Şükrü Erbaş

1953’te Yozgat’ta doğdu. İlk ve ortaöğrenimini bu kentte yaptı. Gazi Eğitim Enstitüsü Sosyal Bilgiler bölümünü bitirdi. İlk şiiri Varlık dergisinde yayımlandı (1978). 1972 yılında girdiği TMO Genel Müdürlüğü’nden 1998 yılında emekli oldu. Ceyhun Atuf Kansu (1987), Orhon Murat Aııburnu (1996), Ahmed Arif (2002), Dil Derneği Ömer Asım Aksoy (2005) Şiir Ödülleri, Homeros Emek Ödülü (2004) ve Altın Portakal Şiir Ödülü (2013) sahibi. 1985-1988 yılları arasında Yarın dergisinin yazı kurulunda, 1993-1999 yılları arasında Edebiyatçılar Derııeği’nin yönetiminde görev yaptı.

Şiir: Kırmızı Kedi Yayınevi’nde üç ciltte toplanan bütün şiirleri: Küçük Acılar (1984), Aykırı Yaşamak (1985), Yolculuk (1986), Kimliksiz Değişim (1992), Bütün Mevsimler Giiz (1994), Dicle Üstii Ay Bulanık (1995), Kül Uzun Sürer (1996), Derin Kesik (1999), Üç Nokta Beş Haıf(2001), Yalnızlık Heceleri (2003), Gölge Masalı (2005), Unutma Defteri (2007)

Deneme: İnsanın Acısını İnsan Alır (1995), Gülün Sesi Gül Kokar (1998), Bir Gün Ölümden Önce (1999), Sarkacın Kalbi (2002), Çekilme Suları (2009),

(İnsanın Acısını İnsan Alır, Gülün Sesi Gül Kokar, Bir Gün Ölümden Önce adlı kitapları Temmuz 2014’te İnsanın Acısını İnsan Alır (Bütün Yazıları-1) adı altında Kırmızı Kedi Yayınevi tarafından yayımlanmıştır.)

Söyleşi: Eşik Burcu (2010)

Kırmızı Kedi Yayınevi: 132 Şiir: 10

Bağbozumu Şarkıları Şükrü Erbaş

© Şükrü Erbaş, 2012 © Kırmızı Kedi Yayınevi, 2012

Yayın Yönetmeni: İlknur Özdemir

Kapak Tasarımı: Melis Rozental Grafik: Yeşim Ercan Aydın

Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında, yayıncının yazık izni alınmaksızın, hiçbir şekilde kopyalanamaz, elektronik veya mekanik yolla çoğaltılamaz, yayımlanamaz ve dağıtılamaz.

Birinci Basım: Mayıs 2012, İstanbul 

Yedinci Basım: Temmuz 2014, İstanbul 

ISBN: 978-605-5340-38-4 

Kırmızı Kedi Sertifika No: 13252

Baskı: Pasifik Ofset Ltd. Şti.

Cihangir Mah. Güvercin Cad. No: 3/1 Baha İş Merkezi A Blok Kat: 2

34310 Haramiden»/İSTANBUL

Tel: 0212 412 17 77 Sertifika No: 12027

Kırmızı Kedi Yayınevi

Ömer Avni M. Emektar S. No: 18 Gümüşsüyü 34427 İSTANBUL T: 0212 244 89 82 F: 0212 244 09 48

Şükrü Erbaş

BAĞBOZUMU

ŞARKILARI

2013 ALTIN PORTAKAL ŞİİR ÖDÜLÜ

Şiir

Git kurtar kendini dostum! Kurtar canını tüm bağların zulmünden! Ve bırak evleri, onları yapanlara mezar olsunlar! Git! Seninkinden başka toprak bul! Kendi ülkenden başka ülkeler! Ama asla kendi canından başka can bulamazsın! Düşün! Tanrının toprakları sonsuz genişlikteyken, seni alçaltan bir ülkede yaşamanın ne kadar anlamsız, ne kadar şaşırtıcı olduğunu!

BİNBİR GECE MASALLARI

BAŞ DÖNMESİ

Ölümle konuşmaya başlamıştım 

Ağaçlar avuçlarımda dünya masalıydı 

Çiçekler nasıl da sonsuzdular 

Zaman bedenimde tozlanıyordu 

Ara sokaklarda bulanık perdeler 

Bir eski bahçede sedef düğmeler 

Uykulardan kopuyordu yıllardır 

Yağmur değil ben çekiliyordum

Yeraltı sularının rahmine 

Ey kalabalığm kara yalnızlığı 

Yıldızlar taşlarla söyleşiyordu 

Sokak köpeklerinden öğreniyordum 

Sevgisizliğin açık yarasını 

Çakıl taşlarında kış denizleri 

Bedende yamp bedende sönen 

Odalar dolusu hayal kandili 

Güneş evlerden çok 

Mezar taşlarını ısıtıyordu.

Sonra siyah bir denizde bir ışık goncası 

Bir baş dönmesi kanatlı gamzeler 

Dünyayı doğuran bir dünya ürpertisi 

Bir tek söz söylemeden 

Ağzıyla sabaha çıkardı beni 

Üstüm başım kirpik saç topuk dil 

Şimdi daha çok konuşuyorum ölümle...

2009

GECİKME

Paul Éluard't anarak

Uyuyan şu insanların rüyaları adına

Geceyi hırka gibi giyinmiş uykusuzluğun acısı adına

Ağaçların yaprak yaprak gökyüzüne uzanmış arzusu adına

Sokak köpeklerinin ezanla başlayan ulumaları adına

Denizin büyük mavi karanlığı adına

İncinmiş gururun gözyaşı adına

Dağ başlarının mağrur ıssızlığı adına

Nar ağaçlarının kırmızı bereket çanı adına

Umudun umutsuzluktan ağır yükü adına

Kalbine inanmış bütün sevenlerin muradı adına

Yolların cezaya döndüğü uzaklıklar adına

Yolların bağışa döndüğü yakınlıklar adına

Saka kuşunun çembercik kuşuna söylediği şarkılar adına

Şarabın mumla seviştiği geceler adına

Arzusu gövdesinde kalmış ölüler adına

Yoksulluğun uzak derin gözleri adına

Yüzü yere düşen çaresizlik adına

Kavuşmanın kekeme sevinci adına

Herkesten yapılmış duvarlar adına

Kendinden başka doğrusu olmayan büyük aşklar adına

O ışık goncasının arzusu ve korkusu adına

Benim kırk yıl gecikmiş avunmaz zamanım adına...

Aşkı bir gövdeden doğuran dünya

Sen koydun bu kalbi bu güzelliğin önüne

Ayrılığa bırakma beni

Ölüm bir gün nasılsa sürecek hükmünü...

2009

IŞIMA

Adam bozkırın ruh atlası. Denizi susuyor. Kız, kirpikleriyle sonsuzluk veriyor sulara. Sonra bir söz oluyor, bir bakış... Işık gölgeye değiyor. Dünyanın bütün karıncaları yürüyor parmak uçlarına. Hayal oluyor. Heves, ten ateşini düşürüyor kana. Sarı zamanda masmavi bir ağız. Kız, yaşmı unutuyor. Adam ömründen özgür. İki deniz bir uçuruma akıyor, korkarak, cesur. Gözyaşı boncukları veriyor adam kıza. Kız nar ocakları bağışlıyor. Yaz değil, taşlarda çileyen bir yaşama tutkusu. Salyangozlar ağustosböceklerine bırakıyor bahçeyi. Yaprakların duasına tutunuyor adam. Kızın saçları bir bulut türküsü ağzında. Günah, başkaları artık. Adam acıyla mutlu, kız korkuyla kanatlı... Kırmızı bir soluk, kırmızı bir solukla halkalanırken, bütün zamanlardan sesleniyor ölüm: Aşktan başka gerçeklik yok. Her şey dünyada olur. Sevincinizi sevin.

İki denizde iki ayrılık usul usul ışıyor... Aynı arzuyla çınlıyor iki soğuk zaman. Ey uzaklığın salkım bıçakları... Gün başlıyor yalnız gövdede...

2009

ÇEMBERCİK

Hayal evim, arzu çanım, kirpik boncuğum 

Uyudum, sen oldum, soyundum dünyayı. 

Üstümde gözlerinin kemerli köprüleri 

Ağzımda har kuyuları gövdenin 

İki beyaz ırmak bacakların aynada 

Göğüslerin Müşküle bağlarından 

Bir çift naz salkımı avuçlarımda tanelenen 

Tutup topuklarmdan kaldırdım Tanrıya kadar 

Bir ters lalesin gecenin atlasmda 

Dökündüm başımdan aşağı yıldızlarını...

Ay beşiğim, şirin uykum, güneş hecem 

Uyandım, sen oldum, giyindim dünyayı. 

Deniz balkonda yapraklanıp duruyor 

Çembercik kuşu pencerede sabah duası 

Bir bağbozumu şarkısı saçların yastıkta 

Öyle bir sonsuzluk ki ömrün ömrümde 

Sende duruyor dünyanın bütün zamanları 

Başucunda bir şarap kandili 

Mumdan mühürler çıplaklığının hâzinesinde 

Dökündüm sabahtan sonra da yıldızlarını...

2009

ZÜLEYHA MASALI

Sözlerimle bıraktın 

Yusuf kuyusuna beni 

Bir gök damlası yüzün 

Uzaklaştıkça sonsuz 

Sesin çekildi sesimden 

Ağzım kumlar avazı

Kırk ayrılıkla sevdiğim 

Kumaşım tarazlı gece 

Boyam gözyaşı 

O hareli zamanlardan 

Ne bir kirpik yıldızı 

Ne saçlarının sabahı 

Götürdün çıkrığımı 

Ağzıma gelmişken dünya 

Ey Züleyha masalı 

Ben bir zaman yanlışıyım 

Sen zamandan büyük güzellik 

Elinde başkalarının sözü 

Ölümün doğrusunu 

Seç diyorsun şimdi bana 

İpim yılan ıslığı 

Kuyum çınlayan gövden 

Ben o Yusuf'um 

Ölümden sana gelen...

2009

IŞIK HECELERİ

Damla damla akıyorsun gözlerimden.

*

Şimdi yaranda olsam, ağzını dinlesem, saçlarını giyinsem, güzelliğinin göllendiği yatağı sevsem, sevsem...

*

Öyle bir hayal ecesisin ki, her yer sensin. Usul usul dökülen mimozalar, azalan limon çiçekleri, ayaklanan hanımeliler, deniz yaprakları, gülen güneşler, rayiha bahçeleri, bulutlu rüzgârlar... Tanrı da senin gibi var oluyor dünyada.

*

Günaydın sabah sevinci, uykulu gamze, kuyuların rüyası... Günaydın zamamn tanrısı, ağzımda harflenen sonsuzluk, yürüdüğüm gökyüzü... Günaydın bulut türküsü, el çırpan ağaçlar...

*

Yastığa başım koyduğunda başucundaki boşluğa bak. Ayrılık diyordun ya...

*

Bir denizden bir denize kocaman bir ışık vuruyor. Işık gül oluyor. Gülün ortasında kırmızı bir ocak, ocağın ortasında dağılmış bir nar, narın her tanesinde dünya var. Yalnız seni sevmiyorum ben.

*

Usul bir sabah. Tanrı bu saatlerde var etmiş olmalı kendini. Açıklanamaz bir iyimserlik her şeyde. Nar ağaçlarına dedim ki, bir çocuk tanrıyı kalbimin hizasına getirdi; güzelliği incitmesin onu, kötülük değmesin eteğine. Kırmızı küçücük çiçekleriyle fısıldadı nar ağaçları: Ren-gimiz duadır ona, bereketimiz iyilik. Hanımelilere eğildim: Kokunuzu onun saçlarına verin, yastığında açın. Hazla gülümsedi hanımeliler: Kalbin biziz. Uzaklık ne ki aşk için... Mine çiçekleri, kırmızı-pembe-sarı, ayaklandılar: O deniz kıyısına, onun yalnızlığına göçelim mi? Zeytin ağaçlan, püsenli yapraklarıyla uzandılar: Bizim meyvemizin sütü, ona uzun ömür verir; ellerimizle sağıp yapraklarımızla taşıyalım sofrasına. Acem-boruları, dolandığı palmiyenin gövdesinden turuncu bir sevinçle eğildiler: Keşke ikinizin gövdesine sarılsay-dık. Japon gülleri bir bağış gibi açtı gözlerini: Bu aşkın yaşaması için, kırmızı bir hevesten ve kederden başka ne verebiliriz? Muzlar, çocuk beşiği yapraklarım uzattılar: Bizim yapraklarımızı al; altınıza serin, üstünüze örtün. Hurmalar, begonviller, sokaklar dolusu turunç: Bize o kadar az göz, böyle derin bir sevgiyle bakar ki, görünmez acılar çekeriz bu yoksulluktan. Varlığınız, bizim de varlığımız...

*

Odan başımda dönüyor. Pencerenden uzanan koru içimde uğulduyor. Sana ait ne varsa bir yaşama ayini. Zamanlar karıştı. Doğumum ne zamandı, ne zaman öldüm. Ödülüm neden cezam. Bir taş gibi susuyorum. Ey gecikmiş aşk, sen de bir yalnızlıksın bu yılkılık yalnızlıkta...

*

Uyandım. Yaşadığıma bir daha şükrettim. Birazdan kalkacaksın. Odan can bulacak. Eşyalar kirpik kirpik uyanacak. Aynan bayram yeri. Su değil parmakların akacak musluktan. Terlikler ayaklanacak. Giyindiğin her şey teninle sarhoş. Pencere, korunun rüzgârıyla öpecek ensenden. Işık, ışığa karışacak. Ben, bütün bunların ortasında, titreyerek bakacağım sana. İnsan nasıl ağlamaz bu büyük masala. Günaydın, beni doğuran sabah.

*

Dünya kan uykularda. Böyle bir yalnızlıkta seni düşünmek kadar büyük özgürlük yok. Kalabalık,, yağmalıyor insanı. Senden uzak aldığım her soluk, ihanete dönüyor, Sadece sevmek değil bu. Bütün bir dünyasın. Göz-yaşıyla, şiirle, şarkıyla, şarapla, mumla... "Üç nokta beş harf' düştüğüm güzellik. Suyumu kanatlandırdın, taşımı buluta çevirdin, sözümü menevişledin... Sana şükürler olsun ey göklerin ve yerlerin sahibi. Derin uçurumlar üzerinden sevdin beni.

*

Uyuduğum rüya, uyandığım dünya... Bir deniz bir denize taşınacak bu akşam. Bir adam tiftiklenmiş pamuklar gibi çoğalıp duracak. Gece sokaklarına köpükler yürüyecek. Yalnızlık birden kalabalık olacak. Uzaklık susacak. Buluttan ve topraktan iki avuçla kucaklayacağım seni. Ağzın gözlerinden önce ışıyacak. Canımdaki göz göz hayal... Evin dünya artık...

*

Gerçek zamanla yüreğin zamanı nasıl karışıyor böyle... Usul bir gülümsemeyle yürüyorum. Kırmızı bir bulut yüzün. Bir çınar ağacının gölgesindeyim. Yapraklar değil saçların dökülüyor üstüme. Mavilikte bir görkem. Şarkılar dinliyorum. Parmakların, sesinden önce akıyor içime. 'Uçan kuşlar sarhoş olur' bir daha inanıyorum. Saka kuşlan bayram yerine çeviriyor alacakaranlığı. Öyle zamanlar bağışladın ki, ölüm de ayrılık da yitirdi hükmünü. Günaydın büyük güzellik. Acı sonsuzluk merhaba...

2009

YASEMİNLERİN SABAHI

Gökyüzü bulut bulut uyanıyordu Tanrının büyük yalnızlığından Ağaçlar birer ses salkımıydı kuşların ağzında Ayın puslu cümlesinde evler okunaksız harflerdi Yasemin kokularından bir ışık sokaklarda Gittim denizin lacivert bahçesine oturdum Ölümün mü hecesiydim yaşamın mı bilmiyorum Arzuyla vazgeçiş canımda halkalanıyordu Ses değil sessizlik değil zaman değil mekân değil Ağzımda bir çocuktan kalma süt kokuları Kirpik ırmakları dil pınarları parmak yağmurları Kayaların masalını dinliyordum kumlardan Dağlar gecenin merhametinde çıkıyordu sabaha Ey yalnızlığın yaprak döken mahşeri Ayrılığın büyük harfiydi her şey Sen bir deniz kıyısında gonca zamandın Ben eski şarkılardan eskiydim kimsesizdim İçimde dünyanın bütün akşamları Tuttum ağzının sabahına sözler söyledim Ey güzelliğin ölümden büyük yaşama gücü Yalnız ölenler unutur birbirini Seni sevmeye yeni başladım...

2009

KEHRİBAR

Kalbim 

Kederin kime 

Uzak sensin.

Kaç orman uğultusu 

Kaç ay ışığı 

Kehribar içindesin.

Bütün sözleri denedin 

Yol ve taş 

Eşik ve sarkaç.

Açıldı can evin 

Ölümle menevişli 

Usta yalnızlıksın.

Heves, keder 

Mezarı rahminde 

Vadesiz sözsün.

Ağzı kanatlı sabah

Bedeni mavi süt 

Çocuk ne yapsın.

Güneş çekildi arzudan 

Hayal hatırada soğuyor 

Kalbim

Gölgeler içindesin...

2009

AY TUTULMASI 

ya da

ŞEB-İ GAM

Aşk ihtiyarlar, vücut da soğur.

ŞOLOHOV

Denizin yataklara dolduğu bir gece 

Şarabın denize dolduğu bir gece 

Sözcüklerin şaraba dolduğu bir gece 

Dünyanın sözcüklere dolduğu bir gece 

Bedeninin dünyaya dolduğu bir gece

Seni değil

Kendi etimi öpüyordum ben.

Ey mazlum hayal, kanatlı yalnızlık 

Sensin bütün arzulardan esen.

2011

AL YEŞİL PENCERE

Yıldızlardan indim 

Yapraklardan indim 

Köpüklerden indim.

Taş yumuşacık 

Toprak sıcak 

Merhameti öğrendim.

İnsan sözlerden yapılırmış 

Payıma düşen rüyayı 

Gördüm bitirdim.

Kim çırpınırdı bunca 

Ölüm olmasaydı 

Güzellik, sana sığındım.

Bir salyangoz söyledi 

Daha yüce değilmiş 

İnsanın yaşama tutkusu.

Seni sevdim

Canıma yürüdü bütün zamanlar 

Yerlere göklere doldum.

Ey al yeşil pencere

Ol aşk ehli söylemişti çok önce:

Defter tutsam olancası bir gündür. *

2011

*Karac' oğlan

BAHÇEMİZDE NAR AĞACI YOKTU

Orada hayalet bir değirmen

Nazlı buğday başakları, dua, bekleyiş

Rüzgârları soyunmuş parmak sular

Terli bir gökyüzü, can sıkıntısı, ağır zaman

İçine bağıran bir adam

Nereye büyüyeceğini bilmeyen çocuklar

Etekleri yaz bahçesi bir kadın

Orada merhametli yoksulluk 

Sürmeli geceler, bulanık sabahlar 

Güneşle çiçeklenen yorgunluk 

Ay ışığında solan sözler 

Atların köpeklerle konuştuğu bir bozkır 

Yıldızlar çıkmadan görünmeyen gökyüzü 

Bakır bir tencerede eriyen evler

Orada masalların hevesi

Bir küçük radyoya dolan uzaklar

Üzüm kağnıları, elma günahları, ıslak rüyalar

Mezarlıkta içilen bir sonsuz sigara

Ayva sarı tüyler komşu camlarda

Kâkülünde annesi halkalanan kızlar

Uzak akrabaların getirdiği yalnızlık

Sevgilim, çemberciğim, arapbülbülüm

İki gözün kocaman iki gökyüzü

Neden ağladığımı soruyordun ya sevişirken

Bahçemizde nar ağacı yoktu bizim

Senin ağzın yoktu gövdemiz tarazlanırken

Arzular kaşımızda başlar kirpiğimizde biterdi

Ağlamıyordum

Benim geçmişimi senin geleceğini seviyordum...

2011

HECE KAPISI

Ol hayat ehline sorumdur Araf'tan 

Ölüler bu dünyada yaşamazlar mı?

Kaç arzuyla çınlar mezar taşları gecede 

Hangi tanrının günah çanıdır bedenim?

Kediler çınarlar, hüsnüyusuflar 

Seni sevmeye benimle eğilmezler mi?

Bir hece kapısından geçtim ki sonsuzluk

Ağzınla topukların arasında değilse nerdedir?

Yaşadım mı seni taflan korusu pencere 

Harfler bu uzaklığı ölümden kurtarır mı?

Ardıçlar, köknarlar, katran ağaçları 

Kirpiklerin değilse nasıl böyle uzarlar?

Ağzımdaki süt dişi, ey hayıf duygusu 

Kim verecek bana senin özgürlüğünü?

Söylenmiş şarkım, gülümseyen ayrılığım 

Zülüflerin dolaşıyor yıkık manastırda hâlâ...

2012

TANRININ BEŞİĞİ

Serçelerin sulardan önce aktığı bir şadırvanda 

Ölümden, tanrıdan, zamandan özgür dedem 

Yüzünde beni severkenki sabahların buğusu 

Sonsuz bir günbatımını gülümseyip duruyor.

Ey ıhlamurların çınarlarla söyleştiği bahçe 

Geç okudum yapraklarının açık defterini 

Senin bağışınmış gövdemde çiçeklenen hayat 

Şenmişsin sonsuzluğu cammdan taşıran aşk.

Sevgilim...

Tanrının beşiğiymiş koynun diye uyuduğum rüya.

2012

GÜNEŞ FİLİZİ

Akasya ağaçları söyledi önce 

Delice kuşlarından yapraklarıyla 

Irmak boylarında birer tanrı ıslığı 

Yılkılık istasyonlar, kamışların duası 

Sabah ezanları söyledi, çalgıcı kahveleri 

Gözleri bütün dillerde merhametin gökyüzü 

Köpekler söyledi sokakların ıssız çamyla 

İncinmenin ebruli ipini geçirerek canından 

Kirpikleri avuçlarında birer kandil ölüsü 

Çay bardaklarında soğumuş ihtiyarlar söyledi 

Eşikleri hayıf terazisi evler 

Deniz turnaları, balıkçı rüyaları 

Arastanın rüzgârsız dükkânları söyledi 

Çerçevesi can çekişen zaman eskileri 

Değirmenler, okul kapıları, paslı pulluklar 

Emekleri yüzlerinde soğumuş hayal 

Uyku diye ikinci yoksulluğu uyuyan 

Ustalarından yapılmış çıraklar söyledi 

Dünyanın bütün aşklarım toplamış 

Güneş filizi parmaklarına

İki çocuk söyledi günahlardan taşarak:

Yaşamayı kimse bağışlamaz bize 

Biz onu ölümün ana rahminden 

Aşka dönmüş bir beden arzusuyla 

Harf harf yaratarak çeker alırız.

Ömür Hanım, ışık hecem, 'mihrap sırrım' 

Gökyüzünün mavi kanını doldurup ağzıma 

Gecesi gündüzden yüce bir zamanda

Buydu, boynundan topuklarına yazdığım.

2012

Evlerin pencerelerini tamamıyla açabilen tek bir rüzgâr biliyorum: Ortak keder.

MAX HORKHEIMER

DEVLET DERSİNDE ÖLMEK*

Bilmez misin ki bu dağların ağaçları kayalardır.**

Ferit Edgü/ Yaralı Zaman

Bilmez misin bu evlerin özgürlüğü mezarlardır 

Üç renkli bir kefene sarılır rüyaları.

Harflerden ve taşlardan bir gelecek ağıdı 

Herkes dağlardan bir kandile pervanedir burada.

Ölüm korkudan merhametli, diyor, avuçları toprak 

İçinde soğumuş bir tanrı, tükenmiş namazlar kılıyor.

Kar yosunları, dişbudaklar, yaban cevizleri 

Evlerin pencerelerine üşümüş fotoğraflar getiriyor.

Halkın kirpiklerinden bir beşikte çocuklar 

Üç zamanı birden büyüyor katillerine gülümseyerek.

Beyaz tülbentlerinde siyah zamanlar 

Kadınlar çaresizliğin cenazesini kaldırıyor.

Ölüler son nefesleriyle karları tutuşturarak 

Üniformalı bir sabaha çıkıyor dağlardan soğuk.

Ben sana geliyorum, ters lale, yedi göller, zeytin acısı

Her sözünle o çocuklar yeniden doğuyor ağzından.

2012

* Ece Ayhan

**Ma tu nizam ku daren van çiyayan zinar in.

İLK HARF

Tanrılar arasında insan yalnızlığı mı 

İnsanlar arasında insan yalnızlığı mı? 

Korkusu küçük düşürüyor hayatımızı 

Ne diyordu ince şeylerin annesi 

"Ötekini oku, derinde dipte duranı."*

Kilisenin bahçesinde mumdan bir harita 

Bütün göç yollarının iki ucuna tutunmuş 

"Geride kalmanın cezasıyım -diyor-

Biliyor musun, hoyratlık değil de 

İncelik yakıyor canımı..."

Bu kalabalıkta bu tenhalık-

Sevgilim, bütün sözlerimi 

Mazlumların rüyasından seçtim ben. 

Budur, düşünmeden bildiğim 

Budur, ayaklarına serdiğim has bahçe...

2012

BUMERANG

Camlarından dünyanın görünmediği

Bir kendine ceza sıvasız evlerden

Fırlar altın güneşlere bir bumerang.

Hayal çarşılarda kayıp odalar

'Yürür asfalt ovalarda abdal'*

Ağzında deftersiz kalemsiz bir acı

Döner sonra insanın en eski bilgisi:

Sokaklar evlerden yapılırmış

Sokaklar evlerden yapılırmış...

Sevgilim

Yoksulluktur biraz da

Yüzünde gamzelenip duran sözlerim...

2012

ŞEHRAZAT

Bir mihrap mumu ak göğsün üstünde 

Ağzının burcundan ayaklarının ucuna 

Ayetler indirdi sabahlara kadar 

Bütün sevda sözlerinden dünyanın

Ey ay ışığı şarkıcısı 

Elinde gecenin perdesiz çalgısı 

Şendin aynalar pazarındaki gölgeyi 

Güneş şenliğine çeviren Şehrazat...

Gamzelerine cemreler düşen 

Ayrılık görmemiş bir bahçede 

Badem çiçekleri deniz,, incesaz bir gökyüzü 

Yapraklanıp durdu canımda boşluğun.

2012

ÇİÇEKSİZ KAPI

Deniz bahçesi. Yoksul sözler. 

Tarlalardan odalara buğday kederi 

Başı önüne düşmüş dağ rüyası 

Üzüm şırasmdan bir kandil akşam 

Kimsenin geçmediği yollarda 

Kirpik kirpik soğuyan bir kadın 

Karlar altında anisiz mezarlar 

Gökyüzünden kesilmiş bir dilsiz baca 

At arabası. Yıldızsız pencereler. 

Eşiklerden yapılmış yavru köpekler 

Minareden kahvenin pervazına 

İki dünya mahyası harfler 

Tel oyalarda bir salkım arzu 

Taşlardan ağır çileyen çocuklar 

Çamaşır ipleri. Yer sofraları.

Komşu bahçelerde bir heves güneş 

Gözyaşı boncuklarından sevgi sözleri 

Sarı defterleri alm çizgilerinin

Yer altı mağaralarında boğulan sular...

Ey bunalmış zaman. Çiçeksiz kapı.

Ey iğde kokulu ana rahmi 

Sen açtın can evimi sen kapadın

Kalbimde kaderinin mührü 

Ağzım gökyüzü

Gittim ve geldim, söyledim ve sustum 

Dünya bir gölgelikmiş*

Doğan ve batan günden öğrendim...

Sevgilim

Önce ölümden, sonra senden doğdum ben.

2012

*Bir Kütahya türküsünden

GÖNÜL HARESİ

Deniz uzakta değildi. Belki de odanın içindeydi. Puhu kuşları dünyayı uykulara boyamıştı. Perçem Çayı, sarmaşık köprülerle iki yakasım seviyordu. Ay ışığı, göğsünde bir murat mahyasıydı. Yıldızlar tanrıyla konuşuyordu. Saçların ormanların uğultusu, topuklarında Hafız'm bahçesi, kırmızı bir zaman oluyordu ağzın. Şarabın Samanyolu, içimdeki arzuyu kekeme bir merhamete çeviriyordu. Ayrılık bir kuyu suyuydu henüz. Üstündeki tüllerden çıplak bir sesle döndün: "Hayatın gecesi, lambasını da beraberinde getirir."* Kirpiklerinden dudaklarına, uzak ıssız yollar düşüyordu. Bunu çok erken biliyordum ben. Sevgisiz kadınlardan, soğumuş erkeklerden, evler ölüsü çocuklardan biliyordum. Gülümseyen bir acıyla tutundum soluğuna.

Ey gönül haresi keder, insan kendinden ne kadar uzağa gider...

2012

*C. Chaplin

DOLAP

Biz şimdi evlerde, dünyaya katılmış 

Oyalı lambalar, boncuklu masalar

Komşular, çarşılar, haberlerde üzüntü 

Bir eski vicdan eşyalar altında 

Buğulu camlarda sokakların billuru 

Başkasında soğumuş bir pıhtı mutluluk.

Biz şimdi evlerde, dünyayı anlamış 

İlaç kutuları, çocukların kaderi 

Artan akrabalardan yere düşen uzaklık 

Bir mendil gözyaşı tenha sinemalarda 

Cenaze törenlerinde güngörmüş korku 

Bir özgürlük hayaleti kadife perdelerde.

Biz şimdi hayıf duygusunu geçmiş çoktan 

'Bu bizim hayatımız'dan bir yufka kalkan 

Yazmıştım daha önce, köpekler 

Kemiklerini çıkarıyor gömdükleri yerlerden. 

İnsan ruhunun pazarı, sevgilim İnsan ruhuna kurulurmuş yine...

2012

BAHÇE, ÇİY TANELERİ, YILDIZLAR

Bir süt ırmağı akıyordu boynundan 

Omuzlarında iki dolunay göllenmişti 

Karnı altın güneşlerde buğday tarlaları 

Göğüsleri bağ bozumlarından bir salkım şıra 

Dünyanın bütün gülleri ağzında açıyordu 

Çoban ateşleri, nar oyukları, yıldız böcekleri 

Gövdemde sonsuzluğun dilsiz ayini 

Tanrı kirpiklerinden yürüyordu canıma.

Avucumdaki çizgilere baktı uzun uzun 

Kalktı. Kalçaları üç kere çizdi kendini 

Bahçeye çıktı. Eli göğüslerinde. Ürperdi.

Bir avucunda çiy taneleri, ötekinde yıldızlar 

Eski zamanlardan bir murat masalı 

Döndü. Tek tek yerleştirdi diliyle kirpiklerime: 

"Benden sonra çiy tanelerini dökeceksin ama 

Yıldızlar seni uzun yaşatacak, unutma"

Zaman sayılmıyor sevgilim 

Hayat Kaf dağımn ardına çekildi 

Çiy taneleri kumlarda birer Leyla masalı 

Yıldızlar başka avuçlarda terliyor 

Kimse kendinden bir yere gitmiyor 

Yaşıyoruz sessizce yaramızı severek.

2012

TURNA TÜRKÜSÜ

Bozkır. Yelkovan otları. Gökyüzü masalı. 

Irmakla birlikte bulutlara akan kavaklar 

Boşluğun alın yazısı bir çift tekerlek izi 

Güneşte bembeyaz kesilmiş mısır tarlaları 

Rüzgâr değil, otların yedi renkli soluğu 

Ayrılıktan yapılmış bir turna katarı 

Toprağın buğusu tanrıya değdi değecek. 

Sığırcık kuşlarından bir serinlik ağzmda 

Adam maviliğin ıssız türküsü 

Eski zamanlardan bir emek cümlesi kadm 

Bahçe duvarındaki sarmaşık sözüne karışıyor. 

Köpek uyandı. Bir toz yumağı kadının ardında 

Rüyaları uykulardan uzun salkım çocuklar 

Elma ağaçlarında birer kırmızı şarkı.

İnce çılgaları uzakların harfleri Tepeler her gün biraz daha yüksek.

Kuyu, kendi ipiyle asılmış

Bir sonsuz can sıkıntısı çatılarda zaman

Elinde bir masal azığı, kadın tarlaya gidiyor.

Babam Tahtalı Köprü'nün ayaklan dibinde öldü 

Annem bahçelerden namazlara ölüm hazırlığı 

Kuyuyla birlikte kayboldu avlu 

Sarmaşık, komşu bahçelerde el çırpıyor 

Çocuklar çoktan birer rüyasız uyku 

Sığırcıklar puhu kuşlarına bıraktı yerini 

İnce çılgalardan gidenler hâlâ uzaklık hevesi 

Ey çocukluğun sonsuz baş dönmesi 

Bir turna türküsüyle yazdım bu şiiri 

Sevgilim

Hangi acıyla yaprak dökersek dökelim 

İnsan kendini seveceği bir dünya buluyor...

2012

BADEM AĞACI, İKİ ÇOCUK, ARI KUŞLARI

be dia koçakoğlu'na

Badem ağacı 

Sende dünya çiçek açtı 

Bende sessizlik

Deniz yapraklandı 

Dağ bir dua 

Şarkı söylüyor tanrı

Biri köklerinin arzusu 

Öteki dallarının düğünü 

İki çocuk avucunda

Kirpikleri bal mührü 

Sesleri çiçek tozu 

Arı kuşları çok uzak

Kim görür bu baş dönmesinde

Rüzgârdan ince

Bahçeyi boyuyor bir kertenkele

Frenk yemişlerinden bir kolye

Atlas gerdanında

Kale taşları çocuklardan güleç

Sevgilim

Bu kadar çiçekleniyor 

İçimdeki ihtiyar:

"Böcekler, ağlamayın!

Âşıklar da, yıldızlar da 

Ayrılmak zorunda birbirlerinden"*

2012

*Kobayaşi İssa

GELECEK HATIRASI

Metalin baş dönmesi 

Sonsuz çarşılar 

Kırk kimlikli yalnızlık 

Eşyaların ıslığı 

Pervane arzular 

Ödünç sevinç 

Hükümsüz özgürlük 

Kan pıhtısı gövde 

Hızın hatırası 

Bir günlük gelecekler...

Işık burcum

Bir Karac'oğlan ıssızlığı ağzımda 

Plastik zamanlara şiirler söylüyorum.

2012

YANILSAMALAR

Kalabalığın pervanesi sustu 

Gecenin çıplak atlasında 

İlk insanın elleri konuşuyor.

*

Avuçlarında yağmurun küçük harfleri 

Kumlar bir ırmağı denize taşıyor.

*

Yazmasaydım, yaşamamış olacaktın.

*

Etekleri gurbet ile mühürlü

Bir gelin ağıdıyım bacasız evlerde.

*

Ey sonsuz gençlik

Aynı yaşta oluruz bir gün.

*

Mezarlıktan denize doğru 

Bir erguvan yolculuğu 

İki dünya birbirine dolaşıyor.

*

Ne oluyorsa perdeler çekilirken oluyor

Sessizce dışarı çıkıyorum.

*

Kaç gündür aklımda kirpiklerinin gölü 

Boğulmuş bir zamana bakıyorum saygıyla.

*

İki kaşının arasındaki mührü gösterdi 

"İnsanın ruhu görülebilir mi?"

Harfler kirpiklerinden dökülüyordu.

*

Parkın gölgesine ilişmiş bir emanet zaman 

Çocuklarla çiçekleniyor sessizce 

Yalnızlık odalara sığmıyor.

*

Açıl susam açıl!

Ev, masalını terk etmiş çoktan.

*

Çocuklar hayatın harflerine taşı ekledi 

Anneler biraz daha uzağa bakıyor 

Anneler biraz daha beyaz.

*

İnsanın yarası sağken iyileşir.*

Bu sözle ışıdığım gecenin sabahı 

Otuz dört çocuğu öldürdüler.

*

Mezar taşlarının dili yok, unutma.

*

Konuşuyorsun ya 

Sisten güneşe çıkıyor 

Kırmızı kuşlar.

*

Annem yine sustu

Alyansını çevirip duruyor parmağında 

Hiç geçmiyor duvardaki zaman.

*

Güneş değil, inandım

Serçeler başlatıyor sabahı.

*

Çocuk boncuklu bir keder 

Kadın yeni tanrıların kayıp duası 

Adam durmadan camlardan düşüyor.

*

Bahçenin ortasında bir torba tuz 

Domates fidelerimi yiyorlar, diyor 

Salyangozlar bu kötülüğü bilmiyor.

*

Bu kadar inanmasaydı

Ne doğrusu çekilirdi ne yanlışı.

*

Sözüm ağzında kaldı 

Kime ne söylersen söyle

Benden başlayacak cümlen.

*

Cennet mavi olabilir ama 

insanın çilesi daha güzeldir.* 

Hayatımı sevdim birden.

*

Yarasalar ay ışığını paylaştırıyor bahçeye.

*

Yaşamadıklarımızın hatırası, dedi 

Elindeki kitabı uzatarak.

*

Bütün bu sözlerin bir tek hükmü var 

Seni seviyorum.

*

Bu nasıl bir bağış tanrım 

Ölüm, yaşarken acı veriyor insana.

*

Eğer bizi sual eden olursa 

Boynum armut sapı canım sağ söyle

*

Zeytinler çiçeklendi 

Deniz kirpiklendi

Öyle bir geçti ki yoksulluğumuzdan

Cammız yapraklandı.

*

Susmak iyileştirmiyor yarayı 

Yeni yerlere varıyor eski sözler.

*

Kapıların kapanma saatleri 

Eşik, gölge, kirpik-

Bir elini ötekinde ısıtıyor yalnızlık.

*

Yaşlı dünyanın sessiz atları 

Otlamaya devam edecekler bozkırda.* 

Ölüler gökyüzüne gömülseydi keşke...

2012

*Sırasıyla, Metin Eloğlu, Van Gogh, Ercişli Emrah, Gérard Chaliand

YAZI

Ve şairler boyuna kimlere yazarlar? 

Yıkılmış köprülerin başında 

Ürkmüş boşluktan biri inliyorsa 

Ve şairler onlara geldimlere yazarlar.

BEHÇET NECATİGİL

Bir Başka Bağbozumu

DİLSİZ USTALAR, SUSKUN ÖĞRENCİLER

Gaz lambasının, dünyayı küçücük odalara sığdırdığı, uykuları korkulu bir hayale çevirdiği zamanlardı. Akşamlara kadar toprak yollardan, buğday tarlalarından, yalınayak çocukların meraklarından kalkan tozlar, sabahlara kadar ince bir yorgan gibi örterdi yatakları. Puhu kuşları taşların başına, delice kuşları bahçedeki akasya ağacına konardı. Yıldızlar, yıldızlar... Hangimiz bilebilirdik bir Ömür ışıyıp duracaklarım. Yazı iki kere sarıya boyayan harman yerleri, birer güneş ocağıydı. Yorgun atlar, sineklere yenik düşmüş öküzler, traktörlerden hatırlıydı henüz. Dünyanın bütün ırmaklarından büyük olan Saray Çayı, bedenimizin ilk karıncalı aynasıydı. Köyün içinden geçen Ankara-Sivas yolu, gündüzleri ayrı uzaklara giderdi, geceleri ayrı... Uzak kasabaları köy köy gezdiren çerçiler mi getirmişti ilk plastik kapları? Ya o transistorlu radyo, geceleri yalnız uzun dalgayı çeken. Kahire o zamanlar girdi evimize, İstanbul o günlerde, Ankara, Erivan o yalnızlıkta. "Sierra söylerken bülbüller susar" diye kendini öven radyomuz kuşkusuz radyoların birincisiydi ve babama bir inek parasına mal olmuştu!

Akşamlar, biçilmiş ekin kokularıyla gelirdi; sesleri banka kredisinin faiziyle yükselen babalarla, etekleri yemek derdine düğümlenmiş annelerle gelirdi... Güz, altın salkımlarında yaz güneşleri, üzüm kağmlarmdan bir büyülü zamandı. Okul zamamna birkaç masal, birkaç kısas-ı enbiya hikâyesi, birkaç bahçe yolma kalmıştı. Ey elma bahçelerindeki kırmızı zaman, iyi ki dallarınızdan düşmüşüm, yoksa nasıl öğrenirdim kadınların güzelliğini...

Dedem ölmemişti. Babam benden gençti henüz. "Dağlar dilsiz ustalardır ve suskun öğrenciler yetiştirirler" diyen Goethe'yi okumadan, bu iki insandan öğrendim kuyularm dilini. Annem, ahırdaki ineklere, bahçedeki domateslere biberlere ve çocukların açlıklarına iliklenip çözülen bir sedef düğmeydi. Evlerden birer tanrı suretinde çıkıp, daha yalmz birer tanrı olarak dönen erkekler, kahvelere camilerden daha sadıktılar ve çocuklarından çok merak ederlerdi "ajans haberlerini." Hiçbir şey yapmadan, günde on kez hükümet yıkıp hükümet kurmayı; yüksek sesli devlet sevgisinin, ters yüz edilmiş bir yalan olduğunu; kendinden başka kimseye inanmamanın mağrur yalnızlığım; sevmek arzusuyla aldanma korkusunun nasıl bir cehennem yarattığım; duvar diplerinde tanrı diye yağmura nasıl dua edildiğini onlarda gördüm. Yıllarca küfrettikleri devrimcilere, Deniz-Yusuf-Hüseyin'in idamlarından sonra, derin bir mahcubiyet ve saygıyla nasıl ağladıklarım da gördüm onların.

"Ben, bir başkasıdır" diyen Rimbaud'yu bilmiyordum henüz. İnsanın ben'inin, dünyamn bütün insanlarından, doğanın bütün varlıklarından oluşan bir mucize olduğu, o günlerden kalma bir gizli bilgi olmalı: ishak Amca, Seton Amca, Ohannes Amca, Dudu Teyze, Mi-nas, Daniel, Urıpen, Mikail, boyalı yumurtalar... bizi terk etmemişlerdi henüz. Ben bugünkü yaşımda, onlar o günkü yaşlarında, iyi yürekli bir tanrının zamanında buluşsak bir gün, şimdi üstünden asfalt yol geçen maşatlıkta, nasıl bir keder, nasıl bir sevinç olurdu acep...

Ve sonra yağmurlar... Bulutlar ipe dizilmiş boncuklar gibi inerdi yere ve ayaklarımızdan sırtımıza doğru yağan çamura dönerdi bir solukta. Sonra karın uzun, beyaz tarihi... Çöl ve deniz, kitapların uzak masallarıydı ama kar alınyazımızdı. Evler, bahçeler, dağlar ve yataklar, hele de aym halkalandığı gecelerde, bir ıssızlık çam gibi sesler verir, sesler alırdı. Kar olmasaydı, bozkırm yalnızlığı eksik kalırdı. Toprağın iki uzun rengi vardı; sarı ve beyaz... Kadınlar, erkekler, çocuklar; bu iki rengin sarkacmda, bir baş dönmesi halinde yaşarlar ve ölürlerdi.

Seslerin harflere döndüğü yer olduğunu çok sonraları anlayacağım bir yeni dünyaydı okul. Siyah önlük, kurşun kalem, bir küçük tahta çanta, karatahta ve tebeşir. Amerikan yardımı süt tozunun, belleğimi bugün bile ayağa kaldıran bulantı günleri. Öğretmenimiz nasıl da her şeyi biliyordu! Öğrendiği her yeni cümleyle, küçücük hayatım hem biraz daha sevip, hem de o hayattan biraz daha uzaklaşacağım, o yaşlarda hangi çocuk bilebilir ki... Haritalar, bugün bile bir giz gibi alır aklımı. Uzun kış gecelerinin masalları, şehirler yollar ırmaklar dağlar ovalar olarak, sınıfın duvarında asılı duruyordu. İlk yolculuklarımı, bu mavi sarı kahverengi yeşil işaretler arasında yaptım ben, kirpiklerimle gidip kirpilerimle gelerek.

Ve bir gün, çocukların ve kitapların tanrısı, henüz üçüncü sınıftayken, bir sandık dolusu kitabı önüme boşaltıverdi. Denizler Altında 20.000 Fersah, Tom Sawyer'in Maceraları, 80 Günde Devr-i Âlem, Hz. Ali ve Hayber Kalesi, Kerem ile Aslı, Polly anna, Pinokyo... Şehrazat'ı ve Şehriyar'ı, Binbir Gece Masalları'nı bilmeden sevdim. Jules Verne bendim. Mark Twain ben. Hz. Ali, Aslı'nın Kerem'i... Robinson Crusoe değil ben kuruyordum ıssız adayı. Köy, küçüldükçe küçülüyordu! Ben, '68 kuşağına doğru büyüdüğümü bilmeden büyüyordum.

Yozgat bir kar kentidir/ Sürmeli bir türküdür/ Serttir soğuktur küçüktür.} İki dağın dudağına kısılmış/ İncecik bir sudur! İçinde zamandan başka her şeyin aktığı.../ Güneşi bir nazlı konuktur yazlar içinde/ Ömrü çiçeklerin rengi kadardır.! Ağaçları çatılardan yüksek/ Avluları evlerinden geniş/ Bir rüzgâr kentidir Yozgat/ Çam kokuları, bıçkın delikanlılarıyla! Yıllardır kesilmeden esen! Yoksullukla düşlerin iç içe büyüdüğü! Dar sokaklar eğri evler boyunca...

Kadım bir eski zaman resmidirj İşin ve konuşmanın tutkun aynasında/ Erkeği odalar dolusu ağırlık.../ Duruldukça rengini bulan sular gibi/ Çocukların büyüdükçe büyüklere benzediği! Bir taşra kentidir Yozgat/ Zor inanıp güç değişen.../ Durur zamanın alnında donuk! Bir basma entarinin eteğinde! Soluk, eski desenler gibi...

Günler içinde bir gün/ Dokundu parmakları hayatın! Ufkumun bunalan perdesine...! Fırınları sinemaları minareleriyle/ Hareket ülkesi bir kent simgesi olarak! Yozgat, girdi ömrüme... (Yolculuk kitabından)

Ermeni ve Rum ustalardan kalan birkaç taş yapı, ahşap konak dışında, coğrafyasını, iklimini, kültürünü paraya çeviren kimliksiz bir "büyüme", onun da belleğini, geçmişsiz geleceksiz bir zamana hapsetti. Herhangi bir taşra kentinden onu ayıran, nazar boncuğu gibi orada duran Çamlık, Saat Kulesi, Çapanoğlu Camii ve birkaç eski yapı hâlâ. Bahçe içinde evler yok artık. Ahşap konaklar yok. Ülkü Kırtasiye var ama bizim kuşağı yetiştiren kitaplar yok. Abbas Sayar yok. Gülten Akın, on yaşında alıp gittiği Yozgat'la bir uzak zaman. Ethem Baran'ın öykülerindeki Yozgat, kaç kişinin burun direğini sızlatır acep? Tol Çarşı, tarih bile değil yeni kuşaklar için. İçkili lokantalar bir suç gibi kentin kenarlarına itildi. Geleneksel meyhaneler, çalgıcı kahvehaneleri yok. Abdalları düğünlerden 'orkestralarla 1980'lerde sürdüler. Simitçi Haşan çoktan öldü. 1974' de bir avuç "devrimci genç"in kurduğu Halkevi yok. "Her şey daha çok zaman olsun diye hızlandı. Zaman ise gittikçe azalmakta" diyen Canetti'nin acısı, Yozgat'ın da yazgısı. Kentler de insanlar gibi mizah duygusuyla birlikte kederim de yitiriyor sanırım. Geriye, belleksiz sokaklarda bir yeni zaman politikacısı ile plastik şarkılar kalıyor. Yozgat, bundan ne kadar uzak durabilirdi ki...

2011