalkantı

Belirir tinde, bulanık bir duygu doğrulmak, kalkmak

İçin. Bundan belli özdeksel olduğu tinin,

Acı veren okun, ateşin özdek oldukları gibi.

Tini Kuran Öğeler

Hangi nesnelerde tin var, hangi öğelerden

Kurulmuş tin, açıklayacak, sana, bu yazdıklarım.

Önceleyin en ufak, en ince öğelerden kurulmuş,

Budur, burada söyleyeceğim. Böyledir gerçek, düşün,

Anlayacaksın ilerde, açıktır hepten sana,

Yoktur hızlılıkta tinle özdeş bir varlık,

Kendi kendinin nedeni olan, düşünmede. Çok

Hızlıdır tin, gözümüzün önünde duran nesneler

Yığınından oluşan bir varlıktan. Bu denli hızlı,

Kolay devinen, bir nesne ancak yuvarlak, yumak

Biçimli, çok ufak öğelerden kurulabilir, bunlardır

Yumuşak bir vuruşla kımıldayan. Böyle sessiz

Bir vuruşla çalkalanır, dalgalanır su, kolay

Yuvarlanan, ufak öğelerden kurulmuştur, benzemez

Buna balın daha sıkı olan yapısı: Ağır

Akar damlaları, devinmesi de yavaştır balın.

Çok sıkı birleşmiş, aralarında, yapıyı kuran

Öğeler, daha düz, daha az ince, az yuvarlak

Öğelerden kurulmanın sonucudur bu.

Gelelim şimdi gelincik tohumlarına, yumuşak

İnceden esen yeller kocaman yumaklar koparır,

Dağıtır öteye beriye, döker aşağı.

Olamaz taş, ya da başak yığınında bu,

Ne denli küçük, düz olursa öğelerin yapısı,

Öyle hızlı olur devinmeleri de, ağır sözlerden

Kurulu nesnelerin ağır, yavaş olur devinmeleri,

Sıkılığında sağlamdır nesneler. Bilinir yapısı

Deviniminden tinin, şaşılacak nitelikte. Nedeni

Budur küçük, düz, yuvarlak öğelerden kurulmasının.

Ey can yoldaşım! Edindiğin bu bilgi yarar işine

Birçok durumda, kazançlı çıkarsın bunu öğrenince.

Canın Öğeleri

Açıklayacak sana canın yapısını, gelecek konu,

Ne denli ince dokulu olduğunu, neden az yer

Kapladığını, yumak olup toplanınca, birleşince.

Bastırır, birden, tatlı bir ölüm sessizliği

Kişileri, ayrılınca birbirinden canla tin,

Ne bir azalma bütününde, görünüşünde

Gövdenin, ne biçiminde, ağırlığında. Gösterir

Ölüm önceden varolanları yine, eksilen yalnız

Yaşam duyusudur, bir de gövdeyi ısıtan sıcaklık.

Bundandır canın damarlarda, sinirlerde, barsaklarda

Küçük öğelerle tüm gövdeye düğümlü olması.

Ayrılınca gövdeden can, bir kabuktur elden,

Ayaktan kalan, gövdesel ağırlık azalmadan.

Böyle solar, dökülür Bacchus'un çiçekleri,

Tatlı bir yağ dokusu dağılınca havaya, başka

Nesneden, başka bir özsu yayıldığında, görürüz

Bunların ağırlığında bir azalmanın olmadığını

Şaşılmaz buna. Sayısız öğeler kurar özsuyu,

Nesnelerde sezilen kokuyu. Bu nedenle söyledim

Sana sık sık, doğanın tin gibi, canı da

Çok küçük öğelerden yarattığını, bunlar

Uçup gittiğinde, bir değişiklik görülmüyor

Nesnel ağırlıkta. Öyle kolay değil düşünmek

Bu yapıyı. Çıkar ölürken bir kişinin ağzından

Buğulu bir soluk, kurucu öğeleri çok incecik,

Karışır yeniden havaya; böyle karışmış

Sıcaklık da havayla. Çok gevşektir yapısı

Sıcaklığın, içinde, sayısızca devinen, nicelikte,

Hava öğelerinin bulunması nedeniyle. Belli

Bundan, tinin üçlü bir yapısı olduğu. Ancak

Bunlar yetmez duyu gücünün oluşmasına, güçlü

Duyusal, algısal bir yetinin doğmasına,

Kımıltısız düşünme gücünün eyleme geçmesine.

Onlardan, doğması gerekmiş, bilinmeyen, devinmede,

İncelikte, benzerli öğelerin küçüklüğüne, düzlüğüne,

Eş bulunmayan, dörtlü, bir yapının kuruması.

Budur doğurgan öğelerde duyunun ilk duyusal

Devinmesi, sonra sıcaklığın uyanışı, yellerin etkisi,

Havanın, yellerin, tüm varlıkların devinişi.

Kan dalgalanır, geçer bütün iç örgenlere,

Ulaşık kemiklere bu duyu, varır iliklere,

Bir tat doğar bundan, ya da karşıt durumda

Bir yanma sezilir. Ne bir acı verir,

Ne ağır bir yıkım işler iliklere değin.

Yoksa karmakarışık olurdu ne varsa,

Sonunda kalmazdı yaşanacak bir yer,

Çıkardı can bölüm bölüm, tüm gözeneklerinden

Gövdenin. Dururdu üstderide bütün devinmeler,

Böyle koruyabiliriz dirimi ancak. Anlatmak

İsterim sana, şimdi, seve seve nasıl birbiriyle

Karışıp düzenlendiğini bu yeteneklerin, bozuyor

İşimi düzenin açıklanmasında dilimizin yetersizliği,

İstiyorum gücüm yettikçe, yine de, belirlemek

En önemlilerini, bak çalkalanıyor nesnelerin ilkeleri,

Ötede beride, birbiriyle, ayrılmıyor, çıkamıyor

Ortaya uzay yönünden apayrı bir etki.

Bu tür etkiler gösteriyor buna karşın,

Birlik içindedir nesnelerin kurucu öğeleri.

Koku, tat, özel rengin bütün dirilerin

Etinde kurala uygun biçimde bulunması gibi,

Birliğini sağlar yetkin bir gövdenin tümü

Bunların, böyle kurulur bir varlık havayla

Isıdan, yelin görünmeyen gücünden dolayı,

Bir de nesnelerde çarpmayı bağdaştıran

Kolay devinme yetisiyle, önce ette çıkar

Ortaya, bir duyu kımıldanışı, en derin tabanda

Gizli kaldığından canın yeteneği, benzemez

Gövdemizde can derdinde saklanmış olanlara,

Canı bütününden doğmuştur, dosdoğru, can.

Canın örgenler içinde gövdeyle kaynaşması

Tin gücünün bir bütünlük içinde can yetisiyle

Birleşmesi gibidir. Bundandır onun da daha küçük

Öğelerden kurulması. Gizli kalmıştır bu bile

Küçük öğelerden yaratılan, adı bilinmeyen

Yeteneklerden, canın bütünlüğü içinde yeniden

Kurulması, gövdenin bütününe egemen olması gibi.

Buna benzer nitelikte kaynaşır sıcaklıkla soluk,

Birbirine yelde, böyle çalışır örgenleri bağımsız,

Biri geçer ötekileri, ya da kalır geri, yine de

Birlik içindedir tümü, ayrı değildir esen yelle

Sıcaklık buğulu soluğun etkilerinden, yoksa

Ayrılma yoketmek olurdu duyarlığı.

Canın Türlü Görünüşleri

Sıcaklık yayar tinsel kızgınlığın yalımı, artarsa

Şimşekleşir gözler, soğutucu bir soluk belirir

Korkunun yanında, titrer el, ayak, bir sarsıntı

Sezilir tüm oynaklarda, etkiler sessiz can

Duyusunu yel, bir tatlı görüntü belirir, bir sevinç.

Yükselmiş beyin ısısı, taşkın, azgın oynak yürek,

Böyledir kızan, kükreyen aslan da, patlatır

Gibi sarsar yüreğini kükremesi, gürlemesi,

Yetmez önlemeye yüreğinin gücü kızgınlığın

Dalgalarını. Bundandır geyiğin canında

Yelden gelen soğukluğun baskınlığı, getirir

Birden soğutucu buğuyu gövdeye, geçirir başa,

Titremenin, sarsılmanın başladığı yere,

Durgun bir soluk üstün gelir öküzün özünde,

Ne öfkenin kıvılcımlar saçan ışıldağı,

Ne en ince bir dumanın ışıkta yayılan gölgesi

Depretebilir, ne korku saçan demir oklar

Kaskatı kesebilir onları korkudan.

Kana susamış arslanla geyik arasında

Bir durumdadır öküzlerin özü. Böyledir

Kişi soyunda da durum, kendi atasının

İzleri bulunur özünde, bireylerin bireysel

Oluşumunda. Kimsenin elinden gelmez kötülüklerin

Kökünü kazımak, taşkın bir kızgınlığa uygun

Görünür kimileri, süreklice, kolayca korku

Duyarken biri, sevinir başka bir üçüncüsü,

Ayırmak gerekir değişik durumlarda kişilerin

Değişik yaratılışlarını, törelerin, bundandır

Söyleyemediğim, burada, gizli nedenleri,

Bir ad bile bulunmuyor öğelerin, nesnelere

Türlülük kazandıran, değişik biçimlerine.

Soydan geldiğini söylemektir en doğrusu bence,

Kimi özelliklerin, usla dışlanmaz bunlar da.

Tanrıca yaşamak için de bir engel yok ortada.

Can - Gövde Ortaklığı

Bir yandan varlığı korur gövde bütününde,

Bir yandan da kendi kendini, sağlığın

Korunmasıdır bunda kural. Ortaktır canla

Gövdenin bağları, ayrılmaz görünürler.

Ne denli güçse günlük tanelerini yok etmeden

Kokusunu kaldırmak, öyledir canla tini de

Gövdeden ayırmak, tümünü birden yok etmeden.

İlkelerin, kaynakta kaynaşmasından, ortaklaşa

Bir yaşam kurulmasından doğuyor bu durum,

Bu yüzden, ikisinden biri, can ya da gövde

Yardımlaşmadan birbiriyle sezemez, duyamaz.

Bunların birleşmesinden yalımlanır içimizde

Devinme duyusu. Doğamaz kendiliğinden gövde,

Tutunamaz, kalamaz ölümden sonra. Gövde yitirmez

Sıcaklığını su gibi sık sık, oysa gider sıcaklığı

Suyun, ancak bozulmaz, dağılmaz özü, kalır yine

Eskiden olduğu gibi. Böyle değildir canda

Durum, taşıyamaz kendini, can gidince gövde,

Dağılır, çürür gider büsbütün, böyledir başlangıcı

Yaşamın, ana kucağında gizlenmiş olması.

Tinle, gövde öğrenir içsel dokunma gücünün

Değişmesinden, belli bir ölçü içinde, yaşam

Davranışını, yokolmadan birbirinden ayrılmanın

Olanaksızlığını. Bundan anlayabilirsin neden

Sımsıkı bağlı kaldıklarını birbirine, varlığın

Süresince, içten birbirine düğümlü olmalarını.

Duyu Gücü Yalnızca Canda Değil

Bir kimse, gövdenin duyudan yoksun olduğunu,

Yalnızca, yayılan canın bütün gövdeye

Duyarlık verdiğini söylerse, araştırma sonucu,

Çıkar apaçık gerçeğe karşı, besbelli bu.

Kim açıklayabilir dokunma duyumunun özünü,

Açıkça bildirmeyince, deney kendiliğinden?

"Duyusuz kalır gövde can çıktığında."

Yaşayan gövdenin tüm yitirdikleri, değildir

Kendine özgü, gün gün kazanılan birçok nesne

Bırakıp gitmiştir artık yaşamı.

Görme

Söylemek sırası gelmiş gözün kendiliğinden

Bir nesneyi göremeyeceğini, yalnızca tin

Açık gözkapaklarından bakınca gözlerle göreceğini,

Doğrusu güç bir iştir bu, buna karşıttır

Onun duyu gücü bile, duyu gördüğüne

İletir bizi, göremeyiz çokluk, açık parıltılı

Nesneleri, kamaştırır gözlerimizi dıştan, ışık.

Gözkapakları engelse kalkar ortadan onlar

Açıldığında, görmemiz sağlanır açıkça.

Gözkapakları yüzündense aydınlığımız, açılınca

Patlarcasına gözlerimiz, kapaklar yokmuş gibi,

Tinin görülmesi gerekirdi nesnelerce.

Demokritos'un Görüşü

Kaptırma kendini sakın bu konularda yüce

Anlayışlı Demokritos'un koyduğu kurama.

Ona göre tinin kurucu öğeleriyle gövdeninkiler

Birleşmiş, değiştirmiş, bağdaştırmış örgenleri.

Bu da, çok küçük olduğundanmış can öğelerinin

Gövdeyi de, içeriklerini de kuranlardan.

Sayı bakımından da azmışlar, daha tutumluca

Bölünmüş örgenler yoluyla, öteki örgenlere.

Düşünce şu: Nasıl olabilir böyle küçük nesne,

Sonra kımıldatabilir gövdemizde duyuları,

Çok aralıklı yer kalır can öğelerine. Sezemeyiz

Bunu biz de, gövdemizden bir tozun uçmasından,

Ya da elimize, kolumuza bir sıva damlacığının

Düşmesinden. Duymayız gecenin sisini, örümceğin

İncecik ağını, yolumuzda bize çarpmalarına,

Yürürken çevremizi sarmalarına karşın.

Ya da ne onun çamurlu giysilerinin, derimizin

Üstüne düştüğünü sezeriz, ne de aydınlığın

Ardından yavaşça düşen kuş tüylerini, uçan

Bitki tohumlarını, bir hayvanın yanımıza

Sokulduğunu, tatarcıkların seyrek adımlarını,

Öteki böceklerin üstümüze sürünüp geçerken

Kalan ayak izlerini. Böyle devinir gereğince

Gövde öğelerinin çoğu, karışıp bağdaşan

Can öğelerinin, sonradır sarsıntıyı sezmesi.

Bu çarpışmalarla ayrılır önemli aralıklar,

Karşıt yönde gidip gelmeler, sıçrama, birleşme,

Birbirinden ayrılma yüzünden, öğelerde.

Tin Candan Önemlidir

Gerçek bekçisidir dirim kapısının tin, candan

Çok geçer sözü, yaşam süresince. Gitmeye görsün

Tinle bilinç, ne elde, ne kolda iş görebilir

Canın bir bölümü, bir soluk bile duramaz

Gider o da, yoldaşının ardından, yayılır

Havaya, bırakır elimizi, kolumuzu ölümün

Soğuğuna, donmaya. Yaşar oysa kimde kalsa tin,

Bilinç, kim bilir örgenlerin bir yerinde tin

Büzülüp kalmış olabilir, can ayrılmış ondan,

Gitmiş elden, koldan, böyle yaşar soluğunu

Alır yelden. gitmişse can özünden en büyük

Bölümler, kuşkulu olur ölümler, sürer yaşamın

Salıntısı, göz korur kendini, sağlam kalmışsa

Gözbebeği bozulup yıpranmalar sonunda,

Eskisi gibi dipdiri. Yıpratılmamış olsa da

Göz yuvarlağı, görme yöresini koruyan deri,

Göçecek bunlar besbelli. Gitsin en önemsizi

Bu aracı bölümlerin, dağılsın. Sönsün ışık,

Batırsın karanlık, incinmesin bu yöre, kalsın

Canla tin sonsuz bağla bağlanıp birbirine.

Can da, Tin de Ölümlüdür

Öğrenebilirsin imdi, yaşayan özde kaygan

Canın da, tinin de ölümlü olduğunu. İstiyorum

Uzun, sevindiren bir çalışma sonunda olgunlaşan

Bu şiirleri söylemek; sana yaraşırca. Anla

Burada, iki kavramı bir ilinti içinde,

Sözgelişi, benim, candan söze başlamam, onun

Ölümlü olduğunu kanıtlamam geçerlidir tinde de.

Sımsıkı bağlıdır, ikisi, birbirine.

Can Öğelerinin Küçüklüğü

Yukarda göstermiştim, önceden, ince yapısını,

Çok küçük öğelerden kurulduğunu canın.

Bunlar, daha küçüktür, akar suyun, sisin,

Dumanın öğelerinden. Çok uzaklara gider

Onların devinmesi, yumuşak bir itişle

Kımıldanışları, duman, sis görüntülerinin etkisi

Nedeniyledir bu olay. Böyle görürüz onları

Uykuda, sunağın kapısında göğe yükselen sis,

Ya da uzaklara yayılan bir duman gibi.

Dolaşır gözlerimizin önünde görüntüler açık,

Kırılan kaplardan aktığını, uzaklara dağıldığını

Gördüğün sular gibi sisle duman da yayılır

Havalarda, inan bana can da böyle çözülür,

Daha hızla gider, ayrılır öğelerine, yalnız

Bir kezdir onun gidişi, elden, ayaktan, dönmez.

Gövde, gerçek bir kafes olsa, can için,

Tutamazdı canı, bir çarpmadan sonra, delinince,

Damarlardan boşalan kan gibi. Sonra senin

Sanınca, tutabilir mi soluğu gövdeden daha

Az sık, daha tutucu olduğundan?

Canla Gövde Yaşdaşdır

Seziyoruz gövdeyle tinin ne denli birlik

İçinde olduğunu, süredeş olarak kocaldığını.

Çocuklar gibi sendeler, erir, incelir gövde,

Budur uygun gelen tinin düşüncesine. Sonra

Erkeklerin yaşları varır olgunluğa güçlü

Yetileriyle, gelişir usla anlayış gücü, çoğaltır

Tinin etkinliklerini. Sonradan titretir gövdeyi

Bir vuruş, yaşam yetileri içinde sinirlerin,

Azalınca gövdenin gücü bulanır düşünce. Sendeler

Tin, yitim görür ne varsa, eksilir, azalır

Bir kez daha. Çözülür can da yapısı gereği,

Duman gibi, yükselir havanın katlarına, onun

Gövdeyle doğar, büyür görünmesi, gösterdiğim gibi,

Yaşlanma yüzünden eriyip dağılması.

Acılar

Bir de sezdiğimiz olur gövdede, çekilmez acılar,

Katlanılmaz ağrılar, düşer tine bir korku,

Bir acı, kemirici bir sıkıntı, ölüm yazgısıyla,

Çılgınlıklar geçirir gövdenin acılarından tin,

Dağılır bilinç, başlar delice konuşmalar,

Yavaş yavaş tinde bozulma, bunama, derin,

Tükenmez uyku, karışır baş, çekilir gözler,

Ne ses duyar, ne de yakınlarını tanır, seçer,

Çevresini saranları, onu yeniden yaşatmak için

Uğraşanları, yüzünden, yanaklarından yaş dökenleri.

Söylemek gerekir artık tinin bulaşıcı hastalık

Taşıyan nesnelerin özüne girmesiyle dağılacağını,

Acı bir ölümün doğurucusudur bunların ikisi de,

Hastalık gibi, öğretmiş bunu bize yıllar yılı,

Birçokların ölümü. "Görülür tinin de sayrılaşan

Gövdede sağlığa kavuştuğu, hardal yakısıyla

Kendine geldiği," gövdenin düzelmesiyle.

 Şarabın Etkisi

Neden etkiler kişiyi şarap, acı duyar,

Yayılır içinde bir sıcaklık damar damar,

Yakıcı, acı, ağırlaşır el, ayak, bacaklar titrer

Sarsılır, dil tutulur, pepeler, baş dumanlanır,

Gözler kararır, süzülür, başlar gürültü patırtı,

Hıçkırık tutar, dövüşme ilerler. Neden benzer

Durumda görülür bu sonuçlar, neden olabilir

Bütün bunlar, ağır değilse şarabın etkisi,

Yanılma, gövdede, tinde gizliyse? Bilinç bozucu,

Karıştırıcı durumların yükselmesi, etkilerinin

Artması sonunda gider ölüme. Kalmaz gelecek

İçin bir yaşama gücü kimsede.

Saraya Yakalanma

Birden, yıldırım çarpmış gibi düşer kişi,

Tutulunca sayrılığa, gözümüzün önünde

Yığılır yere, köpük dolar ağzı, inler,

İnler derinden, titrer elleri, ayakları, geçer

Kendinden, gerilir kaslar, solur kıvranmış

Gibi acıdan rasgele, çarpar elini, ayağını

Yoruluncaya değin, darmadağın olmuş sayrılığın

Basıncından gövdenin tümünde, elde, ayakta can,

Irgamış yerinden bu karmaşada kasırgaların

Kudurup yükseldiği tuzlu denizde köpüren,

Azan dalgalar gibi. İniltiler çıkar göğüsten,

Ağrılara tutulunca el, ayak, yayılır çevreye

Sıkışan, dışarı dökülen, ağızdan çıkan ses

Öğeleri, oldukları yerde, açılan yoldan. Gider

Bilinç, karışır tinin de, canın da gücü, birbirinden

Uzaklaşır, bu sayrılık yüzünden, anlattığım gibi

Biçimsiz bir nesne olur. Bağlayıcı özsularla

Giderilir sayrılığın nedeni. Alınır bunlarla

Gövdenin ıslaklığı, düzelir durum, kalkar hasta

Bir sarsıntı geçirmiş gibi, can bulur yeniden.

Nedendir, bir sarsıntı olunca gövdede, canın

Acı duyması, sızlanması, didiklenmesi,

Nedendir gövdesiz başıboş havalarda, azgın

Yeller içinde, güçlük çekerek yaşayabilmesi?

Canla Gövdenin Sağlığını Koruma

Anlıyoruz artık tinin öz niteliğini, yapısını,

Hekimlikle sağlık kazandığını, gövde gibi,

Budur kanıtı, ölümlü olmasının, özünün.

Kim tini değiştirmeyi denemiş, uğraşmış, ya da

Bir nesneyi başkalaştırmak istemişse, çalışmışsa,

Ya bölümü bütüne eklemek, ya yerinden aktarmak,

Ya da bütünden, az çok, bir bölümcük koparmak

İstemiştir. Ölümsüz bir nesne değişmez, eklenmez,

Tek bölümünün, ya da en ufak bir bölümünün

Değişmesi, küçük öbeklere ayrılması, atılması

Olanaksızdır. Durmadan değişen, başkalaşan

Bir nesnenin yokluğa döner, önceki durumu da.

Can yitim görür söylendiğince, bozulur sağlığı,

Kurtarılır hekimlikle ölümlü varlığı, iyileşir.

Böylece yanlış bir düzene karşın, bir gerçek

Çıkıyor ortaya, apaçık, ondan kurtuluş yok,

Çürütüyor bu yanlış tutumu ikilem.

Ölüm Adım Adım Gelir

Sık sık görüyoruz, artık, bir kimsenin ne denli

Yavaştan göçtüğünü, yaşam duyusunun elden,

Ayaktan ağır ağır çekildiğini. Soluyor ilkin

Ayaklarda tırnaklar, parmaklar, çıkıyor can

Gösteriyor ölüm izlerini, daha sonra gövdenin

Öteki örgenlerinde. Katılıyor buna tinin de özü,

Bağımsız kalamıyor bir kez bile, ölümlüdür

Tin de, bir süre düşünsen bile, kendiliğinden

İçerde toparlanmanın, öğelerini belli bir yere

Derlemenin, bütün örgenlere duyarlık vermenin

Canın elinden gelen bir iş olduğunu,

Can öğelerinin yığınlaştığı bu birleşme

Yerinin, en büyük duyarlık kaynağı sayıldığını,

Yanlıştır, yoktur böyle bilinen, açık bir yer,

Can dağılır, göçer tüm bunlara karşın,

Söner bir bir ışıkları, saplanırsın

Yanlış bir düşünceye, adım adım giderken

Ölenler, toparlanacağını sanırsan gövdede canın.

Söylemelisin, artık, ölümlü olduğunu canın da.

Doğaldır canın dağılıp havaya karışması,

Duyusuz kalması, gözden uzaklaşması.

Gövdenin bütününde, adım adım, gider duyu gücü,

Kalır geride damla damla dağılmış can, ölmüş.

Canla Gövde Ayrı Varlıklar Değil

Bir bölümdür kişide tin, belli yerinde kalır

Gözler, kulaklar gibi, öteki duyuları, yaşamı

Yönetmek için. Bu yüzdendir elin, burnun, gözün

Düzenlenmesi, bizden ayrı bir duyarlık, bir varlık

Taşımaması, yoksa dağılır gider, çürür, bozulurdu.

Bundandır tinin gövdesiz, kişiden ayrı, bağımsız

Bir varlık olmadığı, bundandır tinin kabı denmesi

Gövdeye, sıkı bağ var aralarında ikisinin,

Ayrılamaz gövdeden tin, bundandır gövdeye tinin

Kabı dendiği, tin dirim gücü sağlar gövdeye,

Birliktir ikisi de, budur yaşamın tadı onlarda.

Ne tin gövdesiz yönetebilir dirimi, ne cansız

Gövde kalır uzun süre, kullanabilir duyuları.

Böyledir göz için de durum, yoksa onun da

Sökülür kökü, çözülür gövdeden, göremez

Gövdesiz iş can, tin tek başına,

Gerçekte görüldüğü gibi, sımsıkı bağlıdır bunlar

Birbirine gövdede etle, damarlarla, iliklerle,

Kemiklerle. Çok kısadır öğeleri arasında uzaklık,

Geniş bir alana sıçrayamazlar, sınırlıdır çevresi

Duyularının, uçarlar ölümün kucağına havalara

Ayrılınca gövdeden, devinemezler bile, kesilmiş

Aralarındaki bağ. Yoksa, hava kendince gövde,

Ya da yalnız yaşayan bir varlık olur, can

Taşıyabilir, devinim alanı çevreler, sinirlerde,

Gövdede olduğu gibi kımıldanır kendince.

Bir daha söylüyorum, inanmalısın bana:

Soyunmuş gövde tüm örtüsünden, tüketmişse

Yaşam soluğunu gerekir tin duyarlığının da

Yokolması, canla gitmesi, ikisinde de yaşam

Kuralı olan dirim bağının çözülmesi.

Canla Gövdenin Ayrılması

Dayanmaz canın ayrılığına gövde, katlanamaz

Ölümün iğrenç kokuları içinde çürümesine,

Neden kuşkulanırsın, canın içimizin en derin

Yerinden fışkırmasından, duman gibi uçmasından,

Gövdenin dağılmasından, yıkılmasından, değişmesinden,

Yapının temelleri oynayınca gövdenin gözeneklerinden

Uçup gtimesinden? Anlarsın artık can yapısının

Gövdenin tüm örgenlerinde yıkıldığını, bölündüğünü,

Çıkmadan, boşlukta başı boş kalmadan önce.

Eskidir canın dirim korkularıyla çevrildiği,

Görünür açıkça bu durum: Sarsıntılıdır can,

Sık sık çalkanır; çözülür gövdeden, dalgalanır,

Dalacak uykuya kişiler, ölüm başuçlarında, eriyecek

Kansız gövdelerde, tutmayacak el, ayak, böyledir

Süreç, bilindiği üzere, yıkılır biri, karışır

Bilinç, uğraşır kimileri yaşam bağını elinde

Tutmak için, kopmadan sürdürmeye, sonunda

Yıkılır tin gibi can da, uğrar yıkıma

Böyle, titreten, tümüyle çalkanır gövde gibi,

Yalpalanır, böyle çözülür ancak, döner yokluğa.

Artık nasıl kuşkulanırsın can gövdeden uçsun da

Bağımsız, başına buyruk, yardımsız, sonsuz

Bir yaşamı sürdürsün, olmaz bu, bir gün bile

Koruyabilir mi kendini? Görünüyor ölüm içinde

Kimse koruyamaz kendi duyarlığını, can

Tümden ayrılınca gövdeden, ya da boğazdan

Yükselip gırtlağa geldiğinde. Çıkar can

Yıkılır gider besbelli yerine, boşluğa

Anlaşıldığı gibi duyulardan açıkça.

Yiter tüm nesneler kendi alanında, ölümsüz

Olsaydı can yakınmazdı ayrılıktan ölünce,

Sevinirdi, yılan gibi gömlek değiştirdiğine.

Tin Göğüstedir

Neden anlıkla tin, ne başta çıkar ortaya,

Ne ellerde, ne ayaklarda, neden belli bir durağı,

Sınırlı bir alanı vardır gövdesel bütünde

Verilmemişse tüm örgenlere, bütün yaratıkların

Sürüp gidebildiği yerde doğması için belirli

Bir yer, tek tek örgenlerde düzenin bozulmasını

Önleyen, oynaklarda doğuşunu sağlayan, türlü

Türlü bölümlenme? Bu yöntemle gelir biri

Ötekinin ardından, yoksa ne ateş doğar sudan,

Ne de buz oluşur ateşten.

Beş Duyu Gövdesiz Olmaz

Gerçekten ölümsüz olsaydı canın yapısı

Duyabilir durumda gövdemizde düzenlense

Verilmesi gerekirdi beş duyunun ona da

Sanıldığı gibi: Elimizden gelmez başka türlü

Düşünmek, canların nasıl Acheron'a dönmesinin

Gerektiğini. Bundandır ressamların, eski ozanların

Ölü canlarını anlatarak böylesi duygularla

İçimizi doldurması. Ne göz, ne burun, ne el

Düzenlenebilir, kendince canı doğurmak için,

Ne dil, ne kulaklar. Canlar varolamaz

Kendiliğinden, duyarlık gösteremez, sezeriz

Bütün gün çevreden dirim uyarılarının geldiğini

Gövdemize, görürüz onun da canlı olduğunu,

Birden bir ağır vuruş gelirse orta yerine

Ayrılır gövdenin bölümlerine, yayılır, dağılır

Canın gücü gövdeyle, uzak kalır birbirinden,

Gerçekten. Böyle olur ayrılabilen, bölünebilen

Kesimler, bunun dışında kalır, sonsuz yapılı.

Bunlar, tırpanlı savaş arabasını andırırlar,

Saçar, fışkıran, buğulu kanlar, biçer, ayırır

Birden elleri, ayakları, örgenleri gövdeden,

Görülür oynak yerlerinden kopan parçalar

Düşerken, yerde sıçraşır, dağılır kişide bilinç,

Duymaz olur acıdan, gelmiş birden yıkım, içinden

Bu savaş çılgınlığının, gitmiş tümden can da.

Bayılır göğüs göğüse savaşa, kanlar içinde

Yüzmeye bu araba, duymaz bile tekerleklerin,

Biçen tırpanların, sol yanını kesip attığını,

Kalkanı da, kesileni de atların önüne fırlattığını.

Duvara tırmanan biri duymaz sağ yanının gittiğini,

Çırpınır, fırlar birden, kopmuş bir bacak öteden,

Yanında bir ayak, can verirken parmak uçlarında,

Sıcacık, dipdiri bir gövdeden, ayrılmış baş da

Gösterir bir kumsalda canlı bakışlarını açık

Gözlerin, son canlı kalıntıları çıkıncaya değin.

Dayanırsa yüreğin, baksana, dilini oynatarak yaklaşan

Yılana, dikilmiş korkutan kuyruğuyla, sürünen,

Bir kılıç vuruşuyla canı gibi gövdesi de

Bölünen. Görmez misin tüm bölümlerinin

Yeni açılmış yaralarla doğranmasını, bir bir

Yuvarlanmasını, irinli kanın yere akmasını,

Ağzıyla kendi kuyruğunu yakalamak için

Kıvranmasını, dişlerini sıkarak doğranmanın

Dağlayan acısını gidermeye çalışmasını?

Her bölümde bir can mı var diyelim şimdi?

Öyle olsa pek çok can taşıması gerekirdi

Bir yaratığın, dağılır gövdeyle gündeş

Olan can, bundandır ikisinin ölümlü oluşu,

Canın gövde gibi dağılması, bölünmesi.

Canın Önvarlığı Var mı?

Ölümsüz bir yapısı varsa canın, doğumla

Bulmuşsa yaratığın gövdesine giriş yolunu,

Neden bilemeyiz ilk yaşamı, neden kalmamış

Bizde önceden olup bitenlerden bir iz?

Değiştiğine göre can gücü bütün, önceden

Geçen olayları bilmezcesine, kendince,

Bundan çok değildir ölümün getirdiği değişme,

Bana kalırsa. Söylemen gerek şimdi: Önceden

Bir can varmış, göçmüş, şimdiki yeniden yaratılmış

Yine gövde bütünlenince, bilindiği gibi doğumla

Girmişse canın dirim gücü varlığımıza, birden

Başlardık yaşamaya, ne can, ne gövde, ne örgenler

Beslenebilirdi, ortaklaşa kandan, kurtaramazdı

Kendini can, kafeste yalnız yaşamaktan,

Dolmuş olması gerekirdi gövdenin de duyarlıkla,

Ayrıca, bir daha söyleyelim öyleyse: Bölünemez

Değildir can, doğuştan, özgür de değildir ölümden

Sanıldığı gibi. Bir iş de göremezdi gövdemizde

İçten, dışardan gelmiş olsa can. Durum apaçık,

Ancak karşıtı doğrudur bunun. İçtendir damarlar,

Sinirler, etler, kemikler arasında bağlantı,

Bundandır dişlerin de duyarlığı, diş ağrısı bunu

Kanıtlar, buzlu suyun titretişi, ya da birden

Ekmekten çıkan, çatırdatan sert bir taş.

Canlar içten bağlıdır birbirine, dışarda yaşam

Yoktur onlara, gövdeden çıkamaz, çözülemezler

Sinirlerden, kemiklerden, örgenlerden. Düşünürsen

Dıştan geldiğini canın, örgenlere yayıldığını,

Gerekir onun da gövdeyle göçmesi belli sürede,

Kendiliğinden çözülen, gövdeye giren, çıkar

Gider geldiği gibi, bölünür gövdenin içine

Yarıklara, nasıl eriyip dağılırsa yemek ele,

Kola, örgenlere, bütün oynaklara inceden, bölümcül,

Ondan çıkar gelişirse başka bir varlık, öyle

Olur girince gövdeye canla tin, tümden

Çözülürler, ayrılırlar akıntılara, su akan

Yarıklarda olduğu gibi, geçer tüm örgenlere.

Bölünürler can yapısının kurulduğu öğelere.

Gövdemizin, başında, buyruk olan can da candan

Doğmuş yine, doğumda bölünmüş tüm örgenlere.

Bundan anlaşılır: Ne bireyin doğumunda, ne de

Acıklı ölüm gününde canın özü kalır, kalır mı

Kalmaz mı bir kırıntı ölümden sonra irdeleyenler

Var yine de, bir artık kalsa bile geriye

Ölümsüzdür denemez can, bir azalma başlar

Çıkınca gövdeden, bölünmekten dolayı canda da.

İz bırakmadan mı gitmiş can elden, ayaktan,

Bir kırıntı kalmamış mı, nereden çıkıyor

Öyleyse ölümün kokmuş etlerden kurtçukları

Kusması, nereden geliyor bu kansız, ayaksız

Şişen örgenlere saldırması? Sanırsın

Canların dışardan geldiğini böceklere,

Yavaş yavaş birer gövde kazandığını.

Neden binlerce canın, bir gövdenin

Çürüyüp dağıldığı yerde ortaya çıktığını

İncelemeden, gerekir aşağıdaki soruyu sormak:

Kurtçuk özlerinin ardından mı gelir canlar

Yoksa sonradan mı kurarlar kendi örgenlerini,

Doğal yapılarını, girerler gövdelere?

Kolay değil söylemek neden böyle yaptıklarını,

Bu yorgunluğa girdiklerini, durup dururken,

Olabildiğince gövdesiz dolaşırken orada, burada

Açlıktan, soğuktan, sayrılıklardan uzakken.

Çeker bunların acısını gövde, eksikliğinin,

Yalnıca dokunmasıyla tinde, birçok sancı

Doğuranların. Oturma yeriyse çıkarlarına

Göre canların gövdede bilinmez bunun nedeni de.

Canlar yapmamıştır gövdeyi, örgenleri, yapılmış,

Bitirilmiş gövdelere de girmemişler sızarak,

Ne böyle sımsıkı bağlanırdı birbirine, ne de

Bir dokunuşla oluşurdu dokunma duyusu.

Tinsel Yetilerde Soyaçekim

Nedendir aslan soyunca acı bir gücün,

Tilkide kurnazlığın, geyiklerde ayakları

Kanatlandıran, korkudan kaçışın soyaçekimi?

Böyledir öteki soylarda da durum, nedendir

Birimin başından beri örgenlerde bu soyaçekim?

Kaynaktan gelir bu, öğelerden, bir özgücü olan

Can, doğar, özünce kökten, büyür gövdeyle sürekli,

Ölümsüz olsa can, değişse gövdeler, gerekirdi

Tüm yaratıklarda niteliklerin karışması. Yarışta

Geçerdi geyiği Taberistan köpeği, kaçardı ürkek

Doğan havada yaklaşan güvercinden, us kazanırdı

Hayvanlar, yoksun kalırdı kişiler ustan.

Bir de değiştiği söyleneydi ölümsüz canın,

Gövdenin değiştiği gibi, doğru olmazdı.

Çözülür dönüşen, göçer eş yöntemle. Bölümler

Yer değiştirir, kalmaz belli dizide, gerekir

Örgenlerin de birbirinden ayrılması, gövdeyle

Göçmesi. Söylenirse kişi canının bile, gövdeyle

Süresizce olduğu, sorarım ben de: Nedendir

Pek uslu bir tinin delirmesi, değme çocuğun

Anlayışlı olmaması, nedendir değme tayın

Önceden, güçlü bir yarış atınca, becerikli

Olamayışı? Uygundur doğaya ince yapılı gövdede

İnce yapılı bir tinin yerleşmesi. Gereklidir

Bu durumda canın ölümlü olduğunu doğrulaman.

Çok değişse gövde, can yoksun kalırdı önceki

Birimden, duyudan. Nasıl beslenir, güç kazanırdı

Tin, gövde, nasıl çiçeklenirdi dirimin sevimli

Güzelliği, can yoldaşı olmasalardı baştan beri?

Ya da nasıl isterdi kendiliğinden ayrılmayı

Yaşlanmış örgenlerden? Korkmaz mıydı yetişkin

Bir gövdede, eli kolu bağlı kalmaktan?

Korkmaz mıydı eskimiş bir yapıda, yıkıntıların

Çökmesinden, ölümsüzlükte kaygı yokken?

Canlar Dolaşmaz

Ne gülünçtür canların önceden varolduğunu,

Venüs'ün hayvanları döllendirirken, bir de

Doğumda ortaya çıktığını düşünmek. Gerekir mi

Ölümsüz canların sonsuz sayıda, ölümlü örgenleri

Beklemesi? Aralarında yarışmaya girişmesi?

Kim yapacak, içlerinden, ilk döllemeyi diye?

Yoksa düşünüldüğüne göre önceleyin, gerekirdi

Canlar arasında çatışmaları sürdüren, ilk

Döllemeyi yapma konusunda, uygun bir anlaşma.

Bu yüzden yetişemez gökte ağaç, deniz dibinde

Bulut, yaşayamaz çorak yerde balık, dökülmez

Odundan kan, taşlardan özsu, bellidir yeri

Hepsinin, nesnelerin, gelişmek, varolmak için.

Olamaz can gövdesiz, kurulamaz canın yapısı

Kandan, sinirlerden uzakta. Böyle olsaydı

Çok önceden toplanırdı tinin gücü başta,

Omuzlarda, büsbütün aşağıda, ayaklarda,

Ya da karşıt bir yerde, büyürdü süresiz

Belli bir kapta, kişilerin içinde kalırdı.

Görüyoruz şimdi de bu kuralın gövdemizde geçer

Olduğunu, büyüme, varolma için, bir yerin

Ayrılmış, belirlenmiş bulunduğunu, tin için

Olduğu gibi, can için de düzenlendiğini. Yalanlanır

Kesinlikle onların gövde dışında yaşaması. Dağılınca

Gövde çözülür can da, tin de. Delidir ölümlü

Varlıkta ölümsüz duyu bulunduğunu düşünen,

Ölümlüyle ölümsüzü birleştirerek ortak duyu

Oluşturmayı savunan. Çok çelişik, çatışıktır bu.

Bundan daha tutarsız, aykırı ne düşünülebilir?

Can Sonsuz Değildir

Gereklidir sonsuz olanların çarpmalara direnmesi

Ya gövdesi yüzünden katıdır, ya da sımsıkıdır,

Önler yabancı bir nesnenin girişini, bölümlerinin

Bağlaşımını bozmasını: Gösterdiğimiz gibi önceden,

Özdeğin öğeleri türündendir bunlar, sürdürür

Hepsi tüm sonsuzca kalmayı, sarsılmaz çarpışla,

Böyledir özdeksiz boşluklar da yıkılmaz çarpmayla,

Süreklidir dokunulmaz oluşları, çevrilmiş onlar

İçinde bütün nesnelerin çürüdüğü, suya karıştığı

Havayla. Böyledir sonsuz evren, ne dışında nesnelerin

yokolacağı bir uzay vardır, ne de içlerine değin

İşleyecek, ağır vuruşla dağılacak özler. Sanırsın

İstenecek canın ölümsüz olması, kurtarılması,

Bu yöntemle dirimsel güçlere dayanılarak dirime

Yıkım getiren, görünmeyen bir nesne, ya da önceden

Yıkımını sezdiğimiz, az çok yakına gelmiş, nedense

Geri dönmüş, sıçramış bir nesne vardır. İş yoktur

Bunlarda, canın yapısı için, gövdesel acılar dışında

Can bunlara katılsa da. Buna karşın canı sıkan,

Ezen, acılarla kıvrandıran, titreten, baskın bir

Gelecek korkusu, yürek doğrayan eski suçların

Yayılmasıdır. Buradadır canın öz yıkımları.

Çılgınlık, belleğin bozulması, uykusuzluktan bunalma.

Ölüm Yoktur

Dokunmaz bile ölüm, yoktur bir anlamı da,

Tinin özü ölümlü olduktan sonra. Nasıl

En ufak bir acı duymamışsak donanmış Kartacalılar

Savaşmaya geldiğinde, geçmiş çağlarda, sarsılırken

Savaş gürültülerinden titreyen yerler, yüksek

Gök alanlarının altında gürlerken, atmış kendini

Bu iki ulusun komutanlarından biri sulara, karalara,

Tüm insanlara başkan olmak için, düşünmeden,

Böyle olacak biz olmayınca, şimdi birbirine içten

Sımsıkı bağlı canla gövde ayrılınca.

Kımıldatmayacak duyularımızı yeryüzünde olaylar.

Karalar denizlerle, denizler göklerle karışsa,

Evrenin altı üstüne gelse bile. Buysa da

Gövdemizden ayrıldığında tinin özü, canın gücü

Sezinleyemeyiz bunları, bir birlik olarak. Biz

Yalnızca, gövdeyle can arasında, bağlantıyla varız.

Zaman birleştirse de ölümümüzden sonra varlığımızın

Tüm öğelerini şimdiki gibi, görsek dirimin ışığını

Bir başka biçimde, olsa bile bunların tümü,

Yine duyacağımız yok ilk yaşanan günlerden

Yeni bir anı, şimdi duymadığımız gibi önceki

Varlığımızı, bir korkumuz yoktur gelecek

Yaşam için de. Düşünürsen nasıl yayıldığını

Sonsuzca geçmişin bütün zamana, nasıl

Türlü türlü devindiğini özdeğin, anlarsın

Kolayca, belli bir düzen içinde bulunduğunu,

Bizi oluşturan özlerin bugün olduğu gibi

Eskiden de. Bizim elimizde değil artık, bunu

Anımsamak, bir durgunluk varmış yaşamımızda.

Büsbütün uzakmış duyu gücünden öğeler akımı.

Düşünülürse gelecekte kötü bir olayın ortaya

Çıkışından kaçınma olanaksızlığı, ancak iyi

Davranmayan bireyde olması gerekecek bunun

Varlığınca. Gerçekleştiremez bunu kendince kişi,

Ölüm kaldırıyor varlığımı, yakmak, yıkmak elinde,

Bundan öğreniyoruz, ölümden korkmak gereksiz.

Acı duymaz yaşamayan, doğmamış gibi oluruz,

Ölümlü yaşamdan ayırınca bizi ölümsüz ölüm.

Ölüm Üstüne Aykırı Düşünceler

Anlarsın artık bu işi, kızar, acınır kendi

Kendine kişi, ölümden sonra gövdenin dinleneceği

Ya da yalımlar, böcekler ağzında yem olmanın

Gerekeceği yerde, toprağın altında, sinde.

İnan bana, yanlıştır bu düşünce, bir gizli

Diken var yüreğe batmış, budur yalanlayan

Bunları, ölüm durumunda duyu gücünün

Sürdüğüne inanmak için. Yerine getirmiyor

Verdiği sözü, düşünmüyor onun derin nedenini,

Benim düşündüğüm gibi. Ayrılmaz dirimden

Büsbütün, bir kalıntı bırakır "ben"den,

Öte yanda sürüp gitmek için, bilmeden.

Bir kez, yaşayan bir varlık olarak, ölünce

Gövdesini kuşların, yırtıcıların nasıl didikleyip

Yiyeceğini düşünen üzülür kendiliğinden,

Ayrılamaz bu yaşamdan, ayrılamaz cansız

Gövdesinden, yanılır gövdeye duyarlığın

Geçici, ödünç verildiğini sanarak. Tüketir

Kendini soyunun ölümlü olmasından, gerçek

Ölümden sonra başka bir varlıkta ortaya

Çıkmayacağından. Yanar, yakınır yaşarken ölümüne,

Yalımların, yırtıcıların kendisini bir gün

Yağma edeceğine. Kötüyse yırtıcı yaratıkların

Ağzında yem olmak için ölüm, acıdır onun

Gibi ateşe atılmak, kızıl yalımlarda kızarmak,

Ya da boğucu bir balın içine yatırılmak,

Buz gibi mermerin üzerinde katılaşmak,

Yukardan bastıran yerin ağırlığı altında

Ezildiğini duymak. Acı geliyor bu bana da.

Üzücü Düşünceler Yersizdir

"Hoşgeldin demeyecek sana bir gün bile

Evin barkın, iyi yürekli karın, sevimli

Çocukların, koşarak karşına çıkmayacak

Öpücüklerle, bir gün bile dolmayacak yüreğin

İçten gelen sevinçlerle, ne adın kalacak,

Ne yaptıkların, gelecek bir uğursuz gün,

Bakmadan gözünün yaşına, kıracak gücünü

Mutluluğunun." Böyle yakınmışlar, sözümüz

Yok buna. "Şimdi sen, tüm özlemlerden,

Kıvançlardan uzaksın." Yerinde bulsaydılar

Canın da konuşmasını, kurtarmak kolaydı daha

Ağır basan korkulardan yüreği.

"Böyle olacaksın daldığın gibi ölüm

Uykularına, şimdi, yarın da yıkan ağrılardan,

Acılardan sıyrılmış dinleneceksin, yanındayız

Biz de, korkunç bir odun yığını üstünde sen,

Yanıp kül olunca, ağlamışız sana, yanmışız,

Bu sonsuz acıdan yüreği kurtaracak gün yok."

Sorulabilir burada: Nedir bu acı olan?

Sonsuz bir dinlenmeye, uykuya gidiyorsa

Olay, neden bitmez acılar içinde tükenmek?

Çokluk gülenler de yakınır, üzülür, çevrilirse

Alınları çiçeklerle, kadehler kalkar inerse,

Çıkar yüreğin derinlerinden: Çok az yaşar

İnsan, az sürer bu tatlılık, birden biter,

Yok geri dönmek. Buymuş ölümde korkunç yıkım,

Ağız kurutan susuzluk, yakarmış ölenleri,

Ya da başka sevincelerden ötürü bir özlem

Uyanır onlarda yakan, dinlenirse eş ölçüde

Canla gövde uykuda, kimse düşünmezse yaşamını,

Çıkarını, sevinirdik sürsün sonsuzca bu uyku.

Girmesin özel istekler uykularımıza, öğelerin

Gövdemizde kaldığı, duyulardan uzak, kişinin

Kendiliğinden uyanabileceği, çabalayacağı sıra.

Ölüm dayanır kapımıza, umduğumuzdan yakın,

Görünmesin yokluk belirtisi, düşer ölümün

Ardınca özdeğe dağılma, karışma büyükçe. Kalkamaz

Ayağa kimse, kuşatmış yöresini yaşam sonu soğuğu.

Doğanın Uyarımı

Birden yükseltirse sesini doğa, başlarsa

Özünden bizim dilimizle konuşmaya: "Söyle

Ey ölümlü, ne olmuş sana? Neden kaptırmışsın

Kendini sıkıntılara, yakınırsın boyuna?

Neden sızlanırsın ölümden? Mutlu muydu yaşamın,

Arkada bıraktığın? Yakınmalar için de geçmiş

Değil mi? Tadını çıkarmak istediklerin, bir küpün

Deliğinden dudağına değmeden? Neden ayrılmak

İstemezsin tadını çıkarmış bir konuk gibi

Yaşam şöleninden, koca şaşkın, çıkar sessizliğin

Tadını, dengeli ol. Tükenmiş mi sevincin kaynakları,

İğrenç değil mi yaşamak, nedir beklediğin, umduğun,

Yeniden yitirmek istediğin, nedir giden sence

Tadına doymadan? Neden sevinmezsin acıların,

Yaşamın bitmesine? Ne düşüneyim, bulayım

Senin için, ne var seni sevindirecek daha?

Birden bu yol, tüm varlıklar için, yıpranmamışsa

Gövden yıllarca, eskisi gibi kalmışsa hepsi,

Güçlüyse elin, ayağın, yenebilirsin tüm kuşakları

Yaşam boyunca, kaçabilecek durumdaysan ölümden."

Neden direnirsin doğaya, doğruluk yargıcının önüne

Çıkarınca bizi, gerçeği apaçık söylediğinden?

Daha geçkin, yaşlı, çökmüş bir kocalmış yakınsaydı,

Yaklaşan ölümden sızlansaydı, gerekmez miydi daha

Sesli, yürekten yakınması? "Bırak gözyaşı dökmeyi,

Ey şaşkın, yakınmayı, sızlanmayı. Gördün göreceğini,

Çıkardın tadını yaşamın, bittin, kesilmiş gücün,

Nedir istediğin, eksiğin, neyin var, sevimsiz

Bir savsaklama içinde geçmiş yaşamın, ölüm

Birdenbire boynunu bükünceye değin, doymuş

Olarak dirimin tüm iyiliklerine, bolluklarına

Çekip gidebilirdin önceden, bırak gitsin

Yaşına yakışmayan, yap yerini, hızlan, budur

Gereği, bırak ırın kırın etmeyi daha."

Böyledir yakınması doğanın, yerindedir çıkışı,

Sıkıştırır eskileri yeniler, bütünler birini

Öteki doğa gereğince, ne uçurumunda, ne korkunç

Karanlığında batıp gidecek var Tartarus'un.

Yaratma gücündedir özdek gelecek kuşakları,

Bir gün gelecek senin ardından tüm bu kuşaklar

Az değildir senden öncekiler daha senden

Sonra yıkılıp gideceklerden. Tükenmeden

Bu yolla biri doğar ötekinden, verilmemiş

Kimseye dirim, tüm varlıklardan yararlansın

Diye, tek başına, bakıver arkaya! Ne anlam taşır

Bizim için sonsuz sürenin akışında biz doğmadan

Önce geçen yıllar: Bir aynadır bu, doğanın bize

Gelecek çağlardan tuttuğu, böyle olacak bizden

Sonra da, ölünce, korkulur bir düzenleme mi bu?

Daha güvenli değil mi ölüm deliksiz bir uykudan?

Ölüm Sonrası Masalları

Önceleyin Acheron'un dibinde geçen masallara

Gelelim; yaşarken biliriz bunları, gerekmez

Tantalus'a korkutmak için yukarda, havada

Süzülen yığınla kayalar, söylendiği gibi,

Yersizdir korkusu bilgisiz düşkünlerin.

Boş bir korku ölümlülerin içinde, tanrılar

Üstüne, yaşarken bile, gereksiz bir korku bu,

Acheron'un kıyısına atılan Tityon'un

Gövdesinde de, akbabaların yemesinde de yok,

Onlar sonsuzda didik didik etmek için öyle

Büyük bir yürek bulamazlar. Bir yandan kaplarmış

Dev gövdesi sonsuz enginleri, üç yüz altı dönüm

Değil kapladığı yer, açınca kollarını kucaklarmış

Tüm yeryüzünü de, yine de katlanamazmış bitmez

Acılara, kurtaramazmış kendini kendi etinden

Yem vermekten kuşlara. Yaşar içimizde Tityos,

Başımı sıkıntıya sokanların, korkanların

Titreyenlerin, ürkenlerin, yüreği delinenlerin,

Bunları didikler akbabalar, yaşarmış gibi

Gözlerimizin önündedir Sisyphus'un görüntüsü,

Oklar dilenirmiş şundan bundan, baltalar, bükük

Boynu, gönlü kırık, başarısız, acılar içinde,

Çırpınırmış yükseleyim diye, itinir taşları

Çıkarırmış yukarı, tepeye, yuvarlanırmış hepsi

Aşağı, uçar gibi ovaya. Bir duygu çakılı

Yüreğine, çevrelemiş onu, iyilik, değer bilmez,

Ne kanar yıllarca bize verdiklerine, bolluk,

Armağan, doymaz sağladığı kazanca dirimin,

Delik kovaya dökülen su gibi bunlar, bence,

Verimli olmamış didinme, uğraşma böyledir

Masallarla bildirdiği çiçekli Danaos kızları,

Cerberus'la Furialar, suçlar yüzünden korkunç

Acılar çıkarır Tartarus, hepsi yalan, boştur.

Yaşarken korkunç, kanlı suçlar ardından gelir

Cezaların ürperten korkusu: Namussuzluk karşılığı

Zindan, titreten bir atılma kayalardan, asmalar,

Kesmeler, dövmeler, kırbaçlar, katranlar, yakmalar,

Kızgın şişler, bıçak gibi kesen suçlar, sezilen.

Hepsi bilinci yaralayan, sızlatan, gözden kaçmayan,

Yıkım, acı sonuç, korkunç ceza, sonu bilinmeyen.

Korku, ölümde daha kötüsü var diye, densizlerin

Yaşam cehenneminde böyledir durum.

Ölüm Yiğitlik Dinlemez

Dinle söyleyeceklerimi daha, yummuştu ünlü Ancus

Işığa gözlerini, senden iyi bir kimseyken

Birçok konuda, göçmüş onun ardınca nice

Ünlü kimseler, bunlardı büyük boyların, ulusların

Başlarında bulunanlar, denizlerde köprüler kuran,

Dalgaların üstünden aşan, ordular geçiren Persler.

Öğretmiş yayalara tuzlu suyun üzerinden yürüyüp

Gitmesini, onlar geçermiş atlarla azgın denizi,

Şimdi onlar da uzak ışıktan, kesilmiş solukları,

Göçmüşler; savaş alanlarının yıldırımı, Kartaca'ya

Korku salan Scipio, vermiş toprağa kemiklerini,

En düşük işlerde kullansın diye, katılsın bilimlerin,

Sanatların yaratıcıları buna, Heliconlu esin

Perileriyle savaşan, onlara katılan, sinde dinlenen,

Ötekiler gibi Homeros da. Neydi Demokritos, silik

Bir anıdır ondan kalan, eski çağdan, başkaldırırdı

Ölüme. Epiruros da gitti, söndü bir yaşam ışıldağı

Olarak, ışık saçmış insan soyuna, engin anlığıyla,

Bol bol, gökte, yıldız ışımaları arasında güneş

Gibi doğan. Dönmek mi istiyorsun, yine de?

Ey yaşayan gövde, gören göz, ölmüşsün artık,

Uykuda yitmiş büyük bir bölümü yaşamının,

Eriyorsun uyanıkken, durmuyor düşler ipliğini

Eğirmekten, durmadan oynattın canını, ölüm

Korkularıyla, bilmeden yanıldığını, sarsıntılar

İçinde bir baş dönmesinin, özgün, ezilmiş

Binlerce sıkıntıdan, dolaşmadın mı her yanda

Yanılgılar içinde, rasgele adım atmadın mı,

Kuşkular içinde sallanmadın mı?

Yanılgıyı Bilmek Sağlıktır

Elindeyse kişilerin canın sırtına binen yükün

Ağır basıncını, güç kestiğini sezmek, acının

Kaynağını aydınlığa çıkarmak, göğsün üstünde duran

Ağır taş gibi, yaptığı basıncın nedenini görmek,

Anlarlar öte yanda şimdikinden, daha uzun bir

Yaşam sürecinin bulunduğunu. Bilmez ne istediğini

Çokluk kimse, değiştirecek yer arar, azaltırmış

Gibi yükünü, atılır yuvasından, değiştirir yerini,

Göçer ellere, döner bir gün eski konağına, anlar

O zaman olmadığını daha iyisinin, bulunmadığını

İçerdekilerden. Sürer arabasını hızla Ponys'le

Kırlara, gürültülü. Çatısı tutuşmuş evini

Yangından kurtarmak için koşanlar gibi.

Ulaştığında evin eşiğine, düşmüş gibi başlar

Gevşemeye, esnemeye, derin bir uykuya.

Böyle didinir, yer kendini unutmak için,

Ya da döner geriye, arar kente varan doğru

Yolunu, uçup gitmek ister böyle, kim olursa.

Gitmeye uğraşsa da kurtulamaz kesinlikle, isteksiz

Durur, kuşkulu, dalar üzüntülere, bilmemiş

Sağlıksız olmasına karşın kaynağını sayrılığın.

Bilse nedenini bırakır işini başlar doğayı

Öğrenmeye. Öyle kısa sürede olmaz bu iş,

Uzar, içinde ölümlüleri yansıtan, sonsuzluğa.

Budur bize ölümden kalan, insanları bekleyen.

Yanlış Yaşam İsteği

Aşırı bir yaşama isteği, ölçüsüz, etkili,

Baskın, korkular, kuşkular, titremeler, sarsılmalar,

Bellidir beklediği tüm ölüleri, bizi, dirim

Sonunun, kurtuluş yok ölümden, kaçmak yararsız.

Direniriz sürekli, çevremizde, tedirgin, şaşkın,

Tadı çıkmaz yaşamın, boştur uzaması da,

Eksiliriz uzadıkça, yanılırız isteklerimizde,

Bu yanılma, eksilme bile güzel görünmeye başlar

İçimizde tüm nesnelerden, yöneliriz birinden

Ötekine, ele geçen nesnelerin, bir susuzluk

Duyduğumuz, dinmeyen içimizde yaşamla gelen.

Hangi yazgı götürür bizi rasgele bir geleceğe,

Nedir bizi sonunda bekleyen: Kuşkulu görünür

Bunların hepsi, uzatmak elden gelse yaşamı,

Bir kırıntı çalamayız ölümden, sezmeyiz

Gelecek ölüm süresini, gününü. Yetse gücümüz

Çağlar boyunca yaşamaya, ölüm de sonsuzca

Sürerdi öylece, daha kısalmazdı yokluk da,

Bugün, gün ışığından ayrılan bir kimse

İçin, daha önceden geçmiş, yaşanmış çağlardan,

Yıllardan, aylardan, bir nesne kalmazdı

Elimizde, işe yarayan, umutlandıran.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Bir yolda gidiyorum Musalar ülkesinde, benden

Önce kimsenin ayak basmadığı bir yolda,

Sevinç veriyor bana, yeni kaynaklar bulmak

Onlardan içmek kana kana, yeşil çiçekler dermek,

Alımlı bir çelenk örmek için başıma, öncekilere

Bu esin perilerinin düşte bile göstermediği.

Benim şiirimdir içeren, konuların en görkemli,

En mutlusunu, benim uğraşan din bağlarından

Kurtarmak için tinleri. Benim şiirimdir

Yörenin karanlığını aydınlatacak olan,

Musaların tüm büyülerini kapladığından.

Kimsenin göremediği büyülerini. Vardım tadına

En güzel düşüncelerle, en güzel dizgeleri seçmenin.

Acı damlalar verirken hekimler çocuklara,

Altın rengi tatlı bal sürerler kıyılarına

Bardağın, unutturmak için toy çocuklara

Damlaların acılığını, sürünce dudaklarına bardağı,

Kaçar damlaların acılığı genizlerine, yoksa

Başka türlü kandırılamaz çocuk, böyle korunur

Sağlık, elden geldiğince, ben de öyle yapmak

İstedim, anlatayım diye öğretimizi, kişilere.

Duyulmamıştır bu öğreti, ürperir, kaçınır ondan

Ayaktakımının başıboşları, çekilir geriye.

Ballanmış öz buluşlarla şiirimiz, varsıl.

Bildirecek sana bilgelik öğretimizi, kolay

Kavranacak biçimde açıklanacak sana.

Musaların gönül açan balından almış tadını

Şiirimiz, bilmem bağdaşır mı senin düşüncen

Bizim dizelerimizle, tüm varlığı sımsıkı,

Ayrıntılarına değin kıvranır durumda,

Yararlı kılığa sokunca. Bundan sonra

Düzenledim, anlattım tinin özünü, yapısını,

Hangi öğelerden kurulduğunu, gövdeyle toplu

Bağlaşım içinde bağdaştığını, gövdeden ayrılıp

Kurucu öğelerine dönüşmesini; senin yüzündendir

Bu öğretiye böyle başlamak isteyişim, kurtulasın

Diye güçlüklerden, "Varlığın Yapısı Üzerine" demem.

Bu adı verelim bu öğretiye. Soyulur nesnelerin

Üst yüzlerinden bir kabuk gibi, dolaşır öteye,

Beriye havada bu özler. Özdeştir bunlar geceleyin

Düşte, uyanıkmışız gibi, karşımıza çıkan, korkutan

Bizi görüntülerle, bu benzeşik özlerledir görmemiz

Birçok görüntüyü, şaşılır türden örnekler çıkmış

Gibi, aydınlığa yükselir, derin uykudan uyandırır

Bizi de, ölenlerin canlarından kurulmaz bunlar,

Orcus'tan uçmuş, göçmüşlerin gölge-canlarından

Yayılmış değil bu görüntüler. Bunlar ne diridir,

Ne ölümden sonra, bizde, arta kalan, ne de tinle

Gövdenin ayrılmasından, kendi öğelerine bölünmesinden

Kurulmuşlar. Bunlardır benim, nesnelerin yüzünden

Uçup gelen, varlıkların örnekleri, benzeşiği dediğim.

Bunlardır incecik, özdeş görüntüler, tin dağıldıktan

Sonra kalan. Öğreteceğim sana, sonra, nasıl ilkelerin

Yaratıldığını, tüm nesnelerin kurucu öğelerini,

Bunların değişik biçimlere ayrıldığını, kendi

Özgüçlerine bağlanarak devinime geçtiklerini,

Dönüşlerini, değişik biçimlere girmelerini.

Başlamak istiyorum bunları gösterecek öğretiye,

Güçlüklerden kurtulasın diye. Varlığın yapısı

Diyelim bu yeni öğretiye. Deri, ya da kabukçuk

Diye gösterilmeli bunların en uygunu. Düzen,

Biçim bakımından nesnelerin özdeşi, gömleği

Gibidir bunların, nesneleri yansıtanlar. Ayrılır,

Uçar hepsi nesnelerden, yayılır uzaklara.

Özdeşler Öğretisi

Görünüşten anlaşıldığına göre, çok benzeşikler

Gösterir nesneler, dağılır, yayılır uzayda,

Odundan çıkan duman, ateşten yayılan sıcaklık gibi.

Katılaşır kimi, örgülenir birbiriyle, yaz ayları

Ağustosböceğinin kozasından çıkması, doğumdan

Sonra buzağının eşten ayrılması, dikenli çalılık

İçinde bir yılanın gömleğinden soyunması gibi.

Böyle görürüz çokluk, bir örgü içinde, yılanlardan

Çıkan parıltıları, ışıldayan bir utku tacında.

Kolaydır bunu belirtmek, çok incecik bir özdeş

Böyle çıkar nesnenin yüzeyinden, yayılır. Neden

Bu gömlekçiklerin, incecik kabuklardan çıkması?

Yol açabilir bir yanılgıya burada, yapılacak

Bir açıklama. Ancak dış yüzlerinde bulunur

Nesnelerin, ilk düzende olduğu gibi kalan öğeler,

Bunlar biçimlerini, düzenlerini saklayabilir.

Ne deli hızlı olursa bu olay, öğeler de ufak

Bir engelin çıkışında bile, o hızla doldurur

İlk yerlerini. Görüyoruz açıkça ne sayıda

Öğenin, söylendiği gibi, yalnızca içten, derinden

Değil, renkler gibi, dıştan çıktığını, çözüldüğünü,

Fışkırdığını. Bunlar sürekli çıkar ortaya,

Tiyatroların üzerine gerilen sarı, mavi,

Kızıl yelken bezlerinden yayılan renkler gibi.

Titreşen dalgalar yayar tüm sahneye, boy boy,

Oturma yerlerini kaplar, bayram törenlerinde

Bayanların, beylerin, şeref tribününde çevreyi

Renklerdiren, tüm kişilerin geldiği, ışıklanan

Yerler gibi. Ne denli sıkı olsa da tiyatroyu

Çevreleyen duvarlar, o ölçüdedir sıcak çekiciliği

İçyörenin de, kendi rengiyle parlar nesneler

Orada, yer yer, yayılır günün aydınlığı. Keten

Çadırların üstünden dökülen renkler gibi tüm

Nesnelerin yüzeyinden çıkar özdeyişler inceden,

Bunlardan doğan biçimlerin kesin izdüşümleri.

En ince ipliklerden çıkar bu izdüşümler, yayılır

Çevreye, göremeyiz bunları bir bir, hızla çözülüp

Dağılışları yüzünden. Koku, duman, sıcaklık

Tüm böyle benzeşikler, özdekten çıkarlar,

Derinden doğan özdeşler yayılış yolunun

Sapalığı yüzünden ayrılmış birbirinden.

Ne çıkaklarında bir düzen, ne doğuştan sonra

Bir gedik. Rengin yüzeyinden atılan gömlek

Çok incecik, dağılmaz, derlenir iyice, sağlam.

Ayna Görüntüleri

Aynada, suda beliren tüm özdeş izdüşümlerin,

Parlak nesnenin yüzeyinden gözlerimize gelen,

Yansımalara uyması gerekir gerçek nesnelere.

Nesnelerden çıkanlar, özdeşleri doğuranlar.

Nesneler, çıkan öğelerdir, özdeşleri kuranlar.

Gerçek birer özbiçim var nesnelerin yüzeyinde,

Özdeşlere uygun, görünmeyen, çarpmalara yansıyan,

Parlayan yüzeyde. Başka türü yok uygunluğun.

Özdeşlerin İnceliği

Gösterdim sana, nasıl yaratılır, nasıl olması

Gerekir özdeşin. Düşün kurucu öğelerin gelişini

Duyularımıza, görülmediğini küçüklüğü yüzünden.

Doğrulaman gereken birkaç sözüm daha var, dinle.

Çok küçüktür kurucu öğeler, yapıları.

Küçük Hayvanların Koku Alması

Çok küçük hayvancıklar vardır, görülmeyen,

Nasıl düşünülebilir içyapısı birinin?

Nasıldır onların yuvarlak yüreği? Gözleri,

Eli-ayağı, oynakları? Onların canı, tini, ölçüye

Göre düzenlenme gereğinde bu küçüklükte?

Düşünemez misin onları incelik, küçüklük yönünden?

Keskin koku yayarlar, ilaç da yapılır onlardan,

Acı, kötü kokulu, çok küçük olmalarına karşın.

Dokununca kuzuotu, kantaroniki parmakla, düşer

Bir yaprak, epeyce kalır kokusu. Çok bilgi

Edinirsin bunlardan, çok türde öğeleri vardır

Özdeşlerdin, nesnelerin biçimine göre; uçuşurlar

Çevreye yayılırlar. Sezilmez dokunmakla bunlar.

Bulutlar Üzerine

Başka kaynakları da vardır özdeşlerin, hepsi

Nesnelerden doğarsa da, çevremizde dolaşan,

Uçuşanların. Anla, gökte, şu hava yuvarlağı yerde,

Oluşur varlıklar kendilerince, değişik özdeşler

Doğar, biçimlenir, devinir, sayısız türde. Görürsün

Uzayda yuvarlandığını bulutların, korkunç karanlık

Yaydığını, evrensel aydınlığı ılgarladığını, azgın

Bir gürleyişle havayı döverken. Görürsün o zaman

Devlerin uçuşunu, gölgelerin yayılmasını, yüksek

Tepeler, kopmuş kayalar gibi yuvarlanır önünden

Güneşin bulutlar, kayarak görür sürüklediğini

Savaşa, birbirini değişik bulut yığınlarının.

Dağılır gibidir gidişleri, değişmeleri bakılınca,

Dönüşürler başka biçime, öyle görünür dıştan.

Görüntülerin Oluşumu

Dinle, çok hızlı, çok kolay değişir, gelişir

Özdeşler, ayrılır nesnelerden, akışır, çözülür,

Göremeyiz onları, kuşkulanma öğretimizden.

Nesnelerin yüzeyinde gömlekleri vardır yayılan,

Başka nesnenin yüzeyine gelen, gider oradan,

Örter üstünü yaşamak gibi dumanın, odunun, taşın:

Kopar bir akıntı, çıkmaz gerçek bir özdeş, doğar

Parlak bir örtü, kalın, sıkı, karşıt, aynada

Görünenin görenden başka oluşu gibi,

Ne özdeşler arasından bir örtü gibi çıkar,

Ne ayrılır, düz yüzeyin kaygan oluşundan.

Böyledir birçok görüntüyü, bize, yansıtması

Aynanın. Görürsün bir özdeş, her aynalaşan yüzeyde,

Öğrenirsin incecik dokulardan, sürekli, yüzeylerden

İncecik özdeşlerin doğduğunu, böyle doğar

Sayısız özdeş. Doğrudur bunların hızlı olması da.

Öyledir güneşin, sayısız ışın yayması, birden

Evrenin ışıklarla dolması, gerekir sayısız

Özdeşin türlü nesnelerden, değişik yolla

Ayrılması, belli yöneltiye göre devinmesi, kısa

Süre içinde, karşıt durumlarda koyarsak aynayı

Ayrı yerlere, benzer biçimlerle, renklerle

Yanıltılır nesneler. Öte yandan açık mavilik

Kaplayınca göğü, başlayınca korkunç kasırga

Ortalığı sarmaya, sanırsın, Acheron'dan çıkan

Titreten karanlıktır dünyayı kuşatan, kapanır

Gökyüzü dev bulutlarla. Bir korku yakalar bizi

Kötü, yukardan karanlık bir ürperti, sezilir,

Yağmur bulutlarının ürküten karanlığı yayılınca.

Ufak bir bölümün özdeşleri bunlar, nesnelerden

Çıkan, sözle sayıyla, anlatılamayan görüntüler.

Özdeşlerin Akış Hızı

Büyük bir hızla devinir özdeşler, anla,

Süzülür geçer havanın içinden, birdenbire,

Umulmadık uzaklığa, yönlere yayılır hepsi.

Bir bir göstermek isterim sana uygun dizelerle:

Az sürer kuğunun türküsü, kolay gider uzağa,

Güney yellerinin getirdiği bulutları aşan,

Havaları dolduran turnanın cıvıltısından.

Görülüyor daha küçük öğelerden kurulan

Nesnelerin daha hızlı olduğu. Bu türdedir

Güneşin ışığı, sıcaklığı. İncecik öğelerden

Kurulmuş. Ardarda çekiş vuruşlarından çıkan,

Hava boşluğunu aşan, durmayan sesler gibi.

Işık gelir, iki öküzün çifte koşuluşunca,

Şimşek çakar gibi ardarda, öyledir özdeşlerin varlık

Gerekimi, çok kısa sürede aşarlar engini,

Önce, birden, arkadan gelen ufak bir çarpma

İter özdeşleri öne doğru, sürer ileri.

Onların kanatlanırcasına, yayılmalarına elverişli

Yer; şaşılası nitelikte ince dokusu, bu yayılışta

Tüm nesnelerden geçmesini sağlar, kolaylıkla geçer

Havayı da. Görülür sezildiği nesnelerin de içten,

En derinden gelen, daha küçük, gövdeciklerinin

Güneş ışığında, sıcağında olduğu gibi, hızla

Dışa fışkırdığı, çözülünce gökyüzüne yayıldığı,

Karaların, denizlerin üzerine uçtuğu, bir ışık

Yağmuruyla uzayı doldurduğu. Nedendir önde

Bulunan tüm özdeşlerin ayrılmaya uygunluğu,

Bir engelle karşılaşmama? Görmez misin

Ne denli hızla devindiklerini, uzağa gitmeleri

Gerektiğini, geniş bir alanda uçuştuğunu, güneş

Işınlarının da eş zamanlı, göklere yayılışını?

Bence bir kanıtlanmasıdır bu, bilginin nesnel

Özdeşlerin gelişmesi, devinmesi konusunda.

Bir kap su koyarsın geceleyin dışarı, parlar,

Görürsün içinde yıldızlı göğü, yansır yıldızlar

Suya, bundan anlaşılır özdeşin büyük hızı,

Uzaydan yeryüzüne inişi, suda izdüşümü.

Özdeş Akımların Algılanışı

Söylemek gerek: Durmadan yayılır öğeler

Ulaşır gözlerimize, uyarır görme duyusunu,

Nesneler bilmez kokuların çıktığını, ırmaklardan

Serinliğin, güneşten sıcaklığın, deniz dalgasından

Çatırtıların doğduğunu, kıyılarda yıkıntıları suların

Aşındırdığını, türlü gürültülerin uzayı yardığını,

Deniz kıyısına varınca birden ağzımıza acı nesnenin

Erimesinden doğan acı karışımlı, tuzlu ıslaklığın

Geldiğini. Akar boyuna nesnelerden özdeşler,

Öteden beriden bölünür, ayrışır, yayılır çevreye.

Kesilmez akımlar, bunlardır duyularımızı uyaran,

Sessizce. Görebilir, sezebiliriz bu sesleri, kokuları.

Özdeşlerin Göze Etkisi

Karanlıkta bile duyarız, dokunmakla biçimini

Bir nesnenin, ayrı değil gündüz görülenden.

Birdir öz bakımından dokunmanın, görmenin nedeni.

Budur gereken de. Geceleyin elle dokunup sezdiğimiz

Bir dikdörtgenin başka olabilir mi biçimi

Gündüz gördüğümüz dörtgenin özdeşinden?

Bundan belli görmenin özdeşlerle oluştuğu.

Evrende özdeşsiz bir nesnenin görünmediği.

Nesnelerde Renk, Biçim, Aralık

Akar dört yana adı geçen nesnelerin özdeşleri,

Döner, yayılır ayrı yönlere, yalnızca gözle

Görülebilir bu biçimler, tüm nesnelerden doğar

Biçim, renk yöneltilerine göre ulaşır gözlerimize,

Özdeşler gösterir bize, olabildiğince, uzaklığı

Onlarla belirleriz bunu, uzaklıktır ayıran

Özdeşlerin nesnelerinden bizi, çıkınca gider

Öteye beriye nesnesinden özdeş, bölünür

Tümden havada, çözülür, dikilir önüne gözlerin.

Girer gözümüzden içeri, çarpar gözbebeğine,

Oradan varır daha içeri sonuna değin,

Bu yöntemle biliriz özdeşlerin uzaklığını,

Kestirebiliriz, ne denli çok sarsarsa önümüzde

Duran havayı, o oranda, kavrarız ırağı.

Ne denli uzarsa özdeşin akımı, yayılırsa,

Olabildiğince gözlerimizin önünde, o denli

Uzakta görünür bize bir görüntü. Şaşılası

Hızdadır bunlar, bir bakışta görürüz uzaklığı.

Özdeşlerin Görünmesi

Şaşmamalıyız artık, gözümüze yakın gelen

Özdeşlerin, tek tek görünmemesine karşın

Nesnelerin görünmesine. Değişik yönlerden eser

Yeller, sarar bizi birden keskin soğuklar,

Göremeyiz bunları oluşturan öğeleri bir bir,

Sezemeyiz esen yellerin, ancak bir bütünlük

İçinde duyarız vuruşlarını tek tek, bize gelip

Çarpan başka bir nesne gibi, bu yolla gösterir

Özdek olduğunu bize, dıştan uyarır gövdeyi.

Dokununca bir taşa parmağımızla, sezinleriz

Yüzeyini, ona renk veren üst yüzünü,

Derinden gelen katılığını, duymayız rengini

Dokunmakla. Şimdi dinle bunu da: Nedendir

Özdeşlerin, öte yanda, görünmesi, anla: Yansıtılmış

Orada bize görünen. Dışarda, gerçek olan

Bir nesneyi, görüş açısında, görmemize benzer

Bu da; açık bir kapıdan baktığımızda, birçok

Olay görürüz evden, dışarda geçen, işte böyle

Görünür aynada, söylediklerimiz de, burada

İki katlı havadır görmeyi sağlayan.

İlkin kapının önünde olanları görürsün, yanda,

Sonra kapıda duran sağlı-sollu iki direk,

Daha sonra keser gözlerinin önünü ışık,

İkinci hava, dışarda, görüş açısının kapsadığı

Ne varsa. Böyledir aynada yansıyan görüntü de,

Kırılınca gönderir onu, gözle görüntü arasında

Kat kat hava, gözlerimize değin, öne doğru.

Budur, daha önceden, aynadan yansıyanları

Duyularımıza götüren. Bu evrede görürüz bunları.

Bu görüntü çok kısa sürede yansır yeniden,

Döner aynaya, o yandan bu yana, bu yandan

O yana yansır sürekli, gelir gözlere, hep,

Gider ileri, yuvarlanır boyuna havaya. Bundan

Anlaşılır ilkin, aynadan yansıyan havadır

Görünen, sonra gider yansıyan görüntü, uzaklaşmış

Görünür bizden. Bir kez daha söyleyeyim: Dışarda

Kapının arkasında yansıdığı görülen görüntülerin

Şaşılır bir nesne olmadığını, suların yüzünde

Yansıyanlar gibi açıklanır bunlar, havanın

Katlı olmasından doğar burada ikisinin etkisi.

Ayna Yansımaları Değişir

Değişir aynada görüntüler, örgenlerimiz de,

Sağımız solda, solumuz sağda görünür, bunu

Açıklayacağım aşağıda: Aynanın yüzüne çarpan

Bir görüntü döner geriye, değişmeden, atılır

Dışa, topraktan yapılmış bir maskenin ıslakken

Duvara, ya da direklere bastırıldığında, gerçek

Biçiminde kalınca önden baskıyla, karşıt

Durumlar görülür iki yönden, ortaya çıkan.

Bundan anlaşılır önceden, sağ gözün şimdi

Solda, sol gözün de şimdi sağda göründüğü.

Ayna Görüntüleri Türlüdür

Benzer bu olaya, bir görüntünün aynadan aynaya

Vurması, birkaç özdeşin arka arkaya gelmesi.

Ne varsa evin içinde, gizlenmiş arkada

Böyle görünür birbirinden uzaklaşmış,

Yol, iz karışmış. Çıkar ışıktan eğri büğrü

Bir görüntü, birkaç ayna kullanılır, böylece

Görülebilir bir durum sağlanır, bu yöntemle

Geçen görüntüler aynadan aynaya pırıl pırıl

Soldaki sağda görünür, sonra geriye yeniden

Kesilmeden soldan sağa, sağdan sola dönüşür.

Yan Görüntüler

Aynalar, gövdelerimiz gibi, iki yana

Doğru karşılıklı, eğik durumda konursa,

Doğru görüntüler yansıtır bize, böylece

Ya görüntü aynadan aynaya yansır, iki katlı

Kırılır, bize ulaşır, ya da bu yolla görüntü

Döner çevreyi, varır sonuna.

Anlaşılır bu aynanın bize çevrilmesinden.

Aynada Görüntülerin Devinmesi

İnan bana, eş adımlarla devinir görüntüler,

Sürekli, belirir, bizim davrandığımız gibi,

Bırakınca aynayı, kesilir görüntü, gelmez bize,

Bir kuralı görülür burada doğanın: Yansıyan

Tüm nesnelerin gerekir eşit açıyla kırılması

Geriye, yansımaya karşıt yansıması.

Göz Kamaşması

Engeller gözü, bozar görüşü parlak nesneler,

Sürekli bakınca güneş de bozar gözü, aşkın

Bir güç var onda, yukardan düşerken öğeleri

Aşağı doğru ışıyarak, parlayan uzaydan gelir

Hızla göze, yıpratır iç dokusunu gözün.

Yakar gözü keskin parlaklık, süreklice,

Ateş öğeleriyle yüklüdür hepsi, derin acılar

Doğurur göze giren ateş öğeleri.

Sarılık Hastalığı

Sarı görür neye bakarsa sarılığa tutulan.

Akar sarılığa tutulanların gövdelerinden

Sarı özdek öğeleri çokça, bunlardır sonradan

Havada nesnelerin özdeşlerine yerleşen.

Bunlardır hastanın gözlerinde türlü

Biçimde karışan, sonra solgun renk örtüsüyle

Bütün gördüğü nesnelerin yüzeyini kaplayan.

Karanlıktan Aydınlığa

Karanlıktan bakarız aydınlıkta olana

Önceleyin, karanlık havadır açan, bakan

Gözlere bir çıkış yolu, oradan düşer aşağı

Doğru, parlayarak gider ardınca, aydınlık

Havanın, sürekli. Daha güvenli, seçkin, oynak,

İncedir ışıyan aydınlık, parlak hava,

Geniş, uzun gecenin korkunç karanlığından.

Birden doldurmuş ışıkla gözün görüş yolunu,

Açılmış daha önceden karanlığın kapadığı

Yol, çıkmış ortaya nesnelerin görüntüleri

Onun ardından, ışıktır bunları gösteren,

Göze görmeyi sağlayan, bakılmaz karanlıkta

Işıksız, gelir kararmanın kalın havası

Sonradan, doldurur bütün yarıkları, kapar

Gözün görüş yollarını, gelemez nesnelerden

Gözlere bir görüntü, orada, devinebilen.

Görüş Yanılmaları

Çokluk yuvarlak görünür bize kentin dört

Kıyılı kuleleri uzaktan bakılınca. Nedeni:

Böyle bir köşe ya düz görünür uzaktan, ya da

Görünmez, yitirir çarpma gücünü, gelemez ordan

Bir uyarı gözlerimize, devinirken özdeşler,

Hava yığınıyla sürekli çarpışmalar sonucu

Tükenir, engellenir duyulara gelen uyarı.

Bundandır iyi görünemeyişi köşelerin. Yuvarlak

Görünür bize dörtgen biçimli yapılar.

Gerçekten yuvarlak değil onlar, yakından

Gördüğümüz gerçek yuvarlak gibi. Bu durum

Karışma yüzündendir çevresel çizgilerde.

Gölgelerin Kımıldanışı

Böyle görünür, bize, güneşte, yanımızda

Bizden ayrılmayan gölgemiz. Uyar adımlarımıza,

Özenir devinmemize, sanılır gerçekten ışıksız

Havanın gittiğini kişinin adımının da,

Devinmesinin, davranışının da. Gerçekte

Alışkanlığa göre, gölge dediğimiz, nesne

Değildir, ışıktan yoksun havadan başka.

Işıksız kalır yürürken biz, yerler, nereye

Varsak, güneş ışığını önlesek. Yine dolar

Işıkla geçtiğimiz yerler. Yanlış düşünüyoruz

Gölgelerin bizimle gezdiğini sanarak, onların

Önceden gövdeden ayrıldığına inanarak.

Süreklidir ışınların dökülüşü, ocağa atılan

Bir yün gibi gider eskisi, gelir yenisi.

Bundandır toprağın güneş ışımalarını yitirişi.

Alır ışığı yıkanır karanlık gölgeler, açılır.

Karışmalar Görüşü

Gözler yanılıyor diyemem burada, ancak

Gölgenin, ışığın bulunduğu yerde çalışır gözler.

Değişmeden kalmaz ışık olduğu gibi, ya da başka

Yerde çıkar mı ortaya burada bulunan gölge

Değişmeden? Yukarda söylendiği üzre nesneler

Durur mu değişmeden? Uygundur bunları kavramaya

Anlayış gücü. Giremez nesnelerin özüne göz, gözde

Değildir yanılmanın nedeni. Kımıldanmadan sessiz

Durulduğu sanılır, yelkenliyle gidilirken.

Bir koyda demir atılmış sanılır, hızla gidiyor

Gibi gelir bize tepeler, kırlar önümüzde, uçarca

Geminin kuyruk kesimine doğru. Kürekler çekilir,

Yelken açılırken kanatlanmış gibi geçeriz

Önlerinden, Görünmez mi göğe düğümlenmiş gibi

Kımıldamadan, sessiz duran yıldızlar? Oysa

Sürekli devinirler. Çıkarlar yukarı parlayan

Özleriyle göğün üstünden aşınca, uzaklaşırlar

Gözden batıda. Güneş, ay devinmez görünür, oysa

Devinirler gerçekte. Yükselir iki kaya bir

Deniz çevrintisinden, bakarsın bunların arasından

Geniş bir yol açılır, donanmalara, birleşir,

Bir ada olduğu da görülür iki kayanın. Çevrelenip

Dönen çocuklar, döndüklerini sanır durunca,

Oynadığı gelir onlara direklerin avluda.

Anlaşılır, damın onları korkutmak için çökmeye

Kalkmadığı, başlayınca parlak ışıklarını yaymaya

Doğa, günün ışıyan kızıllığını tepelere, göğe

Ağmaya, tırmanır gibi görünür dağın doruğu

Güneşe doğru. Yanar yakınında yalımsız sıcaklıkla

İki bin ok atımı, ya da beşyüz kargı boyu uzakta,

Bizden, bir dev boşluk varken güneşle dağ arasında.

Bu boşluğun aynasıdır ışıldatan sonsuz uzayı.

Binlerce ülke var, bu arada, değişik uluslar,

Hayvan soyları yaşar bu alanlarda. Bir parmak

Yüksekliğinden az bir su birikintisi taşların

Arasında, kaldırımda, bakılır derinliğine buradan

Sonsuz bir görüşle dünyanın,

Açılır gibi engin bir uçurum yerden göğe,

Sanırsın bunun içinde gördüğün bulutlar,

Gök varlıkları yayılmış yerin altında, geniş,

Büyülü bir gökteymiş gibi, böyledir ırmağın

Ortasında duran azgın bir at çayın akışınca,

Bize karşıt olmadan, baktığımızda suyun akan

Dalgalarına, çaprazlama döndüğünü, durmasına

Karşın atın, kapılmış akıntıya, sürüklenmiş

Sanılır akıntı yüzünden. Ne yana çevirsek

Gözlerimizi suyun akışına kapılmış görünür

Nesneler. Buna benzer sütunlar dizilir yolun

İki yanı boyunca; sütunlara dayandığından,

Birden bakılınca uzunlamasına yukardan daraldığı

Görülür başlıkların; damla döşemenin kesim

Çizgisi, sağdan-soldan uzar sonuna değin

Görünmez olur bitim yerine gelince yolun.

Dalgalardan doğar, dalgalar ardınca batar gibi

Görünür güneş okyanusta gemicilere. Orada

Gemiciler yalnızca göğü, denizi görürler.

Bu yüzden sakın, inanma duyu yanıltılarına.

Anla denizi bilmeyen gemilerin limanda yavaşça

Dalgalarla savaştığını, bordaların kırıldığını,

Sezilir küreklerin tuzlu dalgalara batmayan

Yerlerinden bunların dümen üst bölümündeki gibi

Olduğu, suya batan bölümün kırıldığı, yanlış

Burada. Çıkınca sudan anlaşılır gerçek. Eğilmeyle

Başlar suyun üstünde yüzmeye. Sürer göğe

Geceleyin yeller dağılmış bulutları, görünür

Işıyan yıldızlar, bulutlara doğru koşar gibi,

Başka yollar açar, yüksekte, devindikleri yerde

Elimizle bastırırsak yukarı doğru gözümüzü

İki kat çoğalmış görürüz karşımızda nesneleri,

Gözümüze çarpanları. İki kat görünür bize

Işıldaklardan çıkan, parlak, çiçekleşen aydınlık,

İki kat görünür evde öte beri, iki kat görünür

Kişilerin yüzleri, boyları, gövdesel örgenleri.

Düşler - Uykular

Düş konusuna geldik, sonunda. Tatlı bir

Uykunun bizi sımsıkı sardığı, gövdemizin

Derin bir dinlenmeye daldığı, sessizliğe

Büründüğü düşte bile uyanık olduğumuzu sanırız,

Elimizi, ayağımızı oynattığımızı, gecenin yoğun

Karanlığına karşın aydınlığa, güneşe, güne

Baktığımızı. Kapalı bir yerde bulunmamıza

Karşın uçar gibi oluruz göklere, dolaşırız

Denizde, yerde, çaylarda, kırlarda, bayırlarda.

Sesler duyarız gecenin bizi çevreleyen

Sessizliğinde, yanıtlarız ağzımız açılmadan.

Görülmedik işler, olaylar görürüz, düşte

Görülen tüm bunlar, duyulara güveni sarsar.

Gerçek bu değil, birçok tuzağı var yanılmanın,

Katılırız kiminin düşündüklerine, gözün

Görmediklerine de, düşte görülenlere de.

Güçlük yok bilinenleri bilinmeyenlerden

Ayırmak için, anlığın kuşkulu dediklerinden.

Kuşkucular

Kişinin bilme olanağı yoktur diyen, düşünen,

Bilmiyor demektir, neyin bilineceğini, açıkça,

Yalanlıyor kendi bildiğini de. Değmez bunlarla

Savaşmam, devekuşuna benzer bunlar, yalnızca

Başını gizler kendi ayak izlerinde. Sorabilirim

Onlara yine de, kısaca: Evrende gerçek nesne

Görülmediğine göre daha önceden, nereden

Çıkarıyorlar bilmenin, bilmeyişin anlamını,

Bilgisini? Nedir gerçeğin bilgisini yanlıştan

Ayıran, şaşmayan, kesin ölçü nedir?

Epikuros'un Kuramı

Göreceksin aşağıda tüm gerçek bilgiyi

Duyuların yarattığını, onların çürütülemez

Olduğunu, güvenmek, bağlanmak gerek duyulara,

Eziyor yanılmanın başını gerçeklik, kendince.

Nedir büyük güven uyandıran duyularda?

Nasıldır duyudan gelen yanılma, yine duyudan

Kaynaklanan bir algıya karşı, Gerçek değilse

Duyular, yanıltır alınan sonuçlar. Eleştiremezdi

Göz, kulağın yanlışını, kulak dokunmayı, dokunma

Tatmayı, bunlara karşı çıkmaz mıydı göz, burun.

Doğru değil bunlar benim kanımca. Kendine özgü

Bir alanı var duyuların, yeteneği, gücü.

Bundandır bir duyunun yumuşak, sıcak, soğuk gibi

Özellikleri kendi öz gücüyle sezinlemesi,

Renkleri, biçimleri de. Başka bir duyuyla

Kavranır bunlarla birleşenler. Bundan da tadın

Ayrı etkisi, koklamada, duymada başka bir duyu

Gücünün bulunması, çatışmaz birbiriyle duyular.

Güvenle çalışırlar eş ölçüde, doğrudur

Duyularla gelen izlenimler, süreklice. Yetimiz

Çözemezse yakınımızdaki dörtgenin uzaktan

Neden yuvarlak göründüğünü eksiği vardır,

Önemsenmez nesne görüntülerinin üst üste

Gelmesinden doğan yanılgı, yiter yönetim gücü

Onun, sarsılır yaşama, sağlığa dayanan temeli,

Yıkılır anlığın güveni. Yalnızca kurulu düzen

Değil çöken; duyulara güven kalmayınca devrilir

Tüm dayanaklar, ne uçurumdan kaçarsın, ne de

Gereksiz işlerden, yılmazsın aşırılıktan.

Ne varsa duyulara karşıt birikmiş, anlamsız,

Boş bir söz olur sence, temelsiz, düzensiz,

Çarpık, yanlış tasarlanmış bir yapı gibi hepsi.

Kalemin biraz kaymasıyla bozulur ölçüde denge,

Uyumsuz, aykırı, densiz görünür yapı, bozuk.

Bir uygunluk olmaz ön-arka yönlerde, çatıda.

Yıkılır, sarsıntıda devrilir bir yanı, çöker

Ölçüsüzlük sonucu. Böyle kurulsaydı duyular,

Yanlış bildireydi tüm verilerini, tüm düzenin de

Bozuk, ölçüsüz olması gerekirdi. Önemli değil

Bir duyunun algısını ötekinden, neden, başka

Göstermek, açıklığa kavuşmuştur artık konu.

İşitme Üzerine

Gelince şangırtılar kulağa duyulur tüm sesler,

Gövdesel duyu düzeni uyarınca. Özdektir sesin

Yapısı, gürültü gibi, direnilmez duyuları uyarmasına,

Yıpratır gırtlağı, kısar kendiliğinden, ses boğazdan

Çığlık gibi kopup havaya yayılınca. Büyük bir

Yığın çıkarsa ses ilkelerinden, gırtlağın daracık

Geçidinden, birden, başlarsa havada dağılmaya,

Aşınır, yıpranır ağzın yanları. Öğeler kurar

Sesleri, sözleri, kuşkusuz, yoksa olmazdı uyarma.

Bilirsin, sen de, bir kişinin neler yitirdiğini,

Uzun konuşmakla sinirlerin yıprandığını, güçsüz

Kaldığını, sürerse bu konuşma günaçımından

Gece karanlığın gölgelerine değin, yüksekten

Çıkarsa ses. Budur sesin özdeksel kanıtı,

Ses özdektir. Yorulur çok konuşan, tükenir

Gövdede özler, azalır, yavaşlar ses de.

İlkeler azaldıkça seste de sezilir bir kesilme,

Düz öğelerden çıkar ses, aşınma yüzünden.

Türlü biçimde öğelerden sesler gelir kulaklara,

Kavallar çalınır, çınlar, yankır Frigya kırlarından.

Geceleri Helicon ülkelerinden yankır duygulu sesler.

Sesin Kuruluşu

Ağzımız açılınca, derinden çıkan sesleri ayırır

Oynak dil, sözleri düzenleyen, dudakların

Bölümsül kımıldanışlarıyla düzenlenir sesler,

Kısadır bireysel seslerin birbirinden uzaklığı,

Gerekir kesinlikle, belli biçimde sözleri

Kavramamız, duymamız açıkça, sesler korur süreklice

Biçimlerini, yapılarını, geniş bir uzay oluşursa

Sesler arasında, karışım başlar, birbirine

Geçişir sesler hava yoğunluğu yüzünden, bir

Engeldir bu, bir çınlama duyulur yalnızca,

Anlaşılmaz sözcükler açıkça, bulanıklık başlar.

Engeller belirir, karışık gelir kulaklarımıza

Sesler, ulaşır topluluğun kulağına da, tek ses

Çıkar bir çığırtkanın ağızndan: Böyle dağılır

Bu tek ses, karışır binlerce sese. Girerse söz

Biçimine, açık bir anlam kazanırsa, o zaman

Başarır uyarmayı, ulaşır bildiri kulağa. Uçar,

Yiter, boşlukta bu seslerden kulağa dosdoğru

Gelmeyenler, başka bir bölüm yankılanır,

Yanıltır bizi çarpınca sapasağlam kayalara.

Yankı

Doğru kavra bunu da, böyle verebilirsin kendine,

Başkalarına doğru, kuşkusuz yanıtı. Böyle anlarsın

Issız bir yerde, kayaların arka arkaya, eşitçe

Sözleri neden yansıttığını, karanlık ormanda

Yolunu şaşırmış, arkadaşlarımızı ararken, bize

Doğru gelsinler diye, yüksek sesle çağırırken.

Kendim duymuşum bir sesin altı, yedi kez

Yankılandığını. Bir kez bağırınca kişi yansır

Sesler tepelerden tepelere, döner durmaksızın

Geri, sözler ardarda yankılanır, süreklice.

Yerleşmiş bu ülkede su perileri, komşu köylerde

Faun denen keçi ayaklı Satyrler topluluğu.

Ürkütürmüş yerlileri, onların geceleyin, çıkan

Görüntüleri, bozarmış dirliği, düzeni sessizce,

Onların yalanlı dolanlı sataşmaları.

Telli çalgılar gibi sazlar çınlarmış, tatlı,

Yakınmalı sesler çıkarırmış, oynak parmakların

Düzenlediği kavallar çalınınca. Dinlermiş

İnsanlar Pan'ı doyasıya, çamların çelenklediği

Yarı-hayvan başını sağa sola sallayıp

Gösterdği, kıvrık dudaklarından ıslıklar

Çıkardığı, yeller gibi estiği günler. Yürekler

Yanarmış, susmazsa Pan'ın ormanda çınlayan

Kavalından döküklen türküler. Ne şaşılası masallar

Anlatırlar, bunlar gibi, yoktur tanrılardan uzak

Bir yer yayılsın diye böyle öyküler.

Başka bir iş vardır bunda, sever insanlar

Eskiden beri duyulmamış öyküler dinlemeyi.

Seslerin Yayılması

Şaşılır yanı yok, bir yerden engellenmeden

Göze görüntüler gelmezken, sesler ulaşır

Kulaklarımıza, uyarırlar bizi, kapalı kapılardan

Bile çok görürüz konuşmaların duyulduğunu.

Şaşma, özdeşler sesler gibi elverişli değil

Nesnelerin gözeneklerinden geçmeye, onlar

Çokluk yırtar, dağıtır geçtiği yeri, akamazlar

Camlardan, başka nesnelerin geçtiği gibi.

Bölünür ses ayrı yönlere, biri çıkar ötekinden,

Düzenlenir yine, çok bölündüğü de olur

Kiminin, ateşte görülebilir bu, bir kıvılcım

Ayrılır sayısız kıvılcıma. Seslerle dolar

Uzay, yayılır gizlice sesler başka yönlere,

Dalgalanır bir gürültü. Buna karşın özdeşler

Yalnızca bir kez kurulmuş olduğundan, uygun

Bir doğrultuda gider. Bu nedenle göremez kimse

Özdeşleri, oysa duyar dıştan da olsa sesleri,

Girince kapalı uzamlara sesler, dağınık, karışık,

Anlaşılmaz bir yapıda gelir kulaklarımıza,

Bir gürültü, bir patırdı duyabiliriz.

Tat Alma Üzerine

Bir bilgi ediniriz az çok, değince dilimize,

Damağımıza bir nesne, bu konuda düşününce.

Önce tadını duyarız ağzımızda özsuyun,

Suyla dolmuş bir süngerin sıkılıp kurutulması

Gibi, yemeği çiğnediğimizde. Yayılır damakla

İncecik damarlara, bir sünger gibi dile,

Besini yiyince; yuvarlak olduğundan akıcı

Özsuyun öğeleri yumuşak bir etki bırakır,

Yumuşaktır bütün yörelerde devinmesi de,

Kimi sulu özler vardır dilin gözeneklerine

Dolunca, karşıt durumda, bir acı uyarma

Sezilir duyuda, biçimsiz öğelerin çokluğundan

Gelir bu tedirgin edici uyarılar, bozuktur

Kuruluşları. Uzar damağın bitimine değin tat,

Özsu, sızar boğaz yoluyla aşağı, bölününce

Oynaklara, sinirlere tükenir tat. Önemli

Gövdenin neyle beslendiği, yenen sindirilirse

İyice dağılır bütün örgenlere beslemek için,

Bilindiği gibi korur midenin suyunu, ısısını.

Tatların Türlülüğü

Açıklamak isterim şimdi, yemeklerin değişik

Tadını, neden birine acı gelenin ötekine

Tatlı geldiğini, büyük bir ayrımdır arada,

Birinde besin olur, ötekinde ağı. Yılanda

Budur durum, öldürür karışırsa salyasına

Birinin, kendi kendini soksa ölür. Keskin

Bir ağıdır çöplemeotu insana, yağlandırıcı

Yemdir bıldırcın, oğlaklar için. Anlarsın

Bununla, buna benzer neler olabilir daha,

Düşünmen gerek daha önce söylediklerimi,

Karışmış öğeler vardır tüm nesnelerde birbiriyle.

Yaşayan, beslenen kendi soyunca düzenlenir, birer

Ayrım, başkalık gösterir dıştan, türlü

Biçimlere girer, sınırlı kesimler içinde.

Öğelerin değişik yapısından çıkıyor bunlar,

Nesnel özleri oluşturan. Türlü türlüdür öğeler,

Bu türlülük nedeniyle gözenek dediğimiz geçitler,

Kesimler tüm örgenlerde, ağızda, damakta ayrılır

Birbirinden. Yine bundandır öğelerin büyüklü

Küçüklü yapıda olması. Üçgen, dörtgen biçimlidir,

Yuvarlaktır birçoğu da, değişik, çokgen biçimli

Olanlar da var. Süreklidir öğelerin devinmesi,

Düzenlenmesi, bundandır geçtikleri gözeneklerde

Biçimsel ayrımlaşma, dokuların dış örgüsüne göre

Geçiş yollarında değişme. Budur nedeni nesnelerde

Acının, tatlının. Tatlının düz, yuvarlak öğeleri

Girer gözeneklerine damağın, acının da çengelli

Öğeleri ağıza dolunca birine acı gelir, ötekine

Tatlı, geçince boğaza. Kolaydır öğrenmek bunları.

Çok artar safrası sıtmalının, ya da başka sayrılığa

Yakalananın, sarsar kişiyi baştan aşağı bu olay,

Değiştirir öğelerin yerini tümden, anlaşılır

Tatlıyla acı arasındaki dönüşme, duyulara gelen

Öğelerin, değişen etkisinden ağızda. Birleşmiş

Balın tat duyumunda acıyla tatlı, önce açıkladığım.

Koku Üstüne

Öğren şimdi kokunun nedenini, araştıracağım

Buruna gelişini; akar, çevreye yayılır koku,

Etkiler değişik yaratıkları, kimine uygun gelir,

Kimine karşıt ,türlü kokular, değişiktir öğeleri.

Yayılır havada balın kokusu, süzülür kokmuş

Leşe akbaba, gider yabanların toprakta kalan

Ayak izlerini koklayan çoban köpeği, arkadan.

Roma'nın kurtarıcısı Juno'nun beyaz kızı

Böyle sezer yaklaşan kimseleri kokularından.

Özel bir kokuyla yönelir tüm canlılar yeme,

Kaçınır ağılı otlardan. Böyle korunur bütün

Diri yabanlar soylarını, dirimlerini, sağlığı.

Koku Öğeleri Yavaş Yayılır

Yayılabilir nesneden nesneye kesintisiz,

Buruna gelen kokular olabildiğince, uzağa gidemez

Yalnız başına gürültü, ses gibi kokular.

Özdeşler üzerinde duracağım burada, gözümüze

Gelen, sürtünen, görme duyusunu uyaran.

İlkin çözülür özünden, yavaş yavaş iner

Derinlere akar, çıkar nesnelerden, bundan

Anlaşılır daha ağır koktuğu dağılan,

Çözülen nesnelerin, ocakta yananlardan. Görülüyor

Kokunun, sesten daha kalın öğelerden kurulduğu.

Delip geçemez taş duvarları sesin, çınlamanın

Yayıldığı yerde kolayca. Bundan anlarsın

Kokuların kaynağını, yerini bulmanın güçlüğünü.

Yayılınca boşlukta koku yavaşlar, azalır

Hızı, ulaşamaz bildiriler erken duyulara,

Bu yüzden yanılır kokuyu izleyen köpekler.

İğrenme Üzerine

Tatla koku konusunda değil etkisi nesnel

Biçimlerin, renklerde de görülür özelliği.

Eşit duyumlar uyandırmaz nesneler, kimi basar

Çığlığı, tiksinir kimileri, görünce kanat çırpan,

Bize günün ışıdığını bildiren, yerinde durmayan

Kızgın sesli horoza bakamaz aslanlar,

Duramaz karşısında, hızla kaçarlar ondan.

Horoz gövdelerinden çıkan kimi öğeler,

Deler arslanların gözlerini, girer içeri

Oyarlar gözbebeklerini, büyük acılar verirler

Aslanlara. Karşı durulmaz böyle dik başlı

Hayvanlara. Korkulur bir yanı yoktur

Öğelerin bizim gözlerimiz için, korur geçiş

Yerini gözler, dokunamaz onlara gidip çıkarken

Öğeler, yıpratamaz onları dudaklarında

Bile, incitemezler gözleri, gerçekten.

Tinin Çalışması

Öğren şimdi tinimizin devinme nedenini,

Nereden düşünülür, kavrama ulaşılır, anla.

Türlü nedenlerle devinir nesnelerin özdeşleri,

Dağılır her yana, kolayca birleşir, derlenirler

Havada, çok incecik olduğundan yapıları, birbiriyle

Örgülenirler, karşılaşınca, ya bir ipliğin

Eğirilmesi, ya da düz bir altın yaprağın

Oluşumu gibi. Çok inceciktir bu tür özdeşler,

Kendi dokuları içinde gözlerimize gelen, görme

Duyusunu uyaranlardan. Sızar geçerler içimize

Gövdemizin gözeneklerinden. Uyarırlar güzel

Bir kokuyla tini, daha sonra duyu gücünü,

Böyle görürüz Centaurusları, Scylla'nın ellerini,

Kollarını, Cerberus'un çılgınca işlerini, sonsuz

Bir uykuya dalanların görüntülerini. Kuşatmış

Onların kemikleri ölüm gecesi yeryüzünü,

Sarar tüm ortalığı, doldurur uzayı değişik

Türlerden çıkan yığın yığın özdeşler,

İlkin hızla gelişirler havada sürekli,

Bir bölümü açılır, yayılırlar, bambaşka

Biçimlerde değişik nesnelerden çıkarak düzenlenir

Gözlerimizde, özlerinden oluşan yeni bir görüntü.

Gerçekten, yaşayan bir varlıktan gelmiyor

Centaurus'un görüntüsü, yok evrende böyle yaratık,

Gelince bir araya kişiden çıkan özdeşle attan

Yayılan, söylediğim gibi, bir Centaurus oluşur,

Kolayca. Çok incedir özdeşlerin yapısı, dokusu.

Böyle düzenlenir benzeşik türden görüntüler.

Aşırı bir kolaylıkla devinirler, içerlere girerler.

Söylediğim gibi yukarda, çok incecik olmakla,

Yine de rasgele çarpmayla bir özdeşçik kımıldatır

Tinimizi, şaşılası bir inceliği vardır tinin

Kendi soyunca, kımıldanıcıdır. Artık anlarsın

Kolayca söylediğim yöntemledir tüm oluşlar,

Tinle gördüğümüz gibi görürüz gözlerimizle

Değişmeden, bundandır ikisinin de birbirinin eksiksiz

Benzeri olması, biçimce. Bunu da söyledim yukarda,

Ben, aslanlara baktığımda, uyarılır aslan özdeşleriyle

Gözüm, tin de uyarılır eş ölçüde. Aslan özdeşinde

Olduğu gibi başka görüntülerle de uyarılır tin,

Algılar onu göz, ince özdeşleri gördüğünde.

Dalar uykuya kişi, yayılır tüm örgenler,

Yalnızca tin kalır bütün gücüyle uyanık.

Uyarır tini benzeşik özdeşler, uyanıkken olduğu

Gibi düşte de. Kimi çok ağırlık verir, yaşıyormuş

Gibi görünür düşte, öyle sanırız. Oysa daha

Çoktan ölüp gitmiş, yutmuş onu toprak, ölüm.

Doğanın baskısıdır bu etkiyi yapan, uyurken

Sessizliğe varır gövdenin tüm örgenleri, duyular,

Kımıldamaz el ayak, bu yüzden ayırdına varmaz

Duyular gerçekle yanılgının, aksamış bellek bile,

Uyku nedeniyle tükenmiş gücü. Bundandır ölümden

Uzun süre önce tinin yaşanan, algılanan,

Düşünülen, görülen bir nesneyi seçemediği.

Şaşılası değil, özdeşlerin devinmesi artık,

Örgenleri uyarması, kımıldatışı. İnanırız uykuda

Benzer işlerin görüleceğine. Yiter önceki özdeş,

Başka durumla çıkar ortaya yenisi, değişmiş

Görünür bize birincisi. Kısa sürede olur bunlar,

Ayırdına varmak güçtür, öyle oynak, öyle bol

Görünür nesneler yığını, küçük bölümcüklerde

Olduğu gibi, söylenemez, en kısa sürelerde

Birbiri ardından gelip gelmeyeceği.

İstenç Üzerine

Çok sorun var bu konuda söylenecek, açıklanacak,

Konuyu tümden incelemek, sonuca varmak için.

En önemlisi şudur sorunların burada: Nereden

Gelir anlayış yetisinin doğru düşünmesi, neden

bir uyanma başlar sevişmeyi düşleyince?

Bizim isteğimize mi bağlı özdeşler, biz

Dileyince mi gelirler bir yere, birleşirler

Duruma en uygun biçimde? Gönül mü çekmiş

Bu denizi, göğü, yeryüzünü, yoksa ulusların

Toplanması, eğlenmesi, savaşması, birliklere

Ayrılması, ya da isteğimiz için mi yaratmış

Doğa? Böyle olsa da tin belli yerde bambaşka

Konular düşünür değişik kimselerde.

Görür müyüz nesneler arasında bütün devingen

Bir oyunda, kolların yukarı kalkarken ayakların

Onlara uymasından doğan düzeni, yoksa görüntüler

Çok becerikli oyuncudur, onlar mı geceleyin

Oyun oynayabilenler? Yoksa şu kanıt mı daha

Doğru? Yalnızca düşünmekle anlaşıldığına göre

Birçok zaman bölümleri mi vardır, bizim bir söz

Söylediğimiz, algıladığımız süre içinde?

Tüm zaman bölümlerinde, her yerde, her türde

Özdeşler vardır, bize ulaşacak düzende.

Yığınla nesne vardır devindiği oranda görünen.

Görünmez olunca ilk gelen özdeş, çıkar

Ortaya başka durumda. Bundan anlaşılır

Birincinin değiştiği. Çok incedir yapısı

Bu özdeşlerin, hangisine yönelir, kavramak

İsterse anlık, yalnızca onlar kalır, yiter

Ötekiler, tin için kalandan başkası.

Kapılır bir umuda tin, tüm nesnelerden

Yayılan özdeşleri kavramak için, böyledir

Öteki konularda da durum. Görmez misin

Ne denli açıldığını gözün ince bir görüntüye

Yönelince, istenç o nesneye çevrilince?

Yorgunluğa katlanmadan açık bir görüş olamaz.

Güç değil anlamak kendi kendine kavranan

Nesnelerin, anlık onlara yönelmeyince

Uzaklaşacağını, kavranmak olacağını. Şaşılır

Yanı yok bizce, neye yönelirse anlık onu

Kavramanın, ötekilerin geçip gitmesinin.

Katalım buna büyük yanılmaları doğuran

Düşte görülen daha küçük görüntüleri de.

Düşte Görüntü Değişmeleri

Arada bir görürüz düşte önceki görüntünün

Sonrakiyle yer değiştirdiğini. Bu nedenle

Kollarımızın arasındaki kadın birden dönüşür

Erkeğe, bir yüz değişir, yaşlanır. Şaşmayalım:

Böyledir unutkanlıklar uykuda.

Örgenler İsteklerden Öncedir

Sakınmak gerek yanılgıya düşmekten bu konuda,

Büyük yanılmalardan; düşünme sakın göklerin

Parlak ışınları görmemiz için varolduğunu,

Ayaklar üzerine oturan baldırların, kalça

Gibi yukardan inen, uzayan bacakların adım

Atalım, gövdeyi tutsun diye, güçlü kaslarla

Bağlanan kolların, iki elin yardımcı olarak

Oluştuğunu, yaşarken gerekenleri sağlasın diye

Düzenlendiğini düşünme sakın. Ne varsa karşıt

Düşünülen yanlıştır, yanıltıcı bir kuraldır.

Yaratılmamış yarar görmek, kullanmak, gövdeye

Çıkar sağlamak için bir nesne; yaratık yarar

İçin değil, yarar yaratık içindir, önce yaratık

Vardır, ardından gelir yarar. Öncedir kulak

Duymaktan sesleri, tüm örgenlerimiz vardı

Bence, onlarla sağlanan bütün yararlardan önce.

Yararlık örgen oluşturamaz. El gövdeyi öldürücü,

Dağıtıcı, başı bacağı kana bulayıcı bir yumruğa

Karşı koymak içindir, böyledir kural, şimşek

Gibi çakan kargılar uçmadan, korunmak için

Yaralanmaktan, işini bil demiş, doğa, yolunu

Göstermiş kargıya karşı kalkanla savunmanın.

Gidermek için gövdenin yorgunluğunu yumuşak, kıtık

Yataklardan çok önce bulmuş kişi dinlenmenin

Yolunu, giderilirmiş yine susuzluk bardaktan önce.

Ne varsa yarar için, başka değil, günlük yaşam

Gereçlerinin öğrettiklerinden. Ayrıdır bunlardan

Önce var olan, sonradan doğmasına karşın yararın

Bilgisini, önceden alan duyular, örgenler. Uzak

Bir düşüncedir senin için örgenlerin yararımız

Uğruna yaratıldığını savunmak, daha önceden.

Açlık, Susuzluk Duygusu

Şaşılası değil tüm yaratıkların, gövdesel besini

Kendince, yapısı gereğince, içgüdüyle araması.

Söylemiştim önceden de, tüm nesnelerden sayısız

Öğenin çıktığını türlü nedenlerle, birçoğu canlılardan

Ayrılır, durmaksızın devinir, ağızdan kokular çıkar,

Yorulup soluyunca; terleme yoluyla atılır birçok

Öğe, içten. Boşalır gövde, kazınır, böyle çıkar

Ortaya açlık duygusu, bitirir canlıyı; yenilir

Yemek gövdeyi korumak için, güçlenir, dirilik

Kazanır kişi, yemeğin gövde sindirimiyle,

Esnek bir tatlılık çöker üstümüze, başlar

Oynaklarda, damarlarda gevşeme. Dağılır akıcı

Özler de sıvılardan yararlanma gereken yerlere,

Yığılır kursakta sıcaklık öğeleri, bir yanma

Başlar, içilen suyla söndürülür ateş gibi.

Yakamaz kavuran bir sıcaklık eli, ayağı sürekli,

Bilirsin böyle giderilir gövdesel susuzluk,

Kurutan, güçsüz bırakan açlık duygusu da.

Yürüyüş

Anlatayım neden, isteyince adım atar, elimizi

Kolumuzu oynatırız, bu yetinin nedenini.

Böyle ağır bir yük altında bulunmasına karşın

Gövdemiz nasıl devinebiliriz, öğren bu öğretiyi.

Anlatayım: Önce görünür bize yürümeyi sağlayan

Özdeşler, iterler tini, yukarda görüldüğünce.

Sonra uyanır gitme isteği, yoksa başlayamaz

Kimse, tin önceden onun isteğini sezmeden,

Özdeşini görmeden, canda. Böyledir uyanması

Tinde yürüme isteğinin. Gelir tüm gövdeye

Yayılan can gücüne istek, dağılır oynaklara,

Ele, ayağa; kolaydır bu canla tinin bağlaşımı

Nedeniyle. Dürter gövdeyi süreklice can, kaynar,

Devinir, yayılır ağırlık, bütün içinde, ileri

Gitmeye, sonra kasılır gövdenin dokuları,

Açılır, kendiliğinden girer soluk boşluklara,

Gerekli çeviklikle akar içeri bol bol,

Gözeneklerden, bölünür en ince öğelerine

Gövdemizin. Böyle iki yandan gelen yardımla,

Devinir gövde yelkenle, küreklerle yürüyen

Bir gemi gibi. Şaşılası yönü yok bunun,

Böyle küçük öğelerin kocaman gövdeyi

Döndürmesinde, kişisel ağırlığın

Sürekli yönetiminde. Sürer yel de özünün

Böyle küçük öğelerden kurulmasına karşın

Büyük bir gemiyi esintileriyle ileri.

Çok hızlı yol almada bile yetişir bir el

Oynatışı, bir dümen gemiyi her yana

Döndürmeye, yönetmeye. Buna benzer yöntemle

Kaldırır az emekle kaldıraçlar ağır yükleri

Yellerin, tekerleklerin yardımıyla

Uyku Üzerine

Hangi yolla girer uyku, yayılır tüm gövdemize,

Bir sessizlik gelir gizliden içimize, kurtarır

Canımızı birçok sıkıntıdan, bunu anlatmak

İsterim sana kısaca, tatlı sözlerle

Kısadır kuğunun türküsü, daha tatlı gelir yine,

Turnanın havaları dolduran, güney yellerinin

Sürüklediği bulutlardan dökülen, çığlığından.

Bir ses duyarım uzaktan, inceden, ürperen bir

Duygu, anlatmak elinden gelmez senin söylediğimi,

Yürürsün gerisin geri, ayak direyen, direten

Bir duyguya kapılırsın, göremezsin gerçeği.

Bağlarsın gözlerini kendi elinle, düşersin

Kazdığın kuyuya. Bastırır önceden, yayılır

Tüm gövdeye, ele ayağa uyku, can gider

Bölüm bölüm dışa doğru, ya da içe, derinlere

Çekilince topluca. Kesilir gövdesel güç.

Candır bizim duyu gücümüz, onunla gerçekleşir

Tüm işler kuşkusuz. Yalnızca uyku bağlarsa

Duyu gücünü, şaşar içimizde can, çıkar

Başarıyı görmek için bir bölümü, tümü

Değil, yoksa cansız kalırdı gövde, kuşatılmış

Bir ölüm soğukluğuyla. Kalmazsa candan bir

Bölüm, saklanmazsa gövdede, küllerin altında

İçin için yanan bir ateş gibi, nereden

Gelirdi duyarlık, birden, kalkınca ele ayağa

Yeniden, bir yalım gibi közlerden yükselen?

Nereden gelir duyulara bölümcül yenilenme,

Nedendir canın karışıklığı, gövdenin uykusu

Açıklamak isterim, bırak dağılmasın sözüm.

İlkin sarar gövdeyi bir hava akımı çevreden,

Dıştan gelen çarpmalar duyarız, titretir,

Acıtır ardarda havanın vuruşları. Bundandır

Tüm yaratıkların gövdelerinde bulunması

Koruyucu bir derinin, domuz ya da sığır

Derisiyle örtünmesi, sarınması kişinin.

Aşınır gövdenin içi soluk almada, biraz,

Çeker soluğu göğsüne kişi, atar dışarı,

Uğrar saldırıya gövde iki yönden,

O evrede uzaktan gelen çarpmalar girer içine

Gözeneklerden, ulaşır öğelere, gövdesel yapıya.

Yavaştan bir yıkım başlar gövdesel bütünde,

Oynamıştır gövdenin öğeleri yerlerinden.

Canın içinde olduğu gibi; bir yandan dışa

Yöneliktir bu çarpma, gizlenir, yansır içeri

Öte yandan, gitmiştir artık öteki bölüm,

Dağılmış. Bir bağlılık var aralarında

İçten, geriye doğru değişik tepmelerde. Doğa

Kapamış ona bağdaşma yolunu uykuya dalınca.

Değişir yönü duyunun, içeri girmez artık.

Koruyacak güç kalmamış oynaklarımızı, gevşer

Gövde, gömülür uykuya, düşer bir yığın gibi

Kollar, bacaklar, bükülür dizler, çözülür

Bağlar, konar şölene uyku, havanın etkisiyle.

Bölünür besin tüm damarlara, gösterir etkisini,

Gerçekten pek güçlüdür uyku, yaygın durumunda,

Bitkinlik, kendinden geçiş, tüketir bizi, dağılma

Başlar öğelerde. Bırakır canın bir bölümü

İçe girmeyi, çıkar gövdeden dışarı, önemli

Bir yanı, dağılır yavaştan, içeride kalanı.

Düşlerin Ortaya Çıkışı

Hangi işe verirse kendini, içten, atılır,

Eskiden beri uğraşırsa kişi, hangi konuya

Saplanırsa düşünme yetisi, görülür uykuda da

Onunla uğraştığı. Savunmanlar düşünür yasaları,

Önceden görülen duruşmaları, komutanlar atılır

Düşte savaş birliklerine, gemiciler denizde yaşar,

Tutuşur sonsuz bir savaşa yellerle, beni de

İlgilendirir bu konu: Varlığın yapısını araştırmak,

Bulduğumu yurdumun dilinde düzenlemek. Böyle

Görülür düşte başka çalışmalar, sanatlar, çokluk

Bağlar kişinin anlayış yetisini, karıştırır.

Günlerce oyuna dalanlar, durmaksızın yukarda

Söylendiği gibi, oyunlarla uğraşırlar düşlerinde.

Bakış, uzun süre ayrılırsa, duyuların yöresinden,

Açar kesinlikle tinin öteki yollarını, baskın

Yapar oradan, süreklice, nesnelerin öğeleri

İçeri. Böyle dalgalanır, yayılır her gün,

Eşdeş özdeşler gözlerin önünde, böyledir

Uyanıkken de oyuncuların gördükleri hep,

Yavaş, hızlı kımıldatırlar ellerini, ayaklarını,

Böyle çınlar kulakta, duru bir ses çıkaran

Kavaldan dökülen ezgiler, tellerin konuşması,

Değişen, ışıyan donatımı görürler oyuncular

Düşlerinde. Çoktur böyle kişinin çabasını,

İstencini, alışkanlık gereği, uğraştırdığı.

Yalnızca kişiler için değil, tüm yaratıklar için

Böyledir durum. Geceleyin dinlenen çevik at,

Terler uykuda, solur derinden hep, gerilir

Kasları, bir başarıdan sonra ya da

Tüm engeller açılıp kalkmak ister gibi.

Birden çabalar av köpeği tatlı uykuda, durmaz,

Çevik, güçlü bacaklarıyla başlar havlamaya,

Koklar burnuyla yoklar havayı, koşar yabanlar

Ardınca, sık sık, yeri koklaya koklaya.

Uyanmışsa, gider görüntünün arkasından

Görür gibi olur sıçrayıp kaçarken geyiği,

Varıncaya değin yanına silinir görüntü, yanılma

Biter, uyanır, düşte görürken sürüyü, başlar

Dalaşmaya sevimli yavruları, yabancı görmüşçesine.

Ne denli azgın bir yaratılışta geçmişse kuluçkalık

Dönemi hayvanların, öyledir uykuda davranışları da.

Bir de görünürse düşte atmacanın geldiği, dolar

Cıvıltılarla birden tanrıların kırları, gece

Cıvıldaşır kuşlar, kaçışır sürü sürü, çekişme,

Kaçışma. Büyük işlerden sonra doğar büyüklük

Gönlünde yiğitlerin, görülür uykuda benzerleri,

Eylemler, ülkeler almış görür kendini krallar,

Yönetirler düşlerinde savaşları, haykırır

Tutsaklar, durduğu yerde, sıkboğaz edilmiş gibi.

Savaşır birçokları yaşamak için giderken

Ölüme, diş diş koparıyor sanırlar etlerini

Azgın aslanlar, kaplanlar, doldururlar odayı

Kalın böğürmelerle. Pek önemli işler üstüne

Mırıldanır pek çokları düşte, kırar geçirir

Kimileri, önceden, kızdıklarını, Düşmüş ölümün

Eline sanır kendini çokları korkar,

Ürperir, sarsılır, atılır sanır kendini tüm

Ağırlığıyla dağın doruğundan, titrer sıtmalı

Gibi, karışır başı, şaşar, çöker yorgunluktan,

Susuzluk bastırır, gider gibi serin kaynağa,

Ya da durur bir ırmak kıyısında, içip kanar,

Tüketircesine, yudumla akar boğazından su.

Uyanınca çocuklar uykudan, ara sıra sanır

Kendini ya bir gölde, ya bir çömlekte,

Kaldırırlar ıslanmasın diye eteklerini,

Akar gövdede toplanan sular, Labilonya

Dokumalarının gider alımı, parlaklığı.

Uykuda Boşalma

Olgun yaşın yumurtalarda yarattığı tohum

Başlarsa ergenlik çağında çıtırdamaya, dıştan

Özdeşler gelir türlü gövdelerden, yaklaşır

Ergin delikanlıya, çıkar ortaya çiçeklenen

Bir renk, bir güzel yüz. İşte bunlar, tohumla

Dolmuş, şişmiş damarları uyarır, başlar

Sevişmede görülen boşalma, bir akıntı kirletir

Üstünü, gelişmişse, beslenmişse gövdemiz uyanır

Olgunluk evresinde yumurtalarda tohum. Nesneler

Değişik uyarılar, kımıldamalar yapar.

Sevişme Üstüne

Kımıldatır kişinin tohumunu, bir kişinin özdeşi,

Çıkar tohumlar kaynaklarından, akar gövdenin

Öğeleriyle tohum, sızar damarlardan yumurtalıklara,

Üreten erkek örgenini kımıldatacağı yere.

Şişer yumurtalıklar, uyarır tohum, uyanır istek,

Bastıran eğilimin yerine fışkırtılır tohum,

Ulaşır ereğe gövde, açınca yüreğin yarasını,

Alışkanlık sonucu düşeriz üstüne yaralı yerin.

Kan akar vurulduğumuz yerden, bir bölümden,

Yakındaysa düşman gelir ona da kızıl kanlı su,

Kime atılmışsa Venüs'ün okları, kime gelmişse,

Bir çocuk gönderilir kadının dölyatağından.

Kadındır tüm gövdeden sevgiyi saçan, kurulur

Onda bağlantı, korunur onda. Atmaya bakar gövde

Çıkardığı tohumu başkasına, bu sessiz, içten

Yanan istekten çıkarır tadını sevişmenin.

Sevişme İsteğinin Bilinmesi

Venüs denir buna bizde, bundandır "sevgi"

Adını alması, budur sevginin tatlı damlalarını

İlk damlatan gönlümüze, ardından gelir soğuk

Acılar, senden ırak kalmışsa sevgilin, yakındır

Yine görüntüleri sana sevginin, fısıldar sevimli

Adını kulağıma, durmadan. Kovmak gerek özdeşlerini,

Başka konuya çevirmek için düşünsel yetiyi.

Almak gerek sevgiyi besleyen özü, özsuyu,

Başka bir gövdede kullanmak için. Tüketmekten

Sakınıp saklamak gerek, başka bir sevişmeye,

Ezici acılara, üzüntülere girişmek için. Doğar

Böyle bir yara, kök salar yıldan yıla, daha ağır,

Çekilmez olur sıkıntıların, kabuk bağlatmazsan

İlk yaraya, ya bir kaldırım yosmasında gidermez,

Ya da çevirmezsen düşünsel yetini başka konuya

Artar günden güne acıların.

Sevişmede Aşırılık

Kurtuluş yok acıdan kaçan da olsa, düşünmekten

Venüs sevgisinin ağına, ucuz kurtulacak sevgiler

Arar kaçanlar. Çıkarır dupduru bir sevginin

Tadını sağlam kişi, sayrıdan daha iyi.

Yanar kucaklaşmada, sarsılır, geçer kendinden,

Sevişenler, çılgınlık içinde, sevgiden,

Bu işin tadına doymak ne ellerden beklenir

Ne de gözlerden, tutarlar birbirini, sararlar

Sımsıkı, bastırırlar, şaşırır gövde, kıvranır,

Bir de başlar birbirini dudaklardan ısırmalar,

Öpücükler kondurmalar, dupduru bir sevişme değil

Bu, bir gizli iğnedir delen, sevişenlere acı

Veren, bu yola düşen sezer içinin yanmasını.

Yetişir Venüs, yumuşatır acılarını, koşar

Yardımına sevişmenin tadını çıkaranların,

Önler korkulur bir duruma girmeden ısırmaları,

Gizlice sokulan sevişmeyi, yalnızca gövdeyedir

Umut, yakan gövdeye, odur söndürebilen yakıcı

Yalımları, oradadır acıların kaynağı, onda

Tutuşmuş için için yalım, yoksa doğaya aykırı

Bir tutum olurdu bu, işte budur daha önceden

Bulunan, durmadan yüreği yakan, çılgın isteklerle

Tutuşturan. Yer yiyeceği, içer içeceği gövde

Sindirilir bunlar içerde öğelerce, doldurur

Belli yerleri, böyle doyunur yeme, içme

İsteği, renklenen, çiçeklenen güzel yüzlerden

Çıkan tadın gerçeği. Önemsizdir gövde için

İncecik görüntüler, boş avunmalar getirir

Yanar susuzluktan, verilmez ona kuruyan ağzını,

Dilini serinletecek bir yudum su, suyun

Görüntüleri dalgalanır içeceğin yerinde, ırganır.

Ölür susuzluktan ırmağın ortasında, bir yudum

İçeyim derken. Böyle oynatır Venüs sevenleri,

Sevginin kuru görüntüleriyle, durur gözünün

Önünde, pek yakınında, doyamaz tadına, bir çimdik

Bile koparamaz dokunduğu koldan, bacaktan,

Oyalar, yanıltır gövdeyi, bir oynaşmayla.

Birleşirse birbiriyle örgenler, çiçeklenir,

Açılır ergenlik çağı çıkarınca sevişmenin

Tadını gövde, düzenlemişse kadınlık tarlasını

Elverişli kılmışsa ekmeye Venüs, bastırır

Azgın bir istekle göğüsler göğüsleri, karışır

Birbirine ağız suları, dişler geçer dudaklara

Soluya soluya; yoksa iş çıkaramaz gövdeden

Görüntüler, gömülemez iyice biri ötekinin içine.

Gerçek bir yarışma başlamış aralarında,

Sımsıkı birleşmişler Venüs'ün eli altında,

Ayrılmaz birbirine geçen örgenler sonunu

Getirmeden tadın, büsbütün yorgun düşmeden.

Boşaltmış damar damar sevişmenin biriken

Tadını, başlar bir azalma, sönme, diner

Yanmalar, durgunluk gelir erkeğe, kadına,

Sonra başlar yine kudurmalar, girerler

Uyanan isteği giderme yoluna: Çekilir

Başa gelen, kurtuluş yok, kimseden yardım

Görmeden onarırlar bu gizli yarayı böylece.

Sevişmenin Bitimi

Başlar elden ayaktan kesilmeler, yıpranmalar,

Tükenmeler, yorgunluklar, tüm nesnelerden bıkma,

İşten kaçınma, batar gibi süzülür gözler,

Çözülür el ayak. Yerde bir Babilonya kilimi,

Ayakta Sicyonia ayakkabıları, parlak, ışıyan

Kocaman bir zümrüt, döner altuna yeşil

Işıklar altında erguvan rengi, sağlam giysi,

Sere serpe yayılmış bir kumaş, emmiş

Doyasıya Yunus'un terlerini. Gitmiş babaların

Kazandığı başa takılan bir inciye, ya da

Sakız'dan, Alinda'dan gelme bir giysiye,

Bir mantoya. Göz kamaştıran örtüler, oyunlar,

Eğlenceler, törenler, şölenler, düzenlenir,

Kadehler döndürülür, ezmeler yenir, çiçeklenen

Giyim kuşamlar, çelenkler, donanmalar. Bakarsın

Alt üst olur birden hepsi, sevişenlerin

Can damarından, yüreğinden çıkar acı damlalar

Birden, bir korkudur başlar çiçekler arasından

Titretir onu, görünce günlerin boşa gittiğini,

Üzülür, anlar toza toprağa karıştığını, bastırır

İçten acılar, ya bulanık bir söz çıkar, işler

Derinlerine seven gönlünün, yakan bir ateş gibi,

Ya da düşünür derin derin, dolar gözleri,

Bakar başkalarına, uzun uzun sorar yüzlerinde

Bir gülüşün, bir mutluluğun izlerini.

Sevgiden Kaçılmaz

Acılar vardır en mutlu, yürekten bağlı

Sevgilerde süresiz. Bunlar mutsuzlukta sayısız,

Göz yummak, katlanmak gerek. Yukarda gösterdiğim

Yoldur en doğrusu: Çağ çağ bunlardan korunmak,

Tuzaktan kurtulmak için. Bir kez düşülmüşse

Ağa, güç değil Venüs'ün vurduğu sıkı düğümleri

Çözmek, sevgi tuzağından kurtulmak. Düşebilirsin

Böyle bir tuzağa sen de, sımsıkı bağlanırsın,

Yolda durmazsan, dikilmezsen kazık gibi,

Kurtulursun düşmandan, tinsel yanılmalara

Aldırmazsan, sevgilinin gövdesel eksikliğine.

Böyle yapar çokları, bağlayınca sevgi gözlerini,

Ödünç almaya kalkarlar, gerçek olmayan sevgi

Uyarılarını, birçok yetişkin, çirkin kız

Görürüz, baskındır etkileri, gönül çeken

Uyarmalarla, gülümser, birbirlerine öğüt verirler ;

Venüs'ü kızdırmasınlar sevişmede, utandıran,

Sıkan kötülükler gelmesin başlarına diye.

Görmez en düşkünler bile, ağır mutsuzluğunu

Sevginin; karalar, bal rengi saçlılar, toprak

Arılığından sıradan güzeller, donuk mavi

Gözlüler, Pallas denenler, meraller, kemikli,

Kurumsu, kısa boylu, ince yapılı Charitinlerden

Biri, buna karşılık dev yapılı kadınlar

Alımlıdır, göz doyurur, konuşur, kekeler, utanır,

Çıkarır tatlı sesini. Kıskanç olur, barbar olur,

Sever öç almayı, durmaz çenesi, ateşlidir bunlar.

İnce yapılıdır bu yaratık, sararır, solar, uzun

Boylu, ölmüş eskiden, öksürükten. Beslemiş Ceres

İri göğüslerinden Iacco'yu, topuz burunlu, Selene

Başlı, öpüşlere susatan kalın dudaklı Satyra.

Anlatmak istesem sonu gelmez, başkalarını da.

Çıkarsa ortaya gözler kamaştıran, alımlı yüzlü

Bir ece, dökülür tanrısal bir sevginin çeken,

Yürek oynatan güzelliği her yerinden, adı

Anılır mı yanında ötekilerin? Onsuz yaşamışız

Önceleri, biliriz yarattığı kıskançlıkları,

Bozgunlukları. Tütsüler elini, kolunu, boynunu,

Karşıt kokular sürünür, utanır kaçar beslemeleri,

Gülerler, eğlenirler onunla Kalır kapalı kapılarda

Sevenler, ağlar, sızlanır, süslenir çiçekli giysilerle,

Kantaron yağı serper direklere, kucaklar kapıları,

Dolar kollarını, öper. Bırakır seven erkeği kadın,

Bir soluk vurur yüzüne, yel gibi içeri girince.

Sevilir duruma gelmek için, yeniden, yol arar,

Yanık türküler söyler, karışır sulara, uzun

Süren içe kapanmalardan, deliliğine sayar bunu.

Anlar ona bağlanmanın ölümlü işi olduğunu.

Bunları bilir güzellerimiz. Uzatmak isterler

Sevişmelerin süresini, gizlemeye kalkarlar perdenin

arkasında olanları, görenlerden. Senin elindedir

Düşünsel gücün gözleriyle oyunun ötesini görmek,

Olanları açıklamak, bağışlanır eksikleri kişinin,

Densizliği, yiğitçe duyguysa, değilse tatsızdır.

Sevgi Duygusu Topludur

İkiyüzlü değil her zaman, sevgiye susayan,

Erkeğin kollarına atılan kadın, bütünleşen,

Öpücüklerle ağzının suyunu akıtan, emici dudaklarla

Kendini bırakan kadın. Yürekten yapar bunları,

Çırpınır, can atar, değişik tadına bakar, ister.

Bu yolla döllenmez tavuklar, sığırlar, kısraklar,

Koyunlar, yabanlar, erkekten döl alamazlar, onlarda

Kudurmuşsa döllenme isteği, yaratılışları gereği

Soydan gelir sevişme ataklığı, uyarır,

Birleştirir iki kişiyi karşılıklı sevişmeler,

Görmez misin, katlanırlar ortak acılara sevişmede?

Çırpınır çözülmek için köpekler, ortalıkta

Görülür sık sık, uğraşırlar ayrılmak için,

Ayrılamazlar yine de, düğümlemiş onları içten

Venüs'ün sağlam bağları. Kurtulamazlar tadına

Doymadan sevişmenin bağlarından, söylediğim gibi,

Ortaklaşadır birleşmenin tadı ikisinde de.

Soyaçekim Sorunları

Tohumlar karışır, üstün gelirse kadın, tadın

Verdiği güçle sevişmede, koynunda erkeğinkine,

Anaya benzer çocuklar, onun tohumundan bu,

Baskın çıkarsa baba benzer ona çocuklar.

Birleşir ana-ata özellikleri iki yapının

Kuruluşunda, birbirine karışır çocuklarda.

Büyük çocuklar ana-babadan çiçeklenerek,

Sonradan. Uyarır öteden sevişmenin suyu

Ulaşır ergenlere Venüs'ün tohumları, çatışır

Yalımlar karşılıklı, ne yenen, ne yenilen.

Benzer çocuklar ataya, nineye, yansıtırlar.

Pek çok öğe gizli ana-baba gövdesinde,

Kaynaşan, bunlar soyaçekimle atadan ataya

Geçer, bundan benzer çocuk atalarına. Bundan

Çıkarır Venüs türlü yaratık biçimlerini.

Düzenler atalara çeken tüy örtüsünü, sesleri,

Kuşakları, yüz, el, ayak, gövde soyaçeker, gerekli.

Babanın dölünden gelen dişi, doğar anadan

Öyle, dişice özden; birleşir iki tohum,

Bir doğumda. Birine benzer, ötekine benzemezse

Çocuk, ya ananın, ya atanın soyuna çekmiş demek.

Kısırlık

Engeldir tanrısal güç, kimi doğumlara, güzel,

Tatlı bir yavrunun ağzından "baba"nın çıkmasına,

Soyun sürmesine; böyle sanır çoğu, gider sunağa

Üzülür, kanlı, buğulu adaklar sunar Venüs'e döllesin

Diye erkekler bol tohumlarla kadınları, olmazsa

Yererler tanrı bilicilerini, dilekleri. Verimsizlik

Var burada, ya kalın, iridir dölleyen tohum, ya da

İncedir, kaygandır uygun olandan. Duramaz ananın

Dölyatağında, incecik tohum, kaygansa akar.

İşe yaramaz kalın tohum, sıkıdır. Fırlamaz ileri

Yetmez itiş gücü, girmez içeri, karışmaz kadının

Dölüyle. Başka erkekten yüklenir kadın, doğurur,

Çoğaltır boyunu. Böyledir erkekler de, başka

Kadını doğurtur, sürdürür soyunu, kurtarır ileri

Yaşını. Tohum tohumla karışır, uygun gelirse

Gerçekleşir doğum. İri, kaygan erkek tohumu

Birleşebilir iri, kaygan kadın tohumuyla,

Buradadır dirimin besini, irileştirir tohumu

Kimi besinler, kayganlık, incelik verir içerde.

Sevişmenin Türleri

Gerçekten çok önemli, erkeğin kadınla birleşme

Yöntemi, yanılır birçok erkek, dört ayaklılar

Gibidir en iyi birleşme kadınla, kolay ulaşır

Tohum dölyatağına, yüzükoyun, göğüs değmez yere,

Yukarı kaldırırsa kadın kalçalarını. İşine gelmez

Kadının açgözlü, aşırı davranış, gebeliği önler,

Ancak, direnmeye yol açar. Sallarsa kalçalarını

Engeller erkeğin tat almasını sevişmeden,

Çıkarır evlekten saban demirini, oynak gövde

Kıvırmaları, dalgalı çalkalamalar; sapar erkek

Tohumu yönünden, orospular böyledir, çıkar gereği,

Gebe kalmamak için. böyle duyurmak ister Venüs

Erkeklere kolay sevişme tadını, bıktırıcıdır bunlar

Bizi karılarımızdan, tanrılardan, Venüs oklarından,

Çıkarsız, az güzel de olsa sevilen bir kadın.

Kendi yapar etkisini, güzellik, beğenilir onlarda,

Eylemlerinde, esen yaşanır onlarla, sevecen, duru,

Alışkanlıkla düzenlenir sevişmeler, Sık çarpmalar,

Az tatlı, az titretici olursa sürer gider etkisi,

Dayanılmaz, karşı çıkılmaz ona. Görmez misin

Nasıl akan damlalar oyar kayaları, günlerin

Geçmesiyle, taş üstüne düşerek. Böyledir sevişme de.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Epikuros'a Övgü

Kimin elinden gelir böyle gür bir sesle

Bu türküyü söylemek, varlığın yücesinden,

Buluşlarımızdan değerler getiren bir şiiri

Söylemek? Nerde o saygıdeğer sözlerle kutlanması

Gereken? Anlığın derinlerinden, yollar açan,

Yığınla altın getiren, araştırmaların ürünlerini

Bize bırakan, yok ölümlüler soyunda, bence

Onun yaptığını yapacak, bilelim diye gerçeği

Kurmuş bir yüce düzen, tanrıdır o, tanrıdır, ışık

Saçan Memmius, tektir, bilgeliği bildiren, evren

Görüşü deyip alıştığımız. Odur karmaşasından

Kurtaran dirimin, bizi durgun sulara götüren,

Dalgalardan kurtaran, karanlıktan aydınlığa

Çıkaran, korkuyu dağıtan. Vur ölçüye, düşün

Tanrıların neler bulduğunu, önceden, Ceres

Bulmuş buğdayı beslensin kişiler diye, söylence

Budur, armağan etmiş Bacchus yürek oynatan

Sevinci, asmanın özünden doğan. Yaşanabilir

Bunlardan uzak, yaşayanlar var öyle, şimdi de,

Arıtılmamış yürek, nerde mutlu yaşamak.

Doğrudur o'nu bir tanrı diye görmemiz,

Onun öğretisidir yayan çok uzaklara,

Kalabalık toplumlara, bir sevinç içinde

Yaşamanın tatlı avuntusunu. Ayrılırsın gerçekten,

Uzaklaşırsın, düşünürsün yükselmek için neler

Yaptığını Herkül'ün, ne yaparmış bize Nemeaeus'un

Uçurum ağızlı aslanı, azgın Arcadius domuzu?

Girit'in boğası, Lerna'nın ejderi, Hydra ağılı

Yılanlarla demir giysilere bürünen? Nedir

Üç gövdeli Geryon'un verdiği sıkıntı, Diomedes'in

Burunlarından yalımlar çıkaran, soluyan azgın

Atlarının, Trakyalıların Bistonia gölünde, Imaros

Tepelerinde yaptığı? Önce Stymphala'nın yüce

Kuşları, Hesperidlerin bahçelerinde altın

Işıltılı elmaları koruyan, dev halkalarla

Ağaçların kütüklerini saran keskin bakışlı,

Pullu ejderler neden korkutur bizi, engin

Okyanus kıyılarında, ne birimizin sokulabildiği,

Ne de bir yabancının gidebildiği yerlerde?

Ne yapabilirdi bize, öldürülen devletlerden biri

Yaşasa? Yeter yeryüzüne korku salması devlerin,

Hepsi boş, yüksek dağlarda, kırlarda, ormanların

Sık, gür yerlerinde, yaşadığımız bölgelerde, üzmesi.

Arınmamış içimiz korkulur nesnelerden, istenmeyen,

Karşı koyulması gerekenlerden. Neden kemirir

Kişinin yüreğini bu yutucu, korkutan sıkıntılar,

İlgilenmeler, etkili? Nedir kendini beğenmişlik,

Uyarma, bu dönüş, saygısızca davranışlar? Hangi

Yıkıntıdır doğan bu bitmez saçmalıklardan?

Kim kurtardı bizi bu baskılardan, acılardan,

Kötülüklerden, savaşlardan? Yok mu tanrılardan

Bununla ilgilenen biri? Anlatmış bunları, kendi

Ürünlerinde güzel, ölümsüz tanrılardan gelen

Tanrısal yetili kişi, açıklamış varlığın yapısını,

Sözleriyle, koymuş ortaya. Aydınlık izindeyim,

Kurduğu düzenin yolundan, ardından gidiyorum,

Ondandır, öğrettiklerim, bu düzene borçludur

Varlığını, doğuşunu, yaşayan, sergilenen, çağın

Kopmayan, sağlam yasaları, kuruluşunu da.

Tinin Geçiciliği

İlkin ölümlü bir özden kurulmuş, öyle bulunmuş

Tinin yapısı, yaratılmıştır o da, dağılmadan

Kalamaz uzun süre tin, koruyamaz kendini.

Yanıltır düşte özdeşler bizi, ölenlerin yaşar

Görünmeleri. Öğretinin sonucu gereği kanıtlamam

Uygundur evrenin ölümlü nesneden kurulduğunu,

Benzer yapıda olduğunu. Bu özdeksel birleşme

Yeri, göğü, denizleri, yıldızları, ay yuvarlağını

Topraktan çıkan canlı kemiklerini, ortada yokken

Bir nesne, kanıtlamam gerek bunların kaynağını.

Kişi soyu nesneleri adlandırmakla nasıl değişik

Diller yaratmış, nereden tanrı korkusu girmiş

İçimize, yeryüzünün dört yanına yayılan kırları,

Sunakları, gölleri, tapınakları, tanrısal görüntüleri

Koruyan kutsal korkuyu açıklamam gerekir.

Yıldızların Devinmesi

Anlatayım güneşin yörüngesini, ayın dönüşünü,

Doğanın, onları dönerken yöneten gücünü.

Düşünürüz bağımsızdır yıldızlar, dönerler

Yerle gök arasında süresiz, yalnızca yemişlere,

Diri varlıklara uzatır yardım elini tanrılar

Düzen verirler yönetime diye. Şaşar gerçekten

Tasasız, kaygısız yaşadığını öğrenen tanrıların,

Kendi başına yürürken birçok iş, başımızın

Üstünde, boşlukta geçen olayları görürken.

Birtakım kimseler kapılır eski inançlara,

Benimser acımasız beylerin tusaklığını, inanır

Onların gücüne, yazık. Bilmez düşkün kişi

Neyin olup neyin olamayacağını. Onu etkileyen

Gücün her yandan çevrildiğini, sınır taşını.

Evrenin göçüşü

Kalan konular üzerinde durmak istiyorum

Uzun uzadıya, ilkin bakıver denize, toprağa,

Göğe, üç kattır onların yapısı ey Memmius,

Üç kattır onların özdeği, üç kattır değişik

Biçimi, üç kattır onların iç yapısı, bir yığın

İçindeymiş başlangıçta tüm varlık, dağılmış

Binlerce yılın koruduğu evrenin yapısını

Kuran yığın. Gizlemek değil yeri, göğü

Korkutan, yok etmenin düşüncemizde ne denli karışık

Sorunlar yarattığını, bunları sözle kanıtlamanın

Bana ağır geldiğini kaygım, gerekirse söylemek

Önceden olduğu gibidir bunlar, ne gözle görülür,

Ne elle tutulur. Son çıkar yol bunların kişinin

Yüreğine, düşünsel yetinin tapınağına girdiğini

Söylemektir, birkç söz etmişim onlardan yine.

Kim bilir ya benim söylediğim, ya senin göreceğin

Gibi, yerin sarsılmasıyla birdenbire yok olur

Tüm varlık. Yönetici kadın, Fortuna vurur bizi

Boyunduruğuna. Yalnızca usumuz öğretebilir bize

Bir olay olarak bunları, çatırdayan bir çöküşle

Evrenin de yıkılıp gideceğini, burada.

Canlılar - Cansızlar

Başlamadan bu konuya; bu güvenli, kutlu

Sözlere temel koyan Pythia'nın, sunakta

Apollo'nun "üçayaklı"sı, Daphnesi üzerine söylediği

Bilicilikleri sayıp dökmeye; isterim bilgi vermek

Sana, bilginin sözleriyle avutmak, umut için.

Dinci düşüncelerden, kuruntulardan korkarak, sanmayasın

Göğün, yerin, denizin, ayın, güneşin, yıldızların

Tanrısal olduklarını, sonsuzlukta kalacaklarını.

Sanma sakın, Gigantoslar soyunda olduğu gibi,

Bilinmedik suçlar yüzünden, korkunç cezalar

Göreceğini bunların. Evreni yıkan, güneşi

Söndürmeye kalkışanların. Onlar ölümsüz olmak

İstemişler ölümlü bir ağızla, tanrısal değil

Nesneler, bunlar gibi. Yakışmaz tanrısal

Yörelerde görünmeleri, tanrısal sayılmaları.

Birer kavramdır bunlar, gerçek değil, dirimsel

Devinimler onlarda, duyu gücünden yoksundur.

İnanılmaz tin gücünün, ya da usun rasgele

Bir nesneyle bağdaştığına, yoktur uzayda

Bir Ağaç, tuzlu deniz suyunda bulut, balıklar

Yaşayamaz tarlalarda, odundan kanın, taştan

Özsuyun çıkmayışı gibi, bellidir yerleri

Nesnelerin gelişmek, var olabilmek için.

Tinle Gövdenin Bağlılığı

Var olamaz, gelişemez tinin özü gövdesiz,

Kandan, sinirlerden ayrı; karşıtı olsa bunun

Önceden tinin gücü, ya başta, ya omuzlarda,

Ya ayaklarda, ya da rasgele bir yerde bulunur,

İçinde yerleşirdi kişinin süresiz. Konmuş

Gibi belli bir kaba, biz de görürüz gövdemizde

Böyle belli düzenin bulunduğunu, gelişmekle

Var olmanın birbirinden ayrı olduğunu.

Gereklidir bilmek tin gibi canın da, gövde dışında

Bir bütünlük içinde yaşama gücü olmadığını.

Ne yeryüzünün kucağında, ne güneşin ateşinde,

Ne gök boşluğunda, ne suda yaşayabilir gövdesiz.

Yoktur bunların tanrısal bir gücü, hepsinin

Bir yaşamsal etkinlikle donatıldığı gerçek.

Tanrıların Konak Yeri

İnanılmaz tanrıların evrende özel bir yeri

Bulunduğuna, orada oturduklarına, çok incedir

Yapısı tanrıların, duyularımızdan uzak onlar,

Görülmezler tinsel kavrayış gücüyle. Kayarlar,

Ne elle tutulur, ne dokunulur, nesnel varlık

Değil onlar dokunulan. Dokunmaması gerekir

Dokunulmayanın da. Benzemez bizim yerlerimize

Onların yerleri de. Uygundur yerleri incecik

Gövdelerine, anlatırım sana onları ayrıntılı.

Evreni Tanrılar Yaratmamış

Kaynağıdır kişisel sevginin yaşanan evren,

Bu yüzden tanrılar düzenlemiş onu sanırlar,

Öyle savunurlar, övülür tanrıların yaratması

Diye tadına doyulmaz evren, bundanmış sonsuz

Yaşamı, bozulmadan, dağılmadan kalışı sonsuzca.

Bu yüzden suçmuş, tanrıların, insanlar otursunlar

Diye kurdukları evreni, günün birinde,

Temelinden yıkmaya kalkışmak, onu yermek, sövmek,

En yüce varlığa karşı direnmek, yalan söylemek,

Delilik bütün bunlar Memmiusum, düzmece.

Ne kazandırır bu mutlu ölümsüzlere bizim

Sungularımız? İlgilenirler mi yaptıklarımızla?

Hangi olay bozmuş sessiz yaşayan tanrıların

Esenliğini, özletmiş onlara ilk yaşama dönmeyi.

Bir değişiklik var sanırım, eskileri yanıltan

Bu durumda, geçmiş günleri mutlu yaşayan;

Acı, üzüntü bilmeyen çıkarır mı eski tadı

Yeniden? Yaratılmadan ne getirdi bize, kötü

Konusunda, karanlıklar, acılar içinde geçmişse

Günleri evrende, yaratılış gününden, aydınlığa

Çıkmadan önce? Sürdürmek ister dirimi, yaşamayı,

Bir de doğunca kişi, çıkardıkça tadını doyunca.

Kim var yaşamın tadına varamayan,

Kötüyü gören, doğmadan, derin düşünmeden?

Evren Doğanın Yapıtıdır

Nereden gelir ilk örnek, nesnelerin doğmasında,

Yaratılmasında kişi kavramının tanrı düşüncesinde?

Nereden görüyor, nereden biliyor düşünsel yetide

Tanrılar yaratmak istedikleri varlığı? Nereden

Öğreniyor tanrılar ilkelerin güçlerini, onların

Düzen değiştirme yetisini, doğa vermezse

Yaratmanın ilk örneğini, kendi kendine?

Bilinmeyen bir çağdan beri ilk öğeler dıştan

Gelen değişik çarpmalarla devinirler, birbirine

Geçerler, kaynaşır birleşirler, öz ağırlıklarının

Etkisiyle, geçerler birleşmenin nedeni yollardan,

Değişik düzenler içinde bütünleşirler, kurabilmek

İçin aralarında bir bağlantı, sonradan.

Şaşılası değil böyle bir yol açması,

Ardarda gelerek dizilmesi, yerleşmesi, bu yöntemle

Yeni bir evrenin süresiz, bugüne değin gelmesi.

Evren Eksiktir

Bilemesem ilkelerin özünü bile, yine de,

Çekinmeden, göğün incelenmesine, başka nedenlere

Dayanır, eksikliklerle dolu evreni bizim

İçin yaratmadığını söylerdim tanrıların.

İlkin, kuşatılmış göklerin dev örtüsüyle yer;

Pek azı kalmış oturulur türde, dağlar, yabanlar,

Ormanlar, bataklıklar, kayalıklar, engin çöller,

Karaları birbirinden ayıran denizler kaplamış.

Yoksun kılınmış ölümlüler için ikisinden.

Burda yakan, kavuran sıcaklıklar, orda

Durmadan yağan karlar, dondurur ölümlüleri.

Arta kalan olur tarla, kaplanır devedikenleriyle,

Emek tüketir, bakar kişiler, basar ağır belin

Üstüne, inletir elverişli kılmak için yaşama

Toprağı, açmazsak derin evlekler sapan

Demiriyle, çıkarmazsak güneş ışığına tohum

Ekmede, yükselemez ıslak havaya kendince,

Gösteremez kendini toprak. Bunlar gibidir hepsi,

Yorucu çalışmadan sonra ortaya çıkanın, toprakta

Yeşeren, çiçeklenen, göz kamaştıran, sarartır

Güneş ışığı, kavurur taşkın sıcaklık ekinleri,

Ya birden bastıran yağmurlar bozar, çürütür,

Ya ağır bir gece soğuğu dondurur, ya da

Dağıtır, götürür esen yeller uzaklara.

Neden besler, çoğaltır doğa korkunç yabanları,

Karada, denizde insanlara korku salanları?

Neden getirir güz bulaşıcı salgınları?

Neden sırasız gelir ölüm, gününden önce?

Neden ölür bir çocuk, azgın dalgaların kıyıya

Fırlattığı bir gemici yaşam gücünden yoksun,

Çıplak bir direk gibi durur,

Kıvrandıran sancılar içinde bir ananın

Karnından getirir ışıklar ülkesine onu

Doğa, doldurur yakınmalı çığlıklarla ortalığı

Budur doğanın düzeni. Bekler birçok acılar

Onu yaşamda, öte yandan renk renk koyunlar,

Sığırlar, yabanlar büyürler, ne şakırtılar

Gerekir onlara, ne besleyen sütanne okşamaları,

Peltek konuşmaları; ne yılın değişik evrelerine

Uygun türlü giysiler, kargılar, varlığını korumak

İçin yüksek duvarlar gerekir onlara. Varsıldır

Yeryüzü, doğanın yaratıcı güdüsü, doğar

Ne varsa, bu yöntemle, birbirinden.

Bölümlerin Yaşamı Bütüne bağlı

Bence, yeryüzü, yeğnik canlar, su, havanın

Islaklığı, yakan sıcaklık, evrenin genel yapısı

Gereğidir. Özdekten gelir doğuş, batış, evren de

Özdekten oluşmuş, pek yerindedir Bütün'ün de,

Bölümlerinin de, kurulmuş özdekten doğması,

Ölümlü özdeşlerden oluşması böyledir kural,

Ölmek de var doğmak gibi. Görürüm yok olduğunu

Evren bölümlerinin, yenilerin doğduğunu, bilirim

Günün de, yerin de başlangıç evresi olduğunu.

Dört Öğe De Geçicidir

İnanma sakın yok olduğunu, bittiğini söylersem

Ateş gibi yeryüzünün de ölümlü öz taşıdığını,

Suyun, yelin geçiciliği yüzünden kuşkulanma

Sakın yeniden doğduğunu, büyüyüp geliştiğini söylersem.

Yeryüzü Üzerine

Önceleyin dağılır, tozar yerin önemli bölümü,

Taşkın sıcağından güneşin, kişilerin ayaklarından,

Sislerden, bulutlardan gelen çarpmalarla toz olur,

Yayılır boşlukta azgın yellerle, dağılır.

Çözülür bir bölümü iplik gibi, yağmur azınca,

Dökülür, akar evlek evlek, oyar yeri ırmaklar,

Didikler, beslenir, çoğalır toprak böylece,

Bir elle verir, ötekiyle alır, önce besler

Doğurduğunu, sonra yutar, bütün varlıkları,

Çoğalmak içindir azalmak, dolar deniz yeniden.

Su Üzerine

Akar ırmaklar, çaylar, dereler, gelir kesilmeden

Yeni sular. Ne dersin? Kanıtlıyor gerçeği tüm

Akan sular oylumlardan; yükselir buğular sudan,

Yüzeyden, yayılmaz Bütün'e bir ıslaklık. Süpürür

Azgın yeller deniz yüzeyini, bir yandan.

Götürürler gökte güneşin emdiğini, sızar su

Toprağın içine, süzgeçten süzülür gibi, akar

Sıvanın özü topraktan, çökelti kalır yatağında

Böyle doğar topluca sudan türeyenler, dökülür

Parlak renkli havadan yol bulunca kendine,

Kayganlık verir ayaklarımıza, toprakta.

Yel Üzerine

Bir sözüm var yel üzerine, durmadan, yavaştan

Kendi varlığı içinde değişmeler gösteren,

Nesnelerden çıkan ne varsa, alır engin havanın

Denizi kendi varlığı kapsamına. Giderilmezse

Nesnelerin eksikliği, verilmezse onlardan çıkan

Özdekler geri, dönüşür havaya varlık, çoktan,

Durmadan doğar hava başka özdeklerden, sonra

Döner geldiği öze yeniden, böyle sürer

Tüm nesnelerde karşılıklı dönüşmeler, sürekli.

Ateş Üzerine

Gökçe güneş, tükenmez kaynağı ışıkların,

Gökten aydınlık yağdırır süresiz, yeni, tümden

Onarır azalan ışıkları, tükenir düştüğü yerde

Bu parlaklık, eksilir ışımanın kaynağı. Şundan

Anlayabilirsin bunu: Başlayınca bulutlar kaymaya

Güneş altında bozulur ışığın parıltısı, azalır,

Söner, birden, parlaklığın alt yüzeyi,

Kararır ortalık, bulutların gittiği yerde

Bundan anlarsın, süresiz beslenmesi gerekir

Işık kaynağının hep, tükendiği için. Kaynaktan

Çıkanın yeri doldurulmazsa, göremeyiz nesneleri

Güneş aydınlığında, başka türlü. Vardır bizim de

Işıldaklarımız, çıralarımız, sisli yalımlarla ışık

Verirler. Böyle benzer yolda gönderir güneş

Yanma yardımıyla, sürekli, ışınlar, titreşir

Yalımlar boyuna, bozmaz ışık akımlarını

Uğraşır ateş, ışığın yok olmasını, yeniden

Doğan yalımlarla gidermeye kalan boşluğu.

Düşünmek gerekir, bu nedenle, güneşin, ayın,

Yıldızların ışıklarını, süresizce, yenilediğini.

Tükenir, durmadan, onların yalım kaynağı. İnanma

Sakın bunların bozulmaz, dağılmaz olacağına.

Taşlar

Görmez misin taşların da yenildiğini zamana?

Yükselen kulelerin yıkıldığını, esintilerin

Kayaları dağıttığını, tapınakların, tanrı

Çizimlerinin gevşeyip çatladığını, yazgının süresini

Tanrıların bile uzatamadığını, doğal yasalara

Bir nesnenin karşı duramayacağını, anlamaz mısın?

Görmez misin nasıl çöktüğünü büyüklere dikilen

Anıtların, eski durumlarını? Yuvarlanmaz mı dağ

Tepelerinden kocaman kayalar, zamanın ağır basan

Gücüne karşı sonsuzca direnenler? Yuvarlanmazdı

Onlar, çok eskiden beri yılların yıkıcı gücüne

Karşı direnebilseler, aşınmasalar, tepelerden.

Gök Üzerine

Bir de yukarı çevirelim gözlerimizi, yeryüzünü

Dört yanından çevreleyene, gerçekse söylenenler

O doğurmuş yaşayan, ölen tüm yaratıkları.

Ölümlü nesnelerden kurulmuş o da. Kendinden doğuran

Başkasını, çoğalan tüm nesnelerin

Gereklidir eksiğini gidermesi başkalarından.

Evrenin Gençliği

Bundan başka, belli bir doğum günü olmayaydı

Yerle göğün, sonsuz, süresiz olurlardı onlar da

Bugün: Neden ayrı türküler söylemez birbirinden

Ozanlar Troya'nın gördüğü yıkım konusunda?

Thebaililerin savaşları üzerine? Nereye göçmüş

Bu sayısız yiğitler, neden çiçeklenmez ünleri

Sonsuzluk içinde? Oysa evren gencecik, dipdiri

Yeniden doğmuş gibi, aşıyor üstünden eski

Çağların, böyle düşünüyorum ben. Bu yüzden doğar,

Düzenlenir, ayrılır birbirinden yapıcılık işleri,

Gelişir, katılır gemi yapımına yeniden, çok yeni

Ürünler koymuş ortaya o ezgisel yapıcılık

Çok yakın bir geçmişte kurulmuştur bu doğanın

İncelenmesi, düzeni, yapısı, öğretisi. İlkiyim

Ben öncülerin, bu konuda, ana dilde yeniden

İşleyebilen. İnanırsan tüm bunların önceden

Var olduğuna değişmeksizin, sonradan kişinin

Yanıp tükendiğine, ya da yeryüzünde kentlerin

Büyük depremlerle göçtüğüne, ardı kesilmez

Yağmurlardan doğan sellerin ortalığı bastığına,

Kapılmışsan elinde olmadan yerin de, göğün de,

Gelecek bir günde batacağına da inanırsın.

Böyle bir yıkımla göçeydi evren, sarsılır,

Dağılır dört yanından, böyle bir batışın

Doğmasından, kötü. Durum olmazdı başka türlü

Biz ölümlüler için de, biz de uğrardık

O yıkımlara, tutulurduk onlardan gelen kötü

Salgınlara, çağırırdı bizi de ölüme doğa.

Evrenin Yapısı Sürekli Değil

Ne varsa sonsuzca kalması gereken, ya sağlam

Bir yapısı,kuruluşu vardır tüm çarpmalara

Dayanan, ya da güçlü bağı var bölümlerinde,

Bırakmaz dıştan özüne girecek bir nesne,

Sımsıkıdır yapısı. Ya yukarda söylediğim

Özdeğin kurucu öğeleri türündedir, ya da sonsuz

Dayanabilendir, sarsamaz, yıkmaz onu çarpmalar,

Özdeksiz bir boşluğu vardır, dokunulur türden

Değil, çarpma da yoktur onun için. Dağılmış,

Çözülmüş bir nesne var uzayla çevrilmemiş

Orda. Böyledir sonsuz, ilkesiz Bütün, ne yayılan,

Açılan nesnelerin dışına taşan bir uzay

Vardır, ne de güçlü bir vuruşla içten dağılan

Özdeksel özler. Boşluksuz bir yığın değil

Evrensel yapı, söylediğim gibi karışmış öğeler

Nesnelerin içindeki boşluklarla, benzemez

Evren nesnelerden yoksun bir boşluğa, sonsuz

Uzaydan rasgele yayılabilen, bize gelen,

Çarpan, tüm evreni çevrintiler içinde sarsan,

Çöktüren, bambaşka bir yıkıma uğratan, yokluğa

Sürükleyen nesnelerden. Yoktur yıkılış engin

Uzayda, sınırsız enginlerde, bir çöküntünün evren

Duvarlarını koruyan, yıkıcı güçlerden kurtaranlarda.

Ne gökte kapanmış ölümün kapıları, ne güneşte,

Ne yerde, ne denizlerin engin sularında, yine de,

Açılmış korkunç ağzıyla bekler pusuda.

Artık benimsemen gerekir senin de, yok olucu

Değil tüm varlıklar, bir yandan yaratılırlar,

Yoksa tüm ölümlü öz taşıyanlar oluşamazdı

Sonsuzluktan, karşı duramazdı zaman azgın

Gücüne kendi varlığını sürdürmek için.

Ateşle Suyun Savaşı

Sen, evreni kuran güçlü öğelerin birbiriyle

Savaşından, bu kötü kardeş kavgasından anlarsın

Sonsuz bir çekişmenin sürüp gittiğini. Tüketir

Böyle suları güneş, sıcaklık, böyledir başarı

Onlarda. Bir sonuca varmak için uğraşırlar.

Ancak ulaşan olmamış başarıya şimdiye değin.

Birçok yedek kol gönderir ırmaklar, çıkar

Denizlerin dibinden, basar gibi korkutur

Evreni, basamaz yine de, esen yeller süpürür

Yüzünü denizlerin, böyle yitiyor gökte güneşin

Emdikleri, sular ulaşmadan ereğe savaşırlar,

Boğuşurlar birbirleriyle, terazinin dili gibi

Aralarında, önemli, çekişmeli çizgiler oluşur.

Phaeton'un Düşmesi

Ateş, bir kez yakmakla, sağlamış başarıyı,

Bir kez sular üstün gelmiş karalara, söylence

Böyle diyor. Günün birinde baskın çıkmış

Ateş, yakmış önüne geleni, geniş alanları,

Azmış, şaşırmış yolunu kalkıp dört nala,

Sürmüş ardından koşulu, güneş arabasını,

Çekmiş karaları göklere, sürütmüş. Öteden

Köpürmüş yücegüçlü baba, çok kızmış, ateş

Kesilmiş, birden fırlatmış arabadan yalım

Saçan yıldırımlarla saygısız Phaeton'u yere.

Gelmiş düşerken oğluna, yardıma güneş, almış

Ondan evrenin sonsuz ışıldağını, koşmuş

Eşinen, titreşen, oynaşan atlarını yeniden

Arabaya, almış eline dizginleri, yöneten

Olarak, kurmuş evrende düzeni, budur öykü.

Ayrılmış gerçekten, eski Grek ozanları. Yalnızca

Ateştir buyruğu yürüten, sonsuz uzayda

Sayısız ateş öğesi olduğundan. Yenilir

Saldırınca başkaları, çöker evren, azalır

Gücü, yanar kavuran buğular içinde.

Nuh Tufanı

Kabarmış sular, masallara göre, bir gün,

Karışmış dalgalara sayısız ili kişilerin, gömülmüş

Dibe, sonra çekilmiş taşkınlar, gömülmüş yerler,

Yağmur dinmiş, durmuş ırmakların taşması.

Evrenin Ortaya Çıkışı

Açıklayayım bir diziye göre, sıkışan, birleşen

Özdeğin yeryüzünü kuruşunu, göğü, ayı, güneşi,

Denizin dibini düzene koyuşunu. Tüm nesneleri

Kuran öğelerin kuşkusuz kesindir, sezgisi

Olmadığı, devindiren, düzenleyen, biçimleyen.

Tüm öğeler, eskiden beri, değişik dış çarpmalarla,

Özgül ağırlıklarıyla kımıldar, birleşir, yayılır,

Sürekli bir bağlantı kurar, kendi aralarında.

Dağılır sonsuzlukta öğeler, çözülür birleşen

Bölümler, ayrışır, sonra birleşir yeniden, oluşur

Yer, gök, deniz, canlılar, böyledir evrensel

Kuruluşları sağlayan kurucu öğelerin işlevi.

Öğelerin Çevrintisi

Eskiden, ne ışıyan güneş tekerleği görünürdü

Yükseklerde uçarken, ne engin uzayda dönen

Yıldızlar, ne deniz, ne gök, ne kara, ne hava,

Ne bize uzaktan görünenler benzerdi bunlara.

Daha yeni, güçlü bir akım yükselmiş,

Değişik türde çıkmış öğeler evreninden bunlar.

Onların değişik biçimli, türlü olmasından

Doğar davranışlarına özgü sürtüşmeleri, böyle

Karışır, kaynaşır, sağlanır birbiriyle birleşme,

Onların ağırlığı, çarpışması, devinmesi, kaynaşıp

Ayrılması bu yöntemle gerçekleşir, bundandı

Tek tek kalamayışları, özel bağlantılarla,

Yapamazlardı, aralarında, uygun devinmeyi.

Bu yüzden başlamış onlarda bir bir, ayrı ayrı

Bölünmeler. Böyle katılmış benzer benzere,

Çözülmüş evren, ayrılmış öğeler birbirinden

Düzenlenmiş ilkeler, kurulmuş onlardan büyük

Nesneler; ayrılmış yerden yüksekte gök, yer

Denizden, ıslaklık sudan çıkmış, bu yolla

Ayrılmış salt ateş de havadan.

Dört Öğenin Kuruluşu

Açıktır, ilkin, toprak öğelerinin birleşmesi, ağır,

Birbiriyle kaynaşır olmalarından, onlar evrenin

En altında yer almak için ortaya doğru itinirler.

Ne denli, sıkı, birbiriyle geymelenirse öğeler,

O denli katı, yoğun olur özdek, ondan doğan

Deniz, ay, güneş, bir de yıldızlar, evrenin kocaman

Çevresini kuşatırlar. Öğelerdir tüm bunları kuran,

Düz, yuvarlak öğeler, çok küçük toprak öğelerden

Kurulur bu kocaman "Büyüklük". Toprağın gözeneklerinden

Yükselir, ilkin, ateşi taşıyan hava, öteden, beriden.

Pek yeğniktir ateş özleriyle birlikte yukarı

Fışkıran buğu, bu olaylar başka değil yaşamda

Gördüğümüzden. Günün altın kızıllığında, inci

Çiğlerle süslenmiş çimenlerde, yansıdıkça kızıl

Güneş ışığı, yükselir deniz kıyılarından sürekli,

Akan ırmaklardan buğular, görürüz, tüter toprak.

Toplanır birikirse yukarda bütün buğular,

Sıkışır, yoğunlaşır, katılaşır, kaplar gökleri

Onlardan doğan bulutlar. Böyle kucaklamış, sarmış

Kollarıyla yürekten, yumuşak, akışkan hava

Genişleyen, dökülen, yayılan özlerle, tüm varlıkları.

Ayın, Güneşin Oluşu

Gelir bu olayın ardından güneşin, ayın oluşumu,

Döner gök alanında onların yuvarlağı, ne toprağa

Dayanır, ne güçlü havaya. Ağır değil, batmaz

Onlar, yeğnik de değil, çıkmaz çevrenin dışına.

Yuvarlanırlar orta yerde, bağımsız varlık olarak,

Evrenin, bütünün birer bölümü durumunda, bizim

Gövdemizde devingen, durağan örgenler gibi,

Devinirken öteki, kımıltısız, durur beriki.

Denizlerin Oluşumu

Batmış toprak, yayıldığı mavi enginde,

Öğeleri birbirinden çözülünce, doldurmuş

Kocaman oyukları tuzlu bir karışımla.

Bir yandan çevresini kuşatan havanın sıcaklığı,

Bir yandan güneşin ışınları, bastırmış, sıkıştırmış

Yeri uçlarından, yoğunlaşan yeryüzü çekilmiş

Orta alana, türlü terler dökülmüş gövdesinden,

Bu ağır basınç yüzünden, artırmış, büyütmüş

Denizi, yüzen ovaları, öylesine çoktu ateşten

Çıkan öğeler, kaçıyorlar dışa doğru, işte bunlar

Ulaştı yerden, yüksek gök tapınağının daha

Yoğun olmasını sağladı. Ovalar batarken burada,

Tepeler yükseliyordu orada, yuvarlanmazdı kayalar

Derinlere, uygun yer yapamazdı kendilerine özgü.

Dört Öğenin Düzenlenmesi

Sıkı, yoğun özdekten olur toprağın ağırlığı,

Böyle akmış toprağa evrenin çamuru, ağırlığı

Nedeniyle, sızmış temeline bir maya gibi.

Böyle oluşmuş deniz de, soluk da, ateşler

Yükselten hava da, böyle kalabilmiş akıcı

Salt özlerden ne kurulmuşsa. Daha yeğniktir

Biri ötekinden, soluktan daha kaygandır yapısı

Havanın, daha kolay akar havanın buğusu üstünde,

Karışmaz özdeği, yelin çevrintisiyle, burada,

Döner tüm nesneler çevrintiler içinde, havada,

Bir kudurma, düzensiz boralarda, sürekli: Sürer

Ateşten ordusunu hava sessiz, belli yolda.

Belli, düzenli bir yolu vardır, ondandır bu

Havanın devinmesi, bunu gösterir, kanıtlar

Karadeniz'in belli sürelerde akıntısı, sürekli,

Değişmeden akıyor sessizlik içinde, yönünde.

Yıldızların Devinmesi

Anlatacak şiirimiz, neden devindiğini yıldızların,

Şimdi, ilkin dönerken kocaman gök yuvarlağı, basınç

Yapar kuzey-güney uçlarına, söylentiye göre, hava,

Dıştan tutmak, sınırlamak uğruna. Başlar sonradan

Başka doğrultuda bir akım, yukarda, sonsuz gökte

Dönmesiyle kıvılcımlanan yıldızların. Ya da çeker

Götürür gök varlıklarını başka bir akım, dolabı

Çeviren akıntılarda gördüğümüz gibi. Düşünmeli,

Gök yuvarlağının süresiz olduğunu, durduğunu,

Yıldızların döndüğünü, çevresi kuşatılmış havanın

Yuvarlanan dalgalarının bir çıkış aradığından

Döndüğünü, ya da dışta rasgele bir yerden

Bir hava akımının yıldızlara basınç yaptığını,

Devinmelerin bundan geldiğini. Kim bilir yıldızlar

Besin buldukları bir yola koyulurlar, gök kırlarında

Işıyan gövdelerine, bir yer yapmaya kapılırlar.

Güçtür evreni açıklamada kesin, güvenilir

Olanı bulmak, ancak evrenin bütününde, değişik

Dünyaların oluşumunda, bilinebilen anlatılır.

Açıklamak isterim, yine, birçok nedeni, evrende,

Yıldız devinmelerinde, olabilir görülenleri, bence.

Bir ana-neden gerekli bunda, devinimi başlatan,

Birlikte düşünmeli bunu, ilerlemek isteyen.

Yerin Devinmesi

Evrenin ortasında, yeryüzünün kımıldamadan durması,

Ağırlığının azalması sonucudur yavaşça, alttan

Bir dayanak gerekir, yer için, özdeksel türden.

Bu korur onun sağlığını, bağlantı kurar, birlik

Sağlar evrenin yel öğeleriyle onun arasında,

Sürdürür yaşamını, yük olmaz ona, basınç yapmaz

Havaya, yük değil kimseye, el ayağa, baş boyuna

Yük olmaz, sezmeyiz, gövde ağırlığının ayaklara

Yük olduğunu, onlara dayanmasına karşın. Sonradan,

Dıştan gelen ağırlık, az da olsa yüktür bize.

Daha çok tekil durumlar içindir bu. Yabancı

Bir nesneden doğmamış yeryüzü, birden; gelmiş

Gibi başka ülkeden dikilmemiş uzayın karşısına,

Evrenin oluşumuyla gündeştir, bölümüdür;

Elimizin, ayağımızın, bizden bir bölüm olması

Gibi; Titretir yeri, sonunda, bir fırtına, geçer

Bu sarsıntı tüm yeryüzünde bulunanlara. Fırtına

Göstermeseydi etkisini yeryüzünde, göğün, havanın,

Yerin, olmazdı böyle sımsıkı bağlaşımı da.

Oluşumun başlangıcında çok sıkı bir bağlaşım

Sağlanmış, kökten geymelenmiş birbiriyle,

Birlik kurulmuş bu varlıklar arasında.

Görmez misin, ipincecik yapısına karşın içimizde

Can, geri kalmaz, ağır gövdeyi taşımaktan,

Nedendir bu? Canla gövdenin birbiriyle

Sımsıkı bağdaşmasından. Yoksa nedir gövdeye

Birden, can gücü değilse, atılma, devinme veren,

Elimizi, ayağımızı yöneten? Görmez misin yine

Böyle incecik bir yapının nasıl etkiler yapacağını,

Toprakla yelin bağdaştığı gibi, can gücüyle

Gövdenin, birbiriyle, içten kaynaştığını?

Güneşin Büyüklüğü

Ne daha büyük, ne daha küçük olabilir

Güneşin tekerleği duygularımızla algılanandan.

Ne denli büyürse büyüsün uzaklık, oradan ateş

Gönderir ışığı, yayar ısıtan sıcaklığını

Elimize kolumuza, yalımlanan gövdeden uzaklık

Yüzünden, bir eksilme olmaz güneşten, görülmez

En ufak bir azalma, onun ateşinde. Erişir

Duyularımıza, aydınlatır kırları, ne denli yayılırsa

Sıcaklığı, biçimi de, büyüklüğü de görünür olduğu

Gibi, güneşin gerçekte, ne daha az,

Ne daha çok olduğundan, karşıt

Bir düşünce söylemenin anlamı yok, burda.

Ayın Büyüklüğü

Kımıldanır ay bile, ya kendi ışığıyla aydınlatır

Kırları, ya da güneşten aldığı bir ışıkla,

İster öyle, ister böyle, başka değil biçimi,

Gözlerimize gelen görüntüsünden. Tüm gördüğümüz

Uzak nesneler, hava katının kalınlığından,

Bulanık bir görünüm verir, küçüldüğünden çok

Gerçek ölçüsünden; seçik bir görünüm, kesin

Çizgili biçim göstermesine karşın, neyse

Çevre çizgileri ayın dıştan, öyle gösterir

Kendini, olamaz başka, göründüğünden.

Yıldızların Büyüklüğü

Gökyüzünde, yerden gördüğümüz, ateşler daha

Küçük, daha büyük olabilir, kendi gerçek

Ölçüsü içinde. yeryüzünde dosdoğru görünen

Birçok ateş yalımlanıp titreyince, değişir

Boyutları daha büyük, daha küçük olur

Bizden biraz uzaklaşınca, başkalaşır büyüklük.

Işıkla Isının Kaynağı

Şaşılası değil senin için, böyle küçük

Olmasına karşın bol ışık göndermesi güneşin.

Doldurur bütün karaları, denizleri, gökleri

Işık akımlarıyla, işler evrene ısıtan sıcağıyla.

Yalnızca evrenden toplanır ışığın özü, fışkırır

Sonradan, dökülür verimli bir kaynaktan,

Evrenden yayılır sıcaklık öğeleri çevreye,

Bütün evrenden, böyle kurulur arada bağlantı,

Dökülür bir özden, topluca, güneş ısıları.

Görmez misin yavaş akan bir su kaynağının,

Nasıl suladığını çimenleri, ara sıra kırları

Suların bastığını? Böyledir çokluk, orta yollu

Bir güneş ışımasında bile sıcaklığın havayı,

Yakıcı yalımlarla uzayı sarması, havanın uygun

Olmasındandır bu, daha önceden tutuşturan cılız

Bir yalımın etkisiyle de olabilir bu durum.

Görürüz başka tür örneğini de bunun, bir

Kıvılcımdan yavaşça yayılan, bir ülkeyi,

Biçilmiş tarlayı saran, azgın yangınlarda.

Kim bilir, dev ışıldağıyla aydınlık saçan güneş,

Yığmıştır gökte yığınla ateş, göremeyiz onu

Buna karşın, gelmez ondan bize bir ışın, yalnızca,

Yalımlar saçarak büyültür ışımanın etkisini.

Güneşin Dönmesi, Ayın Yolu

Doğru, güvenilir bir açıklama yoktur bu konuda,

Ne yazık. Neden geçer güneş yaz yörüngesinden,

Gider arkaya, döner oğlak burcuna, gelir geriye

Durağına, döner yeniden yengeç burcuna, neden

Bu yörüngeden bir ay içinde geçer ay, güneşin

Bir yılda bitirdiği bu yolu? Bana kalırsa

Bu konuda, yanıltır bizi kolay bir açıklama.

Daha doğrudur, tüm ötekiler arasında, ilkin

Yüce görüşlü Demokritos'un verdiği açıklama.

Şöyle söylüyor, açıkça: Yeryüzüne yakın olduğu

Oranda yavaştır yıldızların dönmesi, azalır

Aşağı indikçe hızı, eksilir güçlü etkisi.

Bu nedenle gelir geriye güneş, hayvan burcunun

Son yıldızına karşı, yavaşça, iner yüksekteki

Kızgın yıldızlardan, çok aşağı. Buna karşın

Derindir ayın yolu, uzaklaşır gittikçe gökten,

Yaklaşır yeryüzüne, yavaşça, erişir yarış

Yolunda yıldızlara. Güçten kesilinceye değin,

Onu devindiren, kendi yörüngesinde, gider ardınca

Güneşin, bu nedenle çok hızla erişir ona,

Geçer önünden ayın, hayvan burcunun yıldızları

Kendi yörüngelerinde. Bu yüzden ulaşır ışığa,

Devinir geri gider gibi bu yıldızlara, oysa

Yıldızlar yeniden ulaşır ona. Şudur başka

Bir açıklama: İki katlı, iki yönlü değişik

Bir akım doğar karşıt yörüngelerden, gereken

Sürede, çıkarır güneşi hayvanlar burcunun

Yaz yörüngesinden, getirir kış dönümüne,

Buz kesen soğuklara değin; sonra çıkarır

Güneşi yeniden aşırı soğukların gölgesinden,

İletir yaz dönümüne, sıcak yıldızlara değin;

Buna benzer yolda düşünülebilir, uzun yıllar

Boyunca uzun yollar aşan ayla gezegenler,

Havanın değişik akımları içinde bu yörüngeyi

Bitirebilenler. Görmez misin bulutlarda, yukarda

Bulunanların aşağıdakilere oranla karşıt yönde

Esen değişik yollarla devinmesini? Neden

Büyük yollarında değişik akımlarla yıldızlar

Sürüklenemesin havanın?

Gece

Sarar yeryüzünü koyu karanlıkla gece,

Uzun bir yol aldıktan sonra gökte güneş,

Erişince son sınırına, azalırsa ateşin gücü

Yorulur gezmekten, eritir, tüketir hava yığını

Onu, ya da yerin çevresindeki yörüngeyi çizen

Gücü, bitirmek için güneşin yolunu, verir alta.

Güneşin Doğuşu

Buna benzer biçimde, belli sürede uzay

Alanlarından saçar sabahın gül rengi ışığının

İlk kızıllığını Aurora, yayar ışıldayan parıltıyı

Yeryüzünün altına inen güneş, gönderir

Oradan gökyüzünü tutuşturan ışınlarını.

Ya da belli sürede toplanır yığınla ateş,

Derlenir çok ateş öğeleri, birleşir, durmadan

Bir güneş ışığı yaratmak için. Ayrılabilir İda

Dağının doruğunda doğan ışıkta yumaklaşan

Ateş öbekleri. Şaşılası bir durum yok burda,

Toplanır ateş öğeleri belli sürede yenilemek

İçin güneşi, böyle de olabilir birleşme.

Görürüz, çok nesnede belli süreye bağlı

Olduğunu olacak işlerin. Böyle çiçeklenir ağaçlar,

Belli sürede, yaş gereği. Böyle dökülür süt dişleri,

Çıkar erginlik çağının ayva tüyleri çocuklarda,

Dalgalanır, doldurur erkeğin yanağını sakal,

Kıl örtüsü. Sonra gelir kar, yıldırım, bulutlar

Yağmurlar, yeller yılın belli evrelerinde.

Böyle kurulmuşsa öncül ilkeleri nedenlerin,

Biçimlenmişse nesneler başlangıçta, dönerler

Yeniden en sağlam, en kesin düzene, gereğince.

Günlerin Uzayıp Kısalması

Günler, gecelerin geçmesiyle, uzayabilirler.

Işık azalmaya başladığında, birden uzar geceler,

Güneş yerin altına, üstüne döner, türlü

Boylarda yaylar çizer, uzay alanlarını böler,

Ayırır gökte yörüngesini ikiye, eşitlik gözetmez

Bölümler arasında. Koyar ortaya güneş karşıt

Durumda, geri dönünce, burda göstermediği ötede,

Ulaşıncaya değin gecenin yıldızlarına, yılın

Düğümünü gecenin gölgesiyle günün aydınlığını

Eşitlediği yere. Yörüngenin ortasında, kuzey-güney

Yellerinin estiği yerde, eşit uzaklıkta tutar

Gök dönemlerini, ayrı ayrı, yapar bunu hayvan

Burcunda duran yolun tüm durumundan dolayı,

Bir yıl sürer güneşin, yavaş dönüşle yolu

Geçmesi, bundandır eğik ışınlarla güneşin

Yeri, göğü aydınlatması, gökbilimcilerin kanıtladığı

Gibidir bunlar. Onlar çizmiş, belirlemiş, belgelemiş

Bize belli yerlerini göklerin. Yol açabilir kalın

Hava, belli yerlerde, güneş ışınlarından çıkan

Ateşin uzun süre yerin alt yönünde beklemesine,

Güneşin doğuş-batışının kolay olmamasına.

Bundan, uzun sürer geceler kışın, günün ışıyan

Tacının görünmesine değin. Mevsimlerin değişmesi

Sonunda, derlenir ateş öğelerden, doğru söylemiş

Bence güneşin her gün yeni ışınlar doğurduğunu

Savunanlar, belli yerlerden yükseldiğini söyleyenler.

Ay Işığının Değişmesi

Nereden gelir ay ışığı? Güneşten gelen ışınlarla

Gösterir kendini bize ay, büyür gittikçe güneşten

Uzaklaştıkça, öyle görünür. Ortada, karşılaşınca

Güneşle, sergiler en duru parlaklığını dolunay,

Bakar yükseldikçe güneşin batışına. Bu nedenledir

Yavaşça, bizden gizlemesi ışığını, geri dönerken,

Gök yörüngesinin öte yanına geçerek güneşin

Ateşine yaklaşırken. Böyle açıklıyor ayı

Yuvarlak bir yumak gibi düşünenler, güneşin

Arkasında çizer yörüngesini onlara göre ay.

Onlar, ayın neden kendi ışığıyla ışıyıp

Yayıldığını, ışığın böyle değişik biçimlere

Girdiğini de düşünüyorlar. Yoksa, başka nesne

Olabilirdi burada görünen, ayla eş bir sürede

Yola dökülen, onunla dönen, yürüyen atbaşı,

Işıksız, karanlıkta kaldığından açık görünmeyen.

Yuvarlak çizgi biçimli de olabilir bu dönme.

Sözgelişi, ışıyan yıldızlarla yarısı boyanmış

Bir top, türlü biçimler gösterir dönerken,

Açık gözlerimize ateşle doluymuş gibi gelir,

Bakınca. Sonradan dönerken geriye doğru

Yavaşça görünmez parlayan yüzü. Böyle açıklar

Düzeni, Babilonya'da Kaldeliler. İnanmaz buna

Bugün yıldızbilimciler. Olabilir, görünmeseydi

İki düzenin savunduğu görüşler özdeş, yeğlenirdi

İkisinden biri. Öyleyse, neden ışıklar belli

Biçimler, dönemler içinde düzenlenirken doğmuyor

Ay süreklice, yeniden? Ayrıca her gün yitmez ay,

Yeni bir ay doğmaz, o evrede, kendi yerinden.

Güçtür anlatmak bunları sözle, sağlam belgeler

Göstermek; görürsün bu düzende çok sorun vardır.

Yazbaşı görünür Venüs, koşar önden ulağı

Flora, Zephyr'in yanında yürüyen ana, bezemiş

Yolları bahar çiçekleriyle, saçmış çevreye

Renkleri bolundan, burcu burcu kokuları da.

Ardından kavuran sıcaklık, yanında Ceres,

Toza dumana katmış ortalığı, kuzey yelleri

Gelir yavaştan. Bastırır arkadan güz, "Evhius"

Diyen, inleyen Bacchus. Bunların ardından

Gürleyen, şimşekli fırtınalar, önce güneydoğudan

Duyulan gök gürültüleri, güney yelleri, yılın

Sonunda kar kaskatı, soğuklar buzlu, getirir

Yeniden, en kısa gününde diş çaktırır kış.

Daha, çok olay çıkabilir ortaya, bu belli sürede

Şaşarsın bu evrede ayın doğup battığını görünce.

Güneşin, Ayın Kararması

Göstermek kolaydır sana, güneşin, ayın gömülüp

Karanlığa saklanmasının nedenlerini, pek çok,

İlkin, neden güneşten aldığı ışıkla aydınlatır

Ay yeryüzünü, neden gizler bunu yaparken

Güneş yerden yükselen başını, karanlık bir

Yumak kor ortaya, ışıklardan, neden yapamazmış

Bu olayı, o evrede ışıksız dolaşan başka

Bir nesne? Gideremez mi güneş bu sürede

Ateşin eksikilğini yeniden? Havanın yalımları

Yok ettiği uzayda yayılınca güneş, söner mi

Onun ateşi? Neden dünyayı aydınlatan ışığı

Güneşten alır ay da gizlenir güneş, doğarken

Yeni ay tepenin ardından, koyu gölgelerde?

Girmez mi bu evrede, ikisinin arasına, başka

Bir nesne, ya güneşin üstüne, ya ayın altına

Engel olmaz mı akan ışığa, güneş ışınlarına?

Işıldar mı, kendi parlaklığında, ay tükenir mi

Evrenin başka bir yerinde, geçerken içinden

Karşıt ışıklı yerlerin? Açıkladım şu soruları:

Gökte, engin bir mavi uzay içinde olanları,

Olabilenleri, devinen güçlerden, ana-nedenlerden

Doğan ayın dönüşünü, güneş yörüngelerini nasıl

Kavrayabildiğimizi, onların yaygın aydınlıklar

İçinde geçip gittiğini, kırların sezmeden

Birdenbire karanlıklara gömüldüğünü açıkladım.

Parlatır aydınlatan aşınlarla güneş kırları,

Döker ışıklarını ortaya yeniden, görünmezken.

Dönüyorum evrenin gençliği konusuna, açıklamak

İçin önceden nelerin doğduğunu, gevşek yeryüzü

Tarlalarının, güvenilmez, oynak yellerin

Yeniden aydınlığa çıkmak isteyişini.

Bitkilerin, Hayvanların Doğuşu

İlkin yeşermiş çimenlerin parıltısını doğurmuş

Toprak, çevrelemiş bütün tepeleri, yeşim renkler

İçinde, yaymış kırlara, çevreye, ışıldayan

Çiçekler açan çayırlara. Sonradan başlamış

Güçlü bir yarış, ağaç türleri arasında,

Havalara yükselmede, dizgine vurulmuşken önceden.

Deriler, kıllar, saçlar oluşmuş bu yöntemle

Dört ayaklılar soyunda, derilenen kuşlarda,

Böyle çıkmış ortaya günün birinde verimli

Yeryüzünün eşkini, çayırı, çalılığı, ilkin

Onların ardından doğmuş diri varlıklar,

Değişik soydan, bolundan, çok değişik biçimde

Devingenler, yoksa gökten düşemezdi diriler,

Doğmazdı tuzlu denizden de, karada yerleşenler.

Böyledir ötekilerde de durum: Yerinde "ana"

Adını alması toprağın, toprak yaratmıştır

Sayısız canlıları, şimdi yeryüzünde yaşayanları,

Yağmurla güneşin ısıtan sıcaklığı yüzünden

Ortaya çıkanları, şaşmamalı, daha önceden

Pek çok dev gövdeli diriler doğmuş, beslenmişse

Genç topraktan, havadan. İlkin yerde

Sürünürdü kanatlı yaratıklar, yumurtadan çıkan

Yazbaşında kuluçkaya yatan renkli kuşlar,

Yazın yuvarlak kozalardan, kendiliğinden

Çıkan, besin arayan, yaşam çağına basan

Ağustosböcekleri gibi. Böyle doğmuştur

İlkin hayvanlar da, insanlar da. Aşırı sıcaklar,

Islaklıklar vardı tarlalarda, kırlarda,

Böyle yetişiyordu oturma yerlerinin elverdiği

Oranda diriler, toprağın içine işlemiş kökler,

Kapçıklar çıkıyordu yukarı. Olgun eşkinlerin

Yaşam sürecinin geçtiği yerde tomurcuklar

Yükselirdi havaya, ıslanırdı toprağın neminden,

Kendince yöneltir onları doğa toprağın içine,

Akar süt gibi özsu, damarların açık ağzından,

Böyledir doğurgan kadınlarda memeye gelen süt,

Oraya yöneltilmiş kadın gövdesinin besin akımı.

Böyle vermiş küçüklere yemeği toprak, giysi de

Sıcaklığı. Saklamış gür çimenleri döşek diye,

Yatak diye, önlemiş evrenin gençliği taşkın

Soğukları, sıcaklıkları, su baskınlarını.

Eş ölçüde büyütüyor, güçlendiriyor bunları.

Yerindedir toprağa "ana" denmesi, demiştim.

O yaratmış insan soyunu, tüm dirileri uygun

Sürede, her yanda sıçrayanları, yüksek dağlarda

Gürleyen, havalarda süzülen bir yelken gibi

Renk renk, biçim biçim ne varsa. Bırakmış

Kocalmış bir kadın gibi bu işleri,

Sonu gelmiş doğurmanın, yaş değiştirmiş

Tüm doğayı, evrende, düzene girmiş nesneler,

Kalmaz, değişir hepsi, dönüşür tüm varlıklar,

Çevirir, bastırır doğa, sürekli dönüşme yolunda.

Çürür, güçten kesilirse, yaşlanma nedeniyle,

Birey yükselir, gelişir, çıkar karanlıktan.

Yaş, evrende doğal yapıyı böyle değiştirir,

Bir oluşum ardından ötekinin geldiği yeryüzünü,

Yaratır önceden yapamadığını, şimdilik olmayanı.

Doğaya Aykırı Biri Yoktur

Şaşılası nesneler yaratmışmış toprak eskiden,

Görünmezmiş elleri, ayakları. Bir Androgynus varmış

Yarı-erkek, yarı-dişi, kiminin elleri, kiminin

Ayakları eksikmiş, kiminin ağzı, dili yokmuş,

Gözsüzmüş kimi de, kaskatıymış birisi de, gövde

Örtmüş, gizlemişmiş örgenlerini. İş göremez böyle

Bir yaratık nereye gitse, yaşayamaz, korunamaz,

Yanlış, sapık üretmelerdir bunlar, anlamsızdır,

Boştur, inanılmaz onlara, doğaya aykırıdır,

Besin bulamaz, çiçeği göremez, sevişemez,

Birleşemez, döllenemez, değişik yollarla gerekir

Sevişmeleri, çoğalmaları ölümlü bir şey olarak.

Beslenme, doğurucu tohum, gerekir onlarda, ancak

Bu tohumlar akar erkek örgenlerinden. Gerekir

Örgenlerin karşılıklı olması sevişmede, birleşmede.

Evcillerin Durumu

Yokolmuş, eskiden yaşayan, türlerin çoğu,

Yoktur onlarda, gelecek kuşaklar için, güvenli

Bir düşünme yetisi. Şimdi yaşam soluğuyla

Beslenen, yaşayan yaratıklar yavruyken soyunu

Koruyabilecek yapıdadır. Onlar kendilerini

Güçle, kaçmakla, kurnazlıkla korurlar. Yarar

İşlerimize bunların çoğu yaşatırız, bakarız,

Koruruz onları. Eskiden yırtıcılar türünden

Sürüyle aslanlar, kendilerini güçleriyle

Korurlar, tilkiler kurnazlıkla, geyikler kaçmakla,

Kulağı duyarlı köpek sevilesi bağlılığı

Nedeniyle korunur. Yük taşıyanların tohumundan

Çıkan türler, yünlü koyunlar, ekinler, korunmuş

Kişilerce, Memmiusum, böyle kalmış bugüne

Tüm kalanlar. Yok olur yaban hayvanların

Önünde, kısa sürede, yem olur, sağlık verirler

Onlara, koruyamazlar kendilerini, yaşayamazlar;

Biz, gördükleri işlere karşılık, ekin veririz

Onlara, besin diye. Öte yandan, doğasınca,

Ağusuz, kendince beslenemeyen, işimize yaramayan

Hayvanları, yük taşımayan, neden koruyalım, onlara

Yaşam sağlayalım, çoğaltalım, bunlar yırtıcıların

Tuzağına düşer, av olur, böyledir yazgıları,

Ölümle başbaşa bırakmış güçsüz soyları doğa.

Devler Yalandır

Yoktur Centauros diye bir nesne, iki yapılı,

İki özlü bir varlıktan kurulamaz yenisi, bir de

Başka türlerden doğmuşsa uymaz bir kaynağa

Eli, ayağı, yetileri, böyle iki ayrı yanlı.

Anlar bunu sığ bir yeti; güçlü bir at

Üç yılda yetişir, çocuk böyle değil, sütü

Uyuyarak verir ona memesi ananın, azalır

Yaş ilerledikçe atın gücü, yaşam uzadıkça

Yıpranır at, çocuk güçlenir, gelişir, açılır,

Eşkin çeker, erkekçe tüy örtüsü kaplar

Yanaklarını, uyanır sevişme isteği. İnanma

Sakın atların hayvansı tohumundan, bir de

İnsanınkinden bir Centauros'un çıkacağına,

Yaşayacağına. Ne Scylla gibi azgın köpeklerle

Balık kuyruklu bir yaratığa inan,

Ne eli, ayağı birbirinden ayrı türden olana.

Doğamaz, olamaz bunlar doğal süreçlerinde,

Yetmez gövdesel güç, hepsini başarmaya,

Yaşam süresince, etkilemez bunları sevişme

Ateşi, birleşme sevinci, içgüdü, döllemeye.

Beslemez bunları bir türün besini. Görülür

Çokça sakallı keçinin baldıran otuyla

Beslendiği, öldüren bir ağudur insan için,

Kavurur yalımlar aslanların altın gövdelerini,

Yakar tümden yeryüzünde kandan, etten çıkabilen,

Gövdeler, olursa. Doğabilir mi üç ayrı gövdeden

Chimera, önü aslan, kuyruğu dev, ortası keçi,

Dökülür mü böyle yaratığın ağzından yalımlar?

Taşkınlığı yüzünden erginlik çağının,

Yerden, gökten böyle delice varlıkların,

Yaratıkların doğacağını, düşünen kimse kapılmış

Toplumsal boşinançlara, saçmalıklar üretmiş.

Söylenirmiş eskiden, altın ırmakların aktığı,

Karaları bastığı, ağaçlardan elmas çiçekler

Döküldüğü, insanoğlunun çok güçlü ayaklarıyla

Denizleri, enginleri geçtiği; elleriyle, kollarıyla

Gökleri kucakladığı, döndürdüğü. Bir zamanlar

Yeryüzünde, birçok tohumdan canlılar çıkarmış

Toprak, yanıltır bizi bu belirtiler, sanırız

Yapısal öğelerin karışımından, eli ayağı başka

Türden dirilerin çıkabileceğini. Vardır yeryüzünde

Değişik otlar, yemişler, sevimli ağaçlar yetişmiş,

Karşıt bir durum yok, kendi soyunca gelişir

Hepsi, kesindir, ortada, doğanın düzeni.

İnsan Soyunun Gelişmesi

Daha güçlü, dayanıklıymış eskiden kırlarda

Yaşayan insan soyu; güçlü, dayanıklı, büyük

Kemiklerle bağlanmış, kurulmuş gövde yapısı,

İçten, sapasağlam kasları pekiştirilmiş,

Etlerin içinde birer birer örgenler,

Dokunmazmış insana sıcak, soğuk, bozmazmış

Sağlığını yeni besinler, uzakmış sayrılıklardan.

Sayısız yıllarca dönerken güneş, uzunmuş

Yaşam süreci de hayvanların. Ne güçlü ellerle

Kullanılan ağaç sapan, ne kazmalarla tarla

Açma varmış, ne de toprağa fidan dikme,

Ne de bıçkılarla dal kesme yüksek ağaçlardan.

Bir armağan diye benimsenirmiş mutlu

Yüreklerince kişilerin, yağmurun, toprağın,

Bir de güneşin eliyle verdiği, istemeden.

Çokluk palamutlu ormanlarda beslenirdi kişiler

O gün de düşerdi, yere, yemişler ağaçlardan,

Üstelik daha da büyükmüş, kışın gördüklerimizden,

Olgunlaşınca erguvan gibi ışıldayan çileklerden.

Daha birçoğunu doğuruyordu toprak, gençliğiyle,

Kırlarda, çayırlarda çıkan otlarmış, acınası

Ölümlülerin tüm geçimliği. Yine ırmaklar

Çağırıyordu bugünkü gibi, yüksek tepelerden

Dökülen sular, kaynaklar susuzluğunu gidermek

İçin tüm yabanları, sularından içmeye. Bunlar

Gece yolculuğuna çıktıklarında, ormanlarda,

Nymphaların mağaralarında konaklar, otururlar.

Bunlar biliyor yeşil yosunlarla kaplı kayalardan

Süzülerek akan ovadan geçen bol suları.

Onlar ne ateşten yararlanma bilirdiler, ne de

Yabanları öldürüp derileriyle gövdelerinin

Çıplaklığını gidermeyi, onlar yalnızca kırlarda,

Ormanlarda, dağların oyuklarında barınırlardı,

Kamçılayan yağmurdan, esen yellerden duyulunca

Kaçma sıkıntısı buralarda gizlermiş kirli

Gövdelerini iyice. Bilmezdi toplumsal yaşamı,

Mutluluk düzeni kurmayı, ya da bir yasa

Bağlamazdı onları, yoktu toplumsal bir töre.

Rasgele, ne düşerse eline, onu getirirlerdi

Yiyecek diye evlerine, kendi içgüdüsü uyarınca

Düşünürdü, tüm kişiler yaşamı, mutluluğu.

Ormanlarda birleştirirdi sevişenleri Venüs,

Bağlardı erkeğin üstün gücü, karşılıklı birleşme

Güdüsü, dişiyle erkeği birbirlerine, doğal eğilimle.

Palamut, armut, çiçek gibi bir nesne karşılığı

Sürdürülürdü sevişme, olası, güven verirdi

Yumruğun, ayakların gücü, yabanları düzene kordu

Ormanda. Silahtı sivri taşlar, ağır topuzlar.

Böyle yaşardı birçokları, sığınak bulurdu

Kiminin önünde, azgın domuzlar bile böyle

Çıplak yaşardı ormanda, yeryüzünde bastırınca

Karanlık gömülürdü yaprakların, dalların içine,

Ne böğürmeden ürkerdiler, ne korkardılar ovada.

Gecenin kara gölgelerinde kişiler güne, güneşe

Değin besin aramak için sessiz bekler dalarlarmış

Derin uykuya, güneş kızıl ışığıyla aydınlık

Saçıncaya değin. Çocukluktan alışmışlar böyle,

Karanlıkları, ışığın parlaklığını eş ölçüde

Değişir görmeye, ne şaşılır, ne korkulur durum.

Batınca günün ışığı, örtünce sonsuz gece

Süreklice karaları. Öteden yaban saldırısından,

Yaşamı sarsan olaylardan korkulurdu yalnızca

Geceleyin. Yaklaşınca güçlü bir arslan, hışlayan

Bir yaban domuzu, yıkar evlerini kaçardılar

Mağara kayalarının üstünde, gecenin ortasında.

Toplanırlardı dalların arasında, acımasız

Konuklar yüzünden. Bugün yakınmıyor kimse,

Ayrılmış, eskiden, yaşamın iç açan ışığından.

Eski, Yeni Ölüm Türleri

Daha kolay yakalanır, yem olurdu bir kimse

Yırtıcıların ağzında, yutulurdu diri diri.

Doldururdu, yırtıcılar ağzında yem olan, dağları

Çığlıklarla, ormanları, kırları, bayırları, görünce

Canlı gömülüşünü diri bir tabuta, kaçmakla

Kim kurtarabilmişse dilimlenen etlerini, tutardı

Titreyen elleriyle korkunç yaralarını, yakarırdı

Yürek doğrayan iniltilerle kurtulmak için

Kurtarıcı ölüme. Bırakmış katlanılmaz acılara

Kendini, ne yardımcı, ne sağaltıcı vardı yaraları.

Buna karşın yoktu eskiden bir günlük savaşta

Ölen, binlerce kişi, söz konusu değildi yükselen

Bir denizin gemilerle içindekileri çarparak

Kayalara yok edişi. Boşunaydı denizlerin azgın

Dalgalarla yükselip alçalması, korkutmaları, kolayca.

Aldatamazdı kimseyi denizin kandırıcı sessizliği,

Işık gülüşü dalgaların sürüklemezdi kimseyi ölüme,

Göndermezdi utanmayan gemiciyi deniz yolculuğuna,

Eskiden besin yokluğundan ölürdü gücü kesilen

Örgenler, bugün besin bolluğundan gelir ölüm.

Kendiliğinden dökülürdü, kimse sezmeden, ağular,

Bugün çok açıkgöz kişi, eliyle verir ağuyu.

Toplumsal Bütünleşme

Dallardan barınaklar kurmuşlar, deriyi, ateşi

Bulmuşlar, bir kadınla evlenmeye başlamış erkek,

Böyle kurulmuş kutsal düzeni ilk ocağın,

Evliliğin, yuvanın, bu bağla doğmuş çocuklar.

İlkin böyle gelişmeye başlamış kişi soyu,

Düzene, töreye bağlanmış. Ateş yüzünden yumuşamış,

İncelmiş gövdeleri, katlanamaz olmuşlar gök çatısı

Altında uzun süren soğuklara, azaltmış erkek

Gücünü Venüs, çocuklar yaltaklanıyor, direnilmez

Duygular uyandırıyor anada, babada. Başlamış

Karşılıklı komşuluklar, anlaşmalar, bağdaşmalar,

Kılına dokunmak istemiyor, bilerek, kimse kimsenin.

Üstlenmiş çocuğu, kadını korumayı erkek, sözler

Kekelenir, el kol sallanır, anlatılırdı istenen,

Kolayına geldiğince. Kurulamaz geçerli bir yasa

Duygudaşlık sağlanmayınca, düşküne acımayınca.

Biterdi kişi soyu, kalmazdı bugüne değin.

Dilin Kaynağı

Doğadır türlü dillerin kaynağı, nesneleri

Adlandırmadır, küçük çocuklar imlerle anlatır

Nesneleri, sözcük yetersizliğinden, dilsizce

Davranırlar, parmakla gösterirler, anlam verme

Alışkanlığı gelişir. Tüm dirilerde vardır yaşama

Elverişliyi sezme yetisi. Dananın ilkin boynuzları

Çıkar alnında, saldırır, vurur kızınca önündekine.

Buna karşılık aslan, panter yavruları

Pençelerle, ayak tırnaklarıyla, ısırmalarla

Korunur, yeni çıkmaya başlasa bile bunlar.

Kuşlar soyu, görüldüğü gibi, kanatla, kanat

Vuruşlarıyla uçarak bulur kurtuluş yolu.

İlkin nesnelere ad veren, kişilere sözleri

Öğreten bir bulucuya saçmadır inanmak, yoktur.

Nedendir düşünüldüğü, tüm nesnelerin sözcüklerle

Adlandırılması, değişik nesnelerin kurulması

Konusunda, belli bir çağda, bunu yapan olmadığına

Göre, bir yapan aramanın gerektiği? Öteki

Varlıklar, aralarında, bir yarar görmemişse dilden

Niçin düşünülür dilin yararı, nerden gelmiş

Ona ilk yeti, ne yapmayı düşünmüş, nereden çıkmış

Tinde bilmek, anlamak? Olacak iş değil nesnenin

Birçoğuna söz geçirmesi, öğrenmek için adlarını

Nesnelerin, bu güçlüğe katlanması, sağırlara

Kulakları dibinde iş göstermek daha kolayken.

Yoksa ne katlanabilir, ne de dayanırlardı

Onlar, kulaklarına anlaşılmaz seslerin gelmesine.

Ne var şaşılacak, gerçekse kişi soyu, sesi,

Dili sağlamsa, değişik duyumlara göre, değişik

Çıkarsa nesnelerden. Dilden yoksun hayvanlar,

Yabanlar soyu bile, tüm değişik sesleri,

Türlü çığlıkları, sezerler, biraz korku, biraz

Acı, biraz yürek oynatan sevinç varsa.

Bu denenmiş, bilinen olaylardan çok bilgi

Edinmek gerekir. Aldatılan gösterişli bir Molos

Köpeği, çıkarırken etli ağzından kalın dişlerini

Bir çınlama duyulur bambaşka, korkutan, kızgın

Atılmalarından, boşuna havlamış, bağırmış, ortalığı

Doldurmuşsa ulumalarla. Yine başka türlüdür

Diliyle yalayıp okşarken eniğini, ön ayaklarıyla

Yuvarlarken rasgele ısırır, saldırırken çıkardığı

Sesler, dişleriyle yavrucuğu yutar gibi

Korkuturken çıkardığı seslerden. Apayrıdır yine

Uluması keskin havlamasından, evin beyi bırakmışsa

Onu evde, ya da dayaktan acı duymuşsa gövdesi,

Zığnayarak kaçarken çıkardığı sesler, bağırmasıdır

Onun. Yok mu ayrı bir yönü köpek seslerinin

At kişnemesinden, gençliğin azgın evresinde

Kısraklar arasında dölleme ateşiyle kanatlanan

Bir aygırın, ya da savaş arabasına koşulmuş,

Gergin burun deliklerinden hızla soluyan, ölüm

Hırıltıları çıkarırken ayakları titreyen

Bir at kişnemesinden? Başka, kanatlı yaratıklar,

Türlü kuşlar, atmacalar, kartallar, balıkçıllar, deniz

Dalgaları üzerinde yuvarlanan besinini, geçimini

Tuzlu dalgalardan sağlayanlar, değişik sesler

Çıkarırlar, ayrı günlerde savaşınca yutmak,

Vuruşunca kapıp kaçmak için. Bunlar fırtınalara

Göre değiştirir çığlıklarını. Kargakuzgun soyundan

Bunlar; suyu, yağmuru, yelleri, fırtınaları görünce

Bağrışırlar. Hayvanları sıkıştıran türlü duyular

Dilsiz, değişik sesler çıkarttırır. Eskiden böyleydi

Ölümlüler de, eş sayıda değişik sesler çıkarırdı.

Ateşin Bulunuşu

Uğraşma bunlarla, dinle, yıldırım getirmiş ilk ateşi,

Yeryüzüne, ölümlülere, öyle yayılmış ortalığa

Sıcaklığı, birden, yalımların. Görürüz gökten

Hızla yayıldığını yangınların, ateş verince

Bulutlar, dallı bir ağaç bile sarsılır fırtınada,

Sağa, sola, çarpınca komşu ağaç dallarına, yalımlanır,

Sürtünmeden tutuşur, şimşek çakar, yükselir yalımlar,

Sürtününce dallarla gövdeler, eserken azgın yeller.

Bundan bulmuş ateşi ölümlüler, yemeği, pişirmeyi

Öğretmiş onlara güneş. Görmüş kır yemişlerinin

Güneş sıcağıyla tatlılaştığını kişi, anlamış.

İllerin, Beyliklerin Kuruluşu

Ateşle gelişen buluşlar nedeniyle günden güne

Daha iyiye gittiği görülüyordu yaşamın, böyle

Başlamış anlayış, görüş yönünden kadınlardan

Güçlü olan erkişiler illeri kurmaya, oralarda

Kaleler, korunma, savunma yerleri yapmaya,

Bölüşmüşler hayvanları, tarlaları, vermişler onlara

Doğal güçlerine, gövdelerine uygun işler.

Büyük önem taşır dış görünüş, yetiler, güçler

Yönetim konusunda. Sonradandır bireysel iyelik,

Bulunmuş ünlerin güzelliğini, gücünü kolayca çalan

Altın. Gerçek amaç edinmiş varlıklılar güçlü

Olmayı, dış güzelliği, gösterişi. Bilseydi yaşamı

Bilgece yönetmenin yöntemini kişi, varırdı

Doruğuna varsıllığın, sessizlik, mutluluk içinde,

Sıkıntısız; azla yetinmekle çıkarırdı tadını

Yaşamın, çalışırdı yine, çokları ünlenmek için,

Güçlü olmaya, yaşamın yazgısını sağlam temele

Oturtmak, bolluk içinde yaşamak için. Oysa ünün

Doruğuna çıkmada girişilen yarışlarda korkunç

Yıkımlar görür kişi, kendi engeller yolunu.

Ulaşırlar istedikleri yere sonunda, düşerler

Oradan yavaşça, yığınla, bir yıldırım gibi

Doymazlığın tepesinden korkunç Tartarus'a.

İyidir, güzeldir sessizlik, barış içinde gönül

Kıvancıyla yaşamak, bir ülkeye başkan, ya da

Kral olmaktan. Kanlar dökülür bu yolda,

Kesilir yollar, geçitler, boğuşulur doymazlık

Yüzünden. Gözü doymazlık, alışkındır, yükselen

Bir dağın üstünden daha yukarlara düşen

Yıldırım gibidir. Doymazlar başkalarının ağzına

Bakarlar, kişisel işlerinde bile, duyduklarını

Yaparlar, acınasılar, dün de, yarın da öyledirler.

Nice krallar göçmüş, çökmüş yükselen tahtlar,

Geçmiş görkemli günler, yıkılmış egemenlikler,

Kana bulanmış buyurgan başlar, darmadağın olmuş

Işıldayan taçlar, çiğnenmiş ayakları altında

Toplulukların güvenilen, saygın ululuklar.

Korkan uğrar korktuğuna, böyle geçer halkın

Eline devlet yönetimi, kişisel gücün egemen

Olmak istediği ülkede. Öğretirler yetkililer

Şimdi görevlileri seçmeyi, yasaları, töreleri

Düzenlemeyi; bitmişti baskıdan, yaşamaktan,

Kişiler, yorulmuştu, boğuşmalardan tükenmişti.

Baş eğerdi, kendince, yasaların, törelerin ezici

Boyunduğuğuna; köpürmüş, kızmış kimselerce,

Çağına göre, en uygun nitelikte kişiyi bağlayan

Yasaların bağına. BIkmış, usanmış kişiler,

Boyunduruk altında yaşamaktan, ceza korkusundan,

Kaçmış yaşamın tadı çoktan. Kuşatmış çevreyi

Töresiz eylemler, baskı yayılmış ortalığa,

Geri gelmiş geleneksel kötülükler, kesmeler,

Vurmalar, toplumsal düzeni bozan için ağır

Bir durumdu sessizlik, barış içinde yaşamak.

Tanrıları, kişi soyunu kandırmaya çalışan

Ummasın gizli kalacağını yaptıklarının süresiz.

Mırıldanmaz mı, çokları, uykuda kötülükleri de,

Söylendiğine bakılırsa, yatağa düşünce saymaz mı

Gizli kalmış suçlarını, bütün kötülüklerini?

Tanrıları Övmenin Kaynağı

Güç değil tanrısal yüceliğin kaynağını açıklamak,

Büyük toplumları korkutmanın nedenini, kutlu

Bayramları, illeri dolduran sunakları, ölenleri,

Yıllık törenleri, bunların düzenlenmesini anlatmak,

Bir de ölümlülerde bu duygunun nerden geldiğini,

Yeryüzünde, her yerde, tanrılar adına kurulan

Sunakların, yönetmenlerin, yükümlülerin, ayrıca

Bayramlarda kutlamaların, çetin değil bugün.

Dev gibi tanrısal biçimler ayıkken, uyanıkken

Görünmüş kişiye, eskiden yerleşmiş bunlar tinine.

Duyumlar alınmış bunlardan gelip geçen, depretmiş

Örgenleri az da olsa, bunlardır gerçekdışı

Söylentilerin nedeni, biçimlerin, görüntülerin.

Sonsuz yaşantılar, güçler yüklemiş insanlar,

Bu tanrısal varlıklara, kılıklarına uygun.

Sonradan böyle güçlü, iri varlıklar, yenilmez,

Alt edilemez sanmışlar. Bu yüzdendir kişilere

Ötekilerden bambaşka bir yapıda düzenlenmiş

Gibi gelmeleri tanrıların, yaşayışları da,

Ölüm korkusundan uzak kalışları da. Kişiler

Görüyordu düşsel görüntüler içinde şaşkınlık

Veren işler yaptıklarını tanrısal varlıkların,

Yorulmadan, eyleme geçmeden; onlar yalnızca

Göksel kurallara bağlı, mevsimler gibi sonsuz

Bir değişim içinde dönenler, ölümsüzler,

Anlamaz bu olayların nedenlerini tanrılardan

Korkan, onlara sığınan insanlar, buyruklarla

Evreni yönetiyor sananlar, düşlerler gökte

Tanrısal konaklar, sunaklar, güneşin, ayın aylık

Süreyle dönmesinden böyle anlam çıkarırlar.

Ay, gün, gece, göğün derinlerinde takım yıldızlar,

Göklerin ışıldağı, uçan yalımlar, bulutlar, yağmur,

Kırağı, yeller, sağanak, dolu, yıldırım, kar,

Uğuldayan boralar, gürlemeler, çatırdamalar.

Kapılır bunlara mutsuz kişi soyu, yükletirdi

Hepsini tanrılara, kızgınlık, üzüntü katarak.

Ne denli sıkıntılar çekmiş, acı yaralar

Açmış içimizde, ağlatmış bizi çocuklarımız için.

Değildir dine bağlılık yoktan bir baş yaparak

Taştan, çevresini dolanmak, sunaklara varmak,

Adaklar sunmak, yere uzanmak, ellerini sunaklara,

Tapınaklara kaldırmak, kurban kesmek, kan akıtmak,

Duvarlara saçmak; en iyisi evrene bakabilmektir.

Bakalım göklere, ışıyan yıldızlara, düşünelim

Güneşin, ayın yörüngesini, içimize kapanalım.

Sonra, başka acılar yüzünden derin uykuya

Dalan yüreğe karşı kaldırmalı düşünen başı,

Gücü sonsuz mu, değil mi, değişen yörüngelerde

Parlak yıldızları yöneten tanrıların. Yanıltır

Düşünsel yetiyi, kuşkulandırır düzenden ayrılma,

Evren yaratılmış mı, yaratılmamış mı, sonu olsa,

Evrenle yıldızlar çatısının çevrimleri uzun

Sessiz, gürültüsüz bir yolculukta yorulur mu

Yorulmaz mı diye. Tanrılar sonsuz bir mutluluk

Vermiş mi evrene, donatmamış mı bu sonsuzluk akışında

Bitmez bir yaşamla, dönmesini sağlamış mı, sonsuzluk

İçinde, üstün güce dayanabilsin diye, bütünüyle?

Başka kimde vardır tanrılara karşı korkusuz

Yürek, kimin titremez korkudan eli, ayağı?

Birden sarsınca kaskatı dünyayı korkunç yıldırım,

Gök çatısını yaran şimşek? Titremez mi insanlar?

Çözülmez mi dizlerinin bağı tanrı korkusundan

Büyüklenen kralların, ürpermez mi yaklaşınca yargı

Günü, iğrenç suçların sorgulanması, kan kusturan

Buyrukların karşılığını görme evresi? Eserken

Uğuldayan azgın yeller, engin sular üzerinden,

Dev ordularını, donanmasını filleriyle götürürken

Deniz üstünden yalvarmaz mı tanrılara komutan,

Adaklar sunmaz mı korkarak, titreyerek dinsin

Diye kasırga; sığınmaz mı tanrısal sungulara?

Dinleyen yok bunları, yakalar azgın çevrinti

Gömülür ölüm dalgalarına, yakarışlara karşın.

Gelir gizli yıkım, çöker kişi soyu, vurur

Çamurlara güzel barış bağını, baltasını, eğlenir

Büyüklenerek, bir oyuncak gibi insanlarla.

Kayarsa ayaklarımızın altında yeryüzü, yıkılırsa

Çarpışmalarla iller, çökme korkusu geçirirse,

Şaşılmaz mı kişinin kendince düşünerek üstün

Güçleriyle tanrıların bunları yaptığını sanmasına,

Tüm varlıkları taşkın yetileriyle sarsmasına?

Madenlerin Bulunuşu

Bakır bulunmuş, altın, demir, kurşunun gördüğü

İş, gümüşün ağırlığı özdeş çağda konmuş ortaya.

Yüksek tepelerde gökten düşen, ormanları yakan

Yıldırımdan, ya birbiriyle ormanda savaşan

Kimselerin düşmanları korkutmak için yangın

Çıkarmalarından, ya da toprağın bol ürünlerinden

Dolayı başka kimseler, ateşle yeri, verimli

Kırları, çayırları almak istemişler, ılgarlamak,

Yabanları avlamak, varsıl olmak dilemişler.

Gerçekten, daha önce bulunmuş, ateşle, çukur

Kazmakla avlanmak, ormanların çevresini ağlarla

Sarmaktan, köpekleri kıskılamaktan. Durmadan yangın

Çıkarmakta neyse neden, odur korkunç çatırdamalarla

Ormanları derin köklere değin tüketen, yalımlarla,

O gün akmış damarlarından toprağın içine

Kıvrılarak bir ırmak gümüşten, altından, bakırdan,

Kurşundan; o günler görülmüş, sonradan nasıl

Katılaştığı kıvılcımlaşan ışıltılarla parlayan

Yığınların; topraktan çıkarken alınmış ışıyan

Yüzeyleri yaprak gibi kaldırılmış. Anlaşılmış

Onların döküldüğü yerin uyarınca biçim aldığı,

Bir oyuğa doldurulan erimiş nesne gibi kaldığı.

Çekiçlerle döverek inceltmişler onları; istenen

Biçimde, kalınlıkta, katılıkta yapılmış bunlardan

Pusatlar, evlek açan saban demiri, kütüklerin

Kesilmesinde, tahtaların düzenlenmesinde, ağaçların

Burgularla delinmesinde, yapı işlerinde gereken

Araçlar. Olmaz, katı madensiz bunlar. Denenmiş

İlkin altın, gümüş, boşa gitmiş emek, yumuşak

Olmaları sonucu; ağır, katı nesnelerle ilgili

Çalışmalarda, anlaşıldı eş değerde işe

Yaramadıkları, yükselmiş madenin değeri, düşmüş

Gözden altın, kolay aşındığından. Madenlerin

Azalmış değeri, yükselmiş altın şimdi, değişmiş

Çağın gidişi, nesnelerin durumu, değersiz

Sayılır bugün, eskiden baş üstünde tutulan.

Başka bir nesne yükselmiş iğrenç karanlıklardan

Didinilir daha çok, törenlerle alkışlanır

Bu yeni buluş, anlaşılmaz bir saygı gösterilir.

Maden, Demir

Anlarsın kolayca Memmiusum, sana demirin

İlk bulunuşu üzerine sergilenen bilgiyi.

Eskiden eller pusatlarmış, tırnaklar, dişler,

Onlar gibi taşlar, ağaçlardan kırılan dallar,

Bunlardan sonra bulunmuş ateş. Sonradan anlaşılmış

Demirin, madenin değeri. Öğrenmiş maden özünden

Demir çıkarmayı çokları, dövmeyi demiri

Yapısı gereği. Maden özü yarar, yırtar

Toprağı; maden özüyle oynatılır yerinden

Savaşan birliklerden çıkan yangın dalgaları,

Odur açan onulmaz yaraları, maden özüdür ortadan

Kaldıran sürüleri, tarlaları alt üst çeviren.

Yalnızca tunç pusatlarla baş eğdirilir çıplaklara,

Pusatsızlara. Sonradan geçmiş öne demir kılıç,

Kişiyi bölen, çekilen tunç kılıç. Önceleri

Demirle başlanmış sürülmeye toprak. Donanınca

Böyle pusatlarla, başlar dövüş, dalgalı savaşta.

Savaş Araçları

İlkin donanmış pusatlarla, binmiş atlara kişi

Girmiş savaşa, alınca dizginleri eline, korkusuz.

Sonra denenmiş iki koşumlu savaş yazgısı, dört

Gerekince iki koşumlu sürmede, kılıçlarla donanmış

Arabayı savaşa sokmada. Öğretmiş Lucania'nın

Korkunç öküzlerine, sırtlarında kule taşıyan

Fillere Kartacalılar, savaş yaralarına önem

Vermemeyi, Mars ordusunun büyük yığınaklarını

Yarmayı, böyle girişir boğuşmaya, ötekinden

Önce biri, insana karşı korkunç pusatları

Kullanmak için, bundan artar savaş korkuları.

Denenmiş boğaların savaşlarda kullanılması,

Kükreyen, azgın domuzların düşmana karşı

Gönderilmesi. Sürülmüş ordulara karşı azgın

Aslanlar, pusatlarla donanmış bekçilerin,

Acımasız boğa vurucularının yönettikleri.

Onları eğitmek, bağlamak, yönlendirmek içindi

Bu kimseler. Boş işlermiş bunlar, getirmişler

Kızgın, azgın birçok savaşçı, şaşırmış düşman,

Başları sorguçlu, böğürmelerle korkutan,

Titreten, azgın, soluyan atlar, binicilerle

Güçlükle eğlenen, saldırgan, atak hayvanlar.

Atılmış kudurgan dişi aslanlar yığınlara

Azgın sıçramalarla, tutmuşlar önde savaşanları.

Yıkılmış soluksuz, kimileri, düşmüş arkadan,

Ezen vuruştan, ağır yaralamadan, kopan yerinin

Üstüne, orada çakılmış gibi tutar kanlı

Gövdesini çekeler aslanlar. Böyledir yaban

Domuzları da, biçerler kesici dişlerle kişileri,

Islatır kendi kanıyla gövdesinde kalan oku,

Kırılan, kanlı. Kudurur acıdan, azgınlaşır.

Böyleymiş ölümü yayaların, binicilerin savaşta.

Ya keskin diş çakışlarından korkar, kaçar,

Ya da şaha kalkar, oynar ayakları havada.

Hepsi boş bunların, görülmüş nasıl aktığı

Kesilen damarlardan kanın, ağır damlalarla

Yeri kapladığı. Evde yeterince bağlı tutulursa

İlk azgınlığı çıkar ortaya domuzun savaşta, başlar

Yaralanmalar sonucu ulumalar, kaçmalar, korkmalar,

Kargaşalıklar. Bir kez ancak bir bölümü

Sokulabilir savaşa hayvanların. Öndiziler geri

Çekilirse kılıçların parıltısını gören, ürken

Lucania'nın savaş boğaları gibi. Görülmüştür

Sonradan, savaşı önceden sezen, ürken acınası

Hayvanların işe yaramadığı. Sandığıma göre, bu

Uygulama savaşta toplu bir yıkım, bir korku

Yaratmak için düşünülmüş olabilir eskiden,

Bu hayvanları savaşa sokma yöntemi.

Doğrudur bu görüşü savunmam; evrende

İstendiği gibi düşünülen yeryüzünden çok,

Doğuş yönünden başka dünyalar bulunduğunu

Onlar için. Oysa onlar üstün geleceklerini

Ummadılar, daha çok düşmana yıkım vermeye

Koyuldular, azdı orduları, yoktu yeterli pusatları.

Dokumacılık Üzerine

Elle örülürmüş giysiler, dokumalardan önce,

Demirden sonra doğmuş dokuma, demirin kullanımı

Gerekir onlarda, yapılamazdı yığ, makara, yelken,

Çıkrık, dokuma tezgahının şıkırdıyan araçları,

Yün bükmeyi doğal güdüdür öğreten erkeklere,

Sonra kadınlara, uzun süren el işlerinde kadın

Beceriklidir daha, erkekten. Çalışmaktan utanan

Köy erkekleri, kadın eline yatkın bir iş sayar

El işlerini, kendileri daha ağır, elle, ayakla

Daha çok güç isteyen işler yapmak isterler.

Ağaç Bakımı

Evreni yaratan tanrı kadın, doğa, sonunda

Kendiliğinden bir yol göstermiş ekin ekmek,

Ağaç dikmek için; çileklerin, palamutların

Ağaçlardan düştüğü yerlerde, günler geçince,

Yükselen, kalabalık sürgünlerle, eşkinlerle.

Sonradan benimsenmiş dallara aşı, tarlada genç

Eşkinleri toprağa dikme. Denenmiş sevimli

Toprakta türlü ekinler. Görülünce toprağın

İşlenmesinden, sonra, yaban sürgünlerin büyüdüğü,

Bakılmış onlara da sevgiyle, ormanlaşmış

Tepeler böyle, doldurmuş dağ eteklerini

Boy boy ağaçlar, çayırlar, göller, çaylar,

Ekinlikler, sevindiren asmalıklar yetişmiş

Tepelerde, kırlarda, mavimsi zeytin ağaçları

Büyümüş tarlalar arasında sınır boyunca,

Bundandır, gördüğün renkli, sevimli süslerle

Bezendiğini kırların, yetişen yemişlerin,

Onları fırdolayı çeviren çalılıkların oluşu.

Müziğin Bulunuşu

Özenirmiş, eskiden beri, kuşların seslerine

Ağzıyla kişi, önce mutlu türkü

Çığırmayı, dinleyen kulağa kıvanç doldurmayı.

Zephyros'un borusundan çıkan taşkın, tatlı

Sesler kırlarda gezen kişinin öğretmenidir,

Baldıran sapının oyuğuna üflemeye başlayan,

Sonradan öğretilmiş yakınmanın tatlı sesleri.

Musaların, tanrısal kıvanç gününde, bulduğu

Kavalın, parmakla çalınmasından ezgiler taşarken

Ormanlarda, kırlarda dolaşırdı çobanlar.

Büyülemiş, taşırmış insanları böyle,

Derin susuzluğu gideren, tatlı ezgilerle.

Uzanmış, böyle, kişiler yanyana çayırlarda,

Bir ırmak kıyısında, salınan ağaçlar altında.

Eğlendiler, kıvandılar, uygun araçlarla böyle,

Havanın uyarınca yazbaşları, renkli çiçekler

Arasında, yeşil kırlarda, acı sözler, çınlayan

Kahkahalar varmış o çağlarda da, alışıldığınca,

Yaşardı kır Musaları çiçekler içinde, yaygın

Eğlencelerde başları, omuzları donanmış renkli

Çiçeklerle, uçuşan çelenklerle; çekerdi onları

İçten bir duygu, oynamaya, patırtılı, tepmeli

Toprak anaya vurmaya, ayaklarla; yenileyen

Budur gülüşmeleri, eğlenceleri, yeniliği,

Dirilten, şaşılası yenilik getiren, eskiden.

Uyarmak gerek, eksik uykuyu gidermeye, türlü

Sesler düzenleyerek türküler çığırmaya, kıvrık

Budaklarla çoban kavallarını çalmaya. Budur

Günümüzde bekçileri gerektiren, öğrenilmiş

Şimdi düzen birliğinin gerekçesi, topraktan

Doğan ilk atanın, ormanda yaşayanın, yarattığı

Eğlenceler. Beğenilen bir nesnenin çoktur etkisi

Görülmemişse, eskiden, bulununca daha iyisi

Yitirir etkisini eski, değişik tadı nesnelerin.

Böyle bırakılmış eski yerler, palamutlar, konaklar,

Çayırlar, yapraktan, kıtıktan yataklar; düşmüş

Gözden, hayvan derisi giysiler, yeğlenenler

Eskiden; sandığıma göre büyük bir istek gerekirmiş

Nice hayvan öldürülürmüş derisi yüzünden, anlamış

Hayvan da kaçmanın gerektiğini, uzaklaşmış kişiden.

Dilimlenmiş hayvanlar, kan gövdeyi götürmüş, vuruşla,

Eskiden deri, şimdi altın yüzünden, erguvan rengi

Giysiler için tadı yok yaşamın. Sanırım büyük

Suç bizde, deri giysiden yoksun çocuklar,

Titrerken acı soğuklarda, neyimiz eksilirdi, bizim

Erguvan rengi giysiler giymesek, süslenmesek?

Korur bizi, bir işçinin giysileri de, soğuktan.

Böyle didinmiş kişi boyuna, tükenmiş yaşamı,

Yoğun sıkıntılar içinde. Anlamamış yine,

Yazık, varsıllığa duyulan tutkunun, gerçek

Mutluluktan, yaşam tadından uzak olduğunu.

Budur, gün gün, yaşamı yıkıma sürükleyen,

Savaşın azgın dalgalarını oynatan, doğuran.

Evrenin büyük, dönen yüce tapınağı, ışıklarla

Öğretmiş insanlara yılın bölümlerini, değiştiğini,

Döndüğünü, evreni belli bir yasanın yönettiğini.

Ekinin Son Basamağı

Büyük kulelerle çevrilmiş illerde, güvenle

Yaşanıyordu, ekilmiş, bölünmüş, sınırlanmış yeryüzü.

Çiçeklenmiş deniz, olabildiğince, yelkenlerle,

Anlaşmalarla ulaşmış birlik içinde, karşılıklı

Yardımlamaya, ozanlar başlamış şiirler söylemeye,

Birer birer anlatmaya yiğitlikleri, bulunmadan

Önce yazı, bundandır günümüzde bile, eskisi gibi,

Düşünsel yetinin izinden yürümek, araştırmalar

Yapabilmek, gemiciliği, tarla bakımını, duvarcılığı,

Yasaları, pusatları, yolları, giyecekleri, tüm bunlara

Benzer nesneleri, ünleri, yaşamı, dirimi inceleştiren,

Kolaylaştıran, onunla birlikte gidenleri, türküleri,

Resimleri yapmayı, tüm öteki önemli, kurucu

Başarıları deneydir, çalışmadır öğreten, adım adım

Bunlara benzeyenleri, basamak basamak ilerleyen,

Yürüyen tine. Böyle çıkmış aydınlığa çağlar, gelişmiş

Düşünsel yeti, açıklamış, görülmüş düşünsel yetinin

Nasıl başkalarını aydınlattığı, bütün başarı

Alanlarında yüksek bir doruğa varıncaya değin.

ALTINCI BÖLÜM

Epikuros Felsefesine Övgü

Bunalan ölümlülere doğurgan ekini üleştiren,

Işıyan adıyla, önceden, ili aydınlatan ilk

Atinalı, bize can bağışlayan yeniden, kenti

Düzenleyen yasaları yürürlüğe koyan, yaşama

Yeniden bir tatlı avuntu getiren erkişiyi doğuran,

Göstermiş onun yaratan gücü bilgelikler saçılan

Ağzından, odur bütün doğayı önümüze seren.

Yaşamasaydı uzun yıllar, tanrısal buluşlarından

Dolayı yayılamazdı yıllarca göklere değin

Yükselen ünü uluslara. Görmüş sürekli olanı,

Beslenmek için ölümlülere gerekeni, neyin önceden

Bizim yararımıza derlendiğini, ortaya konduğunu,

Yaşam yolunda güvenli, gerekli bulunduğunu.

Büyükler varlık, ün, eğlence içinde yüzerken,

Güzelliklerin sağladığı yüce bir ünle gösterişe

Ulaşmışken kimsenin yüreğinden gitmediğini görmüş

Korkuların, istencin de, tinin de tükenmeyen

Ezilmeler, öldürücü ürpermeler yüzünden yakınmalar

İçinde kıvrandığını: O gün anlamış yanılmanın

Anlayış gücünden geldiğini, derinden, tüm olayların

Bu yanılmadan kaynaklandığını. Görüyordu kimi

Büsbütün eskimiş, yıpranmış, geçersiz kalmış

Düşüncelerin düzeltilir yanı olmadığını;

İçten bozulmuş kimi, tadı kaçmış, çürümüş özü

Çağı geçmiş kanıların; bu nedenle başladı insan

Gönlüne bilgece sözler söylemeye,belirledi

Sınırlarını korkunun, tutkunun. Koymuş önümüze

Ulaşmak istediğimiz en yüksek iyinin yerini,

Göstermiş bize mutluluğun en gerçek

Akış içinde ereğe ulaştıran yöntemini,

Ölümlülerin işlerinde kötülüklerin ne olduğunu.

Doğal nedenlerden gelen türlü karışıklığı,

Bir gün rasgele, bir gün basınçla doğanın

Yarattığı kötülükleri püskürtmek için hangi

Yollara başvurmak gerektiğini, öğretti;

Böyle gösterdi bize, insan soyunun gönlünde

Dayanaksız, bomboş üzüntü dalgaları içinde,

Çalkandığını çokluk. Nasıl küçük çocuklar

Ürperir, titrerse, sarsılırsa karanlık gecede,

Onlar gibiyiz biz de, korkarız gün ışığında

Varlıklar karşısında, korkulur neden yokken.

Karanlık geceden korkup günün açmasını

Bekleyen çocuklar gibiyiz biz de. Duyusal

Korku, bilgisizlikten kaynaklanan içsel

Karamsarlık gitmez günün, güneşin aydınlığında.

Derinden incelemek gerekir doğayı. Bunun için

Bitireyim bu başladığım işi. Söylemiştim önceden

Göksellerin bile ölümlü olduğunu, göklerin

Yaratılmış bir özden kurulduğunu, ondan neyin

Doğmuş, neyin doğması gerektiğini anlatmıştım.

Ne kalmış açıklanacak bir daha, biniyorum

Koşulmuş, yüce arabasına Musaların: Nasıl şimşekler

Çakar, yıldırımlar düşer, gökler gürler, azgınlık

İçinde savaşırken kasırgalar, bulutlar; sonra

Nasıl barışırlar, gökleri saran gürlemeler,

Sağnaklar durunca gömülürler sessizliğe,

Bunları göstermek için. Göksel olaylar yansıyınca

Türlü korkular salar kişilere, tanrılar önünde,

Ürperir gerçekten duyular, bastırır tanrılar

Yeryüzüne; bilinmez bunların nedenleri, tanrılar

Neden buyururlar, kavranmaz olayların özü,

Bilinmeyen nedenler yüzünden doğardı tanrısallık.

Tanrı Varlığının Nedeni

Şaşar, tasasız tanrılara, gerçeği öğrenen, bunun

Tutarsız kaynağına, başımızın üstünde, uzayda

Geçen olayların, ilkel inançlara dönmeyi

Sağladığına; yetersiz insanlar, acımasız

Tanrıların tutsakları olduklarına inanırlar.

Bilmezler gerçeği, sınırlı yetilerini; kördür

Onların düşünsel odakları, yanılgılar içinde

Yalpalanırlar, aydınlanmazsa köksüz düşünceleri

Tanrısal varlıklara aykırı düşer, sıkılırsın bundan,

Kuşkulanırsın göksel güçlerden, inanmazsın daha.

Tanrılar, yaptıklarından dolayı duygulanırlar, kızarlar,

Seni cezalandırırlar, sonsuz barışın sessizliğinde

Yaşayan insanlar sana karşı korkunç bir öfkeyle

Sarsılırlar, öç almaya kalkarlar, öyle sanırsın.

Giremezsin sessiz bir anlayışla tanrısal alana,

Bu yüzden göremezsin tanrısal varlıkların

Özdeşlerini, kişisel belleğe tanrısal güzelliğin

Engelleri olarak girseler, gönlünde yerleşseler de.

Budur nedeni seni bekleyen yaşamsal acıların.

Yalnız, benim söylediğim gerçekler önler yanılmayı.

Nice konu, geride, bu dizelerimle açıklamak için.

Gerekir göksel düzeni, olayları, fırtınayı, ışıyan

Yıldızları anlatmam, onların gücünü, oluşumunun

Nedenlerini, korkudan şaşırıp sormayasın diye

İncelemem gerekir; hangi göksel bölümden uçan

Işığın geldiğini, nereye döndüğünü, sağa, sola,

Duvarlardan geçerek uzaklara nasıl gittiğini,

Oradan aşağı indiğini, yeniden yükseldiğini,

Elden gelmez bunların nedenlerini kavramak,

Bundandır tüm olayların tanrılara yüklenmesi.

Çevirirsem yarış arabamı şimdi kişisel

Mutluluk yoluna, tanrısal sevgi kaynağı Kalliope'nin,

Bilge Musaların yolunda yardımcım ol benim..

Fırtına

İlkin yıldırımlar titretmiş göğün ışıyan

Maviliğini, çarpışır uzayda yüksek uçan bulutlar,

Karşıt yellerle karşılaşınca, gelmez gürültüler

Gökten, ışıyan alanlardan toplanırsa kalın

Bulutlar, yığınlaşırsa. Duyulur azgın gürlemeler

Eskiden beri; taşkın bulutlar çıkmazlar odun

Gibi, taş gibi kaskatı öğelerden, çok incecik

Nesnelerden, sislerin, uçan duman bulutlarının

Bize gösterdiğinden. Yoksa düşerlerdi yere

Taşlar gibi, ağır yığınlaşmalar içinde,

Ya da toplanamaz bir araya duman gibi,

Buzdan, kırağıdan kurulmuş katı yığın olamazdı.

Evrenin genişliğinden sık sık şaklayan bir

Gürültü duyulur, büyük bir tiyatronun üstünde

Çatıdan direklere doğru gerilen renkli yelken

Bezinin yellerde savruluşu gibi, sarsılır, sesler

Çıkarır çarpışmaların etkisiyle, tırmalar gibi,

Benzer bir k‰ğıdın yırtılışına, duyulur gök

Gürlemesinden çokluk böyle bir gürültü, ya da

Rüzg‰ra asılmış bir giysiden çıkan sesi andırır

Havada titrerken, dönen bir k‰ğıdın şaklayışına.

Gelince bulutlar karşı karşıya, yalnızca büyük

Büyük yığınlar oluştururlar, birbirlerine çarparlar,

Sürüklenirler, o sırada duyduğumuz, uzaklara

Yayılan, kulakları tırmalayan seslerdir, bunlar

Esen yellerin sıkışmasından doğar. Korkunç

Bir fırtına gelir ardından, sarsılır, titrer

Birden evrenin sağlam duvarları, çatlar, çatırdayan

Seslerle ayrılır birbirinden, kopunca azgın

Bir kasırga yarılır bulutlar ortadan, dönerken

Bir çevrinti içinde bırakır bulutları yavaş

Yavaş çevrede, koyu bir örtü kaplar ortalığı,

Bir oyuk açılır içlerinde. Kesilince gücü

Kulakları sağırlaştıran çatırdamalar duyulur

Yarılan bulutlardan, birden, şaşılası değil bu,

İşte böyle bölünür yığın, havayla dolan,

Durmadan korkunç çatırdamalar çıkaran yığın.

Eserken yeller bulutlar arasından gümbürtüler

Çıkarır başka yollardan, görürüz çokluk

Yığınla bulut, değişik ayrılmalar, dağılmalar,

Uçarken yarılmalar, dalgalanmalar, bundandır hışırdayan

Ağaçlıklar, kuzey yelleri estiğinde uğuldayan

Dallardan, çalılıklardan duyulan çatırdamalar.

Bundandır, esen yellerin güçlü oluşundan,

Çarpmasından bulutların yarılması, ortasından

İkiye ayrılması. Esintiler başlayınca, açıkça,

Yeryüzünde neler olduğunu gösterir deneyler.

Esmeye başlayınca yeller, söker kökünden ağaçları

Kasırgalar, seller, çıkarır yüzeye derinden. Başlar

Karşılıklı dalgalanma, bulutlar denizinde.

Vuran, kıran, azgın bir kaynaşma, çatırdama,

Enginlerinde evrenin, koparır taşan ırmaklar.

Yıldırım Olayları

Bir gümbürtü bulutlardan bulutlara, şimşekler,

Engin sulara yağar ateşler, yutar ateşleri sular,

Ortalık gürültülerle dolar, yalımlanan ocaktan

Çekilmiş kıpkızıl demirin buzlu suya atılmasından

Doğan çatırtılar gibi ateşler saçılır kuru

Bulutlara, birden yalımlar yayılır, başka taşkın

Gürlemelerle yangın, dağ ağaçlarını yakan,

Döndüren, orman yangınları gibi, yeller kıvrılır,

Yaklaşır, yakar, kudurur, dünyayı çölleştiren,

Gürleyen, olamaz Delphicus Phoebus ağacından

Çıkan yalımlardan başkası. Buz kesilir dolular

Düşerken bulutlardan, yüksekten, keskin gürlemeler

Duyulur, yeller toplanır ağır basınçla, buzla

Karışmış dolular kırılır, iner bulut dağlarından.

Çakar şimşek, karşılaşınca bulutlar, boşalınca

Yığınlaşmalarla ateş öğeleri, çekiçle vurulan

Taştan, taşın taşa çarpmasından sıçrayan parlak

Kıvılcımlar gibi, ateş çıkar şimşek çakmasından.

Duyulur, sonra, gürlemeler kulakla, gözle görülür

Şimşek, önceden. Bundan anlaşılır daha yavaş

Olduğu kulak duyusunun gözünkinden. Şöyle:

Uzaktan bakınca iki ağızlı baltanın vuruşuyla

Salınan ağaçlara, görülür önceden baltanın

Kalkışı, sonra ulaşır kulağa çıkan ses.

Böyle görürüz şimşeği gözle, gürlemeyi duymadan,

Ateşle eş zamanlı, eş nedenlere karşın,

Eş çarpmalar sonucu. Böyle aydınlatır fırtına

Bulutları, uçan ışıklarla ortalığı, şimşeklenen

Parıltılı havayı. Girer buluta yeller, döner

Söylediğim gibi önceden, yoğunlaştırır, sımsıkı

Bulutun oyuğunu. Bu devinmedir onu kızıllaştıran,

Devinen kıpkızıl olur, ısınır, eritir kurşunu

Bu dönme, yırtar yakan yel kara bulutu, dağıtır

Bir çarpmayla, boşaltır kızıl ateş öğelerini,

Bunlardır yalımlandıran kıvrılan yıldırımı, gelmiş

Daha sonra kulağımıza ilk duyulan gök gürültüsü,

Gözlerimize ulaşan ışınlardan. Bunlar, bulutlar

Sıkışınca, hızla üst üste yığılınca olabilir.

Yanılma sakın, aşağıdan gördüğümüz nesneler,

Daha geniş yer kaplayacak yapıda değildir gökte,

Göründüğünden, büyük dağlar kurar bulutlar, benzer

Birbirine, havanın içinden esen yellerle sürüklenir

Eğik, ya yukarı doğru kımıldayan yüksek bulut

Dağları görürsün üst üste, sessiz, sarkmış,

Yeller esmiyorsa çevresinde, öçebilirsin ne denli

Yükseldiğini yığınların, ya da açılan oyuklar

Görebilirsin kayalardan kurulmuş gibi, yellerin

Yükselen fırtınasından sıkışan bulutları kuşatmış,

Kafese konmuş yabanlar gibi kükreyen; gürüldeyen

Kayalar, ardarda çıkar böğürmeler bulutlardan.

Yuvarlanır öteye beriye bulmak için çıkış yeri,

Dolanır gök boşluğunda sayısız ateş öğeleri,

Ocağın oyuğunda yalımlar gibi döne döne.

Parçalar bulut yığınlarını bir de, saçılır

Kıvrık yıldırımlar. Sonradan, başka bir nedenden,

Altın renkli, parlak, oynak ışınlar yağar

Yukarıdan yeryüzüne. Bunlar bulutların özünden

Ateşle yüklenmeleri gerektiğinden oluşur hep.

Bulunmazsa onlarda bir damla su, parlayan

Ateşe dönüşürdü birçoğu. Gür parlaklık yayılır

Güneş ışığından, özünden parlayan kızıl

Ateş ışınları gönderirler, çeker bunları

Toparlar yeller, yığar üstüste, doğar onlardan

Ateşi kuran öğeler, çıkar kızıl şimşek ışığı.

Pek ince olursa bulutun yapısı, gökte çokluk,

Şimşek çakar, yeller ayırırsa bulutlar

Sürüsünü birbirinden, düşer şimşek çaktıran

Öğeler kendince, sonra başlar duru, aydınlık

Bir gün, korkudan, kargaşadan uzak.

Yıldırımın Yapısı, Etkisi

Gösteriyor gerçek yapısını da, etkisini de

Şimşekler. İlkin şimşek çakar, yangınlar çıkar,

Kükürt kokulu dumanlar kaplar ortalığı, boğucu,

Bunlar ateş belirtileri, yağmur, yel değil.

Bundandır evleri, damlarını yakması yıldırımın,

Odalarda yalımlar egemenlik sürer, evrenin

Ateşleri arasında en incesi şimşek ateşi.

Ona vermiş doğa en incecik, oynak öğeleri.

Karşı koyamaz ona evrende bir nesne. Deler

Evlerin duvarlarını güçlü yıldırımlar, geçer.

Çığlık gibi, ses gibi geçer kayadan, madenden

Yıldırım. Akar altından, bakırdan, kayar birden

Şaraptan, kabına dokunmadan. Yumuşatır yavaşça

Sıcak soluğu şarabı, kolayca geçebilecek

Durumdadır kabın gövdesinden, titreşerek sızar

İçeri, böler, ayırır birden şarap öğelerini.

Güneş sıcağının kişi sağlığına dokunmayışı

Gibi, böyle hızlı devinmesine karşın yıldırımın

Baskın gelen oynak gücü geçer şaraptan.

Yıldırımın Doğuşu

Nereden çıkar yıldırımlar, korkunç etkileri,

Kızgın yalımları, yüksek kuleleri yakan,

Evleri çökerten, çatıyı, direkleri söken, sarsan,

Anıtları bozan, yiğitlerin anısına dikilen.

Kişileri öldüren, hayvanları yok eden çevrede.

Açıklamak isterim, sana, verdiğim sözü uzatmadan.

Bu azgın, büyük işler gören gücün çıkağını.

Yıldırımlar, yalnızca, üstüste yığılmış, dağ

Gibi bulutlardan çıkar, anlaşılır bu kolayca,

Parlak gökte yeğnik bulutlardan çıkmayan

Şimşeklerden. Duyular gösterir apaçık bunu.

Başlayınca fırtına şimşek çaktırmaya, yuvarlanır

Yumaklaşan bulutlar engin uzayda, sanılır

Acheros'un uçurumlarından çıkmış korkunç

Bir karanlık, doldurmuş gökleri baştanbaşa,

Bir korkudur alır bizi yukardan gelen

Yağmur bulutlarıyla koyu bir karanlıksa

Yükselen; çöker kara bir bulut yığını deniz

Dalgalarının üstüne, uğursuz boşalma başlayınca

Gökten, büyür gittikçe koyuluklar içinde,

Yaklaşır, uzaktan, korkunç karanlıklarla,

Birden boşalır yıldırımlar, kasırgalarla

Yüklü sağnaklar, ateşlerle, yellerle

Dolduğu yerlerden, titrer kişiler, ararlar

Sığınmalık bir yer karada korunmak için.

İnanılır başımızın üstünde fırtınaların

Yükselmesine; yoksa gölge salmazdı yığılmadan

Böyle kat kat, üstüste binmeden karada, önünü

Kapayamazdı güneş aydınlığının bulut yığınını.

Yakıp gelmezdi yağmurla birlikte sağnaklar.

Toprağı, sular basardı karaları, ne tarlalar

Çalkanırdı göllerde, uzayda yükselmeseydi böyle

Yığın yığın bulutlar, bu nedenle dolarlar yukarda

Esen yellerle, ateşlerle. Bu nedenle düşer

Yıldırım öteye beriye, gürler gökler. Dediğim

Gibi, saklar bulutlar yukarda da sıcaklık

Öğelerini oyuklarında. Çok uzak kalması gerekir

Bunların güneş sıcaklığından, ışımalardan.

Esen yeller rasgele bir yerde çarpar, toplarsa

Yığın yığın bulutları, pek çok ateş öğeleri

Çıkar onlardan, bağlanırlar ateşle, kayar hızla

Girerler içeri, dönerler, kıvrılır daralırlar,

Şimşek kılıcının yapıldığı kızıl ocakta.

Kat kat tutuşur yeller, yanar burada kendi

Sıkı devinmesiyle kızarır, doğar güçlü bir akım,

Yaygın ateşten, olgunlaşır, gelişir şimşeğin özü,

Fırlatır birden bulut kanatlanmış kızıl

Bir ışık, çatırdayan, ışıltılarla çevreyi

Parlatan. Gelir ardından boğuk bir gürültü, yıkılır

Gibi göğün çatısı, çatlamış, yarılmış, çökmüş

Gibi düşer yere yükseklerden. Yayılır gökte

Gürültüler, gürlemeler, kopmuştur artık fırtına,

Oynamış yerinden toprak, korkunç gürültülerle,

Başlar bardaktan boşalırca bir sağnak, yağan

Yağmurdan oluk oluk, çalkanır baştanbaşa

Gök, yuvarlanır yeni bir Tufan kopmuş gibi,

Yağmur içinde, dökülür sular, yarılıp çatlayınca

Bulutlar, başlar sağnaklar, burda birdenbire

Gökler gürlerken şimşekler çakar, birden dıştan

Akarcasına gelen yeller, çarpar girer bulutların

Yüreğine, yarar keskin doruğu, böler yığını

İkiye, sıçrar, döne döne kıvılcım çıkar, buna

Şimşek deriz biz, anadilimizde. Yellerin estiği

Yönden çıkar. Ateş çıkarmadan da çarpar yeller

Seyrek, yalnız uzayda, uzun yol alışında yakar

Kendi kendini. Daha büyük öğeler tek tek düşer.

Bunlar işlemez havaya ötekiler gibi, didiklerler

Onu yalnızca, sonradan karışır onunla, uçarken

Ateşi doğururlar. Bunlar, uzun yol giden, arabanın

Isınınca, kızıllaşan, kurşundan dingil yuvarlağı

Gibi olmaz; soğukluk öğeleri tükenince çokça,

Ateşler çıkarır kurşun yuvarlağı, havadan, yeter

Ateşlenmeye çarpanın gücü; ateşsiz, soğuk esinti

Depretince öğeleri; yeller tüm gücüyle çarptığı

Yerden kolayca çıkarabilir sıcaklık öğelerini.

Bundan belli çarpışan nesnelerde, onların

Toplandığı. Çekiçle vurulan bir taştan

Çıktığı gibi, çıkar ateş yelin çarpmasından,

Toplanır, eş düzeyde, sıçrayan kıvılcım öğeleri

Üzerinde, vuruş sırasında. Budur gerekli

Neden yıldırım düşünce yalımların çıkmasında,

Yanmaya elverişli olmasında çarptığı nesnenin.

Yoksa olamazdı bu denli yüksekten tüm gücüyle

Uzaydan düşen yellerin çarpması soğuk, düşüş

Yolunda ateşlenmese bile ısınır biraz

Sıcaklık veren dokunmalar, sürtünmeler yüzünden.

Şimşeğin Hızı

Çok kolay devinir şimşek, çok ağırdır yıldırımın

Çarpması, biçer havayı ortasından yıldırım,

Önceden aşkın depremleri yüzünden birikmiş

Tüm bulutlarda, yarıp geçmek için, gelmiş

Elverişli duruma, şimşeğin artan gücü üstün

Gelirse bulutun direnmesinden düşer yıldırım,

Korkunç oynaklığından çıkar gürlemeler, bunlar

Mancınıkla atılırken ağır güllelerin çıkardığı

Gümbürtülere benzer. Küçük, düzdür yıldırımın öğeleri,

Kolay engelleyemez onu nesneler. İşler derinlere,

Kayar uçuş yolunun kıvrımlarından, sürekli olmaz

Engellenmesi de. Üstün bir ivme gücüyle kayar,

Yerin ağırlık gücü çeker tüm nesneleri aşağı,

Bir çarpma doğar bundan, artar yıldırımın gücü

Yükseltir hızın devinim yetisini. Deler, dağıtır

Önüne çıkanı yıldırım. Hızlanır, oynak olur daha

Devinim gücü, süreklice, çoğalır hızlılık,

Yükselir çarpışın etkisi hız oranınca,

Çarpmanın etkisinden bütün öğeler uygun

Yolda, belli bir ölçüye göre birleşerek devinir.

Bağlaşır birbiriyle, geyimlenir kendiliğinden

Bütün öğeler yol boyunca. Çıkabilir şimşek yine

Havadan, kendine özgü bir özden, doğabilir hızın

Yükselmesi de, artan çarpmadan. Çarpışır türlü

Nesnelerle, yıkmaz birbirini, gürülderler içten.

Bundan anlaşılır şimşek ateşinin incecik

Deliklerden uçar gibi çıktığı. Parçalar şimşeğin

Öğeleri doğrudan çarparsa özdeğin öğelerine

Topluca olduğu yerde. Eritir madenin özünü

Yıldırım, çevirir sıvıya altını bile. Pek incecik,

Düz ateş öğelerinin, çok küçük ilkelerin

Bölünmesine dayanır yıldırımın bütün gücü.

Çok kolay işler ateş öğeleri nesnelerin özüne.

Birdenbire çözerler, en içe girince

Düğümleri bütün bağları gevşetirler nesnelerde.

Güz, İlkyaz Fırtınaları

Titretir güz fırtınaları, kıvılcımlı yıldızlarla

Süsler gökleri, yazbaşında çiçeklenen yeryüzünü.

Soğuklarda ateş bulunmaz, sıcaklar yel, bir de

Kalın öğelerden doğan bulutlar, bu iki dönen

Arasında kalan mevsimler elverişlidir ortaya

Çıkmasına yıldırımların. Karışır, yıl bölümlerinin

Ayrılma evresinde, soğuklarla sıcaklar,

O zaman, ikisinden, çıkan bulutlardır nedeni

Yıldırımın, evrende boğuşmayı, korkunç kargaşayı

Kızıştıran. Sarsılır hava, savaş başlayınca

Esen yellerle ateşler arasında. Başlar sıcaklar

Yazbaşında, gelir soğukların sonu, bu nedenle

Gerekir çarpışma karşıt güçler arasında, karışır

Birbirine, alt üst olur ortalık. Öte yandan

Sıcakların sonu, soğukların başlangıcıyla gelince

Karşı karşıya, yaklaşır güz denen dönem. Başlar

Burada yazla kış arasında acı bir savaş. Bundan

Dolayı yılın "dönüm" evreleri denir bunlara.

Şaşılmasın, en çok bu evrede şimşeklerin çakışına,

Gökyüzünün fırtınarla kaplanmasına, iki yanda

Değişik savaşların kudurmasına, bir yanda

Yağmurların, bir yanda yalımların karışmasına.

Şimdi, burada, ateşler saçan şimşeğin yapısını,

Gücünü, kendiliğinden anlamanın önemi vardır,

Üzerinde durarak Etrüsk masalının boşluğunu

Göstermek için değil, bu konuda tanrıların

Düzenleyici belirtilerini kavramamızın.

Şimşek çaktığı yerden sağa doğru uçan ateş,

Döner sola, geçer duvarlardan girer evin içine,

Çıkar dışarı, yine, içerde şangırtılar, gökten

Düşen bir yıldırımın çarpması yıkım getirebilir.

Jüpiter, ya da öteki tanrılarsa, ışıyan gök

Ülkelerinden dinledikleri gibi korkunç

Gürültülerle yeryüzünü titreten şimşekleri

Gönderen, neden iğrenç suçlar işleyen, gizleyen

Bir suçluya gelmiyor şimşeğin ateşi, neden

Delinmiş göğsünden şimşek yalımları dökülmüyor,

Örnek olsun diye ölümlülere? Neden bilmeyen

Kötülüğün ne olduğunu suçsuz bir kimse yalımlar

İçine yuvarlanır, yakalanır, kapılır birden

Göksel ateşlerin çevrintisine? Neden uğraşır

Birçokları verimsiz yerlerde yerleşmeye?

Olmaz bunlar elin gücü, kolun emeğiyle.

Neden bırakılır Jupiter'in kargısı toprakta?

Neden, buna katlanır, atmaz düşmanlara?

Neden, Jüpiter gökyüzü güzelken fırlatmaz yere

Yıldırımını, gürültülerle doldurmaz ortalığı?

Bulutlar aşağıda toplanınca, oku ereğe

Varsın diye, kendi yükseklere mi çıkar yoksa?

Neden saldırır denize, ne gösterir dalgalara,

Akarsuya, yüzen ovalara? İstemişse sakınmamızı

Neden kaçınmış, sezilir durumda göndermekten?

Baskın mıydı dileği, sezdiren, yıldırımlarla?

Nedir, ilkin, karanlık gökgürültüleri, sarsmalar?

Neden bunlarla korkutur, sığınak aratır kişilere?

Nedendir her yandan ok, kargı göndermesi?

Söyleyebilir misin, birçok şimşek çakışın zamandaş

Olmadığını, birden ortaya çıkmadığını? Gerekir

Böyle olması, eş sürede birçok yıldırımın düşmesi,

Yağmurların, birçok bölgeye birden yağması.

Neden dağıtır, yıkar tanrı kutsal tapınakları

Düşmanca yıldırımlarla, kendine özgü yerleri,

Neden parçalar tanrısal çizimleri, onulmaz

Yaralar açar, kirletir kendi çizimlerinin

Saygınlığını? Neden yükseklere atar yıldırımı

Çokluk, dağların tepelerinde görülür sık sık

Yıldırım izleri? Bir konu daha var olaylardan

Kolayca anlaşılan, dilimizde hortum, Grekçede

"Peresteres" denen. Gökten iner gömülür

Denize yavaşça. Gökten yere doğru iner

Çokluk, aşağı sarkan bir direk gibi, kaynar

Çevrede köpükler, azgın bir sağnak deniz

Dalgalarını alt üst ettiğinde. Bütün gemiler

Bu büyük kargaşadan korkar, sarsılır, şaşırır.

Esen yellerin savuran gücüdür bunun nedeni.

Tümden bulutları dağıtıp parçalamadan, aşağı

Bastırması, gökten yere sarkıtmasıdır. Ellerle

Tutulan, kollarla kucaklanan, yukardan basılan,

Sıkışan dalgalar yayılışınca, bölününce

Büyük bir baskıyla bulutlar, çöker yeller

Dalgaların üstüne, görülmedik bir çevrinti yaparlar.

Halkalanan çevrinti batarken çeker bulutu

Kaygan yığınla, gider ardınca, birlikte batar.

Islaklıkla yüklü olmasından, itilmiş aşağı

Denizin üstüne doğru, birden çöker yüzeyine

Suyun, bundan doğar gürültü, kaynaşma, taşkın.

Karışır çevrinti bulutlara kendince, geniş

Yığınlarını bulutların alır götürürken. Sonra

Sarkar yeniden bir çevrinti gökten. Bu evrede

Yeryüzüne inen yeni çevrintiden bir patlama

Duyulur, kasırgalar koparan fırtınadan

Korkunç bir güçlülüktür doğan. Az gördüğümüz

Bir olaydır bu, yeryüzünde, dağların engel olduğu

Yerde. Yalnızca denizde sık görülür hortum,

Genişler görüntüsü, yayılır göklere değin.

Bulutların Oluşumu

Uçarken bulutlar gök ülkelerinde, sayısız

Kalın öğelerin, birden, hızla birleşmesinden

Oluşur. Bunlar küçük, birbirini engelleyen

Sivriliklerle yüklenen, karşıt durumda bulunan

Öğelerdir. Bunlar, önce bulutçukların doğmasını

Sağlar, sonra küçük bulutçuklar birleşir, bağdaşır

Bir birim oluşturur. Bu bağlamla büyürler,

Yellerle sürüklenirler, sonra korkunç fırtına

Gösterir kendini. Dağlar, tepeler, yakınlığı

Oranında göğe, öyle kalın, yoğun havadan oluşan

Sarımsı, koyu bir bulut yığını sarar çevreyi.

Bulutlar, görülmeyen ince dokulu, sürükler onları

Kolayca yeller, dağın doruğuna yığılırlar. Burada

Yığınlaşma, yumaklaşma yüzünden görünürler bize.

Bu evrede, dağın tepesinden, yükselirler uzaya,

Yalnızca yellerdir yükseklerde sözü geçen. Bunu

Öğretir bize duyular, tepelere çıkarken, deneyle.

Büyük özdek yığını kaldırıyor doğa, denizden,

Yükseltiyor, deniz kıyısında asılan, tuzlu

Sıcaklığı emen bir giysi gösteriyor bunu.

Bu nedenle tuzlu dalgaların oynaşından

Kaynaklanan yığınla yükselen öğeler yayılır,

Bulutları besler, büyütür. Bütün türler

Islaklık nedeniyle bağlanır içten içe

Birbiriyle. Çok görürüz ırmaklardan, topraktan

Sislerin, buğuların yükseldiğini, onlardan

Çıkan birer soluk gibi, havaya gönderildiğini.

Böyle çevreler sis koyu karanlığıyla gökleri,

Birleşir öteki buğularla, bütünleştirir bulutlar

Yığınını; yukardan bastırır bunları hayvan

Burçlarının sıcaklıkları, kalın bulutlarla kuşatır

Göklerin maviliğini; bundan anlaşılır uçan sis

Katlarını, bulutları göklerde, dışardan gelen

Öğelerin oluşturduğu. Anlattığım gibi, sayısızdır

Öğeler, sonsuz derinlikte yayılırlar topluca.

Göstermiştim onların, uçarken ne denli büyük,

Hızlı olduğunu, gittikçe büyüdüklerini, birdenbire

Anlatılmaz bir alana açıldıklarını. Şaşılası değil

Bunların pek kısa sürede yoğun bir fırtına

Çıkarması, yığınlaşan, yükselen bulutlardan.

Bunlar, bir korku salarlar, karaları, denizleri

Kaplarlar. Büyük evrenin soluğunu sağlayan uzayın

Damarlarıyla her yana açılır öğelerin gedikleri.

Yağmurun Açıklanması

Anlatayım suyun toplandığını yağmur bulutlarında,

Yukarda, damla damla düşüşünü toprağa. Önceleyin

Bir yığın içinde su öğeleri, bulutlarla eş süreli

Çıkar, yükselir tüm nesnelerden, eşitçe çoğalırlar

Orada, bulutlar gibi sular da, bulunur bulutlarda.

Bizde de, birlikte, çoğalır etle kan, ter gibi,

Türlü sular gibi, örgenlerimizden çıkan;

Bütün bulutlar denizden ıslaklık alırlar, bol,

Esen yeller, onları, sular üstünde sürerken,

Deniz kıyısında asılan yünden giysi gibi

Islanırlar. Buna benzer tüm ırmaklardan yükselen

Bulutlara değin ıslaklıklar. Türlü yolla birleşir,

Çoğalır her yandan suyun öğeleri. Sonra boşalır

Sularla yüklü bulutlar, budur yağmur getiren!

Bir yandan yellerin basıncı, bir yandan

Bulutların yükü; iki neden. Yığınlar yuvarlanır

Daha güçlü, yağmur boşalır yukardan. Bundan başka,

Yeller dağıtır, ayırırsa bulutları birbirinden,

Yukardan kızıl ışınlarını gönderirken güneş

Düşer yağmur damla damla, ocakta eriyen balmumu

Gibi akar oluklaşan sular. Büyük bir yağmur

Hızla birleşmesinden iki gücün, esen yelle

Bulutların sıkışmasından doğar. Yalnızca, bildiğimiz

Uzun süreli yağmurlar su öğelerinin toplanmasından

Yığın yığın, bulut üstüne bulut yığılmasından

Çıkan, devleşen bir sisle birleşmeden, ya da

Bulutların her yandan birbirine yaklaşmasından,

Yükselen buğuların sarmasından doğabilir.

Gökkuşağı

Güneş ışığı karanlığın bir fırtına evreninde

İyice karşı gelirse damlayan sis yığınına,

Parlarsa çıkar renkli bir yay, koyu bulutlardan.

Birlikte oluşan kar, yel, dolu, kırağı gibi

Buzlaşan, sıkılaşan, soğuyan suları katılaştıran,

Uzaklara giden ırmaklara engel olan, bütün

Bunlar gibi ne varsa ortaya çıkan, açıklamak,

Anlaşılır kılmak güç değil, öğelerden belli bu.

Deprem

Dinle nereden çıktığını depremin, bir düşün

Önce, üstünde olduğu gibi, toprağın altında da

Yellerin girdiği oyukların bulunduğunu her yanda.

Çevrilmiş bunlar göllerle, bol su taşıyan öğelerle,

Bunların içinde bulunur taşlar, sıkı kayalıklar,

Sayısız gizli akıntılar, dalgalanmalar, kayalar,

Tüm bunlar, vargüçleriyle yerin altında durmadan

Salınmakta, inanılır olaylardır bunlar, anlaşılır

Kendiliğinden toprağın her yanında eş yapılı olduğu.

Şu, güvenli görüşten kalkalım: Titrer yeryüzü

Üstten, bu sarsılmalardır eski çatlamalardan

Doğan oyuklar yüzünden; çökerken bütün

Dağlar, bu korkunç çöküş yayar, götürür birden

Depremin dalgalarını pek uzaklara, böyledir

Doğrusu olayı açıklamanın. Sarsar bütün yapıları

Deprem, kolay yayılan dalgaları kendiliğinden

Titretir, çarpmalarla ne varsa yıkar. Dalgalarla

Çarpmalar yükselir yukarı, geniş yollar üstünde

Duran yığınları atar fırlatır gibi öteye beriye,

Kaldırır demir çakılmış tekerler gibi yuvarlar.

Anlaşılır bundan, kopan iri yığınların, yukardan

Engin, geniş sulara yuvarlandığı, suların

Dalgalanması yüzünden yeryüzünün çalkandığı,

Döndürülen bir kabın içinde durmadan çalkanan,

Yanlara vuran, devinen dalgalanan su gibi.

Böyle toplanır, öteye beriye, basınç yaparsa

Yeraltı oyuklarında yeller yüklenirse bütün

Gücüyle tavanlara, oradan yellerin ağır

Basıncından yönelir toprağa. O gün yeryüzünde

Bulunan yapılar eğik duruşları yüzünden,

Eğilir yükseltileri oranında daha da, devrilir

Yatık yönlerine doğru. Yarılır bozulmuş çatıları,

Yanları, sonra bir çöküşle yıkılır. Bundan korkulur

Evrenin çökeceğinden, inanırlar belli sonunun

Geleceğine, büyük toprak yığınlarının yerin

Dibine battığının görülmesine karşın. Dinmez

Esen yeller, kurtaramaz başka bir çaba evreni

Bu batıştan, bu çöküşten, artar, eksilir yeller

Değişmelerle, yığınlaşır önde, sonra itilir

Geriye, kalır arkada. Bundan korkutur yeri

Sık sık, çökecekmiş gibi, budur gerçekten olsa da.

Yer eğilir, hızla gelir geriye, yeniden,

Kendi ağırlığının etkisiyle, döner yerine,

Bu nedenle sarsılır, sallanır bütün yapılar,

En yükseğinden en alçağına, en küçükten en büyüğe,

Sağa, sola, aşağı, yukarı, dibe, ortaya doğru,

Bir başka neden daha var, büyük depremin

Doğmasında; ya birden gelen korkunç yellerden

Doğan çarpma, ya da azgın bir hava akımı

Dolar oyuklara, toprağın altında, tüm gücüyle.

Ya içinden, ya dışından alabilir bu yerin.

O gün çıkar gümbürtüler yerin büyük oyuklarından

Uğultular duyulur her yanda, artan, ısıtan

Etki yarar yeri dışından, ayırır, çatlatır

Toprağı derinden, korkunç yarıklar açar. Böyle

Olmuş çok eskiden Suriye'de, Sidon'da, Peloponnes'de,

Aegium'da. Darmadağın etmiş büyük kentleri akımlar,

Çökmüş ardarda topraklar, göçmüş bu yüzden kimi

Duvarlar, sayısız iller gömülmüş denize, böylesine

Korkunç bir depremle batmış yerlilerle derin

Karanlıklara. Yarıp çıkmaz dışarı hava, bölünür

Yellerin çarpması yüzünden içerde. Yeryüzünün

Sayısız delikleri taşkın etkilenmeyle yayar

Sarsılmaları, titreşmeleri yeryüzünde olabildiğince.

İliklere geçen, eli ayağı dolduran keskin

Bir soğuk gibi, sarsar, işler içeri deprem

Koparmak için yeniden. Bu nedenle artar korkular

Kat kat, kentlerde oturanların, ürkütür çöküşü

Üstten aşağı bir evin, derin bir korku salar,

Açılır birden yeraltında oyuklar, bir uçurum,

Yerin yarığından, büyük çöküş sonunda dolar

Boşluklar yıkıntılarla. Çok inanılmış yürekten,

Göğün, yerin dağılmadığına, sonsuz güvenle,

Gösterir kendini, yine de, gerçek korku, batar

İğnesi ama yavaşça, rasgele bir nedenle, yutar

Bizi, birdenbire toprak ayaklar altında, atabilir

Uçuruma, kolsuz kanatsız kalır ardından ne varsa,

Sonunda, bir yıkıntıya dönecek evren diye.

Neden Deniz Taşmıyor

Şaşılır, neden taşırmaz denizi doğa diye,

Her yandan ırmakların, büyük suların denize

Dökülmesine karşın. Göğe çıkan yağmuru düşün,

Karayı, denizi kuşatan havayı düşün, buna

Bir de kaynaklarını katıver, tüm bunlar

Deniz büyüklüğünün artmasında damla bile değil.

Şaşılmaz denizin büyümediğine, alır bir bölümünü

Sürekli, güreşin sıcaklığı; görüyoruz yine de

Parıldayan ışınlarıyla güneşin, nasıl yellerin

Esmesi sonucu, yavaştan çalkanan ıslaklık örtüsünü

Kuruttuğunu, görüyoruz yine nasıl yayıldığını

Güneşin altında engin denizin, böylece güneş

Her yandan götürebilir denizin bir bölümünü

Yüzeyinden, aparır suların önemli bir yönünü

Geniş uzayda. Süpürür yeller de, ılgarlar

Yüzeyinden, açıkça bir bölümünü suların, götürür.

Görüyoruz yine yellerin bir gecede çamurlu

Bir yeri kurutup ekmek kabuğuna çevirmesini.

Anlattım açıkça, sulardan birçok nesnenin

Ayrılıp yukarı çıktığını, bulutların deniz

Yüzeyinden neler ılgarladığını, toprağın üstünden

Çepeçevre nelerin fışkırdığını, karalara yağmur

Yağınca yellerle bulutlar atbaşı gittiğinde.

Deliklerle dolu bir gövdedir yer, denizle bağlaşık,

Kıyılarla çevrilmiş. Suların karadan denize akışı,

Gibi tuzlu dalgalardan çıkan suların da gerekir

Yeniden karaya akması, bakılırsa görünüşe ıslaklık

Kumla böyle sızar, sıvı böyle akar, ırmakların

Kaynaklarından, döner yeniden geldiği yere.

Akar renkli, parlak bir izlenimle oradan,

Önceden yarılmış, kayganlaşmış ırmak yatağına

Döküldüğü yerden. Anlatayım nedenlerini şimdi.

Etna Yanardağı

Etna'nın ara sıra kıvılcım dökerek tepesinden

Yalımlar püskürttüğünü. Az yıkım değildi yalımdan

Sağnakların dağdan fışkırarak Sicilya kırlarını

Sarması, orada bir egemenlik kurması. Kurtulamamış

Yakın komşular bile bu korkunç oyundan, dumanlar

Kıvılcımlar bütün gökyüzünü kapladığı gün.

Doldurmuştu bir korku yüreklerini, yeni bir yıkım

Koparmış gibiydi evrende, doğa, acı; derin

Bir araştırma konusudur bu olay. Çevirmeliyiz

Gözlerimizi tüm yönlere, unutmamak için nesnelerin

Nasıl olgunlaştığını, evrende hangi küçük

Bölümün göğü kurduğunu, "Bütün"ün binde biri

Bile olmamasına karşın. Birden yaratılamaz

Bu denli çok kişi yeryüzünde, bunu düşünmüşsen

İyice, şaşmazsın, bu yığınla işler karşısında.

Şaşılır mı bizden birini sıtma tutarsa, yayılırsa

Bir yanma gövdemize, ya da başka bir ağrı düşerse?

Dolanır birden ayaklar, bir diş ağrısının acısı

Duyulunca, gözler kararır yavaştan, "kutsal ateş"

Yayılınca uzaktan uzağa, gövdeye sızınca, eli,

Ayağı süründüğü yerde tutuşturunca. Yoktur

Şaşılası yanı bunun, çok öğe var nesnelerde

Bu türden. Yıkımlarla dolu yer, gök, sayısız

Sayrılık doğabilir bunlardan. İnanmak gerek

Sonsuz kaynaklardan gök için, yer için yeterli

Bütün özdeğin çıktığına, birden bir deprem

Çıkarmak için yeryüzünde, kudurmuş bir hortumun

Denizde, karada ne varsa alt üst ettiğine.

Etna'nın ateş sağnağını, göğün yalımını

Tutuşturduğuna inanmak gerekir. Şunlar da var:

Yalımlar tutuşturur gökleri, tüm gücüyle dökülür

Yağmur, yığınla toplanan su öğelerinden. Etna'dan

Çok büyüktür kıvrılarak çıkan yalımlar, olmaması

Gerekir bir ırmağın daha büyük, göründüğünden.

Buna karşın, daha büyük görünse bile, kişiler,

Ağaçlar, bunlar gibi bütün başka varlıklar,

Ancak kendi ölçülerine göre büyük olabilirler.

Yoksa gökle, yerle, denizlerle evrenin

Dev büyüklüğü getirilemez yanyana.

Anlatayım artık, neden birdenbire Etna'nın

Kudurmuş ağzından yalımların dışa döküldüğünü.

İlkin, dağın içinde, çok derinde oyuklar vardır

Kuruluştan; bu oyuklu kayalar üstüne oturmuş

Bütün dağ, doldurmuş oyukları hava, yel.

Havanın devinmesinden doğar esen yeller,

Isınınca yel ısıtır taşları, toprağı,

Önüne geleni, kudurgan gürültüler çıkarır.

Taşar onlardan yakan bir ateş, gürüldeyen

Yalımlarla, yükselir burkularak, sıçrar

Uçurumlardan göklere doğru bu yalımlar.

Saçar uzaklara yeller külleri, yalımları,

Yuvarlanır dumandan bulutlar, kaplar ortalığı

Koyu bir karanlık; fırlatır taşları ağır bir

Güçle yukarı, şaşırtır kişiyi. Kim inanmaz

Bunun iplerden boşanmış bir kasırga olduğuna?

Sürer çok uzaklara deniz dağdan kopan,

Dalgaların kırdığı, yangının püsküttüğü kökleri.

Uzar yeraltı oyukları denizden dağın uçurumlarına

Değin; sürer bu oyuklarla söylentiye göre,

Bir yel, çokluk, sularla birleşerek.

Göstermiş açık denizden geçen yellerin karalara

Fırlattığını, yalımları göklere yükselttiğini.

Taşlar uçar, kumlardan bulutlar oluşur, dağın

Doruğundan, açılan ağızlardan. Böyle söylenir,

Orada uçurumlar, gedikler olduğunu anlatırken.

Yeterli değil bir açıklama yolu başka konular

İçin, birçoğunun bulunduğu, bunlardan ancak

Birinin doğru olması gerektiği yerde. Görüyorsan,

Sözgelişi, kendini öldüren birinin ölüsünü

Uzaktan, durduğu yerde, ölüm nedenlerinden yalnızca

Biridir bu söylenen, "bütün" için de söylenebilir.

Açık değil ölümün nedeni, kılıç, soğuk, hastalık

Ya da ağulanma saptanamaz uzaktan bakmakla.

Bir nedeni vardır ölümün, bilinir gerçekten,

Ancak uzaktan değil, yalnızca bu söylenebilir.

Nil Üzerine

Böyledir Mısır'da akan, yeryüzünde, yaz boyunca

Yükselen, biricik ırmak Nil konusunda da. Basar

Karaları, tarlaları sular, kızgın sıcaklarda

Bile taşar. Durur yazın kuzey yellerinin akımı,

Başlar esmeye güney yelleri dediğimiz, ırmağın

Akışına karşıt, suyun akışına engel olurlar.

Doldururlar baştan yatağı, tutarlar orada,

Karşıt yönden eserken kuzey yelleri, buzlu

Kutup yıldızları yöresinden, başlar fırtınalar

Kuzeyden; bu evrede yanan, kızaran ülkelerden

Bir akış başlar güneyden. Burası, kara, yanık

Yüzlü kimselerin ülkesi, Nil kaynağının

Doğduğu en sıcak ülke burasıdır. Sürükleyebilir,

Esen yeller, kum dalgalarını yığar denize, kapar

Irmağın ağzını, durur akış, engeller suyu,

Direnir. Böyle önlenir ırmağın akışı, yavaşlar

Sular kendiliğinden. Böyle olur kaynakların

Bulunduğu yörede yağmurların boşandığı evrede

Yeller estiğinde, tüm bulutlar güneye doğru

Çekildiğinde. Varınca bu sıcak bölgeye bu yığınlar,

Yüksek tepelere çarpar bulutlar, yuvarlanır,

Toplanır. Etyopya'nın yüksek tepeleri bile

Böyle biriktirir ışıldayan karları, dünyayı

Aydınlatan güneşin erittiği, ovaya akıttığı.

Avernus Üzerine

Anlatayım Avernus yörelerini, göllerini

Doğal yapılarına göre, bunlar evrendedir.

İlkin Avernus'un ne olduğunu, niteliğini

Gösteriyor açıkça; yıkım getiriyormuş kuşlara,

Söylenceye göre, onun üzerinden uçarsa kuşlar

Düşermiş kanatları, unuturlarmış uçmayı.

Düşer başları, tükenir kanatların gücü,

Sarkar boynu, yığılır yere, o yöreye gelince.

Batar suya üstünden geçerken Avernus gölünün,

Cuma'dadır bu yer. Çok ağulu kükürt taşı vardır

Orada, tüten kaynaklar fışkırır Athena'nın

Kalelerinde, kulenin doruğunda, Triton'un yüce

Minerva Tapınağı'nda, var böylesi. Geçemez cırlak

Sesli kargalar oradan, sunak doldurulunca korku

Saçan adaklarla, kaçamaz bu hayvan, böyle söylüyor

Grek ozanları, Minerva'nın kolay uyanan hıncından

Kurtulamaz, yeter bunu kavramaya yörenin yapısı.

Suriye'de de varmış benzeri, söylentiye göre, dört

Ayaklılar, adanınca yeraltı tanrılarına, gelirmiş

Kesim yerine kendince, çökermiş girince sunağa,

Doğal düzene uygunmuş bunlar. Bunların nedenlerini

Gösteren bilinir bizce, kimse düşünmez yörelerde

Oreus'a açılan bir kapının bulunacağını, tanrıların

Buradan, ölenlerin tinlerini Acheron'un kıyılarına

Çekeceğini. Bir öykü var geyikler, yılanlar üzerine,

Bunlar burunlarından çıkardıkları borularla sürer

Mağaralardan çıkarırmış hayvanları. Anla şimdi nasıl

Saptığını bunların, anlatayım sana, önceki gibidir

Bu da, yok başka çözümü bu konunun. Türlü öğeler

Var toprakta, besleyen, güçlendiren türden çoğu,

Hastalık getirir, ölümü hızlandırır kimi de,

Yararlıdır kimi başka yaratıklara yaşam, sağlık

İşlerinde, öğeleri de değişiktir, yapıları da, söyledim

Önceden, biçimleri, öğelerin kaynaşması, düzeni,

Etkisi, acıtır kulaklarımıza gelirse kimi,

Burnumuza gelen de, ağır etkisi dokununca,

Kaçınmak gerek onlardan görmede, dokunmada, duymada,

İğrençtir etkisi kiminin tat duyusunda. Anlaşılır

Çok kimsede tiksinmeden, bunların ağır duyumları,

Yıpratışları. Böyledir birtakım ağaç gölgelerinin

Sağlığa dokunması, kimi otlar arasında yatınca

Başın ağrıdığı, sıkıntının, sarsıntının sezildiği.

Helicon'un yüksek tepelerinde, çiçek açan

Ağulu bir ağaç, ölüm getirir kişilere, kokusu

Ağır, topraktan çıkar bunların hepsi, değişik

Nesnelerden doğan öğeleri taşıyan, yığınla.

Bunlardır birbiriyle karışan, derlenen, düzenlenen.

İğrenç bir koku duyulur söndürülen gece lambasından,

Gelince buruna bir acı verir, öldürür, uyku

Basar, ağız köpürür, uyurcasınadır etkisi yağlı,

Keskin kokulu kunduzun. Şu incecik güzel ellerinden

Gözleri kamaştıran işler çıkan kadınlar bile

Böyledir aybaşı günlerinde. Daha pek çoğu

Vardır bu türde, oynak yerleri gevşeyince

Elde, ayakta kişinin, sarsılır ruhu derinden.

Terler basar tok karınla yatanı uzun süre,

Daha kolay olur bunlar ardın ardın, sıcak su

Doldurulmuş bir leğene girince. Önceden

Islatılmayan kömürün kokusu çok ağırdır, sarsar

Başı etkisi. Kim yakalanırsa eli ayağı titreten

Ateşli sıtmaya yıkılır yere çarpılmış gibi

Şarabın buğusundan, yapışır yakasına ölüm.

Görmez misin kükürdün nasıl oluştuğunu yerde,

İğrenç bir koku çıkaran ziftin yumaklaştığını?

Bir açgözlülükle altın, gümüş damarlarının

Bulunduğu topraklar kazılırken, demirden

Araçlarla, üste çıkarılırken, iğrenç bir duman

Sarar Scaptensula'yı, ağulayan bir soluk yayılır

Altın madenlerinden, kimin yüzüne gelirse

Bu hava sarımsı bir renk verir ona.

Görmez misin, duymaz mısın ne denli kısa

Sürede ölüme gittiğini, dirim çabalarının boşa

Çıktığını, yaşam yolunda çalışmanın doğurduğu

Sıkıntılar gelince başına bir kimsenin?

Böylesi buğular çıkarır toprak, yayılır

Uzaklara, kaplar açık gökleri, böyle gönderir

Avernus gölü kuşları öldüren ağulu dumanları.

Yükselir yerden havaya, dumanlar kaplar göğü

Bölüm bölüm, ölümcül bir etkiyle. Uçarken kuş

Böyle bir yerden girer ağulu dumanın içine,

Uçamaz daha, düşer sarsılarak yere, kanat

Açarken de, ağulanınca yalnızca bir kalıntı

Bırakır arkada. Bir baş dönmesi verir kuşa,

Önceden, bu ağulu duman, kendince düşmüş

Kaynağına, ayrılması gerekmiş yaşamdan, engin

Bir yıkım denizi kuşatmış onu. Yavaş yayılır

Avernus'un etkisi, kovar sağlıklı havayı, girer

Kuşla yerin arasına, önceden boşalan alana.

Bir kuş, tüm üstüne gelince bu yerin, kırılır

Kolu kanadı, geçer kendinden ağunun etkisiyle,

Yitirir gücünü, gider uçma yetisi, tutamaz

Kendini, taşıyamaz onu kanatları bile,

Düşer bütün ağırlığıyla, kendi kendine,

Yaklaşır iyice gövdenin, bütün damarlarından

Canın uzaklaştığı yere, büyük bir boşluğun

Açıldığı alana, gider etkinliği yaşamın.

Yazın Daha Soğuktur Çeşmeler

Gelince yaz, daha soğuk olur çeşmeler,

Sular, kurur sıcaklık yüzünden toprak, daha

Hızlı kımıldatır havayı, ısı öğeleri.

Azalır toprağın üstün gücü sıcaktan,

Sular serinler, toprağın derinlerinde gömülü,

Toplar öğelerini soğuk, yeniden, bir yere,

Düzenlenir eskisi gibi, baskın çıkılır sıcağa,

İtilir yeniden geriye ısı öğeleri çeşmelerin

Su yollarına doğru, budur soğuğun nedeni.

Ammon Oylumunun Kaynağı

Bir kaynak vardır, Ammon Tapınağı yakınında,

Bütün gün soğuk, geceleyin sıcak olurmuş,

Çokları şaşarmış kaynağın bu özelliğine.

Korkunç karanlık bastırınca, sarınca ortalığı,

Alttan ısıtırmış toprağı parlayan güneş,

Söylendiğine göre, gerçekten uzaktır bu görüş.

Dokununca kaynağın çıplak gövdesine güneş,

Yukardan etkilerken, sıcaklık çıkamaz ortaya,

Üstten büyük bir ısı gönderse bile, ne denli

Isıtabilir suyu toprağın kalın gövdesinden

Geçerek, çıkarabilir mi sudan kızgın buğu?

Çok güç geçer evin duvarlarından bile

Güneşin ışınları, sürdürmek için ısıyı.

Nedir öyleyse bunun nedeni? Toprak kuşatmış

Orada kaynağı, kurutmuş çevreyi, suyun yanında

Yerleşmiş birçok ısı öğeleri. Gece gömülünce

Serin dalgalara yer, birdenbire sıkışır

Yerler. Şudur bundan çıkması gereken sonuç:

Sözgelişi, elle iyice sıkılınca toprak

İtilir, işler içiçe taşıdığı sıcaklık öğeleri,

Budur buğuyu, sıcaklığı doğuran, sezilir

Dokunma duyusuyla bu. Güneş doğar, saçar

Işınlarını yeryüzüne, sıcaklık doğar ısıtmadan.

Döner ısı öğeleri geriye, ilk yerlerine, kaçar

Tüm sıcaklığı suyun, toprağın içine, soğur

Kaynak, gün ışığında, değiştirir yerini sıcaklık,

Güneş ışınları, incelir ışıyarak sıcak buğu.

Bundan anlaşılır suyun, ısı öğelerini dışlaması,

Buzların eriyip bağlantının kopmasına yolaçan

Soğuğu dağıtan çözülmede çokluk görüldüğünce.

Sıcak, Tatlı Kaynaklar

Soğuk bir kaynak vardır ayrıca sakız

Fışkırır ondan, ateş başlar, kıvrık

Yalımlar çıkar, benzer ışıldakların tutuşmasına,

Dalgalar üzerinde ışıldamasına, yellerin savurup

Uzaklara götürdüğü, yüzdürdüğü yerlerde.

Birçok ateş öğesi vardır bu da yerin derininden

Kendisince çıkması gereken öğeler, işler kaynaklara.

Kaçar dışarı, yayılır havaya böyle. Ancak

Bunlar yetmez su kaynaklarını ısıtmaya, gerekir

Suda dağılmış ısı öğelerinin de bulunması, birden

Dışarı taşan, kaynağın yüzeyinde toplanan öğelerin.

Bir Arades kaynağı vardır denizde, böyledir,

Tatlı su fışkırır yukarı, kovar çevresini

Kaplayan tuzlu dalgaları; başka yerlerde vermez

Deniz susayan denizcilere tatlı su, böyle

Gökte ararken yerde bulunan çıkarı, tuzlu dalgalar

Ortasından fışkıran böylesi tatlı sular.

Bunun gibi fışkırır ateş özü de kaynağın dışına,

Orada girer özüne sakızın, toplanır, birleşir

Derlenir yumak gibi, ya da ışıldağın gövdesine

Asılır, yalımlanır çıkar yukarı birden, ikisi de

Kolayca saklandığı yerden, işte bir ışıldak

Gibi sakızın içinde de saklıdır ateş öğeleri.

Görmez misin ne biçim durduğunu sönmüş gibi

Cılız bir ışığın yaklaştıkça gece ışıldağına,

Değmeden önce yalıma birden kararmasını? Böyledir

Işıldakta da olan; için için görünür

Kimi nesneler uzaktan, ateş almadan önce

Isıtılınca. Böyledir tüm kaynaklarda durum.

Mıknatıs

Anlatayım doğanın başka bir yasasını daha,

Şu demir-çeken taşlar içinde etkisini gösteren,

Grek dilinde adına "magneta" denen taşı.

Manisa ülkesidir onun yurdu, az bulunan soydan

Sayılır kişilerce bu taş. Dizilir sıralı, halkalı,

Yanyana bağlanır bu taş, çokluk beş, ya da daha çok

Çevrinti yapabilirler aralarında, yavaşça sallanır

Esen yellerle, alttan alta, biri ötekine yapışmış

Gibi asılırlar. Bunların bulunduğu yerde taşın

Bağlayıcı gücü yanındakinden öğrenilir. Birbirine

Geymelenmiş gibi gösterir çekme gücünü bu taş.

Buna benzer birçok soruya karşılık bulmak,

Olayların kökenine varmak için, dinlemen gerekir

Sözlerimi can kulağıyla. İlkin sürekli bir öğe

Akımının çıkması doğaldır gördüğümüz nesnelerden,

Yayılır olabildiğince her yana bu akım, gelir

Gözlerimize, uyarır görme sinirlerini öğeler,

Kokular yayılır belli nesnelerden, serinlik

Gelir ırmaklardan, güneşten sıcaklık, çatırtılar

Duyulur deniz dalgalarından, kıyıları oyan,

Tükenmez sesler çıkar havadan değişik türde,

Bir tuzlu karışım girer ağzımıza geçerken

Deniz yakınından, dönünce ona doğru bir acılık

Duyulur, acı bir içki alınmış gibi. Dinlenme

Yoktur sürekli akışlarda, değişik nesnelerden

Çıkar değişik öğeler, yayılır çevreye, durmaz.

Uyanık olduğundan duyularımız, süresiz, sezer

Bütün kokuları, gürültüleri, duyabiliriz.

Gözenekler Üzerine

Yeniden incelemem gerek ilk bölümde ortaya

Konan konuyu, bütün özdeklerin nasıl geçit

Verici olduğunu; oldukça çıkarlıdır bunları

Bilmek, birçok nesneler için, ancak birer

Ayrılır yanı da vardır olayların birbirinden.

Yargı kesin olsun diye, deşeyim bu olayı:

Yalnızca boşluk, bir de onunla karışmış nesneler

Vardır, yoktur onlardan başka algılanan.

Öğelerle boşluktur gerçek. İlkin terler, ıslanır

Taş oyuklar, yavaşça, yukardan düşen kalın

Damlalardan doğar bu ıslaklık. Terler boyuna

Bizim gövdemiz de, tüy, kıl çıkmaz mı oynaklarda,

Elde, ayakta; yemek bölünmez mi tüm damarlara

Süresizce, besleyip geliştirmez mi örgenleri,

Önemi en az olan tırnağı bile? Böyle duyarız

Maden özünün ne denli sıcaklık, soğukluk

Getirdiğini; sezeriz altın, gümüş kaplardan

Soğukluğu, sıcaklığı dolu bardağı elle tutunca.

Bundan başka: Ses geçer evlerin taş duvarlarından,

Kokular, soğuklar, ateşin sıcaklığı da.

Bunlar demirin özünden bile geçer, öğeler

Dıştan görünmeden girer içeri, yeryüzünü

Her yanından kuşatan, sımsıkı bağlayan gökten

Gelir, hayvanların da, kişilerin de soyuna

Yıkımlar verir sürekli. Dıştan gelir sayrılık

Öğeleri, yayılır enginlere göksel devinmeler,

Yoktur geçit vermez yapıda sıkı nesne, bundan

Belli nesnelerden çıkan öğeler eş uyarım

Yapmaz, bağdaşmaz eş ölçüde tüm nesnelerle.

İlkin güneş kavurur toprağı, eritir buzu, çözer

Sıcaklığı dağların karını, güneşte bir mum gibi.

Ateş de böyle akıtır maden özünü, eritir altını.

Etle deriye gelince buruşur; onlar katılaşır

Yalımların içinde, yoğunlaşır suda kızgın demir,

Yumuşar suda kurumuş deri, kavrulmuş et, çok

Aranan bir yemdir zeytin yaprağı sakallı

Keçiler için, nektar, ambrosia denen özsu

Çıkınca, acıdır uyarımı kişilerde tüm yaprakların.

Yaramaz domuzlara saturotunun yağı, korkunçtur

Onlar için kokusu, ağudur tüm kıllı hayvanlara,

Oysa sağlık nedenidir insanlar için. Pis denen

Çamur tatlı gelir içinde gömülen domuzlara,

Kalkmaz çamura doymadan gövdeleri. Bizce

Sayrılık kaynağı çamur. Bir konu daha var

Aşağıda, ilkin incelemem gereken, anlatayım.

Türlü nesneler var çok gözenekli, ayrı nitelikli

Birbirinden, ayrı yapılı, ayrı yöntemli. Bunlar

Diri yaratıklarda değişik duyuları geliştirir;

Dirilerde duyarlık güçlerinin kendilerine özgü

Birer alanı vardır. Gerçekten görürüz seslerin,

Özsuların, çörek kokularının tadından başka

Bir duyum doğurduğunu, benzemez birbirine nesnelerin

Dokuları, yapıları. Taştan geçer kimi nesneler,

Kimi altından, odundan, camdan, gümüşten geçecek

Yapıdadır; eş yoldan akıp gider sıcaklık,

Hepsinden hızlıdır bunların. Yolların, özlerin

Ayrı yapılarda olması sonucu, gerekçesidir,

Gördüğümüz gibi, önceden, yukarda.

Mıknatısın Açıklanması

İnceledik bunları, iyice araştırdık, bunlardan

Kesin, güvenilir bilgi düşünce edinmek için.

Dönebiliriz sonuca götürecek açıklamaya kolayca,

Gelelim şimdi şu demiri çeken mıknatısa,

Nedenine. İlkin ya taştan ayrılan birçok öğenin,

Ya da çarpmalarla havayı yaran güçlü akımın

Bulunması gerekir. Demirle taşın arasından geçen

Bir akım olması gerekir bunun. Boşalır ortam,

Açılır ortada bir boşluk, düşer demir öğeleri

Birden aşağı, boşluğa doğru, onların ardından

Bütün nesnecikleri birbirine bağlayan bir geyme

Gerçekleşir, bir halkalanma çıkar ortaya.

Yoktur demir katılığında, sağlamlığında

Öğelerle donatılan, birbirine sımsıkı düğümlenen,

Bağlanan bir nesne. Yoktur ortada bir nedenle

Korkuya, şaşkınlığa kapılmanın gereği, kimilerinin

Sandıkları gibi. Düşmezse boşluğa demir

Öğelerinden birçoğu, dizilmez, bağlanmazdı bunlar

Birbiriyle, bağlar onları birbirine sımsıkı

Gizli bağlar, son mıknatıs taşına değin varan,

Bir halkalanma. Geçer bu olay eş ölçüde

Boşluğun bulunduğu bütün yerlerde, altta,

Üstte, yanlarda, bütün yönlerde, saldırınca

Komşu öğeler boşluğa birden. Dıştan gelir

Onlara çarpmalar, yoksa kendi güçleriyle

Yukarı doğru çıkamaz, tırmanma yapamazlar.

Bir neden daha doğuyor bu olayı kanıtlamak,

Ortaya çıkışını pekitmek için:

Ne denli ince olursa halkanın önündeki

Hava, o ölçüde küçültür, boşaltır ara-yeri.

Arkadan gelir, eş ölçüde sürer, kaydırır

Halkayı ileriye doğru, her yandan itimlerle

Götürür öne nesneleri hava. Öte yandan

Esneyen boşluk böyle oynatır, kaydırır

Demiri ileri, böyledir demirin depretilmesi.

Yok, söylendiği gibi demirin bol gözeneklerinden

Geçer, ince bölümlere işler, bölünürse, çok

Ufacık deliklerden akarsa, halkanın arkasında

Bulunan hava, katar önüne demiri, sürer ileri

Denizde yelkeni götürür bir yel gibi.

Gerekir böyle bir nesnenin gövdesinde havayı

Saklaması; gerçekten bütün nesneler gözeneklidir,

Kuruluştandır bu, böyle olmasına karşın yine de

Hava kuşatmıştır bütün nesneleri her yandan.

Atılır devinim evresinde dörtbir yana hızla

Demirin içinde saklanan hava. Bu yöntemle

Kımıldatır halkayı içinden, gerçekten. Ancak

Söylendiği gibi önceden boşalan, açılan

Uzaya doğru kımıldanır yapısı gereği halka.

Özel Çekim Olayları

Yavaşça kayar demir madeni mıknatısa kapılır

Çekilir ileri, devinmede etkilenir.

Ben, Somathracia'nın, mıknatıslanan demir

Halkalarında sıçramalar gördüm, demir

İşi satışlarında bir tunç leğenden durmaksızın

Delice zıplamalar görünüyordu. Mıknatıs taşı

Konmuştu kabın altına. Demiri çekme gücünden

Dolayı kayıyordu ileri geri önünde mıknatıslı

Taşın; bir yığın oluşuyordu, toplanınca

Maden özleri. Maden özünden çıkan öğelerin

Akımı birikir demirin üstünde bulunan

Gözeneklerin önünde, sonradan mıknatıstan

Akım çıkarken yayılır demir boyunca, görüldüğü

Gibi derlenir, şimdiki geçit yerinde. Böyle

Savaşır demir yığınıyla mıknatıs, kovar

Demiri, kendi öz akımı, kendiliğinden olur

Çarpmalar da, akım vurarak depretir maden özünü,

Boşa gider öz olmadan akım. Şaşılır bir olay

Değil bu konular, başka özdekleri etkilemiyor

Diye mıknatıs akımı. Engeldir akıma altın

Gibi kimi madenler, özgül ağırlıkları yüzünden.

Geçirir akımı gevşek yapılı olan, altın

Özlerin gövdeleri, dokunmadan yürür akım

Bir devinme de görülmez, bunlardan sayılır

Ağaç soyundan varlıklar da. Demirin özü,

İkisi arası bir yapıdadır bunlar, biliriz

Kendince devinmesinden, maden öğeleri tutar,

Geçirmez başka nesnelere devinmeyi, aklımı.

Bu nedenle geçmez mıknatıs öteki nesnelere.

Yanıltmaz beni başka konularda bu olay

Açıklamada, ayrı değil ortaya çıkışları,

Az görülmüş bir bağlaşım var bunlarda, ilkin

Görürsün kireçle taşın birlikte geliştiğini,

Odunların boğa tutkalıyla sıkı bağlaşıklığını,

İyi birleştirmeyen, ayrılan tahtaları tutkalın

Bağladığını. Oysa karıştırsan pınar suyuyla

Üzüm suyunu ne tutkal olur, ne yumuşak yağ.

Erguvan boyası kaynaşır yünle, birleşmiş görünür,

Ayrılmaz, solmaz deniz suyuyla, okyanusla

Yıkasan. Özel basınçla bağlanmaz altın altına,

Maden özü birleşmez mi ak kurşunla? Nice benzer

Nesneler vardır birbirine. Yaraşmaz uzun

Konuşmalar sana da, bana da bu konuda,

Soluk tüketmek. Yeğdir az sözle çok iş görmek.

Sıkı bir geymelenmeye dayanırsa nesnelerin yapısı

Boşlukla, dolulukla atbaşı gidiyor, demek budur

En iyi bağlaşma yolu. Buna benzer biçimde

Bağlı, geyneli birbirine çengeller, halkalar.

Böyledir demirde, mıknatısta, bilinen, gerekli durum.

Bulaşıcı Hastalıkların Nedeni

Anlatalım sayrılıkların nedenlerini, açıklayalım,

Budur dileğim. Nedendir bu salgınlar kişi soyuna,

Hayvan sürülerine ölüm saçan, yıkım getiren.

İlkin, birçok öğe vardır yukarda değindiğim,

Bize canlılık veren. Ölüm getirir birçoğu da,

Sağlığı bozar, uçar öteye beriye, rasgele toplanır

Bunlar, sonra yayılırlar ortalığa, havaya.

Sayrılık getiren bir ortam oluşur havada.

Tüm bu salgınlar, bulaşıcılar dıştan gelir,

Sislerde, bulutlarda olduğu gibi, ağar göğe,

Bunlar bir yandan çıkar yerden yağmurlar toprağa

İşleyince, bir yandan da güneş sıcağından

Isınan kokmuş nesnelerden doğar, yayılır.

Görmez misin, yuvasını bırakan, bize gelen

Bir yabancıya, alışmadığı bir ülkenin suyu,

Soğuğu nasıl dokunur, başka bir etki

Gösterir? Bir ayrılık vardır Britanya havasıyla

Mısır'ınki arasında, evren baltasının böyle

Derine işlediği, Pontus'tan Gades'e değin

Uzayan bir uçurum açtığı, insan soyunda

Kara-yanık yüzlülerin yaşadığı yerde. Evren

Dört bölümdür birbirinden ayrı göksel

Yörüngelere, esen yellere göre. Kişiler

Renklerinden, dış görünüşten dolayı ayrılır,

Ulusların ayrılıkları da böyledir, kan soyundan,

Sayrılıklardan. Fil hastalığı Orta Mısır'da

Nil ırmağı yakınlarında, görülmez yeryüzünün

Başka yörelerinde. Diz ağrısı Attika'da, göz ağrısı

Achaia'da çoktur. Böyledir başka yerlerde de,

Öteki örgenleri çökerten bu hava değişimleri.

Uzun süre etkilerse, rasgele, hava akımı bizi,

Yıpratıcı bir durum belirir, yayılır gökte

Bulutlar gibi, sisler gibi yavaşça ortalığa,

Bir değişme, karışıklık doğurur, gördüğümüz

Gibi; bizim ülkemize varınca değişir durum,

Bulaşır bize de salgınlar, dolar içimize

Hızla, baskın gelir, ya sularda, ya yaban

Yemişlerinde yuvalanır, ya kişisel besinlerde,

Ya hayvan yeminde yerleşir, sayrılık taşıyan

Uygun nesneler bekler, çıkar havaya, soluk

Aldığımızda, ağulu salgının bulunduğu, yellerden

Yutarız bilmeden salgın taşıyanları, solunandan,

Benzer bir yolla bulaşır sığırlara salgın, kırar

Geçirir bütün yünlü hayvanları. Önemsizdir

Bizim, salgın bölgesine girip girmememiz, ülkenin

Havasına direnecek bir örtüye bürünmemiz.

Doğa, kendince, getirir bir ülkeye yıkımı,

Çökmüş, bozulmuşsa, çetin işler açar başımıza

Alışmadığımız, yeni bir yıkıma sürükler bizi.

Atina'da Salgın

Böyle bir sayrılık, ölüm getiren yumurcak

Salgını, "veba", yelle çevirmiş Cecrop ülkesini

Bir ölüm tarlasına; çöle döndürmüş yolları,

Ilgarlamış kentte oturanları; Mısır ülkesinden

Çıkmıştı böyle, salgın, yayılmıştı denizlere,

Göklere, yoketmiş tüm Pandion'da yaşayanları.

Yığılmış ölülerle, doldurdu ortalığı bu salgın.

İlkin, hasta ağır bir yanma sezmiş, kanlanmış

Gözler, kara kan gelmiş boğazdan, içerlerden,

Daralmış soluk alma, tıkanmış gırtlaklar,

Kapanmış ses yolları, tinin sözcüsü dil

Kan içinde, kesmiş gücünü salgın; kaskatı,

Devingen salgın, sayrılık özleri girmiş göğüse

Boğazdan, titretir korkudan hastanın yüreğini,

Sarartır, soldurur; sarsılır dirimin tüm düzeni,

Karışınca ağızdan çıkan soluk havaya, benzer

Çürümüş leşten yayılan kokuya. Yitirir

Gövde gibi tin de gücünü, sezilir ölünün

Önceden basıldığı katı eşiğine. Doğar korku,

Yakınmalı, ağrılardan, karışır iniltiler çığlıklara,

Bitmez hıçkırıklar gece gündüz, sık bozulur

Sinirler bu tükenmez boğuşmadan, tutmaz el ayak,

Tükenir bitkinlik içinde gövdenin bütün gücü.

Duymazdı yükselen sıcaklığı, ayırt edemezdi

Gövdesinde hastalar, dıştan ısınıyormuş gibi

Gelirdi onlara; ılık bir duyum sezilir

El değince gövdeye daha önceden, oysa yanıp

Kızarmaktadır ağır ağır ateşler içinde

Gövde tümden, "kutsal ateş" yayılmış gibi

Ele kola. Yanar baştan aşağı kişinin içi,

İşler kemiklere değin yanma, yalımlar varmış

Gibi yanar, tutuşur kursak, içinde işe yaramaz

İncecik, yumuşak, yeğnik giysiler, serinliğe,

Esen yele yönelmişken bütün çabalar, didinmeler.

Gömülmüş kimi buz gibi dalgalarına ırmağın,

Yumurcaktan yanan elini, ayağını batırmış suya

Çıplak, ağzını açıp dalanlar olmuş suyun

Dibine, durmak bilmiyordu kavuran susuzluk

Suyun içine batmakla, çokları gibi başını

Çeşmeye sokmakla, birkaç damlaymış gibiydi

Sanırsın birkaç kova su, dindirmezdi acıyı.

Bitkin düşüyordu yere gövdeler, dili dönmezdi

Hekimlerin, gizlerlerdi korkularını, gittikçe

Gözleri dönen, yanan, kızaran, uykusuz, kaskatı,

Uzaklara dalan gözlerine baktıkça sayrıların.

Başka çok belirtiler görülmüş ölümden:

Gitmiş bilinç korkudan, üzüntüden kararan

Bir alın, azgın, kızgın bakışlar gözlerden

Dökülen, bir hırçın uğultu, kulaklarda vınlama,

Uçuşan bir soluk, sonra yeniden derin, ağır

Bir yelin akışı, bol terlemeler, damlalar

Dökülür boyundan aşağı inci gibi, biraz

Tuzlu, ince, safran boyası bir tükürüktür gelen,

Binbir güçlükle soluk alan gırlaktan, kısılmış

Ciğerlerden, ellerde titreme, örgenlerde sarsılma,

Ayaklarda ilik ilik, durmayan bir sallantı,

Böyle ermektedir sona. Sivrilir ucu, düşer

Burun, oyuklaşır uykulu gözler, çöker içeri

Ağız, katılaşır yüz, gerilir alın derisi.

Uzun sürmez ölmek üzereyken katılaşma gövdede.

Geçer yaşamdan çokluk, güneş ışıyan ışıldağını

Sekiz kez kaldırıp dokuzuncuya geçerken. Kurtulan

Bir kişi nasılsa ölüm yazgısından, sonradan

Yutmuş onu da korkunç bir çıban, eritmiş

Onu oturduğu kara boyalı koltukta, onun

İçin de gerekliymiş ölüm. Olmaz böyle

Seyrek görülen güçte bir baş ağrısıyla ölüm,

Burundan oluk gibi boşalan öldürücü kanla

Tükenir çabası gövdenin, yığılır yere hasta,

Kim kurtulursa, gerçekten, irinli, bol kan

Akışından, ölümden mutlulukla, ya sinirlerinde,

Elinde, ayağında, ya da kemiklerinde bozukluk

Kalır. Bozar döl örgenlerini de yumurcak, ister

Kimi ölüm kapısında, sancıyan korkuyla bıçakla

Kesilmesini bir yanının yaşamak için, yaşar

Kimileri elsiz, ayaksız, gözünün ışığı

Gitmiş, böyle korkunç ürpermeler sarmış kişiyi

Ölümün eşiğinde, kimi yitirmiş geçmişi, belleği,

Bilmez kendini, anımsayamaz kendi geçmişinden

Bir olay bile, yığılmış üstüste ölüler, gömülen

Yok, kuşlar, kurtlar didiklemiş, taşımış uzaklara,

Bir de koku çıkar iğrenç, kimi ölür rasgele,

Kimi kalır bir kıyıda, yiter, gelir geçen

Korkulu günde, bir kuş konar başına yavaşça,

Çalılar arasında pis böcekler, böyle sayrılanır,

Ölür kimi de. Kiminin bekçisidir başında köpekler,

Her yanda koklarlar ölülerin üstünden esen

Havayı, yürekler acısı, öldürücü bir ağu

Bulaşır onlardan yaşama, yok koruyucusu ilaç

Onları, birine tüm koşullar altında yaşam

Soluğu aldıran gücü verecek, göğe baktıracak, yok.

Kimine öldüren bir ağu olmuş, ne varsa,

Ölüm getirmiş kimine de, çok daha acı bir olay

Geçmiş bunların hepsinden,göz kulak kesilmiş

Halk bu salgına karşı, yakınmalı bir durum,

Ölmüş sayardı kendini kim olsa, yok yaşam umudu,

Yürek acıları içinde beklerken sonunu duman

Gibi uçardı can, korkunç salgın tohumları

Yayılmış sürelerce, birinden ötekine tümden.

Yünlü hayvanlarda olduğu gibi, boynuzlularda da

Ölü üstüne ölü, kaçınırdı ölüm korkusu nedeniyle

Evde, yaşamak isteyen yatağa düşene bakmaktan,

Sayrıya yaklaşmaktan. Bu yüzden bakımsız, kimsesiz,

Yardımsız kalan kurtulamazdı acı sona düşmekten.

Kim elini uzatmış, dokunmuşsa hastaya, ün kazanmış

Emeği, çabasıyla, yardım etmişse kıvrananlara

Sürüklenmiş ölüme, ele, ayağa değince. Yarışırca

Ölü taşırdı arabalar gömmek için, atalardan

Kalan geleneklere uymadan. Gömerdi halk kemiklerini

Ölülerin; böyle yarışırca gömüldü ölenler, yaşlı

Gözler, üzüntüler, evlere yorgun dönmeler, yatağa

Uzanmalar acılar, çırpınışlar içinde, kimse kalmamış

Bu korkunç yılda, ölümden, acıdan, sayrılıktan uzak.

Ölmüş koyunları güden de, sığırları otlatan da,

Tüm gücüyle sapanı toprağa daldıran da. Üstüste

Yığılmış gövdeler duldalarda, ölüm kıvranışı,

Sayrılık acısı yüzünden, yıkılmış. Çocuukların

Üstüne gömülmüş analar babalar çokluk. Görülürdü

Ötede beride anasının babasının göğsüne yatmış,

Son soluğunu vermiş oğlancıklar. Azalmamış

Bu yürek doğrayan acılar, kırlardan kentlere

Yığınla akan kimselerle sayrılaştıran özler

Bütün yörelerden taşındılar, evleri, toplantı

Yerlerini doldurdular. Yükselmiş kokan ölüler

Dağ gibi, sayısız ölü kaplamış yolları, atılmış,

Fırlamış, yuvarlanmış, öteye beriye,

Yürümüşler susuzluktan kurumuş çeşmelere, yine de

Kurtaramamış onları, tüm çabayla içmek istedikleri

Sular. Pek çok ölü görülürdü yollarda, alanlarda,

Halkın severek toplandığı yerlerde. Kesilmiş

Elden ayaktan, yarı ölü, bitmiş tükenmiş paçavralar

İçinde kaskatı, korkunç çamurlara batmış, ölmüş,

Sümüksü bir örtü kaplamış derileri, kemikleri,

Pislikten, irinli çıbanlara, çamura batmış gövdeler.

Doldurmuş tanrıların kutsal tapınaklarını ölüm

Yığın yığın ölülerle, tüm tapınaklar dolu ülkede,

Ölenlerin kalıntılarıyla. Sonradan göçmenler gelmiş

Yerleşmiş bu yalılarda, bu kırlarda. Yalnızca pek

Önem vermemişler dine, günün bir üzüntüsüydü bu.

Geri kalıyordu kentte ölü gömme işleri de,

Uyulmuyordu geleneklere, bırakılmıştı hepsi,

Önceden halk yapardı bunları, gömerdi ölüleri.

Şaşırmış korkudan halk, kaçışır, saklanırdı

Korkudan, üzüntüden, acıdan, ölmüş gibi olurdu.

Korkunç, acıklı işler de olurdu, yükselirdi

Çığlıklar koyarken odun yığınlarının üstüne

Ölüleri, yakınlardan, tanıdıklardan, eşten, kardeşten,

Yakılırken ateşlikte ölüler, bir çekişme ölüm

Ölü üstüne, tabuttan ateşe sürülürken.

AÇIKLAMALAR

I

Acheron: Epeiros'ta bir ırmak, tamu (cehennem), öteki dünya, yeraltı ülkesi. Livius'da, Cicero'da, Vergilius'da değişik anlamlarda kullanılmaktadır. Lucretius'da Yeraltının ülkesi, tamu demektir.

Aeneas: Anchises ile Venüs'ün oğlu, Romalıların atası.

Aether: Havanın en üst katı, esir denen alan.

Aleksander: Troya Kıralı Priamus'un oğlu Paris'in öteki adı.

Aulis: Yunan donanmasının Troya savaşına çıktığı Boiotia'daki bir limanın adı.

Charybdis: Messina boğazında bir çevrinti, yutan, yok eden kimse.

Ennius: İ.Ö. 239 -169 yılları arasında yaşamış, çok yönlü, Annales adlı yapıtın yazarı olan bir Latin ozanı.

Helena: Sparta kralı Menelaos'un karısı, Paris'in kaçırarak Troya savaşının çıkmasına yol açtığı güzel kadın.

Helicon: İtalya'da bir yöre.

Hymena: Düğün tanrıları.

Iphianassa: Bir Yunanlı komutan olan babasının (Agamemnon), Aulis'te, savaşı kazanmak için tanrılara adadığı kız, Iphigenia.

Orcus: Suçluların atıldığı karanlık yeraltı ülkesi, tamu, öbür dünya. Otto Seemann "Mythologie der Grichen und Römer" adlı kitabının 207. sayfasında bunun için: "Romalılar bunu Etrüsklerden almış, bir ölüm tanrısı olarak ona kimlik vermiş, pusatlarla donatarak Orcus adını vermiştir" diyor.

Pythia: Apollo Tapınağı'nın bilicilerinden biri, Apollo bununla bildirirmiş sözlerini gerektiğinde.

Thyrsus: Eski Greklerin yaptığı bir tür içki, şarap.

II

Aurora: Gün doğumu tanrıçası, Hyperion'un kızı, Tithonos'un karısı, Eos.

Bacchus: İçkinin, bağlarının, üzüm asmalarının tanrısı. Dionysos.

Ceres: Bolluk Tanrısı. Demeter'in Latincesi.

Chimaera: Ağzından yalımlar saçan bir dev. Bellerophon öldürmüştür onu.

Curetes: Girit'te yaşayan, Jupiter'in doğumundan sonra ona yardımcı olan, buyruğunda bulunan bir boy. Bunlar Jupiter rahipleri olarak anılır, çok gürültülü bir müzikle ona tapınırlarmış.

Curetes Dictae: Girit'in Dikte (Diktinna) denen dağıyla ilgili olduklarından bu adı almaktadırlar.

Cybele: Kaynak bakımından Phrygialı bir kadın tanrıdır. Bütün tanrıların anası sayıldığından kendisine Romalılarca "Mater Magna" denirdi. Uranos ile Gea'nın kızı, Kronos'un karısı, Zeus ile öteki Kronidlerin anasıdır. İda dağında konaklarmış. Grek dininde Rhea adıyla anılırdı. Hannibal savaşlarının Romalıları yıkıma uğrattığı yıllarda rahiplerin isteği üzerine özel bir birlik eliyle Romaya taşınmıştır. Bu tanrıçanın küçük, kara bir taşla kişilendirilen özü bu yolla Anadolu'dan alınmış, Roma'nın Kartaca savaşlarını kazanmasını (İ.Ö. 214) sağlamıştır.

Cybele bütün tanrılık çevresi, bağlantılarıyla Roma'ya Anadolu'dan geçmiştir. Bunun Hititlerde "Kubaba" olarak adlandırıldığını, Sümerlerde de bilinen bir tanrıça olduğunu değişik yazılardan anlıyoruz.

Erguvan boyalı giyimlik: Roma'da Senato üyelerinin toplantılarda giydikleri erguvan rengi giysiler.

Gallus: Tanrıça Cybele'nin buyruğu altında bulunan, onun işlerine bakan papazların bir takımı. Ötekiler de Kabirler, Semivirler, Koribantlardı.

Nektar: Kişilere sonsuz bir dirilik veren su, bengisu, tanrılık içki.

Neptunus: Rhea ile Kronos'un oğlu, Homeros'a göre Zeus'un küçük kardeşi. Grekler buna Poseidon derler; suların, denizlerin tanrısıdır.

Phobus: Savaş Tanrısı Mars'ın (Ares) buyruğunda bulunan bir tanrı.

III

Ancus Marcius: Roma'nın dördüncü kralı.

Cerberus: Yeraltında tamunun kapılarını bekleyen üç ya da yüz başlı bir köpek.

Danaos: To'nun soyundan olup Belos'un oğlu, Aigiptos'un kardeşidir. Argos'a götürmek üzere bir gemiye bindirdiği elli kıza evlenecekleri elli erkeği öldürmek için birer kama verir, kızlar da onun sözünü yerine getirir, yalnızca Hypermnestra kocası Lynkeus'u öldürmez. Bu yüzden tanrılar Danaos'u yerin altına cezasını çekmeye atar.

Furia: Grekçede Erinyen, yeraltında, Hades'te işleri gören kadınlar.

Sisyphos: Korint mitosuna göre tanrılara karşı işlediği bir suçtan dolayı cezalandırılmış: Kayaları dağın eteğinden alır, yukarı çıkarır, kayalar tepeden yuvarlanır aşağı iner, yeniden çıkarır, gene yuvarlanır, bu işi usanmadan yapar durur. Sisyphos kişinin bitmez tükenmez acılara katlanmasının bir örneğidir.

Tantalus: Zeus'un oğlu. Bir gün tanrılara şölen vermiş, şölende tanrılara oğlunun etini yedirmiş. Tanrılar bu etin ne olduğunu anlamış, Tantalus'a bütün yaşayışı boyunca varlık-bolluk içinde açlık, susuzluk çekme cezasını vermişler. Tantalus suyun içinde bile içmeye eğilirken su ayaklarının altında batarmış. Buna Tantalus acısı derler. Tantalus'un Peloponnes yarımadasına adı verilen Pelops adında bir oğluyla Niobe adlı bir kızı vardır. Bu tanrının yurdu bizim İzmir yöresidir..

Tartarus: Yeraltı ülkesi, kötülerin gideceği, acılar çekeceği yer, tamu, öbür dünya.

Tityos: İşledikleri büyük suçlardan dolayı yeraltına atılarak ağır cezalara çarptırılan Sisyphos, Tantalos, Ixion gibi Danaidlerden biridir.

IV

Centauros: Thessalia'da bulunan yarı insan, yarı at gövdeli devler. Bunlar, masallara bakılırsa, Lapithalarla korkunç bir savaşa tutuşmuşlar.

Ceres: Tarım Tanrıçası. Saturnus ile Ops'un kızı, Proserpina'nın annesi. Greklerdeki Kronos ile Rhea'nın kızı Demeter'in Latincesidir.

Charitin: Latinlerin "Gratiae" dediği Aglaja, Euphrosyne, Thalia gibi süslenmeyi sağlayan, Homeros'a göre Zeus'un, sonraki ozanlara göre Dionyos ile Aphrodite'nin kızları.

Eş: Anadolu'da yenidoğan buzağının ardından ineğin kanlı bir gömlek gibi döl yatağından çıkan buzağıyı ineğin karnında bir gömlek gibi kuşattığı söylenen nesneye eş denir.

Faunus, Fauna: İtalyanın eski halk masallarında adları geçen kır, çayır tanrıları. Bunların tutumları Panlarınkilere pek benzer. Çokluk ormanlarda yaşamayı severlermiş. Fauna Faunus'un karısı değil, dişisidir. Tepelerin iyi birer ruhu olarak adları çok geçer.

Fortuna: Bunun adına Tyche de denmektedir Grekçede. Mutluluk, iyi alınyazısı tanrıçasıdır. Geleneğe göre Okeanos ile Tethys'in kızıdır. Latincede alınyazısı demektir.

İo, İaccho: Hera'nın rahibelerindendir. Güzelliğinden dolayı Kronion onu sevmiş, Hera işin içine karışınca kıskanmış, onu yüz gözlü Argos Panoptes'in gözcülüğü altında yaşatmak istemiş. Bunun için de 1o'yu ak bir inek kılığına sokmuş. Sonunda Zeus onu kaçırmak için Hermes'i göndermiş, Hermes bekçiyi önce büyüler, sonra başını kesmiş.

Nymphe: Orman, kır perileri olarak bilinirler. Genel olarak pınarları, ağaçlıkları yer edinmişlerdir. Bunlar müziği, oyunları, türküleri seven, koruyan kimselerdir. Satyrler soyundan sayılırlar.

Pan: Yedi boğumlu flütün bulucusu müzik tanrıları. Pan bir gün su perisi Sirinks'e gönül verir, Sirinks kaçar, o kovalar. Sirinks kurtulmak için kendini bir kamışa çevirir. Pan bu kamıştan bir flüt yaparak acı acı çalar dururmuş... Grek mitolojisine göre kırların, çayırların da tanrısı sayılırlar.

Scylla: Theseus mitosuyla Atina'nın masallarda söylenen kralı Aegeus'un kardeşi Nisos'un kızıdır. Charybdis boğazıyla da bağlantısı vardır. İşlediği bir suçtan dolayı tanrılarca taşa çevrilmiştir.

Selene: Buna Luna da denir. Artemis gibi bu da Apollo'nun ikiz kardeşidir. Gökteki ayın tanrıçasıdır, ayı kimliklendirir. Çokluk kültür tanrıları arasında yer almaktadır. Helios ile (güneş) bir anılır.

Simulacra, figura, forma: Bunlar, daha bunlar gibi nesnenin belli bir biçim, bir düzen kazanmasını gösteren, nesnenin bizim algıladığımız gerçek ölçüler içinde yer kaplamasını, bize görünmesini sağlayan, bizce bilinmesine, duyularımıza gelmesine neden olan, yol açan yapısı, özüyle ilgili, onları kuran durumlarına bağlı olanlara Lucretius bu adları veriyor. Bunlar bizim dilimizde nesneden çıkan, onu bizim duyularımızda olduğu gibi, yalnızca çok küçük bir ölçüde yansıtan özdeşleri, bize gelen görüntüleri, bizi etkileyen, duyularımızı uyaran, belli biçimde, belirli yapıda geldiği nesneyi olduğu gibi veren görünüşleridir. Aşağı yukarı Lucretius'ta anlamları birdir. Bunlara yerlerine göre nesnelerden çıkan, yayılan gömlekler de diyebiliriz.

V

Arcadius: Peleponnesos'un dağlarla çevrili bir yöresidir.

Androgynus: Hem erkek, hem dişi olan bir yaratık.

Bistones: Trakyalı bir boyun adı. Bistonia Trakya ile ilgili olan anlamında.

Cecrops: Attike'nin ilk kralı. Kekrops da denilmektedir.

Diomedes: Theblere karşı açılan yedi savaşta ölüsü bulunan Tydeus'un oğludur.

Flora: Roma'da çiçeklerin, çiçek açımının tanrıçasıdır. İlkyaz başlarında yeryüzünde çiçekleri açtıran buymuş.

Giagantos - Gorgon: Grek - Latin masallarında sık sık adı geçen devler.

***

Eski Grek-Latin masallarıyla ilgili açıklamalar konusunda geniş bilgi almak için bk. "Mythlogie der Griechen und Römer", Otto Seemann, 1895, Leipzig. Ayrıca, Roma tarihleri.