Isaac Asimov, Vakıf Dizisi’ni yazmaya başladığında yirmi bir yaşındaydı, bir gün bu dizinin bilimkurgunun köşetaşlarından biri sayılabileceği hiç aklına gelmemişti. Asimov, bilim üzerine yazdığı kitaplardan Shakespeare ve tarih gibi konulara uzanan çeşitli alanlarda 470 kitap yazmıştır. Ama en çok sevilmesini sağlayan eserleri Robot, İmparatorluk ve Vakıf dizilerinin de dahil olduğu, bol ödüllü bilimkurgu destanları olmuştur. Amerikan Bilimkurgu Yazarları Derneği’nce, bilimkurgunun büyük ustası unvanı verilen Asimov, elli yıl boyunca her yaştan okuru eğlendirmeyi ve eğitmeyi başarmıştır. 1992 Nisan’ında, yetmiş iki yaşındayken hayata gözlerini yummuştur.

İthaki Yayınları - 439

Edebiyat - 354

ISBN 975-273-224-6

Isaac Asimov

Vakıf’ın Sınırı

Özgün Adı: Foundation’s Edge

1. Basım: Nisan 2006, İstanbul

e-kitap: 2. Sürüm, Nisan 2017

© İthaki, 2006, İstanbul

© Nightfall, Inc., 1982

Bu eserin tüm hakları Kesim Telif Hakları Ajansı aracılığıyla satın alınmıştır. Yayıncının yazılı izni olmaksızın alıntı yapılamaz.

Yayın Koordinatörü: Füsun Taş

Sanat Yönetmeni: İbrahim Çeşmecioğlu

Düzelti: Ali Alkan İnal

Sayfa Düzeni ve Baskıya Hazırlık: Cemile Öz - Yeşim Ercan

Kapak, İç Baskı: İdil Matbaacılık (Penguen Kitap-Kaset Bas. Yay. Tic. Ltd. Şti.)

Cilt: Yıldız Mücellit

Mühürdar Cad. İlter Ertüzün Sok. 4/6 34710 Kadıköy - İstanbul

Tel: (0216) 330 93 08 - 348 36 97 Faks: (0216) 449 98 34

İthaki™ Penguen Kitap-Kaset Bas. Yay. Paz. Tic. Ltd. Şti.’nin yan kuruluşudur.

Çatalçeşme Sok. Yavuz Han No: 26 Cağaloğlu - İstanbul

Tel: (0216) 512 76 00 Faks: (0216) 519 56 56

ithaki@ithaki.com.tr - www.ithaki.com.tr - www.ilknokta.com

Vakıf Dizisi | 4. Kitap

VAKIF’IN SINIRI

ISAAC ASIMOV

Çeviri: Ertuğrul Bilal

Betty Prashker’a, ısrar ettiği ve Lester del Rey’e, bezdirdiği için.

GİRİŞ

Birinci Galaksi İmparatorluğu çökmekteydi. Yüzyıllardan beridir yürümekte ve dağılmakta olsa da bu gerçeği sadece tek bir insan tam anlamıyla kavrayabilmişti.

Bu kişi, ilk imparatorluğun son büyük bilim adamı olan Hari Seldon’dı ve psikotarihi, yani insan davranışlarının matematiksel denklemlere indirgenmesi bilimini mükemmelleştiren de oydu.

Birey olarak insanın davranışı önceden kestirilemese de, Seldon, insan yığınlarının tepkilerinin istatiksel olarak değerlendirilebileceğini keşfetmişti. Kitle ne kadar geniş olursa, elde edilebilecek kesinlik de o kadar belirginleşiyordu. Seldon’ın üzerinde çalıştığı insan kitlesinin hacmi de galaksideki milyonlarca meskûn gezegenin nüfusları toplamından daha az değildi.

Seldon’ın denklemleri, ona, kendi haline bırakılırsa, imparatorluğun çökeceğini ve yıkıntılarından ikinci bir imparatorluk yükselene kadar, insanlar açısından sefalet ve ızdırap dolu otuz bin yıl geçeceğini, ama yine de birileri var olan bazı koşulları ayarlayabilirse, bu ara dönemin bin yıla indirilebileceğini de göstermişti.

Seldon, bu amacı gerçekleştirmek için, “Vakıflar” adını verdiği ve bilim adamlarının oluşturduğu iki koloni kurdu. Bunları kasıtlı olarak, “galaksinin zıt uçlarında” oluşturdu. Maddesel bilime odaklanan Birinci Vakıf, herkesin gözünün önünde, dikkatleri üstüne çekecek biçimde kuruldu. Bir psikotarihçiler ve ruhbilimciler dünyası olan İkinci Vakıf’ın varlığı ise sessizliğe boğuldu.

Vakıf Üçlemesi’nde, ara dönemin ilk dört yüzyılının öyküsü anlatılmıştır. Diğerinin varlığı neredeyse kimse tarafından fark edilmediğinden, genelde sadece, “Vakıf” olarak bilinen Birinci Vakıf, galaksi sınırının boşluğunda kaybolmuş, ufak bir topluluk olarak yola çıktı. Düzenli olarak, insan ilişkilerindeki değişkenlerle devrin toplumsal ve ekonomik akımlarının sıkıştırdığı krizlerle yüz yüze geldi. Belirli bir yolda ilerleniyordu ve her aşamayla birlikte yeni bir ufuk açılıyordu. Bunların tümü de, uzun süre önce ölmüş olan Hari Seldon tarafından planlanmıştı.

Birinci Vakıf, üstün bilimiyle, onu kuşatan barbar gezegenleri ele geçirdi. Ölmekte olan imparatorluktan kopmuş başıbozuk savaş ağalarına meydan okudu ve onları dize getirdi. Son güçlü imparatorun ve son güçlü generalinin yönetimindeki imparatorluk kalıntısı ile karşı karşıya geldi ve onu da yendi.

“Seldon Planı” düzgün işliyor ve ikinci İmparatorluk’un öngörülen sürede, en az yıkım pahasına kurulmasını hiçbir şey engelleyemeyecek gibi görünüyordu.

Ama psikotarih istatiksel bir bilimdir. Bir şeylerin ters gitmesi için küçük de olsa bir olasılık her zaman vardı ve Hari Seldon’ın öngöremeyeceği o şey de ters gitti. Katır adında bir adam ortaya çıkıverdi. Galaksinin yoksun olduğu kafa gücüne sahipti. İnsanların duygularını etkileyebiliyor ve en beter düşmanlarının zihinlerini, en sadık hizmetkârlarına dönüştürebilecek ölçüde biçimlendiriyordu. Ordular onunla savaşamıyor, savaşmak istemiyordu. Birinci Vakıf çöktü ve Seldon’ın planı yıkılmış gibi göründü.

Geride Katır’ın ansızın ortaya çıkışıyla hazırlıksız yakalanan, ama karşı saldırı için de yavaşça hazırlanan, gizemli İkinci Vakıf kalmıştı. En büyük savunması yerinin bilinmediği gerçeğiydi. Katır, galaksinin fethini tamamlamak için onu aradı durdu. Birinci Vakıf’ın kalan sadık üyeleri de yardım almak için onu bulmaya çalıştı.

Hiçbiri keşfedemedi onu. Katır önce Bayta Darell adında bir kadının eylemiyle durduruldu ve bu da İkinci Vakıf’a gerekli olanı yapmak üzere örgütlenebilmesi için yeterli zamanı kazandırdı. Böylece Katır’ı kalıcı olarak durdurabildiler. Seldon Planı’nı yavaş yavaş yeniden rayına sokmaya başladılar.

Ama İkinci Vakıf’ı koruyan perde bir biçimde yırtılmıştı. Birinci Vakıf, İkincinin varlığından haberdar olmuştu ve ruhbilimciler tarafından denetlenen bir geleceği istemiyordu. Birinci Vakıf’ın fiziksel gücü elle tutulur biçimde üstünken, İkinci Vakıf salt bu gerçek yüzünden değil, aynı zamanda çifte görev yerine getirmek zorunluluğundan dolayı da zorluk çekmekteydi. Sadece Birinci Vakıf’ı engellemek değil, izini de kaybettirmek durumundaydı.

İkinci Vakıf, en önde gelen Birinci Konuşmacı’sı Preem Palver önderliğinde bunu da başardı. İkinci Vakıf’ın kaybetmiş, Birinci Vakıf’ın ise kazanmış gibi görünmesine izin verildi; böylece Birinci Vakıf, diğerinin varlığından habersiz, galaksi boyunca giderek daha da güçlenmeye devam etti.

Birinci Vakıf’ın kuruluşundan beri artık dört yüz doksan sekiz yıl geçmiş bulunuyor. Gücünün doruğunda, ama görünüşe aldanmayan bir adam var…

1. KISIM

ENCÜMEN ÜYESİ

1

Seldon Sarayı’nın geniş basamaklarında duran ve güneş altında parıldayan kente tepeden bakan Golan Trevize, “Tabii ki buna inanmıyorum,” dedi.

Terminus, denizlerin karalara oranının yüksek olduğu, yumuşak iklimli bir gezegendi. Trevize iklim denetlemesinin başlatılmasının, onu daha rahat ve hatırı sayılır ölçüde de daha az ilginç kıldığını sık sık düşünüyordu.

“Bir kelimesine bile inanmıyorum,” diye tekrarladı ve gülümsedi. Beyaz, düzgün dişleri genç yüzünde ışıldadılar.

Onun gibi encümen üyesi olan arkadaşı Munn Li Compor, Terminus geleneklerine meydan okuyarak ikinci bir ad almıştı. Başını endişeyle salladı. “Neye inanmıyorsun? Kenti kurtardığımıza mı?”

“Ah, o kadarına inanıyorum. Kurtardık, değil mi? Seldon da bunu yapacağımızı, yapmakta da haklı olacağımızı ve bunun hepsini de beş yüz yıl önce bildiğini söylemişti.”

Compor sesini alçalttı ve fısıldar gibi, “Bak,” dedi, “benimle bu tarzda konuşmanı umursamam, çünkü bunu salt gevezelik olarak değerlendiriyorum, ama bunları kalabalıklara haykırırsan başkaları da duyar ve açıkçası şimşekleri üzerine çektiğinde yakınında bulunmak istemem. Hedefin şaşmayacağından emin değilim.”

Trevize’ın gülümsemesi kaybolmadı. “Kentin kurtarıldığını ve bunu da savaş çıkmadan yaptığımızı söylemekte bir sakınca var mı?” diye sordu.

Compor, “Savaşılacak kimse yoktu,” dedi. Tereyağı sarısı saçları, gök mavisi gözleri vardı ve modaya ters düşen bu renkleri değiştirme güdüsüne her zaman direnmişti.

Trevize, “Compor, sen hiç iç savaş diye bir şey duydun mu?” dedi. Boyu uzun, hafif dalgalı saçları siyahtı ve yürürken parmaklarını her zaman giydiği yumuşak dokulu kuşağa sokmayı adet edinmişti.

“Başkentin yeri yüzünden mi iç savaş çıkacaktı?”

“Bu sorun bir Seldon krizini gündeme getirmeye yeterliydi. Hannis’in siyasal yaşamını mahvetti. Beni ve seni son seçimde encümene soktu ve konu askıda…” Elini, dengeye oturan bir terazi gibi yavaşça ileri geri salladı.

Hükûmetin diğer üyeleri ve basın mensuplarının yanı sıra, Seldon’ın dönüşüne (ya da her halükârda görüntüsünün dönüşüne) şahit olmak için bir davetiye koparmış sosyetik tipleri de görmezden gelerek basamaklarda duraksadı.

Hepsi de konuşarak, gülerek, her şeyin yolunda gitmesinden gururlu ve Seldon’ın onayının tadını çıkartarak, merdivenlerden aşağıya inmekteydiler.

Trevize kımıldamadan kalabalığın etrafından akıp gitmesine izin veriyordu. İki basamak önde inen Compor durdu… Onları bağlayan görünmez ip gerilmişti. “Gelmiyor musun?” diye sordu.

“Acelem yok. Belediye Başkanı Branno alışıldık, tekdüze, adım adım ilerleyen tarzıyla durumu gözden geçirene dek Encümen toplantısını başlatmazlar. Yeni bir can sıkıcı konuşmaya daha katlanmak için acele edemem. Kente baksana!”

“Görüyorum. Dün de görmüştüm bunu.”

“Evet. ama beş yüz yıl önce kurulduğunda görmüş müydün?”

Compor otomatik olarak, “Dört yüz doksan sekiz,” diye düzeltti. “İki yıl sonra beş yüzüncü yıl kutlamaları yapılacak ve belediye Başkanı Branno, gerçekleşme olasılığının düşük olduğunu umduğumuz olaylar bir yana bırakılırsa, o sırada hâlâ daha görevde olacak.”

Trevize kuru bir sesle, “Umarız,” dedi. “Ama beş yüz yıl önce kurulduğu zaman neye benziyordu? Bir tek kent! Asla tamamlanmayan bir Ansiklopedi’yi hazırlamakla meşgul bir grup insanın oturduğu küçük bir kent!”

“Elbette tamamlandı.”

“Şimdiki Galaktik Ansiklopedi’den mi söz ediyorsun? Onların ulaşmaya çalıştıkları bizim sahip olduğumuz değildi. Elimizdeki bir bilgisayara kayıtlı ve her gün yenileniyor. Tamamlanmamış orijinale hiç göz attın mı?”

“Hardin Müzesi’ndekini mi kastediyorsun?”

“Salvor Hardin Kökenler Müzesi. Tarihler üzerinde bu kadar özenli olduğuna göre, lütfen adını da tam belirtelim. Ona hiç göz attın mı?”

“Hayır. Atmalı mıydım?”

“Yok, değmez. Ama yine de oradaydılar işte: Kentin çekirdeğini oluşturan bir Ansiklopediciler grubu. Galaksinin geri kalanından yalıtılmış bir güneşin etrafında dönen, kenarda, tam kenarda, neredeyse hiç madeni olmayan bir dünyadaki küçük bir kent. Şimdiyse, beş yüz yıl sonra, banliyölerle dolu bir dünya olduk. Her taraf, koca bir parka dönüştü. İstediğimiz kadar madenimiz de var. Artık her şeyin merkezindeyiz.”

Compor, “Pek de öyle değil,” dedi. “Hâlâ daha galaksinin geri kalanından yalıtılmış bir güneşin çevresinde dolanıyoruz. Hâlâ galaksinin en kenarındayız.”

“Ah, hayır, bunları düşünmeden söylüyorsun. Şu küçük Seldon krizinin püf noktası tam da buydu. Biz, tek bir Terminus dünyasından daha fazlasıyız. Biz, kollarını galaksi boyunca yayan ve galaksiyi tam kenardaki konumundan yöneten Vakıf’ız. Bunu, konumumuz haricinde, yalıtılmış olmamamızdan ötürü yapabiliyoruz ve konumumuz da önem taşımıyor.”

“Tamam. Bunu kabul ederim.” Compor açıkça ilgisizdi ve bir basamak daha indi. Aralarındaki görünmez bağ biraz daha gerildi.

Trevize, arkadaşını yeniden basamaklardan yukarı çekmek ister gibi bir elini uzattı. “Bunun ne anlama geldiğini görmüyor musun, Compor? Devasa bir değişiklik oldu, ama biz bunu kabul etmiyoruz. Yüreklerimizde küçük Vakıf’ı, eski günlerde sahip olduğumuz tek dünyalık küçük hareketi arzuluyoruz… sonsuza dek yitip giden demir kahramanları ve soylu azizlerin yaşadığı günleri özlüyoruz.”

“Hadi ama!”

“Çok ciddiyim. Seldon Sarayı’na bak. Her şeyden önce, Salvor Hardin’in zamanındaki ilk krizlerde, içinde Seldon’ın görüntüsünün belirdiği küçük bir salondan, Zaman Mahzeni’nden ibaretti. Hepsi bu kadardı. Şimdiyse, devasa bir anıtkabir haline geldi, ama bir koruma alanı var mı? Ya da bir kayar yol? Ya da yer çekimsel asansör?… Hayır, sadece bu basamaklar ve Hardin’in zamanında yapmış olduğu gibi bunlardan aşağı iniyor ve yukarı çıkıyoruz. Garip ve öngörülemez zamanlarda korkudan geçmişe sarılıyoruz.”

Kolunu heyecanla uzattı. “Metalden herhangi bir yapı bileşeni görebiliyor musun? Bir tane bile yok. Hardin’in çağında sözünü etmeye değecek yerel maden olmaması ve ithal edilenin de pek bulunmamasından dolayı, olması da gerekmiyor. Bu dev yığını inşa ettiğimizde, diğer dünyalardan gelen ziyaretçilerin durup da ‘Galaksi adına! Ne kadar da güzel eski plastik!’ diyebilmeleri için, aşınmaktan pembeleşmiş, eski plastik bile kullandık. İnan bana, Compor, bu pis bir numara.”

“O halde inanmadığın bu mu? Seldon Sarayı mı?”

Trevize, öfkeli bir fısıltıyla, “Hem de içindeki her şey,” dedi. “Salt atalarımız böyle yaptığı için, evrenin kıyısında saklanmanın bir anlamı olduğuna inanmıyorum. Oralarda bir yerde, her şeyin tam ortasında olmamız gerektiğine inanıyorum.”

“Ama Seldon senin hatalı olduğunu söylüyor. Seldon Planı olması gerektiği gibi yürümekte.”

“Biliyorum. Biliyorum. Terminus’taki her çocuk Hari Seldon’ın bir plan oluşturduğuna, beş yüz yıl önce her şeyi öngördüğüne, Vakıf’ı bazı krizleri saptayabilecek biçimde kurduğuna, görüntüsünün bu krizler sırasında holografik olarak belireceğine ve sonraki krize kadar bilmemiz gerekenin asgarisini anlatarak; beş yüz yıl önce parçalanmaya başlayan ve iki yüz yıl önce tamamen dağılan, eski harap yapının kalıntıları üzerinde ikinci ve daha büyük bir Galaksi İmparatorluğu’nu güvenle kurana dek, bin yıllık tarih boyunca bize yol göstereceğine inanarak yetiştiriliyor.”

“Tüm bunları bana niçin anlatıyorsun, Golan?”

“Çünkü sana tüm bunların yalan olduğunu anlatıyorum. Hepsi de numara. Ya da eğer bunlar başlangıçta gerçek idiyse bile, artık bir yalan! Kendi kaderimizin efendileri değiliz. Planı devam ettiren biz değiliz.”

Compor, diğerine sorgular gibi baktı. “Böylesi şeyleri daha önce de söyledin, Golan, ama her zaman damarıma basmak için gülünç laflar etliğini düşünmüştüm. Galaksi adına, şu anda ciddi olduğunu düşünüyorum.”

“Elbette ciddiyim!”

“Olamazsın. Ya dolambaçlı bir yoldan benimle dalga geçiyorsun ya da aklını kaçırmışsın.”

Sakinleşen Trevize, heyecanını vurgulamak için artık el hareketlerine gereksinim duymuyormuşçasına, baş parmaklarını kuşağına geçirerek, “Her ikisi de değil. Her ikisi de değil,” dedi. “Kabul ediyorum, daha önce de bu konuda fikir yürüttüm, ama onlar sadece sezgiydi. Buna karşın, bu sabah burada gördüğüm kaba komedi, aniden her şeyi gözlerimin önüne serdi ve ben de kendi payıma, bunu Encümen’e açıkça anlatmaya niyetliyim.”

Compor, “Sen çıldırmışsın!” diye konuştu.

“Tamam o zaman. Benimle gel ve dinle.”

Basamaklardan indiler. Geride sadece onlar kalmıştı… aşağıya inen son kişiler. Trevize, önden yavaş yavaş ilerlerken, Compor’un dudakları, diğerinin sırtına doğru sessiz bir kelimeyi söyleyerek aralandı: “Budala!”

2

Belediye Başkanı Branno, Encümen toplantısını açtı. Toplananlara ilgisizce göz gezdirmişti; yine de oradaki hiç kimse, kimlerin geldiğinin, kimlerinse geç kaldığının farkında olduğundan kuşku duymadı.

Kır saçları ne belirgin biçimde dişi, ne de erkeksi bir stilde, özenle taranmıştı. Sadece tercih ettiği biçim buydu, başka bir şey değil. Aslına bakılırsa yüzü güzel değildi, ama her nedense ona bakanlar da yüzünde asla güzellik aramamışlardı.

Gezegendeki en yetenekli idareciydi. Kimse onda, hikâyeleri Vakıf geçmişinin ilk iki yüzyılını canlandıran Salvor Hardinler ya da Hober Mallowlar’ın dehasını arayamazdı, aramıyordu da; ama aynı zamanda hiç kimse onu Katır devrinin hemen öncesinde Vakıf’a hükmeden Indbur hanedanının çılgınlıklarıyla da ilişkilendirmemekteydi.

Söylevleri insanların bilincini ateşlemiyordu, heyecan verici hareketler yapma yeteneğine de sahip değildi, ama sessizce karar alma ve haklı olduğuna inandığı sürece de bunları uygulama becerisi vardı. Belirgin herhangi bir albenisi olmaksızın, oy verenleri bu sessiz kararların doğru olduğuna ikna etme ustalığına sahipti.

Seldon öğretisine göre, tarihsel değişimi (Katır olayının tüm sarsıcılığına rağmen, çoğu Seldoncı’nın hâlâ göz ardı ettikleri öngörülemezlik dışında) yönünden saptırmak büyük ölçüde zor olduğundan, Vakıf her halükârda başkentini Terminus’ta tutmaya devam edebilirdi. Yine de bu durum bir ‘olabilirlik’ti. Beş yüz yıllık hayalinin görünmesi daha yeni biten Seldon, sükûnetle, başkentin Terminus’ta kalması olasılığının yüzde 87.2 olduğunu belirtmişti.

Öte yandan bu durum, Seldoncılar için bile başkenti, Vakıf Federasyonu’nun merkezine daha yakın bir yere kaydırmak için, Seldon’ın da altını çizdiği üzere, beraberinde getireceği tüm korkunç sonuçlarla birlikte, yüzde 12.8’lik bir olasılığın var olduğu anlamına geliyordu. Bu sekizde birlik şansın gerçekleşmemesi de kuşkusuz Belediye Başkanı Branno sayesindeydi.

Buna izin vermeyeceği kesindi. Hatırı sayılır oranda gözden düştüğü dönemler boyunca bile, Terminus’un federasyonun geleneksel merkezi olduğu ve böyle de kalacağı kararını değiştirmemişti. Siyasal düşmanları onun güçlü çenesini (kabul etmek gerekir ki, belirgin bir başarıyla) yontulmamış bir granit kayaya benzeterek karikatürünü çizmişlerdi.

Şimdiyse Seldon, en azından bir süre için onun görüşüne arka çıkarak, kendisine ezici bir siyasal üstünlük sağlamıştı. Bir yıl önce, Seldon yaklaşan görünmesinde kendisini desteklerse, görevini başarıyla tamamlamış olduğuna hükmedeceğini söylediği rivayet ediliyordu. Bu durumda çekilecek ve uzayıp giden bir siyasal mücadelenin kuşkulu sonuçlarını göze almaktansa, emekli bir devlet adamı rolünü benimseyecekti.

Kimse ona gerçekten inanmamıştı. Siyasal mücadelede kendisini ondan önce pek az kişinin olduğu kadar rahat hissediyordu ve artık Seldon’ın hayali belirip gözden kaybolduğu halde, emekliye ayrılacağına dair bir belirti vermiyordu.

Vakıf aksanından hiç çekinmeyen (bir zamanlar Mandress’le elçi olarak görev almış, ama son zamanlarda çok moda olan ve İç Eyaletler’e doğru neredeyse İmparatorluk’a öykünmeye dek varan bir akımın parçası haline gelen eski İmparatorluk stili konuşmayı benimsememişti) tamamen net bir sesle konuştu.

“Seldon Krizi sona erdi ve yanlış tarafı tutanlara karşı her ne türden —söylem ya da eylemle— olursa olsun, hiçbir misilleme yapılmaması eski ve akıllıca bir gelenektir. Birçok dürüst insan Seldon’ın istemediği bir şeyi arzulamakta haklı nedenleri olduğuna inandı. Özgüvenlerini ancak Seldon Planı’nın kendisinden yüz çevirerek kurtarabilecekleri noktaya kadar onları küçük düşürmenin bir anlamı yok. Buna karşın, kaybeden tarafı destekleyenlerin yenilgilerini anlayışla ve daha fazla tartışmadan kabul etmeleri de güçlü ve arzulanır bir gelenektir. Konu, her iki taraf için de sonsuza kadar kapanmıştır,” dedi.

Durakladı, toplantıya katılan yüzleri bir an için şöyle bir süzdü, sonra devam etti: “Sürenin yarısı geçmiş bulunuyor, sayın Encümen Üyeleri, İmparatorluklar arasındaki bin yıllık sürenin yarısı. Zorlu bir dönem oldu ama uzun bir yol kat ettik. Biz, gerçekten de daha şimdiden neredeyse bir galaksi imparatorluğuyuz ve önem arz eden bir dış düşmanımız kalmadı.

“Seldon Planı olmasaydı, ara dönem otuz bin yıl sürecekti. Otuz bin yıllık parçalanmanın ardından, bir imparatorluk oluşturmak için geride yeterli güç belki de kalmayabilirdi. Sadece birbirinden kopuk ve olasılıkla can çekişen dünyalar kalacaktı.

“Bugün sahip olduklarımızı Hari Seldon’a borçluyuz ve geri kalan sürede de onun uzun süre önce ölmüş zihnine güvenmek zorundayız. Sayın Encümen üyeleri, bundan sonraki tehlike biz kendimiz olacağız ve bu noktadan itibaren planın değeri konusunda resmi bir kuşku olmamalıdır. Plan hakkında resmi kuşkular, eleştiriler ya da kınamalar olmayacağına dair, sakin ve kesin bir tavırla şimdi anlaşalım. Onu tam anlamıyla desteklemeliyiz. Beş yüz yıl boyunca kendini kanıtladı. İnsanlığın güvencesi oldu ve onunla oynanmaması gerekir. Kabul ediyor musunuz?”

Hafif bir mırıltı oldu. Belediye Başkanı, önerisinin onaylandığını gözleriyle görmek için kafasını kaldırmadı bile. Encümen’in her bir üyesini tanıyor ve her birinin nasıl tepki vereceğini biliyordu. Zaferin ardından, artık bir itiraz yükselemezdi. Belki gelecek yıl. Ama şimdi değil. Gelecek senenin sorunlarıyla gelecek sene uğraşacaktı.

Sadece bir şey dışında…

Sıraların arasından hızla yürüyerek yaklaşan Trevize, diğerlerinin sessizliğini dengelemek istercesine, yüksek sesle, “Düşünce kontrolü mü uygulamak istiyorsunuz. Belediye Başkanı Branno?” diye sordu. Yeni bir üye olduğundan arka sırada bulunan koltuğuna oturma zahmetine katlanmamıştı.

Branno başını hâlâ kaldırmamıştı. “Görüşleriniz nedir, Encümen Üyesi Trevize?” dedi.

“Hükûmet konuşma özgürlüğüne kısıtlama koyamaz, hiç kuşkusuz bu amaçla seçilmiş Encümen üyelerini de kapsayan tüm bireylerin günün siyasal konularını tartışma hakkı vardır ve hiçbir siyasal konu Seldon Planı’ndan ayrı tutulamaz.”

Branno kollarını kavuşturdu ve kafasını kaldırdı. Yüzü ifadesizdi. “Encümen Üyesi Trevize,” dedi. “Bu müzakereye kurallara aykırı olarak müdahale ettiniz ve bunu yaparken söz almadınız. Ancak, sizden görüşlerinizi belirtmenizi istedim ve şimdi de sizi yanıtlayacağım.

“Seldon Planı çerçevesinde konuşma özgürlüğünün herhangi bir sınırı yoktur. Bizi sınırlayan, kendi doğası gereği sadece planın kendisidir. Seldon’ın görüntüsü son kararı vermeden önce olayları değerlendirmenin birçok yolu olabilir, ama alındıktan sonra, işbu karar Encümen’de daha fazla sorgulanamaz. Birisinin ‘Hari Seldon şunları şunları açıklayacak olursa, yanılmış olur,’ demesinde olduğu gibi, önceden sorgulanabilir de değildir.”

“Ya birisi gerçekten de böyle düşünüyorsa, Sayın Belediye Başkanı?”

“İçinde bulunduğumuz durumda, konuyu özel bir kapsamda tartışan, sıradan biriyse bunları diyebilir.”

“Yani, önerdiğiniz konuşma özgürlüğü üzerindeki sınırlamaların, tamamen ve özellikle resmi görevlilere uygulanacağını mı söylemek istiyorsunuz?”

“Kesinlikle. Bu Vakıf hukukunun yeni bir ilkesi de değil. Bundan önce, tüm partilerden belediye başkanları tarafından uygulanmıştır. Özel bir görüş açısı hiçbir şey ifade etmez, resmi görüş bildirimi ise önem taşır ve tehlikeli olabilir. Bu kadar yolu, şimdi tehlikeyi göze almak için katetmedik.”

“Sizin bu ilkelerinizin, Encümen’in belirli hareketlerinde ender olarak ve arada sırada uygulandığına dikkat çekebilir miyim, Sayın Belediye Başkanı? Asla Seldon Planı gibi geniş ve tanımlanamaz bir olguya uyarlanmadı.”

“Seldon Planı, tam da bu noktada sorgulanması ölümcül olabileceği için korunmayı hak ediyor.”

Trevize, dönüp artık sıralarda oturan ve bir düellonun sonucunu bekler gibi nefeslerini tutmuş görünen Encümen üyelerine hitap ederek, “Sayın Belediye Başkanı,” dedi, “Sayın Encümen Üyeleri, Seldon Planı diye bir şeyin hiç var olmadığını düşünmeniz için her türlü nedeninizin olduğunu dikkate almayacak mısınız?”

Trevize giderek daha yüksek sesle ve söylev verircesine konuşurken, sesini alçaltan Belediye Başkanı Branno, “Planın nasıl çalıştığına bugün hepimiz şahit olduk,” dedi.

“Sayın Encümen Üyeleri, tam da bugün çalışmasını gördüğümüz için, Seldon Planı’nın, bize inanmamız öğretildiğinin aksine, var olmadığını düşünebiliriz.”

“Encümen Üyesi Trevize, kurallara karşı geliyorsunuz ve bu şekilde devam etmemelisiniz.”

“Görevimden gelen ayrıcalığım var, Sayın Belediye Başkanı.”

“Bu ayrıcalık sizden alınmıştır, Encümen Üyesi.”

“Ayrıcalığı geri alamazsınız. Konuşma özgürlüğünü sınırlayan öneriniz, kendi başına yasa hükmünde olamaz. Encümende resmi bir oylama yapılmadı, Sayın Başkan ve bu yapılsaydı bile, yasallığını sorgulama hakkım olurdu.”

“Ayrıcalığın alınmasının Seldon Planı’nı koruma önerimle hiçbir ilgisi yok, Encümen Üyesi.”

“Neye dayanıyor o halde?”

“Encümen üyesi, vatana ihanetle suçlanıyorsunuz. Sizi Encümen’de tutuklatarak Encümen’e saygısızlık etmek istemiyorum, ama çıkarken sizi gözaltına alacak olan güvenlik görevlileri kapıda bekliyorlar. Şimdi sizden sessizce burayı terk etmenizi isteyeceğim. Herhangi bir düşüncesiz hareket yaptığınız takdirde, bu elbette tehdit olarak değerlendirilecek ve güvenlik güçleri Meclis’e girecektir. Buna fırsat vermeyeceğinize inanıyorum.”

Trevize kaşlarını çattı. Salonda tam bir sessizlik hakim oldu. (Bunu kendisi ve Compor dışında herkes bekliyor muydu?) Arkaya, çıkışa baktı. Hiçbir şey göremedi, ama Belediye Başkanı Branno’nun blöf yapmadığına hiç kuşkusu yoktu.

Hiddetle kekeledi. “Ben, önemli bir seçmen kitlesini te… temsil e… e… diyorum, Belediye Başkanı Branno…”

“Kuşkusuz, sizi seçtiklerine pişman olacaklar.”

“Bu saçma suçlamayı hangi kanıtla öne sürüyorsunuz?”

“Sırası gelince o da açıklanacak, ama elimizde gereken tüm kanıtların bulunduğundan emin olabilirsiniz. Son derece tedbirsiz bir gençsiniz ve birisinin arkadaşınız olabileceğini, ama ihanetinizde yine de size eşlik etmeye istekli olmayabileceğini anlamanız lazım.”

Trevize, Compor’un mavi gözlerine bakmak için arkasına döndü. Compor’un bakışları taş gibi ifadesizdi.

Belediye Başkanı Branno sakince, “Herkesi, son açıklamamı yaptığımda, Encümen üyesi Trevize’ın Encümen Üyesi Compor’a bakmak için döndüğüne şahit olmaya davet ediyorum. Şimdi, Sayın Encümen Üyesi, dışarı çıkacak mısınız, yoksa sizi Meclis içerisinde tutuklama utancına bizi zorlayacak mısınız?”

Golan Trevize arkasını döndü, basamakları yeniden tırmandı ve kapıda iyi silahlanmış iki adam iki yanını aldılar.

Arkasından umursamadan bakan Harla Branno dişlerinin arasından fısıldadı: “Budala!”

3

Liono Kodell, Belediye Başkanı Branno’nun yönetimde olduğu süre boyunca Güvenlik Müdürü olarak kalmıştı. Bu, söylemekten hoşlandığı üzere, yorucu bir iş değildi, ama elbette hiç kimse, yalan söyleyip söylemediğini bilemezdi. Bir yalancıymış gibi durmuyordu, ama bu da illa bir anlam taşımazdı.

Rahat ve dost canlısı görünmekteydi, bu kadarı da işine uygun düşüyor olabilirdi. Boyu ortalamanın biraz altında, kilosu bir parça üstündeydi, karadan çok artık kırlaşmış (bir Terminus vatandaşı için fazlasıyla olağandışı) gür bir bıyığı, zeki, kahverengi gözleri ve donuk tulumunun dış göğüs cebinin üstünde o tanıdık parlak işaret vardı.

“Oturun, Trevize,” dedi, “elimizden geliyorsa, bu işi dostça halledelim.”

“Dostça mı? Bir hain ile mi?” Trevize her iki baş parmağını da kuşağına soktu ve ayakta dikilmeye devam etti.

“İhanetle suçlanan biriyle. Suçlamanın —Belediye Başkanı’nın nezdinde bile— hüküm giymekle eşdeğer olduğu noktaya henüz gelmedik. Görevim, eğer yapabilirsem, sizi aklamaktır. Bunu, bir kamu davasına dönüştürmeye zorlanmaktansa, henüz kimse —belki gururunuz dışında— zarar görmemişken yapmak isterim. Buraya kadar beni anladığınızı umuyorum.”

Trevize yumuşamadı. “Yağcılıkla zaman kaybetmeyelim. Göreviniz, beni bir hainmişim gibi sıkıştırmak. Hain değilim ve bunu sizi tatmin etmek için kanıtlamak zorunda kalmak gücüme gidiyor. Peki, neden siz sadakatinizi bana kanıtlamak zorunda değilsiniz?”

“İlke olarak, söylediklerinize karşı çıkamam. Ancak üzücü gerçek, gücün benim yanımda olması, sizinse hiçbir yetkinizin bulunmaması. Bundan dolayı sorgulamak sizin değil, benim ayrıcalığım oluyor. Bu arada, herhangi bir sadakatsizlik ya da ihanetimden şüphe edilirse, sanırım başka birisinin yerimi aldığına şahit olurum ve dürüstçe söylemek gerekirse, benim sizi sorguladığımdan daha kötü davranmayacak birisi tarafından sorgulanmayı tercih ederim.”

“Ya siz bana nasıl davranmaya niyetlisiniz?”

“Umarım, siz de bana aynı biçimde davranırsanız, bir eşitiniz ve bir dostunuz gibi.”

Trevize acı acı sordu: “Size içecek bir şeyler ısmarlamam gerekiyor mu?”

“Belki sonra, ama şimdilik lütfen oturun. Bunu sizden bir dost olarak rica ediyorum.”

Trevize bir an tereddüt etti, sonra oturdu. Herhangi bir biçimde daha fazla meydan okumak, ona birdenbire anlamsız gelmişti. “Şimdi ne olacak?” diye sordu.

“Şimdi, sorularımı dürüstçe ve tam anlamıyla ve lafı dolaştırmadan yanıtlamanızı rica edebilir miyim?”

“Ya bunu yapmazsam? Bu söylediklerinizin ardındaki tehdit ne? Zihin sondası mı?”

“Buna gerek kalmayacağını umarım.”

“Ben de buna gerek kalmayacağını umarım. Bir Encümen üyesi üzerinde kullanmanıza demek istiyorum. Herhangi bir ihaneti ortaya çıkartmayacaktır ve aklandığımda da siyasal yönden sizin ve bir de Belediye Başkanı’nın kellelerinizi alırım. Bunlar da zihin sondasını denemenize neredeyse değer.”

Kodell kaşlarını çattı ve kafasını hafifçe salladı. “Ah, hayır. Ah, hayır. Çok fazla beyin hasarı tehlikesi var. Bazen ağır ağır iyileşiyor ve bu tehlikeyi göze almaya değmez. Kesinlikle değmez. Biliyor musunuz, kimi zaman, Sonda çaresizlikten kullanıldığında…”

“Bu bir tehdit mi, Kodell?”

“Gerçeği açıklamak diyelim, Trevize. Beni yanlış anlamayın, sayın Encümen Üyesi. Zorunlu kalırsam sondayı kullanırım ve masum olsanız bile temyize gidemezsiniz.”

“Bilmek istediğiniz nedir?”

Kodell önündeki masada bir düğmeyi çevirdi. “Size sorduklarım ve benim sorularıma vereceğiniz yanıtlar, hem ses hem de görüntü olarak kayda alınacak. Fazladan herhangi bir açıklama yapmamanızı veya suskun kalarak sorularımı yanıtsız bırakmamanızı rica ediyorum. Bu sefer yapmayın. Beni anladığınıza eminim,” dedi.

Trevize küçümsemesine, “Sadece hoşunuza gidecekleri kayda geçireceğinizi anladım,” diye cevap verdi.

“Bu doğru, ama yine de beni yanlış anlamayın. Söylediğiniz hiçbir şeyi çarpıtmayacağım. Bunu kullanırım ya da kullanmam, o kadar. Ama neleri almayacağımı bilecek ve ikimizin de zamanımızı boşa harcamayacaksınız.”

“Göreceğiz.”

“Sayın Encümen Üyesi Trevize,” derken sesine her nasılsa fazladan yansıyan formalite havası, kayda geçtiğinin yeterli kanıtıydı. “Seldon Planı’nın varlığına inanmadığınızı birçok kereler açıkça ifade ettiğinizi düşünmek için yeterli nedenlerimiz var.”

Trevize usulca, “Bunu o denli açıkça ve birçok kereler söylemişsem, daha fazla neye gereksinim duyuyorsunuz?” diye sordu.

“Lafı dolaştırarak zaman kaybetmeyelim, sayın Encümen Üyesi. İstediğimin, aklınızın tamamen başınızda olduğu koşullarda, sizin sesinizden ve ses izinizle ayırt edilebilen, açık bir itiraf almak olduğunu siz de biliyorsunuz.”

“Herhangi bir hipnotiğin ya da başka bir maddenin kullanımı ses izimi değiştireceğinden sanırım, değil mi?”

“Bayağı belirgin bir biçimde değiştirir, evet.”

“Siz de bir Encümen üyesini sorgularken yasadışı bir yönteme başvurmadığınızı göstermek istiyorsunuz, öyle mi? Sizi suçlayamam.”

“Beni suçlamadığınıza sevindim, sayın Encümen Üyesi. O halde devam edelim. Seldon Planı’nın varlığına inanmadığınızı birçok defalar açıkladınız. Bunu kabul ediyor musunuz?”

Trevize yavaşça, kelimeleri dikkatle seçerek, “Seldon Planı olarak adlandırdığımızın genelde ona atfettiğimiz, öneme sahip olduğuna inanmıyorum,” dedi.

“Belirsiz bir söylem. Daha fazla ayrıntıya girebilir inisiniz?”

“Benim görüşüm, Hari Seldon’ın beş yüz yıl önce psikotarih biliminin matematiksel kullanımıyla, insana özgü olayları en son ayrıntısına varıncaya dek ortaya koyduğu ve bizi Birinci Galaksi İmparatorluğu’ndan İkinci Galaksi İmparatorluğu’na, en üst olasılık düzeyinde götürmek üzere tasarlandığına ilişkin geleneksel kavramın safdillik olduğudur. Gerçekleşmelerinin olasılığı yok.”

“Sizin görüşünüzce, Hari Seldon’ın asla var olmadığını mı söylemek istiyorsunuz?”

“Hiç de değil. Tabii ki yaşadı.”

“Psikotarih bilimini asla geliştirmediğini mi kastediyorsunuz?”

“Hayır, elbette böylesi bir şey ima etmiyorum. Buraya bakın, Müdür Bey, bana izin verilseydi bunu Encümen’e de izah ederdim ve size de açıklayacağım. Size söyleyeceğim gerçek o kadar bariz…”

Güvenlik Müdürü kayıt aletini sessizce ve oldukça göze batan bir biçimde, kapattı.

Trevize durakladı ve kaşlarını çattı. “Bunu neden yaptınız?”

“Sayın Encümen Üyesi, siz benim zamanımı boşa harcıyorsunuz. Sizden söylev vermenizi istemiyorum.”

“Benden görüşlerimi açıklamamı istiyorsunuz, değil mi?”

“Hiç de değil. Sizden soruları —basitçe, doğrudan ve konuyu saptırmadan— yanıtlamanızı istiyorum. Sadece sorulara cevap verin ve sormadığım hiçbir şeyi öne sürmeyin. Bunu yaparsanız, fazla zamanınızı almam.”

Trevize, “Benden yapmış olduğum farz edilen eylemin resmi yorumunu pekiştirecek yönde açıklamalar beklediğinizi söylemek istiyorsunuz,” dedi.

“Sizden sadece gerçeğe uygun açıklamalar istiyoruz ve bunları çarpıtmayacağımızdan emin olabilirsiniz. Hari Seldon hakkında konuşuyorduk.” Kayıt cihazı yeniden devreye girdi ve Kodell sakince tekrarladı. “Psikotarih bilimini asla geliştirmediğini mi kastediyorsunuz?”

Trevize, sabırsızlığını saklamayı başaramadan ve öfkeli bir heyecanla elini kolunu sallayarak, “Psikotarih dediğimiz bilimi elbette ki geliştirdi,” dedi.

“Bu bilimi nasıl tanımlarsınız?”

“Galaksi! Genel olarak matematiğin, geniş insan gruplarının belirli koşullar altında, belirli etkilere verdiği toptan tepkilerle uğraşan kolu diye tanımlanır. Başka bir deyişle, toplumsal ve tarihsel değişimleri öngördüğü savlanır.”

“‘Savlanır’ dediniz. Bunu matematik uzmanlığı açısından mı sorguluyorsunuz?”

Trevize, “Hayır,” dedi. “Ben bir psikotarihçi değilim. Vakıf hükûmetinin bir üyesi ya da Terminus’un vatandaşı da değil, hatta…”

Kodell’in eli havaya kalktı. Usulca, “Lütfen! Sayın Encümen Üyesi,” dedi ve Trevize sustu.

Kodell, “Hari Seldon’ın, Birinci İmparatorluk’tan İkincisine Vakıf aracılığıyla giden süreci, en kısa süre ve en yüksek olasılık etkenlerini, olabildiğince yetkin olarak bir araya getirmek için gerekli analizleri yapmadığını savlamak için herhangi bir nedeniniz var mı?”

Trevize acı bir alayla, “Orada değildim,” dedi. “Nasıl bilebilirim?”

“Yapmadığını bilebilir misiniz?”

“Hayır.”

“Belki de geçen beş yüz yıl süresince, tarihsel krizlerin her birinde beliren Hari Seldon’ın holografik görüntüsünün, aslında Vakıf’ın kurulmasından kısa bir süre önce, Hari Seldon’ın yaşamının son yılında alınan kendi kaydı olduğunu inkâr ediyorsunuz.”

“Sanırım bunu inkâr edemem.”

“Sanıyorsunuz! Bunun bir hile, birileri tarafından geçen zamanda bir amaçla hazırlanmış bir aldatmaca olduğunu mu söylemek istiyorsunuz?”

“Hayır. Böylesi bir düzenin mümkün ya da yararlı olduğunu düşünmem için geçerli bir neden yok.”

“Anlıyorum. Seldon’ın beş yüz yıl önce hazırlanmış görüntüsünün en son belirmesine siz de şahit oldunuz. Ortaya koyduğu çözümlemenin, günümüzün hali hazırdaki koşullarına pek de uymadığını mı keşfettiniz?”

Trevize ani bir neşeyle, “Tam tersine,” dedi. “Çok uygun düşüyor.”

Kodell ötekinin duygularına tepkisiz, göründü. “Yine de sayın Encümen Üyesi, Seldon’ın belirmesinden sonra, hâlâ daha bir planın var olmadığında ısrar ediyorsunuz.”

“Tabii ki ederim. Tam da çözümlemenin bu kadar mükemmel uygunlukta olmasından dolayı var olmadığında ısrarcıyım…”

Kodell kaydediciyi kapattı. Başını iki yana sallayarak, “Sayın Encümen Üyesi,” dedi. “Beni kaydı silme zahmetine sokuyorsunuz. Size şu garip fikrinizde ısrar edip etmediğinizi sordum, sizse bana nedenler sıralamaya başladınız. İzin verin de sorumu tekrarlayayım:

“Yine de sayın Encümen Üyesi, Seldon’ın belirmesinden sonra, hâlâ daha bir planın var olmadığında ısrar ediyorsunuz.”

“Bunu nereden biliyorsunuz? Görüntünün belirmesinden sonra, hiç kimsenin ispiyoncu arkadaşım Compor ile konuşma şansı olamadı.”

“Tahmin ettik diyelim, sayın Encümen Üyesi. Diyelim ki siz de ‘Tabii ki, ısrar ediyorum’ diye yanıt verdiniz. Bunu bir kez daha, fazladan bilgi katmadan söylerseniz, işimize devam edebiliriz.”

Trevize alaylı bir tavırla, “Elbette ısrar ederim,” dedi.

Kodell, “Eh,” dedi. “Elbettelerden hangisi kulağa daha doğal geliyorsa onu seçeceğim. Teşekkürler, Encümen Üyesi.” Kayıt cihazı bir kere daha kapatıldı.

Trevize, “Hepsi bu mu?” diye sordu.

“Gereksinim duyduğumuz kadarıyla, evet.”

“Açıkçası, gereksinim duyduğunuz şey Terminus’a ve hükmettiği tüm Federasyon’a Seldon Planı efsanesini tamamen kabul ettiğimi gösterebileceğiniz bir dizi soru ve yanıtlardır. Bu kadarı da, daha sonradan yapabileceğim her türlü inkâr halinde, beni bir Don Kişot ya da düpedüz zırdeliymişim gibi gösterecektir.”

“Veya planı Vakıf’ın güvenliği için temel olarak gören heyecanlı çoğunluğun nezdinde haince gösterebilir. Encümen Üyesi Trevize, belli bir düzeyde anlaşabilirsek, bunu kamuya aksettirmemiz belki de gerekli olmaz, ama gerekli olduğu görülürse, Federasyon’un haberdar olmasını sağlarız.”

Kaşlarını çatan Trevize, “Gerçekte söylemek istediklerime tamamen ilgisiz kalacak kadar çılgın mısınız, beyefendi?” diye sordu.

“Bir insan olarak son derece alakadarım ve uygun zaman gelirse sizi ilgiyle ve belli bir kötümserlikle dinleyeceğim. Buna karşın, Güvenlik Müdürü olarak şu anda tamı tamına istediğimi aldım.”

“Bunun size ve Belediye Başkanı’na hiçbir yarar getirmeyeceğini biliyorsunuzdur, umarım.”

“Oldukça garip, ama ben hiç de aynı kanıda değilim. Şimdi çıkacaksınız. Elbette, gözaltında olacaksınız.”

“Nereye götürüleceğim?”

Kodell sadece gülümsedi. “Hoşça kalın, Encümen üyesi. Mükemmel bir işbirliği göstermediniz, ama sizin öyle davranacağınızı ummak da gerçekçi olmazdı.”

Elini uzattı.

Ayağa kalkan Trevize uzatılan eli görmezden geldi. Kuşağındaki kırışıklıkları düzeltti ve, “Kaçınılmazı sadece geciktiriyorsunuz,” dedi. “Artık benim gibi düşünen başkaları da var ya da sonradan bu fikri kabul edecekler. Beni hapsetmek ya da öldürmek merak uyandırmaya ve sonuçta böylesi düşüncelerin yayılmasını hızlandırmaya yarar. Sonunda gerçek ve ben kazanacağız.”

Kodell elini geri çekti ve başını hafifçe salladı. “Aslında, Trevize,” dedi, “siz bir budalasınız.”

4

Trevize’ı, Güvenlik Karargâhı’nda, lüks olduğunu teslim etmek zorunda kaldığı odasından almak için iki muhafız geldiğinde vakit gece yarısını bulmuştu. Lüks ama kapısı kilitli bir oda. Neresinden bakılırsa bakılsın, yine de bir hapishane hücresi.

Trevize, burada dört saatten fazla süre acı acı kendine çatmış, yerinde duramadığından zamanının çoğunu odayı arşınlayarak geçirmişti.

Compor’a neden inanmıştı?

Neden olmasın? Aynı fikirdeymiş gibi görünmeye o kadar istekliydi ki. Yok, bu değil. Tartışarak ikna edilmeye çok hazır görünüyordu. Hayır, bu da değil. Çok aptal, çok rahat yönlendirilebilir, kendi bilinç ve görüşlerinden o kadar kesin biçimde yoksun görünüyordu ki, Trevize onu elverişli bir yazboz tahtası olarak kullanma şansının zevkini çıkartmıştı. Compor, Trevize’ın görüşlerini geliştirme ve keskinleştirmesine yardımcı olmuştu. Yararlı olduğunu göstermişti ve Trevize sırf böylesi işine geldiğinden, ona güvenmeyi seçmişti.

Ama Compor’un iç yüzünü görmesi gerekip gerekmediğine karar vermeye çalışmanın artık yararı yoktu. Basit bir genellemeye uymalıydı: Kimseye güvenme!

Yine de insan kimseye güvenmeden yaşamını sürdürebilir miydi?

Göründüğü kadarıyla buna zorunluydu.

Üstelik kim, Branno’nun bir üyeyi Encümen’den söküp atma cüretini göstereceğini —ve başka hiçbir Encümen üyesinin aralarından birini korumak için harekete geçmeyeceğini— düşünebilirdi? Yüreklerinin ta dibinde Trevize’den farklı düşünseler de, Branno’nun haklılığını kanlarının son damlasına kadar savunmaya hazır olsalar da imtiyazlarının böylece ihlaline ilke olarak karşı çıkmalıydılar. Ona Tunç Branno da denirdi ve tunç gibi sert hareket ettiğinden kuşku yoktu.

Kendisi de etki altında değilse tabii.

Hayır! Bu yaklaşımın sonu paranoyaya varırdı.

Ama yine de…

Zihni kısır bir döngüye girmişti ve bu yararsızcasına tekrar eden düşünceden ancak muhafızlar geldiğinde kurtulabildi.

İki muhafızdan rütbece kıdemli olanı, duyarsız bir ağırbaşlılıkla, “Bizimle gelmeniz gerekiyor, sayın Encümen Üyesi,” dedi. Rütbesi bir teğmen olduğunu açığa vuruyordu. Sağ yanağında küçük bir yara izi vardı ve çok uzun süreden beri bu görevde kalmış ve çok az şey yapmış gibi —halkı bir yüzyıldan fazla zamandır barış içinde yaşamış bir askerden beklenebileceği üzere— bıkkın görünüyordu.

Trevize yerinden kıpırdamadı. “Adınız, Teğmen?”

“Ben Teğmen Evander Sopellor, Encümen Üyesi.”

“Teğmen Sopellor, yasayı çiğnediğinizin farkındasınız. Bir encümen üyesini tutuklayamazsınız.”

Teğmen, “Doğrudan emir aldık, efendim,” dedi.

“Bunun önemi yok. Bir Encümen üyesini tutuklama emri verilemez. Sonuç olarak divanı harbe çıkartılabileceğinizi anlamanız gerek.”

Teğmen, “Tutuklanmış değilsiniz, Encümen Üyesi,” dedi.

“O halde sizinle gelmem gerekmiyor, değil mi?”

“Evinize kadar size refakat etme emri aldık.”

“Yolu biliyorum.”

“Sizi yol boyunca korumamız söylendi.”

“Neden koruyacakmışsınız? Ya da kimden?”

“Toplanabilecek her çeşit çeteden.”

“Gece yarısı mı?”

“Bunun için gece yarısını bekledik, efendim. Şimdi, efendim, güvenliğiniz için bizimle gelmenizi rica etmek zorundayım. Gerekirse zor kullanma iznimiz olduğunu bir tehdit olarak değil, ama bilgi vermek amacıyla söyleyebilir miyim?”

Trevize, yanlarında taşıdıkları sinir kırbaçlarının farkındaydı. Saygınca olmasını umduğu bir tavırla ayağa kalktı. “O halde doğru eve. Yoksa hapishaneye mi götüreleceğim?”

Teğmen kendine özgü bir gururla, “Size yalan söyleme talimatı almadık, efendim,” dedi. Trevize yalan söylemeden önce doğrudan emir almak isteyecek ve o halde bile, yüz ifadesi ve ses tonu kendini ele verecek profesyonel birinin karşısında olduğunun ayırdına vardı.

Trevize, “Özür dilerim, Teğmen,” dedi. “Sözünüze güvenmediğimi ima etmek istemedim.”

Dışarıda onları bir yer arabası bekliyordu. Sokak boştu ve bırakın bir kalabalığı, herhangi bir insanın izine bile rastlanmıyordu. Ama, teğmen sözünün eriydi. Dışarıda bir kalabalık olduğunu ya da olacağını söylememişti. “Toplanabilecek her çeşit çeteye” atıfta bulunmuştu. Sadece, “olasılık” tan bahsetmişti.

Teğmen dikkatli davranmış ve Trevize’ı arabayla arasında tutmuştu. Trevize dönüp kaçamazdı. Teğmen hemen onun peşi sıra bindi ve arkada onun yanına oturdu.

Araba hareket etti.

Trevize, “Eve varınca, serbestçe işime bakabileceğim, örneğin, istersem dışarı çıkabileceğim sonucuna varıyorum,” dedi.

“Buraya kadar sizi korumak dışında, herhangi bir şekilde işinize karışma emri almadık, Encümen Üyesi.”

“Buraya kadar mı? Bu ne demek oluyor?”

“Bir kere eve gidince, orayı terk edemeyeceğinizi size açıklama talimatını aldım. Sokaklar sizin için güvenli değil ve ben güvenliğinizden sorumluyum.”

“Benim ev hapsinde olduğumu söylemek istiyorsunuz.”

“Ben avukat değilim, sayın Encümen Üyesi. Söylediğinizin ne anlama geldiğini bilmiyorum.”

Doğrudan önüne baktı, ama dirseği Trevize’nin böğrüne dokunuyordu. Trevize, teğmen farkına varmadan, en ufak bir hareket bile yapamazdı.

Araba, Trevize’ın Fleksner banliyösündeki ufak evinin önünde durdu. Flavella, encümen üyeliğinin dayattığı düzensiz yaşamdan sıkılmış olduğu için o günlerde bir ev arkadaşı yoktu ve hiç kimsenin onu beklemesini ummuyordu.

Trevize, “Şimdi çıkabilir miyim?” diye sordu.

“İlk önce ben çıkacağım, sayın Encümen Üyesi. İçeri girerken size refakat edeceğiz.”

“Güvenliğim için mi?”

“Evet, efendim.”

Ön kapının iç tarafında bekleyen iki muhafız vardı. Bir gece lambası yanıyordu, ama pencereler karartılmıştı ve içerisi görünmüyordu.

Evinin işgal edilmesine bir an için içerledi, sonra omuz silkerek boş verdi. Encümen onu kendi binasında koruyamıyorsa, bu durumda evi de kalesi olamazdı.

Trevize, “İçeride sizden toplam kaç kişiyi misafir etmeliyim? Bir alay mı?” diye sordu.

“Hayır, sayın Üye,” diye yanıtladı sert bir ses. “Gördükleriniz haricinde sadece ben varım ve ben de sizi yeterince uzun süre bekledim.”

Terminus Belediye Başkanı Harla Branno oturma odasının girişinde bekliyordu. “Konuşmamızın zamanı geldiğini düşünmüyor musunuz?”

Trevize bakakalmıştı. “Bütün bu saçmalık…”

Ama Branno alçak, ikna edici bir sesle, “Susun, sayın Üye,” dedi. “Siz dördünüz, dışarı çıkın. Dışarı! Burada her şey yolunda gidecek.”

Dört muhafız selam verdiler ve topukları üzerinde geri döndüler. Trevize ve Branno yalnızdılar artık.

2. KISIM

BELEDİYE BAŞKANI

1

Branno bir saattir bezginlik içinde bekliyordu. Teknik açıdan bakılırsa, haneye tecavüz ve izinsiz girişten suçluydu. Dahası, anayasaya aykırı olarak, bir Encümen üyesinin haklarını ihlal etmişti. Indbur III ve Katır’dan bu yana başkanları neredeyse iki yüz yıldır denetleyen katı yasalara göre, görevden alınmasına neden olabilecek bir suç işlemiş sayılırdı.

Ancak tam da bugün, yirmi dört saat için yanlış yapmak gibi bir lüksü yoktu.

Ama bu da geçecekti. Rahatsızca kımıldandı.

Vakıf için ilk iki yüzyıl, bu güvensiz zamanlarda yaşayan bahtsızlar için değilse bile, en azından geçmiştekilere altın bir dönem, bir kahramanlar çağı gibi gelmişti. Doğrudan Hari Seldon’a denk tutulacak kadar yarı tanrı düzeyine yükseltilen Salvor Hardin ve Hober Mallow iki büyük kahraman olarak ortaya çıkmışlardı. Bu üçü tüm Vakıf destanının (hatta Vakıf tarihinin) üzerine dayandığı, üçlü sac ayağıydılar.

Ancak o günlerde Vakıf, Dört Krallık’ı zar zor elinde tutabilen ve Seldon Planı’nın onları Galaksi İmparatorluğu’nun kalıntılarına karşı koruyan elinin bile belli belirsiz farkında olan ufacık bir gezegendi.

Vakıf, siyasal ve ticari bir varlık olarak gücünü büyüttükçe, yöneticileri ve savaşçıları göze daha küçük görünür olmuştu. Lathan Devers neredeyse unutulmuştu. Akla geldiğinde ise, Bel Riose’a karşı verdiği gereksiz ama başarılı mücadelesinden çok, köle madenlerindeki feci ölümüyle anılır olmuştu.

Bel Riose’a, Vakıf’ın en soylu rakibine gelince, o da tüm düşmanlar arasında Seldon Planı’nı yıkan tek kişi olan ve Vakıf’ı yenip yöneten Katır’ın gölgesinde kalmış, neredeyse tamamen unutulup yitmişti.

Katır’ın, temelde bir kişi tarafından —bir kadın, Bayta Darell— yenilgiye uğratıldığı ve onun da zaferi kimsenin yardımı olmadan, hatta Seldon Planı’nın desteğinden bile yoksun kazandığı pek az hatırlanıyordu. Aynı biçimde, İkinci Vakıf’ı yenerek, Vakıf’ı, Birinci Vakıf’ı hakim duruma getiren oğlu ve torunu, Toran ile Arkady Darell de hemen hemen unutulmuşlardı.

Geç dönemin bu galipleri artık kahramandan sayılmıyorlardı. Zamanla her şey genişlemiş, kahramanları sıradan ölümlüler düzeyine çekmekten başka yapılacak bir şey kalmamıştı. Ama sonuçta Arkady’nin kaleme aldığı, büyükannesinin biyografisi onu bir kahramandan romantik bir kişiliğe indirgemişti.

O gün bu gündür kahramanlar yoktu artık… hatta romantikler bile. Kalgan savaşı, Vakıf’ın karıştığı son kaba güç olayıydı ve bunda da küçük çaplı bir çatışma söz konusuydu. Neredeyse iki yüzyıl hüküm süren barış! Bir gemi bile çizilmeden geçen yüz yirmi yıl.

Güzel bir barış dönemi olmuştu. Branno bunu yadsıyamazdı, kârlı bir barıştı. Vakıf henüz İkinci İmparatorluk’u kurmamıştı —Seldon Planı’na göre ancak yarı yoldaydı— ama Vakıf Federasyonu olarak, galaksiye dağılmış siyasal birimlerin üçte birinden fazlasını güçlü ekonomik hakimiyeti altında tutuyor ve denetleyemediğini de etkiliyordu. “Ben Federasyon’danım” cümlesinin saygıyla karşılanmadığı pek az yer vardı. Milyonlarca meskûn dünyada, Terminus Belediye Başkanı’ndan daha üstün konumda kimse yoktu.

Kullanılan unvan hâlâ buydu. Yaklaşık beş yüz yıl önce, uygarlığın uzak bir köşesinde yalnız bir dünyanın üzerindeki, neredeyse gözden kaçan tek bir ufak kentin önderinden miras kalmıştı, ama kimse ne bu unvanı değiştirmeyi, ne de biraz daha havalı kılmayı düşlüyordu. Bunun uyandırdığı korku ve saygıyla, sadece çoktan unutulmuş Emperyal Majesteleri unvanı rekabet edebilirdi.

Belediye Başkanı’nın yetkilerinin özenle sınırlandırıldığı Terminus’ta durum böyle değildi. Indburlar’ın anısı hâlâ canlıydı. Halkın unutamadığı, onların zorbalıkları değil, Katır’a karşı yenilmiş olmalarıydı.

Artık bu görevde, Katır’ın ölümünden bu yana hükmeden en güçlü başkan (bunun farkındaydı) ve bu konuma gelen sadece beşinci kadın olan Harla Branno vardı. Gücünü ancak bugün açıkça kullanabilmişti.

Neyin doğru olduğu ve neyin olması gerektiğiyle ilgili kendi yorumu uğruna, galaksi merkezinin prestijine ve imparatorluğun haşmetine özlem duyan muhalefetin inadına karşı mücadele etmiş ve kazanmıştı.

Kendi kendine, daha değil, demişti. Daha değil! Merkeze çok erken saldırın, şu ve şu nedenlerden dolayı kaybedersiniz. Sonra Seldon belirmiş ve onu neredeyse kelimesi kelimesine desteklemişti.

Bu onu Vakıf’taki herkesin gözünde, bir süre için Seldon kadar bilge kılmıştı. Ancak, bunu her an unutabileceklerini de biliyordu.

Şu genç adam da ona meydan okumak için tam da böylesi büyük bir günü bulmuştu.

Üstelik haklı olmaya da cüret etmişti!

Tehlikeli olan da buydu. Haklıydı! Haklı olduğu için de Federasyonu yok edebilirdi!

Şimdiyse karşısında duruyordu ve ikisi baş başaydılar.

Üzüntüyle, “Beni özel olarak görmeye gelemez miydin?” diye sordu. “Beni bir aptal gibi göstermek için duyduğun salakça arzu uğruna, Encümen’de bağırıp çağırarak her şeyi söylemek zorunda mıydın? Sen ne yaptın, kafasız çocuk?”

2

Trevize kızardığını hissetti ve öfkesini yenmeye çalıştı. Başkan, gelecek yaş gününde altmış üçüne basacak olan yaşlı bir kadındı. Kendinden neredeyse iki kat yaşlı biriyle bağıra çağıra kavga etmekten çekindi.

Bunun yanı sıra, kadın siyasal mücadelede çok deneyimliydi ve rakibinin dengesini baştan bozarak dövüşe yarı kazanmış halde girebilirdi. Ama böyle bir taktiğin başarılı olması için bir seyirci kitlesine gerek vardı ve şu anda karşılarında utanılacak seyirciler yoktu. İkisi baş başaydılar.

Bundan dolayı, söylediklerini duymazdan geldi ve onu sakince izlemek için elinden geleni yaptı. İki nesilden beri egemen olan üniseks tarzda giyinen yaşlı bir kadındı. Bu giysiler ona yakışmıyordu. Galaksinin lideri olan —tabii böyle bir lider olabilirse— Belediye Başkanı, demir kırı saçlarını kafasının arkasında sımsıkı topuz yapacağı yerde geleneksel erkek tarzında salınca, rahatça yaşlı bir adamla karıştırılabilecek, sade, yaşlı bir kadındı.

Trevize şirin bir tavırla gülümsedi. Her ne kadar yaşlı bir rakip, “çocuk” sözcüğünü bir aşağılama gibi kullansa da, bu “çocuğun” gençlik ve iyi görünüş —ve her ikisinin de tam anlamıyla farkında olmak— gibi avantajları vardı.

“Doğru,” dedi. “Otuz iki yaşında ve bu yüzden de —bir anlamda— çocuğum. Üstelik Encümen üyesiyim ve bundan dolayı düpedüz kafasızım, ilk durum kaçınılmaz. İkincisi içinse, ancak üzgün olduğumu ifade edebilirim.”

“Ne yaptığını biliyor musun? Orada dikilip akıl dilenme. Yapabilirsen kafanı çalıştır ve bana mantıklı yanıtlar ver.”

“Ne yaptığımı biliyorum. Gerçeği algıladığım gibi anlattım.”

“Bana bununla meydan okumak için bula bula bugünü mü seçtin? Kimse karşı çıkmaya cesaret edemeden, seni Encümen’den yaka paça dışarı attırmaya ve tutuklatmaya yetecek kadar prestijimin olduğu bugünü mü?”

“Meclis kendine gelecek ve karşı çıkacaktır. Şu anda bile itiraz ediyor olabilirler. Maruz bıraktığınız kovuşturmadan dolayı bana daha fazla kulak kabartacaklar.”

“Kimse sana kulak asmayacak, çünkü yapmakta olduğuna devam edeceğini düşünürsem, yasalardan yararlanır ve sana bir vatan hainiymişsin gibi davranırım.”

“O takdirde yargılanmam gerekir. Mahkemede istediğimi söylerim.”

“Buna güvenme. Nadiren kullanılsalar da, bir belediye başkanının acil durum yetkileri çok geniştir.”

“Neye dayanarak acil durum ilan edeceksiniz?”

“Bahane yaratırım. Bu kadar yaratıcılığım kaldı ve siyasal riski göze almaktan çekinmem. Beni zorlama, genç adam. Burada bir anlaşmaya varacağız ya da bir daha özgür kalamayacaksın. Yaşamının geri kalanını hapiste geçireceksin. Buna garanti veririm.”

Birbirlerine baktılar: Branno gri, Trevize ise kahverengi tonlarda giyinmişti.

Trevize sordu: “Ne tür bir anlaşma?”

“Ah. Meraklısın. Böylesi daha iyi. Bu durumda çekişeceğimize, doğru dürüst konuşabiliriz. Görüşün ne?”

“Bunu gayet iyi biliyorsunuz. Encümen üyesi Compor ile pis bir işbirliği yapmıyor muydunuz?”

“Bunu senden yeni biten Seldon Krizi’nin ışığında duymak istiyorum.”

“Pekâlâ, istediğiniz buysa… Başkan Hanım!” (Ağzından neredeyse “yaşlı cadı” sözünü kaçıracaktı.) “Seldon’ın imgesi, beş yüzyıldan sonra fazla doğru, olanaksız olacak ölçüde doğruydu. Bildiğim kadarıyla bu defa, göründüğü sekizinci seferdi. Bazı kereler, onu dinleyecek hiç kimse olmamıştı. En az bir defa, III. Indbur zamanında söyledikleri gerçekle tamamen çelişiyordu, ama bu Katır’ın dönemiydi, değil mi? Peki, bütün bu seferlerin hangisinde, şimdi olduğu kadar haklıydı?”

Trevize hafifçe gülümsedi. “Başkan Hanımefendi, geçmiş kayıtlarımıza yansıdığı kadarıyla, Seldon durumu en ince ayrıntısına kadar, bundan önce asla bu derece mükemmel tanımlamayı beceremedi.”

Branno, “Seldon’ın belirmesinin, holografik görüntüsünün sahte olduğunu, belki de Seldon kayıtlarının benim gibi çağdaş birince hazırlandığını, bir oyuncunun Seldon rolünü oynadığını mı düşünüyorsun?” diye sordu.

“Bunlar olanaksız değil, Sayın Başkan, ama demek istediğim bu da değil. Gerçek çok daha kötü. Gördüğümüzün Seldon’ın hayali olduğuna ve tarihin şu anına dair tanımlamasının da beş yüz yıl önce hazırladığı tanımlama olduğuna inanıyorum. Bu kadarını, beni kör inançlarıyla yaşayan bir Vakıflı’ymışım gibi söylettiren adamınız Kodell’e de anlattım.”

“Evet. Kayıt, gerek görüldüğü takdirde, senin asla muhalefette olmadığını tüm Vakıf’ın görmesini sağlamak için kullanılacak.”

Trevize kollarını iki yana açtı. “Ama ben muhalifim. İnandığımız anlamda bir Seldon Planı yok ve belki de iki yüzyıldır olmadı. Birkaç seneden beri bundan şüpheleniyordum ve on iki saat önce Zaman Mahzeni’nde yaşadıklarımız da bunu kanıtlıyor.”

“Seldon çok haklı olduğundan ötürü mü?”

“Kesinlikle. Gülmeyin. Bu son kanıt.”

“Gördüğünüz gibi, gülümsemiyorum. Devam edin.”

“Nasıl bu kadar kesin olabildi? İki yüzyıl önce, o sıra olanlar hakkındaki Seldon çözümlemesi toptan yanlıştı. Vakıf kurulduğundan bu yana üç yüzyıl geçmişti ve söyledikleri olayları tutmuyordu. Hiç tutmuyordu!”

“Encümen üyesi, bunu birkaç saniye önce kendiniz de açıkladınız. Katır’dan dolayı böyleydi. Katır, müthiş kafa gücü olan bir mutanttı ve planda onu hesaba katmanın bir yolu yoktu.”

“Ama —hesaba katılsın veya katılmasın— yine de ortaya çıktı. Seldon Planı altüst oldu. Katır uzun süre hüküm sürmedi ve ardılı da olmadı. Vakıf bağımsızlığını ve hakimiyetini yeniden kazandı, ama Seldon Planı, dokusunda böylesi devasa bir yarayla nasıl yeniden rayına oturabildi?”

Branno’nun yüzünde sert bir ifade belirdi ve yaşlı elleri birbirine sıkıca kenetlendi. “Bunun yanıtını biliyorsun. Biz iki Vakıf’tan biriydik. Tarih kitaplarını sen de okumuşsundur.”

“Arkady’nin yazdığı büyükannesinin biyografisini —eninde sonunda, okulda zorunlu tutulmuştu— ve romanlarını da okudum. Katır hikâyesinin resmi tarihini ve sonrasını da inceledim. Bunlardan kuşku duymama izin var mı?”

“Ne şekilde?”

“Resmi olarak biz, Birinci Vakıf, maddesel bilimleri sahiplenecek ve onları ilerletecektik. Açıktan hareket edecek, tarihi gelişmemiz —biz farkında olsak da olmasak da— Seldon Planı’nı izleyecekti. Ancak, psikotarihi de içeren psikolojik bilimleri koruyacak ve daha da geliştirecek İkinci Vakıf da vardı ve onların varlığı bizden bile gizli tutulacaktı, İkinci Vakıf, plan tarafından belirlenen yoldan saptıkları takdirde, galaksi tarihi akımlarını düzeltmek üzere harekete geçerek ince ayarı yapacak kuruluştu.”

Başkan, “O halde sorunu bizzat kendin yanıtlıyorsun,” dedi. “Bayta Darell, torunu aksini iddia etmekte ısrar etse de, belki de İkinci Vakıf’ın etkisiyle Katır’ı yendi. Buna karşın, Katır öldükten sonra galaksi tarihini yeniden plana uygun hale döndürmeye çabalayan, hiç kuşkusuz İkinci Vakıf’tı ve son derece belirgin bir biçimde başardılar bunu. O halde, Encümen Üyesi, Terminus aşkına, sen neden bahsediyorsun?”

“Başkan Hanımefendi, Arkady Darell’in anlatısını ele alırsak, İkinci Vakıf’ın galaksi tarihini düzeltmeyi denerken, bu arada kendi gizliliklerini de yok ettiklerinden, Seldon’ın tüm tasarısını baltaladığı açık. Biz, Birinci Vakıf, aynadaki aksimiz İkinci Vakıf’ın var olduğu ve bizim de el altından idare edildiğimiz fikriyle yaşayamayacağımızı anladık. Bundan dolayı İkinci Vakıf’ı bulmaya ve onu yok etmeye çalıştık.”

Branno başını salladı. “Arkady’nin anlattıklarına göre, başarılı da olduk. Ama açıkçası bu, Katır’ın bozduğu galaktik tarihin akışı İkinci Vakıf tarafından rayına tekrar sokuluncaya dek gerçekleşmedi.”

“Buna inanıyor musunuz? Anlatılana göre, İkinci Vakıf’ın yeri bulundu ve çeşitli üyelerinin hesabı görüldü. Bu, yüz yirmi yıl önce, V. D. 378’de oldu. Beş nesil boyunca, İkinci Vakıf olmadan ilerlediğimiz farz ediliyor, ama yine de Plan söz konusu olduğunda, hedeflenen rotaya siz ve Seldon’ın hayali neredeyse tıpatıp aynı konuşacağınız derecede yakın kaldık.”

“Bu tarihsel gelişimin keskin bir içgörüyle algılanmasının önemini anladığım şeklinde de yorumlanabilir.”

“Bağışlayın. Derin anlayışınıza gölge düşürmek istemem, ama bence daha bariz açıklaması, İkinci Vakıf’ın asla yok edilmediğidir. Hâlâ daha bize hükmetmeyi sürdürüyor. Bizi hâlâ yönlendiriyor ve biz de Seldon Planı’nın çizdiği yola bu yüzden geri döndük.”

3

Başkan bu sözlerden sarsılmışsa bile hiç belli etmedi.

Gece saat biri geçmişti ve bu konuşmaya bir son vermeyi çok istiyordu, ama yine de aceleye getiremezdi. Genç adam elini oynamıştı ve onun oltadan kurtulmasına izin vermek istemiyordu. Bir işte kullanabilecekken, yararlanmadan ondan kurtulmak niyetinde değildi.

“Öyle mi?” dedi. “Yani Arkady’nin Kalgan savaşı hikâyesinin ve İkinci Vakıf’ın yok edilmesinin yanlış olduğunu mu söylüyorsun? Uydurulmuş mu? Bir oyun mu? Bir yalan mı?”

Trevize omzunu silkti. “Olması gerekmez. Bu konumuz dışında. Arkady’nin anlattıklarının, bildiği kadarıyla, tamamen doğru olduğunu varsayalım. Her şeyin tamı tamına Arkady’nin anlattığı gibi gerçekleştiğini, İkinci Vakıf’ın yuvasının keşfedildiğini ve halledildiklerini düşünelim. Ancak, tüm üyelerini, en sonuncusuna kadar ele geçirdiğimizi nasıl öne sürebiliriz? İkinci Vakıf tüm galaksi ile uğraşıyordu. Sadece Terminus’un ya da hatta yalnızca Vakıf’ın tarihini yönlendirmiyorlardı. Sorumlulukları bizim başkent dünyamız veya tüm Federasyon’dan fazlasını kapsamaktaydı. Tüm bunlar yaşanırken, bazı İkinci Vakıflılar’ın bin ya da daha çok ışık yılı uzakta olması gerekir. Hepsini ele geçirmiş olabilir miyiz?

“Eğer hepsini ele geçirmeyi başaramamışsak, kazandığımızı söyleyebilir miyiz? Kendi döneminde Katır bunu iddia edebilir miydi? Terminus’u ve onun doğrudan kontrol ettiği dünyaları ele geçirmişti, ama Bağımsız Tüccar Gezegenleri hâlâ ayaktaydı. Tüccar Gezegenlerini ele geçirdik ama üç kaçak kalmıştı: Ebling Mis, Bayta Darell ve kocası. Her iki adamı denetimi altında tuttu ve Bayta’yı —sadece Bayta’yı— denetim dışı bıraktı. Arkady’nin romantizmine inansak bile, bunu yaparkenki amacının duygularla ilgisi yoktu. Bu kadarı da kâfiydi. Arkady’nin anlatımına göre, bir kişinin —sadece Bayta’nın— istediğini yapmasına izin verildi ve onun yaptıklarından dolayı da Katır İkinci Vakıf’ı bulmayı başaramadı ve bu yüzden yenildi.

“Bir kişiye dokunulmadı ve her şey kaybedildi! Bireyin hiçbir şey ve kitlenin her şey olduğu yolundaki Seldon Planı’nı çevreleyen tüm efsanelere rağmen, bu bireyin önemiydi.

“Geride bir değil, son derece olası göründüğü üzere, düzinelerce İkinci Vakıflı bıraktıysak ne olur? Yeniden bir araya gelip yaşamlarını düzene sokar, çalışmalarına kaldıkları yerden devam eder, sayılarını adam alarak ve eğiterek çoğaltır ve bizi bir kere daha piyonları yapmazlar mı?”

Branno ciddi bir tavırla, “Buna inanıyor musunuz?” diye sordu.

“Bundan eminim.”

“Ama söyleyin bana. Encümen Üyesi, bu zahmete niçin katlansınlar? Sefil kalıntılar niçin kimsenin istemediği bir görev uğruna umutsuzca çırpınsın? Onları, galaksiyi İkinci Galaksi İmparatorluğu’na götürecek yolda tutmaya iten ne? Ayrıca bu küçük grup görevini yerine getirmekte bu kadar ısrarlıysa, niçin biz bunu umursayalım? Niçin Plan’ın çizgisini kabul edip bizim yolumuzu kaybetmemize veya yoldan çıkmamıza izin vermemelerine minnettar olmayalım?”

Trevize elini gözlerinin üzerine koydu ve onları ovuşturdu. Gençliğine karşın, ikisinin arasında, daha yorgun görünen oydu. Başkana baktı ve, “Size inanamıyorum,” dedi. “İkinci Vakıf’ın tüm bunları bizim için mi yaptıkları sanıyorsunuz? Bir çeşit idealist olduklarını mı düşünüyorsunuz? Siyaset üstündeki bilginizle —gücün ve yönetimin uygulanması— bunu kendileri için yapmakta oldukları sizce aşikâr değil mi?

“Biz kesici kenarız. Makineyiz, itici gücüz. Çaba sarf eder, terler, kan ve gözyaşı dökeriz. Onlar sadece denetlerler: burada bir amplifikatörü ayarlar, şurada bir kontağı kapatır ve tüm bunları kolayca ve kendilerini hiç tehlikeye atmadan yaparlar. Sonra, her şey tamamlandığında ve bin yıllık çalışıp çabalamanın arkasından, İkinci Galaksi İmparatorluğu’nu kurduğumuzda, İkinci Vakıf’ın adamları yönetici seçkinler olarak başımıza çöreklenecekler.”

Branno, “O halde, İkinci Vakıf’ı ortadan kaldırmak istiyorsunuz, öyle mi?” dedi. “İkinci İmparatorluk yolun yarısını almışken, görevi kendi başımıza tamamlama ve kendi seçkinlerimize hizmet etme fırsatını değerlendirmek istiyorsunuz. Sorun bu mu?”

“Kesinlikle budur! Kesinlikle! Bunu sizin de istemeniz gerekmez mi? Siz ve ben bunun gerçekleştiğini göremeyeceğiz, ama sizin torunlarınız var ve benim de bir gün olabilir ve onların da torunları olacak ve böylece devam edecek. Onların çabalarımızın meyvesini toplamasını istiyorum, onların bizi kaynak olarak görmesini ve başardıklarımız için bize şükran duymalarını arzu ediyorum. Bunların hepsinin —hiç de benim kahramanım olmayan— Seldon tarafından tasarlanan gizli bir entrikanın eline düşmesini istemiyorum. Size onun, eğer planının yürümesine izin verirsek, Katır’dan daha büyük bir tehlike olduğunu söylüyorum. Galaksi adına, Katır’ın bu planı toptan ve sonsuza dek yerle bir etmiş olmasını dilerdim. Biz nasıl olsa ayağa kalkardık. Türünün tek örneğiydi ve son derece de ölümlüydü. İkinci Vakıf ise ölümsüz gibi görünüyor.”

“Ama siz İkinci Vakıf’ı, yok etmek istiyorsunuz, öyle değil mi?”

“Nasıl yapacağımı bir bilseydim!”

“Nasıl yapacağınızı bilmediğinize göre, onların bizi yok etmesinin daha daha büyük bir olasılık olduğunu düşünmüyor musunuz?”

Trevize küçümser bir tavır takındı. “Sizin bile denetimleri altında olabileceğinizi aklımdan geçirmiştim. Seldon’ın hayalinin ne diyeceğini doğru tahmin etmeniz ve sonrasında bana karşı olan davranışlarınız hep İkinci Vakıf’ın marifeti olabilirdi. İkinci Vakıf içerikli boş bir kabuk olabilirdiniz.”

“O zaman neden benimle şimdi yaptığınız gibi konuşuyorsunuz?”

“Çünkü İkinci Vakıf’ın denetimi altındaysanız, her halükârda kaybettim demektir ve içimdeki öfkenin bir kısmını kusabilirim ve aslına bakarsanız, onların denetimi altında ve ne yaptığınızın farkında olmadığınızı umuyor, bir kumar oynuyorum.”

Branno, “Her neyse, bu kumarı kazandınız,” dedi. “Kendimin dışında kimsenin kontrolü altında değilim. Yine de size doğruyu anlattığımdan nasıl emin olabilirsiniz? İkinci Vakıf’ın denetimi altında olsam, bunu kabul eder miydim? Kontrolleri altında olduğumu kendim bilebilir miydim?

“Ama bu çeşit soruların bir yararı yok. Denetimleri altında olmadığıma inanıyorum ve sizin de bana inanmaktan başka seçeneğiniz, yok. Ancak, şunu dikkate alın. Eğer İkinci Vakıf varsa, en büyük gereksinimlerinin galakside hiç kimsenin onların var olduğunu bilmediğini güvenceye almak olduğu kesin. Seldon Planı sadece piyonlar, yani biz, planın nasıl işlediğinden ve nasıl güdüldüğümüzden haberdar olmazsak işler. Katır, Vakıf’ın dikkatini İkinci Vakıf’a odakladığından dolayı, İkinci Vakıf Arkady’nin döneminde yok edildi… Ya da neredeyse yok edildi mi demeliydim, Encümen Üyesi?

“Bundan iki sonuç çıkartabiliriz. İlk önce, mantıklı olarak olabildiğince az müdahalede bulunduklarını düşünebiliriz. Hepimizi ele geçirmelerinin imkânsız olduğunu varsayabiliriz. Eğer yaşıyorsa, Birinci Vakıf’ın bile gücünün sınırları olmalı. Bazılarını ele geçirip, diğerlerinin gerçeği tahmin etmelerine izin vermek planda bozulmalara neden olabilir. Sonuç olarak, karışmalarının olabildiğince ince, dolaylı ve ender olduğu hükmüne varıyoruz ve işte bundan ötürü denetim altında değilim. Siz de değilsiniz.”

Trevize, “Bu çıkarımlardan biri ve belki de öyle olmasını dilediğimden, onu kabul etmeye meyilliyim. Diğeri nedir?”

“Daha basit ve daha kaçınılmaz. İkinci Vakıf varsa ve bu varlığı sır olarak saklamayı arzuluyorsa, o halde bir şey kesin demektir. Onun hâlâ daha var olduğunu düşünen, bu konuda konuşan ve galaksinin tamamına haykıran herkesin, onlar tarafından bir an önce usulca saf dışı bırakılmaları, silinmeleri ve halledilmeleri zorunludur. Sizin varacağınız yargı da bu olmaz mıydı?”

Trevize, “Beni bu nedenle mi göz altına aldınız, Başkan Hanımefendi? Beni İkinci Vakıf’tan korumak için mi?” diye sordu.

“Bir bakıma. Bir dereceye kadar. Liono Kodell’in sizin inançlarınızla ilgili itinayla tuttuğu kayıtlar sadece Terminus halkını ve Vakıf’ı senin aptalca gevezeliklerince aşırı derecede kargaşaya düşmekten korumak için değil, aynı zamanda İkinci Vakıf’ın da kaygılanmasını engellemek için yayınlanacak. Eğer varlarsa, dikkatlerinin sana çevrilmesini istemem.”

Trevize, “Bir düşünsenize!” dedi belirgin bir istihzayla. “Benim hatırım, güzel gözlerim için mi?”

Branno kımıldandı ve sonra hiç uyarmadan, sessizce güldü. “Güzel kahverengi gözleriniz olduğunu fark etmeyecek kadar da yaşlı değilim, Encümen üyesi ve otuz yıl önce bu kadarı yeterli bir neden oluştururdu. Ancak şu anda sadece gözleriniz değil, geri kalanınızın tamamı söz konusu olsa bile kurtarmak için kılımı kıpırdatmam. Ama İkinci Vakıf diye bir şey varsa ve dikkatlerini size yönelirlerse, sizinle ilgilenmekle yetinmeyebilirler. Dikkat edilmesi gereken benim ve sizden çok daha değerli ve zeki bir dizi kişinin yaşanılan ve yaptığımız tüm planlar var.”

“Ah! Yanıt verme olasılıklarına bu denli özenle tepki gösterdiğinize göre, İkinci Vakıf’ın varlığına inanıyor olmalısınız.”

Branno yumruğunu önündeki masaya vurdu. “Tabii ki inanıyorum, seni geri zekâlı! İkinci Vakıf’ın var olduğunu bilmeseydim ve elimden geldiği kadar sert ve etkin olarak onlarla mücadele etmeseydim, senin böylesi bir konuda ne bildiğini umursar mıydım? İkinci Vakıf var olmasaydı, onların var olduğunu ilan etmen önem taşır mıydı? Aylardan beri, kamu önünde konuşmadan önce seni susturmak istedim, ama kaba kuvvete başvurarak bir Encümen üyesinin üstesinden gelecek siyasal güçten yoksundum. Seldon’ın ortaya çıkması beni iyi gösterdi ve kısa süreliğine de olsa bana güç verdi ve o anda sen de herkesin önüne çıktın. Hemen harekete geçtim ve şimdi, eğer kelimesi kelimesine sana emredildiği gibi yapmazsan, bir mikro saniye bile tereddüt etmeden ya da hiç vicdan azabı duymadan, seni öldürtürüm.

“Yatakta ve uyuyor olmam gereken bir saatte yaptığımız tüm bu konuşma, sana bunları anlattığımda bana inanacağın noktaya getirmek için tasarlandı. Senin vurgulamanı özenle sağladığım İkinci Vakıf sorunu, mahkemeye çıkmaksızın beyin işlevlerini durdurtmak için bana yeterli sebep ve niyeti de veriyor.”

Trevize yerinden kalkacak oldu.

Branno, “Ah, sakın bir şey yapmaya kalkışma,” dedi. “Kuşkusuz kendine de söylemekte olduğun gibi, ben sadece yaşlı bir kadınım, ama sen bana elini süremeden ölürsün. Benim adamlarımca gözetleniyoruz, budala çocuk.”

Trevize yerine oturdu. Bir parça titrek bir sesle, “Sözleriniz mantıksız,” dedi, “İkinci Vakıf’ın var olduğuna inanıyorsanız, ondan böylesine rahatça söz edemezdiniz. Benim kendimi attığımı söylediğiniz tehlikeye siz de kendinizi atmazdınız.”

“Demek sizden bir parça daha akıllı olduğumu kabul ediyorsunuz. Başka bir deyişle, İkinci Vakıf’ın varlığına inanıyor, ama yine de aptal olduğunuzdan, onun hakkında herkesin önünde ileri geri konuşuyorsunuz. Ben var olduğuna inanıyorum ve önlemlerimi aldığım için bunu rahatça dile getirebilirim. Arkady’nin tarihini dikkatle okumuş göründüğünüze göre, babasının ‘Zihin Statik Aygıtı’ olarak adlandırdığı nesneyi icat ettiğinden bahsettiğini de hatırlayabilirsiniz. İkinci Vakıf’ın sahip olduğu türden zihinsel güce karşı bir çeşit kalkan olarak işe yarıyor. Hâlâ daha elimizde bulunuyor ve en derin gizlilik altında daha da geliştirildi. Bu ev hali hazırda onların sızmalarına karşı yeterince güvenli sayılır. Bunu açıkladığıma göre senin ne yapacağını anlatayım.”

“Neymiş o?”

“Benim ve senin olduğunu düşündüklerimizin gerçekten de öyle olup olmadıklarını bulacaksın. İkinci Vakıf’ın hâlâ daha var olup olmadığını ve eğer varsa, nerede bulunduğu öğreneceksin. Bu da Terminus’u terk etmen ve —sonunda, Arkady’nin zamanında olduğu gibi, İkinci Vakıf’ın aramızda olduğunu anlasak dahi— bilmediğim bir yerlere gitmen gerekeceği anlamına geliyor. Bize anlatacak bir şeyler elde etmeden önce aramıza geri dönemeyeceksin, anlatacak bir şeyin olmazsa da asla gelmeyeceksin ve Terminus halkından da bir ahmak eksilecek demek oluyor.”

Trevize kendini kekeler buldu. “Terminus aşkına, gerçeği açığa çıkartmadan onları nasıl arayabilirim? Kısa yoldan ölümümü ayarlarlar ve siz de bir şey öğrenemezsiniz.”

“O zaman onları aramaya kalkışma, safdil çocuk. Başka bir şeyler ara. Tüm yüreğin ve aklınla başka bir şeyi ara ve eğer bu araçla sana dikkat etme zahmetine katlanmadıkları için yolun onlarla kesişirse, ne ala! Bu durumda, hiper dalga üzerinden bize perdelenmiş, şifreli bir haber gönderir ve ödül olarak da geri dönmeye hak kazanırsın.”

“Ne aramam gerektiğine dair kafanızda bir düşünce var sanırım.”

“Tabii ki var. Janov Pelorat’ı tanıyor musun?”

“Hiç duymadım.”

“Onunla yarın karşılaşacaksın. Sana neyi arayacağınızı anlatacak ve en gelişmiş gemilerimizden birinde, seninle beraber yola çıkacak. İki kişiyi tehlikeye atmak yetip arttığından dolayı, gemide sadece ikiniz olacaksınız. İstediğimiz bilgiye sahip olarak bizi tatmin etmeden geri dönmeyi denersen, Terminus’a bir parsek yaklaşamadan, uzayda havaya uçurulacaksınız. Hepsi bu. Bu konuşma sona ermiştir.”

Ayağa kalktı, boş ellerine baktı, sonra yavaşça eldivenlerini giydi. Kapıya doğru döndüğünde, silahları ellerinde olan iki muhafız içeri girdiler. Onun geçmesi için iki yana çekildiler.

Kapı ağzında geriye döndü. “Dışarıda başka muhafızlar var. Onları telaşlandıracak bir şey yapma, yoksa senin gibi bir dertten kurtulmamıza yardımcı olursun.”

Trevize, “O takdirde size getirebileceğim tüm yararları da kaybedersiniz,” derken, söylediklerine neşe katmak için kendini zorladı.

Branno ise neşesiz bir gülümsemeyle cevap verdi: “Bunu göze alırız.”

4

Dışarıda onu Liono Kodell bekliyordu. “Tümünü dinledim, Sayın Başkan. İnanılmaz ölçüde sabırlıydınız,” dedi.

“İnanılmaz ölçüde de yorgun. Gün yetmiş iki saat sürmüş gibi geliyor. Artık sen devral.”

“Devralacağım, ama söyleyin bana: evde gerçekten bir Zihin Statik Aygıtı var mı?”

Branno bıkkınlıkla, “Ah, Kodell,” dedi, “bu kadarını benden iyi bilmen gerekir. Herhangi bir kişinin bizi izlemesi olasılığı ne kadar? İkinci Vakıf’ın her şeyi, her zaman, her yerde izlediğini mi düşünüyorsun? Trevize gibi duygusal bir genç değilim; o böyle hayal edebilir, bense buna metelik vermem. Ayrıca gerçekten de böyle bir şey olsa, İkinci Vakıf’ın gözleri ve kulakları her yerde bizi takip etse bile, bir ZSA bizi anında ele vermez miydi? Üstelik bunun kullanılması, zihin gücüne karşı korumalı bir bölgenin varlığını algıladıkları anda, bir kalkana sahip olduğumuzu İkinci Vakıf’a göstermez miydi? Böylesi bir kalkanı gizli tutmak —onu tam gücünde kullanmaya hazır olana dek— sadece Trevize’ı değil, sen ve benden daha fazlasını kurban etmeye değmez mi? Yine de…”

Kodell’in sürdüğü yer arabasına binmişlerdi. “Yine de…” dedi Kodell.

Branno, “Yine de ne?” dedi, “Ah, evet. Yine de bu genç adam zeki. Sırf hizada tutmak için, ona budala olduğunu beş altı defa değişik biçimlerde söyledim, ama budala değil. O henüz genç ve Arkady Darell’ın romanlarına kendini fazla kaptırmış, okudukları da galaksinin nasıl bir yer olduğuna dair onda yanlış fikirler uyandırmış… ama güçlü önsezileri var ve onu kaybedince üzüleceğim.”

“O halde kaybolacağına eminsiniz.”

Branno üzüntüyle, “Hem de çok,” dedi. “Her neyse, böylesi daha iyi. Körü körüne oraya buraya saldıran ve yapılması belki de yıllar alan şeyleri, bir anda yıkıp geçen genç romantiklere ihtiyacımız yok. Bunun yanı sıra, bir işe de yarayacak. Hiç kuşkusuz —var olduklarını ve bizimle ilgilendikleri kabul edersek— İkinci Vakıf’ın ilgisini çekecek. Ona odaklandıklarındaysa, belki de bize aldırmayacaklar. Kim bilir, belki umursanmamak gibi iyi bir talihten fazlasını da kazanabiliriz. Trevize ile uğraşırken dalgınlıkla kendilerini ele verebilir ve karşı önlem almamız için bize bir fırsat ve zaman tanıyabilirler.”

“Bu durumda, Trevize şimşekleri üstüne çekecek.”

Branno’nun dudakları titredi. “Ah, bu benim arayıp da bulamadığım benzetme. O, yıldırımı üstüne çeken ve bizi zarar görmekten koruyan paratonerimiz.”

“Ya bu Pelorat, onu da yıldırım çarpmayacak mı?”

“O da zarar görebilir. Bunun için elimizden bir şey gelmez.”

Kodell başını salladı. “Eh, Salvor Hardin’in ne dediğini bilirsiniz Ahlak ilkelerinizin, sizi doğru olanı yapmaktan alıkoymasına izin vermeyin.”

Branno, “Şu anda ahlaki bir kaygı duymuyorum,” diye mırıldandı. “Son derece yorgunum. Yine de Golan Trevize’ın yerine kaybetmeyi tercih edeceğim bir dizi isim sayabilirim. Yakışıklı bir genç adam… ve elbette bunun farkında.” Gözlerini kapatır ve uykuya dalarken, son sözleri mırıltıya dönüşmüştü.

3. KISIM

TARİHÇİ

1

Janov Pelorat ak saçlı bir adamdı ve dinlendiği sırada yüzü ifadesiz olurdu. Çoğu zaman da dinlenirdi zaten. Orta boylu ve kiloydu, acele etmeden hareket etmeye ve dikkatle konuşmaya eğilimliydi. Elli iki yaşından çok daha yaşlı duruyordu.

Özellikle de onun mesleğinden biri için, son derece sıradışı olarak, Terminus’u hiç terk etmemişti. Kendisi de yerleşik alışkanlıklarının tarih saplantısından dolayı mı —yoksa buna rağmen mi— olduğundan emin değildi.

Bu merak Pelorat on beş yaşındayken, hastalandığı sırada ona eski efsanelerle ilgili bir kitap verildiğinde, birdenbire başlamıştı. Kitapta, başka hiçbir yerden haberleri olmadığı için kendi yalıtılmışlıklarının farkında bile olmayan, yapayalnız bir gezegenden söz ediliyordu.

Hastalığı hemencecik geçmeye başladı. İki gün içerisinde kitabı üç defa okumuş ve yataktan çıkmıştı. Ertesi gün, bilgisayarının başına geçmiş, Terminus Üniversitesi Kütüphanesi’nde, benzeri efsaneler üzerine herhangi bir kayıt aramaktaydı.

O zamandan beri onu meşgul eden de tamı tamına bu çeşit efsanelerdi. Terminus Üniversitesi Kütüphanesi, bu açıdan hiç de zengin kaynaklara sahip sayılmazdı, ama yaşı ilerledikçe kütüphanelerarası ödünç kitap almanın zevkini tattı. Elinde, Ifnia kadar uzak yerlerden, üst ışınım sinyalleri ile alınmış eserlerin bile yazılı çıktıları vardı.

Antik çağ tarihi profesörü olmuştu ve otuz yedi yıl sonra artık ilk kez tatil yapacak, yine ilk kez uzaya çıkarak doğaldan Trantor’a bir gezi yapacaktı.

Pelorat bir Terminuslu’nun uzaya hiç çıkmamış olmasının çok sıradışı olduğunun farkındaydı. Bu açıdan ün kazanmak gibi bir niyeti de olmamıştı. Sadece, uzaya çıkma fırsatı yakaladığı her seferinde, eline yeni bir kitap, yeni bir araştırma, yeni bazı çalışmalar geçmişti. Gezi tasarısını yeni konuyu enine konuna incelemek ve mümkünse, topladığı bilgi dağına fazladan bir gerçek, tahmin ya da düş unsuru daha eklemek için ertelemişti. Sonuçta tek üzüntüsü, Trantor’a yapacağı özel geziyi asla yapamamış olmasıydı.

Trantor Birinci Galaksi İmparatorluğu’nun merkeziydi. On iki bin yıl boyunca, imparatorların taht yeri ve ondan önce de imparatorluğu meydana getirmek üzere diğer krallıkları ele geçiren ya da başka biçimlerde kendine katan imparatorluk öncesi krallıkların en önemlisinin başkenti olmuştu.

Trantor gezegen çapında, metal kaplı bir başkentti. Pelorat şehir hakkındaki bilgilerini orayı Hari Seldon döneminde ziyaret eden Gaal Dornick’in eserlerini okuyarak edinmişti. Dornick’in kitabı artık basılmıyordu ve Pelorat’ın elindeki örnek, tarihçinin yıllık maaşının yarısına satılabilirdi. Ondan ayrılmanın düşüncesi bile tarihçinin tüylerini diken diken etmeye yeterdi.

Trantor söz konusuyken Pelorat’ı asıl ilgilendiren, elbette ki imparatorluk günlerinde galaksinin en büyüğü olan Galaktik Kütüphane’ydi. Trantor insanlığın gördüğü en büyük ve en kalabalık imparatorluk merkeziydi. Kırk milyarın üstüne çıkan bir nüfusu barındıran, tüm gezegene yayılmış tek bir kentti ve kütüphanesi de insan emeğinin yaratıcı (ve pek de yaratıcı olmayan) tüm eserlerini, bilgisinin özetini toparlamış kaydıydı. Bütün bunlar o kadar karmaşık olarak yüklenmişti ki, bu bilgisayarları kullanmak için uzmanlar gerekiyordu.

Dahası kütüphane ayakta kalmıştı. Pelorat için işin şaşırtıcı tarafı buydu. Neredeyse iki buçuk yüzyıl önce, Trantor düştüğü ve yağmaladığı sırada, kent korkunç bir yıkıma uğramış ve anlatılamayacak ızdırap ve ölümlere maruz kalmıştı. Rivayete göre el yapımı silahları kullanan üniversite öğrencileri tarafından savunulan kütüphane, yine de ayakta kalmıştı. (Kimileri, öğrencilerin savunmasının tam bir romantik hikâye örneği olduğunu düşünüyordu.)

Her neyse, kütüphane o yıkım dönemine dayanabilmişti. Ebling Mis, İkinci Vakıf’ın yerini (Vakıf halkının hâlâ daha inandığı, ancak tarihçilerin her zaman ihtiyatla yaklaştığı hikâyeye göre) neredeyse saptadığında, çalışmalarını mahvolmuş bir dünyada, ama sağlam bir kütüphanede sürdürmüştü. Dareller’in üç neslinin —Bayta, Toran ve Arkady— her biri, o ya da bu zamanda Trantor’da bulunmuştu. Buna karşın, kütüphane onun döneminde galaksi tarihi üzerinde bir etkide bulunmadığından, Arkady orayı ziyaret etmemişti.

Yüz yirmi yıldan beri hiçbir Vakıflı Trantor’a ayak basmamıştı, ama kütüphanenin hâlâ orada olduğundan kuşkulanmak için bir neden yoktu. Yakın geçmişte adının anılmamış olması orada bulunduğu yönünde en kesin kanıttı. Yok edilmesi kuşkusuz yankı yapardı.

Kütüphane eski ve modası geçmiş bir yerdi —Ebling Mis’in zamanında bile öyleydi— ancak bu da bir bakıma iyiydi. Pelorat, eski ve modası geçmiş bir kütüphaneyi düşündüğünde, her zaman ellerini ovuştururdu. Ne kadar eski ve modası geçmiş olursa, gereksinim duyduğunu bulması o kadar olasıydı. Düşlerinde kütüphaneye giriyor ve soluk soluğa, “Kütüphane modernleştirildi mi? Eski bantları ve bilgisayar kayıtlarını çöpe mi attınız?” diye soruyordu. Yine her seferinde, tozlu, yaşlı kütüphanecilerin, “Her şey eskiden olduğu gibi, Profesör, yerinde duruyor,” dediklerini hayal ediyordu.

Şimdiyse düşleri gerçek olacaktı. Belediye Başkanı’nın kendisi bu konuda ona güvence vermişti. Çalışmalarından nasıl haberi olduğundan pek emin değildi. Çok sayıda incelemesini yayınlayamamıştı. Başardıklarının küçük bir bölümü yayınlanmaya değecek kadar sağlamdı ve ortaya çıkanlar da bir iz bırakmamıştı. Yine de Tunç Branno’nun, Terminus’ta olup biten her şeyi bildiğini ve her el ve ayak parmağının ucunda gözleri olduğunu söylerlerdi. Pelorat buna neredeyse inanacaktı, ama Başkan çalışmalarından haberdarsa, Terminus adına niçin bundan önce önemlerini takdir etmemiş ve ona biraz mali destek vermemişti?

Acı acı, her nasılsa, diye düşündü, Vakıf gözlerini kesin olarak geleceğe dikmiş. Onların ilgisini çeken sadece İkinci İmparatorluk ve kaderleriydi. Gözlerini geçmişe çevirmek için ne zamanları, ne de istekleri vardı ve bunu yapanlara sinir oluyorlardı.

Bu da elbette (ki o da bunu algılamayı reddetmek için entelektüel olarak fazla dürüsttü) kendisinin de dikkatini geleceğe —hakkının verileceği ve Hari Seldon ile eşdeğer tutulacağı bir gelecek— yönelttiği anlamına geliyordu. Aslında, onu daha da büyük kabul edeceklerdi, ne de olsa, önceden belirlenmiş bir bin yılı çözümlemek, yirmi beş bin yıllık geçmişin araştırılmasıyla nasıl kıyaslanabilirdi.

Gün bugündü, bugün!

Belediye Başkanı bunu, Seldon’ın hayalinin belirmesinin ertesi günü söylemişti. Pelorat’ın Terminus’taki ve aslında vakıftaki neredeyse her zihni aylardır meşgul etmiş olan Seldon Krizi ile ilgilenmesinin tek nedeni buydu.

Vakıf başkentinin burada, Terminus’ta kalması ya da başka bir yere taşınması arasındaki fark ona değersiz görünmüştü. Artık kriz çözüldükten sonra, Hari Seldon’ın hangi tarafı tuttuğundan ya da tartışılan konunun adının geçip geçmediğinden pek emin değildi.

Seldon’ın belirmiş olması yeterliydi ve bugün onun günüydü.

Terminus kentinin biraz dışında tek başına duran evinin önünde bir yer arabası durduğunda saat öğleden sonra ikiyi geçmişti.

Arka kapı açıldı. Başkanlık Güvenlik Kıtası üniforması giymiş bir muhafız, arkasından da genç bir adam ve son olarak iki muhafız daha dışarı çıktılar.

Pelorat istemese de etkilenmişti. Belediye Başkanı yalnız çalışmalarını bilmekle kalmıyor, aynı zamanda onları en üst önemde görüyordu. Yol arkadaşı olacak kişinin yanına şeref muhafızları verilmiş ve arkadaşının kullanabileceğini söyledikleri birinci sınıf bir gemi vaat edilmişti. Son derece gurur okşayıcıydı. Son derece…

Pelorat’ın kâhyası kapıyı açtı. Genç adam içeri girdi ve iki muhafız da girişin iki yanına geçtiler. Pelorat, pencereden bakınca, üçüncü muhafızın dışarıda kaldığını ve ikinci bir yer arabasının daha geldiğini gördü. Daha fazla muhafız!

Akıl karıştırıcı!

Döndüğünde, genç adamın odaya girdiğini fark etti ve kim olduğunu anladığında şaşırdı. Bu adamı holo yayınlarda görmüştü. “Siz o Encümen üyesisiniz! Trevize!” dedi.

“Golan Trevize. Bu doğru. Siz Profesör Janov Pelorat mısınız?”

“Evet, evet,” dedi Pelorat. “Benimle geli…”

Trevize ifadesiz bir sesle, “Yol arkadaşı olacağız,” dedi, “ya da bana öyle söylediler.”

“Ama, siz bir tarihçi değilsiniz.”

“Hayır, değilim. Sizin de söylediğiniz üzere bir Encümen üyesi, bir siyasetçiyim.”

“Evet… Evet… Ama ben de ne düşünüyorum ki? Tarihçi olan benim, o halde bir başkasına ne ihtiyaç olsun? Siz bir uzay gemisi kullanabiliyorsunuz.”

“Evet, bu konuda oldukça iyiyimdir.”

“Eh, gereksinim duyduğumuz da zaten bu. Muhteşem! Genç adam, korkarım ben pratik kafalı biri değilim, bundan ötürü siz öyle biriyseniz, iyi bir ekip oluruz.”

Trevize, “Şu anda düşünme yeteneğime büyük hayranlık duyduğumu söyleyemem, ama iyi bir ekip olmayı denemekten başka bir çaremiz yok gibi görünüyor,” dedi.

“O halde, benim uzayla ilgili endişelerimin üstesinden gelebileceğimi umalım. Biliyor musunuz, sayın Encümen Üyesi, ben hiç uzaya çıkmadım. Ben bir yer köstebeğiyim. Sanırım kullanılan terim buydu. Bu arada, bir bardak çay ister misiniz? Kloda’ya bize bir şeyler hazırlamasını söyleyeceğim. Anladığıma göre, birkaç saat sonra yola çıkacağız. Ben zaten hazırlanmıştım. Başkan son derece yardımcı oldu. Projeye gösterdiği ilgi… şaşırtıcı.”

Trevize, “Demek, bu konuyu biliyordunuz. Ne kadar zamandan beri?” diye sordu.

“Belediye Başkanı bana geldi.” (Sözün burasında Pelorat kaşlarını hafifçe çatıp bazı hesaplamalar yapar göründü.) “İki veya belki de üç hafta önce. Çok sevindim. Artık ikinci bir tarihçi değil de bir pilota ihtiyaç duyduğumu iyice açıklığa kavuşturduğuma göre, aziz, yol arkadaşım, benimle geleceğinize de çok sevindim.”

Trevize, biraz afallamış gibi, “İki, belki üç hafta önce,” diye tekrarladı. “Bütün bu süre boyunca hazırdı, demek. Ben ise…” Aniden sustu.

“Özür dilerim?”

“Hiçbir şey, Profesör. Kendi kendime konuşmak gibi kötü bir alışkanlığım var. Gezimiz uzarsa alışmanızın gerekeceği bir şey.”

Diğerini kâhyasının çay hazırlamakta olduğu yemek salonundaki masaya doğru telaşla götüren Pelorat, “Uzayacak, uzayacak,” dedi. “Süre belli değil. Başkan istediğimiz kadar uzatabileceğimizi, tüm galaksinin önümüzde uzandığını ve nereye gidersek gidelim, Vakıf fonlarından yararlanabileceğimizi söyledi. Elbette, mantıklı ölçüler içinde kalmamız gerektiğini de ekledi. Bu kadarı için ona söz verdim.” Kıkırdadı ve ellerini ovuşturdu. “Oturun, iyi dostum, oturun. Bu, çok uzun bir zaman için Terminus’ta yediğimiz son yemek olabilir.”

Trevize oturdu. “Bir aileniz var mı, Profesör?” diye sordu.

“Bir oğlum var. Santanni Üniversitesi’nde öğretim görevlisi. Sanırım, kimyacı ya da ona benzer bir şey. Annesinin tarafına çekmiş. Eşim, uzun süre benimle beraber kalmamıştı, bundan dolayı sorumluluğum, ödenecek diyetlerim yok. Sizin de olmadığını umuyorum… sandviç alsana, evlat.”

“Bir yakınım yok. Birkaç kadın. Gelip gidiyorlar.”

“Evet. Evet. İşe yaradığı sürece zevkli. Ciddiye alınması gerekmediğini anladığınız zaman daha da zevkli. Anladığım kadarıyla çocuğunuz yok.”

“Hayır.”

“İyi! Biliyor musunuz, keyfim fazlasıyla yerinde. İçeri ilk girdiğinizde bayağı şaşaladım. Bunu itiraf etmeliyim. Ama sizi oldukça neşeli buldum. Benim ihtiyaç duyduğum, gençlik, heves ve galakside yolunu bulabilecek birisi. Bildiğiniz üzere, arama yapıyoruz. Dikkate değer bir arama.” Pelorat’ın uysal sesi ve sakin yüzü, ifade ya da tonlamada belirgin bir değişim olmaksızın sıradışı bir heyecan kazandı. “Bilmiyorum, size bundan söz ettiler mi?”

Trevize gözlerini kıstı. “Dikkate değer bir arama mı?”

“Hakikaten de öyle. Galaksinin, üzerinde yaşanılan onlarca milyon gezegenleri arasında paha biçilmez bir inci saklı ve bize rehberlik edecek en ufak bir ipucumuz bile yok. Siz ve ben bunu başarırsak, evlat —Trevize demeliydim, çünkü size patronluk taslamak istemiyorum— isimlerimiz, zamanın sonuna kadar altın harflerle yazılacak.”

“Sözünü ettiğiniz bu ödül, şu paha biçilmez inci…”

“İkinci Vakıf’tan bahsetmekte olan şu yazar, Arkady Darell gibi konuştum, değil mi? Apışıp kalmanıza şaşmamak gerek.” Pelorat, katıla katıla gülecekmiş gibi kafasını arkaya attı, ama sadece gülümsedi. “Sizi temin ederim, öylesine aptalca ve önemsiz bir şey değil.”

Trevize, “İkinci Vakıf’tan bahsetmiyorsanız, neden bahsediyorsunuz, Profesör?” diye sordu.

Pelorat aniden ciddileşti, hatta özür diler gibi bir tavır takındı. “Ah, demek Başkan size anlatmadı. Biliyor musunuz, bu garip. Hükûmete ve yaptıklarımı anlamamaktaki ısrarlarına içerleyerek on yıllarımı harcadım ve şimdi de Başkan Branno dikkate değer bir cömertlik sergiliyor.”

Sesindeki alaylı vurguyu saklamaya çabalamayan Trevize, “Evet,” dedi. “İyiliksever yanını gizlemekte dikkate değer başarı gösteren bir kadın, ama bana bütün bunların amacını anlatmadı.”

“Araştırmamızdan haberiniz yok, o halde.”

“Hayır. Üzgünüm.”

“Özür dilemenize gerek yok. Bu tamamen normal. Pek de büyük bir süksem olmadı. O halde size açıklamama izin verin. Siz ve ben Arz’ı arayacak ve aklımda mükemmel bir aday olduğu için de bulacağız.”

2

Trevize o gece doğru dürüst uyuyamadı.

Çevresine yaşlı kadınca örülen duvarları arşınlayıp durdu. Ama bir çıkış bulamadı.

Sürgüne mecbur bırakılıyor ve bu konuda elinden hiçbir şey gelmiyordu. Başkan, sakin ve inatçıydı, yaptıklarının yasalara aykırılığını gizlemek zahmetine bile katlanmamıştı. Trevize, bir Encümen üyesi ve Federasyonun bir yurttaşı olarak haklarına bel bağlamış, oysa bunlara en ufak bir saygı göstermemişti.

Şimdiyse, Pelorat, bu dünyada bulunsa da ona ait gibi durmayan şu garip öğretim üyesi, ona korkutucu yaşlı cadının haftalardan beri hazırlık yapmakta olduğunu anlatmıştı.

Onu çağırdığı adla, kendisini “çocuk” gibi hissediyordu.

Ona, “Aziz dostum,” deyip duran ve Arz mıdır nedir, galaksi çapında onu aramaya başlamak için neredeyse bayram eden bir tarihçiyle beraber sürgüne gönderiliyordu.

Katır’ın büyükannesi adına, Arz da neyin nesiydi?

Sormuştu. Elbette! Bahsi geçtiği anda sorusunu yöneltmişti.

“Kusura bakmayın, Profesör,” demişti. “Uzmanlık alanınızı bilmiyorum ve basit terimlerle bir açıklama istersem sizi sıkmayacağımı umuyorum. Arz nedir?”

Yavaş yavaş akan yirmi saniye boyunca, Pelorat ona büyük bir ciddiyetle bakıp durdu. “Bir gezegen,” dedi. “Ana gezegen. İnsanların ilk defa ortaya çıktıkları gezegen, aziz dostum.”

Trevize bakışlarını ona dikti. “İlk ortaya çıktıkları mı? Nereden gelmişler?”

“Hiçbir yerden gelmemişler. Bu gezegen insanlığın, daha aşağı hayvanlardan evrim yoluyla geliştikleri yer.”

Trevize biraz düşündü, sonra kafasını salladı. “Ne demek istediğinizi anlamıyorum.”

Pelorat’ın yüzünde bir an kızgın bir ifade dolaştı. Öksürerek gırtlağını temizledi ve, “Terminus’un üzerinde hiçbir insanın bulunmadığı bir zaman vardı. Diğer dünyalardan gelen insanlarca iskân edildi. Bunu biliyorsunuz, sanırım, değil mi?” dedi.

Trevize sabırsızlıkla, “Evet, tabii,” diye yanıt verdi. Karşısındakinin kendisini çocuk yerine koymasından rahatsız olmuştu.

“Pekâlâ. Bu durum diğer tüm dünyalar için de geçerli. Anacreon, Santanni, Kalgan… tümü. Hepsi de geçmişte bir zaman, kuruldular. İnsanlar oralara başka dünyalardan geldi. Bu, Trantor için bile geçerli. Yirmi bin yıl boyunca büyük bir anakent olmuş olabilir, ama öncesinde öyle değildi.”

“Nedenmiş, ondan önce neydi?”

“Boştu! En azından insanlar yoktu.”

“Buna inanmak zor.”

“Ama doğru. Eski kayıtlar bunu gösteriyor.”

“Trantor’a ilk yerleşen insanlar nereden gelmiş?”

“Bunu kimse bilmiyor. Eski çağların karanlık sislerinde yerleşilmiş olduklarını iddia eden ve halkları insanlığın ilk gelişinin doğası hakkında masallar aktaran yüzlerce gezegen var. Tarihçiler böylesi şeyleri göz ardı etmeye ve ‘Köken Sorunu’ üzerine kafa yormaya eğilimlidirler.”

“O da nesi? Hiç duymadım.”

“Bu beni şaşırtmadı. Kabul etmem gerekir ki, günümüzde önemsenen bir tarih konusu değil, ama imparatorluğun gerileme döneminde, aydınlar arasında belli bir ilgi uyandırdığı bir dönem oldu. Salvor Hardin hatıralarında ondan kısaca söz eder. Her şeyin başladığı bir gezegenin konum ve kimliği sorusudur. Geçmişe bakarsak, insanlık en son yerleşilmiş dünyalardan daha eskilerine, onlardan da daha eskilerine, tümü de tek bir gezegende —ana gezegende— birleşene kadar geriye gider.”

Trevize, tezdeki bariz hatayı bir bakışta yakaladı. “Çok sayıda ana dünya olamaz mı?”

“Tabii ki olamaz. Galaksinin her yerindeki tüm insanlar tek tür. Tek tür birden fazla gezegenden kaynaklanıyor olamaz. Kesinlikle olanaksız.”

“Nereden biliyorsunuz?”

“Bir kere…” Pelorat sağ elinin ilk parmağını, sol elinin ilk parmağına koydu ve sonra, hiç kuşkusuz uzun ve karmaşık bir açıklamadan daha iyi bir seçenek arar gibi duraksadı. “Aziz dostum, size şeref sözü veriyorum.”

Trevize resmi bir tavırla eğildi ve, “Bundan kuşku duymak aklımın köşesinden geçmez, Profesör Pelorat,” dedi. “O halde, bir ana gezegen olduğunu kabul edelim, ama başka yüzlercesi bu onurun kendilerine ait olduğunu iddia edemez mi?”

“Edemez ne demek, ediyorlar zaten. Yine de hiçbirisi iddiasını kanıtlayamıyor. Önceliğin onuruna sahip çıkmaya kalkan bu yüzlercesinden hiçbiri, insan öncesi organizmalardan başlayan insan evriminin en ufak bir izi bir yana, üst uzay öncesi bir toplumun en küçük bir izini bile gösteremiyorlar.”

“Yani bir ana gezegen olduğunu, ama bir nedenle iddiada bulunmadığını mı söylüyorsunuz?”

“Hedefi tam on ikiden vurdunuz.”

“Siz de bunu arayacaksınız, öyle mi?”

“Biz arayacağız. Bu bizim görevimiz. Başkan Branno her şeyi ayarladı. Gemimizi Trantor’a götüreceksiniz.”

“Trantor’a mı? Orası ana gezegen değil. Bunu biraz önce bizzat kendiniz söylediniz.”

“Tabii ki Trantor ilk gezegen değil. Ana gezegen Arz.”

“Bu durumda, neden bana gemiyi Arz’a götürmemi söylemiyorsunuz?”

“Kendimi yeterince ifade edemedim, galiba. Arz efsanelerde geçen bir isim. Eski mitlerde kutsallaştırılmış. Emin olduğumuz bir anlamı yok, ama bu tek heceli kelimeyi ‘insan türünün köken gezegeni’ teriminin eş anlamlısı olarak kullanmak elverişli. Gerçek uzayda, ‘Arz’ olarak tanımladığımız gezegenin hangisi olduğuysa bilinmiyor.”

“Trantor’da biliyorlar mı?”

“Elbette, bu bilgiyi orada bulmayı umuyorum. Trantor, galaksideki en büyük kütüphaneye, Galaktik Kütüphane’ye sahip.”

“Bu kütüphane, ilk imparatorluk döneminde, ‘Köken Sorunu’na ilgi duyanlarca, hiç kuşkusuz araştırılmış olmalı.”

Pelorat düşünceli bir tavırla başını salladı. “Evet, ama belki yeterince iyi araştırılmadı. ‘Köken Sorunu’ hakkında; beş yüzyıl önceki imparatorluk vatandaşlarının büyük bir olasılıkla bilmedikleri bir sürü şey öğrendim. Eski kayıtları daha derin bir anlayışla araştırabilirim, anlıyor musun? Bunu uzun zamandan beri düşünüyordum ve aklımda mükemmel bir olasılık var.”

“Başkan Branno’ya bütün bunları anlattınız sanırım, o da onaylıyor mu?”

“Onaylamak mı? Aziz dostum, kendinden geçti. Bana Trantor’un bilmek istediğim her şeyi bulmak için kesinlikle en uygun yer olduğunu söyledi.”

Trevize, “Hiç kuşkusuz,” diye mırıldandı.

Bütün gece kafasını meşgul eden buydu. Başkan Branno onu, İkinci Vakıf hakkında ne yapabileceğini anlaması için uzağa gönderiyordu. Arz’ı arıyormuş —onu galaksinin herhangi bir yerine sürükleyebilecek bir arama— gibi yaparak, gerçek amacını maskeleyebilmesi için de onu Pelorat ile beraber gönderiyordu. Aslında bu kusursuz bir paravanaydı ve Başkan’ın yaratıcılığını takdir etti.

Ama ya Trantor? Bunun anlamı neydi? Bir kere Trantor’a gidince, Pelorat Galaktik Külüphane’nin yolunu tutacak ve bir daha da dışarı çıkmayacaktı. Sonsuz kitap, film ve kayıt raflarını, sayısız bilgisayar belgesini ve simgesel betimlemeleri görünce, kesinlikle dışarı adımını atmak istemeyecekti.

Kaldı ki…

Ebling Mis, Katır’ın zamanında, bir keresinde Trantor’a gitmişti. Hikâyeye göre, İkinci Vakıf’ın yerini orada bulmuş ve açıklayamadan ölmüştü. Ama sonra, Arkady Darell de aynı yere gitmiş ve İkinci Vakıf’ın yerini bulmayı başarmıştı. Yalnız bulduğu konum Terminus’un kendisindeydi ve İkinci Vakıflılar’ın yuvası orada ortadan kaldırılmıştı. İkinci Vakıf her neredeyse artık başka bir yerde olmalıydı, o halde Trantor’da öğrenilecek fazladan ne bulabilirlerdi? İkinci Vakıf’ı arayacak olurlarsa, Trantor dışında herhangi bir yere gitmek doğru olurdu.

Kaldı ki…

Branno daha ne planlıyorsa, bunu bilmiyordu, ama onu memnun etmeyi canı çekmiyordu. Branno, Trantor’a yapılacak bir gezi söz konusu olunca kendinden geçmişti, öyle mi? Eh, Branno, Trantor’u istemişse, onlar da Trantor’a gitmeyeceklerdi! Neresi olursa olsun, yeter ki Trantor olmasın!

Sonra, gece sabaha dönerken bitkin düşen Trevize sonunda rahatsız bir uykuya daldı.

3

Trevize’ın tutuklanmasını takip eden gün, Belediye Başkanı Branno için güzel geçmişti. Onu öve öve göklere çıkardılar ve olaydan hiç söz edilmedi.

Bununla beraber, Encümen’in er ya da geç uğradığı felçten çıkacağını ve soruların yöneltileceğini iyi biliyordu. Hızlı hareket etmeliydi. Böylece, birçok önemli işi bir yana bırakarak Trevize konusunu takip etti.

Trevize ve Pelorat Arz’dan konuşurlarken, Branno, Belediye Başkanlığı bürosunda Encümen üyesi Munn Li Compor’la görüşüyordu. Rahat bir tavırla masanın öbür tarafında oturan adamı bir kere daha tarttı.

Trevize’den daha ufak tefek, daha inceydi ve sadece iki yaş daha büyüktü. İkisi de yeni üyelerdi ve diğer tüm açılardan farklı olduklarına bakılırsa, onları bir arada tutan tek şey de gençlikleri ve küstahlıkları olmalıydı.

Trevize, yoğun bir ışıltı yayar gibi görünürken, Compor neredeyse dingin bir özgüvenle parlamaktaydı. Bunun nedeni belki de Vakıflılar arasında pek görülmeyen sarı saçları ve mavi gözleriydi.

Branno’ya kalırsa bunlar ona hemen hemen kadınsı bir narinlik katmakta ve onu kadınların gözünde Trevize’den daha az çekici kılmaktaydı. Ama o görüntüsünden apaçık gurur duyuyordu ve bunu, saçını uzun tutarak ve özenle dalgalandırarak olabildiğince belirginleştiriyordu. Göz rengini vurgulamak için kaşlarının altına soluk mavi sürme çekmişti. (Çeşitli tonlarda sürmeler çekmeye, son on yılda erkekler arasında sık rastlanır olmuştu.)

Çapkın değildi. Karısıyla sakin bir yaşam sürüyordu, ama henüz çocuk sahibi olma isteğini resmi olarak bildirmemişti ve bilinen ikinci bir gizli eşi yoktu. Bu da nam saldığı parlak renkli kuşakları kadar sık ev eşi değiştiren Trevize’den farklıydı.

Kodell’in servisinin her iki genç üye hakkında da henüz keşfetmediği pek az şey kalmıştı ve Kodell’in kendisi de her zaman olduğu gibi rahat ve keyifli, odanın bir köşesinde sessizce oturuyordu.

Branno, “Encümen Üyesi Compor,” dedi. “Vakıf’a iyi hizmet ettiniz, ama sizin açınızdan ne yazık ki, bu hizmet kamuoyu önünde övülebilecek ya da olağan şekilde ödüllendirilecek bir şey değildi.”

Compor gülümsedi. Beyaz, düzgün dişleri vardı ve Branno bir an için, Sirius Sektörü’ndeki herkesin onun gibi mi göründüğünü dalgınca merak etti. Compor’un bu kenarda kalmış bölgeden geliyor olma öyküsü, o da sarı saçlı ve mavi gözlü olan ve kendi annesinin Sirius Sektörü’nden geldiğini savunan anneannesine dayanıyordu. Ancak Kodell’e göre bu savı kanıtlayan sağlam bir delil yoktu.

“Kadınları bilirsiniz,” diyen Kodell, Compor’un büyük büyükannesinin, kadınsı bir eğilimle, uzak ve egzotik bir soy ağacı iddia ederek, zaten muhteşem çekiciliğine ve alımına katkıda bulunmak isteyebileceğini söylemişti.

Branno sertçe, “Kadınlar böyle midir?” diye sormuş, Kodell ise gülümseyerek doğal olarak sıradan kadınlara atıfta bulunduğunu fısıldamıştı.

Compor, “Vakıf halkının hizmetimi bilmesi gerekli değil… sadece sizin bilmeniz önemli,” dedi.

“Biliyorum ve unutmayacağım. Unutmayacağım başka bir şeyse sorumluluklarınızın daha bitmediğini anlamanızdır. Karmaşık bir yola çıktınız ve devam etmek zorundasınız. Trevize hakkında daha çok şey istiyoruz.”

“Onunla ilgili olarak bildiğim her şeyi size anlattım.”

“Beni buna inandırmak isteyebilirsiniz. Hatta buna kendiniz de inanıyor olabilirsiniz. Yine de sorularımı yanıtlayın. Janov Pelorat adında bir beyefendiyi tanıyor musunuz?”

Compor’un alnı bir an için kırıştı, sonra hemen kendiliğinden düzeldi. Dikkatlice, “Onu görmüşsem tanırım, ama ismi bana bir şey ifade etmiyor,” dedi.

“O bir bilgin.”

Compor’un ağzı, Başkan’ın bilginleri tanıdığına sanmasına şaşırmış gibi, daha çok hor gören ama sessiz bir, “Aa?” oluşturdu.

Branno, “Pelorat, kendine özgü nedenlerle Trantor’u ziyaret etme tutkusu olan ilgi çekici birisi,” dedi. “Encümen üyesi Trevize da ona eşlik edecek. Şimdi, siz de Trevize’ın iyi bir arkadaşı olduğunuza ve belki de düşünme sistemini irildiğinize göre, söyleyin bana: Trevize’ın, Trantor’a gitmeye razı olacağını düşünüyor musunuz?”

Compor, “Trevize’ın gemiye binmesini ve geminin de Trantor’a götürülmesini sağlarsanız, oraya gitmekten başka ne yapabilir? Herhalde isyan çıkartıp gemiyi ele geçireceğini söylemek istemiyorsunuz?” dedi.

“Anlamadınız. O ve Pelorat gemide yalnız başlarına olacaklar ve kontrol de Trevize’de olacak.”

“Trantor’a gönüllü olarak gidip gitmeyeceğini mi soruyorsunuz?”

“Evet, sorduğum bu.”

“Bayan Başkan, ne yapacağını nasıl bilebilirim?”

“Encümen üyesi Compor, Trevize’a yakındınız. İkinci Vakıf’ın varlığına dair inancını biliyorsunuz. Nerede var olabileceğine, nerede bulunabileceğine ilişkin kuramlarından size hiç bahsetmedi mi?”

“Asla, Bayan Başkan.”

“Onu bulacağını düşünüyor musunuz?”

Compor güldü. “İkinci Vakıf, her ne haltsa ve ne kadar önemli olmuşsa, Arkady Darell’in zamanında ortadan kaldırıldığını düşünüyorum. Onun hikâyesine inanıyorum.”

“Gerçekten mi? Bu durumda, arkadaşınızı neden ele verdiniz? Var olmayan bir şeyi aramaktaysa, ilginç kuramlarını öne sürerek ne zarar verebilirdi?”

Compor, “Zarar verebilecek olan yalnızca gerçek değildir,” dedi. “Kuramları sadece ilginç olabilir, ama Terminus halkının huzurunu kaçırmayı başarabilirdi. Galaksi tarihinin büyük oyununda Vakıf’ın rolü hakkında korku ve endişe yayarak Federasyon’un önderliğini ve ikinci bir Galaksi İmparatorluğu hayalini zayıflatabilirdi. Açıkçası bu sizin de aklınıza geldi yoksa onu Encümen’in içinde enselemez, şimdi de yargı önüne çıkarmadan sürgüne gitmeye zorlamazdınız. Neden böyle yaptınız, sorabilir miyim, Bayan Başkan?”

“Haklı olabileceğine dair küçük bir ihtimal olup olmadığını merak edecek kadar ihtiyatlı olduğumu ve görüşlerini ortaya koymasının doğrudan ve etkinlikle tehlikeli olabileceği söyleyebilir miyiz?”

Compor sesini çıkarmadı.

Branno, “Sizinle aynı fikirdeyim, ama konumumun sorumluluklarından ötürü, bu olasılığı dikkate almaya zorlanıyorum,” dedi. “İkinci Vakıf’ın nerede olduğunu düşünüp düşünmediğini ve nereye gidebileceğine dair herhangi bir şey bilip bilmediğinizi bir kere daha sormama izin verin.”

“Bilmiyorum.”

“Size bu yönde herhangi bir imada bulundu mu?”

“Hayır, tabii ki hayır.”

“Asla söylemedi mi? Bu fikri hemen silip atmayın. Düşünün! Asla mı?”

Compor kesin bir tavırla, “Asla,” dedi.

“En ufak bir ima? Şaka yollu bir söz? Bir gevezelik? Geriye dönüp baktığınızda anlam kazanan soyutlamalar?”

“Hiçbir şey. Bayan Başkan, size söylüyorum, İkinci Vakıf düşleri yıldız tozundan ibaretti. Bunu biliyorsunuz ve bundan duyduğunuz kaygıdan dolayı zamanınızı ve duygularınızı boşa harcamaktan başka bir şey yapmıyorsunuz.”

“Kaderin bir cilvesi olarak aniden yine saf değiştirip, kendi ellerinizle bana teslim ettiğiniz arkadaşınızı savunuyor olmayasınız?”

Compor, “Hayır,” dedi. “Bana iyi ve vatanseverce görünen nedenlerden dolayı onu size teslim ettim. Yaptığımdan pişman olmam ya da tavrımı değiştirmem için bir neden yok.”

“O zaman, bir kere gemi emrine verildikten sonra nereye gidebileceğine ilişkin bana verebileceğiniz hiçbir ipucu yok.”

“Daha önce de söylediğim gibi…”

“Ama yine de Encümen üyesi,” sözünün burasında Başkan’ın yüzü onu hüzünlü gösterecek kadar büzüldü… “nereye gideceğini bilmek isterim.”

“Bu durumda, gemisine bir hiper-izleyici yerleştirmeniz gerektiğini diişünüyorum.”

“Bunu düşündüm, Encümen Üyesi. Ancak, kendisi şüpheci bir adam ve —ne kadar zekice saklanırsa saklansın— onu bulacağından kuşkulanıyorum. Doğaldır ki, aygıtı gemiyi sakatlamadan yerinden sökemeyeceği bir şekilde de takabiliriz, bundan dolayı da onu yerinde bırakmak zorunda kalabilir…”

“Harika bir fikir.”

Branno, “Dizginlenecek oluşu haricinde mükemmel,” dedi. “Kendisini özgür ve gemlenmemiş hissettiği takdirde gideceği yerlere gitmeyebilir. Elde edeceğim bilginin bana bir yararı olmaz.”

“O halde nereye gideceğini bulamayacaksınız gibi görünüyor.”

“İlkel düzeyde kalmaya niyetli olduğumdan öğrenebilirim. Tamamıyla karmaşık olanı bekleyen ve ona karşı kendini koruyan bir kişi, ilkel olanı asla kafasına takmamaya meyillidir. Bu arada, Trevize’ın peşine birini takmayı düşünüyorum.”

“Peşine birini takmayı mı?”

“Aynen. Başka bir uzay gemisinde başka bir pilot. Bu düşünceye ne kadar şaşırdığınızı gördünüz mü? O da aynı ölçüde şaşıracaktır. Ardı sıra gelen bir kütleyi algılamak için uzayı taramayı düşünmeyebilir ve her halükârda gemisinin en son kütle tarayıcılarıyla donanmamış olmasını sağlayacağız.”

Compor, “Bayan Başkan,” dedi. “Size saygısızlık etmek istemem, ama uzay uçuşunda deneyimsiz olduğunuza dikkat çekmek zorundayım. Bir gemiyi başka bir gemiyle takip etmek hiç yapılmamıştır… çünkü işe yaramaz. Trevize ilk üst uzay sıçramasında elinizden kaçacaktır. Takip edildiğini bilmese bile, bu ilk sıçrama onun özgürlüğe gidiş bileti olur. Geminin üstünde bir hiper-izleyici olmazsa, onu izleyemezsiniz.”

“Deneyimsiz olduğumu kabul ediyorum. Siz ve Trevize’ın tersine, uzay eğitimi görmedim. Buna karşın, böylesi eğitim almış olan danışmanlarım bana, bir geminin sıçramadan hemen önce gözlemlenirse, yön, hız ve hızlanmasının —genel anlamda— sıçramanın nereye yapılabileceği konusunda tahminde bulunmayı mümkün hale getirdiğini anlattılar. Takip eden, iyi bir bilgisayar ve mükemmel bir yargı duyusunun —bilhassa takipçinin iyi bir tarayıcısı alıngacı varsa— yardımıyla sıçramayı diğer uçtaki çıkışı yeterince yakın tutturabilecek kadar iyi bir biçimde taklit edebilirmiş.

Compor heyecanla, “Bu bir kere yapılabilir,” dedi. “Hatta takip eden çok şanslıysa iki defa da olabilir, ama hepsi bu kadar. Böylesi şeylere bel bağlayamazsınız.”

“Belki de bağlarız. Encümen Üyesi Compor, zamanında üst uzay yarışlarına katılmıştınız. Gördüğünüz gibi, hakkınızda bayağı çok şey biliyoruz. Kusursuz bir pilottunuz ve iş, bir rakibi sıçrama sırasında takip etmeye gelince, hayranlık uyandırıcı şeyler başardınız.”

Compor’un gözleri fal taşı gibi açıldı. Neredeyse oturduğu koltukta kıvrandı. “ O sıralar üniversitedeydim. Şimdi yaşlandım.”

“O kadar da yaşlı değilsiniz. Daha otuz beşinize bile basmadınız. Encümen Üyesi, sonuç olarak, Trevize’ı siz takip edeceksiniz. Nereye giderse izleyeceksiniz ve bana rapor vereceksiniz. Trevize çıktıktan biraz sonra siz de yola koyulacaksınız ve o da birkaç saat içinde gidiyor. Görevi reddederseniz, Encümen üyesi, ihanetten hapsedileceksiniz. Size temin edeceğimiz gemiyi alıp da izlemekte başarısız kalırsanız, geriye dönme zahmetine girmeyin. Denerseniz, uzayda yok edilirsiniz.”

Compor ayağa fırladı, “Benim sürdürülecek bir yaşamım var. Yapılacak işim, bir karım var. Her şeyi terk edip gidemem.”

“Terk etmek zorundasınız. Vakıf’a hizmet etmeyi seçen bizler, böylesi gerekli olursa, ona her an meşakkatle hizmet etmeye hazır olmalıyız.”

“Tabii ki karım da benimle gelmeli.”

“Beni salak mı sanıyorsun? O, tabii ki burada kalıyor.”

“Bir rehine olarak mı?”

“Bu kelimeyi beğendiysen, öyle diyebilirsin. Ben senin tehlikeye atılacağını ve yufka yüreğimin de eşinin bu yüzden burada kalmasını istediğini söylemeyi tercih ederim. Tartışmanın gereği yok. Sen de Trevize kadar tutuklusun ve Terminus’u sarmalayan coşku dağılıp gitmeden hızla hareket etmem gerektiğini anladığına eminim. Korkarım ki yıldızım yakında sönecek.”

4

Kodell, “Ona sert davrandınız, Bayan Başkan,” dedi.

Başkan burun kıvırdı. “Neden davranmayacakmışım? Arkadaşına ihanet etti.”

“Bize yararı dokundu.”

“Evet, bu kez öyle oldu. Ancak, bir sonraki ihaneti aynı yara4ı vermeyebilir.”

“Neden bir kere daha yapsın ki?”

Branno sabırsızca, “Yapma, Liono,” dedi. “Benimle oynama. Çift taraflı oynama yetisi sergileyen birinden, sonsuza kadar, aynı mahareti bir kere daha göstereceğinden şüphelenilir.”

“Trevize’la birlikte olma yeteneğini bir kere daha kullanabilir. Beraberce…”

“Buna inanmıyorsunuz. Trevize tüm saflığı ve budalalığıyla doğrudan hedefine yöneliyor. İhaneti anlamıyor ve hiçbir koşul altında Compor’a bir daha güvenmeyecektir.”

Kodell, “Beni affedin, Bayan Başkan, ama düşünce silsilenizi takip etmeme izin verin,” dedi. “Bu durumda, Compor’a nereye kadar güvenebilirsiniz! Trevize’ı takip edeceğini ve dürüstçe rapor vereceğini nereden biliyorsunuz? Onu dizginlemek için karısının sağlığını hakkındaki korkularına mı güveniyorsunuz? Yoksa ona geri dönmek için duyacağı hasrete mi?”

“Her biri de birer etken, ancak bunlara tamamıyla bel bağlamıyorum. Compor’un gemisinde bir hiper-izleyici bulunacak. Trevize takip edildiğinden şüphelenecek ve böyle bir aygıtı arayacaktır. Buna karşın, Compor’un —takip eden olduğundan dolayı— izlenmekten şüphelenmeyeceğini ve böyle bir şeyi aramayacağını varsayıyorum. Elbette, arar ve bulursa, o takdirde eşinin cazibesine güvenmek zorundayız.”

Kodell güldü. “Bir zamanlar size ders verdiğimi düşünürsek. Takibin gayesi ne?”

“Çifte önlem. Trevize yakalanırsa, Compor devam edebilir ve Trevize’ın sağlayamadığı bilgileri bize verebilir.”

“Bir soru daha. Trevize, şans eseri, İkinci Vakıf’ı bulursa, onun veya Compor’un aracılığı ile ya da —her ikisinin de ölümüne rağmen— varlığından şüphe duymak için yeterli kanıt elde edersek, ne olacak?”

“Liono, İkinci Vakıf’ın var olduğunu umut ediyorum. Her halükârda, Seldon Planı bize daha uzun süre hizmet etmeyecek. Büyük Hari Seldon onu imparatorluğun ölmekte olduğu, teknolojik ilerlemenin hemen hemen durduğu sıralarda kurmuştu. Seldon da kendi döneminin bir ürünüydü ve şu yarı efsanevi psikotarih bilimi ne denli zekice olursa olsun, köklerinden kopamaz. Hızlı teknolojik gelişmeyi kuşkusuz öngörmüyordu. Vakıf ise bilhassa son yüzyılda, tam da bunu becermekte. Daha öncesinde hayal bile edilemeyen türden kütle tarayıcılarımız, düşünceyle yönlendirilen bilgisayarlarımız ve hepsinden önemlisi ruhsal kalkanımız var. İkinci Vakıf, şu anda bizi denetleyebiliyorsa bile, bu başarıyı daha uzun süre devam ettiremez. İktidarımın son yıllarında Terminus’u yeni bir yöne döndürmek istiyorum.”

“Ya İkinci Vakıf gerçekte yoksa?”

“O zaman hemen yeni yöne döneriz.”

5

Trevize’ın daldığı sıkıntılı uyku uzun sürmedi. Omzuna ikinci kez dokunuldu.

Trevize, gözleri kızarmış ve neden yabancı bir yatakta olduğunu anlamaktan tümüyle aciz, irkildi. “Ne… ne…”

Pelorat özür diledi. “Bağışlayın, Encümen Üyesi Trevize. Benim konuğumsunuz ve dinlenmeniz gerektiğinin de farkındayım, ama Başkan burada.” Pazen pijamalar giymiş, hafifçe titreyerek, yatağın yanında ayakta duruyordu. Trevize’ın duyuları bezgin bir uyanıklık düzeyine çıktı ve sonra hatırladı.

Belediye Başkanı, her zaman olduğu gibi sakin, Pelorat’ın oturma odasında bekliyordu. Ak bıyıklarını usulca sıvazlayan Kodell de yanındaydı.

Trevize rahat etmek için kuşağını düzeltti ve bu ikisinin —Branno ve Kodell’in— birbirlerinden hiç ayrılıp ayrılmadıklarını düşündü.

Alaycı bir tavırla sordu. “Encümen daha kendine gelmedi mi? Üyeler aralarından birinin yokluğundan endişe mi duyuyorlar?”

Başkan, “Biraz canlanma var, evet, ancak sana faydası dokunacak kadar çok değil,” dedi. “Seni gitmeye zorlamaya yetecek gücüm olduğuysa kesin. Son Uzay Limanına götürüleceksiniz…”

“Neden Terminus Uzay Limanı değil, Bayan Başkan? Gözyaşları döken binlerce kişinin hoşça kal dileklerinden beni mahrum mu bırakacaksınız?”

“Yeniyetme aptallığına olan eğiliminize yeniden kavuştuğunuzu görmek ne hoş, Encümen Üyesi. Belirmeye başlayan vicdan azabımı yatıştırıyor. Sen ve Profesör Pelorat, Son Uzay Limanı’ndan sessizce gideceksiniz.”

“Bir daha da dönmeyeceğiz, öyle mi?”

“Belki de bir daha dönmeyeceksiniz.” Hafifçe gülümsedi. “Tabii, benim bile sizi geri kabul etmeme neden olacak çok önemli ve faydalı bir şeyler keşfederseniz, dönebilirsiniz.”

Trevize başını kayıtsızca salladı. “Bu da mümkün,” dedi.

“Neredeyse her şey mümkün. Sonuçta rahat edeceksiniz. Hober Mallow’un kruvazörünün adını taşıyan, çok yakın zamanda tamamlanmış bir cep kruvazörü, Uzak Yıldız, emrinize verilecek. Üç kişiye yeterli konforu sağlasa da onu idare etmek için tek kişi yeterli.”

Trevize özenle takındığı ince alay tavrından bir anda sıyrıldı. “Tam silahlı mı?”

“Silahsız, ama diğer yönlerden tam donanımlı. Nereye giderseniz gidin Vakıf yurttaşları olacaksınız ve yardımını isteyebileceğiniz bir konsolosu her zaman bulabilirsiniz, bu yüzden silaha ihtiyacınız yok. Gereksinim duyduğunuzda para çekebilirsiniz. Para kullanım izninizin sınırsız olmadığını da eklemem gerekir.”

“Çok eli açıksınız.”

“Bunu biliyorum, Encümen Üyesi. Ama beni iyi anlamanızı istiyorum. Profesör Pelorat’a Arz’ı aramasında yardımcı olacaksınız. Ne aradığınızı düşünürseniz düşünün, Arz’ı arayacaksınız. Karşılaştığınız, herkes bunu iyi kavramalı. Ayrıca Uzak Yıldız’ın silahlı olmadığını da hep aklınızda tutun.”

Trevize, “Arz’ı arayacağım,” dedi. “Bunu tamamen anladım.”

“O halde artık gidebilirsiniz.”

“Bağışlayın, ama kuşkusuz, konuştuklarımızdan daha fazlası olmalı. Zamanında gemi kullandım, ancak son model cep kruvazörü ile deneyimim yok. Ya onu yönetemezsem?”

“Uzak Yıldız’ın baştan aşağı bilgisayarlı olduğunu söylediler. Hem siz sormadan ben söyleyeyim, son model bir geminin bilgisayarını nasıl idare edeceğinizi bilmenize gerek yok. İstediğiniz her şeyi o size anlatır. İhtiyaç duyduğunuz başka bir şey var mı?”

Trevize üstüne başına esefle baktı. “Giysilerimi değiştirmek.”

“Gemide yenilerini bulabilirsin. Kemer ya da kuşak, adları her neyse, onlardan da var. Profesörün gereksinim duyacakları da konuldu. Gemide makul her şey var, ancak bunun hanım arkadaşları içermediğini belirtmekte yarar görüyorum.”

Trevize, “Bu çok kötü,” dedi. “Öylesi zevkli olurdu, ancak ne yazık ki, şu anda uygun bir adayım da yok. Her şeye rağmen, galaksinin kalabalık olduğunu ve buradan bir kere uzaklaşınca, aklıma eseni yapabileceğimi varsayıyorum.”

“Hanım arkadaş konusunda mı? Dilediğin gibi davran.”

Ağır ağır ayağa kalktı. “Sizi Uzay Limanı’na götürmeyeceğim,” dedi. “Ama bunu yapacak başkaları var ve size yapmanız söylenmeyen şeyleri yapmak için çaba harcamazsanız iyi olur. Kaçmaya yeltenirseniz sizi öldürürler, sanırım. Onların yanında olmadığım gerçeği her türlü sınırlamayı geçersiz kılar.”

Trevize, “İzin verilmeyen bir şey yapmayacağım, Bayan Başkan,” dedi. “Ancak şu var ki…”

“Evet?”

Trevize hafızasını hızla taradı ve zoraki görünmemesini bütün yüreğiyle dilediği bir gülümsemeyle konuştu. “Bir çaba harcamamı isteyeceğiniz zaman da gelecek, Bayan Başkan. O zaman canımın çektiği gibi davranacağım, ama bu son iki günü de hatırımda tutacağım.”

Belediye Başkanı Branno iç çekti. “Melodrama son ver. Zamanı gelmişse gelmiş demektir, ama şimdilik… hiçbir şey istemiyorum.”

4. KISIM

UZAY

1

Gemi —yeni kruvazör sınıfının ışıltılı reklamlarının yapıldığı zamanları hatırladığı kadarıyla— Trevize’ın umduğundan daha etkileyici görünüyordu.

Etkileyici yanı boyutları değildi, çünkü oldukça küçüktü. Manevra yeteneği ve hız ön planda tutularak, tümüyle yerçekimsel motorlar ve hepsinden önce de ileri bilgisayarlar için tasarlanmıştı. Büyük olmasına gerek yoktu, zaten büyüklük amacına ters düşerdi.

Kullanılabilmeleri için bir düzine adam ya da daha fazlasını gerektiren eski gemilerin yerini hatırı sayılır bir avantajla alabilecek tek kişilik bir araçtı. Böylesi bir gemi, vardiya tutabilecek bir ikinci, hatta üçüncü kişiyle, Vakıf dışı gemilerden oluşmuş çok daha büyük bir filotillaya kafa tutabilirdi. Ek olarak, var olan herhangi başka bir gemiden daha hızlı olduğundan, onu geride bırakabilir ve kolayca kaçabilirdi.

Derli toplu bir havası vardı, içinde ya da dışında boşa tasarlanmış bir çizgiye ya da gereksiz bir eğime rastlanmıyordu. İçeride yanıltıcı bir ferahlık etkisi bırakacak ölçüde, her bir metre küpten azami yararlanılmıştı. Başkan’ın bu görevin önemi hakkında söylediği hiçbir şey, Trevize’ı, bunu yerine getirmek için kullanması istenilen gemi kadar etkileyemezdi.

Üzüntüyle, Tunç Branno’nun onu dalavere çevirerek, en üst düzeyde tehlikeli bir göreve iteklediğini düşündü. Meseleyi ona ne yapacağını göstermek isteyeceği biçimde ayarlamış olmasa, görevi bu kadar büyük bir kararlılıkla kabul etmezdi.

Pelorat’a gelince, o da hayretten kendinden geçmişti. Gemiye binmeden önce parmağıyla gövdenin üzerine yavaşça dokunarak, “Daha önce bir uzay gemisinin yakınına bile uğramadığıma inanabiliyor musun?” demişti.

“Öyle diyorsanız, tabii ki inanırım, Profesör, ama bunu nasıl becerdiniz?”

“Size karşı dürüst olmam gerekirse bunu ben de bilmiyorum, aziz dos… yani, sevgili Trevize. Sanırım araştırmalarıma fazla gömülmüştüm. Biliyor musun, insanın evinde galaksinin her tarafındaki diğer bilgisayarlara erişebilecek mükemmel bir bilgisayar olunca, yerinden kıpırdamaya pek az gereksinim duyuyor. Nedense gemilerin bundan daha büyük olmasını beklerdik.”

“Bu küçük bir model, ama öyle olsa da içi bu boyuttaki başka tüm gemilerden daha geniş.”

“Bu nasıl olabiliyor? Cahilliğimle alay ediyorsun.”

“Hayır, hayır. Ciddiyim. Bu tamamen yer çekimiyle donatılmış ilk gemilerden biri.”

“Bu ne anlama geliyor? Ama söyleyecekleriniz ayrıntılı fizik bilgisi gerektiriyorsa, lütfen açıklamaya kalkışmayın. Sizin dün tek bir insan türü ve tek bir köken dünyası ile bağlantılı olarak benim sözüme inanmanız gibi ben de sizinkine güvenirim.”

“Şöyle açıklayalım, Profesör Pelorat. Binlerce yıllık uzay uçuşu tarihinin tümü boyunca, kimyasal, iyon ve atom üstü motorlarımız vardı ve bütün bu araçlar da yer kaplıyordu. Eski İmparatorluk donanmasının küçük bir apartman dairesine sığabilecek yaşam alanından fazlasına sahip olmayan, beş yüz metrelik gemileri vardı. Neyse ki, maden kaynaklarında yoksun olması sayesinde, Vakıf var olduğu yüzyıllar boyunca, küçültmede uzmanlaştı. Bu gemi de o çabaların zirve noktası. Karşı çekimden yararlanıyor ve bunu mümkün kılan aygıt neredeyse hiç yer işgal etmiyor ve aslına bakılırsa gövdeye gömülü. Bu olmasaydı, biz gene uzay üstü…”

Bir güvenlik muhafızı yaklaştı. “Gemiye binmeniz gerekiyor, beyler!”

Şafak vaktine daha yarım saat olsa da gökyüzü aydınlanmaya başlamıştı.

Trevize etrafına bakındı. “Bavullarım yüklendi mi?”

“Evet, sayın Üye, gemiyi tamamen donatılmış bulacaksınız.”

“Zevkime ya da bedenime uymayan giysiler de vardır herhalde.”

Muhafız, birdenbire ve adeta çocuksu bir tanıla sırıttı, “Her şeyin uygun olduğunu düşünüyorum,” dedi. “Son otuz veya kırk saat boyunca Başkan bize fazla mesai yaptırdı ve eşyalarınızın neredeyse aynısını toparladık. Para sorun değildi. Baksanıza.” İki yolcuya bu kadar dostça davrandığının kimse tarafından fark edilmesini istemezmiş gibi etrafına bakındı. “Siz ikiniz şanslısınız. Bu, dünyanın en iyi gemisi. Silah dışında tam donanımlı. Bir eliniz yağda, bir eliniz balda.”

Trevize, “Herhalde yağ ekşimiş, bal da şekerlenmiştir,” dedi. “Eh, Profesör, hazır mısınız?”

Pelorat, “Bu yanımdayken hazırım,” dedi ve gümüş plastikten bir kutuya konmuş, kenarları yirmi santimetrelik ince, yassı, kare şeklindeki bir tabakayı gösterdi. Trevize evden çıktıklarından beri, Pelorat’ın onu elinde tuttuğunu, bir elinden diğerine geçirdiğini ve hızlı bir kahvaltı etmek için durduklarında bile elinden bırakmadığının aniden farkına vardı.

“O nedir, Profesör?”

“Kitaplığım. Konu ve köken bakımından sıralanmıştır ve ben de tamamını tek tabakaya kaydettim. Geminin bir şaheser olduğunu düşünüyorsanız, bu tabakaya ne diyorsunuz? Tüm bir kitaplık! Toparladığım her şey! Harika! Harika!”

“Eh,” dedi Trevize, “bir elimiz yağda, diğeri de balda.”

2

Trevize geminin içine hayran kaldı. Mekan zekice kullanılmıştı. Yiyecek, giysi, film ve oyun dolu bir deposu bulunuyordu. Oturma odası, jimnastik salonu ve neredeyse birbirinin aynı iki yatak odası vardı.

Trevize, “Bu sizin odanız olmalı,” dedi. “En azından bir film okuyucusu var.”

Pelorat memnun memnun, “İyi,” dedi. “Şimdiye kadar uzay yolculuğundan kaçınmakla büyük salaklık etmişim. Burada tam bir mutluluk içinde yaşayabilirim.”

Trevize mutlulukla, “Umduğumdan daha geniş,” dedi.

“Makineler, dediğiniz gibi, gerçekten gövdenin içinde mi?”

“Hiç değilse, kontrol aygıtları öyle. Yakıt depolamamıza veya acilen kullanmamıza gerek yok. Evrenin temel enerjisini kullanıyoruz, bunun için yakıt ve motorların hepsi de… orada.” Belirsiz bir biçimde yukarıyı gösterdi.

“Aklıma gelmişken: Bir sorun çıkarsa ne olacak?”

Trevize omzunu silkti. “Uzay seyri eğitimi aldım, ama bu gemilerde değil. Yerçekimi ile ilgili bir sorun çıkarsa, korkarım elimden bir şey gelmez.”

“Ama bu gemiyi kullanabilir misin? Pilotluk yapabilir misin?”

“Bunu ben de merak ediyorum.”

Pelorat, “Bunun otomatik bir gemi mi olduğunu düşünüyorsun?” diye sordu. “Biz salt yolcular olabilir miyiz? Belki de sadece oturup durmamızı bekliyorlar.”

“Sistem içi gezegenlerle uzay istasyonları arasındaki mekikler öyle çalışır, ama otomatik uzay üstü yolculuk diye bir şey duymadım. En azından şimdilik… şimdilik.”

Tekrar etrafına baktı ve aklından bir düşünce geçti. Şu Branno cadısı onun önünde dalavere çevirmeyi becermiş olabilir miydi? Vakıf, yıldızlararası yolculuğu da otomatikleştirmiş olabilir miydi ve o da gemideki diğer eşyadan daha fazla söz sahibi olmaksızın, isteğinin tersine kendini Trantor’da mı bulacaktı?

Samimi olmayan bir heyecanla, “Oturun, Profesör,” dedi. “Başkan, bu geminin tamamen bilgisayar denetimli olduğunu söyledi. Odanızda bir film okuyucusu varsa, benim odamda da bir bilgisayar olmalı. Rahatlayın ve etrafa bir göz gezdirmeme izin verin.”

Pelorat, anında telaşlandı. “Trevize, aziz arkadaşım. Gemiden inmiyorsunuz, değil mi?”

“Bunu düşünmedim bile, Profesör. Denersem de durdurulacağımdan emin olabilirsiniz. Başkan’ın benim inmeme izin vermeye niyeti yok. Yapmayı düşündüğüm tek şey Uzak Yıldız’ı nasıl kullanacağımı öğrenmek.” Gülümsedi. “Sizi terk edecek değilim, Profesör.”

Kendi yatak odası olduğunu düşündüğü yere girerken hâlâ gülümsüyordu, ama kapıyı arkasından yavaşça kapatırken suratı asıldı. Hiç kuşkusuz, geminin çevredeki bir gezegenle iletişime girmek için bazı olanakları olmalıydı. Kasıtlı olarak çevresiyle bağlantısı tamamen kesilmiş bir gemiyi hayal etmek olanaksız bir şeydi ve bu yüzden bir yerlerde —belki de duvardaki bir oyukta— bir “erişici” olmalıydı. Bunu kullanarak kumanda donanımını sormak üzere Başkan’ın bürosunu arayabilirdi.

Duvarları, karyola başucunu ve düzgün, temiz mobilyaları dikkatle inceledi. Burada bir şey bulamazsa, geminin diğer bölümlerine bakacaktı.

Gözü masanın düz, açık kahverengi yüzeyinde bir ışık yansımasına takıldığında, neredeyse dönüp çıkmak üzereydi. Yuvarlak bir dairenin üzerinde düzgün harflerle bir yazı vardı: BİLGİSAYAR TALİMATLARI.

Ah!

Yine de kalbi hızla atmaya başladı. Bilgisayardan bilgisayara fark vardı ve bazı programları sökmesi uzun zaman alıyordu. Trevize kendi zekâsını küçümsemek gibi bir yanlışı asla yapmamıştı, ama öte yandan Büyük Usta da değildi. Bilgisayar kullanımında doğal yeteneği olanlar ve bundan nasibini almamışlar bulunuyordu. Trevize de hangi sınıflandırmaya girdiğinin gayet iyi bilincindeydi.

Federasyon Donanması’ndaki hizmeti sırasında teğmen rütbesine kadar çıkmıştı ve ara sıra nöbet subayı olarak görev yaparken gemi bilgisayarını kullanma fırsatı olmuştu. Ancak hiçbir zaman tek sorumlu olmamıştı ve ondan nöbetçi subayın gereksinim duyduğundan daha çoğunu bilmesi de hiç beklenmemişti.

Tam tanımlanmış bir programın yazılı çıktısının ciltler tuttuğunu içini karartan bir duyguyla hatırladı ve gemi bilgisayarının başında duran Teknik Çavuş Krasnet’in davranışları aklına geldi. Adam bilgisayarı, galaksideki en karmaşık müzik aletiymiş gibi çalıştırır, tüm bunları da basitliğinden canı sıkılırmışçasına, kayıtsız bir ifadeyle yapardı… yine de o bile zaman zaman, kendine küfrederek cilt cilt kitaplara göz atmak zorunda kalırdı.

Trevize parmağını ışıltılı çemberinin içine çekinerek dokundurdu ve bir anda yayılan parlak bir ışık masanın tamamını kapladı. Masanın üstünde iki el izi vardı: sağ ve sol. Masa seri ve düzgün bir devinimle, kırk beş derecelik bir açı yaparak kalktı.

Trevize masanın önündeki koltuğa oturdu. Konuşmak gerekmedi. Ne yapmak istediği açıktı.

Ellerini, zahmetsizce yapabilmesi için konumlandırılmış izlerin üzerine koydu. Masanın üstünde dokunduğu bölgeler yumuşak, neredeyse kadifemsiydi ve elleri masanın içine battı.

Şaşkınlıkla ellerine baktı, çünkü aslında gömülmemişlerdi. Gözleri ona yüzeyde kaldıklarını söylüyordu. Ancak dokunma hissine göre, masanın yüzeyi içeriye doğru girmişti ve sanki yumuşak ve sıcak bir şey ellerini tutuyor gibiydi.

Hepsi bu muydu?

Sırada ne vardı?

Etrafına bakındı ve sonra içinden gelen bir sese uyarak gözlerini kapattı.

Hiçbir şey duymadı. Hiçbir şey duymadı!

Ama beyninin içinde kendi fikriymiş gibi, başı boş bir düşünce beliriverdi: “Lütfen gözlerinizi kapatın. Gevşeyin. Bağlantı kuracağız.”

Eller aracılığıyla mı?

Her nasılsa, Trevize her zaman bir insan bir bilgisayarla düşünce yoluyla iletişimde bulunacaksa, bunun kafaya takılmış bir başlık ve gözlerle kafatasına yapıştırılmış elektrotlar aracılığıyla olabileceğini düşünmüştü.

Eller mi?

Ama neden olmasın? Trevize neredeyse uyur gibi, ancak düşünme yetisini yitirmeden, kendini havada yüzer buldu. Neden eller olmasın?

Gözler duyu organlarından başka bir şey değildi. Beyin kemikle çevrelenmiş ve bedenin çalışma alanından uzağa konmuş merkezi bir telefon santraliydi sadece. İşleyen yüzey ise evreni hisseden ve yönlendiren ellerdi.

İnsanlar elleriyle düşünürdü. Merakın yanıtıydı onlar; hisseden, yoklayan, çeviren, kaldıran, sıkan elleriydi. Hatırı sayılır büyüklükte beyinleri olan hayvanlar vardı, ama onların elleri yoktu ve tüm farkı yaratan da buydu.

O ve bilgisayar el ele tutuşurlarken düşünceleri kaynaştı, gözlerinin açık ya da kapalı olması önemini yitirdi. Onları açmak görüşünü iyileştirmediği gibi, kapamak da karartmıyordu.

Her iki durumda da odayı tam bir açıklıkla seyretmekteydi… sadece baktığı yönde de değil, ama altıyla, üstüyle çepeçevre.

Uzay gemisindeki her odayı ve ayrıca dışarıyı da görüyordu. Güneş doğmuş ve parlaklığı sabah pusunda soluklaşmıştı, ama bilgisayar ışın dalgalarını kendiliğinden filtre ettiği için gözleri kamaşmadan, ona doğrudan bakabiliyordu.

Hafif ve ılık rüzgâr ile etrafındaki dünyanın seslerini hissetti. Gezegenin manyetik alanını ve gemi duvarlarındaki ufak elektrik yüklerini algıladı.

Ayrıntılarının neler olduğunu bile bilmeden, geminin kumandalarının farkına vardı. Yalnızca gemiyi kaldırmak ya da çevirmek, hızlandırmak ya da yeteneklerinden herhangi birini kullanmak isterse, işlemin kendi bedeninde benzer bir işlemi yerine getirmekle aynı olduğunu biliyordu. İradesinden başka bir şeyi kullanmasına gerek yoktu.

Yine de iradesi tek ve tartışmasız hakim değildi. Bilgisayarın kendisini, onu saf dışı bırakabilirdi. O anda kafasında bir cümle şekillendi ve geminin ne zaman ve nasıl kalkacağını tamı tamına bildi. Bu söz konusu olduğunda esnekliğe yer yoktu. Sonrasındaysa, kendisinin karar almaya yetkin olacağına adı gibi emindi.

Bilgisayar destekli bilinç ağını dışarı doğru yayarken üst atmosferin koşullarını duyumsayabileceğini, iklim kalıplarını görebileceğini, yukarı doğru yükselenlerle aşağı doğru inen diğer gemileri saptayabileceğini anladı. Tüm bunlar dikkate alınmalıydı ve bilgisayar da tam bunları dikkate alıyordu. Trevize de eğer bilgisayar bunu yapmıyorsa, sadece yapmasını isteme durumundaydı… ve isteği yerine getirilecekti.

Programlama ciltleri falan yoktu. Trevize, Teknik Çavuş Krasnet’i düşündü ve gülümsedi. Yerçekiminin dünyada yapacağı koca devrimle ilgili çok şey okumuştu, ama zihnin bilgisayarla kaynaşması hâlâ bir devlet sırrıydı. Hiç kuşkusuz daha da büyük bir devrim yaratacaktı.

Zamanın geçtiğinin ayırdındaydı. Yerel Terminus ve Standart Galaksi zamanlarını tam bir kesinlikle biliyordu.

Nasıl ayrılacağım?

Bu düşünce aklına gelir gelmez elleri serbest kaldı ve masa yüzeyi eski haline döndü. Trevize de kendi desteksiz duyularıyla baş başa kaldı.

Kendini sanki bir süreliğine üstün bir varlık tarafından sahiplenilmiş ve korunmuş da şimdi terk edilmiş gibi kör ve aciz hissetti. Bu duygu, istediği zaman yeniden temas kurabileceğini bilmese, onu gözyaşlarına doğabilirdi.

Kendini toparlamak, sınırlarına uyarlanmak için uğraştı, sonra kafası karışmış halde ayağa kalktı ve odadan dışarı çıktı.

Pelorat başını kaldırdı. Göründüğü kadarıyla Okuyucusunu ayarlamıştı. “Çok iyi çalışıyor,” dedi. “Mükemmel bir arama programı var. Kumandaları buldun mu, evlat?”

“Evet, Profesör, her şey yolunda.”

“Bu durumda, kalkış için bir şeyler yapmamız gerekmez mi? Yani, kendimizi kollamak için, demek istiyorum. Kendimizi ya da bir şeyleri bağlamamız gerekmiyor mu? Talimatları aradım, ama bir şey bulamadım, bu da beni huzursuz. etti. Dikkatimi kitaplığıma vermek zorunda kaldım. Her nedense, çalıştığımda…”

Trevize ellerini bu söz selini durdurmak ve önüne set çekmek istermiş gibi profesöre uzatmıştı. Bu da yetmeyince, onun sesini kesmek için kendininkini yükseltmek zorunda kaldı. “Bunlardan hiçbiri gerekli değil, Profesör. Karşı yerçekimi ataletin eşdeğeridir. Gemideki her cisim değişimi aynı anda geçirdiğinden, sürat değiştiğinde ivme hissedilmez.”

“Gezegenden kalkıp uzaya çıktığımızı bilmeyecek miyiz demek istiyorsun?”

“Anlatmak istediğim tam da bu, çünkü sizinle konuştuğumuz şu anda dahi kalkmış bulunuyoruz. Birkaç dakikada üst atmosferi geçmiş ve yarım saat içinde de dış uzaya ulaşmış olacağız.”

3

Pelorat, Trevize’a bakarken sanki biraz büzüldü. Köşeli uzun suratı o kadar anlamsızdı ki, hiç duygu yansıtmadan büyük bir endişe dalgası yayıyordu.

Sonra sağa sola baktı.

Trevize atmosfer dışına ilk çıkışında neler hissettiğini anımsadı.

Elinden geldiğince doğal bir hava takınarak, “Janov,” dedi. (Profesörle ilk defa senli benli konuşuyordu, ama bu sefer deneyim tecrübesizliğe hitap etmekteydi ve ikisi arasında daha olgun olan kendisiymiş gibi davranması gerekliydi.) “Burada tamamen güvendeyiz. Vakıf Donanması’na ait bir savaş gemisinin metal gövdesindeyiz. Silahlı değiliz, ama galakside Federasyon’un namının bizi koruyamayacağı yer yok. Geminin birisi keçileri kaçırıp bize saldırsa bile, anında ateş menzilinden dışarı çıkabiliriz. Üstelik bu gemiyi kusursuzca idare edebileceğimi keşfettiğime seni temin ederim.”

“Go… Golan,” dedi Pelorat, “bu hiçlik duygusu…”

“Ne olmuş, Terminus’un etrafı da tamamen hiçlikle sarılı. Yüzeydeki bizlerle hemen yukarıdaki hiçlik arasında salt ince ve son derece narin bir hava katmanı var. Yaptığımız da bu sözünü etmeye değmez katmanı aşmak.”

“Önemsiz olabilir, ama biz onu soluyoruz.”

“Burada da soluk alıyoruz. Bu gemideki hava daha temiz ve saf, sonsuza kadar da Terminus’un doğal atmosferinden daha temiz ve saf kalmaya devam edecek.”

“Ya gök taşları?”

“Ne olmuş gök taşlarına?”

“Atmosfer bizi gök taşlarından koruyor. Sözü gelmişken, aynı işi radyasyon için de yapıyor.”

Trevize, “İnsanlık yirmi bin yıldan beri uzayda dolaşıyor,” dedi, “sanırım…”

“Yirmi iki. Hallblok kronolojisine göre gidersek, son derece açıktır ki…”

“Yeter! Hiç göktaşı kazası ya da radyasyon ölümü duydunuz mu? —Yakın zamanda, demek istiyorum. —Yani, federasyon gemileri söz konusu olduğunda.”

“Bu konulardaki haberleri pek izlemedim, ama ben bir tarihçiyim, evlat ve…”

“Evet, tarihte böyle şeyler oldu, ama teknoloji gelişiyor. Bize zarar verebilecek kadar büyük ve biz gerekli kaçınma manevrasını yapmadan yaklaşabilecek bir göktaşı yok. Dört yönden aynı anda üzerimize gelecek dört göktaşının bizi mıhlaması olası, ama hesaplarsan, böylesi ilgi çekici bir olguya tanık olma olasılığı yüzde elliye varmadan, trilyon kere trilyon defa yaşlılıktan öleceğini anlarsın.”

“Yani bilgisayarla mı?”

Trevize küçümseyerek, “Hayır,” dedi. “Bilgisayarı kendi duyularım ve tepkilerimle çalıştırmaya kalkarsam, ne olduğunu anlamadan bir yere toslarız. İşi yapan, siz ve benim yapabileceğimden milyonlarca defa daha hızlı tepki veren bilgisayarın kendisi.” Birden elini kaldırdı. “Janov, bir bilgisayarın neler yapabileceğini ve uzayın neye benzediğini sana göstereyim.”

Pelorat bir parça hayretle baktı. Sonra güldü. “Bilmek istediğime pek emin değilim, Golan.”

“Tabii ki emin değilsin, Janov, çünkü orada neyin beklediğini bilmiyorsun. Göze al! Gel! Odama gel!”

Trevize arkadaşının elini tuttu, onu yarı sürükledi, yarı yol gösterdi. Bilgisayarın başına otururken, “Galaksiyi hiç gördün mü, Janov?” diye sordu. “Hiç ona baktın mı?”

Pelorat, “Gökyüzünde mi yani?” diye sordu.

“Evet, tabii. Başka nerede olsun?”

“Gördüm. Herkes görmüştür. Kalanı kaldırıp yukarı bakarsan görürsün.”

“Ona hiç karanlık, berrak bir gecede. Elmaslar ufkun altındayken baktın mı?”

Atıfta bulunduğu “Elmaslar”, Terminus’un gece göğünde orta çapta parlayacak kadar yakın ve ışıklı birkaç yıldızdı. Yirmi dereceden fazla bir genişliği olmayan küçük bir yıldız kümesiydi ve gecenin büyük bölümünde hepsi de ufkun altında olurlardı. Bu kümenin dışında, çıplak gözle zar zor seçilen bir avuç sönük yıldız vardı. Bunların haricindeyse —en dış sarmalın en ucunda yer alan Terminus gibi bir dünyada yaşayan birinin umut edebileceği bir görüntü— galaksinin soluk süt beyazından başka bir şey olmazdı.

“Herhalde, ama neden seyredeyim? Bildik bir manzara.”

Trevize, “Tabii ki sıradan bir manzara,” dedi. “Bundan dolayı kimse görmüyor. Her zaman görebileceksen bakmanın ne gereği var? Ama şimdi onu göreceksin, üstelik pus ve bulutların görüşü her zaman kapadığı Terminus’tan da değil. Onu Terminus’tan —nasıl bakarsan bak ve gece ne kadar karanlık ve berrak olursa olsun— asla göremediğin gibi göreceksin. Galaksiyi senin gibi tüm çıplak güzelliğiyle ilk defa görebilmek için daha önce hiç uzaya çıkmamış olmayı nasıl da isterdim.”

Bir iskemleyi Pelorat’a doğru sürdü. “Oraya otur, Janov. Bu biraz zaman alacak. Bilgisayara alışmaya devam etmem lazım. Daha önce hissettiğim kadarıyla, görüntünün holografik olduğunu biliyorum, bu nedenle herhangi bir ekrana ihtiyacımız yok. Beynimle doğrudan temasa geçiyor, ama senin de göreceğin nesnel bir görüntü oluşturabilirim sanırım. —Işığı söndürür müsün?— Hayır, benimki aptalca bir laf. Bunu bilgisayara yaptıracağım. Olduğun yerde kal.”

Trevize, ellerini sıcak ve dostça tutan bilgisayarla bağlantıya geçti.

Işık zayıfladı, sonra toptan söndü ve Pelorat karanlıkta kıpırdandı.

Trevize, “Sinirlenme, Janov,” dedi. “Bilgisayarı denetlemekte biraz zorluk çekiyorum, ama kolaydan başlayacağım ve sen de bana karşı sabırlı olacaksın. Görüyor musun? Şu hilali?”

Önlerindeki karanlıkta asılı duruyordu. Bir parça sönük ve başlangıçta titrekti, ama keskinleşti ve parlaklaştı.

Pelorat’ın sesi huşuyla çınladı. “Bu Terminus mu? O kadar uzaklaştık mı?”

“Evet, gemi hızlı hareket ediyor.”

Gemi, parlak ışıktan kalın bir hilal gibi görünen Terminus’un gece gölgesine evriliyordu. Trevize, bir an gemiye geniş bir yay çizdirip, tüm güzelliğini göstermek için gezegenin gün tarafına gitme isteği duydu, ama kendini tuttu.

Pelorat bunu yeni bulabilirdi, ama güzelliği pek de yeni bir şey değildi. Çok fazla fotoğraf, harita, küre yayınlanmıştı. Her çocuk Terminus’un neye benzediğini bilirdi. Su bakımından çoğundan daha zengin, maden açısından fakir, tarımda iyi, ağır sanayide zayıf, ama ileri teknoloji ve küçültmede galaksinin en iyisi olan bir su gezegeni.

Bilgisayara mikro dalgaları kullandırabilir ve görünür bir modele çevirtebilirse, kıta olarak değerlendirilebilecek kadar büyük sadece bir taneyle, Terminus kentini barındıranla beraber, oturulan on bin adadan her birini görebilirlerdi.

Dön!

Sadece bir düşünceydi, irade alıştırmasıydı, ama görüntü anında değişti. Işıklı hilal görüş alanlarının kenarına doğru kaydı ve sonra kenardan dışarı çıktı. Gözlerini yıldızsız uzayın karanlığı doldurdu.

Pelorat öksürdü. “Terminus’u geri getirmeni isterdim, evlat. Kendimi kör olmuş hissettim.” Sesi gergindi.

“Kör olmadın. Bak!”

Uçuk renkte, saydam bir sis görüş sahalarına girdi. Tüm oda ışıldayana dek yayıldı ve parladı.

Küçült!

Başka bir irade uygulaması ve galaksi bir dürbüne tersten bakarcasına, geriye çekildi. Büzüldü ve farklı parlaklıkta bir yapı haline geldi.

Parlaklaştır!

Boyutları değişmeden daha aydınlık hale geldi, Terminus’un dahil olduğu yıldız sistemi düzlemin aşağısında kaldığından, galaksiye tam karşıdan bakınıyorlardı. Büyük oranda kısalmış bir çift sarmaldı, karanlık bulutsular Terminus’un olduğu ışıltılı kenarı yol yol çizmişlerdi. Çok uzakta kalan ve mesafenin küçülttüğü çekirdeğin kremsi pusu önemsiz görünüyordu.

Pelorat şaşkınlıkla fısıldadı. “Haklısın. Hiç bunun gibi bir şey görmemiştim. Bu kadar ayrıntılı olacağını hayal etmemiştim.”

“Nasıl edebilirdin ki? Terminus’un atmosferi aramızdayken dış yarıyı göremezdin. Terminus’un yüzeyinden çekirdeği görmek bizar zordur.”

“Neredeyse tam karşıdan görmemiz ne kadar acı.”

“Öyle olması gerekmez. Bilgisayar bunu her açıdan gösterebilir. İsteğimi belirtmem —bunu sesli yapmam da gerekmez— yeter.”

Koordinatları değiştir!

Bu istem hiç de öyle kolay bir komut değildi. Yine de galaksinin görüntüsü yavaşça değişirken zihni bilgisayara yol gösterdi ve istediğini vermesini sağladı.

Galaksi ağır ağır dönmekteydi, bu sayede galaktik düzleme dik açıyla görülebiliyordu. Karanlık eğimlerle, aydınlık düğümlerle ve merkezde karmakarışık bir alev topuyla, devasa, ışıldayan bir girdaptı sanki.

Pelorat, “Nasıl oluyor da bilgisayar buradan elli bin ışık yılı uzakta olması gereken bir konumdan bakabiliyor?” diye sordu. Sonra, boğulurcasına bir fısıltıyla ekledi. “Sorduğum için lütfen beni affet. Bu konuda hiçbir şey bilmiyorum.”

Trevize, “Bu bilgisayar söz konusu olunca ben de hemen hemen senin kadar az şey biliyorum,” dedi. “Ancak, basit bir bilgisayar bile koordinatları ayarlayabilir ve galaksiyi kendi gördüğü şeklinden başlayarak herhangi bir konumda gösterebilir. Tabii ki, başta sadece algılayabildiği bilgiyi kullanır, bundan dolayı yan bakışa geçtiğinde, gösterdiklerinde boşluklar ve bulanıklıklar olacaktır. Ama, bu durumda…”

“Evet?”

“Mükemmel bir görüşümüz var. Bilgisayarın, galaksinin tam bir haritası ile donatıldığından ve böylece tüm açılardan aynı rahatlıkla bakabildiğinden şüpheleniyorum.”

“Tam bir harita mı, nasıl yani?”

“Her bir yıldızın uzaysal koordinatları bilgisayarın hafızasında olmalı.”

“Her bir yıldızın mı?” Pelorat apışıp kalmıştı.

“Eh, belki de üç yüz milyarın hepsi değil. Meskûn gezegenlerin üzerinde parlayan yıldızlar kesinlikle ve K sınıfı parlaklık ve üstündekiler de olasılıkla dahil edilecektir. Bu da en azından, yaklaşık yetmiş beş milyar tutar.”

“Meskûn sistemlerin her bir yıldızı mı?”

“Kesin bir şey diyemem, belki tümü değil. Eninde sonunda. Hari Seldon zamanında yirmi beş milyon meskûn sistem vardı, bu sayı çok gibi görünüyor ama aslında sadece her on iki bin yıldızdan birini temsil eder. Sonra, Seldon’dan bu yana geçen beş yüzyılda, imparatorluğun dağılması, yeni sömürgeleştirmeleri engellemedi. Tam tersine teşvik ettiğini bile kabul etmem gerekir. Yayılabileceğimiz sürüsüne bereket gezegen var, öyleyse toplam sayı şimdi otuz milyon olmalı. Yenilerin tamamının Vakıf kayıtlarında olmaması mümkün.”

“Ama ya eskiler? Kuşkusuz hepsi de istisnasız kayda geçmiştir.”

“Öyledir sanırım. Elbette, buna garanti veremem, ama uzun süreden beri yerleşilmiş bir sistemin dikkatten kaçması beni şaşırtır… Tabii, bilgisayarı denetleme yeteneğim yeterince gelişmişse. Sana bir şey göstereyim.”

Trevize’ın elleri harcadığı çabadan dolayı kasıldılar ve bilgisayarın içine biraz daha gömülür gibi oldular. Bunun olması gerekmezdi, sadece sakince ve rahatça düşünmesi yeterdi: Terminus!

Bunu düşündü ve karşılığında girdabın ta kenarında kızıl bir elmas ışıldadı.

Heyecanla, “Bu bizim güneşimiz,” dedi. “Terminus’un etrafında döndüğü yıldız.”

Pelorat uzun, titrek bir “Ah,” çekti.

Galaksinin yüreğinin derinliklerinde, ama merkez pusunun bir tarafına doğru bayağı kaymış yoğun yıldız kümelerin içinde, parlak sarı bir nokta hayat buldu. Galaksinin diğer tarafına oranla Terminus kenarına daha yakındı.

Trevize, “İşte bu da,” dedi, “Trantor’un güneşi.”

Başka bir iç çekiş, sonra Pelorat konuştu. “Emin misin? Her zaman Trantor’un galaksinin merkezinde yer aldığını söylerler.”

“Bir bakıma öyle. Bir gezegenin hâlâ daha oturulabilir kalmasına izin verecek kadar merkeze yakın. Diğer tüm büyük meskûn sistemlerden daha yakındır. Galaksinin asıl merkezi neredeyse bir milyon yıldız kütlesinde bir kara delikten oluşur, bundan dolayı merkez zorlu bir yerdir. Bildiğimiz kadarıyla asıl merkezde yaşam yok ve belki de orada yaşam olmasına imkân da yok. Trantor sarmal kolların en içtekinde bulunuyor ve inan bana, gece göğünü görebilsen, galaksinin merkezinde olduğunu düşünürsün. Olağanüstü yoğun yıldız kümeleriyle çevrelenmiştir.”

Pelorat gözle görünür bir imrenmeyle, “Trantor’a gitin mi, Golan?” diye sordu.

“Aslında hayır, ama göğünün holografik betimlemelerini gördüm.”

Trevize galaksiye kasvetli bir bakış attı. Katır zamanında, İkinci Vakıf’ı bulmak için girişilen büyük aramada, herkes nasıl da uğraşmıştı galaksi haritalarıyla ve konu üzerinde ne kadar da çok kitap yazılmış ve film çekilmişti!

Ve tüm bunlar sırf, başlangıçta, Hari Seldon, İkinci Vakıf’ın “Galaksinin öbür ucunda”, “Yıldızın Ucu” denen yerde kurulduğunu söylediği içindi.

Galaksinin öbür ucunda! Trevize bunu düşünürken, Terminus’tan çıkarak galaksinin merkez kara deliğinden geçen ve öbür tarafa uzanan ince, mavi bir çizgi görüntüye geldi. Trevize neredeyse yerinde sıçradı. Çizginin oluşmasını emretmemişti, ama belirgin biçimde düşünmüştü ve bilgisayar için bu kadarı da yeterliydi.

Ama tabii ki, galaksinin karşı tarafına giden düz bir çizgi illa da Seldon’ın sözünü ettiği “diğer uç”a işaret değildi. Artık herkesin gerçek olarak kabul ettiğini “bir çemberin ucu olmaz” sözleriyle ilk kez ifade eden —eğer otobiyografisine inanılacak olursa— Arkady Darell’dı.

Trevize bu düşünceyi aniden bastırmaya çalışsa da bilgisayar ondan çok daha hızlıydı. Mavi çizgi kayboldu ve onun yerine, galaksiyi belirgin olarak sınırlayan ve Terminus’un güneşini temsil eden koyu kızıl noktadan geçen bir çember geldi.

Bir çemberin sonu yoktu ve çember Terminus’ta başlar ve biz de diğer ucunu ararsak, sonunda sadece Terminus’a geri dönerdik ve İkinci Vakıf’ın, gerçekten de birincisiyle aynı dünyada oturduğu anlaşılmıştı.

Ama ya gerçekte bulunamamışsa, İkinci Vakıf’ın keşfedilişi denilen olgu bir yanılsamaysa, o zaman ne olur? Bu bağlamda, bir nokta ve bir çemberin yanı sıra mantıklı olan nedir?

Pelorat, “Düş mü kuruyorsun? Neden mavi bir çember var?” dedi.

“Sadece kumandaları deniyorum. Arz’ın konumunu saptamak ister misin?”

Bir ya da iki saniye sessizlik oldu, sonra Pelorat, “Şaka mı yapıyorsun?” dedi.

“Hayır. Deneyeceğim.”

Denedi de. Hiçbir şey olmadı.

Trevize, “Üzgünüm,” dedi.

“Orada değil mi? Arz yok mu?”

“Komutumu yanlış düşündüğümü zannediyorum, ama bu pek olası görünmüyor. Daha büyük bir olasılıkla Arz, bilgisayarın hafızasında kayıtlı değil.”

Pelorat, “Başka bir isim altında kaydedilmiş olabilir,” dedi.

Trevize hemen bu düşüncenin üzerine atıldı. “Hangi isim, Janov?”

Pelorat bir şey demedi ve Trevize karanlıkta gülümsedi. Taşların yerine oturmakta olabileceğini anlamıştı. Bir süre için bırak böyle gitsin. Bırak durum olgunlaşsın. Kasıtlı olarak konuyu değiştirdi ve, “Zamanı yönlendirebilir miyiz acaba?” dedi.

“Zaman! Bunu nasıl yapacağız?”

“Galaksi dönüyor. Terminus’un, galaksinin büyük çevresi üzerinde bir tur atması yarım milyar yıl sürüyor. Merkeze daha yakın olan yıldızlar, doğal olarak aynı turu çok daha hızlı tamamlıyor. Her bir yıldızın merkez kara deliğine kıyasla devinimi, bilgisayara kaydedilebilir ve eğer bu yapılmışsa her bir devinimi bilgisayarla milyonlarca defa hızlandırmak ve dönüşü görünür hale getirmek mümkün olabilir. Bunun yaptırmayı deneyeceğim.”

Öyle yaptı ve kaslarının sarf ettiği istencin etkisiyle gerilmelerine engel olamadı… Sanki galaksiyi tutuyor, ivmelendiriyor, büküyor ve müthiş bir dirence karşı dönmeye zorluyordu.

Galaksi hareket ediyordu. Sarmal kollarını sıkıştıracak yönde, yavaşça, görkemle büküldü.

Onlar bakarken, zaman —hayali, yapay bir zaman— inanılmaz hızlı geçiyordu ve bu olurken, yıldızlar da silinmeye başlamıştı.

Daha iri yıldızlardan bazıları —orada burada— kızardılar ve kızıl devlere dönüşmek üzere büyürlerken parlaklaştılar. Sonra merkezde bir yıldız galaksiyi saniyenin kısacık bir parçası için gölgede bırakarak sessizce patladı, ardından silindi gitti. Daha sonra sarmal kolların birinde başka bir tanesi, bunun arkasından da fazla uzakta olmayan bir üçüncüsü aynı süreci izledi.

“Süpernovalar,” dedi Trevize titrek bir sesle.

Bilgisayarın, kesinkes hangi yıldızların ve ne zaman patlayacaklarını önceden görmesi olası mıydı? Yoksa yıldızlı geleceği, kesin olmak yerine, sadece genel anlamda göstermeye yarayan basitleştirilmiş bir model mi kullanıyordu?

Pelorat boğuk bir fısıltıyla, “Galaksi uzayda sürünen, canlı bir şeye benziyor,” dedi.

Trevize, “Öyle,” dedi. “Ama yorulmaya başladım. Bunu daha az gerilimle yapmayı öğrenmediğim sürece, bu çeşit bir oyunu uzun süre oynayamam.”

Bıraktı. Galaksi yavaşladı, sonra durdu, sonra da başta gördükleri açıya gelene kadar, yana yattı.

Trevize gözlerini kapadı ve derin bir nefes aldı. Atmosferin son algılanabilir tutamları çevrelerinden akarken, artlarında yiten Terminus’un farkındaydı. Terminus’un yakın uzayını dolduran tüm gemilerin farkındaydı.

Bu gemilerden birinde özel bir şeyler olup olmadığına bakmak aklına gelmedi. Onunki gibi yerçekimsel itimli ve rotası rastlantı sayılamayacak kadar kendisininkine benzeyen başka bir tane var mıydı?

5. KISIM

KONUŞMACI

1

Trantor!

Sekiz bin yıl boyunca, sürekli genişleyen bir gezegen sistemleri birliğini kapsayan büyük ve görkemli bir siyasal varlığın başkenti olmuştu. Bundan sonraki on iki bin yıl süresince, tüm galaksiyi kapsayan siyasal bir varlığın başkentliğini yaptı. Galaktik İmparatorluk’un merkezi, yüreği, somut yansımasıydı.

Trantor’u akla getirmeden imparatorluğu düşünmek olanaksızdı.

Trantor haşmetinin doruğuna eriştiğinde, imparatorluk iyice çökmeye başlamıştı. Aslında, kimse imparatorluğun enerjisini, ileriye bakışını kaybettiğine dikkat etmedi, çünkü Trantor’un metali göz kamaştırıyordu.

Gezegeninin tümünü kapsayan bir kent olduğu noktada büyümesi durdu. Nüfusu (yasayla) kırk beş milyarda dengeye oturdu ve yüzeydeki yegâne yeşil alanlar İmparatorluk Sarayı ve Galaksi Üniversitesi, Kütüphanesiydi.

Trantor’un kara yüzeyi metalle astarlanmıştı. Çölleri gibi verimli alanları da kapatılmış ve insan kolonilerine, bürokratik ormanlar, bilgisayarlı yığıntılar, uçsuz bucaksız besin ve yedek parça antrepolarına dönüştürülmüştü. Dağ sıraları ufalanmış, uçurumlar doldurulmuştu. Kentin, kıta sahanlıkları ve okyanusların altına gömülü sonsuz tünelleri kocaman yeraltı su tarımı tanklarına —tek (ve yetersiz) yerel besin ve maden kaynağı— çevrilmişti.

Trantor’un gereksinim duyduğu hammaddeleri elde ettiği Dış Dünyalarla bağlantıları bin uzay limanına, on bin savaş gemisine, yüz bin ticaret gemisine, bir milyon şilebe dayanıyordu.

Bu kadar büyük hiçbir kent bu denli sıkı bir yeniden işlemeye tabi tutulmamıştı. Galakside hiçbir gezegen güneş enerjisine bu kadar çok başvurmamış ya da fazla ısıyı atmak için bu kadar aşırıya kaçmamıştı. Parlak paneller gece tarafında ince üst atmosfere kadar uzanıyor, gündüzse metal kentin içine geri çekiliyorlardı. Gezegen döner ve gece giderek dünyanın üzerine çökerken, paneller yükseliyor ve şafak sökerken de geriye iniyorlardı. Böylece Trantor her zaman, nedeyse simgesi haline gelen yapay bir bakışımsızlık sergilemekteydi.

Haşmetinin zirvesindeyken, Trantor, imparatorluğu yönetti!

Kötü yönetti… ama zaten, hiçbir şey imparatorluğu iyi yönetemezdi. İmparatorluk, —en dinamik imparatorların idaresinde bile— tek bir dünyadan yönetilmek için çok büyüktü. Gerileme çağlarında, imparatorluk tacı kurnaz siyasetçiler ile budala işe yaramazlar arasında gidip gelirken ve bürokrasi, yozlaşmışların alt kültürü haline dönüşürken; Trantor’un elinden kötü yönetmekten başka ne gelirdi?

Ama bu makinenin, en kötü halinde bile, kendi kendini besleyen bir değeri vardı. Galaktik İmparatorluk Trantor olmaksızın yönetilemezdi.

İmparatorluk boyuna ufalandı, ama Trantor, Trantor bir çekirdek gibi kaldı ve gururunu, binlerce yıllık geleneklerini, güç ve coşku havasını korudu.

Sadece düşünülmez olan gerçekleştiğinde —Trantor sonunda düşüp yağmalandığında, milyonlarca yurttaşı katledildiğinde ve milyarlarcası açlığa terk edildiğinde; “barbar” filosu, görkemli metal kaplamasını berelediği, deldiği ve erittiğinde— imparatorluğun çöktüğü ancak o zaman kabul edildi. Bir zamanların büyük dünyasından sağ kalanlar, ayakta duranları daha da tahrip ettiler ve Trantor bir nesil içinde insan ırkının gördüğü en büyük gezegenden tarif edilmez bir yıkıntı yumağına dönüştü.

Bütün bunlar yaklaşık iki buçuk yüzyıl önce oldu. Galaksinin geri kalanında, bir zamanların Trantor’u hâlâ unutulmamıştı. Tarihi romanların gözde mekanı olarak, geçmişin simgesi ve hatırası olan bu kent, “Tüm yıldız gemileri Trantor’a iner”, “Trantorlu biri gibi” ve “bunun ve Trantor’un benzeri yok” gibi deyişlerin gözde kelimesi olarak sonsuza dek yaşayacaktı.

Galaksinin geri kalanında böyleydi.

Ama bunlar Trantor’un kendisi için geçerli değildi! Orada eski Trantor unutulmuştu. Yüzeydeki metal neredeyse silinip gitmişti. Trantor artık kendine yeterli çiftçilerin ıssız gezegeni, tüccar gemilerinin nadiren uğradıkları ve geldikleri zaman da özellikle hoş karşılanmadıkları bir yerdi. “Trantor” kelimesinin bizzat kendisi, her ne kadar resmen hâlâ kullanılıyor olsa da halkın dilinden düşmüştü. Günümüz Trantorlular’ı için, buranın adı, Galaktik Standart dilde “Ülke” olarak söylenen kelimenin, kendi lehçelerindeki karşılığı olan “Ülge”ye dönüşmüştü.

Quindor Shandess. keyfini çıkardığı yarı uykulu halde sessizce otururken, tüm bunları ve çok daha fazlasını kafasından geçirdi. Bu durumdayken aklının kendi başına ve örgütsüz bir düşünce akıntısında işlemesine izin verebilirdi.

On sekiz yıldan bu yana İkinci Vakıf’ta Birinci Konuşmacı’ydı ve zekâsı yeterince keskin kalır ve siyasal mücadeleye devam edebilirse, on, on iki yıl daha bu konumda kalabilirdi.

Birinci Vakıf’a hükmeden Terminus Belediye Başkanı’nın bir eşi, aynadaki yansımasıydı, ama diğer her açıdan birbirlerinden son derece farklıydılar. Terminus Belediye Başkanı tüm galakside tanınır ve tüm dünyalarda Birinci Vakıf sadece, “Vakıf” olarak tanımlanırdı, İkinci Vakıf’ın Birinci Konuşmacısı’nı ise sadece çalışma arkadaşları tanırdı.

Yine de gerçek gücü elinde tutan, o ve ondan öncekilerin yönettiği İkinci Vakıf’tı. Birinci Vakıf, maddi güç, teknoloji ve savaş silahları alanlarında üstündü, İkinci Vakıf ise, kafa gücü, zihin ve denetleme yetisi alanlarına hakimdi. İkisi arasındaki bir çatışmada, eğer İkinci Vakıf gemileri ve silahları elinde bulunduranların zihinlerini denetleyebilecekse, Birinci Vakıf’ın kaç tane gemi ve silaha sahip olmasının ne kadar önemi kalırdı?

Ama bu gizli hakimiyetin zevkine daha ne kadar süre varabilecekti?

Yirmi beşinci Birinci Konuşmacı’ydı ve görevde kaldığı süre, şimdiden ortalamayı aşmıştı. Belki de mevkiine bu kadar yapışıp, hevesli genç adayların önünü kapatmamalıydı. Bunların arasında, masanın en yenisi ve en heyecanlısı, Konuşmacı Gendibal de vardı. Bu gece birlikte vakit geçireceklerdi ve Shandess o anı sabırsızlıkla beklemekteydi. Günün birinde Gendibal’in olasılıkla yerini almasını da beklemeli miydi?

Sorunun yanıtı Shandess’ın görevini bırakmaya gerçekten niyetli olmadığıydı. Konumunu çok seviyordu.

İleri yaşına rağmen, sorumluluklarını hâlâ daha tamamen yerine getirmeye muktedirdi. Saçları ağarmıştı, ama zaten hep açık renkliydiler ve onları üç santimden daha fazla uzatmadığından renklerinin pek bir önemi kalmıyordu. Gözleri soluk maviydi ve giysileri de Trantorlu çiftçilerin tekdüze tarzına uyuyordu.

Birinci Konuşmacı, eğer isterse, Ülge halkı arasında onlardan biriymiş gibi görünebilirdi, ama saklı gücü yine de vardı. Herhangi bir anda, gözleri ve zihnini odaklamayı isteyebilir, onlar da arzusuna göre hareket eder ve sonrasında da bir şey hatırlamazlardı.

Bu ender olarak gerçekleşirdi. Neredeyse hiçbir zaman. İkinci Vakıf’ın altın kuralı, “Zorunlu olmadan hiçbir şey yapma ve zorunluluk gerektirdiğinde ise duraksa,” şeklindeydi.

Birinci Konuşmacı hafifçe iç geçirdi. İmparatorluk Sarayı kalıntılarının kırık ihtişamından pek uzakta olmayan, eski üniversitede yaşamak, kimi zaman kuralın ne kadar altın sayılabileceğini düşünmesine yol açıyordu.

Büyük Yağma günlerinde, altın kuralı neredeyse çiğneme noktasına gelmişlerdi. İkinci bir imparatorluk kurmak için, Seldon Planı’nı kurban etmedikçe, Trantor’u kurtarmanın bir yolu yoktu. Kırk beş milyar canı esirgemek insanca olacaktı, ama Birinci imparatorluk çekirdeğini elde tutmadan onları kurtarmak imkânsızdı ve bu da son hesaplaşmayı geciktirmekten başka bir şeye yaramayacaktı. Birkaç yüzyıl sonra daha da büyük bir yıkıma yol açacaktı ve İkinci İmparatorluk belki de asla…

İlk birinci konuşmacılar geleceği açıkça bilinen Yağma üzerinde on yıllarca çalışmış, ancak çözüm bulamamışlardı… hem Trantor’un hem de ilerde kurulacak İkinci İmparatorluk’un her ikisini birden güvenceye almanın bir yolu yoktu. Daha az kötü olan olasılık seçilmiş ve sonuçta Trantor ölmüştü!

Zamanın İkinci Vakıflılar’ı Üniversite/Kütüphane kompleksini —kıl payıyla— kurtarmayı başarmış ve sonrasında da bundan dolayı suçluluk duymuşlardı. Kompleksi kurtarmanın Katır’ın fişek gibi yükselmesine yol açtığı hiçbir zaman kanıtlanamamıştı, ama ikisi arasında bir bağlantı bulunduğu yolunda zihinlerde hep bir sezgi olmuştu.

Bunun her şeyi mahvetmesine ise ramak kalmıştı!

Yine de Yağma ve Katır dönemlerinden sonra İkinci Vakıf’ın Altın Çağı başlamıştı.

Bundan önce, Seldon’ın ölümünden iki buçuk yüzyıldan fazla bir süre sonra, imparatorluk güçlerinin yoluna çıkmamaya niyetli olan İkinci Vakıf, köstebek gibi kendini kütüphaneye gömmüştü. Gitgide adının gereklerinden daha çok uzaklaşan, İkinci Vakıf’ın amacına son derece iyi uyan, terk edilmişliğe mahkûm kalan Galaksi Kütüphanesi’nde, onları giderek daha az umursayan ve çökmekte olan bir toplumun kütüphanecileri olarak yaşamışlardı.

Onlarınki rezil bir yaşamdı. Birinci Vakıf, galaksinin bir ucunda, İkinci Vakıf’tan yardım almaksızın, hatta onun varlığından bile habersiz halde, her zaman daha güçlüsü gelen düşmanlarına karşı yaşamı için mücadele verirken, onlar da sadece Plan’ı korumaya uğraştılar.

İkinci Vakıf’ı özgür kılan Büyük Yağma olmuştu… Bu da geçenlerde fazlaca cesur davranan genç Gendibal’in de asıl neden olarak vurguladığı üzere, Yağma’ya izin verilmesinin nedenlerinden biriydi.

Büyük Yağma’dan sonra imparatorluk bitmiş ve onu izleyen dönemlerde, hayatta kalan Trantorlular, İkinci Vakıf topraklarına davet edilmeden asla girmemişlerdi. İkinci Vakıflılar, Büyük Yağma’dan kurtulan, Üniversite/Kütüphane kompleksinin Büyük Yenilenme’den de sağlam çıkmasını gözetmişlerdi. Sarayın kalıntıları da korunmuştu. Dünyanın geri kalanında metal neredeyse tamamen kaldırılmıştı. (Metalin eski açık alanları hâlâ çevrelediği burası dışında her yerde.) Büyük ve sonsuz tünellerin üstü örtülmüş, içleri doldurulmuş, çarpıtılmış, yok edilmiş, görmezden gelinmişti; tümü de kaya ve toprağın altında kalmıştı.

İmparatorluk için bir istirahatgâh, onun görkemi için dikilmiş bir anıt görülebilirdi, ama Trantorlular —Ülge halkı— için, buraları hayaletlerle dolu, rahatsız edilmemesi gereken lanetli yerlerdi. Sadece İkinci Vakıflılar eski tünellere adım atar ya da titanyumun parıltısına dokunurdu.

Buna rağmen, Katır yüzünden tüm bu çabalar neredeyse boşa gidecekti.

Katır aslında Trantor’a gelmişti. Üzerinde durduğu dünyanın gerçek doğasını keşfetseydi ne olurdu acaba? Maddi silahları İkinci Vakıf’ın elinde olanlardan çok daha fazla, zihinsel silahlarıysa neredeyse eşit güçteydi. İkinci Vakıf her zaman, zorunlu oldukları dışında bir şey yapmama gerekliliğiyle ve neredeyse her mücadeleyi kazanma umudunun daha sonraki büyük bir kaybın habercisi olduğu gerçeğiyle engellenmekteydi.

Bayta Darell ve hızla harekete geçtiği o an olmasaydı… ki, bu da İkinci Vakıf’ın yardımı olmadan gerçekleşmişti!

Sonra… Altın Çağ gelmişti; zamanın birinci konuşmacıları etkin olmanın yolunu bir şekilde bulmuşlar, zihnini denetlemeyi başararak Katır’ın fetih hareketini durdurabilmişlerdi; ardından da İkinci Vakıf’ın doğası ve kimliği hakkında fazlaca ihtiyatlı ve meraklı hale gelen Birinci Vakıf’ı durdurmuşlardı. Tüm tehlikeye son vermeyi beceren ve Seldon Planı’nı kurtaran, —korkunç fedakârlık pahasına da olsa— hepsinin arasında en büyüğü, on dokuzuncu Birinci Konuşmacı Preem Palver olmuştu.

Yüz yirmi yıldır Trantor’un lanetli bir parçasına gizlenen, İkinci Vakıf artık eskisi kadar güçlüydü. Artık imparatorluk güçlerinden değil, hâlâ daha Birinci Vakıf’tan, hemen hemen Galaktik İmparatorluk kadar büyüyen ve teknoloji alanında daha üstün bir Birinci Vakıf’tan saklanıyorlardı.

Birinci Konuşmacı havanın tatlı ılıklığında gözlerini kapadı ve ne tam anlamıyla düş, ne de bilinçli düşünceler olan rahatlatıcı faraziyelere daldı.

Bu kadar kasvet yeter. Her şey iyi olacak. Trantor hâlâ galaksinin başkenti, çünkü İkinci Vakıf burada ve imparatorluğun asla olamadığı kadar haşmetli ve etkili.

Birinci Vakıf gemlenecek, güdülecek ve uygun biçimde hareket edecek. Gemileri ve silahları ne denli ürkütücü olursa olsun, kilit önderleri, gereğinde zihinsel olarak kontrol edildiği sürece hiçbir şey yapamazlar.

İkinci İmparatorluk kurulacaktı, ama birincisi gibi olmayacaktı. Birleşik, merkezileştirilmiş yönetimin görünürdeki gücü ve gerçek zaafının yerine, bileşenleri hatırı sayılır özyönetim yetkisine sahip, federal bir imparatorluk olacaktı. Yeni imparatorluk daha gevşek, daha bükülgen, daha esnek, gerilime daha dayanıklı olacak ve daima —daima!— İkinci Vakıf’ın gizlenmiş erkek ve kadınlarınca yönlendirilecekti. O zaman, kırk bin psikotarihçi sayesinde, kırk beş milyar insanın yaşadığı günlerdekinden çok daha güçlü bir Trantor, hâlâ başkent olacaktı.

Birinci Konuşmacı irkilerek uyandı. Güneş ufka yaklaşmıştı. Kendi kendine mırıldanmış mıydı? Yüksek sesle bir şey söylemiş miydi?

İkinci Vakıf’ın çok şey bilmesi ve az konuşması gerekiyorsa, hükmeden konuşmacıların daha çok bilmeleri ve daha az konuşmaları, birinci konuşmacınınsa en çoğunu bilip en azını söylemesi gerekirdi.

Yüzünde çarpık bir gülümseme oluştu. Bir Trantor yurtseveri olmak, İkinci İmparatorluk’un Trantor üstünlüğünü yeniden kurmasını görmek hep çekiciydi, Seldon buna karşı uyarmıştı; bunun gündeme geleceğini beş yüz yıl önce bile öngörmüştü.

Ancak Birinci Konuşmacı uzun süre uyuklamış sayılmazdı. Gendibal’le karşılaşmanın zamanı henüz gelmemişti.

Shandess bu kişisel görüşmeyi dört gözle beklemekleydi. Gendibal, plana yeni bir açıdan bakacak ve başkalarının göremeyeceği şeyleri ayırt edebilecek kadar gençti. Shandess’ın bu gencin diyeceklerinden bir şeyler öğrenmesi de olanaksız değildi.

Preem Palver’ın —Ulu Palver’ın ta kendisinin— o gün, Birinci Vakıf’la uğraşmanın olası yolları üzerinde konuşmaya gelen, daha otuzuna erişmemiş, genç Kol Benjoam’dan ne kadar yarar sağladığından kimse tam anlamıyla emin değildi. Seldon’dan beri en büyük kuramcı olarak tanınan Benjoam, sonraki yıllarda bu toplantıdan asla bahsetmemiş, ama sonunda yirmi ikinci Birinci Konuşmacı olmuştu. Palver’ın idaresinin gösterdiği büyük başarıların sorumlusu olarak Palver’dan çok Benjoam’ı görenler vardı.

Shandess, Gendibal’in söyleyebileceklerini düşünerek eğlendi. İlk defa birinci konuşmacının karşısına yalnız olarak çıkan gençlerin, tüm varsayımlarını ilk cümleleriyle ifade etmeleri gelenektendi. Kuşkusuz ki, o değerli ilk görüşmelerini —Birinci Konuşmacı’yı hafif siklet olduklarına ikna ederek sonraki tüm kariyerlerini mahvedecek bir şeyle— havadan sudan bir konu için talep etmezlerdi.

Dört saat sonra Gendibal karşısındaydı. Genç adam sinirli görünmüyordu. Önce Shandess’ın konuşmasını sükûnetle bekledi.

Shandess, “Önemli bir konuda görüşme talep ettiniz, Konuşmacı,” dedi. “Bana konuyu özetleyebilir misiniz?”

Gendibal akşam yemeğinde ne yediğini anlatırcasına sakin bir sesle konuştu: “Birinci Konuşmacı, Seldon Planı’nın hiçbir anlamı yok.”

2

Stor Gendibal’in kendi değerini gösterebilmek için başkalarının sunacağı kanıtlara gereksinimi yoktu. Kendisini sıradışı olarak bilmediği bir zamanı anımsamıyordu. Zihninin potansiyelini kavrayan bir ajan tarafından, daha on yaşında bir çocukken, İkinci Vakıf için devşirilmişti.

Eğitiminde dikkate değer bir başarı göstermiş ve psikotarihe, ördeğin suya atlaması kadar rahatça dalıvermişti. Psikotarih onun üzerinde inanılmaz bir çekim yaratmış, o da hızla tepki vermişti. Yaşıtları ancak diferansiyel denklemlerle uğraşırken, o Seldon’ın temel eserlerini okuyordu.

On beş yaşında, tutkularının ne olduğu sorulan bir mülakat sırasında, büyük bir inançla, “Kırk yaşıma gelmeden birinci konuşmacı olmak,” diye yanıt verdikten sonra Trantor Galaksi Üniversitesi’ne (Trantor Üniversitesi’nin değiştirilen yeni resmi adı) girdi.

Birinci Konuşmacılığa gözünü dikme hakkını ona verecek özellikleri olduğuna emindi. Bu unvanı öyle ya da böyle alacağını biliyordu. Asıl hedef, bu başarıyı gençken göstermekti. Preem Palver bile bu düzeye getirildiğinde kırk ikisindeydi.

Gendibal bunu söylediğinde onunla konuşan görevlinin yüzünde bir an bir ifade belirip kaybolmuştu, ancak genç adamın daha o zamandan psikodil yetisi vardı ve bu değişimi fark etmişti. Görüşmeci sanki ona açıkça ifade etmiş kadar tam bir kesinlikle, idare edilmesinin güç olduğuna dair bir notun siciline düşüleceğini biliyordu.

Eh, doğal olarak!

Gendibal zor birisi olmaya azimliydi.

Artık otuzuna gelmişti. İki ay sonra otuz birine basacaktı ve şimdiden Konuşmacılar Kurulu’nun bir üyesiydi. Birinci Konuşmacı olmak için en fazla dokuz senesi kalmıştı ve bunu başaracağını biliyordu. Şimdiki Birinci Konuşmacı ile yapacağı görüşme, planları için son derece önemliydi ve tam olarak doğru izlenim bırakmaya çalışırken, psikodil yetisini kusursuzlaştırmak için hiçbir çabadan kaçınmamıştı.

İkinci Vakıf’ın iki konuşmacısı birbirleriyle iletişim kurarken, kullandıkları dil galaksinin başka hiçbir tarafındakine benzemez. Kelimeler kadar uçuşan el ve beden hareketlerinden de oluşur, başka şeylerin yanı sıra algılanan zihin değişimleri de kullanılır.

Bir yabancı ya hiçbir şey duymaz ya da pek az şey duyardı, ama düşünce yoluyla pek çok imge kısa zamanda değiş tokuş edilirdi ve iletişim yine başka bir konuşmacı dışında hiç kimseye düz anlamında çevrilemezdi.

Konuşmacıların dili hız ve sonsuz duyarlılık avantajlarına sahipti, ama gerçek kanıyı saklamayı neredeyse olanaksız hale getirmek gibi bir handikapı vardı.

Gendibal, Birinci Konuşmacı hakkındaki fikrini iyi biliyordu. Birinci Konuşmacı’nın zihinsel açıdan zirve noktasını aşmış olduğunu düşünüyordu. Birinci Konuşmacı —Gendibal’in değerlendirmesine göre— kriz beklemiyordu, böyle bir şeyle yüzleşmeye hazırlanmamıştı ve bununla başa çıkacak zekâdan yoksundu. Shandess’ın tüm iyi niyetine ve arkadaş canlılığına karşın, felaket davet eder bir hali vardı.

Gendibal, bütün bu fikirlerini yalnızca kelimeler, el kol hareketleri ve yüz ifadelerinden değil, düşüncelerinden bile uzak tutmak zorundaydı. Birinci Konuşmacı’nın bunun kokusunu almasını engelleyebilecek kadar yetkin bir yöntem de bilemiyordu.

Gendibal, Birinci Konuşmacı’nın onun hakkında hissettiklerini bilmekten de kaçınamazdı. Son derece açık ve yeterince dürüst içtenliği ve iyi niyetiyle Gendibal kendisine yöneltilen alaycılığı ve hor görmeyi uzaktan uzağa hissedebildi ve karşılığında gücendiğini belli etmemek için duygularını daha sıkı kontrol etmeye çalıştı.

Birinci Konuşmacı gülümsedi ve koltuğunda arkaya yaslandı. Ayaklarını masanın üzerine uzatmamıştı, ama Gendibal’i sözlerinin etkisi hakkında ikircikli bırakmaya yetecek bir özgüven ve teklifsizlik karışımını belli etmekten de geri durmamıştı.

Gendibal’e oturması için yer gösterilmediğinden, kararsızlığını en aza indirmeye yönelik olarak tasarlayabileceği eylem ve tavırlar kısıtlıydı. Birinci Konuşmacı’nın bunu anlamamış olması imkânsızdı.

Shandess, “Seldon Planı anlamsız mı?” dedi. “Ne kayda değer bir ifade! Son zamanlarda Birincil Radyant’a hiç göz attınız mı, Konuşmacı Gendibal?”

“Onun üzerinde sık sık çalışıyorum, Birinci Konuşmacı. Bunu yapmak benim görevim ve aynı zamanda da zevkim.”

“Yoksa sadece zaman zaman kendi alanına giren bölümleri üzerinde mi çalışıyorsun? Onu mikro düzeyde —burada bir denklem sistemi, şurada ufak biz düzenleme— inceliyor olmayasın? Bunlar da kuşkusuz çok önemli, ama ara sıra akışı toptan incelemenin muhteşem bir alıştırma olduğunu hep düşünmüşümdür. Gerçeği söylemek gerekirse, Konuşmacı, kendi payıma ben uzun zamandır bunu yapmadım. Bana katılır mısınız?”

Gendibal uzun süre sessiz kalmaya cesaret edemedi. Yapılması gerekiyordu ve ya rahat rahat ve zevkle yapılır ya da hiç yapılmazsa daha iyi olurdu. “Bu benim için bir onur ve zevk olur, Birinci Konuşmacı.”

Birinci Konuşmacı, masasının kenarındaki bir manivelayı indirdi. Her konuşmacının bürosunda böyle bir tane vardı ve Gendibal’in bürosundaki de hiçbir biçimde Birinci Konuşmacı’nınkinden aşağıda değildi. İkinci Vakıf, yüzeysel —önemsiz— belirtilerinin hepsinde eşitlikçi bir toplumdu. Aslında, Birinci Konuşmacı’nın tek resmi önceliği unvanında açığa vurulmuştu… ilk konuşan her zaman oydu.

Manivela aşağı indiğinde, oda karanlığa boğulmuştu, ama karanlığın incimsi bir boşluğa dönüşmesi gecikmedi. Uzun duvarların her ikisi de önce krem rengine, sonra daha parlak beyaza dönüştüler, en sonunda ise düzenli yazılmış denklemler —o kadar küçüklerdi ki, kolayca okunamıyorlardı— belirdi.

Karşı çıkılmasına izin vermeyeceğini açığa vuran Birinci Konuşmacı, “Eğer itirazın yoksa,” dedi, “bir seferde olabildiğince çok şey görebilmek için büyütmeyi azaltacağız.”

Yazılar incecik saç tellerine, inci rengi fonun üzerinde soluk çiziktirmelere indirgendiler.

Birinci Konuşmacı koltuğunun koluna konulmuş küçük panelin düğmelerine dokundu. “Başlangıca —Hari Seldon’ın yaşamına— gideceğiz ve ileri doğru küçük erimli hareketlere ayarlayacağız. Aralıkları her seferinde on yıllık gelişmeleri görebileceğimiz biçimde düzenleyeceğiz. Bu, insana tarihin akışını ayrıntılara takılmadan izliyor hissi verir. Bunu daha önce yaptın mı bilmiyorum.”

“Hiç bu şekilde yapmadım, Birinci Konuşmacı.”

“Yapmalıydın. Müthiş bir duygudur. Başlangıçtaki kara çizgilerin seyrekliğine bak. İlk birkaç on yılda fazla bir seçenek şansı yok. Ancak, dal kökleri zamanla katlanarak artıyor. Belli bir dal ortadan kaldırılır kaldırılmaz, gelecekteki geniş bir demet yok olmasa, işler kısa zamanda içinden çıkılmaz hale gelirdi. Doğal olarak, gelecekle uğraşırken bel bağladığımız yok olmalar konusunda dikkatli davranmalıyız.”

“Bunu biliyorum, Birinci Konuşmacı.” Gendibal’in yanıtında pek de gizleyemediği bir sertlik vardı.

Birinci Konuşmacı buna tepki vermedi. “Kızıl simgelerden oluşan dolambaçlı çizgilere dikkat et. Bir düzenleri var. Görünüşte bunların da, her konuşmacının orijinal Seldon Planı’na katkıda bulunarak yerini hak etmesi gibi, rastgele var olmaları gerekir. Her şeye rağmen, nerede kolayca bir düzeltmenin yapılabileceği ya da hangi belirli konuşmacının bunu yapmayı çıkarına veya eğilimine uygun bulacağını önceden bilmek olanaksız gibi görünüyor, ama ben Seldon Karası ile Konuşmacı Kızılı’nın karışımının zamana fazlasıyla ve diğer her şeye çok az bağımlı bir yasayı izlediğini düşünüyorum.”

Yıllar akar ve birbirine dolanık kara ile kızıl saç tellerinin neredeyse hipnotize edici düzenlerini takip ederken, Gendibal seyretti. Düzen, tabii ki kendi başına hiçbir şey ifade etmiyordu. Önemli olan, onu oluşturan simgelerdi.

Orada burada parlak mavi bir derecik beliriyor, genişleyip dallanıyor, göze çarpacak kadar büyüyor, sonra kendi içine çöküyor ve solup kara ya da kızıla dönüşüyordu.

Birinci Konuşmacı, “Sapma Mavisi,” dedi, iki adamın birden yaydıkları tiksinti duygusu, araklındaki boşluğu doldurdu. “Sık sık görüyoruz ve sonunda Sapma Yüzyılı’na erişeceğiz.”

Eriştiler. Birincil Radyant aniden mavi dereciklerle dallanıp budaklanırken, ki bastırılabilenden çok daha fazlası beliriyordu, Katır’ın mahvedici olgusunun galaksiyi doldurduğu anı kesin olarak ayırt edebiliyorlardı. Çizgiler kalınlaşarak duvarı giderek daha parlak bir maviyle kirletti (kullanılabilecek tek kelime buydu) ve odanın kendisi de maviye çalar göründü.

Zirveye ulaştı ve sonra soluklaştı, inceldi ve sonunda bitimine erişmeden önce uzun bir yüzyıl boyunca tek bir çizgiye dönüştü. Bittiğinde, Plan karaya ve kızıla geri döndüğünde, Preem Palver’ın elinin işe karıştığı barizdi.

İleri, ileri…

Birinci Konuşmacı, “Bu şimdiki zaman,” dedi.

İleri, ileri…

Sonra içinde bir parça kızıl bulunan gerçek bir kördüğüme doğru daralma.

Birinci Konuşmacı, “Bu da İkinci İmparatorluk’un kuruluşu,” dedi.

Birincil Radyantı kapattı ve oda eski ışıklandırmasına geri döndü.

Gendibal, “Duygu yüklü bir deneyimdi,” dedi.

Birinci Konuşmacı, “Evet,” diye cevap verdi. “Sen de bu duyguyu belirlememeye elinden geldiğince özen gösterdin. Önemi yok. Dikkat çekmek istediğim noktaları göstermeme izin ver.

“İlk önce Preem Palver döneminden sonra —diğer bir deyişle son yüz yirmi yılda— Sapma Mavisi’nin mutlak yokluğuna dikkat et. Gelecek beş yüzyılda beşinci sınıfın üzerinde mantıklı Sapma olasılığının olmadığını göreceksin. Ayrıca, psikotarih düzeltmelerini, İkinci İmparatorluk’un kuruluşunun ötesine taşımaya başladığımızı da göreceksin. Hiç kuşkusuz farkında olduğun gibi, Hari Seldon —yüce bir deha olsa da— her şeyi bilmiyordu, bilemezdi. Planı daha da iyileştirdik. Psikotarih konusunda, olasılıkla onun bildiğinden daha fazlasını biliyoruz.

“Seldon hesaplarını İkinci İmparatorlukla bitirdi, bizse daha ileriye gittik. İkinci İmparatorluk’un kurulmasından sonraya uzanan yeni Hiper Plan, kimseyi gücendirmek istemem, ama gerçekten de çok büyük oranda benim eserim ve bana bugünkü konumumu kazandırdı.

“Bütün bunları sana gereksiz konuşmalarla vaktimi almayasın diye anlatıyorum. Tüm bunlar göz önündeyken, nasıl olur da Seldon Planı’nın bir anlamı olmadığı sonucuna varırsın? Plan kusursuz. Sapma Yüzyılı’ndan başarıyla çıktığı gerçeği bile —Palver’ın dehasına saygı göstermek gerekse de— kusursuz olduğuna dair elimizdeki en iyi kanıt. Plan’ı anlamsız olarak damgalamak için zaafının nerede olduğunu gösterebilir misin, genç adam?”

Gendibal, dimdik durmaktaydı. “Haklısınız, Birinci Konuşmacı. Seldon Planı’nın kusuru yok.”

“O takdirde, söylediklerini geri alıyorsun.”

“Hayır, Birinci Konuşmacı. Onun kusuru, kusursuz olması. Kusursuzluğu ölümcüldür!”

3

Birinci Konuşmacı Gendibal’e soğukkanlılıkla baktı. Yüz ifadelerini denetlemeyi öğrenmişti ve Gendibal’in bu yöndeki beceriksizliği onu eğlendiriyordu. Genç adam her konuşmada duygularını saklamak için elinden geleni yapıyordu, ama yine her seferinde bunları tamamen göz önüne sermekteydi.

Shandess onu duygusuzca inceledi. Orta boylu, narin bir gençti, ince dudaklıydı, kemikli, huzursuz elleri vardı. Gülmeyen, kara gözleri kor gibi yanıyorlardı.

Birinci Konuşmacı, onun inançlarından vazgeçirilmesi zor biri olduğunu anladı.

“Çelişkili konuşuyorsun, Konuşmacı,” dedi.

“Çelişki gibi görünüyor, Birinci Konuşmacı, çünkü Seldon Planı’nda kesin olarak kabul ettiğimiz çok şey var ve bunu sorgulamadan kabul etmek de bir kalıp haline geldi.”

“O halde senin sorguladığın nedir?”

“Planın doğaldan özü. Doğası —ya da varlığı bile— davranışlarının öngörülmesi tasarlanan kişilerden çok fazlası tarafından bilinirse, planın işlemeyeceğini hepimiz biliyoruz.”

“Hari Seldon’ın bunu anladığına inanıyorum. Hatta bu etkeni, psikotarihin iki temel aksiyomundan biri haline getirdiğine inanıyorum.”

“Birinci Konuşmacı, o Katır’ı önceden göremedi ve İkinci Vakıf’ın önemi Katır tarafından gösterildikten sonra Birinci Vakıf insanlarının gözünde nasıl bir saplantıya dönüşeceğini de tahmin edemezdi.”

“Hari Seldon—” Birinci Konuşmacı, bir an için ürperdi ve sessiz kaldı.

Hari Seldon’ın bedensel görünümü, tüm İkinci Vakıf üyelerince biliniyordu. Onun iki veya üç boyutlu fotoğraflarından, hologramlarından, kabartmalarından, küre içinde oturur ya da ayakta dururkenki betimlemelerinden her yerde bulunuyordu. Tümü de onu yaşamının son birkaç yılında göstermekteydi. Hepsinde de görünen, iyice olgunlaşmış deha timsali, yüzü yılların bilgeliğiyle kırışmış, yaşlı ve sevecen bir adamdı.

Ama Birinci Konuşmacı, şimdi Seldon’ı genç bir erkek olarak resmettiği söylenen bir fotoğraf gördüğünü hatırlamıştı. Genç bir Seldon düşüncesi, tanım itibariyle neredeyse bir çelişki olduğundan, göz ardı edilmişti. Yine de Shandess onu görmüştü ve birdenbire aklına Stor Gendibal’in hatırı sayılır derecede genç Seldon’a benzediği düşüncesi gelmişti.

Gülünç! Ne kadar mantıklı olsa da arada sırada herkese bulaşan bir çeşit boş inançtı. Geçici bir benzerlik onu yanılgıya sürüklemişti. Fotoğraf önünde olsa benzerliğin bir yanılsama olduğunu hemen anlayacaktı. Yine de bu aptalca düşünce neden şimdi aklına gelivermişti?

Kendini toparladı, bir konuşmacı dışında kimsenin dikkatini çekmeyecek kadar kısa bir anlık sarsıntı geçici bir düşünce sapmasıydı. Gendibal, hoşuna nasıl gidiyorsa, öyle yorumlayabilirdi.

İkinci sefer, son derece kararlı bir ifadeyle, “Hari Seldon,” dedi, “önceden göremeyeceği sonsuz sayıda olasılıklar olduğunu bal gibi biliyordu ve İkinci Vakıf’ı da bu nedenle kurmuştu. Katır’ı da tahmin edemedik, ama üstümüze çullandığı an onu tanıdık ve durdurduk. Birinci Vakıf’ın bize karşı olan saplantısını tahmin edemedik, ama oluştuğunda anladık ve durdurduk. Bunda ne kusur buluyorsun?”

Gendibal, “Her şeyden önce,” dedi, “Birinci Vakıf’ın bize olan saplantısı henüz sona ermiş değil.”

Gendibal’in konuşmasına yansıyan saygıda belirgin bir düşüş vardı. Birinci Konuşmacı’nın sesindeki titremenin farkına varmıştı (diye düşündü Shandess) ve bunu tereddüt olarak yorumlamıştı. Buna karşı çıkılmalıydı.

Birinci Konuşmacı, “Bir tahminde bulunmama izin ver,” diye girdi söze. “Birinci Vakıf’ta ilk dört yüzyılın keşmekeşiyle son yüz yirmi yılın sükûnetini karşılaştıran kimileri bunun ancak İkinci Vakıf’ın planı gözetmesi sayesinde olabileceğini düşünecek ve bunda da kesinkes haklı olacaklardır. Sonuçta İkinci Vakıf’ın aslında yok edilmemiş olabileceğine karar verecekler ve elbette bu kararda da haklı çıkacaklardır. Aslına bakarsan, Birinci Vakıf’ın başkent dünyası Terminus’ta, hükûmetlerinin resmi bir üyesi olan genç bir adamın tüm bunlara ikna olduğuna ilişkin raporlar aldık. Adı neydi…”

Gendibal usulca, “Golan Trevize,” dedi. “Raporlarda bu konuya ilk ben dikkat çektim ve konuyu büronuza gönderen de bendim.”

Birinci Konuşmacı, abartılmış bir nezaketle, “Ah, öyle mi?” dedi. “Ya senin dikkatin bu konuya nasıl odaklandı?”

“Terminus’taki ajanlarımızdan biri Encümen’e yeni seçilen üyeler hakkında sıkıcı bir rapor göndermişti. Normalde tüm konuşmacılara gönderilen ve göz ardı edilen tamamen alışılmış bir konu. Yeni bir Encümen üyesinin, Golan Trevize’ın tanımlanış şeklinden dolayı, bu seferki gözüme çarptı. Tanıma göre sıradışı ölçüde kendine güvenen ve mücadeleci biri görünüyordu.”

“Sana benzediğini anladın, değil mi?”

Gendibal soğuk bir tavırla, “Hiç de değil,” diye yanıtladı. “Gülünç şeyler yapmaktan hoşlanan pervasız birisi gibi göründü. Bu da bana uymayan bir tanımlama. Her halükârda, derinleştirilmiş bir araştırmayı sürdürdüm. Erken yaşta devşirilmiş olsaydı, bizim için iyi bir malzeme olacağına karar vermek fazla zamanımı almadı.”

Birinci Konuşmacı, “Belki,” dedi, “ama biliyorsun Terminus’tan adam toplamıyoruz.”

“Bunu iyi biliyorum. Her neyse, bizim eğitimimizi almamış olsa bile, olağandışı bir sezgisi var. Bu sezgi, elbette baştan aşağı disiplinden yoksun. Bunun sonucunda, İkinci Vakıf’ın hâlâ var olduğu gerçeğini kavramasına şaşırmadım. Ancak, konu üzerinde bir notu büronuza gönderecek kadar önemli olduğunu düşündüm.”

“Tavrından yeni bir gelişme olduğu sonucunu çıkartıyorum.”

“Yüksek oranda gelişkin sezgisel yetenekleri sayesinde, hâlâ daha var olduğumuzu kavradıktan ve bunu tipik disiplinsiz tarzında kullandıktan sonra, sonuç olarak Terminus’tan sürgün edildi.”

Birinci Konuşmacı kaşlarını kaldırdı. “Aniden durdun. Benden bunun önemini yorumlamamı istiyorsun. Seldon’ın denklemlerini, kaba bir yaklaşımla, bilgisayarımı kullanmadan, kafadan uygulamama ve İkinci Vakıf’ın var olduğundan kuşkulanmaya yatkın, kurnaz bir başkanın, disiplinsiz bir bireyin, bu söylemi galaksiye haykırıp, İkinci Vakıf’ı tehlikeden haberdar etmeyi tercih etmeyeceğini tahmin etmeme izin ver. Tunç Branno’nun, Trevize gezegenden uzakken, Terminus’un daha güvenli bir yer olacağına karar verdiği biçiminde değerlendiriyorum.”

“Trevize’ı hapsettirebilir ya da sessiz bir suikastle öldürtebilirdi.”

“Senin de bildiğin gibi, denklemler bireylere uyarlandığında güvenilir değildirler. Sadece kitle düzeyindeki insanlara uygulanıyor. Bireysel davranış bu yüzden öngörülmezdir ve Başkan’ın, suikast bir yana, hapsin bile merhametli olmadığını düşünen insancıl bir kişi olduğunu çıkartmak mümkün.”

Gendibal bir süre hiçbir şey demedi. Bu anlamlı bir hiçlikti ve sessizliği ancak Birinci Konuşmacı’nın özgüvenini kaybedeceği kadar uzun, ama onun gardını alıp kızmasına neden olmayacak kadar da kısa sürdü.

Söyleyeceğini saniyesi saniyesine ayarladı ve sonra, “Benim yorumum bu değil,” dedi. “Trevize’ın şu anda, İkinci Vakıf’ın tarihindeki en büyük tehlikenin keskin yanı olduğuna inanıyorum… Katır’dan bile daha büyük bir tehlikenin!”

4

Gendibal tatmin olmuştu. Söylenenler etkilerini göstermişti. Birinci Konuşmacı bunu beklemiyordu ve gafil avlanmıştı. O andan itibaren dizginler Gendibal’in elindeydi artık. Herhangi bir kuşkusu vardıysa bile, bu da Shandess’ın bir sonraki saptamasıyla dağıldı.

“Bunun Seldon Planı’nın anlamsızlığı yönünde bakış açınla bir ilgisi var mı?”

Gendibal, Birinci Konuşmacı’nın kendini toplamasına fırsat bırakmayan bir bilgiçlikle bir kumar oynadı. “Birinci Konuşmacı,” dedi. “Sapmalar Yüzyılı’ndaki şiddetli sarsıntılardan sonra Plan’ın Preem Palver tarafından yine rotasına sokulduğuna inanılır. Birincil Radyant’ı inceleyin, sapmaların Palver’ın ölümünden yirmi yıl sonrasına kadar kaybolmadığını ve o zamandan bu yana bir tek sapmanın bile belirmediğini göreceksiniz. Bunun kıvancı Palver’dan bu yana görev alan birinci konuşmacıların olabilir, ancak bu imkânsız bir durum.”

“İmkânsız mı? Hiçbirimiz Palver değiliz, tamam, ama neden imkânsızmış?”

“Göstermeme izin verir misiniz, Birinci Konuşmacı? Psikotarih matematiğini kullanarak, İkinci Vakıf’ın olası önlemleri sonucunda sapmanın toptan kayboluş şansının son derece küçük olduğunu açıkça gösterebilirim. Zamanınız yoksa ya da yarım saatlik yakın alakanızı alacak gösterimi arzu etmiyorsanız, bana izin vermeyebilirsiniz. Bir seçenek olarak tam katılımlı bir Konuşmacılar Masası isteyebilir ve bunu orada gösterebilirim. Ancak, bu benim için zaman kaybı ve gereksiz bir tartışma anlamına gelir.”

“Evet ve benim içinse herhalde itibar kaybı demek olur. Konuyu bana şimdi göster. Ama bir uyarı,” Birinci Konuşmacı kendini toplamak için cansiperane bir çaba harcamaktaydı, “bana gösterdiğinin bir değeri yoksa, bunu unutmam.”

Gendibal diğerini umursamayan doğal bir gururla, “Bunu değersiz bulursanız,” dedi, “istifamı hemen burada kabul edersiniz.”

Aslında gösterim, Birinci Konuşmacı’nın matematik temeli adeta vahşi bir hırsla sorgulamasından ötürü, yarım saatten bayağı daha fazla sürdü.

Gendibal, mikro radyantını ustalıkla kullanmasıyla biraz zaman kazandı. Muazzam planın her parçasının yerini saptayabilen ve ne duvar, ne de masa boyutunda panel gerektiren aygıt sadece on yıl önce kullanıma girmişti ve Birinci Konuşmacı onu kullanım becerisini asla öğrenememişti. Gendibal bunun farkındaydı. Birinci Konuşmacı da onun bunu bildiğinin farkındaydı.

Gendibal aygıtı sağ baş parmağına geçirdi ve basit bir müzik aletiymiş gibi, elini rahatça kullanarak kontrolleri dört parmağıyla yönlendirdi. (Aslında, aygıt ile müzik aletleri arasındaki benzerlikler üzerine küçük bir tez yazmıştı.)

Gendibal’in yarattığı (ve kolayca bulduğu) denklemler yılan gibi ileri geri kayarak açıklamalarına eşlik ediyorlardı. Gerekirse, tanımlar elde edebiliyor, aksiyomlar kurabiliyor ve (çok boyutlu ilişkilerin izdüşümlerinden söz etmiyoruz) hem iki hem de üç boyutlu grafikler çıkartabiliyordu.

Gendibal’in yorumu açık ve doğrudandı. Birinci Konuşmacı pes etti. Yenilmişti ve, “Bu tipten bir analiz gördüğümü anımsamıyorum. Bu kimin eseri?” dedi.

“Birinci Konuşmacı, bunlar benim eserim. İçerdiği temel matematik ilkeleri yayınladım.”

“Çok zekice, Konuşmacı Gendibal. Bunun gibi bir şey, ben ölür ya da emekli olursam, seni birinci konuşmacılığa aday yapar.”

“Bu konuya kafa yormadım, Birinci Konuşmacı… ama buna inanma olasılığınız olmadığına göre, söylediklerimi geri alıyorum. Bunu düşündüm ve sizin yerinize bu konuma gelecek birisinin, sadece benim açıklıkla gördüğüm bir süreci takip etmek zorunda olmasından ötürü, Birinci Konuşmacı olmayı umuyorum.”

Birinci Konuşmacı, “Evet,” dedi. “Uygunsuz tevazu çok tehlikeli olabilir. Hangi süreç? Belki de şimdiki Birinci Konuşmacı da onu izleyebilir. Gerçekleştirdiğim yaratıcı sıçramayı yapmak için çok yaşlıysam da talimatını izleyemeyecek kadar da yaşlı değilim.”

Bu zarif bir teslim oluştu ve beklenmedik bir biçimde, bunun tam da Birinci Konuşmacı’nın istediği şey olduğunu anlasa da Gendibal’in kanı yaşlı adama ısındı.

“Teşekkür ederim, Birinci Konuşmacı, çünkü ben de fazlasıyla sizin yardımınıza muhtacım. Sizin aydın önderliğiniz olmadan masayı etkilemeyi umamam.” Nezaketler karşılıklıydı. “Bundan dolayı, gösterdiklerimden Sapmalar Yüzyılı’nın bizim siyasetimizle düzeltilmesinin ya da o zamandan beri her türlü sapmanın kesilmesinin olanaksız olduğunu zaten gördüğünüz sonucuna varıyorum.”

Birinci Konuşmacı, “Bu bence de açık,” dedi. “Matematik temeliniz doğruysa, planın yapmış olduğu gibi rayına oturması ve çalışır göründüğü gibi mükemmel işlemesi için, küçük insan gruplarının —hatta bireylerin— tepkilerini belli bir güven düzeyinde tahmin etmeye muktedir olmamız gerekirdi.”

“Tamamen öyle. Psikotarih matematiği buna izin vermediği için, sapmalar kayıplara karışmamalıydı ve daha da ötesi, yenileri ortaya çıkmalıydı. Bu durumda, Seldon Planı’ndaki kusurun onun kusursuz olmasında yattığına ilişkin başta söylediklerimle neyi kastettiğimi anlıyorsunuz.”

Birinci Konuşmacı, “Ya Seldon Planı sapmaları kapsıyor ya da senin hesaplamalarında bir şeyler yanlış,” dedi. “Seldon Planı’nın bir yüzyıldan fazla süredir sapma göstermediğini kabul ettiğime göre, hesaplamalarında yanlış bir şeyler olduğu sonucuna varırız… şu farkla ki hesaplarında yanlış bir mantık veya adım bulamadım.”

Gendibal, “Üçüncü bir seçeneği dışlayarak yanlış yapıyorsunuz,” dedi. “Seldon Planı’nda sapma olmaması, ama yine de bunun olanaksız olduğunu öngördüğünde hesaplarımda yanlış hiçbir şey çıkmaması da bal gibi olası.”

“Üçüncü bir seçenek göremiyorum.”

“Seldon Planı’nın, küçük insan gruplarının —hatta belki de bireylerin— tepkilerinin öngörülebileceği kadar ileri bir psikotarih yöntemi aracılığıyla, İkinci Vakıf’taki bizlerin bile sahip olmadığımız bir yöntemle denetlenmekte olduğunu farz edelim. O takdirde ve sadece o takdirde, hesaplamalarım Seldon Planı’nın gerçekten de sapma yaşamaması gerektiğini öngörürdü.”

Birinci Konuşmacı, bir süre için (İkinci Vakıf Standartlarına göre) yanıt vermedi. “Benim ya da tarzından eminim ki, senin için de durum böyle, bildiğimiz böylesi ileri bir psikotarih yöntemi yok. Sen ve ben bunu bilmiyorsak, başka bir konuşmacının veya konuşmacı grubunun, bunun gibi bir —böyle adlandırabilirsem— mikro psikotarih geliştirmiş ve bunu Masa’nın geri kalanından saklı tutmuş olması olasılığı inanılmaz derecede düşük. Benimle aynı fikirde misin?”

“Aynı fikirdeyim.”

“O halde, ya senin analizin yanlış ya da mikro psikotarih, İkinci Vakıf’ın dışında bir grubun elinde.”

“Birinci Konuşmacı, kesinlikle ikinci seçenek doğru olmalı.”

“Böylesi bir savın doğruluğunu gösterebilir misin?”

“Biçimsel herhangi bir yoldan gösteremem, ama düşünün… Seldon Planı’nı bireylerle uğraşarak, etkileyebilecek bir kişi hiç var olmadı mı?”

“Katır’ı kastediyorsun sanırım.”

“Evet, tabii.”

“Katır sadece işi bozuyordu. Buradaki sorun Seldon Planı’nın mükemmelliğe hesaplamalarımızın izin vereceğinden belirgin ölçüde daha yakın olması, fazlaca iyi işlemesi. Bozmak değil, mükemmelleştirmek üzere devreden çıkaran bir Katır karşıtına —Katır’ın yaptığı gibi planı devreden çıkarma yetisine sahip, yalnız zıt bir amaçla hareket eden birisine— gereksinim duyuyorsun.”

“Kesinlikle, Birinci Konuşmacı. Keşke bu deyimi düşünmüş olsaydım. Katır neydi? Bir değişken. Ama nereden gelmişti? Nasıl oluşmuştu? Gerçekte bunu kimse bilmiyor. Daha başkaları olamaz mı?”

“Göründüğü kadarıyla hayır. Katır hakkında en iyi bilinen şey kısır olduğuydu. Adı da buradan geliyordu zaten. Yoksa bunun bir söylence olduğuna mı inanıyorsun?”

“Ben Katır’ın torunlarını kastetmiyorum. Katır —şu ya da bu nedenle— Seldon Planı’nı bozmayan ama destekleyen, Katır benzeri güçlere sahip geniş —ya da şimdi geniş— bir grubun yoldan çıkmış bir üyesi olamaz mı?”

“Galaksi aşkına, neden desteklesinler ki?”

“Biz neden destekliyoruz? Bizim —daha doğrusu, entelektüel ardıllarımızın— yöneteceğimiz bir İkinci İmparatorluk planlıyoruz. Başka bir grup, bizden bile daha yetkin olarak Plan’ı destekliyorsa, yönetmeyi bize bırakmayı düşünüyor olamazlar. Kararları onlar alacaklar… ama neyi amaçlayarak? Bizi ne çeşit bir İkinci İmparatorluk’a iteklemekte olduklarını bulmaya çalışmamız gerekmez mi?”

“Peki, onları nasıl bulmayı öneriyorsun?”

“Eh, Terminus Belediye Başkanı, Trevize’ı niçin sürgün etti? Böyle yaparak, olasılıkla tehlikeli birinin galakside serbestçe dolaşmasına izin verdi. Bunu insancıl amaçlarla yaptığına inanamam. Birinci Vakıf’ın hükümranları, tarihsel olarak her zaman gerçekçi davranmışlardır; bu da genelde ‘ahlak’a metelik vermedikleri anlamına gelir. Aslına bakılırsa, kahramanlarından biri —Salvor Hardin— ahlağa karşı tavsiyelerde bulunmuştu. Hayır, sizin deyiminizi kullanırsam, Başkan’ın Katır karşıtı ajanlarının baskısı altında hareket ettiğini düşünüyorum. Trevize’ın onlar tarafından ele geçirildiğini ve bize yönelen tehlikenin öncüsü olduğunu düşünüyorum. Ölümcül bir tehlikenin.”

Birinci Konuşmacı, “Seldon adına, haklı olabilirsin,” dedi. “Ama Masa’yı buna nasıl ikna edeceğiz?”

“Birinci Konuşmacı, gücünüzü küçümsüyorsunuz.”

6. KISIM

ARZ

1

Trevize sıkılmış, ter basmıştı. O ve Pelorat öğle yemeğini yeni bitirmiş, küçük yemek odasında oturuyorlardı.

Pelorat, “Sadece iki gündür uzaydayım ve taze hava ve doğa ile daha birçok şeyi özlememe karşın, kendimi oldukça rahat hissediyorum,” dedi. “Garip! Bunlar etrafımı sarmışken onların farkında değildim. Yine de benim tabaka ile senin şu dikkate değer bilgisayarın sayesinde tüm kitaplığım —en azından, önemli bölümleri— yanımda. Üstelik artık uzayda olmaktan gıdım korkmuyorum. Şahane!”

Trevize ilgisizce mırıldandı. Bakışları dalgınlaşmıştı.

Pelorat kibarca, “Seni rahatsız etmek istemem, Golan,” dedi. “Ama sen galiba beni dinlemiyorsun. Ben aslında fazla ilginç bir insan değilim… bilirsin, her zaman biraz sıkıcıydım. Yine de kafan başka yerdeymiş gibi görünüyorsun. Başımız dertte mi? Bana açıklamaktan çekinmene gerek yok. Elimden fazla bir şey gelmez sanırım, ama paniğe kapılacak da değilim, aziz arkadaşım.”

“Belada mı?” Kaşlarını hafifçe çatan Trevize kendine gelmişti.

“Gemiyi kastettim. Bu yeni bir model, dolayısıyla bir şeylerin yanlış gidebileceğini düşündüm.” Pelorat hafifçe, kararsızca gülümsedi.

Trevize başını iki yana hızla salladı. “Seni böyle kararsız bırakmakla aptallık ettim, Janov. Gemiyle ilgili hiçbir sorun yok. Çok iyi çalışıyor. Sadece bir hiper-izleyici arıyordum.”

“Ah, anlıyorum… desem de inanma? Hiper-izleyici nedir?”

“Eh, açıklayayım, Janov. Terminus’la bağlantıdayım. En azından, istediğim anda bağlantı kurabilirim ve Terminus da karşı taraftan bizimle bağlantıya geçebilir. Yörüngemizi gözlediklerinden geminin konumunu biliyorlar. Bilmeseler dahi yakın uzayda kütle taraması yaparak yerimizi saptayabilirler ki, bu da onları bir gemi ya da olasılıkla bir göktaşı konusunda uyarır. Ama daha ötesi, sadece gemiyi göktaşından ayırt etmeyi değil, hiçbir gemi bir diğeriyle aynı izini bırakmadığından, belli bir geminin kimliğini saptayabilen enerji izini algılamayı da becerebilirler. Hangi araç gereci açıp kapadığımızdan bağımsız olarak, izimiz bir şekilde tipik kalmaya devam eder. Elbette geminin kimliği bilinmiyor olabilir, ama eğer bizimki gibi enerji izi Terminus’ta kayıtlı bir gemi söz konusuysa, algılandığı anda kimliği belirlenebilir.”

Pelorat, “Golan, uygarlığın ilerlemesi, özel yaşamın kısıtlanmasından başka bir şey değilmiş gibime geliyor,” dedi.

“Haklı olabilirsin. Ancak, er ya da geç hiperuzaya geçmek zorundayız, yoksa yaşamımızın geri kalanını Terminus’un bir iki parsek çevresinde geçirmeye mahkûm oluruz. O durumda da yıldızlararası yolculuğa çıkmak için pek bir şansımız olmaz. Öte yandan, hiperuzaya geçildiğinde, normal uzayda ortadan kalkar… zamanın çok kısa bir anında buradan oraya geçeriz… bazen yüzlerce parsek olan bir boşluktan demek istiyorum. Birdenbire, önceden tahmin edilmesi çok güç olan bir yönde inanılmayacak kadar uzağa sıçrarız ve uygulamada artık yerimizin bilinmesi olanaksız olur.”

“Bunu anlıyorum. Evet.”

“Tabii ki, gemiye bir hiper-izleyici koymamışlarsa. Her izleyici üstuzaydan bir sinyal —bu gemiye özgü bir sinyaldir— gönderir ve Terminus’taki yetkililer de nerede olduğumuzu her zaman bilir. Bu senin sorunu yanıtlar. Galakside saklanabileceğimiz hiçbir yer kalmaz ve üstuzayda yapacağımız sıçrama bileşimi onların tarayıcılarından kaçınmamızı sağlayamaz.”

Pelorat usulca, “Ama, Golan,” dedi, “Vakıf korumasını istemiyor muyuz?”

“Evet, Janov, ancak sadece biz istediğimizde. Uygarlığın ilerlemesinin, özel yaşamın kısıtlanmasının giderek artışı olduğunu sen söyledin. Eh, bu kadar ilerisini istemiyorum. Koruma istemedikçe ya da isteyene dek yerim bilinmeden, arzu ettiğim gibi hareket etme özgürlüğünü istiyorum. Bu yüzden, gemide bir hiper-izleyici yoksa, kendimi daha, çok daha iyi hissedeceğim.”

“Bir tane buldun mu, Golan?”

“Hayır, bulmadım. Bulsaydım, bir şekilde işlemez hale getirebilirdim.”

“Böyle bir aygıtı görsen tanır mısın?”

“Bu da zorluklardan biri. Onu tanıyamayabilirim. Bir hiper-izleyicinin neye benzediğini genel olarak biliyorum, şüpheli bir cismi test etmenin yollarını da biliyorum, ama bu özel görevler için tasarlanmış, son model bir gemi. Hiper-izleyici, varlığını hiç belli etmeyecek biçimde, tasarımın içine eklemlenebilir.”

“Öte yandan, belki de ortada hiper-izleyici yok ve onu bu yüzden bulamadın.”

“Bunu varsaymaya cesaret edemiyorum, durumu açıklığa kavuşturana dek de sıçrama yapmak istemiyorum.”

Pelorat anlamış görünüyordu. “Uzayda bu yüzden sürüklenip duruyoruz. Ben de neden sıçrama yapmadık diye düşünüp duruyordum. Biliyorsun, sıçramaların neye benzediğini duymuştum. Aslında, bunu düşününce biraz endişeleniyorum… ne zaman kemerimi sıkmamı veya hap ya da benzeri bir şey almamı isteyeceğini merak ediyordum.”

Trevize gülümsemeyi becerdi. “Endişelenmene gerek yok. Eski zamanlarda yaşamıyoruz. Bunun gibi bir gemide her şeyi bilgisayara bırakırsın. Talimatları verirsin, o da geri kalanı yapar. Uzayın görüntüsünün birdenbire değişmesi dışında, herhangi bir şey olduğunu bilmezsin bile. Slayt gösterisi izlemiş olsaydın, aniden bir slaytın yerine başkasının geçmesi anında neler olduğunu bilirdin. Eh, sıçrama da buna benzer.”

“Vay canına. İnsan hiçbir şey hissetmiyor mu? Garip! Her nedense bunu düş kırıcı buldum.”

“Ben asla bir şey hissetmedim ve içinde bulunduğum gemiler bu bizim bebek kadar gelişkin değildi. Ama sıçrama yapmamamızın nedeni hiper-izleyiciden dolayı değil. Terminus’tan ve güneşten de biraz daha uzaklaşmamız lazım. Büyük kütleli cisimlerden ne kadar uzakta olursak, sıçramayı kontrol etmek, yeniden uzaya geri dönüşü tam istenen koordinatlarda yapmak, o denli kolay olur. Acil bir durumda, bir gezegenin yüzeyinden sadece iki yüz kilometre uzakta sıçramayı göze alabilir ve gideceğin yere sağlam varabilmek için şansına güvenirsin. Galakside güvenliksiz olandan çok daha fazla güvenli hacim bulunduğundan, mantığa dayanarak sağlam çıkacağına bel bağlayabilirsin. Her şeye rağmen, rastgele etkenlerin, kendini büyük bir yıldızın birkaç milyon kilometre yakınında ya da galaktik çekirdekte bulmana neden olması ve gözünü kırpamadan ızgara olman olasılığı her zaman var. Kütleden ne kadar uzakta olursan, bu etkenler ve başına kötü bir şeyler gelmesi olasılığı o kadar azalır.”

“Bu durumda, ihtiyatlı davrandığından dolayı kutlarım. Acele etmek için kendimizi paralamayalım.”

“Kesinlikle. Özellikle de ben bir yere kıpırdamadan önce hiper-izleyiciyi bulmayı ya da ortada bir hiper-izleyici olmadığına kendimi inandırmayı bu kadar isterken…”

Trevize yine kendi özel dünyasına daldı ve onun dalgınlık engelini aşabilmek için sesini biraz yükselten Pelorat, “Ne kadar daha zamanımız var?” diye sordu.

“Ne?”

“Demek istiyorum ki, sevgili arkadaşım, hiper-izleyici hakkında bir kaygın kalmazsa, sıçramayı ne zaman yapmayı düşünüyorsunuz?”

“Şu andaki hız ve yörüngemizle, bundan sonraki dördüncü gün diyebilirim. Uygun zamanı bilgisayarda hesaplayacağım.”

“Eh, o zaman, aramak için iki gününüz var. Bir öneride bulunabilir miyim?”

“Söyle.”

“Elbette seninkinden oldukça farklı, ama herhalde genelleme yapabiliriz. Kendi alanımda belli bir soruna fazla takılıp kalmanın her zaman kötü sonuç verdiğini gözlemledim. Neden gevşeyip başka bir şeyden konuşmuyoruz, bilinçaltın —yoğun düşünce yükünün altında ezilmeden— sorunu senin için halledebilir.”

Trevize bir an öfkelenir gibi oldu, sonra güldü. “Hıh, neden olmasın? Anlatın bana, Profesör, Arz’da ilginizi çeken nedir? Şu garip, hepimizin kökeni olan bir gezegen kavramı nereden aklınıza geldi?”

“Ah!” Pelorat anıları canlanıyormuşçasına salladı başını. “Bu bayağı eskiye dayanıyor. Otuz yıldan daha geriye. Koleje giderken biyolog olmayı planlıyordum. Faklı dünyalardaki tür çeşitliliği özellikle dikkatimi çekiyordu. Bildiğin gibi —eh, belki de bilmiyorsun— çeşitlilik çok az. Galaksideki —en azından şimdiye kadar rastladığımız— tüm yaşam biçimleri su temelli protein/nükleik asit kimyasını paylaşıyorlar.”

Trevize, “Nükleer ve yerçekimsel fiziğe yoğunlaşan askeri koleje gitmiş olabilirim, ama dar alanda uzmanlaşmış değilim,” dedi. “Yaşamın kimyasal temeli hakkında bir şeyler biliyorum. Bize su, proteinler ve nükleik asitlerin yaşamın olası temelleri olduklarını öğrettiler.”

“Bunun kanıtlanmamış bir yargı olduğunu düşünüyorum. Başka bir yaşam biçiminin henüz bulunmadığını —ya da her halükârda, farkına varılmadığını— söylemek daha doğru olur. Daha şaşırtıcı olansa, yerel türlerin —yani tek gezegende bulunan ve başka gezegende rastlanmayan türlerin— sayıca az olması. Özellikle homo sapiensi de içeren, var olan türlerin çoğunluğu, galaksinin meskûn gezegenlerinin tamamına dağılmış durumdalar ve biyokimyasal, fizyolojik ve morfolojik açıdan yakın akrabalar. Öte yandan, yerel türler, özellikleri bakımından hem sık rastlananlardan, hem de birbirlerinden çok değişikler.”

“Eh, bundan ne çıkar?”

“Çıkan sonuç galaksideki bir dünyanın kalanlardan farklı olduğu. Galakside yaşam on milyonlarca —tam sayıyı kimse kesin olarak bilmiyor— dünyada gelişti. Basit, seyrek, zayıf —fazla farklılaşmamış, kolay hayatta kalamayan ve kolayca yayılamayan— bir yaşamdı. Bir dünya, yalnızca bir dünya, biz de dahil, bazısı son derece uzmanlaşmış, üst gelişkinlikte, çoğalmaya ve yayılmaya son derece yatkın milyonlarca —rahat rahat milyonlarca— türde yaşam geliştirdi. Bir uygarlık yaratmaya, üstuzay uçuşunu gerçekleştirmeye ve galaksiyi sömürgeleştirmeye yetecek kadar zekiydik, birbirlerine ve bize akraba birçok başka yaşam biçimini de yanımıza aldık.”

Trevize oldukça ilgisizce, “Bunu düşünmeye biraz ara verirsen,” dedi, “mantıklı olduğunu götürsün. Demek istiyorum ki, biz bir insan galaksisindeyiz. Her şeyin bir dünyada başladığını varsayarsak, o dünyanın farklı olması doğaldır. Ama neden olmasın? Yaşamın böyle başıbozuk bir tarzda gelişmesi olasılığı gerçekten de çok ufak —belki de yüz milyonda bir— olmalı, o zaman yüz milyon gezegenin arasında bir tane yaşam barındıran çıkması olasılığı var. Bir tane olmalı.”

Pelorat, heyecanla, “Ama bu belirli dünyayı diğerlerinden böylesine farklı yapan ne?” diye sordu. “Onu benzersiz yapan koşullar ne?”

“Belki de sadece şans. Ne olursa olsun, insanlar ve beraberlerinde getirdikleri yaşam biçimleri artık hepsi de yaşamaya uygun on milyonlarca dünyada bulunuyor.”

“Hayır! İnsan türü bir defa evrim geçirdikten, teknoloji geliştirdikten, yaşam mücadelesinde sertleştikten sonra, en azından çok belalı olmayan her dünyada —örneğin Terminus’ta— yaşamaya ayak uydurabilirdi. Ama akıllı yaşamın Terminus’ta gelişebileceğini hayal edebilir misin? Ansiklopedicilerin döneminde, insanlar tarafından Terminus’a yerleşildiğinde, barındırdığı en üst bitkisel yaşam biçimi kayalarda yeşeren yosun benzeri şeylerdi; en üstün hayvanlarsa okyanusta büyüyen mercanlar ve karada uçan böceğe benzer yaratıklardı. Onları neredeyse yok ettik ve denizle karayı balık, tavşan, keçi, ot, tahıl, ağaç ve benzerleriyle doldurduk. Hayvanat bahçeleri ve su parkları dışında, yerel yaşamdan geriye hiçbir şey kalmadı.”

Trevize, “Hım,” dedi.

Pelorat tam bir dakika boyunca ona baktı, sonra içini çekti ve, “Gerçekte umursamıyorsun, değil mi?” diye sordu. “Dikkate değer! Nedense umursayan kimseye de rastlamadım. Sanırım benim hatam. Beni bu kadar ilgilendirmesine karşın, ilgi çekici kılmayı beceremiyorum.”

“Aslında çok ilginç,” dedi Trevize. “Gerçekten de. Ama… ama bundan ne çıkar?”

“Galaksinin gördüğü sağlıklı tek yerel ekolojik dengeyi barındırmış bir dünyayı bilimsel olarak incelemenin ilginç olabileceği aklına gelmiyor mu?”

“Belki biyologlar için, biliyorsun, ben biyolog değilim. Kusuruma bakmamalısın.”

“Tabii ki, aziz dostum. Sorun şu ki, ilgilenen bir biyoloğa da asla rastlamış değilim. Biyoloji doktorası yaptığımı anlatmıştım. Konuyu profesörümün dikkatine sundum; o ise ilgilenmedi. Bana daha kullanışlı bir sorunu ele almamı söyledi. Bu beni o denli tiksindirdi ki, bunun yerine —her halükârda, yeniyetmelik yıllarından beri hobim olan— tarihe döndüm ve ‘Köken Sorunu’yla bu açıdan uğraşmaya başladım.”

Trevize, “Ama en azından sana bir meşgale vermiş, bu nedenle hocanın bu kadar dar kafalı olmasına sevinmelisin,” dedi.

“Evet, sanırım bu açıdan da bakılabilir. Asla bıkmadığım, ilgi çekici bir meşgalem var. Ama seni de ilgilendirmesini arzu ederdim. Sürekli kendi kendime konuşmaktan nefret ediyorum.”

Trevize başını arkaya attı ve yürekten güldü.

Pelorat’ın sakin yüzüne hafif bir kırgınlık ifadesi geldi. “Bana niçin gülüyorsun?”

Trevize, “Sana değil, Janov,” dedi. “Kendi aptallığıma gülüyorum. Seni ilgilendirdiği kadarıyla, baştan aşağı şükran duyuyorum. Biliyor musun, bütünüyle haklıydın.”

“İnsanoğlunun kökeninin önemini gündeme getirdiğim için mi?”

“Hayır, hayır. —Eh, evet, bu da var. Ama, bana sorunumu bilinçli olarak düşünmeyi bırakmamı ve aklımı başka yere vermemi söylediğin zaman haklı olduğunu demek istiyorum. İşe yaradı. Yaşamın hangi biçimde geliştiği üzerinde konuşurken, şu hiper-izleyiciyi —eğer varsa— nasıl bulacağımı bildiğim sonunda kafama dank etti.”

“Ha, onu mu?”

“Evet, onu! Benim şu anda kafama takılan bu. Bu hiper-izleyiciyi eski püskü eğitim gemimdeymiş gibi, geminin her parçasını gözle inceleyerek, diğerlerinden farklı duran bir nesneye bakarak aradım durdum. Bu geminin binlerce yıllık teknolojik evrimin gelişmiş bir ürünü olduğunu unutmuştum. Anlıyor musun?”

“Hayır, Golan.”

“Gemide bir bilgisayarımız var. Nasıl da unuttum!”

Elini salladı ve Pelorat’ın kendisiyle gelmeye zorlayarak, kabinine girdi.

Ellerini bilgisayara yerleştirerek, “Sadece iletişim kurmaya çalışmam yeter,” dedi.

Artık binlerce kilometre geride kalan Terminus’a erişmeyi denemek söz konusuydu.

Eriş! Konuş! Sinir uçları filizleniyor, temas kurabilmek için dışarıya doğru hızla —elbette ki ışık hızıyla— erişiyor gibiydi.

Trevize dokunduğunu hissetti… Tam anlamıyla dokunmak değildi bu, duyumsamaktı; aslında bu da değildi, ama önemi yoktu, bunu tanımlayabilecek bir sözcük yaratılmamıştı henüz.

Erişim menzili içindeki Terminus’un farkındaydı ve onunla arasındaki uzaklık saniyede yaklaşık yirmi kilometre uzuyor olsa da temas, gezegen ve gemi sadece birkaç metre arayla hareketsiz duruyor gibi sürüyordu.

Hiçbir şey demedi. Bir mesajı Terminus için işe yarayan aynı ışık hızıyla göndermek ilkesini test ediyordu, iletişim kurmuyordu.

Dışarılarda bir yerde, galaksi standartlarına göre arka bahçelerinde, sekiz parsek ötede, en yakın büyük gezegen Anacreon vardı. Bir mesajı Terminus için işe yarayan aynı ışık hızıyla göndermek ve karşılığında yanıt almak elli iki yıl sürerdi.

Anacreon’a eriş! Anacreon’u düşün! Bunu olabildiğince açık düşün. Terminus’a ve galaktik çekirdeğe göre konumunu biliyorsun; gezegen yapısını ve tarihini inceledin; Anacreon’u yeniden ele geçirmek gerekirse (bu günlerde düşman tarafından ele geçirilmesi olanaksız bir durumdu) diye askeri problemleri çözdün.

Uzay aşkına! Anacreon’da bulundun!

Betimle! Betimle! Hiper-izleyici aracılığı ile kendini onun üzerinde hissedeceksin.

Hiçbir şey! Sinir uçları titredi ve temas kesildi.

Trevize ellerini geri çekti. “Uzak Yıldız’ın bordasında hiper-izleyici yok, Janov. Eminim… ve eğer önerine uymamış olsaydım bu noktaya ulaşmak ne kadar zamanımı alırdı, bilmem.”

Pelorat, yüzünde tek bir kas kıpırdamadan neşe saçıyordu. “Yardım edebilmekten çok mutluyum. Bu sıçrayacağımız anlamına mı geliyor?”

“Hayır, güvenli olması için yine de iki gün bekliyoruz. Kütleden uzaklaşmamız gerekiyor, hatırlıyor musun? —Normalde, tamamen yabancısı olduğum yeni ve denenmemiş bir gemim olduğunu dikkate alırsak, tam işlemi, özellikle ilk sıçrama için gereken doğru hiper-itimi hesaplamak herhalde iki günümü alır. Ancak, içimde bir his bilgisayarın tüm bunları üstleneceğini söylüyor.”

“Vay canına! Önümüzde sıkıcı bir süre olacak gibime geliyor.”

Trevize neşeyle gülümsedi. “Sıkıcı mı? Hiç de değil! Sen ve ben, Janov, Arz hakkında konuşacağız.”

Pelorat, “Sahi mi?” dedi. “Yaşlı bir adamı mutlu etmek mi istiyorsun? Çok iyisin. Gerçekten!”

“Saçmalama! Kendimi mutlu etmeye çalışıyorum. Janov, kendine bir taraftar buldun. Bana anlattıklarının bir sonucu olarak, Arz’ın evrendeki en önemli ve en ilginç nesne olduğunu anladım.”

2

Pelorat Arz hakkındaki görüşlerini beyan ederken, Trevize’ın kafasına dank etmiş olsa gerekti. Anında tepki vermemesinin nedeni, sadece zihninin hiper-izleyici aygıtı sorununa takılmış olmasıydı. Sorun ortadan kalktığı anda tepkisini vermişti.

Hari Seldon’ın belki en sık tekrarlanan açıklaması İkinci Vakıf’ın Terminus’a göre “galaksinin öbür ucunda” olduğu yolundaki sözleriydi. Seldon bu yere bir isim bile vermişti. “Yıldız Ucu.”

Bu sözler Gaal Dornick’in imparatorluk mahkemesindeki duruşma üzerine olan yazısına da dahil edilmişti. Galaksinin öbür ucu… Bunlar Seldon’ın Dornick’e söylediği kelimelerdi ve o günden beri anlamları hep tartışılır olmuştu.

Galaksinin bir ucunu “diğer uç”a bağlayan neydi? Düz bir hat mı, bir çember ya da başka bir şey mi?

Şimdi Trevize, ışık çakar gibi aniden ve apaçık, galaksinin haritasına çizilmesi gerekenin ne bir çizgi, ne de bir çember olduğunu kavramıştı. Bundan daha ince bir işti.

Galaksinin bir ucunun Terminus olduğu aşikârdı. Evet, galaksinin kenarında —bizim Vakıf’ımızın kenarında— olması “uç” kelimesine düz anlamını veriyordu. Buna karşın, Seldon bahsettiği sırada, daha önceden bir an bile üzerinde hiç yaşanmamış, yerleşilmek üzere olan bir dünya, galaksinin en yeni dünyasıydı.

Bu bilginin ışığında galaksinin öteki ucu ne olabilirdi?

Öteki Vakıf’ın kenarı mı? Yani galaksinin en yaşlı dünyası mı? Pelorat’ın öyle yaptığını bilmeden öne sürdüğü teze bakılırsa, bu ancak Arz olabilirdi. İkinci Vakıf Arz’da olabilirdi.

Yine de Seldon, galaksinin diğer ucunun “Yıldız ucunda” olduğunu söylemişti. Benzetme yaparak konuşmadığını kim iddia edebilirdi? İnsanlık tarihini, Pelorat’ın gittiği kadar geriye takip edince, çizgi her bir gezegen sisteminden, oturulan bir gezegenin göğünde parlayan her bir yıldızdan, başka bir gezegen sistemine, ilk göçmenlerin geldiği başka bir yıldıza, sonra ondan bir önceki yıldıza, sonunda tüm hatlar insanlığın ortaya çıktığı gezegene geri dönene kadar geriye uzanırdı. Arz’ın üzerinde parlayan yıldız, “Yıldız ucunda”ydı.

Trevize gülümsedi ve adeta sevgiyle, “Bana Arz’ı biraz daha anlat, Janov,” dedi.

Pelorat kafasını salladı. “Aslında bilinen her şeyi sana anlattım. Daha fazlasını Trantor’da bulacağız.”

Trevize yanıtladı: “Hayır, bulmayacağız, Janov. Orada hiçbir şey bulmayacağız. Neden mi? Çünkü Trantor’a gitmiyoruz. Bu gemiyi ben kontrol ediyorum ve oraya gitmeyeceğimize seni temin ederim.”

Pelorat’ın ağzı açık kaldı. Bir an soluk almaya çalıştı, sonra kederle, “Ah, aziz dostum,” dedi.

Trevize, “Hadi, Janov,” dedi. “Öyle bakma. Arz’ı bulacağız.”

“Ama sadece Trantor’da…”

“Hayır. Trantor, sadece yıpranmış filmleri ve tozlu belgeleri inceleyebileceğin ve senin de yıpranıp tozlanacağın bir yer.”

“Yıllarca, hayalini…”

“Arz’ı bulmayı hayal ettin.”

“Ama sadece…”

Trevize ayağa kalktı, eğildi, Pelorat’ın gömleğinin yakasına yapıştı ve, “Bunu bir daha tekrarlama, Profesör,” dedi. “Tekrarlama. Daha bu gemiye binmeden önce, bana ilk defa Arz’ı aramaya gideceğimizden bahsettiğinde, senin sözlerini tekrarlıyorum, ‘aklımda muhteşem bir olasılık’ olmasından ötürü bulacağımıza emin olduğunu söylemiştin. Artık bir daha ‘Trantor’ dediğini duymak istemiyorum. Bana sadece bu mükemmel olasılıktan bahsetmeni istiyorum.”

“Ama bu doğrulanmalı. Şimdiye kadar, sadece bir düşünce, bir umut, zayıf bir olasılıktı.”

“İyi! Bana bunu anlat!”

“Anlamıyorsun. Hiç anlayamıyorsun. Bu benim dışımda kimsenin araştırmadığı bir alan. Tarihsel, sağlam, gerçek hiçbir şey yok. İnsanlar Arz’dan sanki bir olguymuş ve aynı zamanda da bir söylenceymiş gibi söz ediyor. Birbirine ters düşen milyon tane hikâye…”

“Eh o zaman, senin araştırman nelerden oluşuyor?”

“Her bir hikâyeyi, sözde tarihin her bir parçasını, her efsaneyi, her puslu miti toparlamak zorunda kaldım. Hatta romanları. Arz’ın adını ya da ana gezegen fikrini içeren her şeyi topladım. Otuz yıldan fazla süre boyunca, galaksinin her bir gezegeninden bulabildiğim her şeyi biriktirdim. Şimdi, Galaktik Kütüphane’den sadece tüm bunlardan daha güvenilir bir şeyler elde edebilirsem, şeyde… ama sen bu kelimeyi söylememi istemiyorsun.”

“Bu doğru. Söyleme. Bunun yerine bana dikkatini çeken parçalardan bir tanesini ve onun ya da hepsinin geçerli olması gerektiğini sana düşündüren nedenleri anlat.”

Pelorat başını salladı. “Bak, Golan, böyle söylememi mazur görürsen, bir asker ya da siyasetçi gibi konuşuyorsun. Tarih böyle işlemez.”

Trevize derin bir soluk aldı ve sinirine hakim oldu. “Nasıl işlediğini bana anlat, Janov. İki günümüz var. Beni eğit.”

“Herhangi bir söylenceye ya da hatta herhangi bir gruba bel bağlayamazsın. Hepsini bir araya getirmem, analiz etmem, düzenlemem, içeriklerinin —olanaksız iklim hikâyeleri, gerçekte var olanlardan olağanüstü farklı gezegen sistemlerinin ayrıntıları, yerel olmadıkları özellikle belirtilen kültür kahramanlarının yetiştikleri dünyalar, diğer konulardan yüzlercesi— değişik taraflarını temsil eden simgeler koymam gerekti. Tüm listeyi saymanın yararı yok. İki gün bile yetmez. Otuz yıldan fazla zaman harcadığımı söylemiştim.

“Sonra tüm bu söylencelerin ortak bileşenlerini arayan bir bilgisayar programı oluşturdum ve gerçek olanaksızlıkları elemeyi hedefledim. Yavaş yavaş Arz’ın neye benzemesi gerektiğini gösteren bir model meydana getirdim. Eninde sonunda, insanlar tek bir gezegende ortaya çıktılarsa, bu tek gezegen, tüm köken söylencelerini, kahramanlık hikâyelerinin hepsini ortak olarak temsil etmeliydi. Eh, matematiksel ayrıntıya girmemi ister misin?”

Trevize, “Şu anda istemem, teşekkürler,” dedi, “ama matematik hesaplamaların seni yanlış yöne sevk etmeyeceğini nerden biliyorsun? Terminus’un sadece beş yüz yıl önce kurulduğunu ve ilk insanların Trantor’dan bir koloni olarak geldiklerini, ancak düzinelerce —belki yüzlerce— diğer dünyadan toplandığını kesinkes biliyoruz. Yine de bunları bilmeyenler; ikisi de Terminus’ta doğmamış olan; Hari Seldon ve Salvor Hardin’in Arz’dan geldikleri ve Trantor’un aslında Arz’ın yerini tutan bir isim olduğu sonucuna varabilirler. Açıkçası, Seldon’ın zamanında anlatılan Trantor —tüm yüzeyi metalle kaplı bir dünya— aransaydı bulunamazdı ve olanaksız bir söylence diye kabul edilirdi.”

Pelorat hoşnut göründü. “Aziz dostum, askerler ve siyasetçiler için önceki söylediklerimi geri alıyorum. Dikkate değer bir sezgi anlayışınız var. Doğal olarak, denetleme mekanizması kurmam gerekti. Gerçek tarihin çarpıtılmasından oluşan ve topladığım türden söylenceleri taklit eden yüz kadar yanlışlık icat ettim. Sonra icatlarımı modele dahil etmeyi denedim. İcatlarımdan bir tanesi Terminus’un erken tarihine bile temellendirilmişti. Bilgisayar hepsini de reddetti. Her birini. Tabii, bu sadece mantıklı bir şeyler uydurmak için yeterli düş yeteneğimin olmadığı anlamına da gelebilir, ama elimden geleni yaptım.”

“Buna eminim, Janov. Modelin sana Arz hakkında neler açıkladı?”

“Gerçekleşme olasılıkları değişik düzeylerde bir sürü olgu. Bir çeşit özgeçmiş. Örneğin, galaksideki meskûn gezegenlerin yüzde 90’ı, yirmi iki ila yirmi altı Galaksi Standart Saati arasında dönüş döngülerine sahip. Eh…”

Trevize sözünü kesti. “Buna önem vermediğini umarım, Janov. Bunda gizemli bir şey yok. Bir gezegenin oturulabilir olması için hava dolaşım kalıplarının olağanüstü fırtınalı koşullar üretecek kadar hızlı ya da ısı dağılımı kalıplarının aşırı olacağı kadar yavaş dönmesini istemezsin. İnsanlar, uygun özelliklerdeki gezegenlerde yaşamayı tercih eder ve bu özellikler açısından tüm meskûn gezegenler birbirine benzeyince de bazıları ‘ne kadar şaşırtıcı bir benzerlik’ der, oysa bu hiç de şaşırtıcı, hatta bir rastlantı bile değildir.”

Pelorat sakin sakin, “Aslına bakarsan,” dedi, “bu, sosyal bilimlerde iyi bilinen bir olgudur. Doğal bilimlerde —ama ben doğal bilimci değilim ve bundan emin olamam— aynısının geçerli olduğuna da inanıyorum. Her neyse, bu durumun adına ‘antropik ilke’ denir. Gözlemci gözlemlediği olayları, sırf onları gözlemlemek için orda bulunarak etkiler. Ama soru şu: model olarak iş gören gezegen nerede? Hangi gezegen tamı tamına bir Galaksi Standart Günü ya da yirmi dört Galaksi Standart Saatinde dönüyor?”

Trevize düşünceli bir ifadeyle dudak büktü. “Bunun Arz olabileceğini mi düşünüyorsun? Galaksi standardı herhangi bir dünyanın yerel özelliklerine temellendirilmiş olamaz mı?”

“Pek olamaz. İnsanlar böyle akıl yürütmez. Trantor, on iki bin yıl boyunca galaksinin başkent dünyasıydı —yirmi bin yıl boyunca en kalabalığı— yine de 1.08 Galaksi Standart Günlük kendi dönüş süresini tüm galaksiye dayatmadı. Terminus’un dönüş süresiyse 0.91 GSG ve biz de bizimkini hakim olduğumuz gezegenlere zorla kabul ettirmiyoruz. Her gezegen, kendi Yerel Gezegen Gün sisteminde, kendine özgü hesaplamaları ve gezegenler arası önemli konularda —bilgisayarların yardımıyla— YGG ile GSG arası dönüşümleri kullanıyor. Galaksi Standart Günü’nün Arz’dan gelmiş olması şart.”

“Bu niçin şart olsun?”

“Her şeyden önce, bir zamanlar meskûn tek gezegen Arz’dı, bundan dolayı gün ve yılı doğal olarak standarttı ve diğer dünyalara yerleşilirken, toplumsal atalet yüzünden standart kalması da son derece olasıydı. Ayrıca, oluşturduğum model kendi ekseninde tam yirmi dört Galaksi Standart Saati ve güneşinin etrafında da tam bir Galaksi Standart Yılı’nda dönen bir Arz’a ait.”

“Bu bir rastlantı olamaz mı?”

Pelorat güldü. “Şimdi de sen rastlantıdan konuşuyorsun. Böylesi bir şeyin rastlantı sonucu olacağına bahse girer miydin?”

Trevize, “Şey…” diye mırıldandı.

“Aslında dahası da var. Ay dedikleri eski bir zaman birimi mevcut…”

“Bunu duymuştum.”

“Göründüğü kadarıyla, yaklaşık olarak Arz’ın uydusunun Arz çevresinde dönme süresine denk düşüyor. Ancak…”

“Evet?”

“Eh, modelin oldukça şaşırtıcı etkenlerinden biri biraz önce sözünü ettiğim uydunun devasa —Arz’ın kendi çapının dörtte birinden fazla— oluşu.”

“Böylesi bir şeyi hiç duymadım, Janov. Galakside bunun gibi bir uyduya sahip meskûn bir gezegen yok.”

Yerinde duramayan Pelorat, “Ama bu çok iyi,” dedi. “Arz, tür çeşitliliği üretmede ve aklın evriminde benzersiz bir gezegense, o takdirde bazı maddesel benzersizlikler de arzu edilir.”

“Ama büyük bir uydunun tür çeşitliliğiyle, zekâyla ve bütün bunlarla ne ilgisi var?”

“Burada bir zorluğa parmak bastın. Gerçekten de bilmiyorum. Ama incelemeye değer, ne dersin?”

Trevize ayağa kalktı ve kollarını kavuşturdu. “Bunda ne sorun var? Meskûn gezegenlerin istatistiklerine bak ve kendi etrafında ve güneşinin çevresinde dönme hızları, sırasıyla tam bir Galaksi Standart Günü ve tam bir Galaksi Standart Yılı olan bir tanesini bul. Dev bir uydusu da varsa, aradığını buldun demektir. Aklınızda ‘mükemmel bir olasılık olması’ açıklamanızdan bunu zaten yaptığınız ve istediğiniz dünyayı bulduğunuz sonucunu çıkartıyorum.”

Pelorat huzuru kaçmış görünüyordu. “Aslında pek de öyle olmadı. İstatistikleri araştırdım veya en azından astronomi bölümünün yapmasını sağladım ve açık konuşmak gerekirse böyle bir dünya yok,”

Trevize hızla yeniden yerine oturdu. “Ama bu tüm savınızın tuzla buz olduğunu gösterir.”

“Bana pek öyle gelmiyor.”

“Pek demekle ne kastediyorsun? Her tür ayrıntılı tanımlamalardan oluşan bir model kuruyorsun ve buna uyan hiçbir şey bulamıyorsun. O halde modelin geçersizdir. Baştan başlamak zorundasın.”

“Hayır. Bu, sadece meskûn gezegenler hakkındaki istatistiklerin eksik olduğunu gösterir. Sonuçta, onlardan on milyonlarca var ve bazıları çok az biliniyor. Örneğin, yaklaşık yarısının nüfusları üzerine yeterli veri yok. Altı yüz kırk bin gezegen içinse adları ve kimi zaman da konumları dışında neredeyse hiç bilgi bulunmuyor. Bazı galaksi haritacıları hiç kayda girmemiş on bine yakın gezegen olabileceğini tahmin ediyorlar. Anlaşıldığı kadarıyla, bazıları gizli kalmayı tercih ediyor. Bu tutum, İmparatorluk Çağı’nda, vergiden kaçınmalarına yardımcı olabilirdi.”

Trevize alayla, “Takip eden yüzyıllarda da,” diye ekledi. “Korsanlar için bağlantı limanı hizmeti görmelerine yardım edebilirdi ve bu da fırsat düştükçe sıradan ticaretten daha kârlı olur.”

Pelorat kararsızca, “Orasını bilemem,” dedi.

Trevize, “Fark etmez,” dedi. “Kendi niyeti ne olursa olsun, Arz’ın meskûn gezegenler listesinde olması gerektiğine inanıyorum. Tanım olarak aralarında en eskisi olacaktır ve galaksi uygarlığının erken döneminde göz ardı edilemezdi. Bir kere listeye girince de orada kalır. Toplumsal atalete bu konuda kesinlikle güvenebiliriz.”

Pelorat tereddüt etti ve kederliymiş gibi baktı. “As… aslında, meskûn gezegenler listesinde Arz adında bir tane var.”

Trevize bakışlarını kaldırdı. “Biraz önce Arz’ın listede olmadığını söyledin gibime geldi.”

“Arz adıyla değil. Buna karşın Gaia adında bir gezegen var.”

“Bunun Arzla ne ilgisi var? Gayya mı?”

“G-A-I-A diye yazılıyor. ‘Arz’ anlamına geliyor.”

“Neden başka bir şey değil de bu Arz anlamına geliyor, Janov? İsmi bana bir şey ifade etmiyor.”

Pelorat’ın normalde ifadesiz suratı neredeyse buruşmuştu. “Buna inanacağından emin değilim, ama mitler analizime bakarsak, Arz’da birçok farklı dil varmış ve ayrı dillerden insanlar birbirleriyle anlaşamıyorlarmış.”

“Ne?”

“Evet. Ona bakarsan, bizim de galaksinin dört bir yanında bin kadar farklı konuşma biçimimiz var.”

“Galaksinin her yanında, lehçeler olduğu kesin, ama bunlar birbirlerini anlayabiliyor. Aralarından bazılarını anlamak oldukça zor olsa da hepimiz Galaksi Standardını paylaşıyoruz.”

“Orası öyle, ama yıldızlar arası sürekli yolculuklar yapılıyor. Gezegenin biri uzun süre yalıtılmış halde kalırsa, ne olur?”

“Ama sen Arz’dan bahsediyorsun. Tek bir gezegen. Yalıtım bunun neresinde?”

“Arz, bir zamanlar insanlığın düşünülemeyecek kadar ilkel olması gereken köken gezegeniydi, bunu unutma. Yıldızlar arası yolculuk olmadan, bilgisayarlardan yoksun, teknolojiden bile habersiz, insandışı atalardan evrilmek için mücadele veren bir yer.”

“Bu o kadar saçma ki.”

Bu söz üzerine Pelorat utançla başını eğdi. “Belki de bunu tartışmanın yararı yoktur, eski dost. Kimseyi buna inandırmayı başaramadım. Benim hatam olduğuna eminim.”

Trevize hemen pişman oldu. “Janov, özür dilerim. Düşünmeden konuştum. Eninde sonunda, bunlar alışık olmadığım bakış açıları. Sen otuz yıldan fazla zamandır kuramlarını geliştirirken, ben onları hemen öğrenmeye çalışıyorum. Bana fırsat tanımalısın. Bak, Arz’da iki tane tamamen farklı, birbirlerini anlamayan, ayrı dilleri konuşan ilkel topluluk olduğunu varsayacağım…”

Pelorat çekinerek, “Belki de yarım düzine,” dedi. “Arz birçok geniş kara kütlesine bölünmüş olabilir ve başlangıçta aralarında iletişim bulunmayabilirdi. Her bir kara kütlesinin sakinleri ayrı bir dil geliştirmiş olabilirlerdi.”

Trevize hesaplı bir ağır başlılıkla, “Ayrıca bu kara parçalarının her birinin sakinleri, birbirlerinin varlığını öğrenir öğrenmez, ‘Köken Sorunu’nu tartışmaya başlar ve insanların diğer hayvanlardan nasıl evrimleştiğini merak ederlerdi,” dedi.

“Bunu yapmış olabilirler, Golan. Yapmaları onlar için çok doğal bir davranış olurdu.”

“Ayrıca bu dillerden birinde Gaia, Arz anlamına geliyordu. ‘Arz’ kelimesi de bu dillerin bir başkasından alınmıştı.”

“Evet, evet.”

“Galaksi Standardı ‘Arz’ın ‘Arz’ demek olduğu belli bir dilden türerken, Arz halkı bir nedenle gezegenlerine, başka bir dilde kullanılan ‘Gaia’ adını verdiler.”

“Kesinlikle! Gerçekten de çabuk kavrıyorsun, Golan.”

“Ama bence bunu büyük bir gizem yapmanın gereği yok. Gaia, isimlerdeki farka rağmen, gerçekten de Arz ise, o takdirde bir önceki tezine göre, Gaia’nın kendi çevresinde dönüş süresi tam bir Galaksi Günü, güneşinin etrafında dönüşü de tam bir Galaksi yılıydı ve etrafında da tam bir ayda dönen bir uydusu olmalı.”

“Evet, öyle olmalı.”

“Pekâlâ, bu koşullara uyuyor mu, uymuyor mu?

“Aslında bunu söyleyemem. Tablolarda bu bilgi verilmiyor.”

“Gerçekten de mi? O halde, Janov, döngülerinin zamanını tutmak ve uydusuna göz atmak için Gaia’ya gidiyor muyuz?”

Pelorat tereddüt etti. “Gitmek isterim, Golan. Sorun konumunun tam olarak belirtilmemiş olması.”

“Elinde isminden başka bir şey yok ve bu senin mükemmel olasılığın, öyle mi?”

“Ama Galaktik Kütüphane’yi tam da bu nedenle ziyaret etmek istiyorum!”

“Bir dakika. Tablonun konumunu tam olarak vermediğinden söz ettin. Herhangi bir bilgi veriyor mu?”

“Sayşel Sektörü’nde olduğunu gösteriyor ve bir soru işareti ekliyor.”

“Pekâlâ, Janov, üzülme. Sayşel Sektörü’ne gideceğiz ve Gaia’yı her nasılsa bulacağız!”

7. KISIM

ÇİFTÇİ

1

Stor Gendibal üniversitenin dışındaki kır yolunda koşuyordu. İkinci Vakıflılar’ın Trantor’un tarım dünyasına karışma cüretini göstermeleri sık rastlanan bir durum değildi. Eğer isterlerse bunu yapabilirlerdi, ama dışarı çıktıklarında ya uzağa gitmez ya da uzun süre orada kalmazlardı.

Gendibal bir istisnaydı ve geçmişte zaman zaman bunun nedenini merak etmişti. Merak, kendi zihnini araştırmak demektir ki, bu da özellikle konuşmacılar için cesaretlendirilen bir şeydi. Akılları hem silah, hem de hedefti ve gerek saldırı gerekse savunmalarını sürekli bilmeleri gerekirdi.

Gendibal farklı olmasının bir sebebinin de ortalama gezegenlerden hem daha soğuk, hem de daha ağır bir dünyadan gelmesi olduğuna karar vermiş, bu düşünce onu mutlu etmişti. Trantor’a bir çocukken getirildiğinde (İkinci Vakıf’ın yetenek avcısı ajanları tarafından galaksi boyunca örülmüş bir ağ aracılığıyla) yukarıdaki nedenden dolayı, kendini daha hafif bir yer çekimi alanında ve yumuşak, hoş bir iklimde bulmuştu. Doğal olarak da açık havada bulunmaktan diğer bazılarından daha fazla hoşlanır olmuştu.

Trantor’daki ilk yıllarında, ufak tefek, cılız cüssesinin farkına varmış ve yumuşak iklimli bir dünyada, rahatça yaşamanın onu gerçekten de şişman yapacağından korkmuştu. Bu yüzden vücudunu geliştirmek için bir dizi egzersiz yapmış, bunlar onu görünüşte yine ufak tefek bıraksa da adaleli ve ince kılmış, ciğerlerini geliştirmişti. Alıştırmalarının bir kısmını bu uzun —Konuşma Masası’ndakilerin bir kısmının homurdandığı— yürüyüşler ve koşular oluşturuyordu. Gendibal onların dedikodularına aldırmamıştı.

Buraya yerleşen ilk nesilden olmasına karşın bildiğini okumuştu. Masadaki diğerlerinin hepsi de ebeveyn ve büyük ebeveynleri Trantor’a gelmiş, ikinci ve üçüncü kuşak İkinci Vakıflılardı. Üstelik tümü de ondan daha yaşlıydılar. O halde homurdanmayıp da ne yapacaklardı?

Eski bir geleneğe göre, Masa’daki herkesin açık zihinli oldukları varsayılsa bile, konuşmacıların zihinlerinin bir köşesini, uzun vadede hiçbir şeye yaramayacağını bile bile dışarıya kapalı tutmaları olağandı ve Gendibal onların hissettiklerinin kıskançlık olduğunu biliyordu. Onlar da bunun farkındaydılar; tıpkı Gendibal’in kendi savunmacı, dizginleyici tutumunun farkında olması gibi.

Kaldı ki Gendibal (aklı çevreye yaptığı gezintilerin nedenlerine geri dönmüştü) çocukluğunu muhteşem manzaralara sahip uçsuz bucaksız bir dünyada ve galaksinin en güzeli olduğuna inandığı sıradağlarla çevrelenmiş verimli bir vadide geçirmişti. Dağlar bu dünyanın amansız kışında inanılmayacak kadar görülmeye değerdi. Eski dünyasını ve artık gerilerde kalan çocukluğunun görkemini hatırlıyordu. O gezegeni rüyasında sık sık görüyordu. Birkaç kilometre karelik eski yapıların içine kendini nasıl hapsedebilirdi?

Koşarken etrafına hor görerek baktı. Trantor yumuşak ve hoş bir dünyaydı, ama sağlam ve güzel değildi. Bir tarım dünyası olsa da verimli bir gezegen sayılmazdı.

Asla da olmamıştı. Önce geniş bir gezegenler birliğine, sonra da Galaksi İmparatorluğu’na yönetim merkezliği yapmasına neden olan, belki de diğer tüm etkenlerden daha fazla, buydu. Başka bir şey olabilmesi için güçlü bir itki hiçbir zaman var olmamıştı. Başka bir şey için olağanüstü özellikleri yoktu.

Büyük Yağma’dan sonra, Trantor’u ayakta tutan bir etken de, dev maden kaynaklarıydı. Elli kadar dünyayı ucuz çelik alaşımı, alüminyum, titanyum, bakır, magnezyumla —binlerce yılda aldıklarını bu yoldan geri vererek— beslemişti. Kaynaklarını topladığından yüzlerce kere daha büyük bir hızla tüketmişti.

Hâlâ çok büyük maden kaynakları vardı, ama bunlar yeraltında ve çıkarılmaları güçtü, (uğursuzluk getirdiğini düşündükleri “Trantorlular” deyimini asla kullanmıyor ve kendilerine “İkinci Vakıflılar” diyorlardı.) Ülge çiftçileri, madenle daha fazla uğraşmak istemiyorlardı. Batıl bir inançtı, kuşkusuz.

Bu çok aptalcaydı. Yeraltındaki maden toprağı zehirliyor ve verimliliğini daha da azaltıyor olabilirdi. Ama öte yandan nüfus seyrek dağılmıştı ve toprak onları beslemeye yeterdi. Üstelik, biraz maden satışı her zaman yapılıyordu.

Gendibal bakışlarını düz ufukta gezdirdi. Trantor, neredeyse tüm meskûn gezegenler gibi jeolojik açıdan etkindi, ama son büyük jeolojik dağ oluşumunun gerçekleşmesinin üzerinden en azından yüz milyon yıl geçmişti. Daha önce var olan yükseltiler aşınarak küçük tepelere dönüşmüştü. Aslında birçoğunun düzlenmeleri Trantor’un madenle kaplandığı dönemde olmuştu.

Güneye doğru, ufkun oldukça gerisinde, her ikisi de yeraltı sarnıçlarının bozulmasından sonra yeniden oluşmuş Başkent Körfezi kıyıları ve onun da ötesinde Doğu Okyanusu bulunuyordu.

Kuzeyde göreceli olarak daha alçak, ama geniş Kütüphane’yi (büyük kısmı yeraltındaydı) ve daha da kuzeydeki İmparatorluk Sarayı’nı gözden saklayan Galaksi Üniversitesi’nin kuleleri vardı.

Her iki tarafta da bazen üzerlerinde bir yapının yükseldiği çiftlikler sıralanmıştı. Sığır, keçi, tavuk —her Trantor çiftliğinde bulunan geniş evcil hayvan çeşitliliği— sürülerini geçti. Hiçbiri de ona aldırmadılar.

Gendibal’in aklına galaksinin her yerinde, onca meskûn dünyanın hepsinde bu hayvanları görebileceği ve hayvanların her dünyada farklı olacakları geldi. Kendi dünyasının keçilerini ve bir zamanlar sütünü sağdığı kendi evcil sığırını hatırladı. Büyük Yağma’dan sonra Trantor’a getirilmiş ve yetiştirilmiş küçük ve kendi halindeki örneklerden çok daha büyük ve dirençliydiler. Galaksinin oturulan dünyalarında bu hayvanlardan her birinin neredeyse sayılmayacak kadar çok çeşitlemeleri vardı ve et, süt, yumurta ya da üretebildikleri ne olursa, tutulan çeşidin baş tacı edilmediği bir dünya yoktu.

Genelde olduğu üzere, ortalıkta hiç Ülgeli görünmüyordu. Gendibal, “somurtkan” (bilim adamlarının yüzlerinin genel görünüşüne atfen) olarak adlandırdıklarınca görülmekten kaçındıklarını düşünüyordu. Batıl bir inanç daha.

Gendibal Trantor güneşine şöyle bir baktı. Gökyüzünde oldukça yükselmişti, ama ısısı bunaltıcı değildi. Bu konum ve enlemde ısı ılık kalır ve soğuk asla rahatsız etmezdi. (Gendibal dondurucu soğuğu bile özlemiş ya da öyle hayal etmişti. Kendine itiraf ettiği gibi, belki de hayal kırıklığı yaşamamak için doğduğu dünyayı bir daha asla ziyaret etmemişti.)

Kendine gelen ve sertleşen kaslarının hoş duyusunu hissetti ve yeterince uzun koştuğuna karar verdi. Derin derin nefes alarak yürümeye başladı.

Yaklaşan Masa toplantısı ve izlenen siyasette bir değişimi zorlamak, Birinci Vakıf ve başka yerlerden gelen ve büyüyen tehlikeyi değerlendirecek yeni bir tavrı öne koymak üzere son bir baskı için hazırdı. Bu da planın “mükemmel” işleyişine olan öldürücü bağımlılığa bir son verecekti. Mükemmelliğin bizzat kendisinin, tehlikeye ilişkin en kesin işaret olduğunu ne zaman kavrayacaklardı?

Kendisinden başka herhangi biri önermiş olsa, sorun çıkmadan kabul edileceğini biliyordu. Ama işlerin bu haliyle sorun illa ki çıkacaktı, ama yaşlı Shandess onu destekleyeceği ve kuşkusuz böyle davranmaya da devam edeceği için yine de kabul görecekti. İkinci Vakıf’ı söndüren Birinci Konuşmacı olarak tarihe geçmeye hiç niyeti yoktu.

Ülgeli!

Gendibal irkildi. Zihinsel uzantıların farkına daha adamı görmeden önce varmıştı. Kaba ve incelikten yoksun bir Ülgeli —bir çiftçi— kafasıydı. Gendibal, özenle fark edilmeyecek kadar hafif dokunarak, geri çekildi. İkinci Vakıf siyaseti bu konuda çok katıydı. Çiftçiler İkinci Vakıf’ın bilinçsiz kalkanlarıydılar. Olabildiğince az dokunulmaları gerekiyordu.

Trantor’a, ticaret ya da turizm için gelen hiç kimse, çiftçilerin ve belki geçmişte yaşayan birkaç önemsiz bilginin dışında hiç kimseyi görmüyordu. Bu çiftçiler ortadan kaldırılır veya masumiyetleriyle oynanırsa, bilginler —felaketli sonuçları ile beraber— daha göze batar hale geleceklerdi. (Bu durum, Üniversite’deki yeni öğrencilerin kendi başlarına çözmelerinin beklendiği klasik senaryolardan biriydi. Çiftçi kafalarının az bir şey kurcalanmasıyla meydana gelen ve Birincil Radyant üzerinde sergilenen aşırı sapmalar şaşkınlık uyandırıcıydı.)

Gendibal onu gördü. Kuşkusuz, sapına kadar Ülgeli bir çiftçiydi. Bir Trantorlu çiftçinin nasıl olması gerektiğinin —boylu poslu, esmer tenli, kaba saba giyinmiş, kolları çıplak, koyu renk saçlı ve gözlü, uzun hantal adımlar atan— bir karikatürüydü adeta. Gendibal tezek kokusunu duyar gibi oldu. (O kadar da küçümseme diye düşündü. Planları için gerektiğinde, Preem Palver, çiftçi rolü oynamayı umursamamıştı. Ne de çiftçiydi hani… kısa, şişman ve uysal. Genç Arkady’yi kandıran da bedeni değil, zihni olmuştu.)

Çiftçi ona meydan okurcasına bakarak ve —bu, Gendibal’in kaşlarını çatmasına yol açmıştı— kaba adımlarla yaklaşıyordu. Hiçbir Ülgeli erkek ya da kadın ona asla bu şekilde bakmamıştı. Çocuklar bile yoldan kaçar ve uzaktan gözetlerlerdi.

Gendibal kendi adımlarını yavaşlatmadı. Bir söz etmeden ya da bakmadan yanından geçip gitmeye yetecek kadar boşluk vardı ve böylesi de en iyisi olacaktı. Çiftçinin zihninden uzak durmaya kararlıydı.

Gendibal bir yana çekildi, ama çiftçi buna izin vermeyecekti. Durdu, ayaklarını genişçe açtı ve geçmesini engeller gibi kollarını iki yana uzattı. “Hey!” dedi. “Sen Somurtkan misen?”

Gendibal, ne kadar çabalasa da yaklaşan zihindeki kavgacı havayı duyumsamaktan kendini alamadı. Durdu. Konuşmadan geçmeye çalışmak olanaksızdı ve üstelik başlı başına boş bir çabaydı. Kelimeleri bir araya getirmeye kalkışmak bile İkinci Vakıflılar’ın kafa, düşünce, deyim ve seslerin hızlı ve ince etkileşiminden oluşan iletişimine alışık biri için yorucuydu. Yakınında bir kaldıraç dururken, kayanın birini kol gücüyle kaldırmaya zorlanmak gibi bir şeydi bu.

Gendibal, usulca ve özenli bir duygu yoksunluğuyla, “Evet, ben bir bilim adamıyım,” dedi.

“Hey! Sen bir somurtkansın. Şimdi de dışarlıklı gibi mi konuşuyoruz? Senin ya da benim bir tane olduğunu göremiyom mu?” Başını alaycı bir tavırla eğerek selam verdi. “Ufak, sıska, soluk benizli ve burnu büyüksün.”

İstifini bozmayan Gendibal, “Benden istediğin nedir, Ülgeli?” diye sordu.

“Benim namım Rufirant. Adım da Karoll.” Aksam dikkate değer biçimde Ülgeli çıkmaya başlamıştı, r’leri gırtlaktan yuvarlıyordu.

Gendibal, “Benden istediğin nedir, Karoll Rufirant?” dedi.

“Senin namın ne, somurtkan?”

“Bunun bir önemi var mı? Beni somurtkan diye çağırmaya devam edebilirsin.”

“Sorduysam, cevap vermeye değiyordur, seni burnu büyük somurtkan.”

“Eh, o zaman, namım Stor Gendibal ve şimdi de işime bakacağım.”

“İşin ne?”

Gendibal tüylerinin ürperdiğini hissetti. Çevrede başka kafalar vardı. Arkasında üç tane daha Ülgeli bulunduğunu bilmesi için dönmesi gerekmiyordu. Uzakta, daha başkaları da bulunuyordu. Çiftçi çok kokuyordu.

“İşim, Karoll Rufirant, kuşkusuz seni ilgilendirmez.”

“Öyle mi diyosun?” Rufirant, sesini yükseltti. “Çocuklar, işinin bizi ilgilendirmediğini söylüyor.”

Arkasından gülüşmeler yükseldi ve bir ses geldi. “Haklı, işi kitap gübrelemek ve ‘sayar okşamak, bu da gerçek erkek işi değil.”

Gendibal kesin bir tavırla, “İşim her neyse, artık gitmem gerek,” dedi.

Rufirant, “Bunu nasıl yapacaksın, sidikli somurtkan?” dedi.

“Senin yanından geçerek.”

“Dener misin? Kolla durdurmaktan korkmaz mısın?”

“Sen ve tüm arkadaşların tarafından mı? Yoksa sadece sen mi?” Gendibal aniden koyu Ülge aksanına geçti. “Yannız olmak korkmuyo musun?”

Aslına bakılırsa, Rufirant’ın damarına böyle basması uygun değildi, ama bu toplu bir saldırıyı engellerdi ve saldırının durdurulması da zorunluydu, yoksa daha fazla patavatsızlık etmeye zorlanacaktı.

İşe yaradı. Rufirant’ın suratı asıldı. “Korkması gereken biri varsa, o da sensin, kitap kurdu. Çocuklar, yer açın. Geri durun ve tek başıma korkuyor muyum diye görmesi için geçmesine izin verin.”

Rufirant iri kollarını kaldırdı ve salladı. Gendibal, çiftçinin düşüş yeteneğinden korkmuyordu, ama şanslı bir darbenin hedefini bulması olasılığı her zaman vardı.

Gendibal, Rufirant’ın zihnini inceden inceye yoklarken, sakınarak yaklaştı. Fazla değil —sadece hissedilmeyen küçük bir dokunuş— ama reflekslerini yaşamsal bir parça yavaşlatmaya yetecek kadar. Sonra dışarı çık ve daha büyük sayılarda toplanmaya başlayan diğerlerinin kafasına gir. Gendibal’in konuşmacı zihni, bir beyinde iz bırakmayacak kadar kısa, ama yararı dokunacak bir şeyi algılamaya yetecek kadar uzun kalarak, ustalıkla zihinleri dolandı.

Kedi gibi tetikte, uyanık ve kimsenin karışmak için harekete geçmemesinden dolayı rahatlamış olarak çiftçiye yaklaştı.

Rufirant birden saldırdı, ama Gendibal, henüz bir tek kas bile kasılmaya başlamadan saldırıyı onun zihninde okumuştu ve bir adım yana çekildi. Darbe, ıslık çalarak, az farkla yanından geçti. Sarsılmayan Gendibal hâlâ kımıldamadan ayakta duruyordu. Diğerlerinden ortak bir iç çekme yükseldi.

Gendibal darbelere karşı koymayı ya da kendisi darbe vurmayı denemedi. Kendi kolunu felç etmeden karşı koyması zordu ve çiftçi buna güçlük çekmeden dayanacağı için karşı darbe indirmek faydasızdı.

Sadece adamı bir boğaymış gibi atlatarak, yumruklarını boşa atmaya zorlayabilirdi. Bu onun moralini, doğrudan karşı koymanın yapamayacağı kadar bozmaya yarardı.

Boğa gibi böğüren Rufirant saldırdı. Gendibal hazırdı ve çiftçinin pençesinden kurtulmaya yetecek kadar sakındı. Yine saldırı. Yine sakınış.

Gendibal nefesinin burnundan ıslık çalarak çıktığını hissetti. Fiziksel çaba küçüktü, ama denetlemeden etkilemeye çalışmanın zihinsel çabası müthiş derecede zorluydu.

Rufirant’ın savunma düzeneğini hafifçe sarsar, çiftçinin bilginlere karşı beslediği korku dolu batıl inancı en alt düzeyde uyandırmaya çalışırken, elinden geldiğince sakin bir sesle, “Ben artık işime gidiyorum,” dedi.

Rufirant’ın yüzü kuduruk bir öfkeyle çarpıldı, ama bir an yerinden kıpırdamadı. Gendibal düşündüğünü duyumsayabiliyordu. Küçük bilgin kaybolup gitmişti… sihir gibi. Gendibal, diğerinin korkusunun attığını hissetti ve bir an…

Ama sonra Ülgeli öfkesi daha da köpürdü ve korkuyu boğdu.

Rufirant, “Çocuklar!” diye bağırdı. “Somurtkan dansçı. Çevik ayaklarıyla kaçıyo ve yumruk yumruğa dürüst Ülgeli kurallarına burun kıvırıyor. Yakalayın onu. Tutun. Sonra, yumruk yumruğa görüşeceğiz. İlk defa o vurabilir, hediyem olsun ve ben… ben son vuran olcam.”

Gendibal şimdi onu çepeçevre saranların arasındaki boşlukları buldu. Tek şansı bir boşluğu, arasından geçmeye yetecek kadar uzun süre açık tutmak, sonra ciğerlerine ve çiftçilerin iradesini köreltme becerisine sığınıp koşmaktı.

Gösterdiği çaba beynini zonklatırken bir o yana, bir bu yana koştu.

İşe yaramayacaktı. Çok fazlalardı ve Trantorlu davranış kuralları içinde kalma zorunluluğu çok kısıtlayıcıydı.

Ellerin kollarını tuttuğunu hissetti. Onu yakalamışlardı.

En azından birkaç zihne karışmak zorundaydı. Bu kabul edilemez bir durumdu ve kariyeri mahvolacaktı. Ama yaşamı —kendi yaşamı— tehlikedeydi.

Bu nasıl olmuştu?

2

Masa toplantısına katılım tam değildi.

Geç kalan bir konuşmacının beklenmesi geleneği yoktu. Shandess, her halükârda Masa’nın pek beklemeye niyeti olmadığını düşündü. Stor Gendibal en gençleriydi ve bu gerçeğin tam anlamıyla farkında olmaktan uzaktı. Gençliği başlı başına bir erdem, yaşlılığı ise haddini bilmeyenlerin ihmalkârlığı olarak görüyordu. Gendibal diğer konuşmacıların gözünde itibarlı değildi. Aslına bakılırsa, Shandess da onu çok tutmuyordu. Ama tartışılacak olan da itibar değildi.

Delora Delarmi’nin lafa girmesiyle düşlerinden uyandı. Ona (diğer konuşmacılar dışında herkesten) keskin bir zekâyı ve yaman bir dikkati gizleyen yuvarlak yüzü ve iri mavi gözleriyle, alışıldık masumiyet ve dostluk havasıyla bakıyordu.

Kadın gülümseyerek, “Birinci Konuşmacı,” dedi, “daha çok bekleyecek miyiz?” (Toplantı henüz resmen başlamamıştı, bu nedenle bir başkası Shandess’ın makamına saygı göstererek bekleyecek olsa bile, o oturumu açabilirdi.)

Shandess, nezaket kurallarının bu hafif ihlaline rağmen, elinde olmadan ona dostça baktı. “Normalde böyle yapmayız, Konuşmacı Delarmi, ama Masa özellikle Konuşmacı Gendibal’i dinlemek için toplandığına göre, kuralları biraz esnetmemiz uygun düşer.”

“O nerede, Birinci Konuşmacı?”

“Bunu, Konuşmacı Delarmi, ben de bilmiyorum.” Delarmi dikdörtgen şeklindeki masanın etrafında toplanmış yüzlere göz gezdirdi. Birinci Konuşmacı ve toplamda on bir kişi olması gereken diğer Konuşmacılar vardı. Sadece on iki kişi. Beş yüz yıl süresince İkinci Vakıf gücünü ve görev alanını genişletmişti, ama Masa’yı büyütme yönündeki tüm denemeler başarısız kalmıştı.

Seldon’ın ölümünden sonra, ikinci Birinci Konuşmacı (Seldon’ın kendisi hep ilk Birinci Konuşmacı olarak değerlendirilmişti) onu kurduğunda da Masa’da on iki kişi vardı ve sayı hâlâ değişmemişti.

Neden on iki? Bu sayı kolayca benzer büyüklükteki gruplara bölünebilirdi. Bir bütün olarak danışmak için yeterince küçük ve alt gruplar halinde çalışmak için de yeterince büyüktü. Daha fazlası hantal, daha azı fazla katı olurdu.

Açıklamalar böyle sıralanıyordu. Aslında kimse neden bu sayının seçildiğini —ya da değiştirilemez olduğunu— bilmiyordu. Ama İkinci Vakıf bile kendini geleneklerin esiri bulabilirdi.

Delarmi’nin konuyu şöyle bir kurcalaması için yüzlere, zihinlere ve sonunda da şeytanca bir alayla boş koltuğa —kıdemsiz koltuğuna— bakarken geçirdiği kısacık an yetmişti.

Gendibal’e hiç yakınlık gösterilmemesinden memnundu. Genç adamın her zaman bir kırkayaklının çekiciliğine sahip olduğunu ve böyle muamele görmesi gerektiğini hissetmişti. Şimdiye dek, ihraç edilmesi için yargılanması yönünde bir başkasının açıkça öneride bulunmasını engelleyen sadece inkâr edilemez yetenek ve gücüydü. (Beş yüz yıllık İkinci Vakıf tarihinde, sadece iki Konuşmacı ihraç edilmiş, ama mahkûm edilmemişlerdi.)

Buna karşın, Masa’nın bir toplantısını kaçırarak gösterdiği bariz aşağılama çoğu hakaretten beterdi ve Delarmi, Gendibal’i yargılama eğiliminin bir parçadan çok daha fazla artmış olduğunu duyumsamaktan sevinçliydi.

“Birinci Konuşmacı,” dedi, “Konuşmacı Gendibal’in bulunduğu yeri bilmiyorsanız, ben bunu size söylemekten sevinç duyarım.”

“Evet, Konuşmacı?”

“Bu genç adamın (ondan bahsederken onur ifadesi kullanmadı ve bu, elbette herkesin dikkatini çeken bir şeydi) sürekli olarak Ülgeliler arasında işi olduğunu aramızda bilmeyen var mı? Bunun nasıl bir iş olduğunu sormuyorum, ama şu anda onların arasında ve onlara olan ilgisi bu Masa’ya göre açıkça öncelik tanımasına yetecek kadar önemli.”

Bir başka konuşmacı, “Sadece bir çeşit beden egzersizi olarak yürüdüğü ya da koştuğunu düşünüyorum,” dedi.

Delarmi yine gülümsedi. Gülümsemekten hoşlanıyordu. Bunun bir maliyeti de yoktu. “Üniversite, Kütüphane, Saray ve bunları çevreleyen tüm bölge bizim. Gezegenin kendisiyle karşılaştırınca küçük kalıyor, ama bedensel egzersiz için yeterli alan sağlıyor sanırım. Birinci Konuşmacı, başlayabilir miyiz?”

Birinci Konuşmacı sessizce iç çekti. Masayı bekletme —ya da Gendibal’in hazır bulunacağı bir zamana kadar erteleme— yetkisi vardı.

Ancak hiçbir birinci konuşmacı diğer konuşmacıların en azından edilgen desteği olmadan uzun süre düzgün çalışamazdı ve onları kızdırmak hiç akıllıca olmazdı. Preem Palver bile ara sıra kandırmaya başvurmak zorunda kalmıştı. Bunun yanı sıra Gendibal’in yokluğu, Birinci Konuşmacı için bile can sıkıcıydı. Genç konuşmacı yasaları kendi başına oluşturamayacağını öğrenmeliydi.

Şimdi de ilk konuşan Birinci Konuşmacı’ydı. “Başlayacağız. Konuşmacı Gendibal, Birincil Radyant’tan ürkütücü bazı sonuçlar çıkarttı. Seldon Planı’nı bizim yaptığımızdan daha etkili olarak destekleyen ve bunu şimdiye kadar kendi hesabına yapan belirsiz bir örgütün varlığına inanıyor. Onun görüşüne göre, bu durumda kendimizi korumak için, onun hakkında daha çok şey öğrenmeliyiz. Hepiniz bu konudan ve toplantının gelecekte izleyeceğimiz politikayı belirlemek üzere kimi yargılara varabilmemiz amacıyla Konuşmacı Gendibal’i sorgulamanıza bir şans tanımak üzere düzenlendiğinden haberdarsınız.”

Aslında bu kadarını bile söylemek gereksizdi. Shandess zihnini açmıştı, bu sayede hepsi de konuyu biliyorlardı. Konuşmak bir nezaket gereğiydi.

Delarmi çevresine hızla göz gezdirdi. Diğer on tanesi, Gendibal karşıtı sözcü olmasına izin vermekten hoşnut görünüyorlardı. (Unvanını gene atlayarak) “Gendibal, yine de,” dedi, “bu diğer örgütün ne olduğu ya da kimlerden oluştuğunu bilmiyor ya da söyleyemiyor.”

Bunu kuşkuya yer bırakmayacak ve kabalık sınırını zorlayacak bir biçimde cümleleştirmişti. Zihinlerinizi analiz edebilirim, açıklamaya ihtiyacınız yok, demeye getiriyordu.

Birinci Konuşmacı bu kabalığı fark etti ve çabucak duymazdan gelmeye karar verdi. “Konuşmacı Gendibal’in (Unvanı atlamaktan titizlikle kaçınmış, ama bu kelimeyi vurgulayarak dikkat de çekmemişti.), diğer örgütün ne olduğunu bilmediği ve söyleyemeyeceği gerçeği, bunun var olmadığı anlamına gelmiyor. Birinci Vakıf halkı, tarihlerinin çoğu boyunca, hakkımızda hemen hemen hiçbir şey bilmiyordu ve aslına bakılırsa, şimdi de hakkımızda neredeyse hiçbir şey bilmiyorlar. Varlığımızı sorguluyorlar mı?”

Delarmi, “Bizim bilinmememiz, ama yine de var olmamız, herhangi bir şeyin var olmak için sadece bilinmez olmaya ihtiyaç göstermesini gerektirmez,” dedi ve gülümsedi.

“Doğrudur. Konuşmacı Gendibal’in iddiası tam da bu nedenle son derece dikkatli incelenmeli. Benim gözden geçirdiğim ve sizin de dikkate almanızı istediğim titiz matematiksel çıkarımlara dayanıyor. (Görüşlerini en iyi biçimde yansıtacak bir zihin kalıbı aradı.) Bunu ikna edici buluyorum.”

“Ama ya aklınızdan hiç çıkmayan, ama sözünü de etmediğiniz şu Birinci Vakıflı, Golan Trevize?” (Başka bir kabalık daha ve Birinci Konuşmacı bu sefer biraz kızardı.) “Ne olmuş ona?”

Birinci Konuşmacı, “Konuşmacı Gendibal, bu adamın, Trevize’ın —belki de istemeden— bu örgüte alet olduğunu ve onu görmezden gelemeyeceğimizi düşünüyor,” dedi.

Koltuğuna geri oturan ve aklaşmaya yüz tutan saçlarını gözlerinin önünden alıp geriye iten Delarmi, “Eğer,” dedi, “bu örgüt —her neyse— varsa ve zihinsel yeteneklerinde tehlikeli ölçüde güçlü ve böylesine gizliyse, Birinci Vakıf’ın sürgün bir Encümen üyesi gibi görünen birisi aracılığı ile dalavere çevirmesi mantıklı mı?”

Birinci Konuşmacı ciddi bir tavırla, “Olmaz gibi geliyor,” dedi. “Ama yine de son derece telaşlandırıcı bir şey dikkatimi çekti. Bunu anlamadım.” Bu düşüncenin diğerlerince fark edilmesinden utanarak, neredeyse iradesi dışında zihnine gömdü.

Konuşmacıların her biri bu zihin eylemini fark ettiler ve kurala bağlı kalarak, utanca saygı gösterdiler. Delarmi de aynısını, ancak sabırsızlıkla yaptı. Emredilen yaklaşıma uygun olarak, “Hissedebileceğimiz her utancı anladığımız ve affettiğimize göre, düşüncelerinizi bilmemize izin vermenizi isteyebilir miyiz?” diye sordu.

Birinci Konuşmacı, “Sizin gibi ben de hangi nedenlerle, Encümen Üyesi Trevize'ın başka bir örgütün aleti olabileceği ya da eğer olursa, ne amaca hizmet edeceğini varsayabileceğimi bilmiyorum,” dedi… “Yine de Konuşmacı Gendibal bundan emin görünüyor ve konuşmacı olmaya hak kazanmış birinin sezgilerinin olası değeri görmezden gelinemez. Bundan dolayı planı Trevize’a uygulamayı denedim.”

Konuşmacılardan biri, alçak sesle dile getirdiği bir şaşkınlıkla, “Tek bir kişiye mi?” dedi ve sonra da soruya eşlik eden açıkça, “Ne budalalık!” anlamına gelen düşüncesinden dolayı duyduğu pişmanlığı belirtti.

Birinci Konuşmacı, “Tek bir kişiye,” dedi. “Ayrıca haklısın. Ne salağım! Planın bireylere hatta küçük insan gruplarına uygulanamayacağını çok iyi biliyorum. Yine de meraklandım. Geçmişteki kişiler arası kesişmeleri göz önünde tutarak mantıklı sınırların çok ilerisinde tahminde bulundum, ama bunu on altı farklı yoldan yaptım ve bir noktadan çok bir bölge seçtim. Sonra da Trevize —Birinci Vakıf Encümen’i’nin bir üyesi tamamen dikkatten kaçamaz— ve Vakıf Belediye Başkanı hakkında bildiğimiz tüm ayrıntıları kullandım. Sonra da tümünü, korkarım daha çok karman çorman bir biçimde, bir araya getirdim.” Duraladı.

Delarmi, “Eee?” diye sordu. “Sonuçlar şaşırtıcı mıydı?”

Birinci Konuşmacı, “Hepinizin bekleyebileceği üzere herhangi bir sonuç çıkmadı,” dedi. “Tek bir bireyle bir şey yapılamaz ve yine de… ve yine de…”

“… ve yine de?”

“Sonuç analiz etmeye kırk yıl harcadım ve analiz yapılmadan önce, sonuçların nasıl çıkacağına ilişkin bir duyguya kapılmaya alıştım ve belirtmem de gerekir ki pek az yanıldım. Bu durumdaysa, hiç sonuç alınmasa da Gendibal’in haklı olduğuna ve Trevize’ın kendi başına bırakılmaması gerektiğine dair güçlü bir hissim var.”

Birinci Konuşmacı’nın zihnindeki güçlü duygudan şaşaladığı belli olan Delarmi, “Neden bırakmayacakmışız, Birinci Konuşmacı?” diye sordu.

Birinci Konuşmacı, “Planı uygun olmadığı bir amaçla kullanmaya yeltendiğim için utanç duyuyorum,” dedi. “Tamamen sezgisel —bunu son derece güçlü hissettiğimden ötürü yine de yapmak zorundayım— bir şeyden etkilenmeme göz yumduğum için utancım şimdi daha da büyük. Eğer Konuşmacı Gendibal haklıysa —bilinmeyen bir yönden gelen bir tehlike altındaysak— o halde bir krizle uğraşacağımız an geldiğinde, can alıcı kartı elinde tutan ve oynayan Trevize olacaktır.”

Çok sarsılan Delarmi, “Hangi temele dayanarak bunu hissediyorsun?” dedi.

Birinci Konuşmacı Shandess gözlerini Masa'da perişan bir halde, gezdirdi. “Dayanağım yok. Psikotarih matematiği bir şey önermiyor, ama ilişkilerin karşılıklı etkileşimlerine bakarken, Trevize’ın her şeyin anahtarı olduğu hissine kapıldım. Bu genç adama dikkat edilmeli.”

3

Gendibal Masa toplantısına katılmak için zamanında geri gidemeyeceğini anlamıştı. Geriye hiç dönemeyebilirdi de.

Sımsıkı tutuluyordu ve kendisini serbest bırakmaya onları zorlamayı en iyi nasıl becerebileceğini anlamak için umutsuzca etrafını yokladı.

Rufirant sevinçle karşısında dikiliyordu şimdi. “Artık hazır mısın, somurtkan? Ülge tarzı, darbeye karşı darbe, saldırıya karşı saldırı. Hadi bakalım, sen daha ufaksın, önce saldır öyleyse.”

Gendibal, “Beni tuttukları gibi, seni de birileri tutacak mı?” diye sordu.

Rufirant, “Bırakın onu,” dedi. “Durun hele. Sadece kollarını. Kollarını serbest bırakın, ama ayaklarını sıkıca tutun. Dans etmek istemiyoruz.”

Gendibal kendini yere çivilenmiş gibi hissetti. Kolları serbestti.

“Saldır, somurtkan,” dedi Rufirant. “Hele vur bakalım.”

Gendibal’in araştıran zihni yanıtı bulmuştu: Kızgınlık, bir haksızlık ve acıma duyusu. Seçeneği kalmamıştı, beyin denetleme riskini göze alacak ve sonra da…

Gerek yoktu! Bu yeni beyine dokunmamıştı, ama yine de onun arzuladığı gibi tepki veriyordu. Hem de tam anlamıyla.

Birdenbire Ülgeli çiftçiyi bir yana iterek görüş alanına çılgıncasına giren dağınık siyah saçlı ve ellerini ileriye uzatmış tıknaz bedenin ayırdına vardı.

Beden bir kadına aitti. Onu gözleriyle görene dek farkına varmamış olmasının, meşguliyetinin ve yaşadığı gerilimin ölçütü olduğunu korkuyla düşündü.

Kadın, “Karoll Rufirant!” diye bağırdı çiftçiye. “Seni korkak zorba! Ülgeli usûlü, yumruk yumruğa, ha? Bu somurtkandan iki katı irisin. Bana saldırsan daha çok yumruk yemek tehlikesinde olursun. Zavallı birini itip kakmakla mı övüneceksin? Utanç duyarsın diye düşünüyom. Parmakla işaret edip, birbirlerine diyecekler: ‘Bu Rufirant, ünlü bebek döven.’ Gülecekler, sanırım ve hiçbir saygın Ülgeli seninle içmeyecek… ve hiçbir saygın Ülgeli seninle yan yana olmayacak.”

Rufirant, “Yapma, Sura. Yapma, Sura,” diye cılız bir sesle gevelerken, kızı susturmaya, salladığı yumrukları savuşturmaya çalışıyordu.

Gendibal, artık onu tutmadıklarının, Rufirant’ın artık ona bakmadığının, zihinlerin artık onunla ilgilenmediğinin farkındaydı.

Sura da onunla ilgilenmiyordu; öfkesi sırf Rufirant’a yönelmişti. Kendine gelmekte olan Gendibal, artık bu öfkeyi canlı tutmak, Rufirant’ın zihnine dolan rahatsız edici utancı pekiştirmek ve her ikisini de iz bırakmayacak biçimde hafifçe ve ustalıkla yapmak için önlem almanın yollarını arıyordu. Yine de buna gerek yoktu.

Kadın, “Siz, hepiniz geri basın,” dedi. “Bakın buraya. Bu zavallı aç sıskanın karşısında bu Karoll pisliğinin dev gibi kalması yetmiyormuş gibi, beş altı tane yardakçısını daha utancını paylaşmak için yanına alması ve bebek dövmede ne müthiş kahramanlık gösterdiği hikâyesiyle çiftliğe dönmesi gerekiyor. ‘Veledin kolunu tuttum ve o elini kaldıramazken, dev Rufirant dostum suratını dağıttı’ diyeceksiniz. Ayrıca ‘Ama ben de ayağını tuttum, bu yüzden şerefin bir kısmı da bana ait,’ diyeceksiniz. Rufirant yarması da ‘Onu hizaya getiremedim, bundan dolayı benim sabancı dostlarım onu çivilediler ve altısının da yardımıyla onu ezdim,’ der artık.”

“Ama, Sura,” diye sızlandı Rufirant, “Somurtkana önce onun vurabileceğini söyledim.”

“Sen de onun incecik kollarının müthiş yumruklarından çok korktun, değil mi, kalın kafalı Rufirant? Hadi. Bırakın gitsin ve siz kalanlar da sürünerek evlerinize dönün. Eğer evde size hoş geldin diyecek birileri varsa. Hepiniz de bugünün büyük başarılarının hatırlanacağını umabilirsiniz. Unutulmayacaklar da, beni şu anda sinirlendiğimden daha fazla kızdırırsanız, bunları her yerde anlatacağım.”

Başlarını öne eğip arkalarına bakmadan sessizce uzaklaştılar.

Gendibal önce gidenlere, sonra da kadına baktı. Bluz ve pantolon giymişti, ayaklarında kaba saba ayakkabıları vardı. Yüzü terden sırılsıklamdı ve nefes nefeseydi. Burnu oldukça büyük, (Gendibal’in, bluzunun bolluğundan anlayabildiği kadarıyla) göğüsleri iri ve çıplak kolları kaslıydı. Ama ne de olsa Ülgeli kadınlar tarlada, erkeklerinin yanında çalışırlardı.

Ellerini beline koymuş, ona dik dik bakıyordu. “Eee, somurtkan, ne diye apışıp kaldın? Somurtkanların Yeri’ne git. Korktun mu? Seninle geleyim mi?”

Gendibal, yakın zamanda yıkanmadığı belli olan giysilerdeki terin kokusunu alabiliyordu, ama bu koşullarda tiksintisini göstermesi çok saygısızca olacaktı.

“Size teşekkür ederim, Bayan Sura…”

Kadın hırçın bir ifadeyle, “İsmim Novi,” dedi. “Sura Novi. Sen Novi diyebilirsin. Daha fazlasını söylemen gereksiz.”

“Teşekkür ederim, Novi. Çok yardımcı oldun. Kendim için korktuğumdan değil, ama sana eşlik etme zevki için benimle gelmeni isterim.” Üniversite’deki genç kadınlardan birinin önünde eğilirmiş gibi zarifçe eğildi.

Novi kızardı, kararsız göründü ve hareketi taklit etmeye çalıştı. Sevincini açığa vurmak ve eğitimli bir hava katmaya yetecek kelimeleri ararcasına, “O zevk… benim,” dedi.

Beraberce yürüdüler. Gendibal her tembel adımın onu Masa toplantısına daha da affedilmez ölçüde geciktirdiğini iyi biliyordu, ama artık olup bitenin anlamını düşünerek için bir fırsatı vardı ve daha gecikmiş olmaktan bal gibi memnundu.

Sura Novi durup, kararsızca, “Efendi Somurtkan,” dediğinde Üniversitenin binaları karşılarında uzanıyordu.

Gendibal, görünüşe göre, “Somurtkanların Yeri” olarak adlandırdığı yere yaklaştıkça, kadının daha kibar olmaya başladığını düşündü. Bir an için, “Zavallı çocuğuna bir laf etmez misin?” deme isteği duydu. Ama bu sözler, onu mantık ötesinde utandıracaktı.

“Evet, Novi?”

“Somurtkanların Yeri’nde her şey güzel ve zengin mi?”

Gendibal, “Güzeldir,” dedi.

“Bir zamanlar Yer’de olmayı düşlemiştim… ve bir… bir somurtkan olmayı.”

Gendibal kibarca, “Bir gün sana gezdiririm,” dedi.

Ona bakışı, bunu salt kibarlık olarak almadığını açıkça gösteriyordu. “Yazmayı biliyorum,” dedi. “Okul hocasından ders aldım. Sana mektup yazarsam,” olağan bir tavır takınmaya çalışıyordu, “sana ulaşması için üstüne ne yazmalıyım?”

“Sadece ‘Konuşmacılar Evi, Daire 27’ yaz, bana ulaşır. Ama şimdi gitmeliyim, Novi.”

Yeniden eğildi ve kız yine bunu taklit etmeyi denedi. Aksi yönlerde hareket ettiler ve Gendibal onu çabucak aklından çıkardı. Bunun yerine Masa toplantısını ve özellikle Konuşmacı Delarmi’yi düşündü. Hiç de hoş düşünceler değildi.

8. KISIM

ÇİFTÇİ KIZ

1

Konuşmacılar, ruhsal kalkanlarının içinde donup kalmış gibi, masanın çevresinde oturuyorlardı. Tümü de Trevize ile ilgili açıklamasından sonra Birinci Konuşmacı’ya geri çekilemeyecek bir hakaret yöneltmekten kaçınmak için —ortak mutabakatla— zihinlerini gizlemiş gibiydiler. Delarmi’nin yönünde kaçamak bir bakış attılar ve bu bile çok şeyi ele verdi. Hepsinin arasında saygısızlığıyla en çok bilinen oydu. Gendibal bile yasaya daha fazla uyardı.

Delarmi bakışların farkındaydı ve bu çıkışı olanaksız durumla yüzleşmekten başka yolu olmadığını biliyordu. Aslında konuyu gömmek niyetinde de değildi. İkinci Vakıf’ın bütün geçmişinde, hiçbir birinci konuşmacı kötü analizden (Bir örtü olarak icat ettiği bu deyimin arkasında itiraf edilmemiş yeteneksizlik olgusu bulunuyordu.) dolayı görevden alınmamıştı. Böylesi bir görevden alma artık olasıydı. Geri adım atmayacaktı.

İnce, renksiz dudakları yüzünün genel beyazlığında büsbütün fark edilmez hale gelen Delarmi, usulca, “Birinci Konuşmacı!” dedi. “Görüşünüzün bir temeli olmadığını, psikotarih matematiğinin hiçbir şey göstermediğini siz kendiniz söylediniz. Gizemli bir duyguya dayanarak yaşamsal bir karar almamızı mı istiyorsunuz?”

Alnı kırış kırış olan Birinci Konuşmacı başını kaldırdı. Masadaki genel perdelemenin farkındaydı. Bunun ne anlama geldiğini biliyordu. Buz gibi bir sesle, “Kanıt yokluğunu saklıyor değilim,” dedi. “Size yanlış bir şey sunmuyorum. Öne sürdüğüm, Seldon Planı’nın derin analizi ile neredeyse bir yaşam geçirmiş, on yılların deneyimini taşıyan bir Birinci Konuşmacı’nın güçlü sezgisel duygusudur.” Ender olarak gösterdiği gururlu bir baş eğmezlikle etrafına baktı ve ruhsal kalkanlar teker teker yumuşayarak indiler. Delarmi’ninki (dönüp ona baktığı zaman) sonuncusuydu.

Zihnini orada daha önce başka hiçbir şey bulunmamış gibi, dolduran etkileyici bir içtenlikle, “Açıklamanızı tabii ki kabul ediyorum, Birinci Konuşmacı,” dedi. “Bununla beraber, belki de yeniden gözden geçirmeniz gerektiğini düşünüyorum. Şimdi bunu düşünürken, sezgiye güvenmek zorunda kalmaktan duyduğunuz utancı zaten dile getirdiğinize göre, söylediklerinizi tutanaktan çıkartmak ister misiniz? Tabii eğer kararınızda rol oynayacaklarsa.”

Gendibal’in sesi araya girdi. “Tutanaklardan silinmesi gereken bu sözler de neymiş?”

Bütün gözler aynı anda sesin geldiği yöne döndü. Biraz önce önemli anlarda kalkanları kalkmış olmasa, o daha kapıya gelmeden yaklaştığından haberleri olurdu.

Gendibal acı bir alayla, “Bir saniye önce tüm kalkanlar yukarıda mıydı? Hepiniz de gelişimden habersiz miydiniz?” diye sordu. “Ne sıradan bir Masa toplantısı bu böyle. Gelişimi tetikte bekleyen kimse yok mu? Yoksa gelmeyeceğimi mi ümit ediyordunuz?”

Bu öfke patlaması tüm standartların açık ihlaliydi. Gendibal’in geç gelmesi yeterince kötüydü. Bildirmeden içeri girmesi daha da beterdi. Birinci Konuşmacı’nın onun katılımını onaylamadan önce konuşmasıysa hepsinin en kötüsüydü.

Birinci Konuşmacı ona döndü. Diğer her şey önemini kaybetmişti. Disiplin sorunu önce gelirdi.

“Konuşmacı Gendibal,” dedi, “geç kaldınız. Kendinizi tanıtmadan içeri girdiniz. Konuşuyorsunuz. Otuz günlüğüne görevinizden uzaklaştırılmamanız için herhangi bir neden var mı?”

“Tabii. Görevden uzaklaştırılmam önerisi benim geç kalacağımı kimin ve neye dayanarak ileri sürdüğü ortaya çıkarılmadan önce dikkate alınamaz.” Gendibal’in sözleri soğukkanlılıkla söylenmiş ve ölçülüydü, ama beyni düşüncelerine öfke giydirmişti ve bunu kimin duyumsadığı da umurunda değildi.

Delarmi bunu açıkça hissetti. Zoraki bir sesle, “Bu adam deli,” dedi.

Gendibal, “Deli mi?” dedi. “Asıl bu kadın bunu söylediği için deli. Ya da suçunun farkında. Birinci Konuşmacı, kişisel bir ayrıcalık talep ediyorum.”

“Ne çeşit bir kişisel ayrıcalık, Konuşmacı?”

“Birinci Konuşmacı, burada bulunanlardan birini cinayete teşebbüsten suçluyorum.”

Konuşmacılar bir kelime, hareket ve ifade kargaşası halinde ayağa fırladılar.

Birinci Konuşmacı elini kaldırdı. “Konuşmacı kişisel ayrıcalık nedenini açıklamak şansına sahip olmalı,” dedi. Yetkisini, burası için hiç de uygun olmayan bir biçimde, zihinsel yoldan uygulamak zorunda kalmıştı… ama başka seçeneği de yoktu.

Gürültü kesildi.

Gendibal, sessizlik hem işitsel, hem de ruhsal olarak derinleşene kadar umursamadan bekledi. “Toplantı için buraya zamanında gelmemi rahat rahat sağlayacak bir hızla Ülge yolu üzerinde yol alırken,” dedi, “çok sayıda çiftçi tarafından durduruldum ve dayak yemek, belki de öldürülmekten kıl payı kurtuldum. Sonuç olarak geç bırakıldım ve ancak şimdi gelebildim. Öncelikle, Büyük Yağma’dan bu yana Ülge halkından birinin hiçbir İkinci Vakıflı’yla —kötü davranmak bir yana— saygısızca konuştuğuna dair bir bilgimin olmadığını belirtmek isterim.”

Birinci Konuşmacı, “Benim de yok,” dedi.

Delarmi, “İkinci Vakıflı’lar normalde Ülge topraklarına tek başlarına girmezler!” diye haykırdı. “Böyle yapmakla sen onlara davetiye çıkardın!”

Gendibal, “Ülge alanına genellikle tek başıma gittiğim doğrudur,” dedi. “Her yönde yüzlerce defa yürüdüm. Ama bundan önce kimse yanıma gelmemişti. Başkaları benim kadar serbestçe yürümüyor, ama kimse dünyadan ayağını kesmiyor veya kendini Üniversiteye hapsetmiyor ve şimdiye kadar da kimse rahatsız edilmedi. Delarmi’nin” —sonra, sanki unvanı sonradan hatırlamış gibi, onu ölümcül bir hakarete çevirdi— “yani, Konuşmacı Delarmi’nin demek istiyorum, şu ya da bu zamanda Ülgeli toprağında bulunduğunu ve yine de kimsenin onun yanına gelip konuşmadığını hatırlıyorum.”

Delarmi bakışları ateş saçarak, “Belki de bunun nedeni,” dedi, “onlarla konuşmaya çalışmamam ve aradaki mesafeyi korumamdır. Saygıyı hak eder gibi davrandığımdan, bu saygıyı görmüşümdür.”

Gendibal, “Garip,” dedi, “hâlbuki benden daha zorlu bir görüntü sergilemenizden kaynaklandığını söylemek üzereydim. Sonuçta burada bile pek az kişi size yaklaşmaya cesaret ediyor. Söyleyin bana, sorun çıkartmak için onca zaman varken, Masa’da önemli bir toplantıya katılacağım sırada, Ülgeliler neden bu günü ve beni seçtiler?”

Delarmi, “Sizin davranışlarınız yüzünden değilse, o takdirde tesadüftür,” dedi. “Seldon’ın matematik denklemlerinin tamamı bile —özellikle de bireysel olaylar söz konusu olduğunda— şansın rolünü kaldıramadı. Yoksa sen de mi sezgisel esinlenmeden bahsedeceksin?” (Yanındaki bir veya iki konuşmacıdan, Birinci Konuşmacı’ya zihinsel yoldan yumuşak iç çekişler gönderildi.)

Gendibal, “Ben böyle davranmam. Şans da değildi. Kasıtlı bir müdahaleydi,” diye yanıt verdi.

Birinci Konuşmacı yumuşak bir tavırla, “Bunu nasıl bilebiliriz?” diye sordu. Delarmi’nin son lafları üzerine Gendibal’e karşı yumuşamaktan kendini alamamıştı.

“Beynim size açık, Birinci Konuşmacı. Size —ve tüm Masa’ya— olaylar konusundaki anılarımı sunuyorum.”

Nakil ancak birkaç saniye sürmüştü. Birinci Konuşmacı, “Sarsıcı!” dedi. “Konuşmacı, hatırı sayılır bir baskı altında, çok iyi davranmışsınız. Ülgeli tavrının sıradışı olduğu ve araştırma gerektirdiğini kabul ediyorum. Bu arada, lütfen toplantıya katılın…”

Delarmi, “Bir saniye!” diye sözünü kesti. “Konuşmacı’nın açıklamasının doğu olduğuna nereden eminiz?”

Bu hakaret üzerine Gendibal’in burun delikleri açıldı, ama soğukkanlılığını korumayı başardı. “Zihnim açık.”

“Kapalı kalan açık zihinler de gördüm.”

Gendibal, “Hepimiz gibi, sizin de zihninizi her zaman denetim altında tutmanız gerektiğini göz önünde bulundurursak,” dedi, “bundan kuşku duymuyorum, Konuşmacı. Ancak, benim zihnim açık olduğunda gerçekten açıktır.”

Birinci Konuşmacı, “Artık daha fazla…” diyecek oldu.

Delarmi, “Sözünüzü kestiğimden dolayı özürlerimi sunarım, Birinci Konuşmacı,” dedi. “Kişisel ayrıcalık talebim olacak.”

“Ne çeşit bir ayrıcalık talebi, Konuşmacı?”

“Konuşmacı Gendibal, muhtemelen çiftçiyi ona saldırmaya kışkırtarak bizden birini cinayete teşebbüsle suçladı. Suçlama geri çekilmedikçe, benim gibi bu odadaki herkesin de —buna siz de dahilsiniz, Birinci Konuşmacı— olası bir katil olarak değerlendirilmesi gerekecek.”

Birinci Konuşmacı, “Suçlamayı geri çekecek misiniz, Konuşmacı Gendibal?” dedi.

Gendibal koltuğuna oturdu ve ellerini koltuk kenarlarına koyarak sahipliğini ilan edermiş gibi sıkıca kavradı ve, “Birisi, Ülgeli bir çiftçinin başkalarını da toplayarak, beni bu toplantıya gelirken kasıtlı bir biçimde yolumdan alı koymasını açıklar açıklamaz bunu yapacağım,” dedi.

Birinci Konuşmacı, “Belki binlerce sebep sayılabilir,” dedi. “Bu olayın araştırılacağını tekrarlıyorum. Şimdilik kaydıyla, Konuşmacı Gendibal ve şu andaki tartışmaya devam etmek adına suçlamanızı geri çekiyor musunuz?”

“Bunu yapamam, Birinci Konuşmacı. Yapabildiğimce hassas bir şekilde, zarar vermeden davranışını değiştirmenin yollarını bulmak için zihnini aramayı denerken uzun dakikalar harcadım ve başarısız kaldım. Zihni sahip olması gereken esneklikten yoksundu. Duyguları sanki yabancı bir zihnin etkisindeymişçesine sabitlenmişti.”

Delarmi ani bir gülümsemeyle, “Siz de bu yabancı zihnin bizden biri olduğunu düşünüyorsunuz, değil mi?” dedi. “Bizimle rekabet eden, bizden daha güçlü olan şu sizin esrarengiz örgütünüz olamaz mı?”

Gendibal, “Olabilir,” diye yanıtladı.

“Bu durumda sadece sizin bildiğiniz bu örgütün üyeleri olmayan bizler suçlu olamayız ve siz de suçlamanızı geri almak zorundasınız. Yoksa, buradakilerden birini bu garip örgütün denetimi altına girmekle suçluyor olabilir misiniz? Belki de bizden biri pek de göründüğü gibi değildir.”

Delarmi’nin kendisine ucunda ilmik bağlı bir ip uzattığının farkında olan Gendibal kayıtsızca, “Belki de,” dedi.

İlmeğe uzanan ve onu sıkmaya hazırlanan Delarmi, “Sizin şu gizli saklı, bilinmeyen, esrarengiz örgüt rüyanızın bir paranoya karabasanı olduğu anlaşılıyor,” dedi. “Ülgeli çiftçilerin etki altında kaldığı, konuşmacıların saklı denetim altında bulunduğu konusundaki paranoyak fantezinize uygun düşüyor. Buna karşın, ben sizin bu acayip düşünce tarzınızı bir süre daha takip etmeye istekliyim. Aramızdan kimin denetim altında olduğunu düşünüyorsunuz, Konuşmacı? Bu ben olabilir miyim?”

Gendibal, “Ben böyle düşünmüyorum, Konuşmacı,” dedi, “Benden kurtulmak için bu kadar dolaylı bir yol izlemeyi deneseydiniz, bana karşı duyduğunuz nefreti böylesine açığa vurmazdınız.”

Delarmi, “Belki de iç içe çifte bir kalleşlik, değil mi?” diye sordu. Neredeyse mırıldıyordu. “Paranoyak bir fantezide bu sık rastlanan bir yargıdır.”

“Öyle olabilir. Bu çeşit konularda siz benden daha deneyimlisiniz.”

Konuşmacı Lestim Gianni hararetle araya girdi. “Buraya bakın, Konuşmacı Gendibal. Konuşmacı Delarmi’yi aklıyorsanız, geri kalanımızı daha doğrudan suçluyorsunuz demektir. Bizden herhangi biri, ölmenizi arzulamak şöyle dursun, ne amaçla bu toplantıdaki varlığınızı geciktirmek isteyebilir?”

Gendibal, bu soruyu beklermiş gibi çabucak yanıtladı. “İçeri girdiğim sırada tartışılan nokta Birinci Konuşmacı’nın açıklamalarının tutanaktan silinmesiydi. Ben bu düşünceleri duyması mümkün olmayan tek konuşmacıydım. Ne olduklarını bilmeme izin verirseniz, ben de size benim geciktirilmemdeki nedenleri anlatabileceğimi düşünüyorum.”

Birinci Konuşmacı, “Sezginin ve psikotarih matematiğinin en uç noktada uygunsuz kullanımına dayanarak, Plan’ın tüm geleceğinin Birinci Vakıflı Golan Trevize’ın sürgününe bağlı olabileceğini ifade etmiştim… ve bu da Konuşmacı Delarmi ve diğerlerinin şiddetli karşı çıkışına yol açtı,” dedi.

Gendibal, “Diğer konuşmacıların söyledikleri kendi sorunlarıdır,” dedi. “Ben kendi payıma bu varsayıma katılıyorum. Trevize anahtardır. Birinci Vakıf tarafından aniden sürülmesini masum olamayacak kadar garip buluyorum.”

Delarmi, “Trevize’ın —ya da onu sürgün edenlerin— bu esrarengiz örgütün pençesinde olduğunu mu söylemek istiyorsunuz, Konuşmacı Gendibal?” dedi. “Belki de siz ve Birinci Konuşmacı —ve denetim altında olmadığımı ilan ettiğiniz benim— dışında herkes ve her şey onların denetimlerindedir.”

Gendibal, “Bu saçmalıklar yanıt gerektirmiyor,” dedi. “Bunun yerine bu konuda Birinci Konuşmacı ve benimle aynı fikirde olduğunu açıklamak isteyen konuşmacı olup olmadığını sormama izin verin. Birinci Konuşmacı’nın onayıyla aranızda dolaştırdığım matematiksel çözümlemeyi okudunuz sanırım.”

Bir sessizlik oldu.

Gendibal, “İsteğimi tekrarlıyorum,” dedi. “Kimse yok mu?”

Sessizlik devam etti.

Gendibal, “Birinci Konuşmacı, artık beni geciktirmek için bir nedeniniz var,” dedi.

Birinci Konuşmacı, “Açıklamanı netleştir,” dedi.

“Şu Birinci Vakıflı Trevize ile baş etme gerekliliğini ortaya koydunuz. Bu politikada önemli bir açılımı temsil ediyor ve konuşmacılar çözümlememi okudularsa, neler döndüğünü genel anlamda biliyorlardı. Bununla beraber, önerinizi toptan —hepsi beraber— reddettikleri takdirde, geleneğe göre daha ileriye gidemeyecektiniz. Ama tek bir konuşmacı bile sizi desteklese, yeni politikayı uygulayabileceksiniz. Çözümlememi okuyan herkesin bileceği üzere, ben de size arka çıkacak bir konuşmacıyım ve bu durumda her ne pahasına olursa olsun, Masa’dan uzak tutulmam gerekiyordu. Bu hile neredeyse başarılı oldu, ama şimdi buradayım ve Birinci Konuşmacı’yı destekliyorum. Onunla aynı fikirdeyim ve o da geleneğe uyarak on tane diğer konuşmacının reddini görmezden gelebilir.”

Delarmi yumruğuyla masaya vurdu. “Birinci Konuşmacı’nın ne salık vereceğinin, Konuşmacı Gendibal’in bunu destekleyeceğinin ve diğerlerinin ise buna karşı çıkacaklarının yine birileri, önceden bilmemeleri gereken birileri tarafından bilindiği ima ediliyor. Daha da ötesi bu açılımın, Konuşmacı Gendibal’in paranoyasına ilham veren örgütün hoşuna gitmeyeceği, bununla mücadele edecekleri ve bundan dolayı da bir veya daha çoğumuzun işbu örgütün denetimi altında olduğu ima ediliyor.”

Gendibal, “Sözlerimde ima var. Analiziniz mükemmel,” diye kabul etti.

Delarmi, “Kimi suçluyorsun?” diye haykırdı.

“Hiç kimseyi. Birinci Konuşmacı’yı konuyu ele almaya çağırıyorum. Örgütümüzde bize karşı çalışan birileri olduğu açık. İkinci Vakıf için çalışan herkesin baştan aşağı ruhsal analizden geçirilmesini öneriyorum. Konuşmacıların kendileri de dahil, herkesin. Ben ve Birinci Konuşmacı’nın bile.”

Masa toplantısı, o zamana kadar kayda geçenlerin hepsinden büyük bir kargaşa ve heyecana sahne oldu.

Birinci Konuşmacı sonunda toplantıyı bitirdiğinde, Gendibal —kimseyle konuşmadan— odasının yolunu tuttu. Konuşmacılar arasında bir tane bile dostu olmadığını, Birinci Konuşmacı’nın ona sağlayacağı destek her neyse, en iyi koşullarda bile isteksizce olacağını biliyordu.

Kendisi için mi, yoksa tüm İkinci Vakıf için mi korktuğunu bilemiyordu. Yaklaşan felaketin berbat tadı ağzındaydı.

2

Gendibal iyi uyuyamadı. Uykusundaki düşler ve uyandığındaki düşüncelerinin her ikisinde de Delora Delarmi ile kavga etti. Rüyalarından birinde onunla Ülgeli çiftçi Rufirant birbirlerine karışmış ve böylece Gendibal kendini, dev yumrukları ve iğne dişlerini ortaya koyan tatlı gülümsemesiyle üzerine yürüyen, azman bir Delarmi ile karşı karşıya bulmuştu.

Sonunda, her zamankinden geç uyandı. Kendini dinlenmiş hissetmiyordu ve sehpanın üstündeki alarm da sessizce çalmaktaydı. Dönüp düğmeye bastı.

“Evet. Ne var?”

“Konuşmacı!” Ses, olması gerektiğinden daha az saygılı çıkıyordu. Konuşan kat görevlisiydi. “Bir ziyaretçi sizinle konuşmak istiyor.”

“Ziyaretçi mi?” Gendibal randevu listesine bastı, ekran öğleden önce bir şey göstermiyordu. Zamana baktı, saat sabah 08:32 idi. Aksi bir tavırla, “Uzay aşkına, bu saatte mi, kimmiş?” diye sordu.

“İsim vermiyor, Konuşmacı.” Sonra belirgin bir hoşnutsuzlukla, “Şu Ülgelilerden biri, Konuşmacı,” diye ekledi. “Sizin davetinizle gelmiş.” Son cümle daha da açık bir hoşnutsuzlukla söylenmişti.

“Ben aşağı inene kadar, kabul odasında bekletin. Biraz zaman alacak.”

Gendibal acele etmedi. Duş alırken düşüncelere dalmıştı. Birisinin hareketlerini engellemek için Ülgeliler’i kullanması mantıklıydı… ama bunun kim olduğunu öğrenmek isterdi. Ayrıca Ülgeliler’in evine bu şekilde burunlarını sokmaları da neyin nesiydi? Bir çeşit karmaşık tuzak mı?

Seldon adına, Ülgeli bir çiftçi Üniversite’ye nasıl girerdi? Ne neden öne sürebilirdi? Gerçekte ne nedeni olabilirdi?

Bir an için silah almasının gerekip gerekmeyeceğini tarttı. Hemen ardından bunun gereksiz olduğuna karar verdi. Ne de olsa, Üniversite bölgesinde kendine bir zarar vermeden —ve bir Ülgeli kafasında kabul edilemez izler bırakmadan— tek başına herhangi bir çiftçiyi denetleyebileceğinden yeterince emindi.

Gendibal, önceki gün Karoll Rufirant’la yaşadığı olaydan aşrı etkilendiğine karar verdi. Bu arada, acaba gelen aynı çiftçi miydi? Belki artık —her kimin ya da neyinse— etki altında değildi, Gendibal’e yaptığından dolayı özür dilemek ve cezası neyse kabul etmek için gelmiş olabilirdi. Ama Rufirant nereye gideceğini, kime başvuracağını nasıl bilecekti?

Gendibal koridoru kararlı bir tavırla arşınladı ve bekleme odasına girdi. Şaşkınlık içinde durdu, sonra camlı bölmesinde meşgul numarası yapan görevliye döndü.

“Görevli, ziyaretçinin bir kadın olduğunu söylemedin.”

“Konuşmacı, bir Ülgeli demiştim,” dedi görevli usulca.

“Daha fazla ayrıntı istemediniz.”

“Asgari bilgi mi veriyorsun, görevli? Bunu senin temel özelliklerinden biri olarak anımsayacağım. (Görevlinin Delarmi tarafından atanıp atanmadığını da kontrol etmeliydi. Bundan sonra da çevresini saran memurlara, henüz çok yeni konuşmacılığının zirvesinden çok kolay gözden kaçan ‘aşağılıklar’a dikkat etmeyi hatırlaması gerekecekti.) “Boş bir toplantı odası var mı?”

Görevli, “Boş olan bir tek 4 numara var, Konuşmacı,” dedi. “Üç saat için boş kalacak.” Önce kısaca Ülgeli kadına, sonra da sahte bir masumiyetle Gendibal’e baktı.

“4 numarayı kullanacağız memur ve düşüncelerine dikkat etmeni tavsiye ederim.” Gendibal sert bir zihinsel darbe vurdu ve görevlinin kalkanı usulca kapandı. Gendibal daha düşük birini zihinsel tartaklamanın ona yakışmayacağını iyi biliyordu, ama bir üstüne karşı nahoş tahminlerini perdelemekten aciz birisi bunu alışkanlık haline getirmeye cesaretlendirilmemeliydi. Görevli birkaç saatliğine hafif baş ağrısı çekecekti. Bunu fazlasıyla hak etmişti.

3

Kadının adı hemen aklına gelmedi ve Gendibal kafasını daha fazla meşgul etmeye niyetli değildi. Her halükârda, kadın adının anımsanmasını bekleyemedi aslında.

“Sen…” diye huysuzlandı.

Bir solukta, “Ben Novi’yim, Efendi Somurtkan,” dedi. “Önceki ad Sura, ama ben kısaca Novi diye çağırılır.”

“Evet. Novi. Şimdi hatırladım; dün karşılaşmıştık. Beni savunduğunu unutmadım.” Üniversite bölgesinde Ülge aksanı kullanmaya gönlü razı olmuyordu. “Buraya nasıl geldin?”

“Efendi, mektup yazabileceğimi söylemiştiniz. ‘Konuşmacılar evi, daire 27’ demem gerektiğini demiştiniz. Ben de kendimi getirdim ve yazıyı gösterdim, kendi yazımı, Efendi.” Bunu utangaç bir çeşit gururla söylemişti. “Bu yazı kimin için, diye sordular, çağrılmanı o sakar kötülük başı Rufirant’a söylediğin zaman duymuştum. Stor Gendibal için olduğunu söyledim, Efendi Somurtkan.”

“Onlar da geçmene izin verdiler, öyle mi, Novi? Mektubu görmek istemediler mi?”

“Ben çok korktu. Belki bana acırlar diye düşündüm. Efendi Gendibal bana Somurtkanların Yeri’ni gösterme sözü verdi, dedim ve gülümsediler. Kapıdakilerden biri diğerine ‘Ona gösterecekleri bu kadarla kalmayacak’ dedi. Bana nereye gidileceğini gösterdiler ve başka yere gitmememi, yoksa anında dışarı atılacağımı söylediler.”

Gendibal hafifçe kızardı. Seldon aşkına, Ülgeli eğlencesine gereksinimi olduğunu düşünseydi, bunu bu kadar açıktan yapmazdı ve daha seçici olurdu. Sessizce kafasını sallarken, Trantorlu kıza baktı.

Oldukça genç görünüyordu, belki de ağır çalışmanın gösterdiğinden daha gençti. Ülgeli kadınların genelde çoktan evli oldukları yirmi beş yaşından daha yaşlı olamazdı. Örgülü koyu renk saçları evli olmadığını —aslında bakire olduğunu— simgeliyordu ve buna şaşırmamıştı. Dünkü yaptıkları bir şirret olarak olağanüstü yeteneğini göz önüne sermişti ve diliyle hızlı yumruklarına boyun eğmeyi göze alacak bir Ülgeli’nin kolayca bulanabileceğinden kuşkuluydu. Görünüşü de pek çekici değildi. Kendine çeki düzen vermek için girdiği tüm zahmetlere rağmen, yüzü köşeli ve ifadesiz, elleri kırmızı ve yumru yumruydu. Bedeninin görebildiği kadarı zarif olmaktan çok dayanıklıydı.

Dikkatli incelemesi karşısında alt dudağı seğirmeye başladı. Kızın utancını ve korkusunu açıkça duyumsadı ve ona acıdı. Dün gerçekten de işine yaramıştı ve önemli olan da buydu.

Cana yakın ve yatıştırıcı olmak isteyerek, “Demek, eee… Somurtkanları görmeye geldin, öyle mi?” dedi.

Kız koyu gözlerini iri iri açtı (oldukça güzeldiler). “Efendi, bana kızma, ama ben kendim somurtkan olmaya geldim.”

“Bir bilim insanı mı olmak istiyorsun?” Gendibal yıldırımla vurulmuşa döndü. “Kızım, bak…”

Duraksadı. Trantor adına, Trantorlular’ın somurtkan olarak adlandırdıklarından olmak için gerekli zekâ, eğitim ve beyinsel direnç düzeyini basit bir çiftçi kıza kim izah edebilirdi?

Ama Sura Novi heyecanla devam etti. “Ben okurum ve yazarım. Tam kitapları sonuna kadar okudum, hem de en başından itibaren. Hem bir somurtkan olmak için isteğim de var. Çiftçi karısı olmak istemiyorum. Ben çift sürecek bir kişi değilim. Çiftçiyle evlenmeyeceğim ya da çiftçi çocuğu doğurmayacağım.” Kafasını kaldırdı ve gururla konuştu. “Beni istediler. Çok defa. Her zaman, yok dedim. Kibarca, ama yok.”

Gendibal yalan söylediğini yeterince açık görebiliyordu. Onu isteyen olmamıştı, ama yüzünü ifadesiz tuttu. “Eğer evlenmezsen bu hayatta ne yapacaksın?”

Novi, avucunu masaya koydu. “Somurtkan olacağım. Ben çiftçi değilim.”

“Ya ben seni öyle yapamazsam?”

“O takdirde bir hiç olacağım ve ölmeyi bekleyeceğim. Somurtkan olmazsam, hayatta bir şey olamam.”

Bir an için, kızın beynini yoklamak ve isteğinin boyutunu bulmak için gizli bir arzu duydu. Ama böyle yapmak yanlış olurdu. Bir konuşmacı başkalarının aciz kafalarını altüst ederek kendini eğlendiremezdi. Diğer mesleklerde olduğu gibi, ruhsal denetim biliminin ve tekniğinin kuralları vardı. Ya da olmalıydı. (Görevliye vurduğu için birden kendini pişman hissetti.)

“Neden bir çiftçi olmayasın, Novi?” dedi. Bir parça denetlemeyle onu bu kadarından memnun hale getirebilir ve Ülgeli bir hödüğün onunla evlenmekten —ve kızın da onunla evlenmekten— mutlu olmasını sağlayabilirdi. Bunun bir zararı olmazdı. Onu mutlu da ederdi. Ama böylesi bir şey yasaya ters düşerdi ve bu yüzden düşünülemezdi.

Kız, “Ben olmam,” dedi. “Bir çiftçi salaktır. Toprak yığınlarıyla uğraşır ve kendisi de toprak yığını olur. Eğer çiftçi olursam, ben de toprak yığını olurum. Okumaya ve yazmaya zaman yok olur ve ben unuturum. Kafam,” elini şakağına koydu, “ekşi ve bayat olur. Hayır! Bir somurtkan farklıdır. Düşünceli!” (Gendibal, bu kelimeyle, “saygılı”dan çok “zeki”yi kastettiğine dikkat etti.)

“Bir somurtkan,” diye devam etti kız, “kitaplarla ve… ve isimlerin ne söylediğini unuttum.” Elini, ona rehberlik eden zihin ışınımları olmasa Gendibal’e hiçbir şey ifade etmeyecek bir çeşit anlaşılmaz kullanım yapar gibi, hareket ettirdi.

“Mikrofilmler,” dedi Gendibal, “mikrofilmleri nereden biliyorsun?”

Gururla, “Kitaplarda çok şey okudum,” diye açıkladı kız.

Gendibal daha fazla bilme arzusunu artık bastıramıyordu. Bu sıradışı bir Ülgeli’ydi, böylesi birinden bahsedildiğini hiç duymamıştı. Ülgeliler asla devşirilmezdi, ama Novi, mesela on yaş daha genç olsaydı…

Ne kadar yazık! Onu üzmeyecekti, onu en ufak biçimde bile üzmeyecekti, ama sıradışı zihinleri inceleyemeyecek ve onlardan öğrenemeyecekse, konuşmacı olmanın ne yararı vardı?

“Novi,” dedi, “biraz burada oturmanı istiyorum. Çok sessiz ol. Hiçbir şey söyleme. Bir şey söylemeyi bile düşünme. Sadece uykuya daldığını düşün. Anlıyor musun?”

Kızın korkusu bir anda geri döndü. “Neden bunu yapmak zorundayım, Efendi?”

“Çünkü bir somurtkana nasıl dönüşebileceğini düşünmek istiyorum.”

Eninde sonunda, ne okumuş olursa olsun, bir “somurtkan”ın gerçekte ne anlama geldiğini bilebilmesi olanaksızdı. Bundan ötürü bir bilim insanından ne anladığını bulmak gerekliydi.

Gerçekte dokunmadan duyumsayarak —insanın parmak izi bırakmadan, elini cilalı metal yüzeye koyması gibi— çok büyük bir dikkatle ve sonsuz bir hassaslıkla zihnine girdi. Kız için bir bilim insanı sürekli kitap okuyan biriydi. İnsanın neden kitap okuduğu konusunda en ufak bir fikri yoktu. Ona göre bir bilgin olmak —zihnindeki betimleme bildiği çalışmayı yapmaktı— gidip almak, taşımak, yemek pişirmek, temizlemek, emirleri yerine getirmek, ama bunları kitapların el altında olduğu, onları okumak için zaman bulabileceği ve çok belli belirsiz “bilgili hale geleceği” Üniversite bölgesinde yapmaktı. Sözün özü yapmak istediği bir hizmetçi olmaktı… onun hizmetçisi.

Gendibal kaşlarını çattı. Ülgeli kadın bir hizmetçi, üstelik çirkin, kaba saba, cahil, ucu ucuna okur yazar. Düşünülemez.

Onu başka tarafa yönlendirmeliydi. Arzularını bir çiftçi olmaktan hoşnut kalacak biçimde ayarlamanın bir yolu olmalıydı, iz bırakmayacak bir yol, Delarmi’nin bile şikayet edemeyeceği bir yol.

Yoksa Delarmi tarafından mı gönderilmişti? Tüm bunlar suçüstü yakalanıp görevden alınması için, onu bir Ülgeli’nin zihnini kurcalamaya çelen karmaşık bir plan mıydı?

Saçma. Paranoyak olma yolundaydı. Kızın basit aklının bir yerlerinde, ufacık bir zihin akıntısının yönünün değiştirilmesi gerekiyordu. Sadece küçük bir iteklemeye mal olacaktı.

Yasaya aykırıydı, ama zarar vermeyecek ve kimse de farkına varmayacak.

Duraksadı.

Geriye. Geriye. Geriye.

Uzay aşkına! Neredeyse gözünden kaçmıştı!

Bir yanılsamaya mı kurban gitmişti?

Hayır! Artık dikkatini çektiğinden daha açıkça algılayabiliyordu. Çok küçük bir uzantının düzeni değiştirilmişti… anormal bir düzeltme. O kadar kırılgan, o denli belirsizdi ki. Gendibal kızın zihninden çıktı. Usulca, “Novi,” dedi.

Kızın gözleri odaklandı. “Evet, Efendi?”

“Benimle çalışabilirsin. Seni bir somurtkan yapacağım…”

Gözleri parlayan kız, neşe içinde, “Efendi..,” dedi.

Anında anlamıştı. Kız ayaklarına kapanacaktı. Ellerini onun omuzlarına koydu ve sıkıca tuttu. “Hareket etme, Novi. Olduğun yerde kal… Kal!”

Yarı eğitilmiş bir hayvanla konuşur gibiydi. Emrinin anlaşıldığını görünce kızı bıraktı. Novi’nin üst kollarındaki kasların ne kadar sert olduğunu fark edebiliyordu.

“Bir somurtkan olmak istiyorsan, benim gibi davranmalısın,” dedi. “Bu her zaman sessiz, nazik konuşan, sana söylediğimi yapan biri olman anlamına gelir. Benim konuştuğum gibi konuşmayı da öğrenmelisin. Başka somurtkanlarla da karşılaşmak zorunda kalacaksın. Korkuyor musun?”

“Sen yanımda olursan ben kork… korkmam, Efendi.”

“Ben seninle olacağım. Ama öncelikle sana bir oda bulmalı, bir banyonun adına ayrılmasını, yemekhanede bir yer ve bir de giysiler ayarlamalıyım. Bir bilim insanına yakışan elbiseler giymelisin, Novi.”

Kız üzüntüyle, “Bunlar benim…” diye söze başlayacak oldu.

“Başkalarını temin ederiz.”

Novi için yeni bir elbise teminini bir kadından istemesi gerekecekti. Ülgeli’ye kişisel temizliğin basit temellerini öğretecek birine de ihtiyacı olacağını düşündü. Sonuçta, giysileri büyük olasılıkla sahip olduklarının en iyileriydi ve süslenmeye de çalışmıştı, ama üzerinde hâlâ hafifçe tatsız, farklı bir koku vardı.

Aralarındaki ilişkinin de iyi anlaşılmasını sağlamak zorundaydı. İkinci Vakıf’ın erkeklerinin (ve kadınlarının da) zevkleri için ara sıra Ülge’ye kaçamak yaptıkları herkesçe bilinen bir şeydi. Bu arada Ülgeli kafaları kurcalanmadığı sürece, kimsenin bunu sorun etmeye niyeti yoktu. Gendibal kendi adına böyle bir şey yapmaya hiç yeltenmemişti ve bunun nedeninin Üniversite’de bulduğundan daha kaba ve daha kokulu bir cinselliğe gereksinim duymaması olduğunu düşünmeyi tercih ediyordu. İkinci Vakıf’ın kadınları Ülgeliler’e göre soluk benizli olabilirlerdi, ama daha temizdiler ve tenleri de yumuşaktı.

Ama konu yanlış anlaşılır ve sadece Ülgeliler’e meyletmekle kalmayıp, onlardan birisini evine getiren bir konuşmacıya içinden gülenler çıkarsa, bu utanca katlanmak zorunda kalacaktı. Ama bu çiftçi kız, Sura Novi, şu andaki haliyle Konuşmacı Delarmi ve Masa’nın geri kalanıyla yapacağı kaçınılmaz düelloda zaferinin anahtarıydı.

4

Gendibal durumu, en azından durumun cinsellik taşımayan özelliğini biteviye açıkladığı kadın akşam yemeğinden sonra yanına getirinceye dek, Novi’yi bir daha görmedi. Kadın durumu anlamıştı… ya da en azından anlamakta başarısız kaldığını göstermeye cesaret edememişti ki, belki bu da aynı derecede iyiydi.

Novi şimdi önünde duruyordu. Çekingen, gururlu, utangaç, muzaffer… hepsi bir arada, bağdaşmaz bir karışım halinde.

“Çok güzel görünüyorsun, Novi,” dedi.

Ona verdikleri elbiseler üzerine şaşırtıcı ölçüde iyi oturmuştu ve hiç de komik durmadığı kesindi. Belini mi inceltmişti? Göğüslerini mi kaldırmıştı? Yoksa bütün bunlar çiftçi kılığında pek dikkat çekmediğinden miydi?

Kalçaları belirgindi, ama göze batmıyorlardı. Yüzü, doğal olarak yalın kalmaya devam etmişti, ama kır hayatının yanığı solunca ve tenine bakmasını öğrenince büsbütün çirkin gözükmeyecekti.

Eski İmparatorluk aşkına, bu kadın Novi’nin onun metresi olduğunu düşünüyordu. Kızı onun için güzelleştirmeye çalışmıştı.

Ama sonra düşündü: Eh, neden olmasın?

Novi, Konuşmacılar Masası ile yüz yüze gelmek zorunda kalacaktı ve ne kadar çekici görünürse, Gendibal de düşüncelerini o kadar kolay kabul ettirecekti.

Birinci Konuşmacı’nın iletisi ona eriştiğinde bunları düşünüyordu. İleti ruhbilimci bir toplumda sık görülen uygunluktaydı. Az ya da çok teklifsizlikle, “Rastlantı Etkisi” olarak isimlendirilmişti. Biri sizi belli belirsiz düşünürken, siz de onu belli belirsiz düşünürseniz, saniyeler içinde iki düşünceyi de keskin, kesin ve görünüşe göre eş zamanlı yapan, karşılıklı tırmanan bir uyarma gerçekleşiyordu.

Olgu, onu iyi anlayanlar için bile, özellikle de eğer ilk düşünceler bir ya da iki taraf açısından da fark edilmeden atlanacak kadar belirsizse, irkiltici olabiliyordu.

Gendibal, “Bu akşam seninle olamayacağım, Novi,” dedi. “Yapılması gereken somurtkan işlerim var. Okuma alıştırması yapabilmen için buraya bazı kitaplar gelecek. Herhangi bir konuda yardıma ihtiyacın olursa, sinyali nasıl kullanacağını sana göstereceğim… ve seni yarın göreceğim.”

5

Gendibal saygıyla, “Birinci Konuşmacı?” dedi.

Shandess sadece başını salladı. Suratsızdı ve yaşının tüm ağırlığı üstündeymiş gibi duruyordu. İçki içmeyen, ama sert bir içkiye hayır diyemeyen bir adam gibi görünüyordu. Sonunda, “Seni çağırdım…” dedi.

“Çağrıyı doğrudan alınca önemli olduğu sonucunu çıkardım.”

“Öyle. Şu senin avın —Birinci Vakıflı— Trevize…”

“Evet?”

“Trantor’a gelmiyor.”

Gendibal şaşırmış görünmedi. “Neden gelsin? Aldığımız bilgi Arz’ı arayan bir eski tarih profesörü ile beraber yola çıktığıydı.”

“Evet, efsanevi İlk Gezegen. Bu yüzden Trantor’a gelmeyecek. Sonuçta, Profesör Arz’ın nerede olduğunu biliyor mu? Ya sen? Ben? Var olduğundan ya da var olmuş olduğundan emin olabilir miyiz? Kuşkusuz gerekli bilgiyi —elde edilebilecekse— edinmek için bu Kütüphane’ye geleceklerdi. O zamana dek, durumun kriz düzeyinde olmadığını —Birinci Vakıflı’nın buraya geleceğini ve onun aracılığıyla bilmemiz gerekeni öğreneceğimizi— hissediyordum.”

“Ki bu da buraya gelmesine izin verilmemesinin asıl nedeni.”

“Ama bu takdirde, nereye gidiyor?”

“Bunu daha bulamadığımızı görüyorum.”

Birinci Konuşmacı, küskün bir sesle, “Bu konuda sakin görünüyorsun,” dedi.

Gendibal, “Böyle olmasının daha iyi olup olmadığını düşünüyorum,” dedi. “Trantor’a gelmesini onu el altında tutmak ve bir bilgi kaynağı olarak kullanmak üzere istiyorsunuz. Ancak, gitmek istediği yere yönelir ve aklına eseni yaparsa —onu gözden kaçırmamamız kaydıyla— kendinden daha da önemli olanları işe karıştırarak, daha önemli bilgilerin alınabilmesi için bir kaynak haline gelmez mi?”

Birinci Konuşmacı, “Bu yetmez,” dedi. “Beni bizim bu yeni düşmanımıza inandırdın, artık rahat duramam. Daha da kötüsü, kendimi Trevize’ı el altında tutmamız gerektiğine, yoksa her şeyi kaybedeceğimize inandırdım. Onun anahtar olduğu düşüncesinden kendimi kurtaramıyorum.”

Gendibal heyecanla, “Ne olursa olsun,” dedi, “kaybetmeyeceğiz, Birinci Konuşmacı. Sizin deyiminizi yeniden kullanırsam, şu Katır karşıtları bizim arkamızda fark edilmeden gömülü kalmaya devam etselerdi yenilebilirdik. Ama artık orada olduklarını biliyoruz. Artık körlemesine gitmiyoruz. Masa’nın bir sonraki toplantısında beraberce çalışırsak, karşı saldırıya geçebiliriz.”

Birinci Konuşmacı, “Sana çağrı yollamaya beni zorlayan Trevize meselesi değildi,” dedi. “Bu konu kişisel bir yenilgi gibi hissettiğim için, öncelikle gündeme geldi. Durumun bu yanını yanlış analiz ettim. Kişisel kırgınlığı genel politikanın önünde tutmam yanlıştı ve özür diliyorum. Başka bir şey var.”

“Daha mı ciddi, Birinci Konuşmacı?”

“Daha ciddi, Konuşmacı Gendibal.” Birinci Konuşmacı derin bir nefes aldı ve Gendibal sabırla karşısında dikilip beklerken, parmaklarıyla masada trampet çaldı.

Birinci Konuşmacı sonunda, darbeyi kolaylaştırırmış gibi yumuşak bir edayla konuştu: “Konuşmacı Delarmi tarafından çağrılan acil bir Masa toplantısında…”

“Sizin onayınız olmadan mı, Birinci Konuşmacı?”

“İstediği şey için, sadece üç diğer konuşmacının onayına gereksinimi vardı. Böylece yapılan acil toplantıda görevden alındın, Konuşmacı Gendibal. Konuşmacı konumuna layık olmamakla suçlandın ve yargılanman gerek. Üç yüzyıldır ilk defa bir konuşmacıya karşı görevden alma kararı veriliyor…”

Gendibal, her türlü öfke belirtisini bastırmaya çalışarak, “Kuşkusuz siz benim görevden alınmam için oy vermediniz,” dedi.

“Vermedim, ama tek başıma kaldım. Masanın geri kalanı oy birliğine vardı ve ona karşı bir oy kullanıldı. Görevden alınmanın kabul edilmesi için gerekli olan, senin de bildiğin üzere, Birinci Konuşmacı dahil sekiz ya da o hariç on tanedir.”

“Ama ben orada değildim.”

“Oy veremezdin.”

“Kendimi savunmak üzere konuşabilirdim.”

“Bu aşamada konuşamazdın. Önceki örnekler ender, ama açıktır. Elbette, olabildiğince kısa sürede yapılacak olan duruşmada savunman alınır.”

Gendibal düşüncelere dalıp başını öne eğdi. “Bu beni fazla endişelendirmiyor, Birinci Konuşmacı. İlk baştaki içgüdünüz, sanırım doğruydu. Trevize konusu öncelik arz ediyor. Buna bağlı olarak duruşmayı ertelemenizi önerebilir miyim?”

Birinci Konuşmacı elini kaldırdı. “Konuşmacı, durumu anlamadığın için seni suçlamıyorum. Görevden alma o kadar ender bir olaydır ki, ben de ilgili yasal işlemlere göz atmak zorunda kaldım. Hiçbir şey bundan öncelikli olamıyor. Başka her şeyi erteleyip doğrudan duruşmaya bakmamız gerekiyor.”

Gendibal yumruklarını masaya koydu ve Birinci Konuşmacı’ya doğru eğildi. “Ciddi olamazsınız.”

“Yasa böyle.”

“Yasanın açık ve belirgin bir tehlikenin yolunda durmasına izin verilemez.”

“Konuşmacı Gendibal, Masa açısından sen açık ve belirgin bir tehlikesin. Hayır, beni dinle! Söz konusu yasa, hiçbir şeyin bir konuşmacının yozlaşması ya da yetkisini kötüye kullanmasından daha önemli olamayacağı inancına dayandırılmıştır.”

“Ama, Birinci Konuşmacı, ben iki konuda da suçlu değilim ve siz de bunu biliyorsunuz. Olup biten, Konuşmacı Delarmi’nin bana karşı güttüğü kişisel kan davasından ibaret. Yetkiyi kötüye kullanmak diye bir suç varsa, bu suçu o işledi. Benim suçumsa kendimi popüler kılmaya hiç çaba harcamamış —bu kadarını kabul ederim— ve bunayacak kadar yaşlı, ama gücü olacak kadar genç budalalara çok az dikkat etmiş olmam.”

“Benim gibi mi, Konuşmacı?”

Gendibal içini çekti. “Görüyor musunuz, yine aynı hatayı işledim. Sizi kastetmiyordum, Birinci Konuşmacı. Pekâlâ, o zaman hemen bir duruşma düzenleyelim. Yarın yapalım. Daha da iyisi bu gece. Bunu bitirelim ve Trevize konusuna geçelim. Beklemeyi göze alamayız.”

Birinci Konuşmacı, “Konuşmacı Gendibal,” dedi. “Durumu hâlâ daha anlamadığınızı görüyorum. Bundan önce de görevden almalar oldu… çok değil, sadece iki kez. İkisi de hüküm giymediler. Ancak, sen hüküm giyeceksin! Bu durumda ise daha fazla Masa üyesi kalmayacaksın ve kamu politikasında söz söyleme yetkin olmayacak. Aslına bakılırsa, meclisin yıllık oturumunda bile oy hakkın olmayacak.”

“Ya siz bunun önüne geçmek için bir şey yapmayacak mısınız?”

“Yapamam. Oy birliğiyle karar verilecek. Bu takdirde konuşmacıların görmekten çok hoşlanacaklarını düşündüğüm şeyi yapıp istifamı vermeye zorlanırım.”

“Delarmi de Birinci Konuşmacı olur, değil mi?”

“Bu kesinlikle güçlü bir olasılık.”

“Ama bunun gerçekleşmesine izin verilmemeli.”

“Tamamen! İşte bu nedenle hüküm giymen için oy vermek zorundayım.”

Gendibal derin bir iç çekti. “Hemen yargılanmak istiyorum.”

“Savunmanı hazırlayacak zamanın olmalı.”

“Ne savunması? Savunma falan dinlemeyecekler. Yargısız infaz!”

“Masa’nın iddiasını hazırlamak için zamana ihtiyacı var.”

“İddiaları da, ihtiyaçları da yok. Kafalarında bana hükmü vermişler ve daha fazlasına gereksinim duymuyorlar. Aslında bir sonraki gündense, yarın —yarındansa bu gece— bana hüküm giydirmeyi tercih ederler. Hemen yargılanmak istediğimi onlara iletin.”

Birinci Konuşmacı ayağa kalktı. Masanın iki yanından birbirlerine baktılar. Birinci Konuşmacı, “Neden bu kadar acele ediyorsun?” diye sordu.

“Trevize konusu beklemez.”

“Bir kere hüküm giydikten ve ben birleşmiş Masa karşısında zayıf düşürüldükten sonra bu neye yarayacak?”

Gendibal heyecanla fısıldadı. “Korkmayın! Her şeye karşın, hüküm giymeyeceğim.”

9. KISIM

ÜST UZAY

1

Trevize, “Hazır mısın, Janov?” diye sordu.

Pelorat göz gezdirdiği kitaptan kafasını kaldırdı ve, “Sıçrama için mi demek istiyorsun, eski dostum?” dedi.

“Üst uzay sıçraması için. Evet.”

Pelorat yutkundu. “Bunun hiçbir şekilde rahatsızlık vermeyeceğine eminsin. Korkmanın aptalca olduğunu biliyorum, ama kimsenin asla görmediği ya da algılamadığı, bedenden ayrı takyonlara indirgeneceğim düşüncesi…”

“Hadi, Janov, bu mükemmelleştirileli çok oldu. Şerefim üzerine yemin ederim! Sıçrama, senin de söylediğin gibi yirmi iki bin yıldan bu yana kullanılıyor ve üst uzayda bir tek kaza olduğunu bile duymadım. Üst uzaydan çıkışta kendimizi rahatsız bir yerde bulabiliriz, ancak bu durumda kaza —biz takyonlara ayrılmışken değil— uzayda olur.”

“Bu kadarı bana küçük bir avuntu gibi geliyor.”

“Hatalı bir şey de olmayacak. Sana gerçeği söylemem gerekirse, sıçramayı sana söylemeden gerçekleştirmeyi düşünüyordum, böylece yapıldığını hiç bilmeyecektin. Ancak her şeyi düşününce, bu deneyimi bilinçli olarak yaşamanın, hiçbir türde sorun yaşanmadığını görmenin ve ardından da bunu toptan unutmanın senin için daha iyi olacağına karar verdim.”

Pelorat kararsızca, “Eh..,” dedi. “Sanırım haklısın, ama dürüst olmak gerekirse, acelem yok.”

“Seni temin…”

“Hayır, hayır, eski dostum, güvencelerini doğrudan kabul ediyorum. Sadece… Santerestil Matt’ı hiç okudun mu?”

“Tabii. Ben cahil değilim.”

“Kuşkusuz. Kuşkusuz. Sormam yersizdi. Hatırlıyor musun?”

“Bellek kaybına da uğramadım.”

“İnsanları kırmak için özel bir yeteneğim varmış gibi görünüyor. Tüm demek istediğim, Santerestil ve arkadaşı Ban’ın, Gezegen 117’den uzaklaştığı ve uzayda kaybolduğu sahnelerin aklımdan bir türlü çıkmadığı. Yıldızların arasındaki derin sessizlik ve değişmezlikte tembelce kayan o tam anlamıyla büyüleyici sahneleri… Biliyor musun, asla inanmamıştım. Onları sevmiştim ve duygulanmıştım, ama gerçekten asla inanmamıştım. Ama şimdi uzayda bulunma fikrine alıştıktan sonra, bunu ben kendim yaşıyorum ve aptalca, biliyorum, ama bu duygudan vazgeçmek istemiyorum. Sanki Santerestil’mişim gibi…”

Sabrının sonuna gelen Trevize, “Ben de Ban’ım,” deyiverdi.

“Bir bakıma. Dışarıdaki sönük yıldızların küçük serpintileri tabii ki küçülmekte olan, ama göremediğimiz güneş dışında hareketsiz. Galaksi, değişmeden soluk haşmetini koruyor. Uzay sessiz ve dikkatimi dağıtacak bir şeyim yok…”

“Benim dışımda.”

“Senin dışında. Ama sonuçta, Golan, aziz dostum, seninle Arz hakkında konuşmak ve sana tarih öncesini bir parça olsun öğretmeye çalışmanın kendine özgü hoşlukları da var. Bunun da sona ermesini istemiyorum.”

“Sona ermeyecek. En azından hemen. Sıçramayı yapıp, kendimizi bir gezegenin yüzeyinde bulacağımızı düşünmüyorsun, değil mi? Hâlâ daha uzayda olacağız ve sıçrama ölçülebilir bir zaman almayacak. Herhangi bir yüzeye varmadan önce bir hafta geçirebiliriz, ondan dolayı gevşe.”

“Yüzey derken kuşkusuz ki Gaia’yı kastetmiyorsun. Sıçramadan çıkınca Gaia’nın yakınlarında olamayız.”

“Bunu biliyorum, Janov, ama verdiğin bilgi doğruysa, doğru sektörde olacağız. Değilse… eh…”

Pelorat asık suratla, kafasını salladı. “Gaia’nın koordinatlarını bilmiyorsak, doğru sektörde olmanın ne yararı dokunur?”

Trevize, “Janov, Terminus’ta olduğunu, Argyropol kentine doğru yol aldığını ve kıstakta bir yerlerde olması dışında, bu kentin nerede olduğu hakkında bir şey bilmediğini düşün,” dedi. “Bir kere kıstağa geldiğinde, ne yaparsın?”

Pelorat, olağanüstü karmaşık bir yanıt vermesinin zorunlu olduğunu düşünürmüş gibi sakınarak bekledi. Sonunda vazgeçip, “Sanırım birine sorarım,” dedi.

“Kesinlikle! Yapılacak başka ne var ki? Şimdi, hazır mısın?”

“Şimdi mi, demek istiyorsun?” Pelorat ayağa fırladı, duygudan yoksun boş suratına endişe denebilecek bir ifade gelmişti. “Ne yapmam gerekiyor? Oturmak mı? Ayakta mı duracağım? Ne?”

“Zaman ve uzay aşkına, Pelorat, bir şey yapman gerekmiyor. Sadece bilgisayarımı kullanabilmem için benimle odama gel, sonra otur veya ayakta dur ya da dolaş. Önerim ekranın önüne oturman ve izlemendir. İlgi çekici olacağı kesin. Hadi!”

Kısa koridoru adımlayarak Trevize’ın odasına gittiler ve Trevize bilgisayarın başına geçti. Birdenbire, “Bunu yapmak ister misin, Janov?” diye sordu. “Sana rakamları vereceğim ve bütün yapman gereken onları düşünmek olacak. Bilgisayar gerisini halledecek.”

Pelorat, “Hayır, sağ ol,” dedi, “bilgisayar bir biçimde benimle uyumlu çalışmaz, sadece deneyim kazanmam gerektiğini söyleyeceğini biliyorum, ama ben buna inanmıyorum. Golan, senin zihninde bir şey var…”

“Aptal olma.”

“Hayır, hayır. Bu bilgisayar tam sana uyum sağlıyor gibi görünüyor. Bağlandığınızda, o ve sen, tek bir organizma haline geliyorsunuz. Ben bağlandığımdaysa, ilişkiye geçen iki nesne oluyor… Janov Pelorat ve bilgisayar. Aynı şey değil.”

Trevize, “Saçma,” dedi. Zaman az da olsa bu düşünceden zevk almıştı ve bilgisayarın el koyma yerlerini sevecen parmak uçlarıyla okşadı.

Pelorat, “Bu yüzden ben bakmayı tercih ederim,” dedi. “Demek istiyorum ki, hiç olmamasını isterdim, ama olacağına göre baksam daha iyi ederim.” Gözlerini tedirginlikle ekrana ve fondaki, soluk yıldızların ince tozunda görünen sisli galaksiye dikti. “Sıçrama olacağı zaman bana haber ver.” Yavaşça duvara dayandı ve kendini emniyete aldı.

Trevize gülümsedi. Ellerini yerlerine koydu ve zihinsel kaynaşmayı hissetti. Bu işlem günbegün daha rahat ve aynı zamanda daha yakın gerçekleşiyordu ve Pelorat’ın söylediğine ne kadar burun kıvırsa da, aslında onu hissediyordu. Koordinatları bilinçli olarak düşünmesine pek gerek olmadığı geçti zihninden. Bilgisayar neredeyse, bilinçli “anlatım” süreci olmadan, onun ne istediğini biliyormuş gibiydi. Bilgiyi doğrudan beyninden alıyordu.

Ama Trevize ona “anlattı” ve sonra da sıçramadan önce iki dakika süre istedi.

“Tamam, Janov. İki dakikamız var: 120… 115… 110… Sadece ekrana bak.”

Pelorat, ağzının kenarlarındaki hafif bir gerilmeyle ve soluğunu tutarak, baktı.

Trevize usulca, “15… 10… 5… 4… 3… 2… 1… 0…” dedi.

Algılanabilen bir hareket ya da belirgin herhangi bir duyu olmadan, ekrandaki görüntü değişti. Yıldızlar belirgin ölçüde sıklaşmış ve galaksi ortadan kaybolmuştu.

Söze başlayan Pelorat oldu. “Bu muydu?”

“Ne miydi? Ürktün. Ama bu senin hatandı. Kabul et. Hiçbir şey hissetmedin.”

“Kabul ediyorum.”

“İşte hepsi buydu. Üst uzay yolculuğunun daha yeni olduğu —her halükârda, kitaplara göre— eski günlerde acayip bir iç duygu olur ve bazıları baş dönmesi ya da bulantı hissedermiş. Belki psikosomatik bir olguydu, belki de değildi. Her neyse, üst uzayda daha çok deneyim kazandıkça ve daha iyi donanımla bu durum azaldı. Bu gemideki gibi bir bilgisayarla her türlü etki duyum düzeyinin aşağısında kalır. En azından ben böyle düşünüyorum.”

“Kabul etmem gerekir ki, ben de aynısını düşünüyorum. Neredeyiz, Golan?”

“Sadece bir adım ötede. Kalgan bölgesinde. Daha gidilecek çok yol var ve bir başka hareket yapmadan önce, sıçramanın kesinliğini kontrol etmeliyiz.”

“Benim canımı sıkan şu: Galaksi nerede?”

“Çepeçevremizde, Janov. Artık onun içindeyiz. Ekranı gerektiği gibi odaklarsak, daha uzak kesimlerini gökyüzü boyunca ışıklı bir şerit olarak görebiliriz.”

Pelorat neşeyle haykırdı: “Samanyolu! Neredeyse her dünya onu kendi göğünde betimler, ama bu bizim Terminus’tan görmediğimiz bir olgu. Onu bana göster, eski dost!”

Ekran, karşısındaki yıldız alanında yüzüyormuş hissi vererek yana yattı, sonra kalın, incimsi parlaklık bu alanı hemen hemen doldurdu. Ekran onu önce incelir, sonra da kabarırken etrafından dolanarak takip etti.

Trevize, “Galaktik merkez yönünde daha kalındır,” dedi. “Sarmal kollardaki karanlık bulutlardan dolayı, olabileceği kadar kalın ya da parlak görünmez. Çoğu meskûn dünyadan buna benzer bir şeyler görürsün.”

“Arz’dan da.”

“Bu ayırt edici bir durum değil. Kimlik saptamada kullanabileceğimiz bir özellik olmayacak.”

“Tabii ki değil. Ama biliyorsun… Bilim tarihini araştırmadın, değil mi?”

“Doğal olarak biraz gördüysem de gerçekten araştırmış değilim. Yine de soracağın sorular varsa, benim uzman olmamı bekleme.”

“Bu sıçramayı yapmak kafamı her zaman kurcalayan bir şeyi aklıma getirdiğinden soruyorum. Uzay üstü yolculuğun olanaksız olduğu ve hız söz konusuyken boşlukta ışık hızında yol almanın kesin bir sınırının bulunduğu bir evren tanımlaması kurmak mümkün.”

“Kesinlikle.”

“Bu koşullar altında evrenin yapısı, bizim az önce tamamladığımız gibi bir yolculuğu, bir ışık demetinin kat edeceği süreden daha kısa bir zamanda gerçekleştirmeye izin vermeyecektir. Bu yolculuğu biz de ışık hızında yaparsak, zamanın bizim için geçişi, evrende normalde geçen zamana denk düşmez. Bu nokta, diyelim ki Terminus’tan kırk parsek uzakta olsa, o takdirde biz bu noktaya ışık hızıyla gidersek, zaman kaymasını hissetmeyiz… ama Terminus ve bütün galakside yaklaşık yüz otuz yıl geçmiş olur. Şimdiyse, ışık hızında değil, ışık hızının binlerce kere daha fazlası bir hızla yolculuk ettiğimiz için, hiçbir yerde zaman kayması olmuyor. En azından ben öyle umuyorum.”

Trevize, “Olanjen Üst Uzay Kuramı’nın matematik denklemlerini önüne sermemi bekleme. Söyleyebileceklerimin tamamı, normal uzayda ışık hızıyla seyredersen, tanımladığın üzere zamanın parsek başına 3.26 yıl oranında geçeceğidir. Bilgimiz kadarıyla insanlığın tarih öncesinden beri —bunun senin alanına girdiğini düşünsem de— kavramış olduğu Görecelilik Evreni olarak adlandırılan olgu geçerli ve kuralları da hâlâ yürürlükte kalır. Buna karşın, biz üst uzay sıçramalarımızda, görecelilik kuramının işleyişinin dışındaki koşullarda hareket ederiz ve burada kurallar farklıdır. Üst uzay açısından galaksi küçük bir nesnedir —ideal olarak boyutsuz bir nokta— ve hiçbir görecelilik etkisi yoktur.

“Aslında, uzay bilimin matematiksel formülleştirmesinde galaksi için iki simge bulunur: ışık hızının olası üst sınırı olduğu, görecelilik galaksisi için Gr ve hızın tüm anlamını yitirdiği “üst uzay galaksisi” için de Gh. Üst uzay bakımından tüm hızların değeri sıfırdır ve biz hareket etmeyiz; uzayın kendisine göre hız sonsuzdur. Konuyu bundan bir katre olsun daha fazla anlatamam.

“Ah, bir de kuramsal fiziğin en güzel şakalarından birisi de Gr’de anlamı olan bir simge ya da değeri, Gh’daki bir denklemin içine yerleştirmek veya bunun tersini yapmak ve çözmesi için bir öğrenciye vermektir. Öğrencinin bu tuzağa düşmesi olasılığı çok yüksektir. Genellikle oflaya puflaya orada takılır kalır, sonunda iyiliksever bir abisi ona yardım edene kadar hiçbir şeyin işe yaramadığını görüp boşa ter döker. Bir seferinde ben de bu tuzağa düşmüştüm.”

Pelorat bir süre onun söylediklerini ciddi ciddi tarttı, sonra kafası karışmış bir halde, “Ama hangisi gerçek galaksi?” diye sordu.

“Ne yaptığına bağlı olarak, her ikisi de. Terminus’ta olsan karada yol almak için bir arabayı ve denizde gitmek için bir gemiyi kullanabilirdin. Koşullar her açıdan farklıdır, öyleyse hangisi gerçek Terminus’tur, kara mı, deniz mi?”

Pelorat kafasını iki yana salladı. “Benzetmeler her zaman tehlikelidir,” dedi, “ama üst uzay üzerine daha fazla kafa yorup aklımı ziyan etmektense, bu açıklamayı kabul etmeyi tercih ederim. Şu anda yaptıklarımız üstüne yoğunlaşacağım.”

Trevize, “Hali hazırda yaptıklarımızı,” dedi, “Arz’a doğru bir ilk adım olarak düşün.”

İçinden ise, “Daha başka nelere acaba?” diye geçirdi.

2

Trevize, “Eh,” dedi, “bir günü ziyan ettim.”

“Ha?” Özenli endekslerinden kafasını kaldıran Pelorat, “Neden?” diye sordu.

Trevize kollarını açtı. “Bilgisayara güvenmedim. Cesaret edemedim, bu yüzden şimdiki konumumuzu sıçramada hedeflediğimizle karşılaştırdım. Farklılık ölçülemeyecek kadar küçüktü. Algılanabilecek bir hata yok.”

“Bu iyi, öyle değil mi?”

“İyiden de öte. İnanılmaz. Böylesi bir şeyi daha önce hiç duymadım. Her biçimde ve her tür araçla sıçramalar yaşadım ve yönlendirdim. Okulda bir el bilgisayarıyla çalışmak zorundaydık, sonra kontrol için hiper-izleyiciye gönderirdik. Tabii ki —masrafı bir yana— diğer tarafta kolayca bir yıldızın göbeğine gömebileceğim için bir gemiye gönderemezdim.”

Trevize, “Elbette, asla bu kadar kötü bir sonuç almadım,” diye devam etti. “Ama önemlice bir hata her zaman olurdu. Uzmanlar bile hep bazı hatalar yaparlar. Bu kadar çok değişken bulunduğundan dolayı hata çıkması da beklenir. Şöyle anlatayım; uzayın geometrisi baş edilmeyecek kadar karmaşıktır ve üst uzay tüm bu karmaşıklığın üzerine kendisininkini de katar, sonunda anladığımızı söylemek bile yersiz olur. Bu nedenle, buradan Sayşel’e tek sıçrama yapmak yerine adım adım ilerlemek zorunda kalırız. Hatalar mesafe arttıkça daha da kötüleşir.”

Pelorat, “Ama bu bilgisayarın hata yapmadığını söyledin,” dedi.

“Bir hata yapmadığını söyledi. Önceden hesaplanan konumumuzla şu andaki konumumuzu karşılaştırmasını emrettim… ‘istenmiş olana’ karşı ‘şimdi bulunduğumuz’. Ölçülebilir sınırlar içinde ikisinin de aynı olduğunu söyledi ve ben de düşündüm: Ya yalan söylüyorsa?”

Pelorat o ana kadar yazıcısını elinde tutuyordu. Artık bırakmıştı ve sarsılmış görünüyordu. “Şaka mı ediyorsun? Bilgisayarlar yalan söylemez. Yani arızalı olduğunu düşünmüyorsan.”

“Hayır, benim düşündüğüm bu değildi. Uzay aşkına! Yalan söylediğini düşündüm. Bu bilgisayar öylesine ileri ki, onu bir insandan —belki üstün bir insandan— farklı düşünemiyorum. Gururlu olacak —ve belki de yalan söyleyecek— kadar insan. Ona üst uzaydan geçerek, Sayşel Birliği’nin başkenti Sayşel gezegeninin yakınında bir konuma gelmesi için rota çıkartması emrini verdim. Rotayı yirmi dokuzuncu aşamasına kadar çizdi, bu da en beterinden küstahlığın ta kendisi.”

“Neden küstahça olsunmuş?”

“Birinci sıçramadaki hata ikinci sıçramayı çok daha az kesin hale getirir ve katlanan hata üçüncü sıçramayı bayağı sallantılı ve güvenilmez kılar ve bu böyle devam eder. Yirmi dokuz aşamanın tümünü birdenbire nasıl hesap edersin? Yirmi dokuzuncu sıçrama galaksinin herhangi bir yerine çıkabilir. Bu yüzden sadece ilk adımı hesaplamasını emrettim. Böylece, devam etmeden önce kontrol edebilecektim.”

Pelorat içtenlikle, “Tedbirli bir yaklaşım,” dedi. “Onaylıyorum!”

“Evet, ama birinci adımı attıktan sonra, bilgisayar kendisine güvenmediğim için bana kırılmış olabilir mi? Sorduğum zaman bana hata olmadığını söyleyerek gururunu kurtarmaya kalkışır mı? Bir yanlışı kabul etmesinin, kusurlu olmaya rıza göstermesinin olanaksız olduğunu düşünebilir mi? Durum böyleyse, kendimizi bilgisayarımız yok farz etsek daha iyi ederiz.”

Pelorat’ın uzun ve yumuşak yüzü karardı. “Bu durumda, ne yapabiliriz, Golan?”

“Benim yaptığımı yapabiliriz… bir günü heba ederiz. Olabilecek en ilkel yöntemlerle —teleskopla inceleme, fotoğraf çekme ve elle ölçüm— çevredeki birçok yıldızın konumlarını denetledim. Bir hata var mı diye, var olan her bir konumu hedeflenen konumla karşılaştırdım. Bütün bu çalışmalar bütün günümü aldı ve posamı çıkardı.”

“Evet, ama ne oldu?”

“Koskoca iki hata buldum ve bunları yeniden kontrol ettiğimde benim hesaplarımda yer aldıklarını gördüm. Yanlışları ben yapmıştım. Hesaplarımı düzelttim, sonra sırf aynı yanıtlarla bağımsız olarak ne çıkacağını görmek için bunları en baştan bilgisayara yükledim. Çok daha fazla basamakta hesaplaması haricinde benim sonuçlarım doğru çıktı ve bunlar bilgisayarın hata yapmadığını gösterdi. Bilgisayar kendini beğenmiş bir Katır çocuğu olabilir, ama kendini beğenmek için yeterli nedeni var.”

Pelorat, tuttuğu nefesini verdi. “Eh, bu iyi.”

“Evet gerçekten de! Bu yüzden onun öteki yirmi sekiz adımı atmasına izin vereceğim.”

“Hepsini bir seferde mi? Ama…”

“Hepsi bir seferde değil. Kaygılanma. Daha tedbiri o kadar elden bırakmadım. Adımları teker teker atacak, ama her aşamadan sonra etrafı denetleyecek ve hoş görülebilir sınırlar içinde olduğuna karar verirse, bir sonrakine geçecek. Çok büyük bir hata bulduğu her sefer —ve inan bana, sınırı hiç de geniş tutmadım— durmak ve kalan aşamaları yeniden hesap etmek zorunda kalacak.”

“Bunu ne zaman yapacaksın?”

“Ne zaman mı? Hemen şimdi. Bak, sen kitaplığının diziniyle uğraşıyordun…”

“Ah, ama bunu yapma fırsatı çıktı da ondan, Golan. Yıllardır yapmak istiyordum, ama araya hep bir şeyler girdi.”

“İtirazım yok. Devam et, işini yap, kaygılanma. Dizin çıkartmaya yoğunlaş. Diğer işlerle ben ilgilenirim.”

Pelorat başını salladı. “Saçmalama. Bu iş bitene kadar rahatlayamam. Ödüm patladı.”

“O halde, sana anlatmasam daha iyi olurdu. Ama birine anlatmalıydım ve burada bulunan tek kişi de sensin. Dürüstçe açıklamama izin ver. Yıldızlararası uzayda mükemmel bir yere gelmemiz ve buranın da hızla giden bir göktaşı ya da minik bir kara delik tarafından işgal ediliyor olması, tüm bunların neticesinde de geminin mahvolması ve bizim de ölmemiz olasılığı her zaman var. Böylesi şeyler —kuramsal olarak— gerçekleşebilir.

“Ancak, bu olasılık çok küçüktür. Eninde sonunda, evde olabilirsin, Janov —filmlerin ve incelemen üzerinde çalışıyor veya yatağında uyuyor olabilirsin— bir göktaşı Terminus atmosferinden geçerek senin kafana düşebilir ve sen de ölürsün. Ama bunun gerçekleşmesi olasılığı yok denecek kadar azdır.

“Aslında uzay üstü bir sıçrama sırasında, öldürücü bir nesnenin yoluna çıkması olasılığı, evinde bir göktaşı tarafından öldürülme olasılığından çok daha düşüktür. Tüm uzay üstü yolculuklar tarihinde bu yoldan kaybolan bir gemi duymadım. Diğer her çeşit tehlike —bir yıldızın ortasında belirmek gibi— daha da düşüktür.”

Pelorat, “Bunları bana neden anlatıyorsun, Golan?” dedi.

Trevize duraksadı, sonra düşünceyle başını eğdi ve sonunda, “Bilmiyorum… Yo, hayır, biliyorum!” diye yanıt verdi. “Bir felaket olasılığı ne kadar küçük olursa olsun, yeterince çok sayıda insan şansını denerse, felaket eninde sonunda gerçekleşir diye düşünmekteyim. Hiçbir şeyin yanlış gitmeyeceğine ne kadar emin olsam da, içimde ‘belki bu sefer sorun çıkabilir’ diyen dırdırcı küçük bir ses var. Bu da kendimi suçlu hissetmeme yol açıyor. İşte bu. Janov, bir şeyler yanlış giderse, beni affet!”

“Ama, Golan, aziz dostum, yanlış giden bir şeyler olursa ikimiz de hemen oracıkta ölürüz. Affetme veya özür kabul etme imkânım olmaz.”

“Bunu anladığım için beni şimdi affetmeni istiyorum. Affeder misin?”

Pelorat gülümsedi. “Nedendir bilmiyorum, ama bu beni neşelendiriyor. Bunda gülünç bir şeyler var. Golan, tabii ki seni affederim. İnsanoğlunun edebiyatında öteki dünyaya ilişkin bir sürü söylence var ve böylesi bir yer varsa —sanırım bu olasılık minik bir kara deliğe inmek kadar ya da daha azdır— ve her ikimiz de aynı yere düşersek, o zaman elinden gelenin en iyisini yaptığına ve ölümümün senin suçun olmadığına şahitlik edeceğim.”

“Sağ ol! Şimdi içim rahat. Şansımı denemeye hazırım, ama senin de aynı tehlikeyi paylaşman hoşuma gitmiyordu.”

Pelorat, arkadaşının elini sıktı. “Biliyorsun, Golan, seni tanıyalı bir haftadan az bir zaman oldu ve bu konularda çabuk karar vermemem gerektiğini düşünüyorum, ama muhteşem bir adam olduğun fikrindeyim. Şimdi şu işi yapalım da bitsin.”

“Tamam! Yapmam gereken tek şey şu küçük düğmeye basmak. Bilgisayara talimatı verildi ve o da benim, “Başla!” gibi bir şeyler dememi bekliyor. Sen yapmak ister miydin?”

“Asla! O senin! O senin bilgisayarın.”

“Pekâlâ. Bu da benim sorumluluğum. Görüyorsun ya, hâlâ sorumluluktan kaçmaya çalışıyorum. Gözünü ekranda tut.”

Trevize, elleri hiç titremeden ve son derece dürüst bir gülümsemeyle düğmeye bastı.

Anlık bir duraklama oldu ve sonra yıldız alanı değişti… ve yeniden değişti… ve yeniden değişti. Yıldızlar ekranda giderek daha sık ve daha parlak görünmekteydi.

Pelorat usulca sayıyordu. Aygıt 15’e geldiğinde tıkanmış gibi durdu.

Pelorat herhangi bir sesin düzeneğe ölümcül bir hasar vermesinden korkarak fısıldadı: “Ne sorun var? Ne oldu?”

Trevize omuz silkti. “Sanırım yeniden hesap yapıyor. Uzayda bir nesne —dikkate alınmayan bir nesne, haritası çıkartılmamış cüce bir yıldız ya da başıboş bir gezegen— yerçekimsel alanın genelinde gözle görülür bir tümsek yarattı.”

“Tehlikeli mi?”

“Hayatta olduğumuza göre hemen hemen tehlikeli değil. Bir gezegen yüz milyon kilometre uzakta olabilir ve yine de yeniden hesaplama gerektirecek kadar büyük bir yer çekim değişimine yol açabilir. On milyar kilometre uzakta olan bir cüce yıldızsa…”

Ekran yeniden değişti ve Trevize sustu. Ekran yeniden değişti ve yeniden. Sonunda, Pelorat, “28” dediğinde hareketlenme kesildi.

Trevize bilgisayara danıştı. “Hedefimize vardık,” dedi.

“İlk Sıçramayı ‘1’ olarak saydım ve bu dizide de ‘2’ ile başladım. Hepsi toplam yirmi sekiz sıçrama ediyor. Sen yirmi dokuz demiştin.”

“On beşinci sıçramadaki yeniden hesaplama olasılıkla bizi bir sıçramadan kurtardı. Arzu ediyorsan bilgisayarla kontrol edebilirim, ama gerçekte buna gerek yok. Sayşel gezegeni civarındayız. Bilgisayar böyle söylüyor ve ben de kuşku duymuyorum. Ekranı gerektiği gibi yönlendirirsek güzel, parlak bir yıldız göreceğiz, ama görüntüleme yetisini boş yere zorlamanın anlamı yok. Sayşel gezegeni dışa doğru dördüncüsü ve şu andaki konumuzdan 3.2 milyon kilometre ötede, bu da bir sıçrama sonucunda olmayı isteyeceğimiz kadar yakın. Oraya üç —acele edersek iki— günde varabiliriz.”

Trevize derin bir soluk aldı ve gerilimini atmaya çalıştı.

“Bunun ne anlama geldiğini biliyor musun, Janov?” dedi. “Bindiğim —ya da duyduğum— her gemi bu sıçramalar arasında özenli hesaplamaları ve bunların sağlamalarını, bilgisayarla yapmak için bile, en az bir gün harcardı. Yolculuk hemen hemen bir ay sürerdi. Veya ihtiyatsız davranmaya gönüllü olunursa, iki ya da üç hafta. Biz aynı yolculuğu yarım saatte yaptık. Her gemi bunun gibi bir bilgisayarla donatıldığında…”

Pelorat, “Belediye Başkanı’nın böylesi gelişmiş bir gemiyi neden bizim elimize bıraktığını anlamış değilim,” dedi. “İnanılmayacak kadar pahalı olmalı.”

Trevize sertçe, “Deneysel bir gemi,” dedi. “Belki de iyi yürekli kadın onu denememize ve hangi eksiklikleri olduğunu bulmamıza çok istekliydi.”

“Ciddi misin?”

“Sinirlenme. Sonuçta endişelenecek bir şey yok. Herhangi bir kusur bulmuş değiliz. Buna karşın, Başkan’dan böyle şeyler umarım. Böylesine bir yaklaşım onun insanlık anlayışını pek fazla zorlamaz. Bunun yanı sıra, bize saldırı silahları verecek kadar güvenmedi ve kuşkusuz bu sayede masrafları büyük ölçüde kısmıştır.”

Pelorat, düşünceli olarak, “Benim düşündüğüm bilgisayar,” dedi. “Sana o denli uyumlu gözüküyor ki… ve herkese bu kadar iyi uyarlanamaz. Ben onu zar zor çalıştırıyorum.”

“Buraya kadar bizim için en iyisi aramızda birine bu kadar iyi uymasıydı.”

“Evet, ama bu salt şans mıydı?”

“Başka ne olabilir, Janov?”

“Hiç şüphesiz, Başkan bunu çok iyi biliyordur.”

“İhtiyar cadının bildiğini düşünüyorum.”

“Senin için özel tasarlanmış bir bilgisayar ayarlamış olamaz mı?”

“Niçin?”

“Bilgisayarın bizi götürmek istediği yere gidip gitmediğimizi düşünüyorum.”

Trevize ona dik dik baktı. “Ben bilgisayara bağlıyken, kontrolün gerçekte bende değil, bilgisayarda olduğunu mu söylemeye çalışıyorsun?”

“Sadece düşünüyorum.”

“Bu saçma. Paranoya. Hadi, yapma, Janov!”

Trevize, Sayşel gezegenini ekranda odaklamak ve ona doğru normal uzay rotası çizmek için bilgisayara döndü.

Saçma!

Ama Pelorat bu düşünceyi kafasına niçin sokmuştu?

10. KISIM

MASA

1

İki gün geçmişti ve Gendibal endişeli olmasa da öfkeden kuduruyordu. Duruşmanın hemen yapılmaması için bir neden yoktu. Hazırlıksız olsa —zamana gereksinim duysa— onu derhal bir duruşmaya zorlayacaklarına emindi.

Ama Katır zamanından beri, İkinci Vakıf’ın önüne çıkan en büyük krizden başka bir sorun bulunmadığından, zaman harcıyorlar ve bunu da bir amaç olmadan, onu kızdırmak için yapıyorlardı.

Onu kızdırmışlardı ve Seldon adına, bu onun karşı darbesini daha da vurucu kılacaktı. Bu konuda kararlıydı.

Etrafına bakındı. Giriş salonu boştu. İki günden beri de böyleydi. Damgalanmış bir adamdı, herkesin kısa süre sonra —İkinci Vakıf’ın beş yüz yıllık tarihinde daha önce görülmemiş bir eylem aracılığıyla— konumunu kaybedeceğini bildiği bir konuşmacıydı. Rütbesi indirilecek, basit ve sıradan İkinci Vakıflılar konumuna tenzil edilecekti.

Ama Gendibal’in de görevden alındıktan sonra olabileceği gibi, eğer saygın bir rütbesi varsa sıradan bir İkinci Vakıflı ve onurlu birisi olmak başka, bir zamanlar bir konuşmacı olup sonradan rütbe tenziline uğramak bambaşka bir şeydi.

Gendibal hırsla, iki gün boyunca ondan kaçınmış olsalar da bu isteklerini yerine getiremeyecekler, diye düşündü. Sadece Sura Novi ona eskiden olduğu gibi davranmıştı, ama o da durumu anlayamayacak kadar saftı. Onun için, Gendibal hâlâ “Efendi”diydi.

Bunda belli bir rahatlık bulmuş olması Gendibal’i rahatsız ediyordu. Kızın ona taparcasına baktığını görünce kendini iyi hissettiğinin ayırdına varmış ve utanç hissetmişti. Bu kadar küçük lütuflar için minnettar kalacak hale mi düşmüştü?

Meclis’ten çıkan bir katip, Masa’nın onu kabul etmeye hazır olduğunu bildirdi ve Gendibal içeriye süzüldü. Katip Gendibal’in iyi tanıdığı biriydi; her bir konuşmacının hak ettiği nezaketi —en küçük kırıntısına kadar— göstermesini bilirdi. Şu anda Gendibal’i layık gördüğü düzeyse berbat ölçüde düşüktü. Katip bile onun çoktan mahkûm olduğunu düşünüyordu.

Kara yargı cüppelerini giymiş, Masa’nın çevresinde ciddiyetle oturuyorlardı. Birinci Konuşmacı Shandess biraz rahatsız görünüyordu, ama yüzünün en ufak bir dostluk işaretiyle kırışmasına izin vermedi. Üç kadın konuşmacıdan biri olan Delarmi ona bakmadı bile.

Birinci Konuşmacı, “Konuşmacı Stor Gendibal,” dedi, “bir konuşmacıya yakışmayan davranışlarda bulunmaktan suçlanıyorsunuz. Hepimizin önünde Masa’yı —belirsiz bir biçimde ve kanıt öne sürmeden— ihanet ve cinayete teşebbüsten suçladınız. Tüm İkinci Vakıflılar’ın —Konuşmacılar ve Birinci Konuşmacı dahil— aralarından artık güvenilmez olanları bulmak için, tam bir zihinsel taramadan geçirilmeye ihtiyacı olduğunu söylediniz. Böylesi davranışlar toplumu bir arada tutan bağları çözer ki, bunlar olmadan İkinci Vakıf karmakarışık ve düşmanca bir galaksiyi denetleyemez ve o olmadan da sürdürülebilir bir İkinci İmparatorluk’u kuşkusuz ki kuramaz.

“Bu suçlara hepimiz şahit olduğumuzdan davacı taraf adına resmi bir sunumda bulunmaya gerek görmüyoruz. Bu nedenle doğrudan bir sonraki aşamaya geçeceğiz. Konuşmacı Stor Gendibal, savunmanız var mı?”

Ona hâlâ bakmayan Delarmi’nin yüzünde, artık kedi benzeri küçük bir gülümseme vardı.

Gendibal, “Gerçek eğer bir savunmaysa, ben de kendimi savunacağım,” dedi. “Bir güvenlik ihlali olduğundan şüphelenmek için yeterli neden bulunuyor. Bu ihlal bir ya da daha çok —burada hazır bulunan üyeleri değil— İkinci Vakıflı’nın zihinsel kontrolünü içeriyor olabilir ve bu da İkinci Vakıf için ölümcül bir kriz yaratır. Eğer gerçekten de zaman kaybedemeyeceğiniz için bu duruşmayı hızlandırıyorsanız, belki de hepiniz krizin ciddiyetini belli belirsiz kavrayabilirsiniz; ama bu durumda acil bir duruşma isteğimi resmen ilettiğim halde, iki günü niçin boşa harcadınız? Söylediğimi ifade etmeye beni zorlayanın bu ölümcül kriz olduğunu ileri sürüyorum. Böyle yapmasaydım, bir konuşmacıya yakışmayan bir biçimde davranmış olurdum.”

Delarmi usulca, “Suçunu tekrarlamaktan başka bir şey yapmıyor, Birinci Konuşmacı,” dedi.

Gendibal’in koltuğu diğerlerine göre Masa’dan daha uzağa çekildi… şimdiden açık bir rütbe indirimi. Buna hiç aldırmadığını göstermek istercesine koltuğunu daha da geriye çekti ve ayağa kalktı.

“Yasalara karşı gelerek, beni şimdi mi mahkûm edeceksiniz, yoksa savunmamı ayrıntılarıyla verebilir miyim?” dedi.

Birinci Konuşmacı, “Bu, yasadışı bir toplantı değil, Konuşmacı,” dedi. “Bize yol gösterecek fazla emsal olmadığından fazlaca insansı yeteneklerimizin kesin adaletten sapmamıza yol açabileceğini göz önünde tutup, suçsuz birini mahkûm etmektense, bir suçlunun beraatına izin vermenin evla olduğunu takdir ederek lehinize davranacağız. Bu yüzden önümüzdeki dava suçlunun serbest kalmasına gönül rahatlığıyla izin veremeyeceğimiz kadar ciddi olsa da (sözünün burasında sesini yükseltti) yeterli olanın duyulduğuna, benimki de dahil oy birliğiyle karar verilene kadar, savunmanızı istediğiniz biçimde ve talep ettiğiniz kadar uzun zaman boyunca yapmanıza izin vereceğiz.”

Gendibal, “O halde Golan Trevize’ın, Terminus’tan sürgün edilen ve Birinci Konuşmacı ile benim gelmekte olan krizin bıçak sırtı olduğuna inandığımız İkinci Vakıflı’nın, beklenmeyen bir yöne hareket ettiğini söyleyerek başlamama izin veriniz.”

Delarmi usulca, “Bilgi istemi,” dedi. “Konuşmacı (vurgulama ilk harfin küçük telaffuz edildiğini açıkça gösteriyordu) bunu nasıl öğrendi?”

Gendibal, “Bu konuda bana Birinci Konuşmacı bilgi verdi,” dedi, “ama bunu kendi bilgilerimle de doğruluyorum. Buna karşın, koşullar göz önünde bulundurulunca, Meclis’in güvenlik düzeyini ilgilendiren kuşkularım dikkate alındığında, bilgi kaynaklarımı gizli tutmama izin verilmelidir.”

Birinci Konuşmacı, “Bu konuda kararı askıya alıyorum,” dedi. “Bu bilgi konusu olmadan devam edelim, ama eğer Masa bilginin elde edilmesi gerektiğine karar verirse, Konuşmacı Gendibal onu teslim etmekle yükümlüdür.”

Delarmi, “Konuşmacı bilgiyi şimdi vermezse, ona hizmet eden bir casusu —onun tarafından özel amaçları için kullanılan ve genel anlamda Masa’ya karşı sorumlu olmayan bir casus olduğu kanısına varacağımı söylemek doğru olur sanırım,” dedi. “Böylesi bir casusun İkinci Vakıf çalışanlarını yönlendiren davranış kurallarına saygı gösterdiğinden emin olamayız.”

Birinci Konuşmacı, belli bir hoşnutsuzlukla, “Bunun anlamını biliyorum, Konuşmacı Delarmi,” dedi. “Bunları benim için açıkça telaffuz etmenin gereği yok.”

“Bunlardan suçu ağırlaştırdıkları ve yeri gelmişken söylemek isterim ki, burada tamamen okunmayan ve bu maddeyi eklemeyi talep edeceğim suçlama tezkeresinde bahsi geçmediğinden ötürü, sadece kayıtlara geçmeleri için bahsettim, Birinci Konuşmacı.”

Birinci Konuşmacı, “Katibe maddeyi eklemesi emredildi,” dedi, “uygun zamanda kesin kelimelerle de düzeltilecektir. Konuşmacı Gendibal” (en azından, o ilk harfi büyük söylemişti) “savunmanız gerçekten de bir adım geriye gitti. Devam edin.”

Gendibal, “Bu Trevize sadece beklenmedik bir tarafa yönelmedi, üstelik bunu umulmayan bir hızla yaptı,” dedi. “Birinci Konuşmacı’nın henüz sahip olmadığı bilgim, neredeyse on bin parseği bir saatten çok daha kısa sürede geçtiği yolunda.”

Konuşmacılardan biri inanmaz bir edayla, “Tek bir sıçramada mı?” diye sordu.

Gendibal, “Birbiri arkasına ve arada hemen hemen hiç zaman geçirmediği, iki düzineden fazla sıçramayla,” dedi. “Tek bir sıçramayı hayal etmek bile bundan daha zor. Şimdi yeri saptansa bile onu izlemek zaman alacak, o bizi algılar ve gerçekten de bizden kaçmak isterse, onu yakalamaktan aciz olacağız. Siz ise zamanınızı görevden alma oyunları ile harcayıp, yaptığınızın tadını daha iyi çıkartabilmek için iki günün akmasına izin veriyorsunuz.”

Birinci Konuşmacı sıkıntısını gizlemeyi becerdi. “Konuşmacı Gendibal, bunun ne önem taşıyabileceğini düşündüğünüzü lütfen bize anlatın.”

“Birinci Konuşmacı, bu, Preem Palver zamanında olduğundan çok daha güçlü olan Birinci Vakıf tarafından gerçekleştirilen teknolojik ilerlemelerin bir işaretidir. Harekete geçmekte serbestler ve bizi bulurlarsa, onlara karşı koyamayız.”

Konuşmacı Delarmi ayağa kalktı. “Birinci Konuşmacı,” dedi. “Konumuzla ilgisi olmayan şeylerle zamanımız boşa harcanıyor. Bin Bir Gece Masalları ile korkutulacak çocuklar değiliz. Her krizde, beyinleri bizim denetimimizde olacaksa, Birinci Vakıf’ın makinelerinin ne denli etkileyici olduğu önem taşımaz.”

Birinci Konuşmacı, “Buna ne diyeceksiniz, Konuşmacı Gendibal?” diye sordu.

“Sadece sırası geldiğinde zihin konusuna da değineceğimizi. Şimdilik, sırf Birinci Vakıf’ın üstün —ve artan— teknolojik görkemini vurgulamak arzusundayım.”

Birinci Konuşmacı, “Bir sonraki hususa geçin, Konuşmacı Gendibal,” dedi. “Birinci savınızın itham tezkeresinde yer alan konuyla bağdaşma konusunda beni pek etkileyemediğini söylemek zorundayım.”

Masa genelinden açık bir onay yükseldi.

Gendibal, “Devam ediyorum,” dedi. “Trevize’ın, şu andaki yolculuğunda yanında bir yol arkadaşı var.” (Telaffuza göz atmak için bir an duraksadı.) “Janov Pelorat diye biri. Yaşamını Arz’la ilgili efsane ve söylencelerin izini sürmeye adamış, oldukça etkisiz bir bilim adamı.”

Savcı rolüne iyice alışan Delarmi, belirgin bir rahatlamayla, “Onun hakkında bütün bunları biliyor musun? Gizli kaynağın olmalı sanırım,” dedi.

Gendibal duygusuz bir tavırla, “Evet, onun hakkında tüm bunları biliyorum,” dedi. “Birkaç ay önce, enerjik ve yetenekli bir kadın olan Terminus Belediye Başkanı hiçbir belirgin neden olmaksızın, bu bilim adamıyla ilgilenmeye başladı ve bunun sonucunda ben de ilgilenmeye başladım. Bu bilgiyi kendime saklamış da değilim. Elde ettiğim tüm bilgiler Birinci Konuşmacı’nın emrine verilmiştir.”

Birinci Konuşmacı, alçak bir sesle, “Buna tanığım,” dedi.

Yaşlıca bir konuşmacı, “Bu Arz da ne?” diye sordu. “Masallarda rastladığımız ana gezegen mi? Eski İmparatorluk zamanında gürültü patırtı kopmasına neden olan gezegen mi?”

Gendibal başıyla onayladı. “Konuşmacı Delarmi’nin de diyeceği gibi, Bin Bir Gece Masalları’nda. Pelorat’ın hayalinin, Terminus’taki yıldızlararası kütüphaneden elde edemediği bilgilere ulaşmak için, Trantor’a gelmiş olmasından kuşkulanıyorum.

“Trevize ile birlikte Terminus’tan ayrıldığında, düşlerinin gerçekleşmek üzere olduğu sanrısına kapılmış olmalı. Kuşkusuz bu ikisini bekliyorduk ve onları kendi çıkarımıza inceleme fırsatı bulmayı kolluyorduk. Ortaya çıktığı ve artık hepinizin de bildiği üzere buraya gelmiyorlar. Henüz bilinmeyen bir nedenle daha belirsiz bir hedefe yöneldiler.”

Yuvarlak yüzü bir meleğinkini andıran Delarmi konuştu. “Bu niçin böylesine kaygılandırıcı olsun? Gelmemeleri bizi kesinlikle daha kötü bir duruma sokmaz. Aslında bizi bu kadar kolayca göz ardı etmelerinden, Birinci Vakıf’ın, Trantor’un gerçek doğası hakkında bilgisi olmadığı sonucunu çıkartabilir ve Preem Palver’ın becerisini alkışlayabiliriz.”

Gendibal, “Daha fazla düşünmezsek, gerçekten de böylesi rahatlatıcı bir sonuca varabiliriz,” dedi. “Ancak yol değiştirme, Trantor’un önemini görmekteki bir başarısızlığın sonucu olmayabilir mi? Yol değiştirme, Trantor’un bu iki adamı inceleyebilmesi halinde, Arz’ın önemini kavramasından duyulan korku sonucunda yapılmış olabilir mi?” Masada bir kımıldanma oldu.

Delarmi soğuk bir tavırla, “Kulağa müthiş gelen önermeleri herkes icat edip, bunları güzel cümlelerde süsleyebilir,” dedi. “Ama siz bunları icat ettiğinizde, bir mantıkları oluyor mu? Biz İkinci Vakıflılar’ın Arz hakkındaki düşüncelerine kim, niçin itibar etsin? Gerçekten bir ana gezegenin olup olmaması sadece tarihçileri, antropologları ve şu senin Pelorat gibi masal derleyicilerini ilgilendirir. Biz niçin ilgilenelim?”

Gendibal, “Gerçekten de niçin?” dedi. “O takdirde nasıl oluyor da Kütüphane’de Arz’a ilişkin referans bulunmuyor?”

Masa’nın etrafında ilk defa düşmanlıktan farklı bir şey kendini hissettirdi.

Delarmi sordu: “Yok mu?”

Gendibal oldukça sakin bir tavırla, “Trevize ve Pelorat’ın Arz konusunda bilgi aramak üzere buraya gelebilecekleri haberini ilk aldığımda, doğal olarak ben de Kütüphane bilgisayarımızdan böylesi bilgi içeren belgelerin bir listesini istedim,” dedi. “Hiçbir şey çıkmayınca biraz ilgilendim. Az miktarda bir şey değil. Çok az da değil. Hiç yok!

“Ama sonra bu duruşma yapılmadan önce iki gün beklemem için ısrar ettiniz. Aynı zamanda merakım Birinci Vakıflılar’ın buraya gelmedikleri haberiyle daha da kamçılandı. Siz geri kalanlar, deyim yerindeyse, arkanızda ev yanarken bahçede sigara içiyordunuz. Ben de bu arada elimdeki bazı tarih kitaplarına baktım. Geç İmparatorluk döneminde, ‘Köken Sorunu’ üzerinde yapılan araştırmaların bazılarının bahsedildiği bölümlere rastladım. Gerek basılı, gerekse film halindeki belirli belgelere atıfta bulunuluyor ve alıntılar veriliyordu. Kütüphaneye döndüm ve bu belgeleri kendim aradım. Hiçbir şey bulunmadığına sizi temin ederim.”

Delarmi, “Yine de şaşırtıcı olması gerekmez. Arz gerçekten de bir efsaneyse…”

“O takdirde mitoloji başlığı altında bulurdum. Bin bir gece masalı olsaydı, Bin Bir Gece Masalları başlığı altında olurdu. Hastalıklı bir zihnin hayal ürünü olsaydı, psikopatoloji başlığı altında kaydedilmiş olurdu. Gerçek şu ki, Arz hakkında bir şeyler var, yoksa hepiniz bunu duymuş olmaz ve üstelik insan türünün varsayılan ana gezegenin ismi olarak anında tanımlamazdınız. O halde, niçin Kütüphanede, hatta hiçbir yerde, onunla ilgili bir referans yok?”

Delarmi bir an için sessiz kaldı ve başka bir konuşmacı araya girdi. Bu, Seldon Planı’nı noktası virgülüne kadar bilen ve galaksiye miyop bir bakış açısıyla bakan, ufak tefek bir adam olan Leonis Cheng’di. Konuştuğu zaman gözlerini kırpıştırmak gibi bir huyu vardı.

“İmparatorluk’un son günlerinde, önceki dönemle de ilgilenilmemesi için elinden geleni yaparak, bir imparatorluk gizemi yaratmayı denedi bu, iyi bilinen bir gerçektir,”

Gendibal başıyla onayladı. “İlgilenilmemesi için elinden geleni yapmak tam doğru bir deyim, Konuşmacı Cheng. Bu kanıtları yok etmekle aynı şey değil. Başka herkesten daha iyi bildiğiniz üzere, imparatorluğun gerilemesinin diğer bir özelliği de daha erken —ve varsayıldığı kadarıyla daha güzel— zamanlara olan ani ilgiydi. Az önce Hari Seldon’ın dönemindeki ‘Köken Sorunu’ derken bu ilgiye atıfta bulundum.”

Cheng okkalı bir öksürükle sözünü kesti. “Bunu çok iyi biliyorum, genç adam ve imparatorluğun gerilemesinin bu toplumsal sorunlarından zannettiğinizden çok daha fazla haberdarım. İmparatorlaştırma süreci, Arz’la ilgili bu safça oyunların yerini aldı. Seldon’dan iki yüzyıl sonra, II. Cleon’un imparatorluğun son defa kendine geldiği, hükümdarlığında, imparatorlaştırma doruğuna erişti ve Arz sorunuyla ilgili bütün tahminler sona erdi. Bununla ilgili olarak, bu çeşit şeylere olan eğilime (sanırım doğru alıntı yapıyorum) ‘halkın İmparatorluk makamına olan sevgisini baltalamaya eğilimli bayat ve kısır kuramlar’ olarak atıfta bulunulduğu, Cleon zamanından kalma bir emir bile mevcuttur.”

Gendibal gülümsedi. “Bu durumda, Konuşmacı Cheng, Arz’la ilgili tüm referansların yok edilmesini II. Cleon zamanına mı tarihlendiriyorsunuz?”

“Hiçbir sonuç çıkartmıyorum. Sadece söylediklerimi ortaya koyuyorum.”

“Sonuç çıkartmamanız sizin açınızdan çok kurnazca. Cleon döneminde İmparatorluk kendine geliyor olabilirdi, ama en azından Üniversite ve Kütüphane bizim ya da her halükârda seleflerimizin elindeydi. Herhangi bir malzemeyi İkinci Vakıf’ın konuşmacılarının haberi olmadan, Kütüphane’den çıkartmak olanaksızdı. Aslında ölmekte olan İmparatorluk bunu bilmese bile, bu görev konuşmacıların sorumluluğuna verilirdi.”

Gendibal durakladı, ama Cheng hiçbir şey söylemeden, onun başının üzerinden bakmaya devam etti.

Gendibal devam etti. “‘Köken Sorunu’ Seldon döneminde etkin bir meşguliyet olduğu için, Kütüphane’nin Arz hakkındaki kaynaklardan temizlenmiş olamayacağı sonucu çıkıyor. Böylesi bir şey sonra da yapılamazdı, çünkü İkinci Vakıf görev başındaydı. Yine de Kütüphane şimdi bunlara sahip değil. Bu nasıl olabilir?”

Delarmi sabırsızca söze girdi. “İkilem yaratmayı kesebilirsin, Gendibal. Söylediklerini anlıyoruz. Çözüm olarak önerdiğin nedir? Belgeleri senin temizlediğin mi?”

“Her zaman olduğu gibi, Delarmi, püf noktasını buluverdin.” Gendibal, alaycı bir saygıyla başını eğdi (kadın da bunu küçümser bir bakışla karşıladı), “Çözümlerden biri temizliğin, arkasında bir anı bırakmadan müdürleri ve bir kayıt bırakmadan bilgisayarları nasıl kullanacağını bilecek biri, kısacası İkinci Vakıf’ın bir konuşmacısı tarafından yapılmış olması.”

Birinci Konuşmacı Shandess’ın rengi kırmızıya döndü. “Konuşmacı Gendibal, bu çok saçma. Bunu yapacak bir Konuşmacı tasavvur edemiyorum. Amacı ne olabilir? Arz hakkındaki malzeme bir nedenle alınıp götürülmüşse bile, bu Masa’nın geri kalanından niçin saklansın? Keşfedilme olasılığı bu denli çokken, Kütüphane’yi kurcalayıp, kariyerinin toptan mahvolmasını niçin göze alsın? Bunun yanı sıra, en hünerli konuşmacının bile bu işi iz bırakmadan yapabileceğine inanmıyorum.”

“O takdirde, Birinci Konuşmacı, Konuşmacı Delarmi’nin bunu benim yaptığıma ilişkin düşüncesine katılmıyorsunuz.”

Birinci Konuşmacı, “Kesinlikle katılmıyorum,” dedi. “Bazen yargından şüpheye düştüğüm oldu, ama seni henüz zırdeli olarak görmüyorum.”

“O halde, bu asla olmamalıydı, Birinci Konuşmacı. Arz hakkındaki malzeme hâlâ daha Kütüphane’de olmalı, çünkü bunların temizlenebilmesi için bütün olası yolları elemiş görünüyoruz.”

Delarmi, bezgince, “Eh, bitirelim bu konuyu,” dedi. “Yine soruyorum, çözüm olarak ne öneriyorsun? Bir çözüme sahip olduğunu düşündüğüne eminim.”

“Eğer siz eminseniz, Konuşmacı, biz de emin olabiliriz. Düşüncem, Kütüphane’nin, İkinci Vakıf dışından gizli bir gücün denetiminde olan bir İkinci Vakıflı tarafından boşaltıldığıdır. Aynı güç temizliğin dikkat çekmemesini sağladığından, kimse bunun farkına varmadı.”

Delarmi güldü. “Sen bulana dek. Denetlenmeyen ve denetlenemez olan sen. Bu gizemli güç varsa, Kütüphanedeki malzemenin yokluğunu sen nasıl keşfettin? Niçin denetim altında değildin?”

Gendibal ciddiyetle, “Bu gülünecek bir konu değil, Konuşmacı,” dedi. “Onlar da bizim gibi, tüm karışmaların asgaride tutulması gerektiğini düşünmüş olsalar gerek. Birkaç gün önce yaşamım tehlikedeyken, kendimi korumaktan çok bir Ülgeli zihnini kurcalamaktan kaçınmaya uğraşıyordum. Bu diğerleri için de geçerli olabilir… güvenli olduğunu hisseder hissetmez, kurcalamayı kesmişlerdir. Ölümcül tehlike budur. Neler olup bittiğini bulabilmiş olduğum gerçeği, ne yaptığımıza artık önem vermedikleri anlamına gelebilir. Artık umursamadıkları gerçeği, şimdiden kazandıklarını düşündükleri anlamına gelebilir. Biz ise burada küçük oyunlarımızı oynamaya devam ediyoruz.”

“Ama bütün bunları yapmaktaki emelleri nedir?” dedi Delarmi dudağını ısırıp ayaklarını kıpırdatarak. “Hangi mantıklı emel?” Masa’nın ilgi ve kaygısı artarken kendi gücünün azalmakta olduğunu hissetti.

Gendibal, “Düşünsenize,” dedi. “Birinci Vakıf, devasa maddesel gücüyle Arz’ı arıyor. Onları oldukları gibi kabul etmemizi umarak, iki sürgün göndermiş gibi yapıyorlar, ama bu kadarla kalsalardı, onları inanılmaz güçte, on bin parseği bir saatten az sürede aşan gemilerle donatırlar mıydı?

“İkinci Vakıf’a gelince, biz Arz’ı aramıyoruz ve açıkçası Arz hakkındaki en ufak bir bilgiyi bile bizden uzak tutmak için, bizim bilgimiz dışında önlemler alınmış. Birinci Vakıf, artık Arz’ı bulmaya bu kadar yakın ve biz de aynı başarıyı göstermekten bu denli uzakken…”

Gendibal durdu ve Delarmi, “Uzakken ne?” dedi. “Çocuk masalını tamamla. Bildiğin bir şey var mı, yok mu?”

“Her şeyi bilmiyorum, Konuşmacı. Bizi çembere alan ağın derinliklerine tam dalmadım, ama ağın orada olduğunu biliyorum. Arz’ı bulmanın ne önemi var, bilmiyorum, ama İkinci Vakıf’ın ve onunla beraber Seldon Planı ile insanlığın bütün geleceğinin, çok büyük bir tehlike altında olduğundan eminim.”

Delarmi ayağa fırladı. Gülümsemiyordu; gergin, ancak sıkıca denetim altına alınmış bir sesle konuştu. “Boş laf! Birinci Konuşmacı, buna bir son verin! Konumuz davalının davranışı. Bize anlattıkları sadece çocukça değil, aynı zamanda konuyla da ilgisiz. Sadece kendi zihninde bir anlamı olan bir kuramlar ağı kurarak davranışlarını haklı çıkartamaz. Konu üzerinde hemen bir oylama yapılmasını teklif ediyorum: Oy birliğiyle mahkûmiyetini!”

“Bekleyin!” dedi Gendibal sertçe. “Bana kendimi savunma fırsatım olacağı söylendi ve bir nokta daha kaldı… sadece bir tane. Bunu sunmama izin verin, sonra benim tarafımdan itiraz olmaksızın oylamaya geçebilirsiniz.”

Birinci Konuşmacı gözlerini bıkkınlıkla ovuşturdu. “Devam edebilirsiniz, Konuşmacı Gendibal. İtham edilen bir konuşmacının mahkûmiyetinin, tam bir savunmaya izin verilmediği görüntüsü çizmeye cesaret edemeyeceğimiz kadar ağır ve önceli olmayan bir eylem olduğunu Masa’ya hatırlatmama izin verin. Hüküm bizi tatmin etse bile, bizden sonrakileri tatmin etmeyebileceğini ve —Masa Konuşmacıları bir yana— her düzeyden İkinci Vakıflı’nın tarihsel bakış açısının önemini tam olarak takdir edeceklerine inandığımı da hatırlayın. Gelecek yüzyıllarda bizi izleyecek konuşmacıların onayından emin olabileceğimiz biçimde hareket edelim.”

Delarmi, acı acı, “Aşikâr olana parmak bastığımız için gelecektekilerin bize gülmesi riskini göze alıyoruz, Birinci Konuşmacı,” dedi. “Savunmaya devam etmek sizin kararınızdır.”

Gendibal derin bir soluk aldı. “O halde sizin kararınız doğrultusunda, Birinci Konuşmacı, bir tanığı, üç gün önce karşılaştığım ve o olmasa, geç kalmak şöyle dursun, Masa toplantısına hiç yetişemeyebileceğim genç bir kadını çağırmak istiyorum.”

“Sözünü ettiğiniz kadın Masa tarafından tanınıyor mu?”

“Hayır, Birinci Konuşmacı. O bu gezegenin bir yerlisi.”

Delarmi’nin gözleri fal taşı gibi açıldı. “Ülgeli bir kadın mı?”

“Evet, gerçekten de öyle.”

Delarmi, “Öyle biriyle ne işimiz var?” dedi. “Söyleyecekleri hiçbir şeyin önemi olamaz. Onlar yoklar!”

Gendibal’in dudakları gerildi ve dişleri ortaya çıktı. Bu hareketin bir gülümsemeyle karıştırılacak tarafı yoktu. Sertçe, “Fiziksel olarak Ülgeliler’in hepsi var,” dedi. “Onlar birer insan ve Seldon Planı’nda üstlerine düşeni yerine getiriyorlar. İkinci Vakıf’ı dolaylı yoldan koruyarak yaşamsal bir rol oynuyorlar. Kendimi Konuşmacı Delarmi’nin insanlık dışılığından ayrı tutmak isterim. Sözlerinin kayıtlarda kalacağını ve bundan sonra konuşmacı konumu için olası uygunsuzluğunun kanıtı olarak dikkate alınmasını umut ediyorum. Masa’nın geri kalanı konuşmacının bu inanılmaz düşüncesine katılıyor ve beni tanığımdan yoksun bırakıyor mu?”

Birinci Konuşmacı, “Tanığını çağır, Konuşmacı Gendibal,” dedi.

Gendibal’in dudakları, baskı altındaki bir konuşmacının normal ifadesiz çizgilerine geri döndü. Zihni korumada ve tetikteydi, ama koruyucu kalkanın arkasında, tehlikenin geçtiğini ve kazandığını hissedebiliyordu.

2

Sura Novi gergin görünüyordu. Gözleri irileşmişti, alt dudağı hafifçe titriyordu. Yumruklarını yavaş yavaş sıkıp açıyordu. Göğsü kabarmıştı. Saçını arkaya atmış, örgüsünü topuz halinde toplamıştı. Güneşten yanmış yüzü arada sırada seğiriyordu. Eteğinin pililerini sık sık düzeltiyordu. Masa’nın çevresindeki konuşmacılara iri gözleriyle huşu içinde baktı.

Onlar da değişik düzeylerde rahatsızlık ve küçümseme ile baktılar. Varlığını görmezden gelen Delarmi gözlerini Novi’nin başının oldukça yukarısında bir yere dikmişti.

Gendibal kızın zihnini hafifçe okşayarak onu sakinleştirdi ve gevşetti. Aynı şeyi elini tutarak veya yanağını okşayarak da yapabilirdi, ama burada, bu koşullar altında böyle yapmak elbette olanaksızdı.

“Birinci Konuşmacı,” dedi. “İfadesinin korkuyla saptırılmaması için bu kadının bilincini uyuşturuyorum. Siz ve arzu ederlerse diğer üyeler, onun zihnini hiçbir şekilde değiştirmediğime tanık olur musunuz, lütfen?”

Novi, Gendibal’in sesi karşısında korkuyla irkilmişti. Bu, Gendibal’i hiç şaşırtmamıştı. Yüksek dereceden İkinci Vakıflılar’ın aralarında konuştuklarını hiç duymadığını kavradı. Bu garip ses, vurgu, ifade ve düşünce bileşimiyle hiç karşılaşmamıştı. Ancak Gendibal kadının zihnini sakinleştirirken, korku geldiği kadar çabuk uzaklaştı.

Novi’nin yüzüne huzur geldi.

Gendibal, “Arkanda bir iskemle var, Novi,” dedi. “Lütfen otur.”

Novi hafif ve sakar bir reverans yaptı ve kaskatı oturdu.

Kız çok açık konuşuyordu, ama Ülgeli aksanı iyice koyulaştığında Gendibal söylediklerini tekrar ettiriyordu. Kendi konuşmasını da Masa’ya saygı olarak resmi düzeyde tuttuğundan, kimi zaman o da yönelttiği soruları tekrarlamak zorunda kaldı.

Kız onunla Rufirant arasında cereyan eden kavganın hikâyesini usulca ve güzelce anlattı.

Gendibal, “Tüm bunları sen bizzat gördün mü, Novi?” diye sordu.

“Hayır, Efendim, yoksa daha önce durdururdum. Rufirant iyi adamdır, ama kafası pek çalışmaz.”

“Ama her şeyi anlattın. Hepsini görmemiş olman nasıl mümkün oluyor?”

“Rufirant, sonradan sorduğumda anlattı. Utanmıştı.”

“Utanmış mı? Önceki seferlerde böyle davrandığına hiç tanık oldun mu?”

“Rufirant mı? Hayır, Efendim. İri yarı olsa da uysaldır. Kavgacı değildir ve somurtkanlardan korkar. Çoğu zaman onların görkemli ve güçlere sahip olduklarını söyler.”

“Benimle karşılaştığında niçin böyle hissetmedi?”

“Garipti. O da anlamadı.” Başını salladı. “Kendinde değildi. Ona dedim ki, ‘Seni et kafalı. Bir somurtkana saldırmak senin işin mi?’ O da, ‘Nasıl olduğunu bilmiyorum. Ben bir yandaydım sanki, ayakta duran ve bakan ben değildim.’” dedi.

Konuşmacı Cheng araya girdi. “Birinci Konuşmacı, bu kadının bir adamın ona anlattıklarını aktarmasının ne değeri var? Adam sorguya çekilemez mi?”

Gendibal, “Çekilebilir,” dedi. “Kadının ifadesi tamamlandığında, Masa daha fazla kanıt isterse, Karoll Rufirant’ı —yakın zamanda bana saldıran kişiyi— buraya çağırmaya hazırım. Buna gerek kalmazsa, ben bu ifadeyi almayı bitirdiğimde, Masa doğrudan karar almaya geçebilir.”

Birinci Konuşmacı, “Pekâlâ,” dedi, “ifade almaya devam edin.”

Gendibal, “Ya sen, Novi?” diye sordu. “Bir kavgaya böyle karışmak senin yaptığın bir şey midir?”

Novi bir an için hiçbir şey demedi. Kalın kaşları arasında küçük bir kırışıklık belirdi ve kayboldu. “Bilmiyorum,” dedi. “Somurtkanlara zarar gelsin istemem. Sürüklendim ve düşünmeden kendimi kavganın ortasında buldum.” Bir duralama, sonra: “Gerek olursa yine yaparım.”

Gendibal, “Novi, şimdi uyuyacaksın,” dedi. “Hiçbir şey düşünmeyeceksin. Dinleneceksin ve düş bile görmeyeceksin.”

Novi bir an bir şeyler geveledi. Gözleri kapandı ve başı iskemlesinin arkalığına düştü.

Gendibal bir an bekledi, sonra konuştu. “Birinci Konuşmacı, izninizle beni bu kadının zihninde izlemenizi rica edeceğim. Dikkate değer ölçüde basit ve simetrik olduğunu göreceksiniz, bu da bizim için bir şans, çünkü görecekleriniz başka türlü görünür olmayabilirdi. İşte… İşte! Görüyor musunuz? Siz geri kalanlar da girer ve herkes aynı zamanda bakarsa daha kolay olur.”

Masanın çevresinde giderek yükselen bir uğultu vardı.

Gendibal, “Aranızda kuşku duyan var mı?” diye sordu.

Delarmi, “Ben kuşku duyuyorum, çünkü…” Onun için söylenemez olanın sınırında durdu.

Gendibal onun yerine söyledi. “Yalan kanıt sunmak için bu zihni kasten kurcaladığımı mı düşünüyorsun? O halde bu kadar hassas bir ayarı, çevresi en ufak bir ölçüde karıştırılmamış, şekli bozuk ruhsal bir lifi yapabilecek yetenekte olduğum fikrindesin. Bunu başarabilseydim, şimdi burada olur muydum? Kendimi yargılanmanın onursuzluğuna niçin maruz bırakayım? Neden sizi ikna etmeye çabalayayım? Bu kadının kafasında açıkça belli olan şeyi yapabilseydim, iyi hazırlanmış olmadıkça, tümünüz de benim karşımda çaresiz kalırdınız. Açık gerçek, hiçbirinizin bu kadının beyninin yönlendirildiği gibi bir yönlendirmeyi yapamayacak olduğudur. Ben de yapamam. Ama yine de yapılmış.”

Konuşmacıların hepsine sırayla göz gezdirerek duraladı, sonra bakışı Delarmi’ye sabitlendi. Yavaşça konuştu. “Şimdi, daha fazla bilgiye gereksinim duyulursa, incelediğim ve kafasının aynı biçimde kurcalandığını gördüğüm Ülgeli çiftçi Karoll Rufirant’ı çağıracağım.”

Yüzü şaşkın bir ifadeye bürünen Birinci Konuşmacı, “Buna gerek olmayacak,” dedi. “Gördüklerimiz yeterince sarsıcıydı.”

Gendibal, “O halde,” dedi, “bu Ülgeli kadını uyandırıp gönderebilir miyim? Onun kendine gelmesine nezaret edecek adamlar dışarıda bekliyor.”

Gendibal kendisi de koluna girerek Novi’yi dışarı çıkarttıktan sonra, “Çabucak özetlememe izin verin,” dedi. “Zihinler, bizim gücümüzün ötesinde yöntemlerle değiştirilebiliyorlar ve değiştirildiler. Kütüphane memurlarının kendileri de onlar ya da biz farkında olmadan, Kütüphane’den Arz’la ilgili kayıtları çıkartmak için etki altında bırakılmış olabilirler. Masa’nın bir toplantısına gelişte geç bıraktırılmamın nasıl ayarlandığını gördük. Tehdit edildim, kurtarıldım. Sonuç suçlanmam oldu. Olayların bu görünüşteki doğal rastlantısının sonucunda güçlü konumumdan uzaklaştırılabilecektim ve her kimlerse, bu kişileri tehdit eden ve benim başını çektiğim yaklaşım da reddedilebilecekti.”

Delarmi öne doğru eğildi. Sarsılmış olduğu belliydi. “Bu gizli örgüt o kadar akıllıysa, tüm sen bunları nasıl keşfedebildin?”

Gendibal artık gülümseyebileceğini hissetti. “Bu başarının onuru bana ait değil,” dedi. “Diğer konuşmacılardan ve bilhassa Birinci Konuşmacı’dan daha usta olduğumu iddia etmiyorum. Buna karşın —Birinci Konuşmacı’nın deyimiyle— bu Katır karşıtlarının da sonsuz ölçüde bilge ya da koşulların değişiminden tamamen bağışıklı oldukları anlamına gelmez. Belki de çok az ayarlama gerektirdiği için bu Ülgeli kadını araçları olarak seçtiler. Somurtkan olarak bildiklerine kendiğinden bir yakınlık duyuyor ve çok takdir ediyordu.

“Ama her şey olup bittiğinde, benimle olan anlık bağlantısı, onun bir somurtkan olma hayalini güçlendirdi. Ertesi gün aklında bu amaçla beni görmeye geldi. Onun bu tuhaf ihtirası merakımı uyandırdığından, —işler başka türlü gelişse, kesinlikle yapmayacaktım— zihnini inceledim ve ayarlandığını daha çok kazara anlayarak önemini kavradım. Başka bir kadın seçilseydi —bilim insanlarına yönelik daha az doğal eğilimi olan biri— Katır karşıtları ayarlama yapmak için daha fazla çabalamak zorunda kalacaklardı, ama bu sonuçlar doğmayabilirdi ve ben tüm bunlardan habersiz kalırdım. Katır karşıtları yanlış hesapladılar ya da öngörülemez olana yeterince olasılık tanımadılar. Böylesine tökezlemiş olmaları beni cesaretlendiriyor.”

Delarmi, “Birinci Konuşmacı ve senin,” dedi, “Katır’ın yaptığı gibi bozmak yerine, Seldon Planı’nı ayakta tutmaya çalışır görünmelerinden dolayı, bu örgütü ‘Katır karşıtları’ olarak adlandırdığınız sonucuna varıyorum. Katır karşıtları eğer bunu yapıyorlarsa, neden tehlikeli olsunlar?”

“Belli bir amaçları yoksa, neden çaba göstersinler? Bu amacın ne olduğunu bilmiyoruz. Kötümser birisi, gelecek bir zamanda işe karışmaya ve akışı başka bir yöne, bizim hoşumuza gittiğinden çok daha fazla onların işine gelecek bir yöne döndürmeye niyetli olduklarını söyleyebilir. Kötümserlikte önde gitmesem de ben böyle düşünüyorum. Konuşmacı Delarmi, karakterinin ayrılmaz bir parçası olduğunu hepimizin bildiği sevgi ve güvenden dolayı, bu evrensel iyilikseverlerin, karşılığında ödül beklemeden, işimizi bizim için yaptıklarını mı savunuyor?”

Bu sözler üzerine, Masa’da hafif bir gülüşme dolaştı ve Gendibal kazandığını anladı. Delarmi ise kaybettiğini biliyordu… zihin kalkanının arasından bir öfke seli bulutların arasından sızan gün ışığı gibi aktı.

Gendibal, “Ülgeli çiftçiyle ilk defa karşılaştığımda, bunun arkasında başka bir konuşmacı olduğu fikrinin üstüne atladım,” dedi. “Ülgeli kadının zihninin ayarlanmış olduğunu fark edince, komplo konusunda haklı, ancak komplocunun kimliğini saptamada hatalı olduğumu anladım. Yanlış yorumlamadan ötürü özür diliyor ve koşulların hafifletici neden olarak değerlendirilmesini rica ediyorum.”

Birinci Konuşmacı, “Bunun hafifletici sebep olarak yorumlanabileceğine inanıyorum…” dedi.

Delarmi lafa girdi. Yine oldukça sakindi; yüzü dostça, sesi düpedüz şeker gibiydi. “İzninizle, Birinci Konuşmacı, söze karışabilir miyim?” dedi. “Bu itham konusunu bir yana bırakalım. Şu anda mahkûmiyet yönünde oy vermeyeceğim ve kimsenin vereceğini de sanmam. Suçlamanın Konuşmacı’nın lekesiz sicilinden silinmesini bile önereceğim. Konuşmacı Gendibal kendini onurlu bir biçimde temize çıkardı. Hem bu konuda ve hem de biz geri kalanların belirsiz bir süre boyunca gelişmesine göz yumabileceğimiz ve hesaplanamaz sonuçlara yol açabilecek bir krizi ortaya çıkarmasından ötürü de onu tebrik ediyorum. Daha önce düşmanca davrandığım için Konuşmacı’ya yürekten özürlerimi sunuyorum.”

Kadın neredeyse gülücüklere boğulmuştu, Gendibal ise onun kayıplarını sınırlandırmak için anında taraf değiştirebilmesini istemeden de olsa takdir etti. Bütün bunların yeni bir saldırının öncülü olduğunu düşünmeden duramadı.

Yaklaşmakta olandan hoşlanmayacağına emindi.

3

Konuşmacı Delarmi, şirin gözükmek için çaba harcadığında, Konuşmacılar Masası’na hakim olmayı becerirdi. Sesi yumuşadı, gülümsemesi hoşgörülü bir hale geldi, gözleri ışıldadı, bir şirinlik abidesi oldu. Kimse onun sözünü kesmeye yeltenmedi ve herkes darbenin inişini bekledi.

“Konuşmacı Gendibal sayesinde,” dedi, “hepimiz ne yapmamız gerektiğini sanırım anladık. Katır karşıtlarını görmüyoruz; İkinci Vakıf’ın kalesinde insanların beyinlerine yaptıkları kaçamak dokunuşlar dışında haklarında hiçbir şey bilmiyoruz. Birinci Vakıf’ın güç merkezinin planlarından da haberdar değiliz. Katır karşıtları ile Birinci Vakıf arasında bir bağlaşma ile karşılaşabiliriz. Bilmiyoruz.

“Bu Golan Trevize ve şimdi adı hatırıma gelmeyen yol arkadaşının bilmediğimiz bir yere gitmekte olduklarını ve Birinci Konuşmacı ile Gendibal’in, büyük krizin sonucunu belirleyecek anahtarı Trevize’ın elinde tuttuğunu hissettiklerini biliyoruz. Bu durumda ne yapacağız? Trevize hakkında elimizden gelen her şeyi, nereye gittiğini, ne düşündüğünü, amacının ne olabileceğini; ya da gerçekte herhangi bir yönü, düşüncesi, amacı olup olmadığını, aslında kendisinden daha büyük bir gücün basit bir aleti olup olmadığını, bulmak zorunda olduğumuz açık.”

Gendibal, “Gözlem altında tutuluyor,” dedi.

Delarmi, dudaklarını hoşgörülü bir gülümsemeyle büzdü. “Kimin tarafından? Bizim dış dünya ajanlarımızdan biri tarafından mı? Böylesi ajanlardan burada örneğini izlediğimiz güçlere karşı koymaları beklenir mi? Kuşkusuz hayır. Katır’ın zamanında ve sonrasında da İkinci Vakıf, daha aşağısı kurtarmayacağından, elimizdekilerin en iyileri arasından seçilen gönüllüleri dışarı göndermekten —ve hatta kurban etmekten— çekinmedi. Seldon Planı’nı yeniden yapılandırmak gerektiğinde, Preem Palver’ın kendisi, Arkady’i geri getirmek için galaksiyi Trantorlu bir tüccar kılığında arşınladı. Kriz önceki her iki durumdan daha büyük olabilirken, şimdi burada oturup bekleyemeyiz. Düşük dereceli memurlara —gözlemci ve habercilere— bel bağlayamayız.”

Gendibal, “Hiç kuşkusuz Birinci Konuşmacı’nın böylesi bir zamanda Trantor’u terk etmesini önermiyorsunuzdur,” dedi.

Delarmi, “Kesinlikle hayır,” diye yanıt verdi. “Ona burada fazlasıyla ihtiyacımız var. Öte yanda sen varsın, Konuşmacı Gendibal. Krizi doğru biçimde algılayan ve tartan sensin. Kütüphane’deki ve Ülgeli beyinlerindeki dış kaynaklı ince ayarları keşfeden sensin. Masa’nın birleşik muhalefetine karşı görüşlerini savunan ve kazanan da sensin. Kimse konuyu senin yaptığın kadar açıkça görmedi ve açık bir biçimde görmeye devam etmesi için de senden öte hiç kimseye güvenilemez. Benim görüşümce, düşmanla yüzleşmek üzere dışarı gitmesi gereken sensin. Masa’nın duyumsamasını alabilir miyim?”

Bu duyumsamayı ortaya koymak için resmi bir oylama yapılmadı. Her bir konuşmacı diğerlerinin zihinlerini hissetti ve birdenbire afallayan Gendibal, o zaferinin ve Delarmi’nin yenilgisinin tadını çıkarttığı sırada, bu müthiş kadının, Masa’yı ve bu sayede İkinci Vakıf’ı ve bunun aracılığıyla da tüm galaksiyi denetlemek üzere —belki de hepsini yok olmaya mahkûm ederek— geri kalırken, onu belirsiz bir süre meşgul edecek bir görevle geri dönülemez bir sürgüne göndermeyi becermekte olduğunu açıkça kavradı.

Üstelik sürgündeki Gendibal, İkinci Vakıf’ın yaklaşmakta olan krizi atlatmasını sağlayacak bilgiyi toplamayı bir şekilde becerebilirse, bunu ayarlamış olmanın onuru Delarmi’nin hanesine yazılacaktı ve Gendibal’in başarısı, Delarmi’nin gücünü pekiştirmekten başka bir işe yaramayacaktı. Gendibal ne kadar hızlı hareket ederse, onun gücü de o denli hızla pekişecekti.

Çok güzel bir manevra, inanılmaz bir toparlanmaydı.

Şimdi bile Masa’ya o kadar açıkça egemendi ki, neredeyse Birinci Konuşmacı’nın rolünü gasp ediyordu. Gendibal’in bu yöndeki düşüncesi, Birinci Konuşmacı’dan geldiğini duyumsadığı öfkenin içinde boğuldu.

Döndü. Birinci Konuşmacı kızgınlığını saklamak için çaba göstermiyordu ve kısa sürede çözülmüş olanın yerini yeni bir iç krizin alacağı açıktı.

4

Yirmi beşinci Birinci Konuşmacı Quindor Shandess’ın kendiyle ilgili olağanüstü hayalleri yoktu.

İkinci Vakıf’ın beş yüz yıllık uzun tarihini aydınlatan üç beş dinamik birinci konuşmacıdan birisi olmadığını biliyordu, ama olmasına gerek de yoktu. Galaksinin bolluk içinde yüzdüğü sakin bir dönemde Masa’ya önderlik etmişti ve dinamik davranmanın zamanı değildi. Elindekini koruma dönemi gibi görünüyordu ve o da bu rol için biçilmiş kaftandı. Selefi onu bu nedenle seçmişti.

Yirmi dördüncü Birinci Konuşmacı, “Sen bir maceracı değil, bir bilim adamısın,” demişti. “Bir maceracı Plan’ı mahvedebilir, sense onu koruyacaksın. Korumak! Bunun tüm Masa için anahtar kelime olmasını sağla.”

Denemişti, ama bu edilgen bir birinci konuşmacılık anlamına geliyordu ve bu kadarı da kimi zaman zayıflık olarak görülmüştü. İstifa etmek istediği konusunda sürekli söylentiler çıkmış ve yerine geçmek için o ya da bu yönden açık entrikalar çevrilmişti.

Shandess, Delarmi’nin bir mücadele önderi olduğu konusunda kuşku duymuyordu. Masadaki en güçlü kişilikti ve gençliğinin tüm çılgınlığına ve ateşine rağmen Gendibal bile, şimdi yaptığı gibi onun önünde geri çekiliyordu.

Ama Seldon adına, edilgen, hatta zayıf bile olsa, Birinci Konuşmacı’nın kendinden öncekilerden hiçbirinin asla vazgeçmediği ve onun da vazgeçmeyeceği bir ayrıcalığı vardı.

Konuşmak için ayağa kalktı ve Masa’ya hemen bir suskunluk hakim oldu. Birinci Konuşmacı söz söylemek üzere ayağa kalktığında hiç kimse onun sözünü kesemezdi. Delarmi ya da Gendibal bile buna cesaret edemezdi.

“Konuşmacılar!” dedi. “Tehlikeli bir krizle karşı karşıya olduğumuz ve sert önlemler almamız gerektiği fikrine katılıyorum. Düşmanla karşılaşmaya gitmesi gereken benim. Konuşmacı Delarmi, önde gelen özelliği olan şefkatiyle bana burada ihtiyaç olduğunu açıklayarak, beni bu görevden affetti. Ancak gerçek ne orada, ne de burada bana gereksinim olduğudur. Yaşlanıyorum, yoruldum. Uzun zamandan beri günün birinde istifa etmem beklendi, belki de etmeliydim. Bu krizin başarıyla üstesinden gelindiğinde istifa edeceğim.

“Ama ardılını seçmek, elbette Birinci Konuşmacı’nın ayrıcalığıdır. Şimdi bunu yapacağım. Masa’nın oturumlarına uzun zamandır egemen olan bir konuşmacı var; güçlü kişiliği sayesinde, benim sağlayamadığım önderliği sıklıkla yerine getiren bir konuşmacı. Hepiniz Konuşmacı Delarmi’den söz ettiğimi biliyorsunuz.”

Durdu, sonra, “Sadece siz, Konuşmacı Gendibal,” dedi, “buna karşı çıkıyorsunuz. Neden olduğunu sorabilir miyim?” Gendibal’in yanıt verme hakkına sahip olabilmesi için oturdu.

Gendibal, alçak bir sesle, “Ben onaylamıyor değilim,” dedi, “ardılınızı seçmek sizin hakkınızdır.”

“Öyle de olacak. Bu krize bir son verecek süreci başlatmış olarak döndüğünüzde, benim istifa zamanım gelmiş olacak. Ardılım, bu süreci devam ettirmek ve tamamlamak için gerekli politikalar neyse, onları yürütmenin doğrudan sorumluluğunu alacak. Söyleyecek bir şeyin var mı, Konuşmacı Gendibal?”

Gendibal usulca, “Birinci Konuşmacı, Konuşmacı Delarmi yerinizi aldığında, ona tavsiye etmeniz gereken…”

Birinci Konuşmacı sözünü kabaca kesti, “Konuşmacı Delarmi’den bahsettim, ama onu ardılım olarak atamadım. Şimdi söyleyecek bir şeyin var mı?”

“Özürlerimi kabul edin, Birinci Konuşmacı. Görevimden dönüşümü takiben, Konuşmacı Delarmi’nin yerinizi aldığını varsayarak demeliydim ki, ona tavsiye…”

“Onu hiçbir koşul altında, gelecekte ardılım yapacak değilim. Şimdi diyeceğin bir şey var mı?” Birinci Konuşmacı, bu duyuruyu Delarmi’ye indirdiği darbenin tadını çıkartmadan yapamazdı. Daha gurur kırıcı bir biçimde hareket edemezdi.

“Eh, Konuşmacı Gendibal,” dedi. “Ne diyeceksin?”

“Kafamın karıştığını.”

Birinci Konuşmacı yeniden ayağa kalktı. “Konuşmacı Delarmi geçmişte egemen oldu ve önderlik etti, ama Birinci Konuşmacı konumu için gerekli olan özellikler bunlardan ibaret değil. Konuşmacı Gendibal, bizim göremediklerimizi gördü. Masa’nın birleşmiş düşmanlığına karşı koydu, onları durum üzerinde yeniden düşünmeye zorladı ve fikirlerini sonunda kabul ettirdi. Konuşmacı Delarmi’nin, Golan Trevize’ı takip sorumluluğunu Konuşmacı Gendibal’in omuzlarına yıkmaktaki nedenleri konusunda şüphelerim var, ama bu yükü taşımak da onu taşımaya layık olan kişiye düşer. Başaracağını biliyorum —bu konuda sezgime güveniyorum— ve döndüğünde Konuşmacı Gendibal yirmi altıncı Birinci Konuşmacı olacak.”

Aniden koltuğuna oturdu ve her konuşmacı kendi fikrini bir ses, düşünce ve ifade kargaşası içinde beyan etmeye başladı. Birinci Konuşmacı bu velveleye aldırmadan kayıtsızca baktı önüne. Sorumluluğun boyunduruğunu bir kez omuzlarından attıktan sonra ne kadar rahatladığını şaşırarak fark etmişti. Bunu çoktan yapmış olmalıydı… ama yapamazdı.

Yerini alacak olanı o ana kadar bulamamıştı.

Sonra, nasılsa, zihni Delarmi’ninkini yakaladı ve ona baktı.

Seldon adın adına! Kadın sakindi ve gülümsüyordu. Umutsuz düş kırıklığını yansıtmıyordu… vazgeçmemişti. Onun ekmeğine yağ mı sürdüğünü düşündü. Onun açısından yapılacak ne kalmıştı ki?

5

Delora Delarmi, bir şeye yarayacağını bilse, yaşadığı umutsuzluk ve düş kırıklığını serbestçe gösterirdi.

Masa’ya başkanlık eden bu bunağa ya da şansın yardımına koştuğu yeniyetme salağa saldırmak ona büyük tatmin vermeliydi, ama onun istediği tatmin değildi. Daha fazlasını istiyordu.

Birinci Konuşmacı olmak istiyordu.

Elinde bir kozu daha varken oyunu terk etmeyecekti.

Tatlılıkla gülümsedi ve konuşacakmış gibi elini kaldırmayı başardı; sonra konuşmadan önce, herkesin fazlasıyla sessiz kalmasını sağlayacak kadar uzun süre öyle kaldı.

“Birinci Konuşmacı,” dedi, “Konuşmacı Gendibal’in de daha önce belirttiği gibi, ardılınızı seçmek sizin hakkınız. Şimdi konuşuyorsam, bunun nedeni artık Konuşmacı Gendibal’in sorumluluğuna geçen görevin başarısına —umarım— katkıda bulunmaktır. Düşüncelerimi açıklayabilir miyim, Birinci Konuşmacı?”

Birinci Konuşmacı sertçe, “Söyleyin,” diye kestirip attı. Kadın ona fazlaca yumuşak, fazlaca uysal görünmüştü.

Delarmi ciddi bir tavırla başını eğdi. Artık gülümsemiyordu. “Gemilerimiz var,” dedi. “Teknolojik açıdan Birinci Vakıf’ınkiler kadar muhteşem değiller, ama Konuşmacı Gendibal’i taşırlar. Hepimiz gibi, o da bir tanesini kullanmasını biliyor, sanırım. Galaksinin her büyük gezegeninde temsilcilerimiz var ve her yerde hoş karşılanacak. Daha da ötesi, artık tehlikenin farkında olduğundan, şu Katır karşıtlarına karşı da kendini savunabilecek. Olanları bilmediğimiz zaman bile, alt sınıflar ve hatta Ülgeli çiftçilerle çalışmayı tercih ettiklerinden kuşkulanıyorum. Elbette Konuşmacılar da dahil, tüm İkinci Vakıflılar’ın zihinlerini baştan aşağı gözden geçireceğiz, ancak dokunamadıklarına eminim. Katır karşıtları bizi kurcalanmaya cesaret edemez.

“Yine de Konuşmacı Gendibal’in, kendini gerekenden fazla tehlikeye atması için bir neden yok. Görevi için en iyisi, bir dereceye kadar gizli kalması —onları gafil avlayabilirse— olacaktır. Ülgeli bir tüccar rolünü takınması yararlı olur. Hepimizin bildiği gibi, Preem Palver, sözde bir tüccar olarak çıkmıştı galaksiye.”

Birinci Konuşmacı, “Preem Palver’ın bunu yapmakta belli bir amacı vardı,” dedi. “Konuşmacı Gendibal’inse yok. Bir çeşit kılık değiştirmenin gerekli olduğu ortaya çıkarsa, bir tane bulacak kadar yaratıcı olduğuna eminim.”

“Birinci Konuşmacı, izninizle ince bir kılık değiştirme önermek istiyorum. Hatırlayacağınız üzere, Preem Palver yıllarını birlikte geçirdiği karısını da yanına almıştı. Karakterinin kırsal özelliğini, hiçbir şey karısı ile beraber yolculuk etmek kadar vurgulamamıştı. Bu tüm şüpheleri silmişti.”

Gendibal, “Benim karım yok,” dedi. “Sevgililerim oldu, ama hiçbirisi eşim rolünü oynamayı kabul etmez.”

Delarmi, “Bu bilinen bir durum, Konuşmacı Gendibal,” dedi, “ama sizin yanınızda herhangi bir kadın olduktan sonra insanlar onu eşiniz olarak kabul edecektir. Bir gönüllü hiç kuşkusuz bulunabilir. Belgesel kanıt verilmesi gerekebileceğini düşünüyorsanız, bu da temin edilebilir. Bir kadının sizinle beraber gelmesinin zorunlu olduğunu düşünüyorum.”

Gendibal’in soluğu bir an için kesildi. Kastettiği kendisi olamazdı…

Bu manevra başarısından bir pay almak için numara olabilir miydi? Birinci Konuşmacı konumunun ortak —ya da sırayla— işgal edilmesine oynuyor olabilir miydi?

Gendibal kararlı bir biçimde, “Konuşmacı Delarmi’nin inceliği gururumu okşadı, kendisi…” diye söze başlayacak oldu.

Delarmi, neredeyse gerçek bir şefkatle, kahkahalarla güldü. Gendibal tuzağa düşmüş ve üstelik bir budala gibi görünmüştü. Masa bunu unutmayacaktı.

“Konuşmacı Gendibal, bu görevi paylaşmayı deneyerek küstahlık edecek değilim. Bu görev sizin, sadece sizin. Benimle beraber gitmek isteyeceğinizi hiç düşünmemiştim. Aslına bakarsanız, Konuşmacı, bu yaşta erkeklerin başını döndürebileceğimi düşünmü…”

Masadakiler gülümsedi, Birinci Konuşmacı bile gülümsemesini saklamaya çalıştı.

Gendibal darbeyi hissetti ve kadının neşesine ayak uydurmaya çabaladı, ama çabası boşunaydı.

Elinden geldiğince evcil bir tavırla, “O zaman ne önerirsiniz?” diye sordu. “Sizi temin ederim ki, bana eşlik etmek isteyeceğiniz aklımın ucundan bile geçmedi. Sizin yerinizin galaktik sorunların harala gürelesinin göbeği değil, Masa olduğunu biliyorum.”

Delarmi, “Haklısın, Konuşmacı Gendibal, aynı fikirdeyiz,” dedi. “Ancak, benim önerim biraz önce üstünde durduğum Ülgeli tüccar rolüne yönelik. Sizi bu role tartışılmaz olarak uydurmak için, bir Ülgeli kadından daha iyisi düşünülebilir mi?”

“Ülgeli bir kadın mı?” Gendibal art arda ikinci kez gafil avlanmıştı ve Masa bunun zevkini çıkarttı.

Delarmi, “Sizi dayaktan kurtaran Ülgeli kadın,” diye devam etti. “Size taparcasına bakan ve sonra istemeden de olsa, sizi ikinci bir defa dövülmekten daha beter bir durumdan kurtaran kadın. Onu yanınıza almanızı öneriyorum.”

Gendibal’in içinden reddetmek geliyordu, ama onun da bunu beklediğini biliyordu. Böyle bir davranış Masa’yı daha da eğlendirecekti. Delarmi’ye saldırıya fazlasıyla istekli olan Birinci Konuşmacı’nın, Gendibal’i ardılı olarak atamakla bir hata yaptığı ya da en azından Delarmi’nin bunu çabucak bir hataya dönüştürdüğü ortaya çıkmıştı.

Gendibal, Konuşmacıların en genciydi. Masa’yı kızdırmış ve sonra da onlar tarafından mahkûm edilmekten kurtulmuştu. Onları çok açık bir biçimde küçük düşürmüştü. Onun veliaht tayin edilmesine hepsi de içerliyordu.

Bununla başa çıkmak zaten yeterince zorken, şimdi bir de Delarmi’nin nasıl da kolaylıkla onu gülünç duruma düşürdüğünü ve bundan ne denli zevk aldıklarını hatırlayacaklardı. Kadın Birinci Konuşmacı konumu için gereken yaş ve deneyimden yoksun olduğuna Masa’yı kolay yoldan ikna etmek için bunu kullanacaktı. Gendibal görev için uzaktayken, hep beraber uygulayacakları baskı, Birinci Konuşmacı’yı kararını değiştirmeye zorlayacaktı. Ya da Birinci Konuşmacı sıkı durursa, Gendibal sonunda kendini birleşik muhalefetin karşısında sürekli aciz kalacağı bir konumda bulacaktı.

Tüm bunları bir anda anladı ve hiç kararsızlık çekmemiş gibi yanıt vermeyi başardı.

“Konuşmacı Delarmi,” dedi, “öngörünüze hayranım. Sizi şaşırtmayı düşünüyordum. Sizin önerdiğiniz nedenle olmasa da bu Ülgeli kadını yanıma almak niyetindeydim. Onu beyni için beraberimde götürmek istiyordum. Hepiniz de onun beynini incelediniz. Ne olduğunu gördünüz: şaşırtıcı derecede zeki, ama bundan da fazlası, berrak, basit, olağanüstü hilesiz. Başkaları tarafından yapılacak en ufak bir dokunuşun hemen fark edileceğini hepinizin kabul ettiğine eminim.

“Mükemmel bir erken uyarı sistemi olarak iş göreceği hiç aklınıza geldi mi bilmiyorum, Konuşmacı Delarmi. Zihinsel bir müdahaleyi, kendimden önce onun beyni aracılığıyla saptayabileceğimi sanıyorum.”

Bu söz üzerine, şaşkın bir sessizlik oldu. Gendibal usulca, “Ah, hiçbiriniz bunu fark etmediniz,” dedi. “Neyse, önemli değil! Ben yarın izne çıkıyorum. Kaybedecek zamanım yok.”

İnisiyatifini üçüncü kez kaybeden Delarmi, “Bekle,” dedi. “Ne yapmaya niyetlisin?”

Gendibal küçük bir omuz silkişiyle konuştu. “Ayrıntılara niçin gireyim? Masa ne kadar az şey bilirse, Katır karşıtlarının rahatsız etmeleri olasılığı da o kadar düşük olur.”

Bunu Masa’nın esenliği en önde gelen kaygısıymış gibi söylemişti. Zihnini bu düşünceyle doldurdu ve görmelerine izin verdi.

Bu onların gururunu okşayacaktı. Dahası, bunun vereceği tatmin onların Gendibal’in ne yapmak istediğini aslında kesinkes bilip bilmediğini merak etmelerine de engel olacaktı.

6

O akşam Birinci Konuşmacı, Gendibal’le teke tek konuştu.

“Haklıydın,” dedi. “Zihninin yüzeyinin altına inmekten kendimi alıkoyamadım. Duyuruyu bir hata olarak değerlendirdiğini gördüm ve öyleydi. O ebedi gülümsemeyi kadının suratından silmek ve ona konumumu gasp etmek için sık sık başvurduğu tarzda karşı saldırıya geçmek istememden oldu.”

Gendibal usulca, “Bana özel olarak anlatsanız ve daha ileriye gitmek için dönüşümü bekleseydiniz daha iyi olabilirdi,” dedi.

“Böylesi bir yaklaşım ona saldırmama yer bırakmazdı. Biliyorum, bir birinci konuşmacı için kötü bir emel.”

“Bu onu durdurmayacaktır, Birinci Konuşmacı. Yine de makamınızı ele geçirmek için entrikalar çevirecektir ve bunda da haklı nedenleri olabilir. Atamanızı reddetmem gerektiğini öne sürecek kişilerin çıkacağına eminim. Konuşmacı Delarmi’nin Masa’daki en iyi kafaya sahip olduğunu ve en iyi birinci konuşmacı adayı olacağını öne sürmek zor değil.”

Shandess, “Sadece masadaki en iyi kafa,” diye homurdandı. “Diğer Konuşmacılar dışında, gerçek bir düşman çıkabileceğini kavrayamıyor. Her şeyden önce konuşmacı olmasına asla izin verilmemeliydi. Bak, senin Ülgeli kadını yanına almanı yasaklasa mıydım? Biliyorum, seni buna mecbur bıraktı.”

“Hayır, hayır, onu yanıma almak üzere öne sürdüğüm neden gerçekti. Bir erken uyarı sistemi olacak ve bunu fark etmemi sağladığı için Konuşmacı Delarmi’ye teşekkür borçluyum. Kadının çok yararlı olacağına ikna oldum.”

“İyi o zaman. Bu arada ben de yalan söylemiyordum. Bu krizi sonlandırmak için ne gerekiyorsa, onu yapabileceğine gerçekten de eminim… sezgime güveniyorsan eğer.”

“Sizinle aynı fikirde olmamdan dolayı güvenebileceğimi düşünüyorum. Ne olursa olsun, aldığımdan daha fazlasını geri vereceğime söz veririm. Katır karşıtları —ya da Konuşmacı Delarmi— ne yaparsa yapsın, Birinci Konuşmacı olmak üzere geri döneceğim.”

Gendibal, konuşurken bile, kendi hoşnutluğunu yorumluyordu. Tek gemilik uzay serüveninde niçin bu kadar neşeli, bu denli ısrarcıydı? Tabii ki ihtiras nedeniyle. Preem Palver da bir keresinde tam da aynı türden şeyler yapmıştı ve Stor Gendibal de bunu yapabileceğini gösterecekti. Ondan sonra da kimse onu birinci konuşmacılıktan uzak tutamayacaktı. Yine de ihtirastan fazla bir şeyler olabilir miydi? Mücadelenin çekiciliği mi? Bütün yetişkin yaşamı boyunca, ilkel bir gezegenin saklı bir parçasına kapatılmış birinin, heyecan için duyduğu genel arzu mu? Tam olarak bilmiyordu, ama kesin olan bir şey varsa o da gitmeyi umarsızca istemesiydi.

11. KISIM

SAYŞEL

1

Janov Pelorat, Trevize’ın “mikro sıçrama” diye adlandırdığı şeyden sonra, parlak yıldızın bir küreye dönüşmesini yaşamında ilk defa izledi. Dördüncü gezegen —meskûn ve şimdiki hedefleri olan Sayşel— boyut ve önem bakımından birkaç gün içinde yavaş yavaş büyüdü.

Bilgisayar gezegenin bir haritasını çıkarttı ve Pelorat’ın dizinde tuttuğu taşınabilir ekrana yansıttı.

Trevize —bir zamanlar onlarca dünyaya inmiş birisinin kendine güveniyle— “Hemen gözden geçirmeye kalkma, Janov,” dedi. “Önce giriş istasyonuna uğrayacağız ve bu uzun sürebilir.”

Pelorat başını kaldırdı. “O sadece bir formalite.”

“Öyle. Ama yine de usandırıcı olabilir.”

“Ama barış zamanındayız.”

“Elbette. Bu da geçeceğimiz anlamına gelir. Ancak, önce küçük bir ekolojik denge konusu var. Her gezegen kendi ekolojisine sahiptir ve bunun bozulmasını da istenmez. Bundan dolayı gemiyi istenmeyen organizmalar ya da bulaşıcı hastalıklar açısından denetlemekte ısrar ederler. Mantıklı bir önlemdir.”

“Bana öyle geliyor ki, bizde böyle şeyler yok.”

“Hayır, yok ve onlar da bunu öğrenecek. Sayşel’in bir Federasyon üyesi olmadığını da hatırla, bu nedenle bağımsızlıklarını göstermek amacıyla biraz zorluk çıkartacaklardır.”

Onları teftiş etmek için küçük bir gemi geldi ve Sayşel gümrük görevlisi gemilerine çıktı. Askerlik günlerini unutmayan Trevize tepkisini çabuk verdi.

“Terminus’tan Uzak Yıldız dedi. “Geminin kâğıtları burada. Silahsızız. Özel bir tekne. Pasaportum. Bir yolcu var. Pasaportu. Turistiz.”

Gümrük görevlisi, kan kırmızısının hakim renk olduğu, gösterişli bir üniforma giyiyordu. Yanakları ve ağzının üstü sinek kaydı tıraş edilmişti, ama çenesinin iki yanından sarkan kısa kesimli bir sakalı vardı. “Vakıf gemisi mi?” diye sordu.

Bunu “Vakıf gemsi” gibi telaffuz etmişti, ama Trevize ne onun söylediğini düzeltecek ne de gülümseyecek kadar tedbirsizdi. Galaksi Standart Dili’nin gezegen sayısı kadar çok lehçesi vardı ve herkes kendininki ile konuşurdu. Karşılıklı anlaşılabildiği sürece önemli değildi.

Trevize, “Evet, efendim,” dedi. “Vakıf gemisi. Kişiye ait.”

“Çok güzel. Konşimentonuz, lütfen.”

“Neyim?”

“Konşimentonuz. Ne taşıyorsunuz?”

“Ah, yüküm. Envanter burada. Sadece kişisel eşya. Buraya ticaret yapmaya gelmedik. Size anlattığım gibi, basit turistleriz.”

Gümrük görevlisi çevresine merakla baktı. “Bu gemi turistler için biraz fazla lüks.”

Trevize neşeli bir tavır takınarak, “Vakıf standartlarına göre fazla lüks değil,” dedi. “Ayrıca ben zenginim, verecek param var.”

“Benim de zenginleştirilebileceğimi mi ima ediyorsunuz?” Görevli bir an için ona baktı, sonra başını çevirdi.

Trevize, adamın söylediklerinin anlamını çıkartmak için bir an, sonra nasıl hareket edeceğine karar vermek için bir süre daha bocaladı. “Hayır,” dedi, “niyetim size rüşvet vermek değil. Size rüşvet vermek için bir nedenim yok. Böyle bir niyetim olsaydı bile, siz rüşvet kabul edecek birine benzemiyorsunuz. Arzu ederseniz gemiyi arayabilirsiniz.”

Cep kayıt cihazını bir yana koyan görevli, “Gerek yok,” dedi. “Kaçakçılık açısından önceden incelendiniz ve denetimden geçtiniz. Yaklaşma ışını olarak hizmet verecek bir radyo dalgası geminize tahsis edildi.”

Çıktı. Tüm işlem on beş dakika sürmüştü.

Pelorat alçak bir sesle, “Bela çıkartabilir miydi? Gerçekten de rüşvet bekledi mi?” diye sordu.

Trevize omuz silkti. “Gümrükçüye bahşiş vermek galaksinin kendisi kadar eski bir adettir ve ikinci bir girişimde bulunsaydı ona parayı verirdim. Oysa… eh, bir Vakıf gemisi, üstelik de süslü bir gemiyle şansını denememeyi tercih ettiği sonucunu çıkartıyorum. Yaşlı acuze başkanımız, Vakıf’ın adının nereye gidersek gidelim, bizi koruyacağını söylemişti ve yanılmamış. Çok daha uzun sürebilirdi.”

“Niçin? Bilmek istediğini bulmuş gibiydi.”

“Evet, ama bizi uzaktan radyo taramasıyla kontrol edecek kadar nazikti. İstese bir el aletiyle gemiyi dolaşır ve saatler harcardı. İkimizi de bir sahra hastanesine koydurup günlerce orada tutabilirdi.”

“Ne? Aziz dostum!”

“Telaşlanma. Bunları yapmadı. Yapabileceğini düşündüm, ama yapmadı. Bu da inmekte özgür olduğumuz anlamına gelir. Yerçekimsel olarak —on beş dakikamızı alır— inmeyi tercih ederim, ama izinli iniş alanlarının nerede olduğunu bilmiyorum ve belaya davetiye çıkarmak da istemem. Bu da sarmal çizerek atmosferden aşağı inerken —ki saatler alacaktır— radyo ışınını takip edeceğiz demektir.”

Pelorat neşeliydi. “Ama bu mükemmel, Golan. Yeri görecek kadar yavaşça mı gideceğiz?” Haritanın düşük büyütmede görüntülendiği taşınabilir ekranını elinde tutuyordu.

“Bir parça. Bulut örtüsünün altına inmemizi beklemen gerekecek ve saniyede birkaç kilometre hızla gidiyor olacağız. Atmosferde balonla gezmek gibi değil, ama gezegen coğrafyasını ayırt edebileceksin.”

“Muhteşem! Muhteşem!”

Trevize düşünceli bir tavırla ekledi. “Ancak, Sayşel gezegeninde saatlerimizi yerel zamana göre ayarlamamıza değecek kadar uzun kalacak mıyız, onu bilmiyorum.”

“Sanırım, bu ne yapmayı planladığımıza bağlı. Ne yapacağımızı düşünüyorsun, Golan?”

“İşimiz Gaia’yı bulmak ve bunun ne kadar süreceğini bilmiyorum.”

Pelorat, “Bilek şeritlerimizi ayarlayabilir ve geminin saatini olduğu gibi bırakırız,” dedi.

Trevize, “İyi fikir,” diye yanıtladı. Altlarında uzanan gezegene baktı. “Daha fazla beklemeye gerek yok. Bilgisayarı tahsis edilen radyo dalgasına ayarlayacağım ve yerçekimini geleneksel uçuşu taklit etmek için kullanabilirim. Böyle! İnelim, Janov, inelim de ne bulacağımızı görelim.”

Gemi, düzgünce ayarlanmış yerçekimsel potansiyel eğrisinde hareket etmeye başladığında, düşünceli düşünceli, baktı gezegene.

Trevize Sayşel Birliği’nde hiç bulunmamıştı, ama Vakıf’a karşı değişmez bir düşmanlık beslediğini biliyordu. Gümrükten bu kadar çabuk geçmelerine çok şaşırmış ve bir parça da hayal kırıklığına uğramıştı.

Mantıklı görünmüyordu.

2

Gümrük görevlisinin adı Jogorath Sobhaddartha idi ve yaşamının yarısı nöbetlerde geçirmişti.

Kitaplarına bakmak, müzik dinlemek ve karısıyla, büyümekte olan oğlundan uzakta kalabilmek —üç ayda bir ay— şansını verdiği için bu biçimde yaşamaya itirazı yoktu.

Son iki yıldır Rüyacının biri Gümrük Şefi olarak göreve gelmişti ki, elbette bu rahatsız edici bir durumdu. Garip hareketleri için, bunu yapmaya bir rüyanın neden olduğunu söylemekten başka mazeret göstermeyen katlanılmaz biriydi.

Sobhaddartha, kendi adına, bunlara hiç inanmadığına karar vermişti. Yine de Sayşel’de çoğu insan, anti-ruhsal kuşkuları onaylamadığından düşüncelerini yüksek sesle söylemeyecek kadar tedbirliydi. Bir maddeci olarak tanınmak yaklaşmakta olan emekliliğini tehlikeye atabilirdi.

Çenesindeki kıl kümelerinin birisini sağ, diğerini de sol eliyle sıvazladı, gürültüyle öksürdü ve sonra saygısız bir teklifsizlikle, “Gemi bu muydu, Şef?” dedi.

Aynı ölçüde Sayşel kokan Namarath Godhisavatta adlı şef, bilgisayardan alınmış bazı verilerle meşguldü ve başını kaldırmadı. “Hangi gemi?” dedi.

“Uzak Yıldız. Vakıf gemisi. Biraz önce geçmesine izin verdiğim. Her açıdan hologramı çekilmiş olan. Rüyasını gördüğün bu muydu?”

Godhisavatta artık kafasını kaldırmıştı. Gözleri neredeyse kapkara ve etrafları herhangi bir gülümseme eğiliminden oluşmamış kırışıklıklarla kaplı, ufak tefek bir adamdı. “Ne diye soruyorsun?” dedi.

Sobhaddartha dikildi ve gür, kara kaşlarının birbirlerine yaklaşmasına izin verdi. “Turist olduklarını söylediler, ama bunun gibi bir gemiyi daha önce hiç görmemiştim ve benim görüşüm Federasyon ajanı şeklindedir.”

Godhisavatta iskemlesine geri oturdu. “Bana bak, ne kadar çabalasam da sana görüşünü sorduğumu hatırlayamıyorum.”

“Ama, Şef, bunu bildirmeyi bir vatanseverlik görevi olarak görüyorum…”

Godhisavatta kollarını kavuşturdu ve (beden yapısı ve durumu çok daha etkileyici olan) astına sert sert baktı. Beriki büzüldü ve üstünün bakışı altında darmadağın olmuş gibi göründü.

Godhisavatta, “Adamım, eğer senin için neyin iyi olduğunu biliyorsan, işini yorumsuz yaparsın… yoksa seni ilgilendirmeyen bir konuda daha fazla gevezelik ettiğini duyarsam, yakın zamanda erken emekli olursun ve maaş falan bağlanmaması için de gerekeni yaparım.”

Sobhaddartha, alçak bir sesle, “Evet, efendim,” dedi. Sonra sesinde kuşku uyandıracak kadar itaatkâr bir tonla, ekledi: “İkinci bir geminin tarama alanımıza girdiğini bildirmek görevlerim arasında mı?”

Yaptığı işe dönen Godhisavatta kızgınlıkla, “Bildirildi say,” dedi.

Sobhaddartha, daha da alçak bir sesle, “Bunun özellikleri geçmesine az önce izin verdiğim gemininkine çok benziyor,” dedi.

Godhisavatta ellerini masaya dayadı ve doğrulup ayağa kalktı. “İkinci bir tane mi?”

Sobhaddartha için için güldü. Çarpık bir çiftleşmenin ürünü bu kan içicinin (şefe atıfta bulunuyordu) rüyasında bile iki gemi birden görmediği açıktı. “Görünüşe göre, efendim!” dedi. “Şimdi görevime döneceğim, emirlerinizi bekleyeceğim ve umarım, efendim…”

“Evet?”

Emekliliğini tehlikeye atmayı göze alan Sobhaddartha daha fazla dayanamadı: “… ve umarım, efendim, yanlış geminin geçişine izin vermemişizdir.”

3

Uzak Yıldız, Sayşel gezegeninin üzerinde hızla yol alırken Pelorat manzarayı büyülenmiş gibi seyrediyordu. Bulut örtüsü Terminus’ta olduğundan daha ince ve seyrekti ve tam da haritanın gösterdiği gibi —kıtasal alanın çoğunda görülen paslı renkten anlaşıldığı kadarıyla daha geniş olan çöl bölgeleri de dahil— karasal alanlar daha derli toplu ve genişti.

Herhangi bir yaşam izi göze çarpmıyordu. Burası dağlık alanları yansıtan sonsuz kırışıklıklarla kısır, düz, gri bir çöl ve elbette okyanus dünyasıydı.

Pelorat, “Yaşam yokmuş gibi görünüyor,” dedi.

Trevize, “Bu yükseklikten bir yaşam izi görmeyi bekleyemezsin,” dedi. “Alçaldıkça yerin bazı yerlerde yeşile döndüğünü göreceksin. Aslında, bundan da önce, gece tarafında parıldayan karayı fark edeceksin. İnsanlar karanlık basınca, yaşadıkları dünyayı ışıklandırma eğilimindedirler, bu kurala istisna oluşturan bir dünyayı daha duymadım. Başka dünyalarda göreceğin ilk yaşam izi sadece insan değil, teknolojik de olur.”

Pelorat düşünceli bir biçimde, “Sonuçta, insanlar doğaları gereği gündüz yarattıklarıdır,” dedi. “Gelişen teknolojinin ilk görevlerinden birinin geceyi gündüze çevirmek olduğunu düşünüyorum. Aslına bakarsan, bir dünya teknolojiden yoksunsa ve geliştiriyorsa, bunun ilerlemesini karanlık yüzeyin üstündeki ışığın artışından izleyebilmen gerekir. Tam karanlıktan tam aydınlığa geçmenin ne kadar zaman alacağını düşünüyorsun?”

Trevize güldü. “Tuhaf fikirlerin var, ama bunun bir efsane bilimci olmandan kaynaklandığını sanıyorum. Bir dünyanın tam ışıldamaya geçmeyi becereceğini düşünemem. Gece ışıklandırması nüfus yoğunluğu dağılımını takip edecektir, bu nedenle de kıtalar düğüm ve iplikler halinde parlayacaktır. Trantor, haşmetinin zirvesinde tek bir devasa yapıyken bile, ışık bu yapının dağınık noktalarından dışarı sızıyordu.”

Toprak, Trevize’ın söylediği gibi yeşile döndü ve gezegenin çevresinde son turu attıklarında, kentler olduğunu söylediği lekeleri işaret etti. “Pek kentleşmiş bir dünya değil. Daha önce Sayşel Birliği’ne hiç gelmedim, ama bilgisayarın bana verdiği bilgiye göre geçmişe bağlıymışlar. Teknoloji, galaksinin her tarafında Vakıf ile özdeşleştirilmiştir ve Vakıf nerede az tutuluyorsa, orada geçmişe tutunma eğilimi vardır —savaş silahları söz konusu olmadığı sürece, elbette— Sayşel’in bu açıdan oldukça modern olduğuna inanabilirsin.”

“Aman, Golan, kötü bir şeyler olmayacak, değil mi? Eninde sonunda, biz Vakıflı’yız ve düşman topraklarda olmak…”

“Burası, düşman bir gezegen değil, Janov. Hiç korkma, tam anlamıyla nazik olacaklardır. Vakıf pek sevilmez, o kadar. Sayşel, Vakıf Federasyonu’nun bir parçası değil. Bundan dolayı, bağımsızlıklarından çok gurur duydukları için, Vakıf’tan çok daha zayıf olduklarını ve sadece bizim onların böyle kalmasına izin vermeye istekli olmamız nedeniyle bağımsız kalabildiklerini hatırlamak hoşlarına gitmediğinden, bizden hoşlanmama lüksüyle şımarıyorlar.”

Canı sıkılan Pelorat, “Bu durumda, bizim için yine de pek hoş olmayacağından korkuyorum,” dedi.

Trevize, “Hiç de değil,” diye yanıt verdi. “Hadi, Janov. Sayşel devletinin resmi tutumundan söz etmekteyim. Gezegendekiler sadece sıradan insanlar, onlara iyi davranır ve Galaksinin Efendileri gibi bir tavır takınmazsak, onlar da bize iyi davranır. Sayşel’e Vakıf hakimiyetini kurmak üzere gelmedik. Biz sadece Sayşel hakkında her turistin sorabileceği türden sorular soran turistleriz.

“Durum uygun olursa bir parça dinleniriz. Birkaç gün burada kalmanın ve sunabildiklerinin tadını çıkartmanın kötü bir yanı yok. İlgi çekici bir kültürleri, ilginç manzaraları, lezzetli yiyecekleri ve —başka hiçbiri bulunmazsa— tatlı kadınları olabilir. Harcayacak paramız bol.”

Pelorat kaşlarını çattı. “Ah, aziz dostum.”

Trevize, “Yapma,” dedi. “O kadar da yaşlı değilsin. İlgini çekmez mi?”

“Bir zamanlar bu rolün hakkını vermediğimi söyleyemem, ama hiç kuşkusuz şimdi bunun sırası değil. Bir görevimiz var. Gaia’ya ulaşmak istiyoruz, iyi zaman geçirmeye itirazım yok —gerçekten de yok— ama kendimizi dağıtırsak toplamamız güç olabilir.” Başını salladı ve usulca konuştu. “Trantor’daki Galaktik Kütüphane’de çok iyi zaman geçirebileceğimi ve beni oradan çıkartamayacağından korktuğunu düşünüyorum. Kütüphane benim için neyse, kara gözlü çekici bir hanım —ya da beş veya altısı da— senin için aynı anlamı taşıyabilir.”

Trevize, “Ben bir hovarda değilim, Janov,” dedi, “ama keşiş olmaya da niyetim yok. Pekâlâ, bu Gaia işiyle meşgul olacağımıza söz veriyorum, ama hoş bir şey yolumun üzerine çıkarsa, galaksideki hiçbir mantık ona doğal bir tepki vermeme engel olamaz.”

“Gaia’ya öncelik tanıyacaksan…”

“Tanıyacağım. Sadece Vakıf’tan olduğumuzu kimseye söyleme. Vakıf parası kullandığımız ve koyu Terminus aksanıyla konuştuğumuzdan ötürü öyle olduğumuzu anlayacaklar, ama bundan söz etmezsek, yeri yurdu belli olmayan yabancılarmışız gibi ve dostça davranırlar. Vakıflı olduğumuzu öne çıkartırsak, yeterince nazik konuşacaklardır, ama bize hiçbir şey anlatmaz, göstermezler, bizi bir yere götürmezler ve tamamen kendi başımıza bırakırlar.”

Pelorat içini çekti. “İnsanları asla anlamayacağım.”

“Anlayacak bir şey yok. Yapman gerekenin tümü kendine yakından bakmaktır ve diğer herkesi anlarsın. Bizler hiç de birbirimizden farklı değiliz. Seldon insanları anlamasa, planını nasıl oluşturabilirdi —matematik tarafının ne kadar hassas olduğunu umursamıyorum— ve insanları anlamak kolay olmasa, bunu nasıl yapabilirdi? Bana insanları anlamayan birini göster, ben de sana kendisini yanlış —üstüne alınma— tanımış birini göstereyim.”

“Alınmadım. Deneyimsiz, oldukça içine kapanık ve dar bir yaşam geçirmiş olduğumu itiraf etmeye hazırım. Belki de bunun nedeni kendime gerçekten yakından bakmamış olmamdır, bunun için insanlar söz konusuyken benim rehberim ve danışmanım olmana izin veriyorum.”

“İyi. O zaman şimdi biraz tavsiye dinle ve sadece manzarayı seyret. Kısa süre sonra ineceğiz ve hiçbir şey hissetmeyeceğini temin ederim. Bilgisayar ve ben her şeyi halledeceğiz.”

“Golan, bana kızma. Genç bir kadın…”

“Unut bunu! Sadece bırak da inişle ilgileneyim.”

Pelorat geminin daralan sarmalının ucundaki dünyaya bakmak üzere döndü. Bu üzerinde duracağı ilk yabancı dünya olacaktı. Bu düşünce, galaksideki milyonlarca meskûn dünyanın hepsinin üzerlerinde doğmamış insanlarca sömürgeleştirilmiş olduğu gerçeğine karşın, içini her nedense kötü bir hisle doldurdu.

Bir kaygı/haz ürpertisiyle, biri hariç hepsi, diye düşündü.

4

Uzay limanı Vakıf standartlarına göre büyük değildi, ama bakımlıydı. Trevize Uzak Yıldız’ın bir iskeleye doğru götürülmesini ve yerine kilitlenmesini seyretti. Karmaşık şifreli bir makbuzu eline tutuşturdular.

Pelorat alçak sesle, “Onu burada böylece bırakıyor muyuz?” diye sordu.

Trevize başıyla onayladı ve rahatlatmak için elini diğerinin omzuna koydu. Aynı derecede alçak bir sesle, “Endişelenme,” dedi.

Kiraladıkları yer arabasına bindiler ve Trevize ufukta kulelerini gördüğü kentin haritasını devreye taktı.

“Sayşel Kent,” dedi, “gezegenin başkenti. Kent, gezegen, yıldız… hepsinin adı Sayşel.”

Pelorat, “Gemi için endişeleniyorum,” diye ısrar etti.

Trevize, “Endişelenecek bir şey yok,” diye yanıt verdi. “Bu gece geri döneceğiz, çünkü burada birkaç saatten fazla kalmamız gerekirse, gemi bizim geceleme yerimiz olacak. Barış içinde gelen uzay gemilerinin dokunulmaz olduğuna dair, savaş zamanında bile —bildiğim kadarıyla— asla çiğnenmeyen bir yıldızlararası uzay limanı ahlak kuralı olduğunu da anlaman gerekli. Aksi takdirde, kimse güvende olmaz ve ticaret olanaksız hale gelir. Bu kuralı çiğneyen her dünya galaksideki uzay pilotları tarafından boykot edilir. İnan bana, hiçbir dünya bu tehlikeyi göze almaz. Kaldı ki…”

“Kaldı ki?”

“Evet, kaldı ki sıra, bizden biri gibi görünmeyen ve seslenmeyen birisi gemiye girmeye kalkışırsa, öldürmesi için bilgisayara emir verdim. Bunu Liman Müdürü’ne açıklamayı da ihmal etmedim. Sayşel Kenti uzay limanının kesin güvenilirlik ve güvenlik konularında galaksinin her yerindeki haklı ününe istinaden bu önlemi kapatmak istediğimi, ancak geminin yeni bir model olmasından dolayı sistemi nasıl kapatacağımı bilmediğimi ona son derece kibarca anlattım.”

“Buna kesinlikle inanmamıştır.”

“Tabii ki inanmadı! Ama öbür türlü aşağılanmış olmak dışında bir seçeneği bulunmadığından inanır göründü. Bu konuda elinden bir şey de gelmediğinden aşağılanmak sadece rezil olmaya neden olur. Bunu da istemediği için izleyebileceği en basit yol söylediklerime inanmaktı.”

“Bu da insanların nasıl olduklarına dair başka bir örnek mi?”

“Evet. Buna alışacaksın.”

“Bu yer arabasında dinleme cihazı olmadığına emin misin?”

“Olabilir diye düşündüm. Bundan dolayı, bana bir yer arabası önerdiklerinde, rastgele başka birini seçtim. Hepsinde de cihaz varsa… eh, o kadar da önemli ne konuşuyoruz ki?”

Pelorat mutsuz görünüyordu. “Bunu nasıl söyleyeceğimi bilmiyorum. Şikayet etmek terbiyesizce olacak, ama kokusunu sevmedim. Bir… koku var.”

“Yer arabasında mı?”

“Eh, öncelikle uzay limanında. Uzay limanları böyle kokuyor sanırım, ama yer arabası da aynı kokuyu taşıyor. Bir cam açabilir miyiz?”

Trevize güldü. “Kontrol panelinin hangi bölümünün bu işi yapacağını bulabilirim, ama yardımı dokunmaz. Bu gezegen kokuyor. Çok mu kötü?”

“Çok kuvvetli değil, ama fark ediliyor… ve bir biçimde itici. Tüm dünya böyle mi kokuyor?”

“Başka bir dünyada daha önce hiç bulunmadığını hep unutuyorum. Her meskûn gezegenin kendi kokusu vardır. Çoğunlukla genel bitki örtüsünden kaynaklanır, ancak hayvanların ve hatta insanların da buna katkıda bulunduklarını sanıyorum. Ayrıca bildiğim kadarıyla, ilk defa üzerine indiğinde hiç kimse bir dünyanın kokusunu sevmez. Ama buna alışacaksın, Janov. Birkaç saat içinde fark etmeyeceğine söz veririm.”

“Bütün dünyaların bunun gibi koktuğunu söylemek istemiyorsundur, eminim.”

“Hayır. Dediğim gibi, her birinin kendi kokusu vardır. Gerçekten dikkat edersek ya da burunlarımız biraz daha keskin koku alsa —Anacreon köpekleri gibi— herhalde hangi dünyada olduğumuzu bir solukta söyleyebiliriz. Donanmaya girdiğimde, yeni bir gezegendeki ilk günümde hiç yemek yiyemezdim; sonra iniş esnasında, gelinen gezegenin kokusunu taşıyan bir mendili koklamaktan ibaret, eski bir uzaycı numarasını öğrendim. Bunu yaparsan, o gezegende açık havaya çıktığın zaman kokusunu hissetmezsin. Bir süre sonra toptan bağışıklık kazanırsın; göz ardı etmeyi öğrenirsin. Aslında en kötü tarafı eve geri dönmektir.”

“Niçin?”

“Terminus’un kokmadığını mı sanıyorsun?”

“Koktuğunu mu söylüyorsun?”

“Elbette kokuyor. Sayşel gibi başka bir dünyanın kokusuna bir kere alıştıktan sonra, Terminus’un pis kokusu seni şaşırtır. Eski günlerde, uzun bir görevden sonra Terminus’a dönüşte, kapaklar açıldığında tüm mürettebat, “Çöplüğe geri döndük,” diye bağırırdı.”

Pelorat tiksinmiş göründü.

Kentin kuleleri gözle görünür ölçüde yaklaşmıştı, ama Pelorat gözlerini çevreye dikili tutmaya devam etti. Her iki yönde ve bazen yukarıda da hareket halinde başka yer arabaları vardı, ama Pelorat ağaçları inceliyordu.

“Bitkisel yaşam acayip görünüyor,” dedi. “Aralarında yerel olan var mıdır dersin?”

Trevize dalgınca, “Sanmam,” dedi. Haritayı inceliyor ve araba bilgisayarının programlamasını ayarlamaya çalışıyordu. “İnsan gezegenlerinde yerel yaşam olarak pek fazla şey bulunmaz. Yerleşimciler her zaman kendi bitki ve hayvanlarını —ya yerleşim sırasında ya da ondan biraz sonra— getirtirler.”

“Yine de tuhaf görünüyor.”

“Dünyadan dünyaya giderken aynı çeşitliliği görmeyi umamazsın, Janov. Bir zamanlar, Galaktik Ansiklopedi’yi hazırlayanların seksen yedi kalın disketi kaplayan bir çeşitlilik atlası meydana getirdiklerini ve o halde bile tamamlanmamış —ne olursa olsun, tamamlandığı sırada eskimişti— kaldığını anlatmışlardı.”

Yer arabası ilerledi ve kentin dış mahalleleri açılıp onları içine çekti. Pelorat hafifçe ürperdi. “Kent mimarilerini pek beğenmedim.”

Trevize, deneyimli bir uzay gezgininin kayıtsızlığıyla, “Herkesinki kendine,” dedi.

“Sahi, nereye gidiyoruz?”

Trevize belirgin bir bezginlikle, “Eh,” dedi, “bilgisayarın bu aleti bir turist merkezine yönlendirmesini sağlamaya uğraşıyorum. Umarım bilgisayar tek yönlü yollar ve trafik kurallarını biliyordur, çünkü ben bilmiyorum.”

“Orada ne yapacağız, Golan?”

“Her şeyden önce biz turistiz, bundan dolayı normal olarak gideceğimiz yer orası ve olabildiğince doğal görünmek ve az göze çarpmak istiyoruz. İkincisi de Gaia hakkındaki bilgileri sen nereden almak isterdin?”

Pelorat, “Bir üniversiteden ya da bir antropoloji kurumundan veya bir müzeden… ama kesinlikle bir turist merkezinden değil.”

“Eh, yanıldın. Turist merkezinde kentteki üniversiteler ve müzelerin bir listesini ve benzer bilgileri elde etmeye hevesli entelektüel tipler olacağız. İlk önce nereye gideceğimize karar verebilir ve eski tarih, galaktografi, mitoloji, antropoloji ve düşünebileceğin her türlü başka şeyle ilgili olarak danışabileceğimiz doğru insanları orada bulabiliriz. Ama her şey turist merkezinde başlar.”

Pelorat sessiz kaldı ve yer arabası trafiğin akışına katılır ve onun bir parçası haline gelirken dolambaçlı bir yol izledi. Bir alt yola bağlandılar, yönleri ve trafik bilgilerini gösteren, ama onu neredeyse büsbütün okunamaz kılan bir stilde yazılmış işaretlerin yanından geçtiler.

Neyse ki yer arabası yolu biliyormuş gibi davrandı ve durup kendini bir park alanına çektiğinde, aynı zor okunur yazıyla SAYŞEL DIŞ-DÜNYA ÇEVRESİ ve onun altında da okunması kolay, dümdüz Standart Galaksi harfleriyle SAYŞEL TURİST MERKEZİ yazan bir işaret gördüler.

Dış cephesinin düşündürdüğünün tersine pek büyük olmayan binaya girdiler, içerisi de fazla kalabalık değildi.

Bir dizi bekleme bölümü vardı. Bir tanesinde küçük bir aygıttan çıkan haber şeritlerini okumakla meşgul bir adamı oturuyordu. Bir başkasında kartlar ve taşlarla karmaşık bir oyun oynayan iki kadın bulunuyordu. Onun için çok karmaşık görünen bilgisayar kontrollerinin parıldayıp söndüğü çok büyük bir tezgâhın arkasında, çok renkli satranç tahtasına benzer bir elbise giymiş, can sıkıntısından patlayan bir Sayşel memuru duruyordu.

Pelorat baktı ve, “Bu kesinlikle dışa dönük tiplerin dünyası,” diye fısıldadı.

Trevize, “Evet,” dedi. “Benim de dikkatimi çekti. Yine de, moda dünyadan dünyaya ve bazen aynı dünyada bölgeden bölgeye değişir. Zaman içinde de değişirler. Bildiğimiz kadarıyla, elli yıl önce Sayşel’deki herkes karalar bağlamış da olabilirdi. Olduğu gibi kabul et, Janov.”

Pelorat, “Buna zorunluyum sanırım,” dedi, “ama bizim modayı tercih ederim. En azından görme sinirlerine zararı dokunmuyor.”

“Aramızdan birçoğu gri üzerine gri giydiği için mi? Bu bazılarını gücendirir. ‘Kirli giyinmek’ diye söz edildiğini duydum. Ayrıca, bu adamlara gökkuşağını sevdiren herhalde Vakıf’ın renksizliği olmalı… sırf bağımsızlıklarını vurgulamak için. Her neyse, senin alıştığının hepsi bu. Gel, Janov.”

Birlikte tezgâha yöneldiler ve onlar bunu yaparken bölmedeki adam haber şeritlerini bıraktı, ayağa kalktı ve gülümseyerek onları karşılamaya geldi. Elbisesi gri tonlardaydı.

Trevize ilk önce ondan tarafa bakmadı, ama baktığında, olduğu yere çakıldı.

Derin bir soluk aldı. “Galaksi aşkı için! Arkadaşım… Hain!”

12. KISIM

CASUS

1

Terminus Encümen üyesi Munn Li Compor, sağ elini Trevize’a doğru uzatırken, kararsız görünüyordu.

Trevize uzatılan ele ters ters baktı, ama sıkmadı. Karşısında birisi yokmuş gibi konuştu. “Yabancı bir gezegende huzuru bozmaktan dolayı kendimi tutuklanmış bulacağım bir durum yaratmaya niyetim yok,” dedi, “ama bu adam bir adım daha yaklaşırsa, bunu da göze alacağım.”

Compor birden durdu, tereddüt etti ve Pelorat’a kararsız bir bakış attıktan sonra alçak bir sesle, “Bana konuşma fırsatı verecek misin?” dedi. “Olan biteni açıklamak için bir fırsat? Beni dinler misin?”

Pelorat, uzun yüzünde hafif bir kaş çatışıyla bir ona, bir ötekine bakıyordu. “Ne oluyor, Golan?” dedi. “Bu uzak dünyaya gelir gelmez tanıdığın biriyle mi karşılaştık?” Trevize’ın gözleri Compor’a dikili kaldı, ama Pelorat ile konuştuğunu açıkça göstermek için bedenini hafifçe döndürdü. Trevize, “Bu, eee, insan —şeklinden şemalinden bu kadarını çıkartabiliyoruz— bir zamanlar Terminus’ta benim arkadaşımdı,” dedi. “Alışkanlığım gereği arkadaşlarıma güvenirim. Belki de herkese söylememem gereken görüşlerimi ona açıklamıştım. O da bunları anlaşılan tüm ayrıntısıyla resmi yetkililere aktarmış ve bunu yaptığını bana söyleme zahmetine bile katlanmadı. Bu nedenle bir tuzağa düşürüldüm ve kendimi sürgünde buldum. Şimdi de bu insan müsveddesi arkadaşım olarak kabul edilmek istiyor.”

Tüm bedeniyle Compor’a doğru döndü ve parmaklarıyla saçlarını düzeltmek istedi, ama bütün yapabildiği kıvrımları daha da dağıtmak olmuştu. “Buraya bak. Sana bir sorum var. Burada ne arıyorsun? Galakside gidebileceğin tüm dünyalar arasında, niçin bunu seçtin? Hem neden şimdi?

Trevize’ın konuşması boyunca havada kalan Compor’un eli yanına düştü ve yüzündeki gülümseme silindi. Onun her zaman bir parçası olan özgüven havası da gitmişti ve bundan yoksunken otuz dört yaşından daha genç ve kederli gözüküyordu. “Açıklayacağım,” dedi, “ama en başından!”

Trevize çevresine aceleyle göz gezdirdi. “Burada mı? Gerçekten de burada mı konuşmak istiyorsun? Kamuya açık bir yerde mi? Yalanlarını yeteri kadar dinledikten sonra seni burada mı alaşağı etmemi istiyorsun?”

Compor artık iki elini de kaldırmış, avuçlarını yalvarır gibi birbirine karşı tutuyordu. “İnan bana, burası en güvenli yer.” Sonra, kendine hakim olup diğerinin neler söylemek üzere olduğunu anlayınca aceleyle ekledi: “Ama bana inanmazsan, önemi yok. Doğruyu söylüyorum. Gezegene senden birkaç saat önce geldim ve etrafa baktım. Bugün Sayşel’de özel bir çeşit gün. Nedendir bilmem, meditasyon günüymüş. Neredeyse herkes evinde… ya da öyle olmalı. Çevrenin ne kadar boş olduğunu görüyorsun. Her gün böyle olmasını bekleyemezsin.”

Pelorat başını salladı ve, “Ben de niçin bu kadar boş olduğunu merak ediyordum,” dedi. Trevize’ın kulağına eğildi ve fısıldadı: “Bırak konuşsun, Golan. Zavallı pek üzgün görünüyor ve özür dilemeyi deniyor olabilir. Ona bir şans vermemek haksızlık olur.”

Trevize, “Dr. Pelorat seni dinlemeyi çok istiyor,” dedi. “Onun isteğine uymak zorundayım, ama sen de kısa kesmezsen beni zorlarsın. Bugün tepemin atması için iyi bir gün olabilir. Herkes meditasyona dalmışsa, güvenlik görevlileri neden olabileceğim kargaşaya müdahale etmek için gelmeyebilirler. Yarın bu kadar şanslı olmayabilirim. Fırsatı niçin boşa harcayayım ki?”

Compor, gergin bir sesle, “Bak, suratıma yumruk atmak istiyorsan, durma yap,” dedi. “Kendimi savunmaya kalkmayacağım, anlıyor musun? Hadi, vur bana… ama önce dinle.”

“Hadi, konuş o zaman. Bir süre dinleyeceğim.”

“Golan, her şeyden önce…”

“Beni lütfen Trevize diye çağır. Seninle samimi olacak değilim.”

“Her şeyden önce, Trevize, beni görüşlerine inandırmayı çok iyi başardın…”

“Bunu saklamayı pek güzel becerdin. Benimle eğlendiğine yemin edebilirdim.”

“Senin fazlasıyla sarsıcı olduğunu kendimden saklamak için eğleniyormuşum görünmeyi denedim. Bak, duvarın yanına oturalım. Burası boş olsa da birileri gelebilir ve boş yere dikkat çekmemize gerek olmadığını düşünüyorum.”

Üç adam geniş salon boyunca ağır ağır yürüdüler. Compor yine gülümsemeye çalışıyordu, ama Trevize’dan en az bir kol boyu uzakta durmaya dikkat etti.

Oturdukları koltuklar bedenlerinin biçimini almıştı. Pelorat şaşaladı ve ayağa kalkmaya yeltendi.

Compor, “Rahatlayın, Profesör,” dedi. “Ben daha önce oturdum. Bazı bakımlardan bizden öndeler. Burası rahatlığa önem veren bir dünya.”

Bir elini koltuğunun arkalığına koyarak Trevize’a döndü ve daha rahat bir tavırla konuşmaya başladı. “Beni kaygılandırdın. İkinci Vakıf’ın var olduğunu hissetmeme neden oldun, bu da beni derinden sarstı. Eğer öyleyse sonuçlarını düşün. Bir biçimde seni halletmeleri gerekmez miydi? Bir tehlike olarak senden kurtulmazlar mıydı? Sana inanmış gibi davransaydım, beni de ortadan kaldırabilirlerdi. Bakış açımı anlıyor musun?”

“Bir ödlek olduğunu anlıyorum.”

Mavi gözleri kızgınlıkla irileşen Compor heyecanla, “Kitaba uygun bir yiğit olmanın ne faydası var?” dedi. “Sen ya da ben kafalarımızı ve duygularımızı şekillendirebilecek bir örgüte karşı koyabilir miyiz? Etkin biçimde mücadele etmenin tek yolu her şeyden önce bildiklerimizi saklamak olurdu.”

“Böylece sen de sakladın ve güvendesin, öyle mi? Yine de bunu Başkan Branno’dan saklamadın, değil mi? Bu oldukça riskli.”

“Evet! Ama buna değeceğini düşünmüştüm. Sırf kendi aramızda konuşmak bile ruhsal denetime alınmamıza ya da belleklerimizin toptan silinmesine yol açabilirdi. Öte taraftan, Başkan’a anlatırsam —babamı iyi tanıyor, biliyorsun. Babam ve ben Smirno sektöründen göç ettik. Başkan’ın bir büyükannesi de…”

Trevize, sabırsızca, “Evet, evet,” dedi, “ve ataların birkaç nesil öncesinde de Sirius sektörüne uzanıyor. Bunu tanıdığın herkese anlatmışsındır. Geç bunları, Compor!”

“Eh, o da bana kulak verdi. Başkan’ı tehlike olduğuna senin savlarını kullanarak inandırabilseydim, Federasyon harekete geçebilirdi. Katır’ın zamanında olduğu kadar aciz değiliz ve —en kötü halde— bu tehlikeli bilgi daha fazla yayılacaktı ve biz de o kadar açık bir tehlikeye maruz kalmayacaktık.”

Trevize acı bir alayla, “Vakıf’ı tehlikeye atar, ama kendimizi güvene alırdık,” dedi. “Bu çok vatanseverce.”

“Bu dediğin en kötü durumda olurdu. Ben en iyisinin gerçekleşeceğine güveniyordum.” Alnında ter damlacıkları belirmişti. Trevize’ın sarsılmaz hor görüşüne karşı çaba harcamaktaydı.

“Bir de senin o zekice planını anlatmadın, değil mi?”

“Hayır, anlatmadım ve bunu yapmadığıma pişmanım, Trevize. Başkan yapmamamı emretti. Bildiğin her şeyi öğrenmek istediğini, ama düşüncelerinin ispiyonlanmakta olduğunu bilirsen, ağzını açmayacak türden birisi olduğunu söyledi.”

“Ne kadar da haklıymış!”

“Bilmiyordum… tahmin edemezdim. Seni tutuklatmayı ve gezegenden dışarı atmayı planladığını aklıma getirmem olanaksızdı.”

“Encümen üyeliği statümün beni korumayacağı, siyasal açıdan uygun anı beklemekteydi. Bunu önceden göremedin mi?”

“Nasıl görecektim? Sen bile bunu göremedin.”

“Görüşlerimi bildiğinden haberim olsaydı, görürdüm.”

Compor, ani bir küstahlıkla, “Her şey olup bittikten sonra bunu söylemek kolay,” dedi.

“Peki burada benden istediğin nedir? Ne de olsa sonradan konuşmak senin için de artık kolay.”

“Hatalarımı tamir etmek. Bilmeden —bilmeden— sana verdiğim zararı telafi etmek.”

Trevize soğuk bir sesle, “Ne iyisin,” dedi. “Ne büyük kibarlık! Ama ilk soruma yanıt vermedin. Buraya nasıl geldin? Tam da benim üzerinde olduğum gezegende nasıl bulunuyorsun?”

Compor, “Bunun yanıtı çok karışık değil,” dedi. “Seni izledim!”

“Üst uzayda mı? Gemim birbiri ardına sıçramalar yaparken mi?”

Compor başını iki yana salladı. “Bu sır değil. Seninkiyle aynı tür bilgisayarı olan, aynı tür bir gemim var. Bilirsin, her zaman bir geminin üst uzayda hangi yönde gidebileceğini tahmin edebilme yeteneğim vardır. Genelde çok sıkı bir tahmin değildir ve üç seferden ikisinde yanlış yaparım, ama bilgisayarla çok daha iyiyim. Hem sen de başlangıçta bayağı kararsız kaldın, bana üst uzaya girmeden önce hangi yön ve hızı tutturacağını değerlendirme fırsatı verdin. Verileri —kendi sezgisel çıkarımlarımla beraber— bilgisayara yükledim ve o da geri kalanı halletti.”

“Kente de benden önce geldin, öyle mi?”

“Evet. Sen yerçekimine başvurmadın, bense kullandım. Başkente geleceğini tahmin ettim, onun için doğrudan aşağı indim, oysa sen…” Compor, yönlendirici bir ışına binmiş bir gemiyi taklit edercesine, eliyle kısa bir sarmal hareketi çizdi.

“Sayşel yetkilileriyle başını derde sokma tehlikesini göze almışsın.”

“Eh…” Compor’un yüzüne inkâr edilemez bir çekicilik kazandıran bir gülümseme yayıldı ve Trevize neredeyse ona kanının ısındığını hissetti. Compor, “Her şeyde ve her zaman ödlek değilimdir,” dedi.

Trevize kendini topladı. “Benimki gibi bir gemiyi nasıl elde ettin?”

“Seninkini nasıl elde ettiysen, tamamen aynı yöntemle. Yaşlı hanımefendi —Başkan Branno— görevle bana bir tane verdi.”

“Niçin?”

“Sana karşı tam anlamıyla dürüst olacağım. Görevim seni takip etmekti. Başkan nereye gittiğini ve ne yapmakta olduğunu öğrenmek istiyordu.”

“Sen de ona sadakatle rapor veriyorsun, sanırım. Yoksa Başkan’a da mı ihanet ettin?”

“Ona rapor verdim. Aslında seçeneğim yoktu. Gemiye bulmamın beklenmediği, ama bulduğum bir hiper-izleyiciyi yerleştirdi.”

“Ya, öyle mi?”

“Ne yazık ki, izleme aleti tekneyi hareketsiz bırakmadan sökemeyeceğim biçimde takılmış. En azından, onu çıkarmamın bir yolu yok. Sonuç olarak, nerede olduğumu ve senin de nerede olduğunu biliyor.”

“Beni takip edemediğini varsayalım. O takdirde nerede olduğumu bilemez. Bunu hiç düşündün mü?”

“Elbette düşündüm. İzini kaybettiğimi haber vermeyi düşündüm… ama bana inanmayacaktı, değil mi? Ben de kim bilir ne zamana kadar Terminus’a geri dönemeyecektim. Ben senin gibi değilim, Trevize. Sorumlulukları olmayan, umursamaz bir insan değilim. Terminus’ta bir karım —üstelik hamile— var ve ona geri dönmek istiyorum. Sen sadece kendini düşünebilirsin. Ben yapamam. Bunun yanı sıra, seni uyarmaya geldim. Seldon aşkına, ben bunu yapmaya çalışıyorum, sense dinlemiyorsun. Başka şeylerden konuşup duruyorsun.”

“Benim için aniden endişe duymandan pek etkilenmedim. Beni neye karşı uyarabilirsin? Uyanık olmamı gerektirecek tek şeyin sen olduğunu düşünüyorum. Bana ihanet ettin ve şimdi de bir kere daha kalleşlik etmek için beni izledin. Bana başka kimse zarar vermiyor.”

Compor içtenlikle, “Rol kesmeyi bırak be adam,” dedi. “Trevize, sen bir paratonersin! İkinci Vakıf’ın —eğer İkinci Vakıf diye bir şey varsa— tepkisini çekmek için gönderildin. Üst uzay takibinden başka konularda da sezgim güçlüdür ve onun planının bu olduğuna eminim. İkinci Vakıf’ı bulmaya kalkışırsan, senin farkına varacaklar ve sana karşı harekete geçecekler. Bunu yaparlarsa ellerini göstermeleri olasılığı çok yüksek. İşte o zaman Başkan Branno onların üzerine gidecek.”

“Branno benim tutuklanmamı planlarken ünlü sezginin işe yaramaması ne kadar acı.”

Compor kızardı ve homurdandı. “Her zaman işlemediğini biliyorsun.”

“Sezgin şimdi de sana, Başkan’ın İkinci Vakıf’a saldıracağını söylüyor. Buna cesaret edemez.”

“Ben cesaret edeceğini düşünüyorum. Ama konumuz bu değil. Konumuz tam şu anda seni ökse olarak ortaya atması.”

“Öyleyse?”

“Uzayın tüm kara delikleri adına, öyleyse İkinci Vakıf’ı arama. Arama sırasında öldürülmene aldırmayacaktır, ama ben aldırırım. Bütün bunlardan kendimi sorumlu hissediyorum ve aldırıyorum.”

Trevize soğuk bir tavırla, “Çok duygulandım,” dedi, “ama şu anda elimde başka bir görev var.”

“Başka bir görev mi?”

“Pelorat ve ben, bazılarının insan ırkının ana gezegeni olduğunu düşündüğü gezegenin, Arz’ın peşindeyiz. Öyle değil mi, Janov?”

Pelorat başını salladı. “Evet, tamamen bilimsel bir konu ve benim uzun zamandır süren bir merakım.”

Compor bir an için anlamsız gözlerle baktı. Sonra, “Arz’ı mı arıyorsunuz? Ama niçin?” diye sordu.

“İncelemek için,” dedi Pelorat. “İnsanların diğerlerinde olduğu gibi hazır halde gelmek yerine, daha alt yaşam biçimlerinden geliştikleri varsayılan tek gezegen olarak incelenmesi büyüleyici olacak.”

Trevize de, “İkinci Vakıf hakkında daha çok şey öğrenebileceğim bir gezegen olarak da inceleyebiliriz,” dedi. “Belki.”

Compor, “Ama Arz diye bir şey yok,” dedi. “Bunu bilmiyor musunuz?”

Pelorat, “Arz yok mu?” İnatçılık yapmaya hazırlandığı her seferinde olduğu gibi şaşırmış görünüyordu. “İnsan türünün ortaya çıktığı bir gezegen olmadığını mı söylüyorsunuz?”

“Ah, hayır. Elbette, bir Arz vardı. Bunu tartışmaya gerek yok! Ama artık yok. En azından oturulan bir Arz. Yok oldu!”

“Bazı öyküler var,” dedi Pelorat etkilenmeden.

Trevize, “Bir dakika, Janov,” dedi, “Söyle bana, Compor, bunu nereden biliyorsun?”

“Ne demek nereden biliyorsun? Bu benim mirasım. Bir gerçeği canınızı sıkmadan bir kere daha tekrarlayabilirsem; atalarım Sirius sektöründen gelmişler. Orada hepimiz Arz’ı biliriz. O sektörde yer alır, bu Vakıf Federasyonu’nun bir parçası olmadığı anlamına gelir ki, bu da Terminus’ta kimsenin onunla ilgilenmemesini de açıklar. Ama ne olursa olsun, Arz’ın olduğu yer orası.”

Pelorat, “İddialardan biri de bu,” dedi. “İmparatorluk zamanında ‘Sirius Seçeneği’ dedikleri bu olguya oldukça itibar ediliyordu.”

Compor, “Bu bir seçenek değil,” dedi öfkeyle. “Gerçeğin ta kendisi.”

Pelorat, “Galakside, komşu gezegenlerde yaşayanlar tarafından Arz diye adlandırılan —ya da adlandırılmış— bir sürü farklı yer olduğunu size söylesem, ne derdiniz?” diye sordu.

Compor, “Ama, gerçek olan bu,” dedi. “Sirius sektörü galaksinin en uzun zamandır oturulan kısmıdır. Herkes bunu bilir.”

Yine etkilenmemiş görünen Pelorat, “Bunu Siriuslular söylüyor,” dedi.

Compor hüsrana uğramış gibiydi. “Size söylüyorum…”

Ama Trevize, “Bize Arz’a ne olduğunu anlat,” diye sözünü kesti. “Artık oturulmadığını söyledin. Nedenmiş?”

“Radyoaktivite. Gezegenin tüm yüzeyi denetim dışına çıkan nükleer tepkimeler ya da nükleer patlamalar —emin değilim— yüzünden radyoaktif halde ve artık orada yaşam olmasına imkân yok.”

Üçü bir süre bakıştılar ve sonra Compor tekrarlaması gerektiğini hissetti. “Bakın ne diyorum, Arz yok artık. Onu aramak anlamsız.”

2

Janov Pelorat’ın yüzü, bir seferlik olsun, duygusuz sayılamazdı. Hani ihtiras ya da daha dengesiz bir duygu belirdiğinden de değildi. Gözlerini kısmıştı ve aynı keskin yoğunluk yüzünün her düzlemini doldurmuştu.

Konuştuğunda sesinin alışılmış kesinlikten yoksun niteliğinden en ufak bir eser yoktu. “Bütün bunları nereden biliyorsunuz?”

Compor, “Anlattım ya,” dedi. “Bu benim mirasım.”

“Aptal olma, genç adam. Siz bir Encümen üyesisiniz. Bu da, Federasyon dünyalarından birinde doğmuş olmanız gerektiği anlamına gelir; sanırım daha önce Smirno demiştiniz.”

“Bu doğru.”

“İyi öyleyse, hangi mirastan söz ediyorsunuz? Arz’la ilgili Sirius söylencelerini doğuştan bilmenizi sağlayan Sirius genlerine mi sahip olduğunuzu söylüyorsunuz?”

Compor duraladı ve kafasını topladı. Usulca, “Ailemin Sirius tarihine ilişkin eski kitapları var,” dedi. “Benimki genetik değil, mal mirası. Bunu aile dışında pek konuşmayız, özellikle de siyasal kariyer yapmak istendiği takdirde. Trevize bunu biliyor görünüyor, ama inanın bana sadece yakın arkadaşlarıma bundan bahsettim.”

Sesinde bir kırgınlık vardı. “Kuramsal olarak tüm Federasyon yurttaşları eşittir, ama Federasyon’un eski dünyalarından gelenler, yenilere göre daha eşittir… ataları Federasyon dışındaki dünyalardan olanlar, hepsinin arasında en az eşit olanlardır. Ama bunlara boş verin. Kitapların yanı sıra, bir keresinde eski dünyaları ziyaret de ettim. Trevize… Hey, baksana…”

Trevize salonun bir ucuna gitmiş, üçgen biçiminde bir pencereden dışarı bakıyordu. Pencere gökyüzünün bir kesimini gösteriyor ve kenti biraz uzak tutuyordu… daha çok ışık ve daha fazla mahremiyet. Trevize aşağı bakmak için dışarı eğildi.

Sonra boş salona doğru döndü. “İlginç bir pencere tasarımı,” dedi. “Beni mi çağırdın, Encümen Üyesi?”

“Evet. Üniversite sonrası gittiğim geziyi hatırlıyor musun?”

“Mezuniyetten sonra mı? Çok iyi hatırlıyorum. Dosttuk. Sonsuza dek dost. Güvenin oluşumu. Dünyaya karşı iki kişi. Sen gezine gittin. Ben vatanseverlikle dopdolu, donanmaya katıldım. Her nedense seninle geziye çıkmak istediğimi düşünmedim. Bir içgüdü bana gitmememi söyledi. Bu. güdünün devam etmiş olmasını dilerdim.”

Compor yeme yakalanmadı. “Comporellon’u gezdim. Aile geleneği atalarımın oradan geldiğini anlatır, en azından baba tarafımın. İmparatorluk bizi içine çekmeden önce ailemiz orada hüküm sürermiş ve ismimi de o dünyadan almışım… ya da aile geleneğimiz böyle söylüyor. Comporellon’un etrafında dolaştığı yıldıza verdiğimiz şiirsel bir isim var… Epsilon Eridani.”

Pelorat, “Bu ne anlama geliyor?” diye sordu.

Compor başını salladı. “Bir anlamı var mı bilmiyorum. Gelenek sadece. Bir yığın gelenekleri var. Eski bir dünya. Arz tarihi üzerine uzun, ayrıntılı kayıtları mevcut, ama kimse bundan söz etmez. Bu konuda boş inançları boldur. Kelimeyi her söylediklerinde, kötü talihi kovmak için iki ellerini birden kaldırır, birinci ve ikinci parmaklarını çaprazlarlar.”

“Geri geldiğinde bundan kimseye bahsettin mi?”

“Elbetteki hayır. Kim ilgilenirdi? Kaldı ki kimseye de zorla masal anlatamazdım. Eksik olsun, istemem! Geliştirilecek bir siyasal kariyerim vardı ve istediğim en son şey yabancı köklerimi vurgulamaktı.”

Pelorat keskin bir tavırla, “Uydudan ne haber?” dedi. “Arz’ın uydusunu tanımla.”

Compor şaşırmış göründü. “Onun hakkında hiçbir şey bilmiyorum.”

“Bir tane var mıymış?”

“Bu konuda bir şey duyduğumu ya da okuduğumu hatırlamıyorum. Ama Comporellon kayıtlarına bakarsanız, bir şeyler bulacağınıza eminim.”

“Ama sen hiçbir şey bilmiyorsun, öyle mi?”

“Uydu hakkında, hatırladığım kadarıyla, hayır.”

“Hah! Arz radyoaktif hale nasıl gelmiş?”

Compor tek bir kelime etmeden başını salladı.

Pelorat, “Düşün!” dedi. “Bir şeyler duymuş olmalısın.”

“Yedi yıl önceydi, Profesör. O sırada beni bu konuda sorgulayacağınızı bilmiyordum. Bir çeşit efsaneydi, bunu tarih olarak değerlendiriyorlardı…”

“Neymiş bu efsane?

“Arz radyoaktifti. İmparatorluk tarafından aforoz edilmişti ve kötü muamele görüyordu, nüfusu azalıyordu ve bir şekilde imparatorluğu yok etmek üzereydi.”

Trevize, “Koskoca imparatorluğu ölmekte olan bir gezegen mi yok edecekmiş?”

Compor kendini savunurcasına, “Bunun bir efsane olduğunu söyledim,” dedi. “Ayrıntıları bilmiyorum. Bildiğim Bel Arvardan’ın bu öyküde yeri olduğudur.”

Trevize, “O kimmiş?” diye sordu.

“Tarihsel bir karakter. Onu araştırdım. İmparatorluğun ilk dönemlerinde galaksiye sadık bir arkeologmuş ve Arz’ın Sirius sektöründe olduğunu savunmuş.”

Pelorat, “Bu ismi duydum,” dedi.

“Comporellon’da bir halk kahramanıdır. Bakın, bunları bilmek istiyorsanız Comporellon’a gidin. Buralarda takılıp kalmanın faydası olmaz.”

Pelorat, “Arz’ın imparatorluğu nasıl yok etmeyi planladığını söylediler mi?”

“Bilmiyorum.” Compor’un sesi küskünleşmeye başlamıştı.

“Radyasyonun bununla bir ilgisi var mıymış?”

“Bilmiyorum. Arz’da geliştirilmiş bir zihin genişletici hakkında hikâyeler vardı… bir sinaps çoğaltıcı mı ne.”

Pelorat inanmazca, “Üstün beyinler mi yaratmış?” dedi.

“Öyle olduğunu sanmıyorum. Genel olarak hatırladığım işe yaramamış olduğu. İnsanlar zeki hale geliyor ve genç ölüyorlarmış.”

Trevize, “Törel bir söylence olsa gerek,” dedi. “Çok şey istersen elindekileri de kaybedersin.”

Canı sıkılan Pelorat, Trevize’a döndü. “Törel söylencelerden ne anlarsın?”

Trevize kaşlarını kaldırdı. “Uzmanlığın benimkiyle aynı olmayabilir, Janov, ama bu benim tamamen cahil olduğum anlamına gelmez.”

Pelorat sordu: “Sinaps çoğaltıcısı dediğiniz hakkında daha neler hatırlıyorsunuz, Encümen Üyesi Compor?”

“Hiçbir şey ve çapraz sorguya çekilmeyi de daha fazla kabul etmeyeceğim. Bakın, sizi Başkan’ın emirlerine uyarak takip ettim. Sizinle kişisel temas kurmam emredilmedi. Bunu sadece sizi takip edildiğiniz konusunda uyarmak, söz konusu olan her neyse, Başkan’ın amaçlarına hizmet etmek üzere gönderildiğinizi size anlatmak için yaptım. Sizinle konuşacak başka bir şeyim yoktu, ama siz birdenbire Arz konusunu açarak beni şaşırttınız. Eh, baştan alalım: Geçmişte orada ne vardıysa —Bel Arvardan, sinaps çoğaltıcı, her neyse— bugün var olanla uzaktan yakından ilgisi yok. Size bir kere daha söylüyorum: Arz ölü bir dünya. Bilmek isteyeceğiniz her şeyi bulabileceğiniz Comporellon’a gitmenizi şiddetle tavsiye ederim. Sadece buradan uzaklaşın.”

“Sen de elbette görevine bağlı kalarak Başkan’a Comporellon’a gideceğimizi söyleyeceksin. Emin olmak için bizi takip de edeceksin. Ya da belki Başkan şimdiden biliyordur. Burada bize sarf ettiğin her kelimeyi özenle sana ezberlettirdiğini ve prova ettirdiğini hayal edebiliyorum. Çünkü, kendi amaçları için Comporellon’da bulunmamızı istiyor. Doğru mu?”

Compor’un benzi kül gibi oldu. Ayağa kalktı ve kontrol etmek istediği sesi neredeyse çatallandı. “Açıklamak istedim. Yardımcı olmayı denedim. Denememeliydim. Kendini bir kara deliğe at gitsin, Trevize.”

Topukları üzerinde döndü ve arkasına bakmadan hızla yürüdü.

Pelorat bir parça sersemlemişti. “Bu çok düşüncesizceydi, eski dostum Golan. Ondan daha çok bilgi edinebilirdim.”

Trevize ciddiyetini bozmadan, “Hayır, alamazdın,” dedi. “Almana izin vermek için hazır olmadığı bir şeyi ondan elde edemezdin. Janov, onun kim olduğunu bilmiyorsun. Bugüne dek, kim olduğunu ben de bilmiyordum.”

3

Pelorat, Trevize’ı rahatsız etmekten çekiniyordu. Trevize iskemlesinde hareketsiz oturmuş, derin düşüncelere dalmıştı.

Pelorat sonunda seslendi: “Bütün gece orada oturacak mısın, Golan?”

Trevize, “Hayır, çok haklısın,” dedi. “Etrafımızda insanların bulunması daha iyi olacak. Gel!”

Pelorat kalktı. “Çevremizde kimse olmayacak. Compor bugünün bir çeşit meditasyon günü olduğunu söyledi.”

“Böyle mi söyledi? Yer arabasıyla buraya gelirken yolda trafik var mıydı?”

“Evet, biraz.”

“Oldukça fazla, diye düşünüyorum. Sonra, kente girdiğimizde boş muydu?”

“Pek değil. Yine de buranın boş olduğunu kabul etmelisin.”

“Evet, boştu. Bu özellikle dikkatimi çekti. Ama gel, Janov, acıktım. Yemek yiyecek bir yerler olmalı ve iyi bir yer bulmaya paramız yeter. Her halükârda ilginç bazı Sayşel yemekleri deneyebileceğimiz bir yer ya da yerel tatlar sinirimizi bozarsa, iyi bir standart galaksi lokantası bulabiliriz. Haydi, bir defa kalabalık içinde güvenliğe kavuştuğumuzda, sana burada gerçekte neler olduğuna dair düşüncelerimi anlatacağım.”

4

Trevize arkasına yaslandı. Yedikleri hoş yemek onu kendine getirmişti. Öğünler Terminus standartlarına göre pahalı değildi, ama kuşkusuz yeniydi. Üzerinde yemeğin hazırlandığı açık ateş restoranı biraz ısıtıyordu. Et, çeşitli acı soslar eşliğinde, ısırımlık porsiyonlarda servis ediliyordu. Elle yerken parmaklarının yağa bulanmasını ve yanmasını engelleyen şey, etin sarılı olduğu soğuk, ıslak ve hafifçe nanemsi bir tadı olan yumuşak, yeşil yapraklardı.

Her et parçasına bir yaprak düşüyordu ve hepsi beraber ağza atılıyordu. Görünüşe göre dış dünyalı müşterilere alışık olan garson nasıl yapmaları gerektiğini dikkatlice anlatmıştı; Trevize ve Pelorat, tüten et parçalarını ihtiyatla ellerken babacan bir şekilde gülümsedi ve yabancıların yaprakların parmaklarının yanmasını önlediğini ve ağızlarına attıklarında eti soğuttuğunu anladıkları zaman rahatlamaları karşısında açıkça memnun oldu.

Trevize, “Nefis!” dedi ve arkasından ikinci bir öğün sipariş etti. Pelorat da öyle.

Artık önlerinde süngerimsi, belli belirsiz şekerli bir tatlı ve ilk geldiğinde başlarını kuşkulu bir tavırla salladıkları karamelli birer fincan kahve vardı. Üzerine şurup döktüklerinde bu sefer de garson başını salladı.

Pelorat, “Eh,” dedi. “Anlat bakalım, turist merkezinde neler oldu?”

“Compor ile mi demek istiyorsun?”

“Orada tartışabileceğimiz başka bir şey var mıydı?”

Trevize etrafına şöyle bir baktı. Dipte bir bölümdeydiler ve belli bir mahremiyet kısıtlamaları vardı, ama restoran kalabalıktı ve müşterilerin doğal gürültüsü mükemmel bir perdeleme sağlıyordu.

Alçak sesle, “Bizi Sayşel’e kadar takip etmesi garip değil mi?” dedi.

“Şu sezgisel yeteneğinden bahsetti.”

“Evet, hiper takipte üniversitelerarası şampiyondu. Bu yeteneğini bugüne kadar hiç sorgulamamıştım. Birisi sıçrama yapmak üzereyken, bu konuda gelişmiş belirgin bir yeteneğin varsa yaptığı hazırlıklardan nereye gideceğini tahmin edebilirsin… ama bir iz bulucunun bir sıçrama serisini nasıl tahmin edebileceğini anlamıyorum. Sadece ilk sefer için hazırlık yaparsın; bilgisayar izleyen diğer hepsini halleder. İz bulucu birinciyi tahmin edebilir, ama bilgisayarın hafızasında saklı olanı hangi büyüyle öngörebilecek?”

“Ama o bunu yaptı, Golan.”

Trevize, “Kesinlikle yaptı,” dedi, “ve onun bunu yapabilmesinin benim düşünebildiğim tek yolu nereye gittiğimizi önceden biliyor olması. Tahmin ederek değil, bilerek.”

Pelorat bunu zihninde tarttı. “İmkânsız, evlat. Nasıl bilebilirdi? Gideceğimiz yere, Uzak Yıldız’a binmeden önce karar vermedik.”

“Bunu biliyorum. Ya bu meditasyon günü neyin nesidir?”

“Compor bize yalan söylemedi. Buraya geldiğimiz ve sipariş vermek için çağırdığımızda garson bugünün bir meditasyon günü olduğunu söyledi.”

“Evet, söyledi, ama restoranın kapalı olmadığını da söyledi. Aslında dedikleri: ‘Sayşel Kenti taşra değil. Yaşam durmaz,’ şeklindeydi. Başka bir deyişle, insanlar meditasyon yapıyorlar, ama herkesin eğitimli olduğu ve kasaba dindarlığına yer bırakmayan büyük kentte bunu yapmıyorlar. Bunun için trafik vardı ve kalabalıktı; belki de sıradan günlerde olduğu kadar kalabalık değil, ama kalabalıktı.”

“Ama, Golan, biz oradayken hiç kimse turist merkezine gelmedi. Bunu biliyorum. Bir tek kişi bile içeri girmedi.”

“Bu benim de dikkatimi çekti. Bir yerde pencereye kadar bile gittim, dışarı baktım ve merkezin etrafındaki caddelerde hatırı sayılır yaya ve araç trafiği gördüm; yine de tek bir kişi gelmedi. Meditasyon günü iyi bir bahaneydi. Bu iki yabancı evladına inanmamak için inat etmeseydim, binada yalnız olmamızı da sorgulamayacaktık.”

Pelorat, “O halde, tüm bunların anlamı ne?” dedi.

“Basit, Janov. Karşımızda, o ve biz ayrı uzay gemilerinde olsak bile, bizim karar verir vermez nereye gideceğimizi bilen ve etrafı insanlarla kaynaşırken, sırf elverişli bir mahremiyette konuşabilelim diye bir kamu binasını boş tutabilen birisi var.”

“Mucizeler yaratabileceğine inanmamı mı istiyorsun?”

“Kesinlikle. Eğer Compor, İkinci Vakıf’ın bir ajanıysa ve zihinleri denetleyebiliyorsa, uzak bir uzay gemisinden senin ve benim zihinlerimizi de okuyabiliyorsa, gümrük istasyonundan bir anda geçebiliyorsa, radyo ışınlarına kulak asmamasına sınır muhafızlarının hiçbiri öfkelenmeden yerçekimiyle iniş yapabiliyorsa ve girilmesini istemediği bir binaya insanların girmemesini sağlamak için beyinleri etkileyebiliyorsa.

“Tüm yıldızlar adına!” Trevize aşırı dertli bir havada devam etti. “Bunu mezuniyette bile yapmıştı. Onunla geziye gitmedim. İstemediğimi hatırlıyorum. Onun etkisi sonucunda değil miydi? Tek başına olması gerekiyordu. Aslında nereye gidiyordu acaba?”

Pelorat, düşünmek için alana ihtiyacı olmasından dolayı bir boşluk yaratmak ister gibi, önündeki tabakları uzağa itti. Bu hareket yanlarında durup tabaklarını ve yemek takımlarını üzerine yerleştirmelerini bekleyen ve kendi başına hareket edebilen komi-robotun yanlarına gelmesi için bir işaret yerine geçti.

Yalnız kaldıklarında, Pelorat, “Ama bu çılgınca,” dedi. “Doğal olarak gerçekleşmeyecek hiçbir şey olmadı. Birilerinin olayları denetlediği fikrini bir kere kafana kazırsan, her şeyi bu açıdan yorumlayabilirsin ve hiçbir yerde mantıklı bir kesinlik bulamazsın. Hadi, eski dostum, bunların hepsi koşullara bağlı ve bir yorum konusu. Paranoyaya teslim olma.”

“Kendimi rehavete terk edecek de değilim.”

“Eh, buna mantıkla bakalım. İkinci Vakıf’ın bir ajanı olduğunu varsayalım. Turist merkezini boş tutarak bizim şüphelerimizi uyandırma riskine neden girsin? Uzakta, kendi dertlerine dalmış üç beş kişinin bulunmasının fark edeceği kadar önemli ne söylemiş olabilir?”

“Buna verilecek kolay bir yanıt var, Janov. Kafalarımızı yakın inceleme altında tutması gerekiyordu ve başka zihinlerin parazit yapmasını istemiyordu. Parazit yok. Karışma şansı yok.”

“Bu yine sadece senin yorumun. Bizimle yaptığı konuşmada o kadar önemli olan neydi? Kendisinin de üzerinde durduğu gibi, ne yaptığını açıklamak, bunun için özür dilemek ve bizi bekliyor olabilecek bela konusunda uyarmak için bizimle karşılaşmış olduğunu varsaymak mantıklı geliyor. Bundan daha fazlasını hedeflemesi niçin gerekli olsun?”

Masanın uzak kenarında, küçük kart çekme makinesi göze batmaksızın parıldadı ve yemeğin bedelini yansıtan sayılar kısa bir an yanıp söndü. Trevize, Vakıf damgasıyla galaksinin her tarafında —ya da bir Vakıf yurttaşının gitmesi olası her yerde— geçen kredi kartını bulmak için kuşağının altını yokladı. Kartı uygun yarığa soktu. İşlemi tamamlamak için bir an yetti ve Trevize kartı (kendine özgü dikkatle) cebine atmadan önce kalan miktarı kontrol etti.

Restoranda hâlâ oturmakta olan birkaç kişinin yüzlerinde kendisine yönelik istenmeyen bir ilgi olmadığından emin olmak için etrafına şöyle bir baktı ve sonra, “Neden bunun ötesine bakalım?” dedi. “Konuştukları hiç de böyle değildi. Arz’dan bahsetti. Bize ölü olduğunu anlattı ve Comporellon’a gitmemiz için bizi çok fazla zorladı. Gitmeli miyiz?”

Pelorat, “Ben de bunu düşünüyordum, Golan,” diye itiraf etti.

“Buradan hemen çekip gitmek mi?”

“Sirius sektörüne baktıktan sonra geri gelebiliriz.”

“Bizi görmesinin tek sebebinin bizi Sayşel’den uzak tutmak ve gitmeye —burası dışında neresi olursa olsun— ikna etmek olduğu hiç aklına gelmedi mi?”

“Niçin?”

“Bilmiyorum. Aslında Trantor’a gitmemizi bekliyorlardı. Bu senin yapmak istediğin ve belki de bizim yapacağımıza güvendikleri hareketti. Sayşel’e gitmekte ısrar ederek işleri karıştırdım, bu da istedikleri son şeydi ve böylece şimdi bizi buradan uzaklaştırmaları gerek.”

Pelorat belirgin biçimde mutsuz görünüyordu. “Ama Golan, sadece demeç vermektesin. Bizi niçin Sayşel’de istemesinler?”

“Bilmiyorum, Janov. Ama bizi buradan uzaklaştırmak istemeleri benim için yeterli. Ben kalıyorum. Gitmeyeceğim.”

“Ama… ama bak, Golan, İkinci Vakıf bizim gitmemizi istese, bunu sağlamak için beyinlerimizi etkilemeleri yetmez miydi? Bizimle tartışmakla neden zahmete girsinler?”

“Konuyu açtığına göre, senin durumunda bunu yapmadılar mı, Profesör?” Trevize’ın gözleri ani bir şüpheyle kısıldı. “Gitmek istemiyor musun?”

Pelorat şaşkınlıkla Trevize’a baktı. “Ben sadece biraz olsun mantıklı olduğunu düşünmüştüm.”

“Eğer etki altındaysan, tabii ki düşünürsün.”

“Ama ben etki…”

“Etkilenmiş olsan elbette ki, etkilenmediğine yemin ederdin.”

Pelorat, “Beni bu biçimde köşeye sıkıştıracaksan, boş iddialarını onaylamamanın bir yolu yok,” dedi. “Ne yapıyoruz?”

“Sayşel’de kalacağım. Sen de burada kalacaksın. Gemiyi ben olmadan kullanamazsın, bundan dolayı eğer Compor seni etkilemişse, yanlış kişi üzerinde durmuş demektir.”

“Pekâlâ, Golan. Ayrılmak için yeni bir neden çıkana kadar Sayşel’de kalacağız. Sonuçta, yapabileceğimizin en kötüsü —gitmek ya da kalmaktan daha beteri— birbirimize düşmek olur. Hadi, eski dostum, etki altında olsam düşüncemi değiştirir ve şimdi yapmaya niyetlenmediğim gibi neşeyle senin fikrine katılır mıydım?”

Trevize bir an düşündü ve sonra gülümseyerek elini uzattı. “Anlaştık, Janov. Şimdi gemiye geri dönelim ve yarın yeni bir —eğer yeni birini düşünebilirsek— başlangıç yapalım.”

5

Munn Li Compor ne zaman devşirildiğini hatırlamıyordu. Her şeyden önce, o sıralar çocuktu, ayrıca İkinci Vakıf’ın ajanları izlerini silmekte olabildiğince titiz davranmışlardı.

Compor bir “Gözlemci”ydi ve bir İkinci Vakıflı bunu görür görmez anlardı.

Bunun anlamı, Compor’un ruhbilim eğitimi almış olduğu ve İkinci Vakıflılarla bir dereceye kadar onların tarzında konuşabileceği, ama hiyerarşinin en alt kademesinde bulunduğuydu. Zihinleri şöyle bir yakalayabilirdi, ama onları ayarlayamazdı. Aldığı eğitim o kadar ileriye gitmemişti. O bir Etkileyici değil, bir Gözlemci’ydi.

Bu onu olsa olsa ikinci sınıf kılardı, ama buna —pek— aldırmıyordu. Plandaki önemini biliyordu.

İkinci Vakıf, ilk yüzyıllarında, önündeki görevi küçümsemişti. Bir avuç üyesinin galaksinin tamamını denetleyebileceğini ve Seldon Planı’nın ayakta tutulması için, sadece şurada burada en hafif, en az dokunuşu gerektirdiğini sanmıştı.

Katır onları bu yanılsamalardan soyutlamıştı. Hiçlikten gelerek İkinci Vakıf’ı (bunun önemi olmasa bile elbette Birinci’yi de) tam anlamıyla hazırlıksız yakalamış ve onları çaresiz bırakmıştı. Bir karşı saldırı örgütlenene kadar beş yıl geçmiş ve bu bile ancak birçok yaşam pahasına başarılı olabilmişti.

Palver sayesinde, yine ızdırap verici bir bedel karşılığında, tam bir düzelme sağlanmış ve gerekli önlemler sonunda onun tarafından alınmıştı. İkinci Vakıf’ın operasyonlarının aynı zamanda açığa çıkma olasılığını da aşırı derecede arttırmadan, çok büyük oranda genişletilmesi gerektiğine karar vermiş, böylece gözlemciler grubunu kurmuştu.

Compor, galakside kaç tane gözlemci bulunduğunu ve hatta Terminus’takilerin sayısını bile bilmiyordu. Bilmek de onun üstüne vazife değildi. İdeal olarak, herhangi iki gözlemci arasında farkına varılabilecek bir bağlantı olmamalıydı, böylece birinin kaybedilmesi diğerinin kaybına neden olmazdı. Tüm bağlantılar Trantor’daki bir üst kademe ile yapılırdı.

Günün birinde Trantor’a gitmek Compor’un hayaliydi. Bunun son derece düşük bir olasılık olduğunu düşünmesine rağmen, arada sırada bir gözlemcinin Trantor’a çağrıldığını ve rütbesinin yükseltildiğini biliyordu, ancak bu ender bir durumdu. İyi bir gözlemcide aranan nitelikler, onun Masa’da yer almasını sağlayamazdı.

Örneğin Compor’dan dört yaş genç olan Gendibal vardı. Aynen Compor gibi o da çocukken devşirilmiş olmalıydı, ama o doğrudan Trantor’a götürülmüştü ve şimdi bir konuşmacıydı. Compor’un niçin böyle olması gerektiğine dair boş hayalleri yoktu. Son zamanlarda Gendibal’le sık sık temasta bulunmuştu ve genç adamın kafasının gücünü görüp yaşamıştı. Ona karşı bir saniye bile dayanamazdı.

Compor, düşük statüsünün çoğu zaman bilincinde değildi. Bunu değerlendirme fırsatı neredeyse hiç olmamıştı. Eninde sonunda (diğer gözlemcilerin aynı durumda olduğunu düşünmüştü) sadece Trantor standartlarına göre düşüktü. Trantor’un dışındaki kendi dünyalarında, zihin merkezli olmayan toplumlarında yüksek bir konum elde etmek gözlemciler için kolaydı.

Mesela Compor iyi okullara girmek veya iyi çevrelere kabul edilmekte asla zorlanmamıştı. Doğal sezgi yeteneğini (bu doğal yeteneğinin devşirilmesinin temel nedeni olduğuna emindi) güçlendirmek için zihin bilimini basit bir biçimde kullanmayı ve bu yolla kendini üst uzay giysisinde bir süper yıldız olarak kanıtlamayı başarmıştı. Üniversitede bir kahraman olmuş ve bu da siyasal kariyere ilk adımı atmasının önün açmıştı. Şimdiki kriz bittiğinde yükselişi sınır tanımayacaktı.

Kuşkusuz olacağı üzere, kriz kendiliğinden başarıyla çözümlenirse, Trevize’a —bir insan olarak değil (bunu herkes yapabilirdi) ama bir beyin olarak ilk dikkat çeken kişi olan Compor hatırda kalmayacak mıydı?

Trevize’la üniversitede karşılaşmıştı ve onu ilk başta sadece neşeli ve zeki bir arkadaş olarak değerlendirmişti. Ancak, bir sabah uykusundan tembel tembel kalkmaya debelenirken, yarı uykulu olmanın belirsiz bilinç akıntısında, Trevize’ın asla devşirilmemiş olmasının ne kadar yazık olduğunu içinden geçirmişti.

Trevize, başka bir dünyanın yerlisi olan Compor’un tersine, Terminus doğumlu olduğu için elbette devşirilemezdi. Bu bir yana bırakılsa bile artık çok geçti. Sadece çok genç olanlar ruhbilim eğitimi alabilecek kadar esnekti; kalıpları çoktan pas tutmuş yetişkin beyinlere bu sanatın —bilimden fazla bir şeydi— sokulmaya kalkışılması acı vericiydi ve sadece Seldon sonrasındaki ilk iki nesle özgüydü.

Ama Trevize her şeyden önce devşirme için uygun değilse ve ikinci olarak da bu olasılık için fazla yaşlanmışsa, Compor’u bu konuda endişelendiren ne olmuştu?

Compor bir sonraki karşılaşmalarında Trevize’ın zihnine derinlemesine girmiş ve onu öncelikle rahatsız edeni keşfetmişti. Trevize’ın zihni ona öğretilen kurallara uymayan özelliklere sahipti. Bu özellikleri saptamaya ne kadar uğraşırsa uğraşsın, bunlar tekrar tekrar elinden kaçıyordu. Çalışmalarını sürdürürken boşluklar buldu. Hayır, bunlar aslında boşluk değildi, yokluk sıçramalarıydı. Trevize’ın zihin biçiminin izlenemeyecek kadar derine daldığı yerler vardı.

Compor bunun ne anlama geldiğini tanımlamak için bir yol bulamadı, ama Trevize’ın davranışlarını keşfettiklerinin ışığında seyretti ve Trevize’ın yetersiz veriden doğru kararlar çıkartmakta anlaşılmaz bir yeteneği olduğundan kuşkulanmaya başladı.

Bunun boşluklarla bir ilgisi var mıydı? Bu kadarı kuşkusuz onun, hatta belki de Masa’nın güçlerinin ötesinde bir ruhbilim konusuydu. Trevize’ın karar alma gücünün, tam anlamıyla bizzat kendisi için bile bilinmez olduğuna ilişkin rahatsızlık veren bir hisse kapıldı.

Ne yapabilirdi? Compor’un bilgisi yetersiz kalıyordu. Trevize’ın sahip olduğu yeteneğin anlamını neredeyse anlayabiliyordu… ama tamamen değil. Ortada sadece Trevize’ın, olasılıkla en üst önemde bir kişi olabileceğine ilişkin sezgisel bir çıkarsama —ya da belki sadece bir tahmin— vardı.

Bu olasılığın gerçekleşme şansını ve görevi için yetersiz görünme riskini göze almak zorundaydı. Sonuçta, eğer haklıysa…

Dönüp geriye baktığında, çabalarını sürdürmek için cesareti bulmayı nasıl becerdiğinden emin olamıyordu. Masa’yı kuşatan bürokratik engelleri aşamazdı. Kötü bir ünle yaşamayı kabullenmişti. Masa’nın en kıdemsiz üyesine umutsuzlukla ulaşmaya çalışmış ve sonunda Stor Gendibal çağrısına yanıt vermişti.

Gendibal sabırla dinlemiş ve o zamandan beri aralarında özel bir ilişki oluşmuştu. Compor, Trevize ile olan ilişkisini Gendibal namına sürdürmüştü ve Gendibal’in emri üzerine Trevize’ın sürgünü ile sonuçlanan durumu ayarlamıştı. Yine Gendibal’in aracılığıyla Compor (umut etmeye başladığı kadarıyla) Trantor’a atanma düşünü gerçekleştirebilirdi.

Buna karşın, tüm hazırlıklar Trevize’ı Trantor’a göndermek üzere yapılmıştı. Trevize’ın bunu yapmayı reddetmesi Compor’u tamamen hazırlıksız yakalamış ve (Compor böyle düşünüyordu.) Gendibal tarafından da öngörülmemişti.

Her neyse, Gendibal buraya gelmekteydi ve Compor için bu geliş kriz beklentisini derinleştirmişti.

Compor hiper sinyalini gönderdi.

6

Gendibal, zihnine dokunulmasıyla biılikte uykusundan kalktı. Etkili bir dokunuştu ve hiç de rahatsız edici değildi. Doğrudan uyanma merkezini hedef aldığı için sadece uyandırmıştı.

Yatakta oturdu, çarşaf biçimli ve kaslı sırtından aşağı kaydı. Dokunuşu tanıdı; zihinciler için bu farklılıklar, öncelikle sesle iletişim kuranlar için sesler arasında olan farklılıklar kadar belirgindi.

Gendibal standart sinyali gönderip kısa bir gecikmenin mümkün olup olmadığını sordu ve karşıdan “acil durum yok” iletisi geldi.

Sonra gereksiz bir telaşla sabah rutinine girişti. Bir kere daha bağlantı kurduğunda hâlâ (kullanılmış su yeniden çevrim düzeneğine akarken) gemi duşundaydı.

“Compor?”

“Evet, Konuşmacı?”

“Trevize ve diğeri ile konuştun mu?”

“Pelorat. Janov Pelorat. Evet, Konuşmacı.”

“İyi. Bana beş dakika daha ver, görüntü bağlantısını düzenleyeyim.”

Kontrol paneline giderken Sura Novi’nin yanından geçti. Kız ona soru sorar gibi baktı ve konuşacak oldu, ama Gendibal bir parmağını dudaklarına götürünce hemen boyun eğdi. Gendibal onun zihnindeki tapma/saygının şiddeti karşısında kendini hâlâ bir parça rahatsız hissediyordu, ama bu duygu bir şekilde ortamının rahat ve normal bir parçası haline gelmekteydi.

Zihninin küçük bir uzantısını kızınkine bağlamıştı ve artık kendi beyni de etkilenmeden Novi’nin zihninin kurcalanması olanaksızdı. Kızın zihninin yalınlığı (süsten uzak simetrisine bakınca inanılmaz bir estetik zevk aldığını düşünmeden duramıyordu) bir dış zihin alanının, algılanmadan çevrelerinde bulunmasını olanaksız hale sokuyordu. Üniversitenin önünde birlikte durdukları sırada onu kızla ilgilenmeye iten ve daha sonra, tam da en çok gereksinme duyduğu bir anda, kızın ona gelmesini sağlayan dürtüsüne duyduğu minnet hissi daha da arttı.

“Compor?”

“Evet, konuşmacı.”

“Lütfen, rahatla. Zihnini incelemeliyim.”

“Nasıl isterseniz, Konuşmacı. Nedenini sorabilir miyim?”

“Etkilenmediğinden emin olmak için.”

Compor, “Masa’da siyasal rakipleriniz olduğunu biliyorum, Konuşmacı,” dedi, “ama hiç kuşkusuz onlardan biri…”

“Yorum yapma, Compor. Rahatla. Evet, etkilenmemişsin. Şimdi, benimle işbirliği yaparsan görsel temas kuracağız.” Bunu takip eden şey, kelimenin genel anlamıyla, bir yanılsamaydı, çünkü iyi eğitilmiş bir İkinci Vakıflı’nın zihinsel yardımını almadan hiç kimse, ne duyularıyla, ne de fiziksel olarak en ufak bir şeyi saptayabilirdi.

Bu zihinsel hatlar kullanılarak bir yüzün ve görünüşün oluşturulmasıydı ve en iyi bir ruhbilimci bile gölgeli ve bir parça belirsiz bir görüntü elde etmeyi ancak başarabiliyordu. Compor’un yüzü, ince ama dalgalanan bir tül perdesinin arasından görülüyormuş gibi, boşluğun ortasında belirdi. Gendibal kendi yüzünün de Compor’un karşısında aynı şekilde belirdiğini biliyordu.

Maddesel hiper dalgayla yapılan iletişim, aralarında bin parsek mesafe olan konuşmacılar birbirleriyle yüz yüze konuşuyorlarmış gibi, berrak bir görüntü verebilirdi.

Ancak ruhsal vizyonun bazı avantajları da vardı. En önde geleni Birinci Vakıf tarafından bilinen hiçbir aygıt tarafından dinlenemez oluşuydu. Üstelik, bir İkinci Vakıflı da başkasının ruhsal vizyonuna kulak misafiri olamazdı. Zihin oyunları izlenebilir, ama iletişime incelik kazandıran mimikler saptanamazdı.

Katır karşıtlarına gelince, eh, Novi’nin kafasının saflığı etrafta bunlardan kimse olmadığına onu ikna etmeye yeterliydi.

“Compor, bana Trevize ve şu Pelorat ile yaptığın konuşmayı ayrıntılarıyla anlat. Zihinsel düzeye kadar, kesin ayrıntılarıyla.”

Compor, “Elbette, Konuşmacı,” dedi.

Bu uzun zaman almadı. Zihinsel düzeyde, konuşmanın basit bir tekrarından çok daha fazla anlatılacak şey olmasına rağmen, ses, ifade ve beyin bileşimi konuları hatırı sayılır ölçüde sıkıştırıyordu.

Gendibal dikkatle baktı. Ruhsal vizyonda pek az ayrıntı vardı, hatta yok bile denebilirdi. Gerçek, hatta parsekler ötesinden gelen maddesel bir görüntüde, anlaşmak için gerekli olandan çok daha fazla veri görünür ve pek çok olgu önemli bir anlam kaybı olmadan atlanabilirdi.

Buna karşın, ruhsal vizyonun tülleri ardından baktığınızda, gereksiz veri lüksünü kaybederken, tam güvenliği kazanırdınız. Her bir veri önemliydi.

Trantor’da eğitmenden öğrenciye geçen ve onları zihinsel yoğunlaşmanın önemi konusunda etkilemeyi amaçlayan korku öyküleri anlatılırdı hep. En çok anlatılan da kuşkusuz en az inanılır olandı. Konusu Katır’dı, Kalgan’ı ele geçirmesinden önce alınan ilk raporu anlatıyordu. Rapora alan ve “takma ad”ın gizlediği minik şakayı anlamadığı ya da göremediği için, karşısındakinin ata benzer bir hayvandan başka bir anlamı olamayacağını düşünen, düşük düzeyden bir memura söz konusu ediyordu. Memur bu yüzden meselenin Trantor’a haber verilmeyecek kadar önemsiz olduğuna karar vermişti. Bir sonraki ileti geldiğinde ise hemen harekete geçebilmek için artık vakit çok geçti ve belayı savmak için beş acı yılın geçmesi gerekecekti.

Böyle bir olay hemen hemen kesinlikle yaşanmamıştı. Dramatik bir hikâyeydi ve her öğrenciyi dikkatini yoğunlaştırmaya teşvik etmeye yarıyordu. Gendibal, kendi öğrencilik yıllarında, ona göre hem önemsiz, hem de anlayışla karşılanabilecek bir algı hatası yaptığı anı hatırlıyordu. Öğretmeni —beyninin en derin köşesine kadar bir zorba olan yaşlı Kendast— sadece dudak bükmüş ve, “At gibi bir hayvan mı yoksa, Gendibal?” demişti ve bu kadarı da genç çocuğun utanca gömülmesine yetmişti.

Compor bitirdi.

Gendibal, “Trevize’ın tepkisi hakkındaki tahminin, lütfen,” dedi. “Onu benden de, başka herkesten de daha iyi tanıyorsun.”

Compor, “Yeterince açıktı,” diye söze başladı. “Zihinsel göstergeler yanılmazdı. Sözlerimin ve eylemlerimin onu Trantor’a, Sirius sektörüne ya da gerçekte gitmekte olduğu yer her neresiyse bunun dışında başka bir yere gönderebilmek için duyduğum endişeyi yansıttığını düşünüyor. Kanımca bu, olduğu yerde kalacağı anlamına geliyor. Yerini değiştirmesine büyük önem vermiş olduğum gerçeği, onu da bu konuya aynı önemi vermeye zorladı ve çıkarlarının tümüyle benimkilerin aksi olduğunu düşündüğünden dolayı, benim arzum olarak yorumladıklarının kasten tersine hareket edecektir.”

“Buna emin misin?”

“Tamamen eminim.”

Gendibal bu sözleri değerlendirdi ve Compor’un haklı olduğu sonucuna vardı. “Tatmin oldum,” dedi. “İyi iş başardın. Arz’ın radyoaktif yok oluşu hikâyen, kafasını doğrudan etkilemek gerekmeden doğru tepkiyi almaya yardımcı olması için akıllıca seçilmişti. Övgüye layık!”

Compor, kısa bir an kendi kendisiyle mücadele eder gibi durdu. “Konuşmacı,” dedi. “Övgünüzü kabul edemeyeceğim. Hikâyeyi ben uydurmadım. Sirius sektöründe gerçekten de Arz adında bir gezegen var ve orası gerçekten de insanlığın ilk gezegeni olarak kabul ediliyor. Ya baştan ya da sonradan, ama radyoaktif hale geldi ve bu etki gezegen ölene kadar kötüleşmeye devam etti. Bir de umulanı getirmeyen bir zihinsel güçlendirici gerçekten de vardı. Bunların hepsi de atalarımın gezegeninde tarih olarak kabul görüyor.”

Gendibal, ikna olmamış görünüyordu. “Öyleyse ne olmuş? İlginç!” dedi. “Üstelik daha da iyi. Hiçbir yalan aynı samimiyetle sunulamayacağından, gerçeğin ne zaman iş göreceğini bilmek takdire değer. Palver bir zamanlar ‘Gerçeğe ne kadar yakın olursa, yalan o kadar iyi olur ve gerçeğin kendisi de kullanılabildiğinde en iyi yalandır’ demiş.”

Compor, “Söylenecek başka bir şey yok,” dedi. “Siz gelene kadar, Trevize’ı Sayşel sektöründe tutma talimatınıza uyarak —ve bunun için hiçbir fedakârlıktan kaçınmadan— çabalarımda o denli ileriye gittim ki, benim İkinci Vakıf’ın etkisi altında olduğumdan şüphelendiği açık.”

Gendibal başıyla onayladı. “Koşullar göz önünde bulundurulduğunda, bu kaçınılmaz bir durumdur diye düşünüyorum. Konuya olan saplantısı, İkinci Vakıf’ı olmadığı yerde görmesini sağlamamıza yeterli olacak. Bunu hesaba katmalıyız.”

“Konuşmacı, siz ona yetişene dek, Trevize’ın olduğu yerde kalması kesinlikle gerekliyse, sizi karşılamaya gelmem, gemime almam ve buraya getirmem işleri kolaylaştırır. Bir günden az zaman ala...”

Gendibal kesin bir dille, “Hayır, Gözlemci,” dedi. “Bunu yapmayacaksın. Terminus’takiler nerede olduğunu biliyor. Geminde sökemediğin bir hiper-izleyici var, değil mi?”

“Evet, Konuşmacı.”

“Terminus, Sayşel’e indiğini biliyorsa, Sayşel’deki elçileri de bundan haberdardır ve elçi Trevize’ın inmiş olduğunu da biliyordur. Hiper-izleyicin, yüzlerce parsek uzakta belli bir noktaya varmak üzere kalktığını ve geri döndüğünü Terminus’a bildirir ve elçileri de buna karşın Trevize’ın sektörde kaldığını onlara haber verir. Terminus’takiler bundan ne sonuç çıkaracaklardır dersin? Terminus Belediye Başkanı her açıdan zeki bir kadın ve arzuladığımız son şey gizemli bir bulmacayı önüne sürerek onu korkutmaktır. Filosunun bir bölümünün başında buraya gelmesini istemeyiz. Bunun olması olasılığı, her halükârda rahatsız edici oranda yüksek.”

Compor, “Bağışlayın, Konuşmacı,” dedi. “Komutanını denetleyebiliyorsak bir filodan neden korkalım?”

“Ne kadar küçük bir neden olursa olsun, yine de filo burada olmazsa, korkmak için daha az nedenimiz olur. Olduğun yerde kal, Gözlemci. Yanına geldiğim zaman gemine bineceğim ve sonra..."

“... ve sonra, Konuşmacı?”

“Ne olsun, komutayı devralacağım.”

7

Gendibal, ruhsal vizyon bağlantısını kestikten sonra uzun dakikalar boyunca oturup düşündü.

Birinci Vakıf ürünlerinin teknolojik gelişmişliğiyle hiçbir biçimde karşılaştırılamayacak gemisinde, Sayşel’e doğru kaçınılmaz olarak uzun süren yolculuğu boyunca Trevize hakkındaki her bir raporu teker teker, uzun uzadıya inceledi. Raporlar on yıldan uzun bir dönemi kapsamaktaydı.

Yakın geçmişin olaylarının ışığında bir bütün olarak bakıldığında, Terminus doğumlulara asla yaklaşmama siyaseti Palver’ın zamanından beri uygulamada olmasa, Trevize’ın İkinci Vakıf için müthiş bir üye olacağına hiç kuşku yoktu.

Yüzyıllardan beri, İkinci Vakıf’ın bu biçimde en üst nitelikte kaç üye kaybettiğini bilmek olanaksızdı. Galaksiyi dolduran katrilyonlarca insanın her birini değerlendirmek mümkün değildi. Ancak bunların hiçbiri Trevize’dan daha fazla umut vaat etmiyordu ve yine hiçbiri kesinlikle daha hassas bir yerde olamazdı.

Gendibal başını hafifçe salladı. Terminus doğumlu olsun olmasın, Trevize asla göz ardı edilmemeliydi. Sırf bu nedenle Gözlemci Compor, yıllar onu bozduktan sonra bile olsa, bu durumu gördüğü için övgüye değerdi.

Elbette, Trevize artık onların işine yaramazdı. Eğitilmek için çok yaşlıydı, ama doğuştan gelen sezgisine, şu tamamen yetersiz temelden yola çıkarak bir çözüm tahmin etme yetisine hâlâ sahipti ve bir de…

En verimli yıllarını arkasında bıraksa da iyi bir Birinci Konuşmacı olan Yaşlı Shandess, bu yolculuk sırasında Gendibal’in ortaya koyduğu bağıntılı veri ve mantık olmadan bile, bunda bir şeyler görmüştü. Shandess, Trevize’ın krizin anahtarı olduğunu düşünmüştü.

Trevize niçin Sayşel’deydi? Ne planlıyordu? Ne yapıyordu?

Üstelik dokunulmazdı da! Gendibal bundan emindi. Trevize’ın rolünün ne olduğu kesin olarak bilinene kadar, onu herhangi bir biçimde değiştirmeye kalkışmak tamamen yanlış olurdu. Katır karşıtları —her kim ve her ne oluyorlarsa— ortalıkta cirit atarken Trevize’a (özellikle Trevize’a) karşı yanlış bir hareket yapmak, olmadık bir süpernovanın suratlarına patlamasına yol açabilirdi.

Zihninin çevresinde başka bir zihnin uçuştuğunu hissetti ve can sıkıcı Trantor sineklerine yapacağı gibi onu dalgınca —eliyle değil de kafasıyla— defetti. Aniden yabancı bir acı dalgasının farkına vardı ve başını kaldırdı.

Sura Novi elini kırışmış alnına koymuştu. “Bağışla, Efendim, aniden baş acısına uğradım.”

Gendibal hemen suçluluk duydu. “Özür dilerim, Novi. Düşünemedim… daha doğrusu aşırı yoğunlaşarak düşünüyordum.” Bozulmuş zihin uzantılarını hemen ve usulca düzeltti.

Novi birden neşesini bularak, “Ani kaybolmayla geçti. Sözlerinin yumuşak sesi, benim üzerimde iyi etki yapıyor, Efendim,” dedi.

Gendibal, “Güzel!” dedi. “Yanlış bir şey mi var? Neden buradasın?” Bunu bizzat bulmak için kızın beyninin derinlerine girmekten son anda caydı. Kızın kafasını işgal etmekte giderek daha gönülsüz oluyordu.

Novi kararsız kaldı. Ona doğru hafifçe eğildi. “Endişeliyim. Hiçbir şeye bakmıyordun ve sesler çıkartıyordun ve yüzün seğiriyordu. Donmuş gibi kalakaldım, orada hasta olduğundan korktum ve ne yapacağımı bilemedim.”

“Bir şey yoktu, Novi. Korkmanı gerektirecek bir şey yoktu.” Elini okşadı. “Korkacak hiçbir şey yok. Anlıyor musun?”

Korku —ya da başka bir güçlü duygu— zihninin simetrisini bozuyor ve çarpıtıyordu. Onun sakin, huzurlu ve mutlu olmasını tercih ediyordu, ama onu dıştan etki ederek bu hale sokmakta ikircikliydi. Az önceki düzelmenin sözleri sayesinde olduğunu düşünmüştü ve böylesini tercih ediyordu.

“Novi, seni neden Sura diye çağıramıyorum?” diye sordu.

Kız, ani bir kederle baktı ona, “Ah, efendim, böyle yapmayın.”

“Ama, karşılaştığımız gün Rufirant seni böyle çağırıyordu. Seni artık yeterince yakından tanıyo…”

“Beni öyle çağırdığını biliyorum, Efendim. Erkeği olmayan, evlenmemiş, eksik bir kızı böyle çağırırlar. Daha önce söylediğiniz gibi ‘Novi’ derseniz benim için daha onurlu olur ve sizin böyle çağırmanızdan gurur duyarım. Şimdi bir erkeğim yoksa da bir efendim var ve mutluyum. ‘Novi’ demenizin saygısızlık olmadığını umuyorum.”

“Kesinlikle değil, Novi.”

Kızın zihni, bu sözler üzerine yumuşadı ve Gendibal sevindi. Hem de fazlasıyla. Bu kadar sevinmeli miydi?

Katır’ın da kendi felaketine yol açan Birinci Vakıflı Bayta Darell adlı kızdan aynı şekilde etkilenmiş olduğunu bir parça utanarak hatırladı.

Durum elbette farklıydı. Ülgeli kadın yabancı kafalara karşı onun savunmasıydı ve onun bu amacı en etkin olarak yerine getirmesini istiyordu.

Hayır, bu doğru değildi… kendi zihnini anlayamazsa ya da daha da beteri gerçeklerden kaçmak için kasten yanlış anlarsa, bir Konuşmacı olarak işlevi tehlikeye düşecekti. Gerçek olansa, kız kendi içinde —onun müdahalesi olmaksızın— sakin, huzurlu ve mutluyken, bu durumun onu sevindirdiğiydi ve sırf o sevindiği için Gendibal de sevindiriyordu. Bunda yanlış hiçbir şey olmadığını düşündü.

“Otur, Novi,” dedi.

Kız, odanın sınırları izin verdiğince uzağa ve iskemlesinin ucuna oturdu. Kafası saygıyla doluydu.

“Novi, benim sesler çıkarttığımı gördüğünde, ben uzak bir yerle somurtkan usulü konuşuyordum.”

Gözlerini yere diken Novi üzüntüyle, “Görüyorum, Efendim,” dedi. “Somurtkan tarzında anlamadığım ve hayal edemediğim çok şey var. Zorluğu dağ gibi kocaman. Somurtkan olmak için sana geldiğime utanıyorum. Nasıl oldu da bana gülmedin, Efendim?”

Gendibal, “Uzanabileceğinin ötesinde de olsa, bir şeyi arzu etmenin utanılacak bir tarafı yok,” dedi. “Benim tarzımda bir somurtkan olabilmek için artık çok yaşlısın, ama bildiklerinden daha fazlasını öğrenmek ve zaten yapabildiğinden daha fazlasını yapacak hale gelmek için asla çok yaşlı olmazsın. Sana bu gemi hakkında bir şeyler anlatacağım. Hedefimize ulaştığımızda, bu gemiyi bayağı iyi tanıyor olacaksın.”

Memnun olduğunu hissetti. Neden olmasın? Ülge halkının klişeleştirilmesine sırtını bilerek dönüyordu. Her durumda, İkinci Vakıf’ın çok kültürlü güruhu, böyle bir klişe oluşturmak hakkını nereden alıyordu? Onların İkinci Vakıf’ta doğan çocukları pek ender olarak üst düzeylere geliyordu. Konuşmacıların çocukları neredeyse hiçbir zaman Konuşmacı olmaya hak kazanamazdı. Üç yüz yıl önce Linguester ailesinin konuşmacılık konumu üç kuşak boyunca kesintisiz sürmüştü, ama bu dizinin ortanca üyesinin aslında konumunun adamı olmadığı yönünde hep kuşku duyulmuştu. Kaldı ki bu kuşku yanlış olsa bile, Üniversiteliler kendilerini ne hakla bu denli yüksekte görebiliyorlardı?

Novi’nin gözlerinin ışıldamasına baktı ve bundan hoşnutluk duydu kız.

“Bana öğrettiğin her şeyi öğrenmek için çok çalışacağım,” dedi.

Gendibal, “Bunu yapacağına eminim,” diye yanıtladı ve sonra duraksadı. Compor’la yaptığı konuşmada yalnız olmadığını ona hiç söylemediği aklına gelmişti. Bir yol arkadaşı olduğunu belirtmemişti.

Belki de bir kadının olması baştan varsayılan bir durumdu, kuşkusuz en azından Compor buna şaşırmazdı. Ama Ülgeli bir kadın…

Gendibal, kendine rağmen, klişenin baskısını bir an için hissetti. Sonra Compor’un Trantor’a hiç gelmemiş ve bu nedenle Novi’nin bir Ülgeli olduğunu anlayamayacak olmasından mutluluk duydu.

Bunu aklından attı. Compor’un —ya da başka birinin— bilip bilmemesinin önemi yoktu. Gendibal, İkinci Vakıf’ın bir konuşmacısıydı ve Seldon Planı’nın kısıtlamaları içinde kalmak koşuluyla canının istediğini yapabilir ve kimse de buna karışamazdı.

Novi, “Efendim, hedefimize ulaşınca ayrılacak mıyız?” diye sordu.

Ona baktı ve söylemek istediğinden belki de daha gür bir sesle, “Ayrılmayacağız, Novi,” dedi.

Ülgeli kız utangaçlıkla gülümsedi. Galaksideki herhangi bir kız gibiydi.

13. KISIM

ÜNİVERSİTE

1

Trevize ile beraber Uzak Yıldız’a girdiklerinde Pelorat suratını buruşturdu.

Trevize omzunu silkti. “İnsan vücudu güçlü bir koku yayıcıdır. Yeniden çevrim hiçbir zaman anında işlemez ve yapay kokular onu ancak örter, yerini alamaz.”

“Belli bir süre farklı kişilerce kullanılırlarsa, iki ayrı gemi de aynı kokmaz, sanırım.”

“Bu doğru, ama bir saat geçtikten sonra Sayşel gezegeninin kokusunu alıyor muydun?”

Pelorat, “Hayır,” diye itiraf etti.

“Eh, bir süre sonra gemininkini de almazsın. Aslında bir gemide yeterince uzun süre yaşarsan, evine dönüşte seni karşılayan koku çok hoşuna gidecektir. Her neyse, bundan sonra galaktik bir gezgin olacaksan, bir gemi veya dünyanın kokusu üzerine, o gemi ya da dünyada yaşayanların önünde yorumda bulunmaman gerektiğini öğrensen iyi olur, Janov. Elbette, bizim aramızda sorun olmaz.”

“Aslına bakarsan, Golan, işin komik tarafı Uzak Yıldız’ı evim kabul etmekte olduğumdur. En azından Federasyon yapımı.” Pelorat gülümsedi. “Bilirsin, kendimi hiç milliyetçi olarak görmem. Bütün insanlığı ulusum olarak düşünmekten hoşlanırım, ancak Federasyon’dan uzak kalmamın kalbimi ona karşı sevgiyle doldurduğunu da söylemeliyim.”

Trevize yatağını yapıyordu. “Biliyor musun, Federasyon’dan çok uzak değilsin. Sayşel Birliği neredeyse her tarafından Federasyon toprağıyla çevrili. Burada bir elçimiz ve konsolostan başlayarak önemli bir varlığımız var. Sayşelliler bize lafta karşı koymaktan hoşlanıyorlar, ama bize hoşnutsuzluk verecek bir şey yapmaktan son derece sakınırlar. Janov, ışığı söndür. Bugün bir yere varamadık ve yarın daha iyisini yapmalıyız.”

Yine de iki odanın duvarı ses geçiriyordu ve gemi karanlığa gömüldüğünde bir süre huzursuzca oraya buraya dönen Pelorat, sonunda dayanamayıp pek yüksek olmayan bir sesle konuştu. “Golan.”

“Evet?”

“Uyuyor musun?”

“Sen konuşurken uyuyamam.”

“Bu gün bir yere vardık… Arkadaşın Compor…”

Trevize, “Eski arkadaş,” diye homurdandı.

“Durumu ne olursa olsun, Arz hakkında konuştu ve bize daha önce araştırmalarımda karşılaşmadığım bir şey söyledi. Radyoaktivite!”

Trevize dirseğinin üzerinde doğruldu. “Bak Janov, eğer Arz gerçekten öldüyse, bu eve dönebileceğimiz anlamına gelmez. Ben hâlâ Gaia’yı bulmak istiyorum.”

Pelorat, tüyleri üflüyormuş gibi bir puflama sesi çıkardı. “Aziz dostum, tabii ki. Bunu ben de istiyorum. Arz’ın ölü olduğunu da düşünmüyorum. Compor gerçek olduğunu düşündüğü şeyi anlatmış olabilir, ama galakside insanlığın kökenini yerel bir gezegene konumlandırmayan şu ya da bu hikâyeye sahip olmamış pek az sektör vardır. Üstelik hemen hepsi de burayı Arz ya da buna benzer bir isimle anar.

“Biz buna, antropolojide ‘küre merkezcilik’ deriz. İnsanlar komşularından daha iyi olduklarına, kültürlerinin diğer dünyalarınkinden daha eski ve üstün olduğuna, başka dünyalarda iyi olanın onlardan alındığına, kötü olanınsa bu alımda çarpıtıldığı veya yozlaştırıldığına ya da başka bir yerde icat edildiğine kesin gözüyle bakmaya meyillidirler. Bu eğilim de nitel üstünlüğün süresel üstünlükle eş tutulmasıdır. Kendi gezegenlerinin Arz ya da eşdeğeri —ve insan türünün başlangıç noktası— olduğunu mantıklı bir biçimde savlayamıyorlarsa, hemen hemen her zaman konumunu tam olarak gösteremeseler de Arz’ı kendi sektörlerine yerleştirmek için ellerinden geleni yaparlar.”

Trevize, “Sen de bana Compor’un Arz’ın Sirius sektöründe olduğunu anlatırken, salt genel alışkanlığı tekrarladığını söylüyorsun. Her şeye rağmen, Sirius sektörü uzun bir tarihe sahiptir, bundan dolayı oradaki her dünya iyi bilinir. Bu savın doğruluğu kontrol etmek oralara kadar gitmeden bile, kolay olmalı.”

Pelorat kıkırdadı. “Sirius sektöründeki hiçbir dünyanın Arz olmadığını kanıtlasan bile bunun bir yararı olmaz, gizemciliği küçümsüyorsun, mantığı ne kadar derine gömebileceğini görmüyorsun. Galakside Arz’ın —ya da nasıl isimlendirmek istiyorlarsa onun— üst uzayda yer aldığına ve kaza haricinde ulaşılamayacağına ilişkin hikâyeleri saygıdeğer bilim adamlarının hiç sırıtmadan ve tam bir resmiyet havasında tekrarladıkları en az yarım düzine sektör sayabilirim.”

“Kazayla da olsa ulaşan birinden de bahsettikleri oluyor mu?”

“En ufak bir inandırıcılık taşımasa ve onu çıkartan dünyanın dışında hiç kimse tarafından itibar görmese bile, hikâyelerin ve bunlara sadık kalmanın vatanseverlik görevi olduğuna inananlar her zaman vardır.”

“Öyleyse, Janov, biz bunlara inanmayalım. Uykumuzun üst uzayına dalalım lütfen.”

“Ama, Golan, beni ilgilendiren şu Arz’ın radyoaktivite meselesi. Bana göre, bu bir gerçeğe —ya da bir çeşit gerçeğe— işaret ediyor.”

“Eh, radyoaktif olan bir dünya, zararlı radyasyonun normalden daha yüksek yoğunlukta olduğu bir dünyadır. Değişim böylesi bir dünyada daha hızlı olur ve evrim de daha hızlı —ve daha çeşitli— sürer. Hatırlarsan, sana hikâyelerin neredeyse tamamının üstünde anlaştığı noktalardan birinin, Arz’daki yaşamın inanılmaz ölçüdeki çeşitliliği olduğunu söylemiştim: her türden milyonlarca çeşit. Zekânın Arz’da yeşermesine yol açan da bu yaşam çeşitliliği —bu patlayıcı gelişme— ve daha bunun sonra galaksiye taşması olabilir. Arz bir nedenden dolayı radyoaktif idiyse, yani diğer gezegenlerden daha radyoaktif, bu, Arz’ın benzersiz oluşunu —ya da olmuş olduğunu— haklı gösterebilir.”

Trevize bir an için sustu. Sonra, “Her şeyden önce, Compor’un doğruyu söylediğine inanmak için bir nedenimiz yok,” dedi. “Bizi buradan gitmeye ve Sirius sektörüne çılgınlar gibi koşturmaya kandırmak için yalan söylemiş olabilir. Tam da bunu yaptığına inanıyorum. Bize gerçeği söylemiş olsa dahi anlattığı, yüksek radyoaktiviteden dolayı artık yaşamın olanaksız hale geldiğiydi.”

Pelorat yine pufladı. “Arz’da yaşamın gelişmesine izin verecek kadar radyoaktivite yoktu ve bir kere oluştuktan yaşamın kendini sürdürmesi, başta gelişmekten daha kolaydır. Bu takdirde, yaşamın Arz’da oluştuğunu ve sürdüğünü kabul edelim. Bunun sonucu olarak radyoaktivite düzeyi yaşamın başlangıcını engelleyecek kadar olamazdı ve zamanla da sadece daha da düşebilirdi. Bu düzeyi yükseltebilecek hiçbir şey yoktu.”

Trevize, “Nükleer patlamalar olamaz mı?” diye fikir yürüttü.

“Bunun ne ilgisi var?”

“Yani Arz’da nükleer patlamalar olduğunu düşün.”

“Arz’ın yüzeyinde mi? Olanaksız. Galaksi tarihinde nükleer patlamaları savaş silahı olarak kullanacak kadar budala bir toplum görülmedi. Asla hayatta kalamazdık. Trigellus ayaklanmalarında, her iki taraf da açlığa ve umutsuzluğa mahkûm kaldığında ve Jendipurrus Khoratt füzyon tepkimesinin kullanılmasını önerdiğinde…”

“Filosundaki kendi gemicileri tarafından asıldı. Galaksi tarihini biliyorum. Ben kazayı kastediyordum.”

“Bir gezegenin genel radyoaktif yoğunluğunu hatırı sayılır ölçüde arttırabilecek kazalara ilişkin bir kayıt yok.” İç çekti. “Düşünüp taşındığımızda, Sirius sektörüne gidip biraz arama tarama yapmak durumunda kalacağız gibime geliyor.”

“Günün birinde, belki gideriz. Ama şimdilik…”

“Evet, evet, konuşmayı kesiyorum.”

Kesti de ve Trevize neredeyse bir saat karanlıkta uzanıp şimdiden çok fazla dikkat çekip çekmediklerini, Sirius sektörüne gitmenin ve sonra dikkatler başka yere çevrilmişken Gaia’ya doğru dönmenin akıllıca olup olmadığını düşündü durdu.

Uykuya daldığında henüz kesin bir karar almamıştı. Sıkıntılı düşler gördü.

2

Kente döndüklerinde sabahın geç saatleriydi. Turist merkezi bu sefer oldukça kalabalıktı, ama bir başvuru kütüphanesine gitmek için gerekli bilgileri almayı becerdiler. Orada yerel veri toplama bilgisayarlarının işletim talimatlarını aldılar.

Müze ve üniversiteleri en yakındakilerden başlayarak, özenle ziyaret ettiler ve antropologlar, arkeologlar ve antik çağ tarih uzmanları hakkında elde olan her bilgiye baktılar.

Pelorat, “Hah!” dedi.

Trevize biraz sertçe, “Hah mı?” dedi. “Hah da ne?”

“Bu isim, Quintesetz. Bana tanıdık geliyor.”

“Onu tanıyor musun?”

“Elbette hayır, ama yazılarını okumuş olabilirim. Gemiye döndüğünde, başvuru derlememe bakarsam…”

“Gemiye dönmüyoruz, Janov. İsim tanıdıksa, bu bir başlangıç noktasıdır. Bize yardım edemese bile yol gösterebilir.” Ayağa kalktı. “Sayşel Üniversitesi’ne gitmenin bir yolunu bulalım. Öğle saatinde orada kimse olmayacağına göre, önce yemek yesek iyi ederiz.”

Üniversiteye ulaşıp kampüsün labirentinde yollarını arayarak kendilerini bir bekleme odasında bulduklarında akşamüstü olmuştu. Bilgi almaya giden ve onları Quintesetz’e ulaştırabilecek —ya da ulaştıramayacak— bir genç kadını bekliyorlardı.

Pelorat tedirgince, “Ne kadar daha bekleyeceğimizi merak ediyorum,” dedi. “Eğitim gününün sonuna gelmiş olmalıyız.”

En son yarım saat önce gördükleri genç hanım, bu sanki bir işaretmişçesine ortaya çıktı. Onlara doğru hızla yürürken, kırmızılı morlu ışıldayan ayakkabıları keskin ve melodik notalar çıkarıyordu. Çıkardığı gürültü adımlarının hızıyla ve sertliğiyle artıyordu.

Pelorat irkildi. Her dünyanın kendine özgü bir kokusu olduğu gibi, yine kendine özgü bir sinirleri ayağa kaldırma tarzı olduğuna hükmetti. Artık kokuya dikkat etmediği gibi, modaya tutkun genç hanımların yürürken çıkarttıkları seslere de alışmayı öğrenip öğrenemeyeceğini düşündü.

Kız Pelorat’a doğru geldi ve durdu. “Tam isminizi alabilir miyim, Profesör?”

“Janov Pelorat, hanımefendi.”

“Ana gezegeniniz?”

Trevize, elini susmasını emredecekmişçesine kaldırır gibi oldu, ama Pelorat ya görmediğinden ya da görmezden geldiğinden, “Terminus,” dedi.

Genç kadının yüzüne geniş bir gülümseme yayıldı ve sevinmiş göründü. “Profesör Quintesetz’e, Profesör Pelorat’ın onunla görüşmek istediğini haber verdiğimde, Terminus’tan Janov Pelorat’sanız sizi göreceğini, aksi takdirde kabul etmeyeceğini söyledi.”

Pelorat gözlerini kırpıştırdı. “Yani… yani, beni duymuş mu?”

“Kesinlikle öyle görünüyor.”

Pelorat, Trevize’a doğru dönerken neredeyse gıcırdayarak gülümsemeyi becerebildi. “Benden bahsedildiğini duymuş. Dürüst olmak gerekirse düşünmemiştim… demek istiyorum ki, çok az yazı yazdım ve hiçbirinin de…” Başını salladı. “Gerçekten önemli değillerdi.”

Gülümseyen Trevize, “İyi öyleyse,” dedi, “kendini küçümseme krizinden çık da gidelim.” Kadına döndü. “Hanımefendi, bizi Profesör’e götürecek bir taşıt vardır, sanırım.”

“Bürosu yürüyerek gidebileceğiniz uzaklıkta. Bu binayı terk etmemiz bile gerekmeyecek ve sizi oraya götürmekten mutluluk duyarım. İkiniz de Terminus’tan mısınız?” Yürüdü.

İki adam onu izlediler ve Trevize, bir parça sıkıntıyla, “Evet, Terminus’tanız,” dedi. “Bu bir şeyi değiştirir mi?”

“Ah, hayır, elbette hayır. Sayşel’de Vakıflılar’ı sevmeyen insanlar var, biliyorsunuz, ama burada, üniversitede biz bunu aştık. Her zaman yaşa ve yaşat deriz. Demek istiyorum ki, Vakıflılar da insan. Ne demek istediğimi anladınız mı?”

“Evet, ne demek istediğinizi anladım. Bizde de çok kişi Sayşelliler’in insan olduğunu söyler.”

“Böyle olması da gerekir. Terminus’u hiç görmedim. Büyük bir kent olmalı.”

Trevize, “Aslında değil,” dedi. “Sayşel kentinden daha küçük olduğunu düşünüyorum.”

Kız, “Şaka ediyorsunuz herhalde,” dedi. “Orası Vakıf Federasyonu’nun başkenti değil mi? Yani, başka bir Terminus yok, değil mi?”

“Hayır, bildiğim kadarıyla sadece bir Terminus var ve biz de oradan geldik… Vakıf Federasyonu’nun başkentinden.”

“Öyleyse, dev bir kent olmalı. Siz de profesörü görmek için bütün bu yolu geldiniz. Biliyor musunuz, onunla çok gururlanırız. Tüm galakside en büyük otorite kabul edilir.”

Trevize, “Gerçekten mi?” dedi. “Hangi konuda?”

Kızın gözleri irileşti. “Siz çok muzipsiniz. Antik tarih konusunda benim ailem hakkında bildiğimden fazlasını bilir.” Melodik ayakları üzerinde önden yürümeye devam etti.

Bu kadar sık muzip ve şakacı olduğunu söylenince, insan ister istemez bu yönde bir eğilim geliştiriyordu. Trevize gülümsedi ve, “Profesör, Arz hakkında her şeyi biliyordur sanırım,” dedi.

“Arz mı?” Kız bir büro kapısında durdu ve onlara boş gözlerle baktı.

“Bilirsiniz. İnsanlığın başladığı dünya.”

“Ah, ilk gezegenden bahsediyorsunuz. Sanırım evet. O konuda her şeyi bilmesi gerektiğini sanıyorum. Sonuçta o gezegen Sayşel sektöründe bulunuyor. Herkes bunu bilir! Büro burada. Geldiğinizi haber vereyim.”

Trevize, “Hayır, vermeyin,” dedi. “Bir dakika bekleyin. Bana Arz’ı anlatın.”

“Aslında onu kimsenin Arz diye isimlendirdiğini hiç duymamıştım. Bunun bir Vakıf dünyası olduğunu sandım. Biz burada ona Gaia deriz.”

Trevize, Pelorat’a çabucak bir göz attı. “Ya! Peki nerede bulunuyor?”

“Hiçbir yerde. Üst uzayda ve kimsenin oraya gitmesinin bir yolu yok. Küçük bir kızken, büyükannem Gaia’nın bir zamanlar gerçek bir yer olduğunu, ama sonra gizlendiğini ve…”

“… insanların suçlarının ve aptallıklarının utancından dolayı,” diye devam etti Pelorat, “uzayı terk etti ve galaksiye saçtığı insanoğluyla bir daha ilişki kurmayı reddetti.”

“Demek hikâyeyi biliyorsunuz. Kız arkadaşlarımdan biri bunun batıl inanç olduğunu söylüyor. Eh, ona anlatırım. Vakıf’tan gelen profesörler için yeterince doğruysa…”

Kapının buzlu camının üzerinde ışıldayan bir harf kümesinde okunması zor Sayşel yazısıyla SOTAYN QUIİNTESETZ ABT yazıyordu ve altına da aynı şekilde ANTİK TARİH BÖLÜMÜ ifadesi basılmıştı.

Kadın parmağını düzgün bir metal daireye dokundurdu. Ses çıkmadı, ama camın griliği bir an için süt beyazına dönüştü ve yumuşak bir ses, dalgın bir biçimde, “Lütfen kendinizi tanıtın,” dedi.

Pelorat, “Terminus’tan Janov Pelorat ve aynı dünyadan Golan Trevize,” dedi. Kapı hemen açıldı.

3

Ayağa kalkıp, masayı dolanarak onları karşılamaya gelen adam, uzun boylu ve orta yaşlıydı. Ten rengi açık kahve ve başının üstündeki kıvır kıvır saçları kırdı. Elini selamlaşmak üzere kaldırdı. Sesi yumuşak ve alçaktı. “Ben S. Q. Sizinle tanışmak benim için bir zevk, Profesör.”

Trevize, “Benim akademik bir unvanım yok,” dedi. “Sadece Profesör Pelorat’a eşlik ediyorum. Beni basitçe Trevize diye çağırabilirsiniz. Sizinle karşılaşmaktan mutluyum, Profesör Abt.”

Quintesetz bir elini açık bir sıkıntıyla kaldırdı. “Hayır, hayır. Abt, Sayşel dışında bir önemi olmayan, aptalca bir unvandır. Lütfen önem vermeyin ve beni S. Q. diye çağırın. Sayşel’de sıradan toplumsal konuşmalarda baş harfleri kullanmaya meyilliyizdir. Bir kişi beklerken siz ikinizi karşımda görmek çok hoşuma gitti.”

Bir an tereddüt eder gibi oldu, sonra sağ elini pantolonuna aceleyle silip uzattı.

Trevize, doğru Sayşel selamlaşma tarzının ne olduğunu merak ederek uzatılan eli sıktı.

Quintesetz, “Lütfen oturun,” dedi. “Korkarım bu iskemleleri hareketsiz bulacaksınız, ama kendi adıma, iskemlelerim tarafından kucaklanmaktan hoşlanmam. İskemlelerin kucaklaması bugünlerde moda oldu, ama kucaklamanın bir anlamı olmasını tercih ederim, ne dersiniz?”

Trevize gülümsedi ve, “Kim tercih etmez?” dedi. “İsminiz, S. Q. Sayşelli değil, kenar dünyalardanmış gibi duruyor. Gözlemim yersiz kaçtıysa, özür dilerim.”

“Önemi yok. Ailem kısmen Askonlu’dur. Büyük büyük büyük babam, beş nesil önce, Vakıf hakimiyeti çok ağır basmaya başlayınca, Askon’u terk etmiş.”

Pelorat, “Biz de Vakıflı’yız,” dedi. “Bağışlayın.”

Quintesetz elini neşeyle salladı. “Beş nesil önceki kini hâlâ tutamam. Böylesi şeylere ne kadar önem atfedilirse, o kadar yazık olur. Bir şeyler yemek ister misiniz? Yemek sırasında müzik dinlemeyi sever misiniz?”

Pelorat, “Eğer kusurumuza bakmazsanız,” dedi, “ve Sayşel gelenekleri izin veriyorsa, hemen konuya girmek istiyorum.”

“Sayşel geleneklerinin bunu engellemediğine sizi temin ederim. Bunun ne kadar dikkate değer olduğunu bilemezsiniz, Dr. Pelorat. Arkeoloji Dergisi’nde köken söylencesi hakkındaki makalenizi okuyalı yaklaşık sadece iki hafta oldu ve beni hatırı sayılır bir sentez olarak sarstı… ne yazık ki çok kısaydı…”

Pelorat sevinçten kıpkırmızı kesildi. “Okuduğunuza ne kadar sevindim bilemezsiniz. Dergi tüm araştırmayı yayınlayamayacağından ötürü, doğal olarak yazıyı sıkıştırmam gerekti. Konu üzerinde bir tez yapmayı planlıyordum.”

“Yapmanızı dilerim. Onu okur okumaz, sizi görmek arzusuna kapıldım. Bunu yapmak için, ayarlaması zor da olsa Terminus’u ziyaret etmeye bile niyetlendim.”

Trevize, “Niçin zor olsun?” diye sordu.

Quintesetz utanmış gibiydi. “Sayşel’in Federasyon’a katılmaya istekli olmadığını ve Vakıf’la her türlü toplumsal iletişimi caydırdığını söylemekten üzgünüm. Tarafsızlık geleneğine sahibiz, anlıyor musunuz? Özel bir tarafsızlık açıklamasını dayatmak dışında, Katır bile bizi rahatsız etmedi. Bu nedenle, genellikle Vakıf topraklarını ve özellikle de Terminus’u ziyaret etmek için yapılan her başvuru şüpheyle karşılanır. Yine de benim gibi akademik çalışmalara yönelik bir bilim adamı büyük olasılıkla sonunda pasaportunu alır. Ama bunların hiçbiri artık gerekli değil, siz bana geldiniz. Buna inanamıyorum. Kendime sordum: Niçin? Benim sizi duymam gibi, siz de benden söz edildiğini mi duydunuz?”

Pelorat, “Çalışmalarınızdan haberdarım, S. Q. ve yazılarınızın özetleri kayıtlarımda yer alıyor,” dedi. “Bunun için size geldim. Hem insan türünün köken gezegeni sayılan Arz konusunu, hem de galaksinin erken keşif ve yerleşim dönemini araştırıyorum. Özel olarak ise, Sayşel’in kurulması hakkında bilgi toplamak üzere buraya, geldim.”

Quintesetz, “Yazınızdan,” dedi, “söylence ve efsanelerle ilgilendiğiniz sonucunu çıkartıyorum.”

“Evet, ve eğer varsa tarihsel gerçeklerle daha da çok ilgileniyorum. Yoksa söylence ve efsanelerle.”

Quintesetz ayağa kalktı ve bürosu boyunca ileri geri dolandı, Pelorat’a bakmak üzere durdu, sonra yine yürüdü.

Trevize sabırsızca, “Evet, efendim,” dedi.

Quintesetz, “Garip!” dedi. “Gerçekten garip! Daha dün…”

Pelorat, “Daha dün ne oldu?” diye sordu.

Quintesetz, “Size anlatıyordum, Dr. Pelorat,” dedi. “Bu arada, size J. P. diyebilir miyim? Tam adınızı kullanmayı yapay buluyorum.”

“Lütfen istediğiniz gibi davranın.”

“J. P., size yazınınızı takdir ettiğimi ve sizi görmek istediğimi anlatıyordum. Sizi görmek istememin nedeni dünyaların başlangıcına ilişkin geniş bir efsane derlemenizin olması ve yine de bu derlemenin bizim efsanelerimizi kapsamamasıydı. Başka bir deyişle, bulmak üzere buraya geldiğiniz şeyleri size anlatmak için şahsınızı görmek istiyordum.”

Trevize, “Bunun dünle ne ilgisi var, S. Q.?” diye sordu.

“Efsanelerimiz var. Bir efsane. Temel gizemimiz haline geldiğinden ötürü, bizim için çok önemli bir efsane…”

Trevize, “Gizem mi?” dedi.

“Bilmece ya da onun gibi bir şey demek istemiyorum. Standart galaktik dilde alışılmış anlamı bu, sanırım. Buradaysa özel bir anlamı var. ‘Gizli bir şey’ anlamına gelir; tam olarak ne olduğunu sadece bazı üstatların bildiği bir şey, yabancılara bahsedilmeyecek bir şey. Dün o gündü işte.”

Sabırlı havasını hafifçe abartan Trevize, “Ne günü, S. Q.?” diye sordu.

“Dün Kaçış Günüydü.”

Trevize, “Ha,” dedi, “herkesin evde kalacağının varsayıldığı bir sessizlik ve meditasyon günü.”

“Kuramsal olarak bunun gibi bir şey, ancak büyük kentlerde, daha eğitimli bölgelerde, eski geleneklere pek uyulmaz. Ama gördüğüm kadarıyla, neden söz ettiğimi biliyorsunuz.”

Trevize’ın sinirli sesinden rahatsızlık duyan Pelorat aceleyle ekledi: “Dün geldiğimiz için bu konuda pek az şey duyduk.”

Trevize alayla, “Başka gün bulamamışız,” dedi. “Bakın, S. Q. dediğim gibi, ben bir öğretim üyesi değilim, ama bir sorum var. Yabancılara anlatılmaması gereken, temel bir gizemden bahsettiğinizi söylediniz. O halde, bize niçin söylüyorsunuz? Biz yabancıyız.”

“Öylesiniz. Ama ben bu günü kutlamam ve bu konudaki boş inancım da çok çok yüzeyseldir. Ancak, J. P.’nin yazısı, uzun zamandır düşündüğüm bir fikri pekiştirdi. Bir söylence ya da efsane boşluktan doğmaz. Hiçbir şey yoktan var olmaz, olamaz. Ne denli çarpıtılmış olursa olsun, bir biçimde içinde bir gerçek payı olmalı ve Kaçış Günü efsanesinin ardındaki gerçeği bilmek benim de hoşuma gider.”

Trevize, “Bu konuda konuşmak güvenli mi?” dedi.

Quintesetz omuz silkti. “Tamamen güvenli değil, sanırım. Halkımız arasındaki tutucu kesimler dehşete düşeceklerdir. Buna karşın, devlete hakim değiller ve bir yüzyıldan beri de değildiler. Laikler güçlü ve tutucular Vakıf karşıtı —deyimimi mazur görürseniz— önyargımızdan yararlanmaya kalkmazlarsa, daha da güçlü olacaklar. Ayrıca, bir de konuyu eski tarihe yönelik bilim adamı merakım nedeniyle tartıştığımdan, Öğretim Üyeleri Birliği beni gerektiğinde kuvvetle destekleyecektir.”

Pelorat, “Bu durumda,” dedi, “bize temel gizeminizi anlatır mısınız, S. Q.?”

“Evet, ama lafımızın kesilmeyeceğinden ya da bu arada duyulmayacağımızdan emin olmama izin verin. Atasözünde denildiği gibi, insan boğanın gözünün içine baksa bile, burnuna fiske atmamak.”

Masasının üzerindeki bir aygıtın düğmelerine belirli bir sırayla bastı ve, “Artık iletişim dışıyız,” dedi.

Trevize, “İspiyonlanmadığımıza emin misiniz?” diye sordu.

“İspiyonlanmak mı?”

“Aygıt konması! Kulak kabartma! Görsel veya işitsel ya da her iki açıdan da sizi gözetim altında tutacak bir aygıt…”

Quintesetz çok sarsılmıştı. “Sayşel’de öyle şey olmaz!”

Trevize omzunu silkti. “Öyle diyorsanız, öyle olsun.”

Pelorat, “Lütfen devam edin, S.Q,” dedi.

Quintesetz dudaklarını büktü, (basınç altında biraz gömülen) koltuğunda geriye yaslandı ve parmaklarını birleştirdi. Nasıl başlayacağını düşünür gibiydi.

“Bir robotun ne olduğunu biliyor musunuz?”

Pelorat, “Bir robot mu?” dedi. “Hayır.”

Quintesetz, Trevize’dan tarafa baktı, ama beriki de başını yavaşça iki yana sallayarak bilmediğini belli etti.

“Ama, bilgisayarın ne olduğunu bilirsiniz, değil mi?”

Sabrı taşan Trevize, “Elbette,” dedi.

“Pekâlâ o zaman, bilgisayarla donanmış, hareketli bir aygıt…”

Trevize hâlâ sabırsızdı. “Bilgisayarla donanmış hareketli bir aygıt. Sonsuz sayıda çeşitlemesi var ve bilgisayarla donanmış hareketli bir aygıt dışında bir genelleme bilmiyorum.”

“… tamamen insan gibi durursa bir robottur.” S. Q. tanımlamasını soğukkanlılıkla tamamladı. “Bir robotun farklılığı, insan biçiminde olmasıdır.”

Pelorat, gerçek bir şaşkınlıkla, “Niçin insan biçiminde?” diye sordu.

“Emin değilim. Bunun bir aygıt için hatırı sayılır ölçüde etkinlik düşürücü bir biçim olduğunu kesinlikle söyleyebilirim, ama ben sadece efsaneyi tekrarlıyorum. ‘Robot’ bilinen bir dille bağlantısı olmayan, eski bir kelime, ancak bilim adamlarımız ‘emek’ kelimesiyle aynı anlama geldiğini söylüyorlar.”

Trevize kötümser bir havayla, “Uzaktan bile olsa,” dedi, “‘robot’ gibi ses veren ve ‘emek’ ile bağlantısı olan herhangi bir kelime düşünemem.”

Quintesetz, “Galaktik dilde olmadığı açık,” dedi, “ama onların söyledikleri bu değil.”

Pelorat, “Tersinden kökenbilim olabilir,” dedi. “Bu nesneler çalıştırılmakta kullanılıyordu ve bu yüzden kelimenin ‘emek’ anlamına geldiği söylenmiştir. Her neyse, bunu bize neden anlatıyorsunuz?”

“Çünkü burada, Sayşel’de robotların Arz’ın tek bir dünya olduğu ve galaksinin bomboş uzandığı bir dönemde icat ve imal edildikleri yolunda yerleşmiş bir inanç vardır. O zamanlar iki çeşit insan varmış: doğal ve icat edilmiş, etten ve madenden, biyolojik ve mekanik, karmaşık ve basit…”

Quintesetz duraladı ve hüzünlü bir kahkahayla, “Üzgünüm,” dedi. “Kaçış Kitabı’ndan alıntılar yapmadan robotlardan söz etmek olanaksız. Arz insanları robotları ürettiler ve daha fazlasını söylememin gereği yok. Bu kadarı yeterince açık.”

Trevize, “Peki robotları niçin ürettiler?” diye sordu.

Quintesetz omuz silkti. “Aradan bu kadar zaman geçtikten sonra kim bilebilir? Belki de sayıları azdı ve özellikle galaksiyi araştırmak ve doldurmak için giriştikleri büyük hamlede yardıma ihtiyaç duyuyorlardı.”

Trevize, “Bu mantıklı bir önerme,” dedi. “Galaksi bir kere sömürgeleştirildiğinde robotlara gereksinim kalmayacaktı. Bugün galaksinin hiçbir yerinde insana benzeyen hareketli ve bilgisayarlı aygıtlar yok.”

Quintesetz, “En azından,” dedi, “büyük oranda basitleştirir ve halkın çoğunlukla inandığı veya inanır göründüğü, ama açıkçası benim kabul etmediğim birçok şiirsel süslemeleri bir yana bırakırsam hikâye böyle. Arz’ın çevresinde, komşu yıldızların etrafında dönen sömürge dünyaları doğdu ve bu sömürge dünyaları robotlar açısından Arz’ın kendisinden çok daha zengindi. İşlenmemiş, taze dünyalarda robotların yapacağı çok şey vardı. Arz, aslında içine kapandı, artık daha fazla robot istemedi ve onlara karşı ayaklandı.”

Pelorat, “Sonuçta ne oldu?” diye sordu.

“Dış Dünyalar daha güçlüydü. Çocuklar, robotlarının yardımıyla Arz’ı —annelerini— yendiler ve denetim altına aldılar. Beni affedin, alıntı yapmaktan kendimi alamıyorum. Ama daha iyi uzay gemileri ve daha gelişmiş üst uzay sürümü araçlarla Arz’dan kaçanlar da olmuştu. Önceden sömürgeleştirilen yakın dünyalardan çok daha öteye, daha uzak yıldız ve gezegenlere kaçtılar. İnsanların robotlar olmadan özgürce yaşayabildiği yeni sömürgeler kuruldu. Bunlar, adlandırıldığı kadarıyla, Kaçış Zamanları’ydı ve ilk Arzlı’nın Sayşel sektörüne —aslında gezegenin kendisine— ulaştığı gün de Kaçış Günü’dür, binlerce yıldan beri her yıl kutlanır.”

Pelorat, “Sevgili dostum,” dedi, “bu durumda Sayşel’in doğrudan Arz tarafından kurulduğunu söylüyorsunuz.”

Quintesetz bir an için durup düşündü ve kararsız kaldı. Sonra, “Resmi inanç böyle,” dedi.

Trevize, “Görünüşe göre,” dedi, “siz bunu kabul etmiyorsunuz.”

Quintesetz, “Bana öyle geliyor ki,” diye başladı ve sözler ağzından döküldü: “Ah, büyük yıldızlar ve küçük gezegenler, kabul etmiyorum! Çok düşük bir olasılık, ama bu resmi bir dogma ve devlet ne kadar laik hale gelirse gelsin, buna en azından görünüşte bağlı kalması esastır. Yine de konuya dönersek, J. P., makalenizde bu hikâyeden —robotlar ve biri robotlu ve daha büyük, diğeri ise robotsuz iki sömürgeleştirme dalgasından— haberdar olduğunuza dair bir belirti yoktu.”

Pelorat, “Kesinlikle haberdar değildim,” dedi. “Bunu ilk defa şimdi duyuyorum ve sevgili S. Q. bundan beni haberdar ettiğiniz için size ebediyen minnettar kalacağım. Yazılardan hiçbirinde buna ait bir ipucu olmamasına çok şaşırdım…”

Quintesetz, “Bu,” dedi, “toplumsal sistemimizin ne denli etkili olduğunu gösteriyor. Bu bizim Sayşel sırrımız, büyük gizemimiz.”

Trevize kuru bir sesle, “Belki,” dedi. “Yine de ikinci sömürgeleştirme dalgası, robotsuz olan tüm yönlerde hareket etmiş olmalı. Bu büyük sır neden sadece Sayşel’de kalsın?”

Quintesetz, “Başka yerlerde de var olabilir ve bir sır olarak kalabilir,” dedi. “Bizim tutucularımız sadece Sayşel’e Arz’dan yerleşildiğine ve galaksinin geri kalanına da Sayşel’den gidildiğine inanıyor. Bu, elbette büyük olasılıkla saçma.”

Pelorat, “İkincil bulmacalar zamanla çözülebilir,” dedi. “Artık başlangıç noktam olduğuna göre, diğer dünyalarda benzer bilgileri arayabilirim. Önemli olan soracak soruyu bulmuş olmam ve iyi bir soru elbette sonsuz yanıtların sayısının sınırlandırılabileceği bir anahtardır. Ne kadar da şanslıyım…”

Trevize, “Evet, Janov,” dedi, “ama iyi yürekli S. Q. bize kuşkusuz hikâyenin tamamını anlatmadı. Eski sömürgelere ve robotlara ne oldu? Töreleri bundan bahsediyor mu?”

“Ayrıntılı olarak değil, genel anlamda. Görünüşe göre, insan ve insansı beraber yaşayamıyor. Robotlu dünyalar öldü. Ayakta kalamazlardı.”

“Ya Arz?”

“İnsanlar onu terk etti ve hem buraya, hem de herhalde (tutucular bunu kabul etmese de) diğer gezegenlere yerleştiler.”

“Hiç kuşkusuz insanların hepsi Arz’ı terk etmemiştir. Gezegen boşaltılmadı ya.”

“Galiba hayır. Bilmiyorum.”

Trevize aniden, “Radyoaktif hale mi geldi?” dedi.

Quintesetz şaşalamıştı. “Radyoaktif mi?”

“Sorduğum buydu.”

“Bildiğim kadarıyla hayır. Böyle bir şeyi hiç duymadım.”

Trevize yumruğunu ısırarak düşündü. Sonunda, “Geç oluyor, S.Q,” dedi. “Sanırım vaktinizi yeterince aldık.” (Pelorat tam itiraz etmeye hazırlanıyordu ki, Trevize’ın dizini sıkması üzerine önce huzursuzlandı, sonra sustu.)

Quintesetz, “Yararım dokunduysa ne mutlu,” dedi.

“Gerçekten de dokundu ve karşılığında yapabileceğimiz bir şey varsa söyleyin.”

Quintesetz usulca güldü. “İyi yürekli J. P., gizemimiz üzerine kaleme alacağı bir yazıda benim ismimi vermekten kaçınırsa, yeterince ödeşmiş oluruz.”

Pelorat hevesle, “Terminus’u ziyaret etmenize izin verilir, ve belki de uzunca bir süre için orada ziyaretçi bilim adamı olarak üniversitemizde kalırsanız,” dedi, “hak ettiğiniz övgüyü ve belki de daha fazlasını alabilirsiniz. Bunu ayarlayabiliriz. Sayşel Federasyon’dan hoşlanmıyor olabilir, ancak Terminus’ta, diyelim ki antik tarihin bir yönü hakkındaki bir toplantıya katılmak üzere size izin verilmesi için yapılacak doğrudan bir talebi reddedemeyebilirler.”

Sayşelli neredeyse yerinde hopladı. “Bunu ayarlamak için torpil yapabileceğinizi mi söylüyorsunuz?”

Trevize, “Bu aklıma gelmemişti, ama J. P. tamamen haklı. Bu —gayret edersek— yapılabilir. Elbette bizi ne kadar müteşekkir bırakırsanız, o denli çaba harcarız.”

Quintesetz duraladı, sonra kaşlarını çattı. “Ne demek istiyorsunuz, efendim?” diye sordu.

Trevize, “Bütün yapmanız gereken, bize Gaia’yı anlatmak,” dedi.

Quintesetz’in yüzündeki nur tümden sönüverdi.

4

Quintesetz masasına baktı. Elini dalgın bir tavırla kısa kıvırcık saçlarına götürdü. Sonra Trevize’a baktı ve dudaklarını büzdü. Konuşmamaya karar vermiş gibiydi.

Trevize kaşlarını kaldırdı, bekledi ve Quintesetz sonunda boğulurcasına konuştu. “Vakit gerçekten de geç oldu, neredeyse laşlaşma oldu.”

O ana kadar düzgün galaktik dili konuşuyordu, ama şimdi Sayşel lehçesi, klasik eğitimini bir kenara itermiş gibi, kelimeleri garip bir biçime sokmuştu.

“Laşlaşma mı, S. Q.?”

“Gece neredeyse çöktü.”

Trevize başıyla onayladı. “Düşüncesizlik ettim. Ben de acıktım. Lütfen yemekte bize katılır mısınız, S. Q.? Tabii ısmarlamamıza izin vereceksiniz. Belki Gaia hakkındaki konuşmamıza o sırada devam edebiliriz.”

Quintesetz ağır ağır ayağa kalktı. Terminus’tan gelen adamların her ikisinden de uzundu, ama daha yaşlı ve yıpranmıştı, boyu onu kuvvetli göstermiyordu. Geldikleri sıradan daha bitkin bir hali vardı.

Onlara göz kırptı ve, “Konukseverlik göstermeyi unuttum,” dedi. “Siz dış dünyalısınız ve sizin beni ağırlamanız uygun düşmez. Evime gelin. Kampusta, uzak da değil ve sohbete devam etmek istiyorsanız, orada daha rahat ederim. Tek üzüntüm…” Biraz sıkıntılı göründü. “Size ancak sınırlı yemek seçenekleri temin edebilecek olmam. Benle eşim vejetaryeniz ve siz et yiyorsanız, sadece özürlerimi ve üzüntülerimi sunabilirim.”

Trevize, “J. P. ve ben bir yemek boyunca etçil doğalarımıza boş vermekten oldukça hoşnut kalırız,” dedi. “Sohbetiniz bu eksikliği fazlasıyla karşılayacaktır… umarım.”

Quintesetz, “Sohbet nasıl olursa olsun, ağız tadınız bizim Sayşel baharatlarına uygun düşerse,” dedi, “size ilginç bir yemek vaat edebilirim. Karım ve ben bu çeşit şeyler üzerinde ender rastlanacak bir araştırma yürüttük.”

Pelorat bu olasılık karşısında biraz üıktüyse de Trevize soğukkanlılığı elden bırakmadan, “Her ilgi çekiciliği hevesle bekliyoruz, S.Q,” dedi.

Quintesetz önden yürüdü. Odadan çıktılar ve sonu görünmeyen bir koridorda ilerlediler. Sayşelli yol boyunca arkadaşlarına ve öğrencilerine selam verdi, ama tanıştırmaya hiç teşebbüs etmedi. Trevize geçenlerin kuşağını merakla süzdüğünü fark ettiğinde rahatsız oldu. Şansına gri renkli bir tane takmıştı. Yumuşak renkler, görünüşe bakılırsa, kampüs elbiselerinde revaçta değildi.

Sonunda kapıdan dışarı, açık havaya çıktılar. Hava gerçekten de kararmıştı ve serindi. Patikanın her iki yanında çimler ve uzakta da büyük ağaçlar uzanmaktaydı.

Pelorat sırtı çıktıkları binanın parıldayan ışıklarına ve kampüsün yürüme yollarını sınırlayan lambalara dönmüş halde durdu. Doğrudan yukarıya baktı.

“Çok güzel!” dedi. “En iyi şairlerimizden biri, ünlü bir dizesinde ‘Sayşel’in yükselen göğündeki benekli ışıltı’dan bahsetmişti.”

Trevize takdir eden bir bakış fırlattı ve alçak bir sesle, “Biz Terminus’tanız, S. Q. ve en azından arkadaşım başka gökyüzü görmedi,” dedi. “Terminus’ta, biz galaksinin soluk buğusunu ve zar zor seçilen birkaç yıldızı görürüz. Bizimle yaşamış olsaydınız, kendi göğünüzü daha da fazla takdir ederdiniz.”

Quintesetz ciddi bir tavırla, “Sizi temin ederim, biz bu göğü tam anlamıyla takdir ediyoruz,” dedi. “Galaksinin yıldızı bol bir bölümündeyiz, üstelik bu yıldızların dağılımı da dikkat çekecek ölçüde eşit. Galakside herhangi bir yerde, birinci derece parlak yıldızların bu kadar eşit dağıldığını göreceğinizi zannetmem ve çok sayıda da değiller. Küresel bir kümenin dış kenarında yer alan dünyalara gittim, oralarda çok sayıda parlak yıldız görürsünüz. Gece gökyüzünün karanlığını bozar ve ihtişamını büyük ölçüde azaltırlar.”

Trevize, “Buna katılırım,” dedi.

Quintesetz, “Şuradaki neredeyse eşit derecede parlayan yıldızların hemen hemen düzgün beşgenini fark ettiniz mi, merak ediyorum,” dedi. “Biz onlara Beş Kız Kardeşler deriz. Şu yönde, tam ağaç hattının üzerinde. Gördünüz mü?”

Trevize, “Onu gördüm,” dedi. “Çok hoş.”

Quintesetz, “Evet,” dedi. “Aşkta başarıyı simgelediği söylenir ve ilişkiye girme arzusunu gösteren beşgen noktalarla bitirilmeyen aşk mektubu yoktur. Beş yıldızın her biri sürecin başka bir aşamasına işaret eder ve her bir aşamayı olabildiğince erotik kılmak için birbirleriyle yarışan ünlü şiirler yazılmıştır. Gençlik yıllarımda ben de bu konuda yazmaya kalkışmıştım ve her ne kadar herkesin varacağı yerin bu olduğunu düşünsem de Beş Kız Kardeşler’e bu kadar ilgisiz hale geleceğimi hiç düşünmezdim. Beş yıldızın yaklaşık tam ortasındaki soluk yıldızı görüyorsunuz.”

“Evet.”

“Onun karşılıksız aşkı temsil ettiği kabul edilir,” dedi Quintesetz. “Yıldızın bir zamanlar diğerleri kadar parlak olduğu, ama acı içinde solduğunu rivayet eden bir efsane vardır.” Sonra hızlı adımlarla yürüdü.

5

Trevize yemeğin lezzetli olduğunu itiraf etmek zorunda kalmıştı. Çok sayıda çeşit vardı ve soslarla baharatlar hafif ama etkiliydi.

“Bütün bu sebzeler —ki bu arada hepsini de yemek ayrı bir zevkti— galaktik diyetin bir parçası olmalı, öyle değil mi?”

“Evet, elbette.”

“Ancak yerel yaşam biçimlerinin olduğu sonucuna da varıyorum.”

“Doğal olarak. Sayşel gezegeni daha ilk yerleşimciler geldiğinde bir oksijen gezegeniydi, bu yüzden yaşam barındırıyordu. Yerel yaşamı koruduğumuza da emin olabilirsiniz. Eski Sayşel’in bitki örtüsü ve hayvan topluluğunun yaşamaya devam ettiği geniş doğal parklarımız vardır.”

Pelorat, üzüntüyle, “Bu konuda bizden ilerdesiniz, S.Q,” dedi. “İnsanlar geldiğinde Terminus’ta pek az kara yaşamı vardı ve Terminus’u yaşanır kılan oksijeni üreten deniz yaşamını muhafaza etmek için eşgüdümlü bir çaba harcanmayalı, korkarım uzun zaman oldu. Terminus artık sadece galaktik doğayı barındırıyor.”

Quintesetz, alçakgönüllü bir gururla, “Sayşel’in,” dedi, “yaşama değer veren eski ve değişmez bir şöhreti vardır.”

Trevize lafa karışmak için bu anı seçti. “S. Q., büronuzdan çıktığımızda niyetiniz bize yemek vermek ve sonra da Gaia’yı anlatmaktı.”

Quintesetz’in arkadaş canlısı bir kadın olan —yemek sırasında pek az şey konuşan, şişman ve oldukça koyu tenli— eşi onlara şaşkınlıkla baktı, ayağa kalktı ve tek söz söylemeden odayı terk etti.

Quintesetz sıkıntıyla, “Korkarım ki,” dedi, “karım oldukça tutucudur ve o kelimenin dillendirilmesinden rahatsızlık duyar. Lütfen kusuruna bakmayın. Ama bunu niçin sordunuz?”

“J. P.’nin çalışması için önemli olduğundan dolayı, korkarım.”

“Ama bunu niçin bana soruyorsunuz? Arz’ı, robotları, Sayşel’in kuruluşunu tartıştık. Tüm bunların sorduğunuzla ne alakası var?”

“Belki yok, ama gene de bu konuda o kadar çok gariplik bulunuyor ki. Karınız Gaia’nın adının geçmesinden neden rahatsız oldu? Siz niçin rahatsızsınız? Bazıları bundan rahatça bahsediyor. Bize Gaia’nın Arz’ın kendisi olduğunu ve insanlar tarafından yapılan kötülüklerden dolayı üst uzayda kaybolduğunu daha bugün anlattılar.”

Quintesetz’in yüzünden acı bir ifade geçti. “Size bu zırvaları kim anlattı?”

“Üniversitede karşılaştığım birisi.”

“Bu safi boş inanç.”

“O halde Kaçış’a ilişkin efsanelerinizin temel dogmasının bir parçası değil.”

“Hayır, elbette değil. Bu salt sıradan, eğitimsiz insanlar arasında anlatılan bir masal.”

Trevize soğukça, “Emin misiniz?” diye sordu.

Quintesetz iskemlesine geri oturdu ve gözlerini önündeki yemek artığına dikti. “Oturma odasına gidelim,” dedi. “Biz buradayken ve bunu tartışırken, karım odanın temizlenmesine ve düzeltilmesine izin vermez.”

Diğer odada, Sayşel’in dikkate değer gecesinin berrak bir yansımasına açılan eğik bir pencerenin önünde oturduklarında Trevize, “Bunun sadece bir masal olduğuna emin misiniz?” diye sorusunu tekrarladı. Odanın ışıkları sönükleşerek dışarıdaki manzaranın ihtişamını iyice ortaya koydu ve Quintesetz’in koyu silueti gölgelere karıştı.

Quintesetz, “Siz emin değil misiniz?” dedi. “Bir dünyanın üst uzaya karışabileceğine inanıyor musunuz? Ortalama insanın üst uzayın ne olduğuna ilişkin sadece çok belirsiz bir görüşü olduğunu anlamalısınız.”

Trevize, “İşin aslı,” dedi, “benim de üst uzayın ne olduğuna dair çok belirsiz bir fikrimin olduğudur ve üstelik oraya yüzlerce defa gittim.”

“O halde, gerçeklerden söz etmeme izin verin. Arz’ın —her neredeyse— Sayşel Birliği’nin sınırları içinde bulunmadığını ve sözünü ettiğiniz dünyanın Arz olmadığını size garanti ederim.”

“Ama, S. Q., Arz’ın nerede olduğunu bilmeseniz bile, bahsettiğim dünyanın nerede olduğunu biliyor olmalısınız. O kesinlikle Sayşel Birliği’nin sınırları dahilinde. Bu kadarını biliyoruz, değil mi, Pelorat?”

Konuşulanları kayıtsızca dinlemekte olan Pelorat, sözün birden kendine yöneltilmesine şaşaladı ve, “İşler oraya geldiyse Golan, nerede olduğunu biliyorum,” dedi.

Trevize dönüp ona baktı. “Ne zamandan beri, Janov?”

“Bu akşam erken saatlerden beri, sevgili Golan. Büronuzdan evinize gelirken, yolda bize Beş Kız Kardeşleri gösterdiniz, S. Q. Beşgenin merkezinde soluk bir yıldızı işaret ettiniz. Onun Gaia olduğundan eminim.”

Quintesetz tereddüt etti… karanlıkta saklanan yüzünde bir ifadeyi görüp de yorumlamak olanaksızdı. Sonunda konuştu. “Eh, gökbilimcilerimizin de bize —özel konuşmalarda— anlattıkları aynı şey. Bu yıldızın çevresinde dönen bir gezegen.”

Bakışlarını Pelorat’a diken Trevize düşüncelere dalmıştı, ama profesörün yüzündeki ifadeyi okumak olanaksızdı. Trevize, Quintesetz’e döndü. Bize bu yıldızı anlatın. Koordinatları sizde var mı?”

“Ben de mi? Hayır.” Yadsıması neredeyse şiddetliydi. “Burada hiçbir yıldız koordinatım yok. Zorluk çıkmadan alacağınızı sanmasam da gökbilim bölümünden edinebilirsiniz. Bu yıldıza gitmek yasaklanmıştır.”

Trevize söylenecek başka şeyler bekledi. Bunlar gelmeyince ayağa kalktı. Resmi bir tavırla, “Profesör Quintesetz,” dedi, “ben bir polis, asker, diplomat ya da haydut değilim, burada sizden zorla bilgi koparmak için bulunmuyorum. Bunun yerine, istemeden de olsa, elçimize başvurmak zorunda kalacağım. Bu bilgiyi özel çıkarım için istemediğimi, kuşkuya yer bırakmayacak biçimde anlamalısınız. Bu Federasyon’un işi ve bu yüzden yıldızlararası bir olaya neden olmak istemiyorum. Sayşel Birliği’nin çıkartmak istediğini de sanmam.”

Quintesetz kararsızca, “Bu Federasyon işi de neyin nesi?” diye sordu.

“Sizinle tartışabileceğim bir şey değil. Gaia benimle konuşabileceğiniz bir konu değilse, o takdirde her şeyi devlet düzeyine havale edeceğiz ve bu koşullarda durum Sayşel için daha kötü olabilir. Sayşel, Federasyon’dan bağımsız kaldı ve benim buna bir itirazım yok. Sayşel’in kötülüğünü istemek için bir nedene sahip değilim ve elçimize başvurmak da istemiyorum. Aslında bunu yaparak kariyerime zarar veririm, çünkü bu bilgiyi bir devlet sorunu haline getirmeden elde etmek için kesin talimat aldım. Bu yüzden Gaia’yı tartışmanızı engelleyebilecek sağlam bir neden varsa, bunu bana lütfen söyleyiniz. Konuşursanız tutuklanacak ya da başka bir biçimde cezalandırılacak mısınız? Bana elçilik düzeyinde başvuruda bulunmaktan başka çarem olmadığını mı söyleyeceksiniz?”

Kafası büsbütün karışmış olan Quintesetz, “Hayır, hayır,” dedi, “devlet meseleleri hakkında hiçbir şey bilmiyorum. Sadece bu kelimeyi söylemeyiz.”

“Boş inanç mı?”

“Eh, evet! Boş inanç diyelim! Sayşel’in gökleri aşkına, Gaia’nın üst uzayda olduğunu söyleyen o aptaldan ya da Gaia’nın bahsedildiği odada bile kalamayan ve başına bir şey düşeceğinden korkarak evi terk eden karımdan ne farkım var benim?”

“Yıldırım mı?”

“Uzaklardan gelen belirsiz bir darbe. Ben… ben bile bu kelimeyi telaffuz etmeye çekiniyorum. Gaia! Gaia! Bu hece acı vermiyor! Zarar görmedim! Yine de çekiniyorum. Ama, size Gaia’nın yıldızına ait koordinatları bilmediğimi dürüstçe söylediğimde lütfen bana inanın. Bir işe yarayacaksa, onları almanıza yardımcı olurum, ama burada, Birlik’te bu gezegenden söz etmediğimizi anlatmama izin verin. Ellerimizi ve zihinlerimizi bundan uzak tutarız. Size bilinen —varsaymaktan çok, gerçekten bilinen— pek az şey anlatabilirim ve Birlik dünyalarının başka bir yerinde bundan fazlasını öğrenebileceğinizden de şüphe ederim.

“Gaia’nın eski bir dünya olduğunu biliyoruz ve galaksinin bu sektöründe en eski dünya olduğunu düşünenler de var, ama emin değiliz. Vatanseverlik bize Sayşel gezegeninin, korkuysa Gaia’nın en eskisi olduğunu öğretir. Sayşel’e Arzlılarca yerleşikliği bilindiğinden, bu ikisini bağdaştırmanın tek yolu Gaia’nın Arz olduğunu varsaymaktır.

“Çoğu tarihçiler —kendi aralarında— Gaia gezegeninin bağımsız olarak kurulduğunu düşünürler. Gaia’nın bizim sömürgemiz olmadığını ve Birlik’in de Gaia tarafından sömürgeleştirilmediğini düşünürler. Gaia’ya, Sayşel’den önce mi, sonra mı yerleşildiğine ilişkin karşılaştırmalı eskilikte bir görüş birliği yoktur.”

“Buraya kadar, olası her seçeneğe şu ya da bu kişi tarafından inanıldığına göre, bildiğiniz hiçbir şey yok demektir,” dedi Trevize.

Quintesetz esefle başını salladı. “Öyle görünüyor. Gaia’nın varlığından tarihimizin göreceli olarak geç bir döneminde haberimiz oldu. En başta Birlik’i oluşturmakla, sonra da Galaktik İmparatorlukla savaşmakla, bunun sonrasındaysa bir İmparatorluk eyaleti olarak uygun rolümüzü aramak ve valilerin gücünü sınırlamakla meşguldük.

“İmparatorluğun dağılmaya iyiden iyiye yüz tuttuğunda, o sıralarda artık çok zayıf bir merkezi kontrol altında olan son valilerden biri Gaia’nın var olduğunun ve Sayşel eyaleti ve hatta imparatorluğun kendisine karşı bağımsızlığını korur gibi göründüğünün farkına vardı. Gaia yalıtılmış olarak kendi içine kapanık bir halde yaşıyordu, bu yüzden hakkında şu anda bilindiğinden fazlası bilinmemekteydi, yani hemen hemen hiçbir şey. Vali onu ele geçirmeye karar verdi. Olan bitenin ayrıntısını bilmiyoruz, ama kuvvetleri dağıldı ve pek az gemi geri döndü. Ö günlerde, doğal olarak gemiler ne iyi durumdaydılar, ne de iyi yönetiliyorlardı.

“Sayşel imparatorluğun baskı aracı olarak görülen valinin yenilgisine sevindi ve bu bozgun bağımsızlığımızın yeniden kurulmasına neredeyse doğrudan yol açtı. Sayşel Birliği, imparatorlukla bağlarını kopardı ve bu olayın yıldönümünü hâlâ Birlik Günü olarak kutlarız. Neredeyse minnetten dolayı Gaia’yı yaklaşık bir yüzyıl boyunca yalnız bıraktık, ama kendi hesabımıza bir parça yayılmacı olmayı düşünmeye başlayacak kadar güçlendiğimiz dönemlerde geldi. Gaia’yı neden ele geçirmeyecektik? Niçin en azından bir Gümrük Birliği kurmayacaktık? Bir filo gönderdik ve o da dağıldı.

“Bundan sonra, kendimizi arada sırada ticaret yapmayı denemekle —istisnasız boşa giden denemeler— sınırladık. Gaia dört dörtlük bir yalıtım içinde kaldı ve başka bir dünyayla ticaret yapmaya veya iletişim kurmaya —bilindiği kadarıyla— asla kalkışmadı. Herhangi bir yönde herhangi birine karşı en ufak düşmanca bir harekette kesinlikle bulunmadı. Sonraysa…”

Quintesetz koltuğundaki bir düğmeye basarak ışıkları yaktı. Işıkta Quintesetz’in yüzünü açıkça bir alaycı ifadenin kapladığı görülebiliyordu. Devam etti: “Vakıf vatandaşları olduğunuza göre Katır’ı hatırlarsınız.”

Trevize kızardı. Beş yüzyıllık var oluşu süresince, Vakıf sadece bir kez fethedilmişti. Fetih sadece geçici olmuş ve İkinci İmparatorluk’a tırmanışını ciddi bir şekilde bozmamıştı, ama Vakıf’a diş bileyen ve onun özgüvenini yaralamak isteyen hiç kimse Katır’dan, tek fatihinden, söz etmeden geçemezdi. Quintesetz’in de ışıkları Vakıf’ın özgüveninin yaralanmasını görmek için açmış olması çok olasıydı (diye düşündü Trevize).

“Evet, biz Vakıf’tan olanlar Katır’ı hatırlıyoruz,” dedi.

Quintesetz, “Katır,” dedi, “artık Vakıf’ın denetlediği Federasyon kadar geniş olmasa da bir süre bir imparatorluğa hükmetti. Ancak bize egemen olmadı. Bizi kendi başımıza bıraktı. Buna karşın, bir keresinde Sayşel’den geçti. Bir tarafsızlık duyurusu ve dostluk açıklaması imzaladık. Daha fazlasını istemedi. Hastalığı egemenlik alanının genişlemesine dur demeden ve onu ölümünü beklemeye zorlamadan önceki günlerde, daha fazla bir şey istemediği sadece bizdik. Mantıksız bir adam değildi, biliyorsunuz. Gereksiz güç kullanmazdı, kan dökücü değildi ve insanca yönetirdi.”

Trevize kara mizah kullanarak, “Sorun sadece fatih olmasıydı,” dedi.

Quintesetz, “Vakıf gibi,” diye karşıladı.

Hazır bir yanıt bulamayan Trevize alıngan bir ifadeyle, “Gaia hakkında söylenecek başka bir şeyiniz var mı?” diye sordu.

“Sadece Katır’ın yaptığı bir açıklama. Katır ve Birlik’in Başkanı Kallo arasındaki tarihsel toplantının anlatımına göre, Katır’ın belgeyi gösteriş yaparak imzaladığı ve ‘bu belgeyle Gaia’ya karşı bile tarafsız oluyorsunuz, bu da sizin için büyük şans. Gaia’ya ben bile yaklaşamam,’ dediği rivayet edilir.”

Trevize başını salladı. “Neden yaklaşacaktı? Sayşel tarafsızlığını ilan etmeye istekliydi ve Gaia’nın da kimseye sorun çıkarttığına ilişkin bir kayıt yoktu. Katır o sıralar bütün galaksiyi fethetmeyi planlıyordu, bu durumda niçin ıvır zıvırla kendini geciktirecekti? Amacına ulaştığında, Sayşel ve Gaia’ya dönmek için zamanı olacaktı.”

Quintesetz, “Belki, belki,” dedi, “ama o dönemin inanmaya meyilli olduğumuz bir tanığına göre Katır ‘Ben bile Gaia’ya yaklaşamam,’ derken kalemini masaya koymuş. Sesi alçalmış ve duyulmasını beklemediği bir fısıltıyla ‘bir daha’ diye eklemiş.”

“Duyulmasını beklemediği, dediniz. O zaman nasıl duyulmuş?”

“Çünkü bıraktığında kalemi masadan aşağıya kaymış ve bir Sayşelli düşünmeden onu almak için eğilmiş. ‘Bir daha’ sözü söylenirken kulağı Katır’ın ağzına yakınmış ve o da söyleneni duymuş. Katır’ın ölümünden sonrasına dek hiçbir şey söylemedi.”

“Bunun bir palavra olmadığını nasıl kanıtlayabiliyorsunuz?”

“Bu adam bu tür şeyler uydurmasını pek olası kılmayan türden bir yaşam sürdürmüştü. Raporu kabul edildi.”

“Ya yalansa?”

“Katır, en azından galaksi sahnesinde belirdikten sonra, Sayşel Birliği’ne ya da yakınına bunun dışında asla gelmedi. Gaia’ya gittiyse, bu galaksi sahnesine çıkmasından önce olmalı.”

“Ee?”

“Devamı şu: Katır nerede doğdu?”

Trevize, “Kimsenin bildiğini sanmıyorum,” dedi.

“Gaia’da doğmuş olduğuna dair Sayşel Birliği’nde güçlü bir inanış vardır.”

“Bu sadece bir kelimeden dolayı mı?”

“Kısmen. Katır, garip zihinsel güçleri olduğundan ötürü, yenilgiye uğratılamıyordu. Gaia da yenilgiye uğratılamadı.”

“Gaia henüz yenilmedi. Bu durum illa da yenilemeyeceği anlamına gelmiyor.”

“Katır bile ona yaklaşmadı. Hükümranlığının kayıtlarını arayın. Sayşel Birliği dışında başka bir bölgeye böyle ihtiyatla yaklaşılıp yaklaşamadığına bakın. Gaia’ya barışçıl ticari amaçlarla giden hiç kimsenin geri dönmediğini biliyor musunuz? Onun hakkında bu kadar az şey bilmemizin nedeni ne sanıyorsunuz?”

Trevize, “Tavrınız fazlasıyla kör bir inanca benziyor,” dedi.

“İstediğiniz gibi adlandırın. Katır’ın zamanından bu yana, Gaia’yı kafamızdan sildik. Onun da bizi düşünmesini istemiyoruz. Ancak orada olmadığını farz ettiğimiz zaman kendimizi güvende hissediyoruz. Gaia’yı ve üst uzayda kaybolduğu efsanesini, insanların bu adla anılan gerçek bir yıldız olduğunu unutmaları umuduyla devletin başlatmış ve cesaretlendirmiş olması olası.”

“Bu durumda, Gaia’nın Katır benzerlerinin dünyası olduğunu düşünüyorsunuz.”

“Olabilir. Sizin iyiliğiniz için oraya gitmemenizi tavsiye ederim. Giderseniz asla dönemezsiniz. Vakıf Gaia’ya bulaşırsa, Katır’dan daha az zekice davranmış olur. Bunu elçinize anlatabilirsiniz.”

Trevize, “Bana koordinatları bulun,” dedi, “ve dünyanızdan bir an önce ayrılayım. Gaia’ya gideceğim ve geri de döneceğim.”

Quintesetz, “Size koordinatları getireceğim,” dedi. “Gökbilimi bölümü, doğal olarak geceleri çalışır ve yapabilirsem bunu şimdi alacağım. Ama bir kere daha Gaia’ya gitmeyi denememenizi önermeme izin verin.”

Trevize, “Bunu denemeye kararlıyım,” dedi.

Quintesetz, “Bu takdirde intihar etmek istiyorsunuz demektir,” diye yanıtladı üzüntüyle.

14. KISIM

İLERİ!

1

Janov Pelorat sökmekte olan şafağın loş manzarasına kararsızlık ve pişmanlığın tuhaf bir karışımıyla baktı.

“Yeterince uzun kalmıyoruz, Golan. Hoş ve ilgi çekici bir dünyaya benziyor. Onu daha iyi tanımak isterdim.”

Trevize, çarpık bir gülümsemeyle, çalıştığı bilgisayardan başını kaldırdı. “Bundan hoşlandığımı düşünmüyorsun ya? Gezegende üç kere yemek tattık… birbirlerinden tamamen farklı ve her biri de mükemmeldi. Daha fazlasını isterdim. Üstelik kadınları da —bazıları oldukça cilveliydi— kafamdakini gerçekleştirmek için kısa bir anlığına görebildik.”

Pelorat yüzünü hafifçe buruşturdu. “Ah, aziz dostum. Şu ayakkabı dedikleri inek çanları, hepsi de cıvık renklerdeki giysiler. Ya o kirpiklerine yaptıklarına ne demeli? Kirpiklerini fark ettin mi?”

“Her ayrıntıya dikkat ettiğime güvenebilirsin, Janov. Karşı çıktıkların yüzeysel olgular. Yüzlerini temizlemeye ve uygun zamanda da ayakkabılarını ve renklerini değiştirmeye kolayca ikna edilebilirler.”

Pelorat, “Sen söylüyorsan öyledir, Golan,” dedi. “Buna karşın, Arz konusunu daha fazla araştırmayı düşünüyordum. Buraya kadar Arz hakkında bize anlatılanlar o denli tatmin edicilikten uzak, o kadar çelişkili ki! Birisine göre radyasyon, bir diğerine bakılırsa robotlar.”

“Her iki durumda da ölüm.”

Pelorat gönülsüzce, “Doğru,” dedi. “Ama birisi doğruyken diğeri olmayabilir ya da her ikisi de bir dereceye kadar doğru veya ikisi de yanlış olabilir. Golan, konuyu kalın kuşku bulutlarıyla saran hikâyeler duyduğunda, kesinlikle araştırma arzusu duymalısın.”

Golan “Duyuyorum,” dedi. “Galaksideki cüce yıldızlar adına, duyuyorum. Ancak önümüzdeki sorun: Gaia. Bunu bir kere çözdükten sonra Arz’a gidebilir veya daha uzun süre kalmak için buraya, Sayşel’e geri dönebiliriz. Ama önce Gaia.”

Pelorat başını salladı. “Önümüzdeki sorun! Quintesetz’in bize anlattıklarını kabul edecek olursak, bizi Gaia’da ölüm bekliyor. Gitmeli miyiz?”

Trevize, “Bunu ben de kendime sordum,” dedi. “Korkuyor musun?”

Pelorat kendi hislerini yokluyormuş gibi bir an duraksadı. Sonra çok basit ve doğal bir tarzda konuştu. “Evet. Hem de ödüm kopuyor!”

Trevize iskemlesine yaslandı ve etrafında dönerek diğerinin karşısına geçti. Aynı derecede usulca ve doğal olarak, “Janov, bunu göze almak için bir nedenin yok,” dedi. “Sihirli kelimeyi söyle, ben de kişisel eşyaların ve paramızın yarısıyla seni Sayşel’e bırakayım. Döndüğümde seni alırım ve sonra arzu edersen Sirius sektörüne ve eğer oradaysa Arz’a doğru yola çıkarız. Dönmezsem, Sayşel’deki Vakıf personeli, senin Terminus’a geri gitmen için gerekenleri yapar. Burada kalırsan sana gocunmam, eski dostum.”

Pelorat’ın gözleri hızla kırpıştı ve birkaç saniye için dişlerini sıktı. Sonra boğuk bir sesle, “Eski dostum mu?” dedi. “Birbirimizi ne kadardır tanıyoruz? Az çok bir haftadır mı? Gemiyi terk etmeyi reddedecek olmam garip değil mi? Korkuyorum, ama seninle kalmak da istiyorum.”

Trevize ellerini kararsızlıkla salladı. “Ama niçin? Senden bunu istemiyorum ki.”

“Neden olduğuna emin değilim, ama bunu ben de soruyorum. Golan, bak… sana güveniyorum. Ne yaptığını her zaman biliyorsun gibi geliyor. Büyük bir olasılıkla —bunu şimdi anlıyorum— hiçbir şeyin olmayacağı Trantor’a gitmek istedim. Sen Gaia’da ısrar ettin ve Gaia bir biçimde galakside bir sinir merkeziymiş gibi duruyor. Bununla bağlantılı şeyler olmaktaymış gibi görünüyor. Ayrıca Golan, bu yetmezmiş gibi, senin Quintesetz’i Gaia hakkında bilgi vermesi için zorlamanı seyrettim. Öylesine ustaca bir blöftü ki. Takdir duygularına boğuldum.”

“Demek bana güveniyorsun.”

Pelorat, “Evet, güveniyorum,” dedi.

Trevize elini diğerinin omzuna koydu ve bir an için söyleyecek bir söz aradı. Sonunda, “Janov, yargım yanlışsa ve şu ya da bu yoldan bizi bekleyebilecek nahoş şeylerle karşılaşırsan, beni baştan affedebilecek misin?” diye sordu.

Pelorat, “Ah, aziz dostum,” dedi, “bunu niçin soruyorsun? Ben kararımı senin nedenlerine değil, kendi nedenlerime dayanarak özgürce aldım. Hem lütfen, bir an önce çekip gidelim. Korkaklığımın paçama yapışmayacağına ve yaşamımın geri kalanı boyunca bana utanç vermeyeceğine güvenemiyorum.”

Trevize, “Dediğin gibi olsun, Janov,” dedi. “Bilgisayarın izin verdiği kadar çabuk gideceğiz. Bu sefer üzerimizdeki atmosferde başka gemi bulunmadığından emin olur olmaz, yerçekimsel olarak doğrudan yukarı hareket edeceğiz. Bizi çevreleyen atmosfer giderek daha az yoğunlaştıkça daha da hızlanacağız. Bir saatten daha kısa bir sürede uzayda oluruz.”

Pelorat, “İyi,” dedi ve plastik kahve bardağının üst tarafını yırttı. Açık delik neredeyse anında tütmeye başladı. Pelorat memeyi ağzına dayadı ve —ısıyı dayanılabilir hale getirmek için serin hava girmesine yetecek kadar ağzını açtıktan sonra— kahveyi yudumladı.

Trevize sırıttı. “Bu dalgaları nasıl kullanacağını iyi öğrendin. Artık kıdemli bir uzaycısın, Janov.”

Pelorat bir an plastik kutuya baktı. “Artık yerçekimi alanını isteğe göre ayarlayan gemilerimiz olduğuna göre, normal kutular kullanabiliriz değil mi?” diye sordu.

“Elbette, ama uzay insanlarını uzay odaklı aletlerinden ayırt edemezsin. Açık ağızlı fincan kullanırsa, bir uzay sıçanı kendisiyle yer solucanları arasına nasıl mesafe koyar? Duvar ve tavanlardaki şu nesneleri görüyor musun? Bunlar yirmi bin yıl ve daha uzun süredir uzay gemilerinde geleneksel olarak bulunur, ama yerçekimsel bir gemide tamamen işe yaramazdırlar. Yine de oradalar. Senin uzay sıçanının kalkışta havasızlıktan boğulma noktasına gelme ve bu halkalarda ileri geri gidip dönme numarasını yapacağına tüm gemiyi bir fincan kahveye karşılık bahse koyarım. Oysa yerçekimli ya da normal gemide, her iki durumda da bir g, yani normal bir yerçekimi etkisi altında olacaktır.”

“Şaka ediyorsun.”

“Eli, belki biraz, ama her zaman, her şeyin —teknolojik gelişmenin bile— toplumsal bir ataleti vardır. Bu işe yaramaz duvar halkaları oradalar ve bize temin ettikleri fincanların da meme uçları var.”

Pelorat başını düşünceli düşünceli salladı ve kahvesini yudumlamaya devam etti. Sonunda, “Ne zaman kalkıyoruz?” diye sordu.

Trevize yürekten güldü ve, “Seni gafil avladım,” dedi. “Duvar halkaları üzerine konuşmaya başladım ve tam o sırada kalkmakta olduğumuzu hiç fark etmedin. Artık iki kilometre yüksekteyiz.”

“Ciddi olamazsın.”

“Dışarı bak.”

Pelorat baktı ve sonra, “Ama hiçbir şey hissetmedim,” dedi.

“Hissetmen gerekmiyordu.”

“Yasaları çiğnemiyor muyuz? İnişte aşağı sarmalda yaptığımız gibi, yukarı sarmaldaki bir radyo ışınını izlememiz gerekmiyor mu?”

“Gerek yok, Janov. Bizi kimse durdurmayacak. Hiç kimse.”

“Aşağı inerken demiştin ki…”

“O farklıydı. Bizim geldiğimizi görmekten tedirgin oluyorlardı, ama gittiğimizi görürken kendilerinden geçiyorlar.”

“Neden böyle diyorsun Golan? Gaia hakkında bizimle konuşan tek kişi Quintesetz’di ve o da gitmememiz için yalvardı.”

“Buna inanma, Janov. Bu sadece görünüştü. Gaia’ya gitmemiz için elinden geleni yaptı. Quintesetz’den bilgi almak için yaptığım blöfü beğendin. Üzgünüm, ama bu takdire layık değilim. Hiçbir şey yapmasaydım bile, bilgiyi kendisi sunacaktı. Kulaklarımı tıkamayı denesem bana bağıra çağıra söyleyecekti.”

“Bunları niçin söylüyorsun, Golan? Bu çılgınca bir şey.”

“Paranoyakça mı? Evet, biliyorum.” Trevize bilgisayara döndü ve algısını genişleterek odakladı. “Bizi durdurmuyorlar. Yolumuza çıkacak kadar yakında bir gemi yok, herhangi bir uyarı mesajı da almadık.”

Yine Pelorat’a döndü. “Söyle bana, Janov,” dedi. “Gaia’yı nasıl buldun? Biz daha Terminus’tayken Gaia’yı biliyordun. Sayşel sektöründe olduğundan haberdardın. İsminin bir şekilde, Arz’ın bir türevi olduğunu biliyordun. Tüm bunları nereden duydun?”

Pelorat gerilir gibi oldu. “Terminus’taki büromda olsaydım dosyalarıma bakabilirdim. Her şeyi yanımda getirmedim… şu ya da bu veri parçasına ilk defa rastladığım tarihleri ise kesinlikle getirmedim.”

Trevize amansızca üstüne gitti. “Eh, bunu bir düşün,” dedi. “Sayşelliler’in dahi bu konuda sıkı ağızlı olduklarını dikkate al. Gaia hakkında konuşmaya o kadar çekiniyorlar ki, sektörün sıradan ahalisini böyle bir gezegenin normal uzayda var olmadığına inandıran bir batıl inancı teşvik ediyorlar. Aslında sana başka bir şey anlatabilirim. Bak şuna!”

Trevize bilgisayara döndü. Parmakları yönlendirme yuvalarının üzerinde uzun deneyimin rahatlığı ve zarifliğiyle uçuştu. Ellerini masanın üzerine koyunca, sıcak dokunuşunu hoşnutlukla karşıladı. Her zamanki gibi iradesinin bir parçasının dışarıya sızdığını hissetti.

“Bu,” dedi, “biz Sayşel’e inmeden önce bilgisayarın hafıza bankasında olduğu üzere, galaksinin haritası. Geçen gece gördüğümüz gibi, Sayşel’in gece göğünü yansıtan harita kesitini sana göstereceğim.”

Oda karardı ve gece göğünün bir yansıması ekrana yayılıverdi.

Pelorat alçak sesle, “Sayşel’de gördüğümüz kadar güzel,” dedi.

Trevize sabırsızlıkla, “Daha da güzel,” dedi. “Herhangi bir çeşit atmosfer bozulması, bulut, ufukta pus yok. Ama bekle de bir düzeltme yapayım.”

Görüntü, ikisine de hareket halindelermiş hissi vererek durmadan değişti. Pelorat yerinden oynamamak için içgüdüsel olarak iskemlesinin kenarlarına yapıştı.

Trevize, “İşte!” dedi. “Bunu hatırlıyor musun?”

“Elbette. Bunlar, Beş Kız Kardeşler… Quintesetz’in gösterdiği yıldız beşgeni. Karıştırmak olanaksız.”

“Gerçekten de öyle. Ama Gaia nerede?”

Pelorat gözlerini kırptı. Merkezde soluk bir yıldız yoktu. “Orada değil,” dedi.

“Bu doğru. Orada değil. Bunun nedeni konumunun bilgisayarın hafızasına kayıtlı olmaması. Bu hafıza bankalarının bizim aleyhimize kasten eksik tutulmuş olması olasılık sınırlarını zorladığından, bu hafıza bankalarını tasarlayan —ve ellerinde olağanüstü zengin miktarda bilgi olan— Vakıf galaktograflarının Gaia’yı bilmedikleri sonucuna varıyorum.”

Pelorat, “Trantor’a gitseydik…” diye konuşacak oldu.

“Orada da Gaia hakkında veri bulamayacak olmamızdan şüpheleniyorum. Varlığı hem Sayşeliller, hem de Gaialı’ların kendileri tarafından —daha da titizlikle— bir sır gibi saklanıyor. Birkaç gün önce; vergilendirmeden ya da dış güçlerin müdahalesinden kaçınmak için, bazı dünyaların bilerek gözden ırak kalmasının hiç görülmeyen bir şey olmadığını sen kendin söyledin.”

Pelorat, “Haritacılar ve istatistikçiler böyle bir dünyayla karşılaştıklarında,” dedi, “genellikle galaksinin seyrek nüfuslu bölümlerinde bulundukları ortaya çıkar. Saklanmalarını olanaklı kılan yalıtılmış olmalarıdır. Gaia uzak bir yerde değil.”

“Bu doğru. Konuyu sıradışı yapan etkenlerden biri de bu. Öyleyse sen ve ben haritacılarımızın cahilliği üzerinde düşünüp taşınabilmemiz için bu haritayı ekranda bırakalım. Sana bir kere daha sormama izin ver; en bilgili adamlarımızın bu konudaki cahilliğini göz önünde tutarsak, Gaia’yı duymayı sen nasıl başardın?”

“Arz söylenceleri, Arz efsaneleri ve Arz hikâyelerini otuz yıldan fazla bir zamandır toplamaktayım, Golan. Tam kayıtlarım olmadan, nasıl…”

“Bir yerlerden başlayabiliriz, Janov. Bunu araştırmalarının ilk on beş yılında mı, yoksa son on beşinde mi öğrendin?”

“Hımm… Bu kadar geniş sınırlarda ele alacaksak sonradan olduğunu söyleyebilirim.”

“Bundan daha iyisini yapabilirsin. Gaia’yı son iki senede öğrendiğini düşündüğümü varsayalım.”

Trevize, Pelorat’a dikkatle baktı; karanlıkta görünmeyen bir ifadeyi ayırt etmenin olanaksızlığını hissedince, odanın ışık düzeyini bir parça arttırdı. Ekrandaki gece görüntüsünün haşmeti aynı oranda sönükleşti. Pelorat’ın suratı taş gibiydi ve hiçbir şey belli etmiyordu.

Trevize, “Ee?” diye sordu.

Pelorat yumuşak bir sesle, “Düşünüyorum,” dedi. “Haklı olabilirsin. Buna yemin edemem. Ledbet Üniversitesi’nden Jimbor’a mektup yazdığımda, o durumda bunu yapmak uygun olmasına rağmen, Gaia’dan söz etmemiştim ve bu da —bir bakalım— ’95 teydi ve üç yıl önceydi. Sanırım haklısın, Golan.”

Trevize, “Ondan nasıl haberin oldu?” diye sordu. “Bir iletişim esnasında mı? Bir kitapta mı? Bilimsel bir yazıda? Eski bir şarkıda mı? Nasıl? Söyle haydi!”

Pelorat oturdu ve kollarını kavuşturdu. Hiç kımıldamadan derin düşüncelere daldı. Trevize ise bir şey söylemeden bekledi.

Pelorat sonunda, “Özel bir iletişimde,” dedi. “Ama kimden geldiğini sormanın bir yararı olmaz, aziz dostum. Hatırlamıyorum.”

Trevize ellerini kuşağının üzerine dolaştırdı. Lafları diğerinin ağzından fazla zorlamadan almak için gösterdiği çabadan dolayı avuçları terlemişti. “Bir tarihçiden mi?” dedi. “Bir mitoloji uzmanından mı? Bir galaktograftan mı?”

“Yararı yok. İletişimle bir ismi bağdaştıramıyorum.”

“Belki de böyle bir isim olmadığındandır.”

“Ah, hayır. Buna inanmamı bekleme.”

“Nedenmiş? İsimsiz birinden gelen bir çağrıyı kabul etmez miydin?”

“Sanırım etmezdim.”

“Hiç böyle bir durum yaşadın mı?”

“Çok ender. Son yıllarda belirli tip söylence ve efsaneleri toplayan biri olarak, kimi akademik çevrelerde iyi tanınır oldum ve yazıştığım kişilerden bazıları akademik olmayan kaynaklardan aldıkları malzemeyi, arada sırada bana iletecek kadar nazikti. Bazen bunlar belli bir kimseye atfedilemez.”

Trevize, “Evet, ama akademik yazışma arkadaşlarından gelmeyen, isimsiz bir iletiyi doğrudan aldığın olmuş muydu?” diye sordu.

“Bu bazen olur, ama çok ender.”

“Gaia’nın durumunda böyle bir şey olmadığından emin olabilir misin?”

“Böylesi kimliği belirsiz kişilerle yapılan iletişimler o denli ender olur ki, bu durumda olsaydı hatırlardım diye düşünüyorum. Yine de bilginin kimliksiz birinden gelmediğini kesinlikle iddia edemem. Ancak bunun, bilgiyi kimliksiz birinden almış olmam anlamına gelmediğine de dikkatini çekerim.”

“Bunu anlıyorum. Ama bu da bir olasılık olarak kalıyor, değil mi?”

Pelorat, çok isteksizce, “Sanırım öyle,” dedi. Ama bütün bunların anlamı ne?”

Trevize buyurgan bir ifadeyle, “Daha bitirmedim,” dedi. “Bu bilgiyi —kimliği belirsiz olsun veya olmasın— nereden edindin? Hangi gezegenden?”

Pelorat omuz silkti. “Hadi ama, en küçük bir fikrim bile yok.”

“Sayşel’den gelmiş olabilir mi?”

“Sana söyledim. Bilmiyorum.”

“Onu Sayşel’den aldığını düşünüyorum.”

“İstediğini düşünebilirsin, ama bu onu doğru kılmaz.”

“Öyle mi? Quintesetz Beş Kız Kardeş’in ortasındaki soluk yıldızı gösterdiğinde, onun Gaia olduğunu hemen bildin. Bunu daha sonra, o daha kimliğini açıklamadan, Quintesetz’e söyledin. Hatırlıyor musun?”

“Evet, elbette.”

“Bu nasıl olabildi? Soluk yıldızın Gaia olduğunu bir bakışta nasıl bilebildin?”

“Çünkü Gaia üzerine sahip olduğum malzemede ondan ender de olsa bu kelimeyle söz ediliyordu. Birçok farklı benzetmelere daha sık rastlanıyordu. Birçok kere tekrarlanan benzetmelerden biri ‘Beş Kız Kardeş’in küçük erkek kardeşi’ydi. Bir başkası ‘Beşgenin merkezi’ydi, bazen de ‘Ulu Beşgen’ diye adlandırılıyordu. Quintesetz Beş Kız Kardeşler ve merkez yıldızı gösterince kinayelerin akla gelmesi kaçınılmaz oldu.”

“Bana daha önce bu kinayelerden söz etmemiştin.”

“Ne anlama geldiklerini bilmiyordum ve konuyu seninle tartışacak kadar önemli olduklarını düşünmemiştim. Sen bir…” Pelorat tereddüt etti.

“… bir uzman değilim.”

“Evet.”

“Beş Kız Kardeşler’in beşgeninin tamamen göreceli bir şekil olduğunu kavrıyorsundur umarım.”

“Ne demek istiyorsun?”

Trevize şefkatle güldü. “Seni yer solucanı. Gökyüzünün kendi nesnel şekli olduğunu mu düşünüyorsun? Yıldızların yerlerine çakılı olduğunu mu zannediyorsun? Beşgen, Sayşel gezegeninin sistemindeki dünyaların yüzeyinden — sadece oradan— göründüğü şekle sahip. Başka bir yıldızın etrafında tur atan bir gezegenden bakarsan, Beş Kız Kardeş’in şekli farklı olur. Her şeyden önce farklı bir açıdan görünürler. Ayrıca, beşgenin beş yıldızı da Sayşel’den farklı uzaklıktadırlar ve başka açılardan bakılınca aralarında hiçbir görünür ilişki kurulamayabilir bile. Yıldızlardan biri ya da ikisi gökyüzünün bir yarısında, diğerleri öbür yarısında kalabilir. Şuraya bak…”

Trevize odayı yine kararttı ve bilgisayara eğildi. “Sayşel Birliği’ni oluşturan seksen altı meskûn gezegen var. Gaia’yı —veya Gaia’nın olması gereken noktayı— yerinde tutalım,” (bunu söylerken Beş Kız Kardeş’in beşgeninin ortasında küçük, kırmızı bir çember belirdi) “ve rastgele seçilmiş diğer seksen altı dünyadan birinden görüneceği üzere göğü kaydıralım.”

Gökyüzü değişti ve Pelorat gözlerini kırpıştırdı. Küçük kırmızı çember ekranın ortasında kalmış, ama Beş Kız Kardeş kaybolmuştu. Çevrede parlak yıldızlar vardı, ama düzgün bir beşgen yoktu. Sonra gökyüzü bir daha değişti ve bir daha ve bir daha. Değişmeye devam etti. Küçük kırmızı çember hep yerinde duruyordu, ama aynı derecede parlak yıldızlardan oluşan beşgen bir kere daha belirmedi. Bazen —eşitsiz oranda parlayan— yıldızlardan oluşan ve çarpık bir beşgen denebilecek bir şekil oluşuyordu, ama bunların Quintesetz’in işaret ettiği muhteşem yıldız şöleniyle uzaktan yakından bir ilgisi yoktu..

Trevize, “Yetti mi?” dedi. “İnan bana, Beş Kız Kardeşler, Sayşel sistemi dışında hiçbir meskûn gezegenden, tam anlamıyla bizim gördüğümüz gibi asla görünemez.”

Pelorat, “Sayşel görüşü başka gezegenlere ihraç edilmiş olabilir,” dedi. “İmparatorluk zamanında —aslında bazıları zamanımıza kadar geldi— Trantor’a odaklı birçok atasözü vardı.”

“Söz konusu Gaia olduğunda Sayşel, bizim de öğrendiğimiz gibi, bu kadar gizemliyken mi? Sayşel Birliği dışındaki dünyalar neden ilgileneceklermiş? Gökte gösterilecek bir şey yoksa, ‘Beş Kız’ın küçük erkek kardeşi’ne niçin aldırsınlar?”

“Belki de haklısındır.”

“O halde orijinal bilginin Sayşel’in kendisinden gelmek zorunda olduğunu görmüyor musun? Sadece herhangi bir yerden değil, ama tamı tamına Birlik başkent dünyasının ait olduğu sistemden.”

Pelorat başını iki yana salladı. “Bu zorunluymuş gibi konuşuyorsun, ama benim hatırladığım bir şey değil. Gerçekten de hatırlamıyorum.”

“Tezimin doğruluğunu yine de anlıyorsun, değil mi?”

“Evet, anlıyorum.”

“Sırayla: Efsanenin ne zaman çıktığı fikrindesin?”

“Herhangi bir dönem olabilir. İmparatorluk Çağı’nda oluştuğuna inanmam gerekir. Eski hissi veriyor…”

“Hatalısın, Janov. Beş Kız Kardeş Sayşel gezegenine orta uzaklıkta, onun için bu denli parlaklar. Sonuçta, aralarından dördü gökyüzünde hızla yer değiştiriyor ve hiçbiri de ikiz değil, bu nedenle değişik yönlerde ilerliyorlar. Haritayı zaman içinde yavaşça geriye doğru kaydırırken neler olduğunu izle.”

Gaia’nın yerini gösteren küçük kırmızı çember yine sabit kaldı, ama yıldızlardan dördü farklı yönlere sürüklenir, beşincisi de hafifçe kayarken, beşgen yavaş yavaş dağıldı.

Trevize, “Şuna bak,” dedi. “Bunun düzgün bir beşgen olduğunu söyleyebilir misin?”

Pelorat, “Belirgin olarak bir yana yatmış,” dedi.

“Ya Gaia ortasında mı?”

“Hayır, oldukça kenarda.”

“Pekâlâ. Yıldız şöleni yüz elli yıl önce böyle görünüyordu. Bir buçuk yüzyıl, hepsi bu. ‘Beşgenin merkezi’ ve onun gibi şeyleri kapsayan laf salatasının bu yüzyıla kadar hiçbir yerde, Sayşel’de bile gerçek bir anlamı yoktu. Sana gelen malzeme Sayşel ve bu yüzyılda bir zamandan, belki son on yıl çıkışlı olmalı. Hem de Sayşel Gaia hakkında bu kadar ağzı sıkıyken sana gönderildi.”

Trevize ışıkları yaktı, yıldız haritasını kapattı ve Pelorat’a ciddi bir ifadeyle bakarak orada oturdu.

Pelorat, “Aklım karıştı,” dedi. “Ne oluyor?”

“Bana sen anlat. Düşün! Bir biçimde İkinci Vakıf’ın hâlâ var olduğu düşüncesini kafama soktum. Seçim kampanyam sırasında bir konuşma yapıyordum. Kararsızların oyunu çekmeye yönelik dramatik bir ‘Ya İkinci Vakıf hâlâ varsa’ ile duygu sömürüsü yapmaya başladım ve o gün daha geç saatlerde kendi kendime düşündüm: Hâlâ ayakta kaldıysa ne olur? Tarih kitaplarını okumaya başladım ve bir hafta içinde ikna oldum. Ortada gerçek bir kanıt yoktu, ama her zaman tahmin karmaşasından doğru sonucu kapma becerisine sahip olduğumu hissetmiştim. Ancak, bu sefer…”

Trevize bir süre kara kara düşündü, sonra devam etti. “Bir de o zamandan beri olanlara bak. O kadar adamın içinden sırdaşım diye Compor’u seçtim ve o da bana ihanet etti. Bunun üzerine Başkan Branno beni tutuklattırdı ve sürgüne gönderdi. Beni sadece hapsettirmek ya da susmam için tehdit etmektense, neden sürgün etti? Niçin beni galaksinin her yanına sıçrama yapabilecek kadar olağanüstü güçleri olan son model bir gemiyle gönderdi? Üstelik onca adam varken, neden seni yanıma almam için ısrar etti ve Arz’ı aramak için sana yardım etmemi önerdi?

“Neden Trantor’a gitmememiz gerektiğinden bu denli emindim? Araştırmalarımız için senin daha iyi bir hedefinin olduğuna ikna olmuştum ve sen bir anda, şimdi anlaşıldığı üzere, çok esrarengiz koşullarda öğrendiğin gizemli Gaia dünyasını ortaya attın.

“Sayşel’e —ilk doğal durağımız— gittik ve Arz ile ölümü hakkında bize koşullara çok da uygun düşen bir hikâye anlatıldı. Sonra da konumunun Sirius sektöründe olduğu yolunda bize güvence verildi ve oraya gitmemiz için zorlandık.”

Pelorat, “Gördün mü? Tüm koşulların bizi Gaia’ya doğru zorladığını ima ediyorsun, ama senin de söylediğin gibi, Compor bizi başka yere gitmeye inandırmaya çalıştı,” dedi.

“Karşılık olarak, adama katıksız itimatsızlığımdan dolayı başta tutturduğumuz araştırma yaklaşımına devam etmeye kararlıydım. Onun bu duyguyu hesaba katmış olabileceğini düşünmüyor musun? Tam da bunu yapmamızı engellemek için, başka yere gitmemizi kasten söylemiş olabilir.”

Pelorat, “Bu yalnızca bir hayal,” diye homurdandı.

“Öyle mi? Devam edelim. Quintesetz’le sadece elimizin altında olduğu için temasa geçtik…”

Pelorat, “Hiç de değil,” dedi. “İsmini tanıdım.”

“Sana tanıdık geldi. Yazdığı hiçbir şeyi —hatırladığın kadarıyla— asla okumamıştın. Neden sana tanıdık göründü?… Her halükârda, senin yazılarından birini okuduğu ve ondan çok etkilendiği ortaya çıktı… ya bunun olasılığı ne kadardı? Çalışmalarının geniş çevrelerce bilinmediğini sen kendin kabul etmiştin.

“Daha da fazlası, bizi ona götüren genç hanım Gaia’dan oldukça gereksiz biçimde söz etti ve aklımızda kalacağından emin olmak istercesine, üst uzayda olduğunu anlatacak kadar ileri gitti. Quintesetz’e bunu sorduğumuzda, bu konu üzerinde konuşmak istemiyormuş gibi davrandı, ama ona karşı biraz kaba davranmış olsam bile bizi dışarı atmadı. Bunun yerine bizi evine götürdü ve oraya giderken yolda Beş Kız Kardeşi bize gösterme zahmetine katlandı. Ortadaki soluk yıldızı dikkate almamızı bile sağladı. Niçin? Bütün bunlar olağanüstü bir rastlantı yoğunlaşması değil mi?”

Pelorat, “Bu şekilde bakarsan…”

Trevize, “İşine nasıl geliyorsa, öyle bak,” dedi. “Olağanüstü bir rastlantı yoğunlaşmasına inanmam.”

“O takdirde tüm bunlar ne anlama geliyor? Gaia’ya doğru itildiğimiz sonucunu mu çıkartıyorsun?”

“Evet.”

“Kimin tarafından?”

Trevize, “Bunu sormaya kuşkusuz ki hiç gerek yok. Ona buna hafif dürtüler uygulayarak zihinleri ayarlamayı ve ilerlemeyi bu yöne saptırmayı becerecek kadar yetenekli kim var?”

“Bana bunun İkinci Vakıf olduğunu söyleyeceksin.”

“Gaia hakkında bize ne anlattılar? Dokunulmazmış. Ona karşı harekete geçen filolar yok ediliyor. Ona ulaşan insanlar asla dönmüyor. Katır’ın kendisi bile ona karşı gelmeye cesaret edememiş… ve Katır büyük olasılıkla orada doğmuş. Gaia kesinlikle İkinci Vakıf olarak görünüyor ve sonuçta bunu bulmak benim nihai hedefim.”

Pelorat başını salladı. “Ama bazı tarihçilere bakarsan, Katır’ı durduran İkinci Vakıf’tı. Nasıl aralarından biri olabilir?”

“Sanırım bir haindi.”

“Ama İkinci Vakıf tarafından niçin bu kadar amansızca İkinci Vakıf’ın kendisine doğru itekleniyoruz?”

Trevize’ın gözleri dalgın bakıyordu, alnı kırış kırıştı. “Buna mantıkla yaklaşalım,” dedi. “Galakside olabildiğince az bilinmesi, İkinci Vakıf için her zaman önemini korumuş gibi görünüyor. En iyi durumda, varlığının bilinmez kalmasını ister. Onlar hakkında bu kadarını biliyoruz. Yüz yirmi yıl boyunca İkinci Vakıf’ın neslinin tükenmiş olduğu düşünüldü ve bu da ta galaktik çekirdeğe dek onların işine gelmiş olmalı. Yine de, ben onların var olduğundan şüphelendiğimde bir şey yapmadılar. Compor biliyordu. Beni o ya da bu biçimde susturmak —hatta öldürtmek— için onu kullanabilirlerdi. Yine de bir şey yapmadılar.”

Pelorat, “İkinci Vakıf’ı suçlamak istersen, seni tutuklattıklarını düşünebilirsin,” dedi. “Bana anlattığın kadarıyla tutuklanman, Terminus halkının görüşlerinden haberdar olmaması sonucunu doğurdu. İkinci Vakıf bu kadarını şiddete başvurmadan başardı ve onlar da Salvor Hardin’in ‘Şiddet, yeteneksizlerin son sığınağıdır,’ söylemine sadıklar.”

“Ama tutuklandığım haberini Terminus halkından gizli tutmak bir işe yaramadı. Başkan Branno görüşümden haberdardı ve —en azından— haklı olduğumu düşünmüş olmalı. Bu yüzden, gördüğün gibi onların bize zarar vermesi için artık çok geç. En başta benden kurtulsalardı kafaları rahat olurdu. Beni toptan kendi başıma bıraksalardı, tüm Terminus’u tuhaf, belki de deli bir adam olduğuma inandırabileceklerinden yine rahat ederlerdi. İnançlarımın açığa vurulmasının ne anlama geleceğini görür görmez, siyasal kariyerimin mahvoluşu olasılığı beni ağzımı kapatmaya zorlayabilirdi.

“Şimdiyse, onlar açısından bir şey yapmak için vakit çok geç. Başkan Branno, Compor’u arkamdan göndermeye ve —benden daha akıllı olduğunu ispat ederek ona güvenmediğinden— Compor’un gemisine bir hiper-izleyici koydurmasına yetecek kadar durumdan kuşkulanıyor. Sonuç olarak, Sayşel’de olduğumuzu biliyor. Dün gece sen uyurken, bilgisayara Sayşel’deki Vakıf elçiliğine, Gaia’ya doğru yola çıktığımızı haber veren, doğrudan bir ileti göndermesi emrini verdim. Koordinatları verme zahmetine de girdim. İkinci Vakıf bize şimdi bir şey yaparsa, Branno’nun araştırma açtıracağına ve Vakıf’ın yoğun dikkatinin üzerlerine çevrilmesinin de onların en son istediği şey olduğuna eminim.”

“O kadar güçlülerse, Vakıf’ın dikkatini çekmeyi umursarlar mı?”

Trevize, kendini zorlayarak, “Evet,” dedi. “Bazı bakımlardan zayıf olduklarından ve Vakıf teknolojik olarak belki de Seldon’ın kendisinin bile görebilmiş olacağından daha ileriye gittiğinden dolayı saklı kalıyorlar. Bizi dünyalarına yöneltmek için tercih ettikleri çok sessiz, hatta sinsi tarz, dikkat çekecek hiçbir şey yapmamak için arzulu olduklarını gösteriyor. Dikkat çekerlerse, o zaman zaten, en azından kısmen kaybederler… çünkü dikkat çekmiş olacaklar ve bu durumu geriye döndürecek bir şey yapabileceklerinden kuşkuluyum.”

Pelorat, “Ama niçin bütün bunları yapmış olsunlar?” dedi. “Bizi galaksi boyunca —analizin doğruysa— gezdirerek neden kendi mahvoluşlarını hazırlasınlar? Bizden istedikleri nedir?”

Trevize gözlerini Pelorat’a dikti ve kızardı. “Janov,” dedi, “bunları hissediyorum. Neredeyse sıfırdan yola çıkarak doğru bir sonuca varmak gibi bir yeteneğim var. Haklı olduğum zaman bunu bana anlatan bir çeşit özgüvenim var ve artık bundan eminim. Bende onların istedikleri bizzat varlıklarını tehlikeye atacak kadar çok istedikleri, bir şey var. Bunun ne olabileceğini bilmiyorum, ama bulmam gerek, çünkü ona sahipsem ve o bu kadar güçlü bir şeyse, onu doğru olduğunu hissettiğim bir amaç için kullanabilmeye muktedir olmalıyım.” Hafifçe omzunu silkti. “Ne denli deli olduğumu artık gördükten sonra, eski dostum, hâlâ benimle gelmek istiyor musun?”

Pelorat, “Sana güvendiğimi söyledim. Hâlâ da güveniyorum,” dedi.

Trevize çok büyük bir rahatlamayla güldü. “Harika! Çünkü hissettiğim başka bir olgu da senin bir nedenle tüm bu süreçte yer almanın şart olduğudur. Bu durumda, Janov, tam hız Gaia’ya hareket ediyoruz. İleri!”

2

Belediye Başkanı Harla Branno altmış iki yaşından hatırı sayılır ölçüde daha yaşlı duruyordu. Her zaman böyle yaşlı görünmemişti, ama şimdi öyleydi. Aynaları unutmaya yetecek kadar düşüncelere boğulmuş, ama harita odasına giderken yolda kendi yansımasını görmüştü. Bu yüzden görünüşünün bitkinliğinden haberdardı.

İçini çekti. Bu iş insanın iliğini kurutuyordu. Belediye başkanı olarak beş ve daha öncesinde de on iki yıl boyunca Vakıf’ı iki kuklanın ardında asıl iktidar olarak yönetmişti. Tümü de sessiz, tümü de başarılı, tümü de… insanı kurutan yıllar. Bir başarısızlık, bir felaket yaşasaydı, nasıl olurdu diye meraklandı.

Kişisel olarak onun için o kadar da kötü olmayacağına karar verdi. Eylem canlandırıcı etki yapardı. Onu yıpratan, sürüklenip gitmekten başka bir yolu olmadığının dehşet verici bilinciydi.

Başarılı olan Seldon Planı’ydı ve bunun böyle devam etmesini de İkinci Vakıf sağlamıştı. Ona, Vakıf’ın (aslında Birinci Vakıf’ın, ama Terminus’ta hiç kimse sıfatlara kulak asmazdı) dümenindeki güçlü el olarak, rüzgârı arkasına almak kalmıştı.

Tarih ondan ya pek az söz edecekti ya da hiç anmayacaktı. Uzay gemisi dışardan yönlendirilirken, o geminin kontrolünde, önünde oturuyordu.

Katır karşısındaki feci yıkım günlerinde Vakıf’a hükmetmiş olan III. Indbur bile bir şeyler yapmıştı. En azından çökmüştü.

Başkan Branno için hiçbir şey olmayacaktı!

Velev ki şu düşüncesiz Encümen üyesi, şu paratoner, şu Golan Trevize…

Haritaya düşünceli düşünceli baktı. Modern bir bilgisayar tarafından üretilmiş türden bir yapı değildi. Galaksiyi daha çok, holografik olarak, üç boyutlu ışık kümeleri halinde gösteriyordu. Hareket ettirilemediği, döndürülüp genişletilemediği ya da küçültülemediği halde, insan onun çevresinde dolaşabilir ve her açıdan bakabilirdi.

Bir düğmeye dokunduğunda, galaksinin belki tamamının (insansız bölge olan çekirdeği hariç) üçte birlik bölümü kırmızıya döndü. Bu, konsey ve kendisi tarafından yönetilen yedi milyondan fazla meskûn dünyanın oluşturduğu, Vakıf Federasyonu’ydu. Düşük önemdeki konuları tartışan, oylayan ve hiçbir zaman önemli bir konuyla uğraşmayan, uğraşma şansı da olmayan Dünyalar Meclisi’ni seçmek üzere oy kullanan ve onun tarafından temsil edilen yedi milyon meskûn dünya.

Başka bir düğme ve şurada burada soluk bir pembe Federasyon’un kenarlarından dışarı doğru uzandı. Etki alanları! Buralar Vakıf toprağı değildi, ama sözde bağımsız bu bölgeler, herhangi bir Vakıf hareketine direnmeyi hayal bile edemezlerdi.

Galakside karşı çıkabilecek bir gücün bulunmadığına (nerede olduğu bulunabilirse, İkinci Vakıf’ın bile) ve Vakıf’ın istediği anda modern gemilerden oluşan filosunu göndererek İkinci İmparatorluk’u öylece kurabileceğine dair en ufak bir kuşku yoktu.

Ama Plan’ın başlangıcından beri sadece beş yüzyıl geçmişti. Plan, İkinci İmparatorluk kurulmadan önce on yüzyıl geçmesini öngörüyordu ve İkinci Vakıf Plan’ın ayakta kalmasına nezaret ediyordu. Başkan, ak saçlı, üzgün kafasını salladı. Vakıf şimdi eyleme geçerse başarısız olacaktı.

Paratoner Trevize İkinci Vakıf’ın şimşeklerini üzerine çekmedikçe —ve şimşeklerin kaynağı saptanmadıkça— Birinci Vakıf’ın eylemi, gemileri dayanılmaz olsa da şimdi başarısız kalırdı.

Etrafına bakındı. Kodell neredeydi? Geç kalmanın zamanı değildi.

Sanki düşüncesi adamı çağırmış gibiydi, çünkü Kodell gülen bir yüzle, ona her zamankinden fazla bir dede havası veren ak düşmüş bıyıkları ve yanık teniyle içeri girdi. Kesin olan bir şey varsa, o da şefinden sekiz yıl daha genç olduğuydu.

Nasıl oluyor da yaşlanma izi göstermiyordu? On beş yıldır sürdürdüğü Güvenlik Müdürlüğü hiç mi iz bırakmamıştı?

3

Kodell, başını yavaşça sallayarak Başkanla yapılacak bir toplantıyı başlatmak için gerekli olan resmi selamı verdi. Bu, Indburlar’ın berbat günlerinden beri var olan bir alışkanlıktı. Neredeyse her şey değişmişti, ama en az değişen şey görgü kurallarıydı.

“Geç kaldığım için özür dilerim, Bayan Başkan,” dedi, “ama Encümen Üyesi Trevize’ın tutuklanması gereği Meclis’in uyuşturulmuş kafasına en sonunda dank etmeye başladı.”

Başkan, soğukkanlılıkla, “Ya,” dedi. “Bir saray darbesi mi yaşıyoruz?”

“En ufak bir olasılık yok. Kontrol bizde. Ama patırtı çıkacak.”

“Bırak tepinsinler. Bu kendilerini iyi hissetmelerini sağlar ve ben… ben de yollarından uzak dururum. Sanırım kamuoyuna güvenebilirim, değil mi?”

“Sanırım güvenebilirsiniz. Özellikle Terminus dışında. Terminus dışında hiç kimse serseri bir üyeye ne olduğuna aldırmaz.”

“Ben aldırırım.”

“Ah. Yeni haberler mi var?”

Başkan, “Liono,” dedi, “Sayşel hakkında bilgi istiyorum.”

Liono Kodell, “Ben iki ayaklı bir tarih kitabı değilim,” diye gülümsedi.

“Ben tarih istemiyorum. Gerçeği istiyorum. Sayşel niçin bağımsız? Şuna bak.” Holografik haritanın üstündeki Federasyon kırmızısını işaret etti. İç sarmal kolların oldukça gerisinde beyaz bir cep vardı.

Branno, “Onu neredeyse çevrelemişiz —hemen hemen yutmuşuz— ama yine de beyaz,” dedi. “Haritamız onu sadık bağlaşık pembesinde bile göstermiyor.”

Kodell omuz silkti. “Resmen sadık bir müttefik değil, ama canımızı asla sıkmaz. Tarafsızdır.”

“Tamam. O zaman buna bak.” Denetimlere başka bir dokunuş. Kırmızı hatırı sayılır ölçüde genişledi. Galaksinin neredeyse yarısını kapsıyordu. Başkan Branno, “Bu,” dedi, “öldüğü sırada Katır’ın krallığı. Kırmızının içine dikkatle bakarsan, bu sefer tamamen kuşatılmış, ama hâlâ daha beyaz kalmış olan Sayşel Birliği’ni seçebilirsin. Katır tarafından özgür bırakılmış tek devlet.”

“O zamanlar da tarafsızdı.”

“Katır tarafsızlığa pek saygı göstermezdi.”

“Bu vakada göstermiş görünüyor.”

“Göstermiş görünüyor. Sayşel’in elinde ne var?”

Kodell, “Hiçbir şey!” dedi. “İnanın bana, Başkan, istediğimiz an bizimdir.”

“Öyle mi? Yine her nasılsa bizim elimizde değil.”

“Onu istememiz için bir neden yok.”

Branno iskemlesine geri oturdu ve elini kontroller üzerinde gezdirerek galaksiyi karanlığa boğdu. “Artık onu istediğimizi düşünüyorum,” dedi.

“Nasıl dediniz, Başkan?”

“Liono, bu budala Encümen üyesini bir paratoner olarak uzaya gönderdim. İkinci Vakıf’ın, onu olduğundan daha büyük ve Vakıf’ın kendisini daha küçük tehlike olarak algılayacağını düşündüm. Yıldırım ona çarpacak ve kaynağı bize işaret edecekti.”

“Evet, Başkan!”

“Niyetim Kütüphane’den geride kalanları —bir şey kaldıysa— kolaçan etmesi ve Arz’ı aramak için Trantor’un çürümüş harabelerine gitmesiydi. Hatırlarsın, zor ama gerçek olsa bile bunun sanki bir önemi varmış gibi, şu sıkıcı gizemcilerin insanlığın ana dünyası olduğunu ileri sürdükleri gezegen. İkinci Vakıf gerçekten peşine düştüğü şeyin bu olduğuna herhalde inanamayacak ve aslında neyi aramakta olduğunu bulmak için harekete geçecekti.”

“Ama Trantor’a gitmedi.”

“Hayır. Son derece beklenmedik bir biçimde Sayşel’e gitti. Niçin?”

“Bilmiyorum. Ama görevi her şeyden kuşkulanmak olan yaşlı bir tazıyı lütfen affedin, o ve Pelorat’ın Sayşel’e gittiklerini nasıl öğrendiğinizi bana anlatın. Compor’un bunu haber verdiğini biliyorum, ama Compor’a nereye kadar güvenebiliriz?”

“Hiper-izleyici Compor’un gemisinin gerçekten de Sayşel gezgenine indiğini bize söylüyor.”

“Kuşkusuz, ama Trevize ile Pelorat’ın da indiğini nereden biliyorsunuz? Compor, kendine özgü nedenlerle Sayşel’e gitmiş ve diğerlerinin nerede olduğunu bilmiyor —veya takmıyor— olabilir.”

“Gerçek şu ki, Sayşel’deki elçimiz, Trevize ve Pelorat’ı bindirdiğimiz geminin gelişinden bizi haberdar etti. Geminin Sayşel’e içinde onlar olmadan indiğine inanmam olanaksız. Daha da fazlası, Compor onlarla konuştuğunu rapor etti ve eğer ona güvenilemezse, belirli bir önemi olmayan bir tarihçiye danıştıkları Sayşel Üniversitesi’nde olduklarını gösteren başka raporlar da var.”

Kodell yavaşça, “Bunların hiçbiri,” dedi, “bana ulaşmadı.”

Branno burnunu çekti. “Kendini çiğnenmiş sayma. Bu konuyla kişisel olarak ilgileniyorum ve bilgi şimdi —üstelik pek fazla gecikme de olmadan— sana ulaştı. Yeni alınan son haberler elçiden geldi. Paratonerimiz hareket etmekte. Sayşel gezegeninde iki gün kaldı, sonra terk etti. Yolunu, yaklaşık on parsek ötedeki, başka bir sisteme doğru çevirdiğini söylüyor. Gideceği yerin adı ve galaktik koordinatlarını, bu bilgileri bize geçen elçiye vermiş.”

“Compor tarafından doğrulanan bir şeyler var mı?”

“Compor’un, Trevize ile Pelorat’ın Sayşel’i terk ettiklerine ilişkin mesajı, elçininkinden bile önce geldi. Compor Trevize’ın nereye gittiğini henüz belirleyemedi. Demek ki onu takip edecek.”

Kodell, “Konunun niçinini gözden kaçırıyoruz,” dedi. Ağzına bir pastil attı ve hemen emmeye başladı. “Trevize niçin Sayşel’e gitti? Orayı niçin terk etti?”

“Kafamı en çok kurcalayan soru: Nereye? Trevize nereye gidiyor?”

“Bayan Başkan, gideceği yerin adını ve koordinatlarını elçiye verdiğini söylediniz. Elçiye yalan söylediğini mi ima ediyorsunuz? Ya da elçinin bize yalan söylediğini mi düşünüyorsunuz?”

“Herkesin doğru söylediğini ve hiç kimsenin yanlışa düşmediğini saysak bile, ilgimi çeken bir isim var. Trevize elçiye Gaia’ya gittiğini söylemiş. G-A-I-A. Trevize bunu harf harf söylemeye itina göstermiş.”

Kodell, “Gaia mı?” diye sordu. “Hiç duymadım.”

“Gerçekten mi? Bu tuhaf değil.” Branno haritanın olduğu yerde, havadaki bir noktayı gösterdi. “Bu odadaki haritanın üzerine, çevresinde meskûn bir gezegenin döndüğü iddia edilen her yıldızla meskûn olmayan pek çok önemli yıldızı bir saniyede kondurabilirim. Denetimleri doğru kullanabilirsem tek tek, çifter çifter ya da kümeler halinde otuz milyondan fazla yıldız işaretlenebilir. Onları teker teker ya da hepsi bir arada, beş değişik renkten herhangi biriyle işaretleyebilirim. Yapamadığımsa, Gaia’nın yerini haritada saptamak. Haritaya bakılırsa Gaia diye bir yer yok.”

Kodell, “Haritanın gösterdiği her bir yıldıza karşılık göstermediği on bin tane var,” dedi.

“Kabul, ama göstermediği yıldızlar meskûn gezegenlerden yoksun ve Trevize neden yerleşilmemiş bir gezegene gitmek istesin?”

“Merkez bilgisayarını denediniz mi? Galaksinin kayıt altına alınan üç yüz milyar yıldızını içeriyor.”

“Öyle olduğunu söylediler, ama içeriyor mu? Sen de, ben de haritalarımızda —sadece bu odadakinde değil, merkez bilgisayarında bile— kayda alınmaktan kaçınabilmiş binlerce meskûn gezegen olduğunu çok iyi biliyoruz. Görünüşe göre Gaia onlardan biri.”

Kodell’in sesi sakin, hatta ikna edici kalmaya devam etti. “Başkan, endişelenecek hiçbir şey olmayabilir. Trevize belki de cin çıkarmaya gitti ya da bize yalan söylüyor ve Gaia adında bir yıldız yok… bize verdiği koordinatlarda da yıldız falan bulunmuyor. Compor’la karşılaştığı ve belki de izlendiğini tahmin ettiğinden bizden kurtulmaya çalışıyor.”

“İzini nasıl kaybettirecek? Compor hâlâ onu takip ediyor. Hayır, Liono, kafamda başka bir olasılık var, belaya çok daha büyük davetiye çıkartabilecek bir olasılık. Beni dinle…”

Durdu ve, “Bu oda perdelendi, Liono,” dedi. “Bunu anla. Kimse bizi dinleyemez, bu yüzden rahatça konuşabilirsin. Ben de rahat konuşacağım.

“Bilgiyi doğru kabul edersek, bu Gaia, Sayşel gezegeninden on parsek uzakta ve bu sayede Sayşel Birliği’nin bir parçası. Sayşel Birliği galaksinin iyi araştırılmış bir bölümü. Meskûn olsun ya da olmasın, tüm yıldız sistemleri kayda geçmiştir ve meskûn olanlar ayrıntılarıyla bilinir. Gaia buna bir istisna oluşturuyor. Meskûn veya değil, hiç kimse onun adını duymamış, hiçbir haritada görünmüyor. Buna bir de Sayşel Birliği’nin, Vakıf Federasyonu’na göre olağandışı bir bağımsızlık halini sürdürmekte oluşunu ve bunu Katır’ın eski devletine karşı bile korumuş olduğunu ekle. Galaksi İmparatorluğu’nun çöküşünden bu yana bağımsız kaldı.”

Kodell ihtiyatla, “Ne çıkar bunlardan?” dedi.

“Ortaya koyduğum iki konu kesinlikle bağlantılı olmalı: Sayşel tamamen bilinmeyen bir gezegen sistemini içinde barındırıyor ve Sayşel dokunulmaz. Bu iki etken birbirinden bağımsız olamaz. Gaia her neyse kendini koruyor. En yakın çevresi dışında varlığının bilinmez kalmasına özen gösteriyor ve yabancıların ele geçirmemesi için de bu çevreyi koruyor.”

“Başkan, bana Gaia’nın İkinci Vakıf’ın merkezi olduğunu mu söylüyorsunuz?”

“Sana Gaia’nın bir yoklamayı hak ettiğini söylüyorum.”

“Bu kuramın açıklamakta yetersiz kaldığı garip bir noktaya dikkatinizi çekebilir miyim?”

“Lütfen.”

“Eğer Gaia İkinci Vakıf’sa ve yüzyıllardır Sayşel Birliği’nin tamamını kendisi için geniş ve derin bir kalkan olarak koruyarak maddesel açıdan kendini esirgemişse ve eğer kendi varlığına ilişkin bilginin galaksiye sızmasını bile engellemişse, o takdirde bütün bu koruma niçin aniden kayboldu? Trevize ve Pelorat Terminus’u terk ettiler ve siz onlara Trantor’a gitmelerini tavsiye etmenize karşın hemen ve tereddüt etmeden Sayşel’e ve şimdi de Gaia’ya gittiler. Daha da ötesi Gaia’yı düşünebiliyor ve hakkında tahminler yürütebiliyorsunuz. Nasıl oldu da bunu yapmanıza bir biçimde engel olmadılar?”

Başkan Branno uzun bir süre yanıt vermedi. Başı eğilmişti ve ışık ak saçlarında donuk donuk yansıyordu. Sonra, “Çünkü Encümen üyesi Trevize’ın nasılsa işleri karıştırdığını düşünüyorum. Seldon Planı’nı bir yolla tehlikeye atan bir şeyler yaptı… ya da yapmakta.”

“Bu kesinlikle imkânsız, Başkan.”

“Her şeyin ve herkesin kusurları olduğunu varsayıyorum. Hari Seldon bile kuşkusuz mükemmel değildi. Planın bir yerlerde bir kusuru var ve Trevize belki de ne yaptığının farkında olmadan hataya düştü. Ne olup bittiğini bilmeli ve orada olmalıyız.”

Kodell sonunda ciddi göründü. “Kendi başınıza karar almayın, Bayan Başkan. Yeterince değerlendirmeden hareket etmek istemeyiz.”

“Beni salak yerine koyma, Liono. Savaş çıkartacak değilim. Gaia’ya bir sefer gücü indirecek değilim. Sadece orada —ya da istersen, yakınında— olmak istiyorum. Liono, yüz yirmi yıllık barış döneminden sonra kesinlikle olacağı gibi dar kafalı Savaş Bakanlığı’yla konuşmaktan nefret ediyorum, ama sen buna metelik vermez görünüyorsun. Sayşel’e yakın konuşlandırılmış kaç savaş gemisi olduğunu öğren. Hareketlerini seferberlik gibi değil de manevraymış gibi yansıtabilir miyiz?”

“Bu barış zamanlarında oralarda fazla gemi olmadığına eminim. Ama bakacağım.”

“Özellikle bir tanesi süpernova sınıfındansa, iki ya da üç tane de yeterli olur.”

“Onlarla ne yapmak niyetindesiniz?”

“Onları Sayşel’in gidebildikleri kadar —bir olaya sebebiyet vermeden— yakınına sürmek ve birbirlerini destekleyebilmeleri için olabildiğince yan yana tutmak istiyorum.”

“Bütün bunların amacı ne?”

“Esneklik. Zorunlu kalırsam, kaldırabilecek durumda olmak istiyorum.”

“İkinci Vakıf’a karşı mı? Gaia kendini Katır’a karşı yalıtabilmiş ve dokunulmaz kalabilmişse, kuşkusuz şimdi birkaç gemiye de kafa tutabilir.”

Branno, gözlerinde bir savaş pırıltısıyla, “Dostum,” dedi, “sana hiçbir şeyin ve hiç kimsenin, Haıi Seldon’ın bile mükemmel olmadığını söyledim. Planı’nı oluştururken kendi döneminin bir insanı olmaktan başka bir şey yapamazdı. Teknolojinin can çekiştiği, ölmekte olan bir imparatorluğun son günlerinde yaşayan bir matematikçiydi. Planında teknolojik gelişmeye yeterince yer vermemiş olması bu yüzden. Mesela, yerçekimsel motorlar olasılıkla tahmin edemeyeceği yepyeni bir ilerleme alanı. Başka gelişmeler de var.”

“Gaia da ilerlemiş olabilir.”

“Yalıtılmışken mi? Yapma. Vakıf Federasyonu sınırları içerisinde, aralarından teknolojik gelişmeye katkıda bulunacakların öne çıktığı, on katrilyon insan yaşıyor. Tek ve yalnız bir dünya buna kıyasla hiçbir şey beceremez. Gemilerimiz ilerleyecek ve ben de onlarla beraber olacağım.”

“Affedersiniz, Başkan. Bu neydi?”

“Sayşel sınırlarında toplanacak gemilere ben bizzat gideceğim. Durumu kendi gözlerimle görmek istiyorum.”

Kodell’in ağzı bir an için açık kaldı. Yutkundu ve bunu yaparken de belirgin bir ses duyuldu. “Başkan, bu… akıllıca olmaz.” Daha vurgulu bir ifadeyle söylenebilse, Kodell bunu da yapmaya niyetliydi.

Branno şiddetle, “Akıllıca veya aptalca,” dedi. “Bunu yapacağım. Terminus’tan ve sonsuz siyasal mücadelelerinden, çekişmelerinden, bağlaşmalarından, karşı bağlaşmalarından ve ihanetlerinden bıktım. Bunların ortasında on yedi yıl geçirdim ve başka bir şey —herhangi bir şey— yapmak istiyorum. Orada,” rastgele bir yöne doğru elini salladı, “galaksinin tüm tarihi değişiyor olabilir ve ben de bu süreçte yer almak istiyorum.”

“Böylesi konularda hiçbir şey bilmiyorsunuz, Bayan Başkan.”

“Kim biliyor, Liono?” Sert bir hareketle ayağa kalktı. “Gemiler hakkında ihtiyacım olan bilgiyi sen bana getirir getirmez ve buradaki aptalca işleri yürütmek için gerekli düzenlemeleri yapar yapmaz, gideceğim… ve Liono, beni bu karardan geri döndürmek için dalavere çevirmeye kalkma, yoksa uzun dostluğumuzu bir anda siler ve seni parçalarım. Bunu hâlâ yapabilirim.”

Kodell başını salladı. “Yapabileceğinizi biliyorum, Bayan Başkan, ama karar vermenizden önce Seldon Planı’nın gücünü yeniden düşünmenizi isteyebilir miyim? Sizin niyetlendiğiniz şey intihardır.”

“Bu açıdan korkum yok, Liono. Plan öngöremeyeceği Katır söz konusu olduğunda yanılmıştı ve bir seferinde öngörememiş olmak bir başka seferde de aynı olasılığın tekrarlanmasını gündeme getiriyor.”

Kodell iç çekti. “Pekâlâ, gerçekten kararlıysanız, sizi elimden geldiğinin en iyisiyle ve tam bir sadakatle destekleyeceğim.”

“Güzel. Seni bir kere daha uyarmak isterim. Bu sözleri yürekten söylediğini umarım. Eh, bunu aklına kazımışken, Liono, Gaia’ya gidelim. İleri!”

15. KISIM

GAIA-G

1

Sura Novi, onu ve Stor Gendibal’i ağır sıçramalarla parsekler ötesine taşıyan küçük ve eski tarz geminin kaptan köprüsüne adımını attı.

Bedenini yağların, sıcak havanın ve asgari miktardaki suyun tazelediği sıkışık temizlik odasından geldiği belliydi. Üzerine bir bornoz almıştı ve acılı bir utangaçlıkla buna sıkı sıkıya sarılmıştı. Saçları kuru, ama darmadağınıktı.

Alçak bir tonda seslendi. “Efendim.”

Gendibal başını haritalardan ve bilgisayardan kaldırdı, “Evet, Novi?”

“İçim üzüntülü…” Duraladı, sonra yavaşça, “Seni rahatsız ettiğim için çok üzgünüm, Efendim,” dedi ve yine lehçesine döndü, “ama elbiselerimi pek özlerim.”

“Elbiselerini mi?” Gendibal ona bir an için boş gözlerle baktı, sonra pişmanlık duyarak ayağa kalktı. “Novi, unuttum. Temizlenmeye ihtiyaçları vardı, onları çamaşır makinesine attım. Temizlendiler, kurutuldular, katlandılar ve ütülendiler. Onları çıkartıp açıkta bir yere yerleştirmeliydim. Unuttum.”

“Sana say… saygısızlık (kendine baktı) etmek istemedim.”

Gendibal neşeyle, “Saygısızlık etmedin,” dedi. “Bak, bu görev bittiğinde bol bol yeni ve son moda giysilerinin olmasını sağlayacağıma söz veriyorum. Alelacele yola çıktık ve yanımda yedek getirmek hiç aklıma gelmedi, ama Novi sadece ikimiz varız, bir süre burun buruna yaşayacağız ve bundan kaygılanmak gerçekten gereksiz, yani…” Eliyle belli belirsiz bir işaret etti, kızın gözlerindeki dehşet ifadesini fark etti ve düşündü: Eh, eninde sonunda taşralı bir kız ve kendi standartları var; herhalde her türden uygunsuzluğa itirazı olmayacaktır… ama elbiseleri üstündeyken.

Sonra kendinden utandı ve kızın onun düşüncelerini duyumsayabilecek bir “somurtkan” olmadığına sevindi. “Elbiselerini senin için getireyim, mi?”

“Ah, hayır, Efendim. Bu size düşmez; ben nerede olduklarını biliyorum.”

Onu yeniden gördüğünde, Novi uygun bir biçimde giyinmiş ve saçını taramıştı. Belirgin bir utangaçlığı vardı. “Bu kadar uygunsuz davrandığım için utanıyorum, Efendim. Onları kendim bulmalıydım.”

Gendibal, “Sorun değil,” dedi. “Galaktik standart dile çok çabuk alışıyorsun, Novi. Bilim adamlarının dilini çok çabuk kapıyorsun.”

Novi birdenbire gülümsedi. Dişleri bir parça düzensizdi, ama bu, yüzündeki aydınlığı pek az engelliyordu ve Gendibal övüldüğünde neredeyse şirin bile gözüktüğünü düşündü. Onu övmekten bu kadar hoşlanmasının nedeninin bu olduğunu içinden geçirdi.

“Ülgeliler eve geri döndüğümde hakkımda iyi düşünmeyecek,” dedi. “Benim bir kelime baltalayan olduğumu söyleyecekler. Garip konuşanları böyle çağırırlar. Böylelerini sevmezler.”

Gendibal, “Ülge’ye geri döneceğini pek sanmıyorum, Novi,” dedi. “Bu görev bittiğinde komplekste —yani bilim adamlarıyla beraber— senin için bir yer bulunacağına eminim.”

“Bu hoşuma gider, Efendim.”

“Beni ‘Konuşmacı Gendibal’ olarak çağırmaya hayır demezsin umarım ya da sadece… Hayır, bunu yapmayacağını görüyorum.” Reddettiğini gözlerinden okuyordu. “Eh, o zaman.”

“Bu uygun düşmez, Efendim. Ama bu görevin ne zaman biteceğini sorabilir miyim?”

Gendibal başını salladı. “Ben de pek bilmiyorum. Tam şu sıralarda, belli bir yere olabildiğince hızlı varmak zorundayım. Kendi türünün çok iyi bir örneği olan bu gemi yavaş ve yeterince hızlı olmuyor. Görüyor musun?” Bilgisayar ve haritaları işaret etti. “Geniş uzay alanlarını aşmak için yollar bulmak zorundayım, ama bilgisayarın yetileri sınırlı ve ben de pek usta sayılmam.”

“Efendim, tehlike olduğundan dolayı mı oraya hızla gitmen gerekiyor?”

“Tehlike olduğunu düşünmene sebep nedir, Novi?”

“Çünkü beni görmediğini düşündüğüm bazı zamanlar sana bakıyorum ve yüzün —kelimeyi bulamıyorum— korkma, ya dehşete düşmüş demek istiyorum, ya bu da değil de…”

Gendibal, “Kaygılı,” diye mırıldandı.

“Endişeli görünüyor. Kelime bu muydu?”

“Duruma göre değişir. Endişelenmekten ne kastediyorsun, Novi?”

“Kendi kendine ‘Bu büyük belada bundan sonra ne yapacağım?’” der gibi görünüyorsun anlamına geliyor.”

Gendibal şaşaladı. “Bu gerçekten ‘endişeli’, ama bunu yüzümde mi görüyorsun, Novi? Bilim insanlarıyla birlikteyken yüzümde kimsenin bir şey fark etmemesine çok özen gösteririm, ama uzayda —sen hariç— yalnız başımayken gevşeyebiliyorum ve benzetmek gerekirse, ortalıkta iç çamaşırlarımla oturmayı göze alabiliyorum. Özür dilerim. Bu seni mahcup etti. Söylemek istediğim senin çok kavrayışlı olduğundu. Daha dikkatli olmalıyım. Arada bir, ruhbilimci olmayanların dahi zekice tahminlerde bulunabileceği dersini yeniden öğrenmem gerekiyor.”

Novi şaşırdı, “Anlamıyorum, Efendim.”

“Kendi kendime konuşuyordum, Novi. Endişelenme. Bak, yine aynı kelime.”

“Ama tehlike var.”

“Bir sorun var, Novi. Sayşel’e —yani gideceğimiz yere— ulaştığım zaman ne bulacağımı bilmiyorum. Kendimi büyük bir zorluğun içinde bulabilirim.”

“Bu tehlike anlamına mı geliyor?”

“Hayır, çünkü onunla başa çıkabilirim.”

“Bunu nasıl biliyorsun?”

“Çünkü ben… bir bilim adamıyım. Hem de en iyisiyim. Galakside başa çıkamayacağım bir şey yoktur.”

“Efendim,” ve ızdıraba çok benzeyen bir şey Novi’nin yüzünü buruşturdu, “sana saygısalıklık, saygısızlık etmek demek istiyorum, ve seni kızdırmak istemem. Rufirant’la seni görmüştüm ve sen o zaman tehlikedeydin ve o sadece Ülgeli bir çiftçiydi. Şimdi seni bekleyeni bilmiyorum… sen de bilmiyorsun.”

Gendibal kederlendiğini hissetti. “Korkuyor musun, Novi?”

“Kendim için değil, Efendim. Senin için korkarım.”

Gendibal, “‘Korkuyorum’ diyebilirsin,” diye mırıldandı. “Bu da doğru kullanımdır.”

Bir an düşünmeye başladı. Sonra başını kaldırdı, Sura Novi’nin oldukça kaba ellerini kendininkilerin içine aldı. “Novi,” dedi, “hiçbir şeyden korkmanı istemiyorum. Anlatmama izin ver. Neredeyse düşüncelerimi okur gibi, yüzümdeki görünüşten tehlike olduğunu —ya da daha çok olabileceğini— nasıl anladığını biliyor musun?”

“Evet?”

“Ben düşünceleri senden daha iyi okuyabilirim. Bu bilim adamlarının yapmayı öğrendikleri bir şeydir ve ben çok iyi bir bilginim.”

Novi’nin gözleri büyüdü ve elini onunkinden çekti. Soluğunu tutmuş gibiydi. “Düşüncelerimi okuyabiliyor musun?”

Gendibal aceleyle bir parmağını kaldırdı. “Okumuyorum, Novi. Zorunlu kalmadığım sürece düşüncelerini okumuyorum. Senin düşüncelerini okumuyorum.”

(Uygulamada yalan söylediğini biliyordu. Sura Novi’nin yanında olmak ve düşüncelerinin bazılarının genel yapısını anlamamak olanaksızdı. İnsanın bunu yapabilmesi için İkinci Vakıflı olması da gerekmezdi. Gendibal utançtan kızarmanın eşiğinde olduğunu hissetti. Ülgeli bir kadından da gelse, böylesi bir tavır gurur okşayıcıydı. Ama yine de insanlık namına yatıştırılmalıydı…)

“İnsanların düşünme yolunu da değiştirebilirim. İnsanların acı çektiklerini hissetmelerini sağlayabilirim…”

Ama Novi başını sallıyordu. “Tüm bunları nasıl yapabiliyorsun, Efendim? Rufirant…”

Gendibal sabırsızca, “Unut Rufirant’ı,” dedi. “Onu bir saniyede durdurabilirdim. Onun yere yuvarlanmasına neden olabilirdim. Tüm Ülgeliler’i…” Birden durdu ve böbürlenmesinden, bu taşralı kadını etkilemeye çalışmasından rahatsız oldu. Kız hâlâ kafasını sallıyordu.

“Efendim,” dedi, “beni korkusuz yapmaya çalışıyorsun, ama senin dışında bir şey için korkmuyorum, bunun için gerek yok. Büyük bir bilgin olduğunu ve bu gemiyi, kimsenin kaybolmaktan buşka —yani başka— bir şey yapamayacağı uzayda uçurduğunu biliyorum. Anlamadığım makineler ve Ülgeli hiç kimsenin anlayamayacağı makineleri kullanıyorsun. Ama Rufirant’a yapabileceğini söylediğin bütün o şeyleri, tehlikede olduğun halde yapmadığın için, bana kesinlikle olamayacak bu kafa güçlerini anlatman gerekmez.”

Gendibal dişlerini sıktı. Burada bırak, diye düşündü. Kadın kendisi için korkmadığında ısrar ediyorsa, bırak böyle kalsın. Yine onu böbürlenmeyi seven bir sulu göz olarak algılamasını istemiyordu. Sadece istemiyordu.

“Rufirant’a hiçbir şey yapmadıysam,” dedi, “nedeni bunu yapmayı arzulamamamdı. Biz bilginler Ülgeliler’e asla bir şey yapmamalıyız. Onların dünyasında konuğuz. Bunu anlıyor musun?”

“Siz bizim efendilerimizsiniz. Bu bizim her zaman söylediğimiz şeydir.”

Gendibal’in dikkati bir an için dağıldı. “O takdirde, bu Rufirant nasıl oldu da bana saldırdı?”

Kız, “Bilmiyorum,” dedi. “Onun bildiğini de sanmıyorum. Zihin gezintisinde, yani aklı başka yerde olmalıydı.”

Gendibal, “Her halükârda Ülgeliler’e zarar vermeyiz,” diye homurdandı. “Onu inciterek durdurmaya zorlansaydım, diğer bilginler beni hor görürlerdi ve belki de konumumu kaybederdim. Ama kendimi kötü incinmekten kurtarmak için, onu sadece küçük bir parça, olabilecek en küçük oranda yönlendirebilirdim.”

Novi hayıflandı. “O halde aptal gibi ortaya atılmam gerekmiyordu.”

Gendibal, “Tamamen doğru davrandın,” dedi. “Onu inciterek yanlış bir şey yapacağımı daha demin söyledim. Sen bunu yapmamı gereksiz hale getirdin. Onu sen durdurdun ve bu da iyiydi. Minnettarım.”

Kız çok büyük bir mutlulukla yeniden gülümsedi. “O zaman bana neden o kadar nazik olduğunu anlıyorum.”

Bir parça bocalayan Gendibal, “Elbette, minnettarım,” diye tekrarladı, “ama önemli olan senin tehlike olmadığını anlamanın zorunlu oluşu. Sıradan insanlardan bir orduyla başa çıkabilirim. Her bilgin —özellikle de önemli olanlar— bunu yapabilir ve sana hepsinin arasında en iyisi olduğumu anlattım. Galakside bana karşı koyabilecek kimse yok.”

“Sen öyle diyorsan, ben bundan eminim, Efendim.”

“Öyle diyorum. Şimdi, benim için korkuyor musun?”

“Hayır, Efendim, ama kafaları okuyabilenler sadece bizim bilginlerimiz mi ve size karşı çıkabilecek başka yerler, başka bilginler var mı?”

Gendibal bir an afalladı. Kadının sarsıcı bir anlayış yeteneği vardı.

Yalan söylemek farz olmuştu. “Hiç yok,” dedi.

“Ama gökyüzünde pek çok yıldız var. Bir seferinde onları saymayı denedim ve yapamadım. Yıldızlar kadar çok insan dünyaları varsa, aralarından bazısı bilgin olamaz mı? Bizim dünyamızdaki bilginlerin yanı sıra, demek istiyorum.”

“Hayır.”

“Ya varsa?”

“Benim kadar kuvvetli olamazlar.”

“Ya sen farkında olmadan birdenbire üstüne atlarlarsa?”

“Bunu yapamazlar. Yabancı bir bilgin yaklaşacak olsa bunu hemen bilirim. Bana zarar verebilmesinden çok önce bunu bilirim.”

“Kaçabilir misin?”

“Kaçmama gerek olmaz. Ama,” (kızın itirazını önceden görerek) “bunu yapmak zorunda kalırsam, galaksideki hepsinden daha iyi bir gemide olabilirim. Beni yakalayamazlar.”

“Düşüncelerini değiştiremez ve kalmanı sağlayamazlar mı?”

“Hayır.”

“Onlardan birçok olabilir. Sen tek başınasın.”

“Onlar orada olur olmaz, bunun mümkün olabileceğini hayal etmelerinden çok önce, orada olduklarını bilir ve çeker giderim. Sonra dünyamızın tüm bilginleri onlara karşı döner ve onlar da direnemezler. Bunu da bilirler, bundan dolayı bana hiçbir şey yapmaya cesaret edemezler. Aslında onları bilmemi hiç istemezler, ama ben bilirim.”

Yüzü kuşkulu bir gururla parlayan Novi, “Onlardan bu denli daha iyi olduğun için mi?” dedi.

Gendibal dayanamadı. Kızın yerli zekâsı, hızlı kavrayışı o dereceydi ki, onunla beraber olmak saf neşeydi. O kadife sesli cadı, Konuşmacı Delora Delarmi, bu Ülgeli kadını yanına alması için bastırdığında, ona inanılmaz bir iltimas geçmişti.

“Hayır, Novi,” dedi, “Onlardan daha iyi olsam da asıl neden bu değil. Çünkü yanımda sen varsın.”

“Ben mi?”

“Kesinlikle, Novi. Bunu tahmin etmiş miydin?”

Hayretler içinde, “Hayır, efendim,” dedi. “Yapabildiğim ne var?”

“Aklın.” Hemen elini kaldırdı. “Düşüncelerini okumuyorum. Salt zihninin dış hattını görüyorum ve düzgün, olağandışı düzgün bir biçimde.”

Kız elini alnına koydu. “Cahil olduğum için mi, Efendim? Bu kadar aptal olduğum için mi?”

“Hayır, tatlım.” Hitap şeklini fark etmemişti. “Çünkü sen dürüstsün ve hile hurda bilmiyorsun; çünkü doğru sözlüsün ve aklında olanı söylüyorsun; çünkü iyi kalplisin ve… ve başka şeyler. Eğer başka bilginler —senin ve benim— kafalarımıza dokunacak bir şey gönderirlerse, dokunuş senin kafanın düzgünlüğünde anında görülebilecek. Benim kafama olan bir dokunuştan bile önce onun farkına varırım ve karşı strateji geliştirebilecek, yani onunla mücadele edecek zamanım olur.”

Bundan sonra uzun süre sessizlik hüküm sürdü. Gendibal, Novi’nin gözlerindekinin salt mutluluk değil, gurur ve coşku da olduğunu kavradı. Kız usulca, “Sen beni bu nedenle mi yanına aldın?” diye sordu.

Gendibal başını salladı. “Önemli bir nedendi. Evet.”

Kızın sesi bir fısıltıya dönüştü. “Olabildiğince çok nasıl yardım edebilirim, Efendim?”

“Sakin ol. Korkma. Sadece… sadece olduğun gibi kal,” dedi.

“Olduğum gibi kalacağım,” dedi kız. “Rufirant’la olduğu gibi, seninle tehlike arasında dikileceğim.”

Odadan çıktı ve Gendibal ardından bakakaldı.

Onda bu kadar çok şey olması garipti. Bu kadar basit bir yaratık bunca karmaşıklığı hasıl barındırabiliyordu? Zihin yapısının düzgünlüğünün altında çok büyük bir zekâ, anlayış ve cesaret vardı. Birinden bundan daha çok ne bekleyebilirdi?

Her nasılsa, bir konuşmacı, hatta İkinci Vakıflı ya da eğitimli bile olmayan Sura Novi’nin, amansızca yanında dikilirken, gelmekte olan dramda yaşamsal bir rol oynayan görüntüsünü yakaladı.

Ayrıntıları seçemiyordu yine de. Onları neyin beklediğini net bir biçimde göremiyordu.

2

“Bir tek sıçrama,” dedi Trevize, “ve işte orada!”

Trevize’ın omzunun üzerinden ekrana bakan Pelorat, “Gaia mı?” diye sordu.

Trevize, “Gaia’nın güneşi,” diye cevap verdi. “Karışıklıktan kaçınmak için, istersen onu Gaia-G diye adlandır. Galaksi haritacıları bunu bazen yapar.”

“O halde, Gaia’nın kendisi nerede? Ya da onu gezegen için Gaia-G diye mi isimlendireceğiz?”

“Gezegen için Gaia yeterli olur. Ancak Gaia’yı henüz göremeyiz. Gezegenleri görmek, yıldızlar kadar kolay değildir ve Gaia-G’den hala yüz mikroparsek uzaktayız. Parlak olsa da sadece bir yıldız olduğuna dikkat et. Bir çember halinde görünebilmesi için yeterince yakın değiliz. Ona doğrudan bakma, Janov. Retinana zarar verebilecek kadar parlak. İncelemelerimi tamamlar tamamlamaz bir filtre koyacağım. Sonra gönül rahatlığıyla bakabilirsin.”

“Yüz mikroparsek bir efsanebilimcinin anlayabileceği dilde kaç birim eder, Golan?

“Üç milyar kilometre. Bizim güneşimizden Terminus’a kadar olan mesafenin yaklaşık yirmi katı. Bunun yardımı olur mu?”

“Çok. Ama daha yakın olmamız gerekmez miydi?”

“Hayır,” Trevize şaşkınlık içinde başını kaldırdı. “Hemen değil. Gaia hakkında bütün duyduklarımızdan sonra neden acele edelim? Cesur olmakla deli olmak arasında fark vardır. İlk önce bir bakalım.”

“Neye, Golan? Daha Gaia’yı göremediğimizi söyledin.”

“Gözlerimizle göremeyiz, hayır. Ama teleskopik görüntüleyicilerimiz ve hızlı analiz için de mükemmel bir bilgisayarımız var. Başlangıç olarak Gaia-G’yi inceleyebiliriz ve belki birkaç başka inceleme de yaparız. Rahatla, Janov.” Elini uzattı ve diğerinin omzuna gösterişli bir şaplak attı.

Biraz durduktan sonra Trevize, “Gaia-G yalnız bir yıldız ya da eğer bir ikizi varsa, bu arkadaşı bizim şimdi olduğumuzdan çok daha uzakta ve en iyi koşullarda bir kırmızı cüce, bu da onun için endişelenmemize değmeyeceği anlamına gelir,” dedi. “Gaia-G, G4 sınıfı bir yıldız, bunun anlamı da oturulabilir bir gezegene sahip olmaya tamamen yeterli olduğu ki, bu da iyi bir haber. Bir A ya da M olsaydı. geri dönüp hemen gitmemiz gerekirdi.”

Pelorat, “Altı üstü bir efsanebilimci olabilirim, ama Gaia-G’nin tayfını Sayşel’den saptayamaz mıydık?” diye sordu.

“Yapabilirdik ve yaptık, Janov, ama daha yakından denetlemenin asla bir zararı dokunmaz. Görünürde iki gaz devi var ve —bilgisayarın uzaklık tahmini doğruysa— bunlardan biri güzel ve büyük. Yıldızın diğer tarafında rahat rahat başka bir tane daha olabilir ve bu yüzden gezegensel düzleme yakın olmamızdan dolayı, hemen algılanmayabilir. İç bölgelerde bir şey seçemiyorum, bu da sürpriz değil.”

“Bu kötü mü?”

“Pek değil. Beklenen bir şeydir. Oturulabilir gezegenler kaya ve metalden oluşur, gaz devlerinden çok daha küçük ve yeterince sıcak olanlarsa yıldıza çok daha yakındırlar. Her iki durumda da bu denli uzaktan görülmeleri çok daha zordur. Bu Gaia-G’nin dört mikroparsek çevresindeki alanı taramak için çok daha yakına gitmemiz gerektiği anlamına gelir.”

“Ben hazırım.”

“Ben değilim. Sıçramayı yarın yapacağız.”

“Neden yarın?”

“Neden olmasın? Gelip bizi almaları için onlara —ve onların geldiğini saptar da gördüklerimizden hoşlanmazsak belki de uzaklaşmamız için kendimize— bir gün tanıyalım.”

3

Yavaş ve dikkatli bir işlemdi. Geçen gün boyunca, Trevize birçok değişik yaklaşım düzenlemiş ve aralarında seçim yapmayı denemişti. Elle tutulur veriden yoksun olduğundan, sadece ne yazık ki ona hiçbir şey anlatmayan sezgisine dayanabiliyordu. Kimi zaman yaşadığı o “emin olma” halinden eser yoktu.

Sonunda onları gezegenin yörüngesel düzleminden uzağa götürecek bir sıçrama için emirleri girdi.

“Yörüngelerinin her noktasındaki gezegenleri güneşten azami görünür uzaklıkta izleyeceğimizden,” dedi, “bu bize bölgenin tamamının daha iyi bir görüntüsünü sağlayacak. Onlar —her kimseler— düzlem dışındaki bölgelerde o kadar tetikte olmayabilirler. Umarım.”

Artık Gaia-G’ye en büyük ve en yakın gaz gezegeni kadar yakındılar. Aralarındaki uzaklık yaklaşık yarım milyar kilometreye inmişti. Trevize, Pelorat’ın izleyebilmesi için, gezegeni ekranda tam büyütmeye getirdi. Üç adet seyrek ve dar kalıntı halkası bir yana bırakılsa bile, etkileyici bir görüntüydü.

Trevize, “Alışılagelmiş uydu kervanı,” dedi. “Ama Gaia-G’ye bu kadar yakınlıkta, hiçbirinin oturulabilir olmadığını biliyoruz. Bir cam kubbe ya da diğer yapay koşullarda yaşayan insanlarca da yerleşilmedikleri belli.”

“Bunu nasıl söyleyebiliyorsun?”

“Zekâ ürünü olduğunu ortaya koyan özelliklerde bir radyo gürültüsü yok,” diye hemen bir açıklama getirerek ekledi, “Elbette bilimsel bir istasyonun radyo sinyallerini örtmek için büyük bir zahmete girmiş olması ve gaz devinin aradığımızı maskeleyebilecek bir radyo gürültüsü üretmesi de akla yakın. Yine de radyo alıcımız çok hassas ve bilgisayarımız olağanüstü iyi. Bu uydularda insanların yaşıyor olması çok küçük bir olasılık.”

“Bu Gaia olmadığı anlamına mı geliyor?”

“Hayır. Ama eğer bir Gaia varsa, bu uydulara yerleşmekle zaman kaybetmediği anlamına geliyor. Belki de bunu yapacak yeteneği —ya da ilgisi— yoktu.”

“Peki, bir Gaia var mı?”

“Sabret, Janov, sabret.”

Trevize gökyüzünü sonsuz bir sabırla araştırdı. Bir noktada durup konuştu, “Dürüstçe söylemek gerekirse, üstümüze saldırmak için gelmemiş olmamaları gerçeği bir açıdan cesaret kırıcı. Anlatılan yeteneklere sahipseler, şimdiye kadar bize tepki göstermiş olmaları gerekirdi.”

Hevesi kırılan Pelorat, “Tüm bunların bir hayal olması akla daha yakın,” dedi.

Trevize hoşnutsuzluğunu gizlemeyen bir gülümsemeyle, “Buna bir söylence olarak bakarsın, Janov,” dedi, “ve tam o sırada karşına çıkar. Her şeye karşın, ekosfer boyunca hareket eden bir gezegen var, bu da oturulabilir olduğu anlamına gelir. Onu en az bir gün incelemek istiyorum.”

“Niçin?”

“Her şeyden önce, oturulabilir olduğundan emin olmak için.”

“Daha demin ekosferde olduğunu söyledin, Golan.”

“Evet, şu anda öyle. Ama yörüngesi çok eğik olabilir ve onu yıldızın bir mikroparsek kadar yakınına ya da on beş mikroparsek kadar uzağına veya her ikisine birden taşıyabilir. Gezegenin, Gaia-G’ye olan uzaklığını belirlemek ve yörünge hızıyla kıyaslamamız gerek, hareket yönünü öğrenmenin de yardımı olacaktır.”

4

Yeni bir gün.

Trevize sonunda, “Yörüngesi neredeyse dairesel,” dedi; “bu da oturulabilirlik savını çok daha kabul edilir hale getiriyor. Yine de hâlâ kimse bizi almaya gelmedi. Daha yakından bakmamız gerekecek.”

Pelorat, “Sıçramayı ayarlamak neden bu kadar uzun sürüyor?” diye sordu. “Ancak küçük sıçramalar yapıyorsun.”

“Bak şuna. Küçük sıçramaları denetlemek büyüklerinden daha zordur. Bir kayayı mı, yoksa ince bir kum tanesini mi ayırmak daha kolay? Kaldı ki, Gaia-G çok yakında ve uzay keskin biçimde bükülüyor. Bu da hesaplamaları bilgisayar için bile karmaşık hale getirmekte. Bir efsanebilimci bile bunu anlayabilir.”

Pelorat homurdandı.

Trevize, “Gezegeni artık çıplak gözle görebilirsin,” dedi. “Tam orada. Gördün mü? Kendi çevresinde dönme süresi yirmi iki standart saat ve eksen eğikliği on iki derece. Uygulamada oturulabilir gezegenlere tam bir örnek ve yaşam barındırıyor.”

“Bunu nasıl anladın?”

“Atmosferde büyük miktarda serbest oksijen var. İyice oturmuş bitki örtüsü olmadan bu gerçekleşemez.”

“Zeki yaşamdan ne haber?”

“Bu radyo dalgaları analizine bağlı. Doğal olarak, zeki yaşam teknolojiyi terk etmiş olabilir, ama bu son derece olasılık dışı görünüyor.”

Pelorat, “Bunun gibi vakalar olmuştu,” dedi.

“Sözüne güveniyorum. Bu senin alanın. Ancak, Katır’ı ürkütüp kaçıran bir gezegende, kırsal yaşamda takılı kalanlar yaşıyor olamaz.”

Pelorat, “Bir uydusu var mı?” diye sordu.

Trevize kayıtsızca, “Evet, var,” dedi.

Pelorat, birdenbire boğulur gibi çıkan bir sesle, “Ne büyüklükle?” diye sordu.

“Kesin bir şey diyemem. Belki yüz kilometre çapında.”

Pelorat özlemle, “Vay canına,” dedi. “Söyleyebilecek daha uygun küfürler bulmak isterdim, aziz dostum, ama küçücük bir şansımız vardı…”

“Dev bir uydusu olsa, Arz’ın kendisi olabilir miydi, diyorsun?”

“Evet, ama olmadığı açık.”

“Eh, eğer Compor haklıysa, Arz zaten galaksinin bu köşesinde bulunmuyor. Sirius tarafına düşüyor. Janov, gerçekten üzgünüm.”

“Eh, ne yapalım.”

“Bak, bekleyeceğiz ve küçük bir sıçramayı daha göze alacağız. Zeki yaşam işareti bulmazsak, o zaman güvenle ineriz… yalnız o halde de inmek için bir neden kalmaz, değil mi?”

5

Bir sonraki sıçramadan sonra, Trevize, şaşkın bir sesle, “Tamamdır, Janov,” dedi. “Bu Gaia, burası kesin. En azından teknolojik bir uygarlık barındırıyor.”

“Bunu radyo dalgalarından mı anlıyorsun?”

“Daha da iyisi. Gezegenin çevresinde dolaşan bir uzay istasyonu var. Şunu görüyor musun?”

Ekrana yansıyan bir nesne vardı. Pelorat’ın alışkın olmayan gözleri için pek dikkate değer değildi, ama Trevize, “Yapay, metalik ve bir radyo kaynağı,” dedi.

“Şimdi ne yapıyoruz?”

“Bir süre için hiçbir şey. Bu teknolojik aşamaya geldiklerine göre bizi algılamamış olamazlar. Bir süre sonra, hâlâ bir tepki göstermemişlerse, onlara bir radyo mesajı göndereceğim. Yine bir şey yapmazlarsa, dikkatle yaklaşacağım.”

“Bir şey yaparlarsa?”

“Ne yapacağımız o ‘bir şey’e bağlı olur. Olup bitenden hoşlanmazsak, bu geminin sıçramasıyla yarışabilecek bir şeyleri olma olasılığının çok düşük olduğu gerçeğinden çıkar umacağız.”

“Gidecek miyiz demek istiyorsun?”

“Bir üst uzay füzesi gibi.”

“Ama geldiğimizden daha çok şey öğrenmiş olmayacağız.”

“Hiç de değil. En azından Gaia’nın var olduğunu, işlemekte olan bir teknolojiye sahip bulunduğunu ve bizi korkutacak bir şey yaptığını biliyor olacağız.”

“Ama, Golan, çok kolayca korkuya kapılmayalım.”

“Hadi, Janov, tüm galakside Arz hakkında ne pahasına olursa olsun bilgi edinmekten daha fazla istediğin bir şey olmadığını iyi biliyorum, ama saplantını paylaşmadığımı lütfen aklında tut. Silahsız bir gemideyiz ve bu aşağıdaki tipler yüzyıllardır yalıtılmış olabilir. Vakıf’tan hiç haberleri olmadığını ve ona yeterince saygı göstermeyi bilmediklerini düşün. Ya da bunun İkinci Vakıf olduğunu ve biz bir defa onların pençesine düşünce —bize canları sıkılırsa— bir daha asla eskisi gibi olmayacağımızı düşün. Kafamızı boşaltmalarını, artık bir efsanebilimci olmadığının ve ne olursa olsun hiçbir efsaneyi artık bilmediğinin farkına varmak mı istiyorsun?”

Pelorat korkmuştu. “Böyle bakarsan… Ama bir kere gidince ne yapacağız?”

“Basit. Haberlerle birlikte Terminus’a gideriz… ya da yaşlı cadının izin verdiği kadar yakınına. Sonra bir kere daha Gaia’ya dönebiliriz —daha hızlı ve aradaki duraklamalar olmadan— ve silahlı bir gemi veya bir savaş filosuyla geliriz. Durum o zaman çok farklı olabilir.”

6

Beklediler. Bekleme, alışkanlığa dönüştü. Terminus’tan Sayşel’e kadar uçuşta harcadıklarından çok daha fazla zamanı Gaia’nın çevresinde bekleyerek geçirdiler.

Trevize bilgisayarı otomatik alarma ayarladı ve koltuğunda uyuklayacak kadar kayıtsız kaldı.

Bunun sonucunda, alarm çaldığında irkilerek uyandı. Pelorat da aynı derecede ürkmüş olarak Trevize’ın odasına koşturdu. Tıraşı yarım kalmıştı.

Pelorat, “Bir mesaj mı aldık?” diye sordu.

Trevize enerjik bir halde, “Hayır,” dedi. “Hareket ediyoruz.”

“Hareket mi ediyoruz? Nereye?”

“Uzay istasyonuna doğru.”

“Nedenmiş?”

“Bilmiyorum. Motorlar çalışıyor ve bilgisayar bana tepki vermiyor… ama hareket ediyoruz. Janov, ele geçirildik. Gaia’ya biraz fazlaca yaklaştık.”

16. KISIM

KESİŞME

1

Stor Gendibal, Compor’un gemisini sonunda ekranında gördüğünde inanılmaz uzun bir yolculuğun sonu gibi gelmişti. Elbette yine de sonu değil, başlangıcıydı. Trantor’dan Sayşel’e geliş önsözden başka bir şey değildi.

Novi büyülenmiş gibiydi. “Bu başka bir uzayın gemisi mi, Efendim?” dedi.

“Uzay gemisi, Novi. Öyle. Yetişmeye çabaladığımız gemi. Bundan daha büyük —ve daha iyi— bir gemi. Uzayda o kadar hızlı gidiyor ki, bizden kaçsa, bu gemi herhalde onu yakalayamaz… hatta izleyemez bile.”

“Efendilerin bir gemisinden daha mı hızlı?” Sura Novi bu düşünceden etkilenmiş görünüyordu.

Gendibal omzunu silkti. “Ben, dediğin gibi bir efendi olabilirim, ama her konuda efendi değilim. Biz bilginlerin, böyle gemiler ya da bu gemilerin sahiplerininki gibi çok miktarda maddi araçlarımız yok.”

“Ama bilginler nasıl oluyor da böyle şeylerden yoksun, Efendim?”

“Çünkü biz önemli olan konuda hakimiz. Bu başkalarının sahip olduğu maddi üstünlükleri değersiz kılar.”

Novi’nin kaşları yine çatılmıştı. “Bir efendinin takip edemeyeceği kadar hızlı gitmek bana ıvır zıvır gibi gelmiyor. Harikalara sahip… böylesi şeyleri olan bu insanlar kimler?”

Bu sözler Gendibal’i eğlendirdi. “Kendilerine Vakıf diyorlar. Vakıf’ı hiç duydun mu?”

(Kendini, Ülgeliler’in Galaksi hakkında ne bildiklerini ya da bilmediklerini ve bu konuda kafa yormanın niçin konuşmacıların aklına gelmediğini merak eder buldu. Yoksa bu konuları asla merak etmeyen, Ülgeliler’in toprağı eşelemekten fazlasına aldırmadıklarını varsayan bir tek kendisi miydi?)

Novi düşünceli bir tavırla başını salladı. “Bunu asla duymadım, Efendim. Okul öğretmeni, bana harf bilgisi —nasıl okumayı demek istiyorum— öğretirken, bana birçok başka dünyalar olduğunu anlattı ve bazılarının adlarını öğretti. Ülgeli dünyamızın asıl adının Trantor olduğunu ve bir zamanlar tüm dünyaları yönettiğini söyledi. Trantor’un parlayan demirle kaplı olduğunu ve her şeyin efendisi olan bir imparatoru bulunduğunu söyledi.”

Gözleri utangaç bir keyifle baktı Gendibal’e. “Ancak, bunların çoğuna inanmıyorum. Uzun gecelerde toplantı salonlarında laf ebelerinin anlattığı birçok hikâye vardır. Küçük bir kızken hepsine inanırdım, ama yaşım büyüdükçe çoğunun doğru olmadığını anladım. Artık çok azına inanıyorum; belki de hiçbirine inanmıyorum. Okul öğretmenleri bile inanılmaz şeyler anlatıyor.”

“Ne olursa olsun, Novi, öğretmenin bu hikâyesi doğru… ama bu uzun zaman önceydi. Trantor gerçekten de metal kaplıydı ve gerçekten de tüm galaksiye hükmeden bir imparatoru vardı. Ancak şimdi, günün birinde tüm dünyaları yönetecek olanlar Vakıf insanları.”

“Her şeye mi hükmedecekler, Efendim?”

“Hemen değil. Beş yüzyıl sonra.”

“Efendilere de mi hakim olacaklar?”

“Hayır, hayır. Onlar dünyalara hükmedecek. Biz onların ve tüm dünyaların esenliği için onlara hükmedeceğiz.”

Novi yine kaşlarını çattı. “Bu Vakıf insanlarının böylesi dikkate değer çok gemileri var mı?”

“Öyle olduğunu sanıyorum, Novi.”

“Çok… çok şaşırtıcı başka şeyleri de var mı?”

“Her çeşit güçlü silahları var.”

“Bu takdirde, Efendim, tüm dünyaları şimdi alamazlar mı?”

“Hayır, alamazlar. Daha zamanı değil.”

“Ama niçin yapamazlarmış? Efendiler onları durdurur mu?”

“Bunu yapmamız gerekmez, Novi. Biz bir şey yapmasak da tüm dünyaları ele geçiremezler.”

“Ama onları ne durdurur?”

Gendibal, “Bilge bir adamın,” diye söze girdi, “bir zamanlar tasarladığı bir plan vardı, anlıyor musun?”

Durdu, hafifçe gülümsedi ve başını salladı. “Anlatması zor, Novi. Belki başka bir zaman. Aslında Trantor’u bir daha görmeden önce, olacakları izleyince ben anlatmadan bile anlayabilirsin.”

“Neler olacak, Efendim?”

“Emin değilim, Novi. Ama her şey iyi olacak.”

Dönüp uzaklaştı ve Compor’la temas kurmaya hazırlandı. Bunu yaparken de içinden bir düşüncenin geçmesini engelleyemedi: En azından ben öyle umuyorum.

Bu aptalca ve zayıf düşürücü düşünce akımının kaynağını bildiğinden hemen kendisine kızdı. Nedeni Vakıf’ın Compor’un gemisinde cisimleşen ayrıntılı ve devasa haşmeti ve Novi’nin buna duyduğu açık hayranlığa üzülmesiydi.

Salak! Saf güç ve kuvvete sahip olmayı, olayları gütme yeteneğine sahip olmakla nasıl kıyaslayabilmişti? Konuşmacı nesillerinin “gırtlaktaki ele kanma” dedikleri şeydi bu.

Bunun çekiciliğine karşı hâlâ bağışık olmadığını düşünmek azap vericiydi.

2

Munn Li Compor, nasıl davranması gerektiği konusunda kendinden hiç de emin değildi. Yaşamının büyük bölümünde, deneyim alanının hemen dışında var olan her şeye kadir konuşmacıları —arada sırada temasa girdiği ve gizemli pençeleriyle insanlığın tümünü denetleyen konuşmacıları— düşlemişti.

Geçen yıllarda, hepsinin arasında, ona yol göstermesi için yöneldiği kişi Stor Gendibal olmuştu. Karşısındaki çoğu zaman bir sen bile değil, ama zihnindeki bir varlıktan ibaret kalmıştı.

İkinci Vakıf, bu bakımdan Vakıf’ın çok ilerisine geçmişti. Maddi bir aygıt olmadan, yalnızca beynin eğitimli ve ileri gücünü kullanarak, izlenemeyen, bozulamayan bir biçimde parsekler ötesine erişebiliyorlardı. Göreceli olarak az sayıda birey aracılığıyla tüm dünyaları hemen birbirine bağlayan, görünmez, bulunmaz bir ağdı.

Compor, oynadığı rolü düşündüğünde, birçok kez bir çeşit coşku duymuştu. Parçası olduğu topluluk ne kadar küçük ve ellerinde tuttukları etki ne kadar devasaydı! Ne denli de gizli! Karısı bile gizli yaşamı üzerine hiçbir şey bilmiyordu.

İpleri ellerinde tutanlar konuşmacılar ve en fazla da bu konuşmacı, (Compor’a göre) bir sonraki birinci konuşmacı, imparatorluktan öte bir olgunun imparatordan üstün yöneticisi olabilecek bu Gendibal’di.

Gendibal artık burada, bir Trantor gemisindeydi ve Compor böylesi bir karşılaşmanın Trantor’da olmamasından duyduğu hayıflanmayı bastırmaya uğraşıyordu.

Bu bir Trantor gemisi olabilir miydi? Düşman bir galakside, Vakıf’ın mallarını taşıyan eski tüccarların herhangi bir tanesi, bundan daha iyi bir gemiye binerdi. Konuşmacı’nın Trantor’dan Sayşel’e olan uzaklığı aşmasının bu kadar zaman almış olması şaşırtıcı değildi.

Personel değiş tokuşu yapmak istendiğinde, iki gemiyi birbirine yapıştıran tek tip kenetlenme düzeneği ile bile donanmamıştı. Bu donanım aşağılık Sayşel filosunda bile vardı. Bunun yerine, Konuşmacı, İmparatorluk günlerinde olduğu gibi hızlarını eşitlemek ve sonra da boşluğa bir bağlantı kablosu gererek bunun üzerinden gelmek zorunda kalmıştı.

İçinden yükselen duyguyu bastıramayan Compor mahzunca, “hepsi bu” diye düşünmüştü. Gemi eski tarz bir İmparatorluk teknesiydi ve üstelik de ufaktı.

Kablo boyunca iki kişi hareket etmekteydi; bir tanesi o kadar sakardı ki, daha önce uzaya çıkmayı hiç denememiş olduğu aşikârdı.

Sonunda gemiye bindiler ve başlıklarını çıkardılar. Konuşmacı Stor Gendibal orta boyluydu ve insanı etkileyecek bir tarafı yoktu, eğitimli havası da yaymıyordu. Derine gömülü koyu gözleri bilgeliğinin tek işaretiydi. Ama artık Konuşmacı’nın kendisi de etrafına bariz bir hayranlık ifadesiyle göz gezdiriyordu.

Diğeri, Gendibal kadar uzun boylu ve görünüşü basit bir kadındı. Etrafına bakarken şaşkınlıktan ağzı açık kalmıştı.

3

Kablo boyunca ilerlemek Gendibal için tamamen sinir bozucu bir deneyim oluşturmamıştı. Bir uzaycı değildi —hiçbir İkinci Vakıflı böyle değildi— ama hiçbir İkinci Vakıflı’nın böyle olmasına da izin verilmediğinden tam bir yer solucanı da sayılmazdı. Sonuçta, her bir İkinci Vakıflı bu ihtiyacın kendini ender göstereceğini umsa da uzay uçuşuna duyulabilecek olası gereksinim, her zaman gündemdeydi. (Uzay yolculuklarının uzunluğu efsane haline gelen Preem Palver bir keresinde esefle, bir birinci konuşmacının başarı ölçütü, Plan’ın başarısını güvenceye almak için kaç defa uzaya çıkmaya zorlandığıdır, demişti.)

Gendibal daha önce üç defa kablo kullanmak zorunda kalmıştı. Bu onun dördüncü kullanımıydı ve bir gerilim hissetse bile bu duygu Sura Novi için duyduğu kaygıda kaybolurdu. Hiçliğe adım atmanın onu tamamen altüst ettiğini anlamak için kızın zihnine bakmaya gerek yoktu.

Yapılacak olanı ona izah ettiğinde kız, “Çok korkuyorum, Efendim,” dedi. “Ayağımı atacağım yer boşlik.” Başka hiçbir şey değilse bile koyu Ülgeli aksanına geri dönüşü sıkıntısının düzeyini göstermeye yeterdi.

Gendibal usulca, “Diğer gemiye geçeceğim ve senin de benimle gelmen gerekli olduğundan, seni burada bırakamam, Novi,” dedi. “Tehlike yok, çünkü uzay elbisesi seni her türlü zarardan korur ve düşeceğin bir yer de yok. Kablo elinden kaçsa bile hemen hemen olduğun yerde kalacaksın ve ben de seni geriye çekebilmek için bir kol uzaklığında olacağım. Hadi, Novi, bana bir bilgin olacak kadar —yeterince zeki olduğun kadar— cesur olduğunu da göster.”

Kız daha fazla itiraz etmedi ve onun zihin yapısının pürüzsüzlüğünü bozabilecek hiçbir şey yapmaya gönlü razı olmayan Gendibal, yine de zihninin yüzeyine yatıştırıcı bir dokunuş kondurmayı becerdi.

Her ikisi de uzay elbiselerini giydikten sonra, “Benimle hâlâ konuşabilirsin,” dedi. “Derin düşünürsen seni duyabilirim. Kelimeleri birer birer, derin ve açık düşün. Şimdi beni duyabiliyorsun, değil mi?”

“Evet, Efendim,” dedi kız.

Saydam yüz camının ardından dudaklarının hareket ettiğini görebiliyordu, “Bunları dudaklarını oynatmadan söyle, Novi,” dedi. “Bilginlerin uzay giysilerinde telsiz yoktur. Her şey kafayla yapılır.”

Dudakları oynamadı ve görünüşü daha tedirgin hale geldi: Beni duyuyor musun, Efendim?

Gendibal, mükemmel diye düşündü ve onun da dudakları oynamadı: Beni duyuyor musun?

Duyuyorum, Efendim.

O zaman bana doğru gel ve benim gibi yap.

Karşıya geçtiler. Gendibal, uygulamayı ancak orta derecede iyi becerebiliyorsa da kuramını iyi biliyordu. İşin püf noktası ayakları ayrık tutmak ve onları yalnızca kalçadan oynatmaktı. Bu devinim, kollar sürekli değiştirilerek ileri savrulurken, yer çekimi noktasını düz bir çizgide tutuyordu. Bunu Sura Novi’ye anlatmıştı ve geriye dönüp ona bakmadan, beyninin hareket bölgelerinin biçiminden kızın bedeninin durumunu inceledi.

İlk seferini yapan biri için, neredeyse Gendibal’in becerdiği kadar başarılı olmuştu. Kendi gerilimlerini gemledi ve direktifleri uyguladı. Gendibal bir kere daha ondan çok hoşnut olduğunu fark etti.

Buna karşın, kız yeniden bir gemiye binmekten belirgin olarak mutlu olmuştu. Gendibal de aynı şeyleri hissediyordu. Uzay elbisesini çıkartırken çevresine baktı ve donanımın stili ve lüksünden dili tutuldu. Neredeyse hiçbir aygıtın ne olduğunu çıkartamadı ve hepsini kullanmayı öğrenmek için çok az zamanı olduğu düşüncesi onu kahretti. Uzmanlığı zaten gemide olan adamdan doğrudan aktarabilirdi, ama bu asla gerçek öğrenme kadar tatmin edici olmazdı.

Sonra Compor’a yoğunlaştı. Compor uzun ve inceydi, ondan birkaç yaş daha büyük, hafif cılız bedeni ve göz alıcı, tereyağı sarısı, kıvırcık saçlarıyla oldukça yakışıklıydı.

Gendibal, bu kişinin Konuşmacı’yla ilk karşılaşmasında hayal kırıklığına uğradığını ve hatta onu hor gördüğünü açıkça anladı. Dahası, bu gerçeği saklamakta tamamen başarısızdı.

Gendibal böyle şeylere pek aldırmazdı. Compor bir Trantorlu —ya da tam bir İkinci Vakıflı— değildi ve belli ki kendi yanılsamaları vardı. Kafasını en yüzeysel ölçüde taramak bile bunu göstermeye yetiyordu. Bu yanılsamalar arasında gerçek gücün, gücün görünüşüne illa da bağıntılı olması gerektiği de vardı. Tabii ki Gendibal’in gereksinim duyduklarıyla çelişmediği sürece yanılsamalarını yaşamaya devam edebilirdi, ama tam şu anda bu yanılsama işini bozmuştu.

Gendibal’in bundan sonra yaptığı, parmak şıklatmanın zihinsel eşdeğeriydi. Compor, keskin ama geçici bir acı hissiyle hafifçe sendeledi. Zihninin üst katmanını büzecek yoğunlukta bir his vardı ve bu his bir konuşmacı için hava ve su kadar olağan ve istediği an kullanabileceği dehşet verici gücün farkına vardırmıştı.

Compor, Gendibal’e karşı sonsuz bir saygı duydu.

Gendibal sevimli bir ifadeyle konuştu. “Sadece dikkatinizi toplamanızı sağlıyordum, dostum Compor. Bana dostunuz Golan Trevize ve arkadaşı Janov Pelorat’ın şu anda bulundukları yeri lütfen söyler misiniz?”

Compor kararsızca yanıtladı. “Kadının önünde konuşabilir miyim, Konuşmacı?”

“Kadın, Compor, benim bir uzantımdır. Bu nedenle açık konuşmamanız için bir neden yok.”

“Nasıl isterseniz, Konuşmacı. Trevize ve Pelorat, Gaia diye bilinen bir gezegene yaklaşmaktalar.”

“Önceki gün son iletişimimizde de aynı şeyi söylemiştin. Kuşkusuz çoktan Gaia’ya inmiş ve belki de yeniden havalanmışlardır. Sayşel gezegeninde uzun süre kalmadılar.”

“Onları izlemekte olduğum sürede henüz aşağıya inmemişlerdi, Konuşmacı. Gezegene mikro sıçramalar arasında uzun süre duralayarak ve çok sakınarak yaklaşıyorlardı. Yaklaşmakta oldukları gezegen hakkında bilgileri olmadığı ve bundan dolayı tereddüt ettikleri bence açık.”

“Senin bilgin var mı, Compor?”

Compor, “Hiç yok, Konuşmacı,” dedi, “ya da en azından gemimin bilgisayarında bilgi mevcut değil.”

“Bu bilgisayar mı?” Gendibal gözlerini kontrol paneline çevrildi ve ani bir umutla sordu: “Gemiyi yönetmekte yardımı olabilir mi?”

“Gemiyi tamamen kendi başına yönetebilir, Konuşmacı. Sadece bunu düşünmek yeter.”

Gendibal birden huzursuzlandı. “Vakıf bu kadar ileriye gitti mi?”

“Evet, ama beceriksizce. Bilgisayar iyi çalışmıyor. Düşüncelerimi birçok defa tekrarlamak zorunda kalıyorum ve o zaman bile asgari bilgi alıyorum.”

Gendibal, “Bundan daha iyisini yapmak mümkün olabilir,” dedi.

Compor saygıyla, “Buna eminim, Konuşmacı,” diye yanıt verdi.

“Ama şu an için buna aldırma. Bilgisayarın Gaia hakkında bilgisi niçin yok?”

“Bilmiyorum, Konuşmacı. Galaksideki insan yerleşimli her gezegenin kaydını içerdiğini —bir bilgisayarın iddia etmesi ne kadar mümkünse— iddia ediyor.”

“Ona yüklenenden daha fazla bilgiye sahip olamaz ve ona bilgi yükleyenler, aslında durum tam tersiyken, böylesi tüm gezegen kayıtlarının ellerinde olduğunu düşünmüşlerse, o takdirde bilgisayar aynı yanlış algılama içinde çabalar durur. Doğru mu?”

“Kesinlikle, Konuşmacı.”

“Sayşel’de araştırma yaptın mı ?”

Compor sıkıntıyla, “Konuşmacı,” dedi, “Sayşel’de Gaia’dan bahseden insanlar var, ama söyledikleri değersiz. Açıkçası kör inanç. Anlattıkları hikâye, Gaia’nın, Katır’ı bile uzakta tutan güçlü bir dünya olduğu.”

Heyecanını bastıran Gendibal, “Gerçekten de söyledikleri bu mu?” diye sordu. “Kör inanç olduğuna o kadar mı emindin ki, hiçbir ayrıntıyı sormadın?”

“Hayır, Konuşmacı. Bir sürü şey sordum, ama size biraz önce anlattığım herkesin söyleyebileceği şeylerin tamamıdır. Konu hakkında uzun uzadıya laf edebiliyorlar, ama söylediklerinin özü size az önce ilettiklerimdir.”

Gendibal, “Görünüşe göre,” dedi, “Trevize da bunu duydu ve bununla bağlantılı bir nedenle —belki de büyük gücünü kullanmak için— Gaia’ya gidiyor. Belki bu büyük güçten ürktüğü için bu kadar temkinli davranıyor.”

“Bu kesinlikle olasıdır, Konuşmacı.”

“Yine de onu takip etmedin.”

“Gerçekten de Gaia’ya gittiğinden emin olacak kadar uzun süre takip ettim, Konuşmacı. Sonra da buraya, Gaia sisteminin dış bölümüne geri döndüm.”

“Niçin?”

“Üç nedeni var, Konuşmacı. Birincisi, gelmek üzereydiniz ve sizi en azından yarı yolda karşılamak ve emrettiğiniz üzere, sizi en kısa zamanda gemime almak istedim. Gemimin üstünde bir hiper-izleyici bulunduğundan, Terminus’un kuşkusunu uyandırmadan Trevize ve Pelorat’tan çok fazla uzaklaşamazdım, ama buraya kadar gelmeyi göze alabileceğime karar verdim. İkincisi, Trevize’ın Gaia’ya çok yavaş yaklaştığı açık hale gelince, size doğru yaklaşmak ve özellikle de siz onu gezegenin kendisinde takip etmek ve oluşabilecek her acil durumla başa çıkabilmek konusunda benden çok daha yetkin olduğunuzdan dolayı, olaylar bizi aşmadan önce karşılaşmamızı çabuklaştırmak için yeterli zamanım olacağı yargısına vardım.”

“Çok doğru. Ya üçüncü neden?”

“Son iletişimimizden bu yana, Konuşmacı, beklemediğim ve anlamadığım bir şey oldu. Bundan ötürü karşılaşmamızı, cesaret edebildiğim kadar çabuklaştırmamın —yine bu nedenle de— daha iyi olacağını hissettim.

“Bu beklemediğin ve anlamadığın olay neymiş?”

“Vakıf filosu gemileri Sayşel sınırlarına yaklaşıyor. Bilgisayarım bu veriyi Sayşel haber yayınlarından elde etti. Filotillada en az beş gelişmiş gemi var ve bunlar Sayşel’i ezmeye yeterli güce sahip.”

Böyle bir eylemi beklemediğini —ve anlamadığını— göstermek demek olacağından Gendibal hemen yanıt vermedi. Böylece bir an sonra aldırmaz bir biçimde, “Bunun, Trevize’ın Gaia’ya doğru gitmesiyle bir ilgisi olduğunu düşünüyor musun?” diye sordu.

“Kesinlikle hemen sonra oldu ve eğer B, A’yı izliyorsa, bu durumda A’nın B’nin nedeni olduğu yolunda en azından bir olasılık var demektir.”

Gendibal, “Eh, o zaman, hepimiz Gaia’da kesişeceğiz gibi görünüyor: Trevize, ben ve Birinci Vakıf. Hadi, Compor, doğru davranmışsın,” dedi. “İşte yapacaklarımız: İlk önce bu bilgisayarın nasıl çalıştığını ve bununla geminin nasıl yönetildiğini bana göstereceksin. Bunun fazla zaman almayacağından eminim.

“Ardından onu nasıl kullanacağını kafana sokacağımdan, benim gemime geçeceksin. Gemiye manevra yaptırmakta zorluk çekmeyeceksin, ancak onu gerçekten de (hiç kuşkusuz, görünüşünden de tahmin ettiğin gibi) ilkel bulacağını söylemeliyim. Bir kere geminin denetimini eline aldıktan sonra orada kalacaksın ve beni bekleyeceksin.”

“Ne kadar süreyle, Konuşmacı?”

“Ben sana gelene kadar. Malzeme sıkıntısına gireceğin kadar uzun zaman kalacağımı sanmıyorum, ama gereğinden fazla gecikirsem, Sayşel Birliği’nin meskûn bir gezegenine gidebilir ve orada bekleyebilirsin. Nerede olursan ol, ben seni bulurum.”

“Nasıl isterseniz, Konuşmacı.”

“Ayrıca da korkma. Bu gizemli Gaia ile ve gerekirse, Vakıf’ın beş gemisiyle de başa çıkabilirim.”

4

Littoral Thoobing, yedi yıldır, Vakıf’ın Sayşel’deki elçisiydi. Konumundan epey hoşnuttu.

Uzun boylu ve bayağı şişman olan elçi, hem Vakıf hem de Sayşel’de hakim modanın sinekkaydı tıraşlı gezmek olduğu bu günlerde, kalın, kumral bir bıyık bırakmıştı.

Ancak elli dört yaşında olduğu halde yüzünde derin izler ve tepeden bakan bir küstahlık ifadesi vardı. İşine duyduğu heves hemen fark edilmiyordu.

Yine de yaptığı iş hoşuna giderdi. Onu Terminus siyasetinin kargaşasından uzak tutuyor —ki bunu takdir etmekteydi— ona bir Sayşel sultanı gibi yaşama şansını ve eşi ile kızının bağımlısı oldukları bir tarzda yaşamalarına destek olma fırsatını veriyordu. Rahatının bozulmasını istemezdi.

Öte yandan Liono Kodell’den, belki Kodell de daha küçük, daha kısa ve aklarla daha bezeli bir bıyık bıraktığı için hoşlanmazdı. Eski günlerde önde gelenler arasında bıyık bırakan bir tek onlar olmuştu ve bu konu aralarında bir yarışmaya dönüşmüştü. Artık yarışma falan kalmadı, Kodell’in bıyığı sefil duruyor, diye düşündü Thoobing.

Kodell Güvenlik Şefi olduğunda, Thoobing hâlâ Terminus’ta, Belediye Başkanlığı yarışında Harla Branno’ya kafa tutmayı düşlemekteydi. Sonra elçilik bünyesine alınmış ve yarış dışına çıkmıştı. Branno bu manevrayı, elbette kendi çıkarını kollamak için yapmıştı, ama sonunda Thoobing iyi niyeti için ona borçlu kalmıştı.

Ama kendini her nedense Kodell’e borçlu hissetmiyordu. Belki de boğazınızın nasıl kesileceğine karar verdikten sonra bile korumaya devam ettiği o sarsılmaz neşesinden —her zaman öylesine dostça birisi olmasından— ötürü ona tahammül edemiyordu.

Şimdi de üst uzay görüntüsü halinde her zamanki gibi neşeli ve dost canlısı duruyordu karşısında. Bedeni elbette Terminus’taydı ve bu da Thoobing’i herhangi bir misafirperverlik gösterisine girmekten kurtarıyordu.

“Kodell,” dedi. “Şu gemilerin geri çekilmesini istiyorum.”

Kodell’in yüzünde güller açtı. “Ben de, ama yaşlı hanımefendi kararını vermiş.”

“Şu ya da bu konuda kararını değiştirmeye ikna ettiğini biliriz.”

“Arada sırada, belki. İkna edilmek istediği zaman. Bu sefer böyle bir şey istemiyor. Thoobing, görevini yap. Sayşel’in sakin kalmasını sağla.”

“Ben Sayşel’i düşünmüyorum, Kodell. Vakıf’ı düşünüyorum.”

“Hepimiz aynı şeyi düşünüyoruz.”

“Kodell, lafı döndürme. Beni dinlemeni istiyorum.”

“Seve seve, ama Terminus’ta hareketli günler yaşanıyor ve seni sonsuza kadar dinleyemem.”

“Vakıf’ın yok olması olasılığını tartışırken elimden geldiğince kısa keseceğim. Bu üst uzay hattı dinlenmiyorsa, açık konuşmak isterim.”

“Dinlenmiyor.”

“O zaman bırak devam edeyim. Birkaç gün önce Golan Trevize’den bir mesaj aldım. Kendi siyasi geçmişimden, Ulaşım Komiseri bir Trevize hatırlıyorum.”

Kodell, “Genç adamın amcası,” dedi.

“Ah, demek bana mesaj gönderen Trevize’ı tanıyorsun. O zamandan beri topladığım bilgiye göre, bir Seldon krizinin başarıyla çözülmesinden sonra tutuklanan ve sürgüne gönderilen bir Encümen üyesiymiş.”

“Tamamıyla doğru.”

“Buna inanmıyorum.”

“İnanmadığın tarafı ne?”

“Sürgüne gönderildiği.”

“Neden olmasın?”

Thoobing, “Tarihte ne zaman bir Vakıf yurttaşı sürgüne gönderilmiş?” diye sordu. “Tutuklanmıştır ya da tutuklanmamıştır. Tutuklanmışsa, yargılanmış veya yaıgılanmamıştır. Yargılanmışsa, hüküm giyer ya da masum bulunur. Hüküm giyerse, para cezası alır, tenzil edilir, gözden düşer, hapsedilir ya da idam edilir. Kimse sürgüne gönderilmez.”

“Her zaman bir ilk vardır.”

“Saçma. Gelişmiş bir donanma gemisinde mi? Trevize’ın, senin yaşlı cadı hesabına özel bir görevle gönderildiğini bir ahmak bile anlayabilir. Kimi aldatabileceğini sanıyor?”

“Neymiş bu görev?”

“Anlaşıldığı kadarıyla Gaia gezegenini bulmak.”

Kodell neşesinin bir kısmını kaybetti. Bakışlarına alışılmadık bir sertlik geldi. “Açıklamalarıma inanmak için aşırı bir istek duymadığınızı biliyorum, Bay Elçi,” dedi, “ama bu vakada bana inanmanız için özel ricada bulunacağım. Ne Bayan Başkan ne de ben, Trevize sürgüne gönderildiği sırada Gaia’yı asla duymamıştık. Gaia’dan ilk defa önceki gün haberimiz oldu. Buna inanıyorsanız konuşmamız devam edebilir.”

“Bunu yapmak zor olsa da kötümserliğe olan eğilimimi bunu kabul edecek kadar uzun süre askıya alacağım, Müdür Bey.”

“Bu tamamen doğru, Bay Elçi ve eğer birdenbire açıklamama resmi bir hava verdiysem, bunun nedeni bu iş bittiğinde yanıt bekleyen sorularla karşılaşacak ve bu fırsatı pek hoşnutluk verici bulmayacak olmanızdandır. Gaia sizin için tanıdık bir dünyaymış gibi konuşuyorsunuz. Bizim bilmediğimiz bir şeyi nasıl olup da siz bilebiliyorsunuz? Atandığınız siyasal birim hakkında bildiğiniz her şeyi bizimle paylaşmanızı sağlamak göreviniz değil mi?”

Thoobing usulca, “Gaia, Sayşel Birliği’nin bir parçası değil,” dedi. “Aslında, büyük olasılıkla zaten yok. Sayşel’in batıl inançlı alt sınıflarının Gaia hakkında anlattıkları tüm masalları Terminus’a aktarmam mı gerekiyor? Bunlardan bazıları Gaia’nın üst uzayda olduğunu söylüyor. Başkalarına göre, Sayşel’i doğaüstü yollardan koruyan bir dünyaymış. Daha başkaları ise, Katır’ı galaksiye salan gezegen olduğunu öne sürüyor. Sayşel hükûmetine Trevize’ın Gaia’yı bulmak üzere ve Vakıf Donanmasından beş gelişkin geminin onu arayışında desteklemek için gönderildiğini anlatmayı planlıyorsanız, hiçbir zaman size inanmazlar. Halk Gaia hakkındaki peri masallarına inanabilir, ama hükûmet inanmaz ve Vakıf’ın inandığına da ikna olmayacaklardır. Sayşel’in Vakıf Federasyonu’na katılmaya zorlanmak istendiğini düşüneceklerdir.”

“Ya biz bunu planlıyorsak?”

“Ölümcül olacaktır. Kodell, beş yüzyıllık Vakıf tarihinde, ne zaman fetih amacıyla savaştık? Kendimizi istiladan korumak için savaşlar yaptık ve bir kere başarısız kaldık, ama hiçbir savaş, alanımızın genişlemesiyle sonuçlanmadı. Federasyon’a katılımlar barışçıl antlaşmalar yoluyla oldu. Bize katılmakta yarar görenler geldi.”

“Sayşel’in katılmakta yarar görmesi mümkün değil mi?”

“Gemilerimiz onların sınırlarındayken bunu asla yapmazlar. Onları geri çekin.”

“Bu yapılamaz.”

“Kodell, Sayşel Vakıf Federasyonu’nun yardımseverliği için müthiş bir reklam. Bizim topraklarımızla neredeyse sarmalanmış durumda, son derece savunmasız bir konumda ve yine de şimdiye kadar güvendeydi, kendi yolunu takip etti, Vakıf karşıtı dış politikasını bile serbestçe sürdürebildi. Galaksiye kimseyi zorlamadığımızı, herkese dostluk elimizi uzattığımızı daha iyi nasıl gösterebiliriz? Sayşel’i işgal edersek, özünde zaten bizim olanı almış olacağız. Sonuçta, ekonomik açıdan —suskunlukla geçiştiriliyor olsa da— hakimiyetimiz altında. Ama askeri güçle ele geçirirsek, tüm galaksiye yayılıma hale geldiğimizi ilan etmiş olacağız.”

“Ya size gerçekte sadece Gaia ile ilgilendiğimizi söylersem?”

“Bu söze Sayşel Birliği’nin yapacağından daha çok inanmam. Bu adam, Trevize, bana Gaia’ya doğru yola çıktığı haberini gönderdi ve benden bu haberi Terminus’a iletmemi istedi. Mantığım karşı çıksa da zorunlu olduğum için bunu yaptım ve neredeyse üst uzay hattı kesilmeden Vakıf Donanması harekete geçti. Sayşel uzayına girmeden, Gaia’ya nasıl erişeceksiniz?”

“Aziz Thoobing, ağzınızdan çıkanı kulağınız duymuyor. Bana daha birkaç dakika önce, o da eğer varsa, Gaia’nın Sayşel Birliği’nin bir parçası olmadığını söylemediniz mi? Üst uzayın herkes için açık olduğunu ve hiçbir dünyanın sınırlarına girmediğini bildiğinizi varsayıyorum. Tam şu sıralar gemilerimizin bulunduğu Vakıf alanından, üst uzaydan geçerek Gaia alanına gider ve bu arada Sayşel alanının bir tek santimetre küpünü bile işgal etmezsek, Sayşel nasıl şikayette bulunabilir?”

“Kodell, Sayşel olayları böyle yorumlamayacaktır. Gaia, eğer varsa, siyasal bir parçası değilse bile, her tarafından Sayşel Birliği’nce çevrelenmiş durumda ve düşman gemileri söz konusu olduğunda, bu çeşit ceplerin onları kuşatan alanın gerçek parçaları sayıldıklarına dair örnekler var.”

“Bizimkiler düşman gemisi değil. Biz Sayşel’le barış halindeyiz.”

“Size Sayşel’in savaş ilan edebileceğini söylüyorum. Böyle bir savaşı askeri üstünlükle kazanmayı umamazlar, ama gerçek şu ki, savaş galaksinin her yanında Vakıf karşıtı bir eylem dalgasını tetikleyecektir. Vakıf’ın yeni yayılıma politikası bize karşı bağlaşmaların büyümesini teşvik edecektir. Federasyon’un bazı üyeleri bizimle olan bağlarını gözden geçirmeye başlayacaktır. Savaşı iç karışıklık nedeniyle bal gibi de kaybedebiliriz ve bu durumda Vakıf’a o denli iyi hizmet etmiş büyüme sürecini kesinlikle tersine çeviririz.”

Kodell kayıtsızca, “Hadi, Thoobing yapma,” dedi. “Beş yüzyıl hiçbir şeymiş, hâlâ Salvor Hardin’in zamanında Anacreon mini krallığıyla savaşıyormuşuz gibi konuşuyorsun. Galaksi İmparatorluğu’nun haşmetinin en tepesinde olduğundan çok daha güçlüyüz. Gemilerimizden bir filo tüm Galaksi Donanması’nı yenebilir, galaksinin her sektörünü işgal edebilir ve savaştığının farkına bile varmaz.”

“Biz Galaksi İmparatorluğu’yla savaşmıyoruz. Kendi zamanımızın gezegen ve sektörleriyle mücadele ediyoruz.”

“Ki onlar da bizim kadar ileri değil. Artık bütün galaksiyi toparlayabiliriz.”

“Seldon Planı’na göre, bunu beş yüz yıl daha yapamayız.”

“Seldon Planı teknolojik ilerlemenin hızını küçümsüyor. Bunu şimdi yapabiliriz! Anla beni, şimdi yapacağımızı ya da yapmak zorunda olduğumuzu bile söylemiyorum. Sadece şimdi yapabileceğimizi söylüyorum.”

“Kodell, bütün yaşamını Terminus’ta geçirdin. Galaksiyi bilmiyorsun. Donanmamız ve teknolojimiz diğer dünyaların silahlı kuvvetlerini yenilgiye uğratabilir, ama yine de isyan halindeki kin dolu bir galaksinin tümünü idare edemeyiz ve zorla ele geçirmeye kalkarsak, olacak olan da bu. Gemileri geri çekin!”

“Bu yapılamaz, Thoobing. Bir düşünsene… Ya Gaia sadece bir efsane değilse.”

Thoobing, diğerinin yüzünü aklından geçenleri okumaya çok istekliymiş gibi tarayarak duraksadı. “Üst uzayda bir dünyanın olması efsane değil mi?”

“Üst uzayda bir dünya kör inançtır, ama kör inançlar bile kırıntı bir gerçeğin etrafına kurulabilir. Sürgün edilen bu adam, Trevize, ondan gerçek bir gezegenmişçesine söz ediyor. Ya haklıysa?”

“Saçma. Buna inanmam.”

“Hayır mı? Buna bir an için inan. Katır’a ve Vakıf’a karşı Sayşel’e güvenlik sağlayan gerçek bir dünya.”

“Ama kendi kendini yalanlıyorsun. Gaia, Sayşelliler’i Vakıf’tan nasıl koruyabilir? Sayşel’e karşı gemiler göndermiyor muyuz?”

“Ona değil, en iyi ve eksiksiz galaksi haritalarının bilgisayar verilerinin dışında kalmayı bile becerecek kadar gizemli olan Gaia’ya karşı… dikkatten kaçmak için o kadar özen gösteriyor ki, gerçek uzayda yer alırken komşularını üst uzayda olduğuna inandırıyor.”

“Bu durumda en üst dereceden olağanüstü bir dünya olmalı, çünkü zihinleri yönlendirmeyi becerebilmek zorunda.”

“Sen az önce Katır’ı galaksinin üzerine Gaia’nın saldığını anlatan bir Sayşel öyküsünden bahsetmemiş miydin? Katır zihinleri etkileyemez miydi?”

“O halde, Gaia bir Katırlar dünyası olmalı.”

“Olmadığına emin misin?”

“Bu durumda, neden yeniden doğmuş bir İkinci Vakıf’ın dünyası olmasın?”

“Gerçekten de, neden olmasın? Araştırılması gerekmez mi?”

Thoobing tavrını yumuşattı. Son cümlelerde yüzüne hor gören bir gülümseme yerleşmişti, ama şimdi başını önüne eğiyor ve aşağıdan alıyordu. “Ciddiysen böylesi bir araştırma tehlikeli olmaz mı?”

“Öyle mi?”

“Mantıklı yanıtların olmadığı için sorularıma sorularla karşılık veriyorsun. Gemiler Katır benzerlerine ya da İkinci Vakıflılar’a karşı ne işe yarar? Aslında eğer gerçeklerse, sizi tuzağa çekmekte olmaları muhtemel değil mi? Bak, bana Seldon Planı ancak yarı yola erişmiş olsa bile, Vakıf’ın imparatorluğu şimdi kurabileceğini söyledin ve ben de sana çok ileriye gittiğiniz ve Plan’ın anlaşılmaz taraflarının sizi zorla yavaşlatabileceği uyarısını yaptım. Belki de, Gaia varsa ve senin olduğunu söylediğin şeyse, tüm bunlar bu yavaşlamayı hazırlamaya yönelik bir kumpastır. Kısa bir süre sonra zoraki yapmak zorunda kalacağınız şeyi, şimdi gönüllü yapın. Berbat bir felaket tarafından mecbur bırakılacağınızı, şimdi barışçıl biçimde ve kan dökmeden gerçekleştirin. Gemileri geri çekin.”

“Bu olanaksız. Aslında, Thoobing, Başkan Branno’nun kendisi gemilere katılmayı planlıyor ve keşif gemileri, üst uzaydan geçerek Gaia’nın olduğu varsayılan alana şimdiden gittiler bile.”

Thoobing’in gözleri yuvalarından fırladı. “Sana söylüyorum, kesinlikle savaş çıkacak.”

“Elçi sensin. Bunu önle. Sayşelliler’e ne güvence istiyorlarsa ver. Tarafımızdan her türlü kötü niyeti inkâr et. Zorunlu kalırsan, sessiz kalmalarının ve Gaia’nın bizi yok etmesini beklemelerinin, onları kazançlı kılacağını söyle. İstediğin her şeyi söyle, ama onları sakin tut.”

Durdu ve Thoobing’in taşlaşmış ifadesine baktı. “Gerçekten, hepsi bu. Bildiğim kadarıyla, hiçbir Vakıf gemisi Sayşel Birliği’nin hiçbir dünyasına inmeyecek ya da Birlik’in bir parçası olan gerçek uzaya hiçbir noktada girmeyecek. Buna karşılık, Birlik alanı dışında —ve bunun sonucu olarak Vakıf alanında— bize meydan okumaya kalkışacak her Sayşel gemisi tez elden toza dönüştürülecek. Bunu da iyice anlamalarını sağla ve Sayşelliler’i sakin tut. Başarısız kalırsan, tam bir hesap vermek üzere sorumlu tutulacaksın. Şimdiye kadar kolay bir görevin vardı, Thoobing, ama zor zamanlar yaşayacaksın ve gelecek birkaç hafta her şeyi belirleyecek. Bizi düş kırıklığına uğratırsan, galakside hiçbir yer senin için güvenli olmaz.”

Temas kesilir ve görüntü kaybolurken, Kodell’in yüzünde ne neşe, ne de dostluk kalmıştı.

Thoobing onun az önce bulunduğu yere ağzı açık bakakaldı.

5

Golan Trevize, düşünme yetisinin durumunu dokunarak değerlendirmeye çalışırcasına çekiştirdi saçlarını. “Zihnin ne alemde?” diye sordu Pelorat’a ansızın.

Pelorat şaşkınlıkla, “Zihnim mi?” dedi.

“Evet. Burada kapana kısıldık… gemimiz dış güçlerin denetiminde ve hakkında hiçbir şey bilmediğimiz bir dünyaya doğru durmadan çekilmekteyiz. Telaşlı mısın?”

Pelorat’ın uzun suratı belirgin bir hüznü dışa vurdu. “Hayır,” dedi. “Kendimi neşeli hissetmiyorum. Biraz kaygılıyım, ama paniğe kapılmadım.”

“Ben de öyle. Bu garip değil mi? Neden olduğumuzdan daha tedirgin değiliz?”

“Bu beklediğimiz bir şeydi, Golan. Bunun gibi bir şey.”

Trevize uzay istasyonunu göstermeye devam eden ekrana döndü. İstasyon şimdi daha büyümüştü, demek ki yaklaşmışlardı.

Tasarım bakımından pek etkileyici bir uzay istasyonu gibi durmuyordu. Üstün bir bilimi yansıtan herhangi bir tarafı yoktu. Aslında bir parça ilkel görünüyordu. Yine de gemiyi pençesine almıştı.

“Çok çözümsel davranıyorum, Janov.” dedi. “Güzel! Bir korkak olmadığımı ve baskı altında doğru davranabildiğimi düşünmekten hoşlanırım ve kendimi övmeye de meyilliyimdir. Herkes öyledir. Aşağı yukarı zıplıyor ve biraz terliyor olmalıydım. Bir şeyler bekliyor olabilirdik, ama bu aciz olduğumuz ve öldürülebileceğimiz gerçeğini değiştirmiyor.”

Pelorat, “Ben öyle düşünmüyorum, Golan,” dedi. “Gaialılar gemiyi uzaktan ele geçirebiliyorlarsa, bizi de uzaktan öldüremezler mi? Sana diyorum. Sanırım bizi sakinleştirdiler.”

“Niçin?”

“Zihinlerimizi iyi durumda tutmak için, sanırım. Bizi sorgulamak istemeleri mümkün. Eninde sonunda bizi öldürebilirler.”

“Bizi sorgulamayı isteyecek kadar mantıklılarsa, iyi bir neden olmadan bizi öldürmeyecek kadar da mantıklı olabilirler.”

Trevize iskemlesinde (en azından iskemle geriye yatabiliyordu, işlevini iptal etmemişlerdi) geriye yaslandı ve ayaklarını bilgisayarla temas kurmak için ellerini dayadığı sıraya koydu. “İyi bir neden uyduracak kadar becerikli de olabilirler. Her şeye rağmen, eğer zihinlerimize dokunmuşlarsa bile pek fazla bir şey yapmamışlar. Mesela, Katır olsaydı, bizi gitmeye —coşkun, neşeli, dokularımızın her bir lifi buraya geldiğimiz için ağlayarak gitmeye— hevesli hale getirirdi.” Uzay istasyonunu işaret etti. “Sen de böyle mi hissediyorsun, Janov?”

“Kesinlikle hayır.”

“Görüyorsun ya hâlâ soğukkanlı ve analitik bir mantıkla düşünebilecek durumdayım. Çok tuhaf! Yoksa farkı ayırt edebilir miyim? Paniğe mi kapıldım, çılgın ve tutarsız mıyım ve salt soğukkanlı, analitik mantıkla düşünebildiğim sanrısı mı yaşıyorum?”

Pelorat omuz silkti. “Bana aklın başında görünüyorsun. Belki ben de senin kadar çılgınım ve aynı sanrıyı yaşıyorum, ama bu tür bir tez bizi bir yere götürmez. Tüm insanlık ortak bir karmaşada yaşarken, ortak bir çılgınlığı paylaşabilir ve ortak bir yanılsamaya gömülebilir. Bunun tersi kanıtlanamaz, ama duyularımıza güvenmekten başka çaremiz yok.” Sonra aniden, “Aslında, ben de biraz mantık yürütmekteyim,” dedi.

“Evet?”

“Eh, Gaia’dan bir Katırlar dünyası ya da yeniden doğmuş İkinci Vakıf olarak söz ettik. Her ikisinden de daha mantıklı üçüncü bir seçeneğin daha var olabileceği hiç aklına geldi mi?”

“Hangi üçüncü seçenek?”

Pelorat’ın gözleri, kendi içine kapanıp düşüncelerini toparlıyormuş gibi duruyordu. Trevize’a bakmadı, sesi alçak ve dalgındı. “Önümüzde Gaia var, belirsiz bir zaman süresi boyunca tam bir yalıtımı sürdürmek için elinden geleni esirgememiş bir dünya. Başka hiçbir dünyayla —Sayşel Birliği’nin yakın dünyalarıyla bile— temas kurmayı hiçbir biçimde denememiş. Filoları yok ettikleri hikâyesi doğruysa, bazı açılardan ileri bir bilime sahip ve şimdi bizi denetleme yetileri kuşkusuz bunu kanıtlıyor, ama yine de güçlerini yaymak için bir girişimde bulunmamışlar. Sadece yalnız bırakılmayı istemişler.”

Trevize gözlerini kıstı. “Öyleyse?”

“Bunların hepsi de çok insanlık dışı. Uzaydaki insanoğlunun yirmi bin yılı aşan tarihi kesintisiz bir yayılma ve yayılma denemesi hikâyesidir. Yerleşilebilecek neredeyse her gezegene yerleşildi. Hemen hemen her gezegen, bu süreçte çekişmeye girdi ve hemen hemen her gezegen o ya da bu zamanda komşularını itip kaktı. Gaia, bu açıdan o kadar insanlık dışıysa, bunun nedeni gerçekten de insan olmaması olabilir.”

Trevize başını salladı. “Olanaksız.”

Pelorat heyecanla, “Neden olanaksız?” dedi. “İnsan ırkının galakside evrimleşmiş tek zekâ olmasının nasıl bir bulmaca olduğunu anlatmıştım. Öyle değilse ne olur? İnsana özgü yayılmacı güdüden yoksun bir gezegende farklı bir canlı türü daha olamaz mı? Aslında,” Pelorat daha da heyecanlandı, “galakside bir milyon zekâ varsa, ama sadece biri —yani biz— yayılımcıysa? Diğerleri oldukları yerde saklı, dikkat çekmeden kalır.”

Trevize, “Gülünç!” dedi. “Onlarla karşılaşırdık. Dünyalarına inerdik. Her tip ve aşamada teknolojileri olurdu ve çoğu da bizi durduramazdı. Ama hiçbiriyle asla karşılaşmadık. Uzay aşkına! İnsan olmayan bir uygarlığın yıkıntıları ya da kalıntılarıyla bile karşılaşmadık, değil mi? Tarihçi olan sensin, bana sen anlat. Karşılaştık mı?”

Pelorat kafasını salladı. “Karşılaşmadık. Ama, Golan, bir tane olabilir! Bu bir tane!”

“Buna inanmıyorum. İsminin eski bir dilde karşılığı olan Gaia olduğunu söylüyorsun. Bu nasıl insandışı olabilir.”

“‘Gaia’ adı gezegene insanlar tarafından verilmiş… ve kim bilir neden? Eski bir dünyaya benzerliği rastlantısal olabilir. Şöyle düşün, az önce ayrıntıya girerek anlattığın Gaia’ya ayartılarak getirildiğimiz gerçeği ve şimdi de irademize karşın ona çekilmekte olduğumuz, Gaialılar’ın insan olmadıkları yönünde bir kanıttır.”

“Neden? Bunun insan olmamakla ne alakası var?”

“Bizi —insanları— merak ediyorlar.”

Trevize, “Janov, sen delisin,” dedi. “Binlerce yıldır galakside insanlarla çevrilmiş olarak yaşıyorlar. Niçin onları tam da şimdi merak etsinler? Neden uzun zaman önce değil? Ayrıca zamanı şimdiyse, niçin biz? İnsanları ve insan kültürünü incelemek istiyorlarsa, niçin Sayşel dünyalarını seçmediler? Neden onca yoldan Terminus’taki bizlere eriştiler?”

“Vakıf’la ilgileniyor olabilirler.”

Trevize şiddetle, “Saçma,” dedi. “Janov, sen bir insandışı zekâ istiyorsun ve bir tane de bulacaksın. Tam şu anda insan olmayan canlılarla karşılaşacağını düşünürsen, esir düşmekten, aciz kalmaktan, hatta öldürülmekten —sana merakını gidermek için biraz zaman tanırlarsa— endişe etmeyeceğin aklıma geldi.”

Pelorat, içerlemiş bir hayır kekelemeye başladı, sonra durdu, derin bir iç çekti. “Eh, haklı olabilirsin, Golan,” dedi. “Ama yine de inancıma bir süre bağlı kalacağım. Kimin haklı olduğunu görmek için çok uzun süre beklemek zorunda kalacağımızı zannetmem. Bak!”

Ekranı işaret etti. Tartışma sırasında heyecana kapılan Trevize ekrana sırtını dönmüştü. “Bu da nesi?” dedi.

“İstasyondan kalkan bir gemi değil mi?”

Trevize gönülsüzce, “Bir şey,” diye kabul etti. “Henüz ayrıntılarını seçemiyorum ve görüntüyü de daha fazla büyütemem. Büyütme zaten maksimumda.” Bir süre sonra, “Bize yaklaşır gibi görünüyor ve bir gemi olduğunu sanıyorum,” dedi. “Bahse girmemiz gerekir mi?”

“Ne çeşit bir bahis?”

Trevize şeytanca, “Terminus’a geri dönebilirsek, kendimize ve davet etmek isteyeceğimiz mesela en fazla dört konuğa ziyafet çekelim. Bize yaklaşan gemi insan olmayan canlılar taşıyorsa ben, insan taşıyorsa sen ısmarlarsın.”

Pelorat, “Kabul,” dedi.

Trevize, “Tamam o zaman,” dedi ve ayrıntıları ayırt etmeye çalışarak, herhangi bir ayrıntının gemideki canlıların insanlığını ya da insan olmadıklarını tüm şüphelerin ötesinde, mantıklı bir biçimde ele verip veremeyeceğini merak ederek ekrana dikkatle baktı.

6

Branno’nun kır saçları titizlikle yapılmıştı ve sakinliği göz önünde tutulduğunda, Başkanlık Sarayı’nda olduğu sanılabilirdi. Yaşamı süresince sadece ikinci kez derin uzaya çıktığına ilişkin hiçbir işaret göstermiyordu. (Birincisi, anne ve babasıyla Kalgan’a gittiği tur, zar zor hesaba dahil edilebilirdi. O sırada sadece üç yaşındaydı.)

Bitkin bir ciddiyetle Kodell’e, “Sonuçta, görüşünü belirtmek ve beni uyarmak Thoobing’in görevidir,” dedi. “Pekâlâ, beni uyardı. Bu yüzden ona kin tutmayacağım.”

Görüntüyle iletişim kurmanın psikolojik zorlukları yerine, onunla karşı karşıya görüşmek için Başkan’ın gemisine gelen Kodell, “Çok uzun zamandan beri bu görevde,” dedi. “Bir Sayşelli gibi düşünmeye başlamış.”

“Elçilik yapmanın derdi de budur, Liono. Bu iş bitene kadar bekleyelim, sonra ona uzun bir tatil veririz ve başka bir tarafta göreve yollarız. O yetenekli bir adam. Eninde sonunda Trevize’ın mesajını gecikmeden bize iletecek kadar kafası çalışıyor.”

Kodell hafifçe gülümsedi. “Evet, bana bunu kendine rağmen yaptığını söyledi. ‘Yapmak zorunda olduğum için yaptım,’ dedi. Gördüğünüz gibi, Bayan Başkan, Trevize, Sayşel Birliği uzayına girer girmez, onunla ilgili her bilgiyi bir an önce aktarmasını Elçi Thoobing’ten istediğim için, farklı düşünmesine karşın böyle davranmak zorunda kaldı.”

“Ya?” Başkan Branno adamın yüzünü daha iyi görebilmek için iskemlesinde döndü. “Peki bunu sana yaptıran nedir?”

“Aslında basit öngörü. Trevize son model bir Vakıf gemisini kullanmaktaydı ve Sayşelliler’in buna dikkat edecekleri belliydi. O diplomasiden anlamayan genç bir fırlama ve bunun da dikkatlerini çekeceği aşikârdı. Bu yüzden başı belaya girebilirdi ve bir Vakıflı’nın iyi bildiği bir şey varsa, o da galaksinin neresinde olursa olsun, başı derde girdiğinde en yakındaki Vakıf temsilcisinden yardım isteyebileceğidir. Kişisel olarak, Trevize’ın başının belaya girmesine aldırmam —büyümesine yardımcı olabilir ve bu da ona çok iyi gelir— ama siz onu bizim paratonerimiz olarak gönderdiniz ve ona çarpacak yıldırımların doğasını tahmin edebilmek isterim, bu nedenle en yakın Vakıf temsilcisinin onu gözaltında tutacağını garantiye almak istedim, hepsi bu.”

“Anlıyorum! Eh, Thoobing’in neden böyle gayretle tepki gösterdiğini şimdi kavradım. Ben de ona benzer bir uyarı göndermiştim. İkimizden de ayrı ayrı haber aldığını göz önünde tutarsak, birkaç Vakıf gemisinin yaklaşmasının, aslında olduğundan çok daha fazla anlam içerdiğini düşündüğü için, onu suçlamamız anlamsız olur. Liono, nasıl oldu da uyarıyı göndermeden önce konu hakkında bana danışmadın?”

Kodell soğuk bir tavırla, “Yaptığım her işte görüşlerinize başvursaydım, size başkanlık yapacak zaman kalmazdı,” dedi. “Ya siz nasıl oldu da niyetinizden beni haberdar etmediniz?”

Branno huysuzlanarak, “Her niyetimden sana söz etseydim, Liono,” dedi, “çok fazla şey bilirdin. Ama bu önemsiz bir konu, Thoobing’in tehlike uyarısı da öyle, Sayşelliler’in tutulabilecekleri galeyan da. Ben daha çok Trevize’la ilgileniyorum.”

“İzcilerimiz Compor’un yerini saptadı. Trevize’ı takip ediyor ve her ikisi de Gaia’ya doğru çok temkinli ilerlemekteler.”

“Bu izcilerin tam raporu elimde, Liono. Görünüşe göre, Trevize ve Compor’un her ikisi de Gaia’yı çok ciddiye alıyorlar.”

“Gaia ile ilgili boş inançlara herkes burun kıvırıyor, Bayan Başkan, ama herkes, yine de ya doğruysa, diye düşünüyor. Elçi Thoobing bile bu konuda bir parça rahatsız olmayı becerebildi. Sayşelliler açısından bu çok kurnazca bir politika olabilir. Bir çeşit koruyucu astar. Birileri gizemli ve güçlü bir dünyanın hikâyelerini yayıyorsa, insanlar sadece bu dünyadan değil, ama —Sayşel Birliği gibi— yakınındaki her yerden de uzak durabilir.”

“Katır’ın bu nedenle mi Sayşel’den uzak durduğunu düşünüyorsun?”

“Olasılıkla.”

“Bu dünyadan söz edildiğini duyduğumuza dair hiçbir kayıt ortada yokken, Vakıf’ın Sayşel’den elini Gaia yüzünden çektiğini düşünmüyorsundur kuşkusuz.”

“Arşivlerimizde Gaia’nın adının geçmediğini kabul ediyorum, ama Sayşel Birliği’ne karşı izlediğimiz ılımlılığın mantıklı başka bir açıklaması da bulunmuyor.”

“O halde, Thoobing’in aksi yöndeki görüşüne karşın, Sayşel hükûmetinin —bir parça bile olsa— Gaia’nın görkemi ve öldürücü doğasına inandığını umut edelim.”

“Nedenmiş?”

“Çünkü böyiesi bir durumda Sayşel Birliği, Gaia’ya doğru hareketimize itirazda bulunmayacaktır. Bu eyleme ne kadar içerlerlerse, Gaia’nın bizi yutmasına fırsat tanımak için izin vermeleri gerektiğine de kendilerini o kadar inandıracaklardır. Alacağımız dersin ibret verici olduğunu ve gelecekteki istilacılarca da hatırlanacağını düşüneceklerdir.”

“Ya bu inançlarında haklı çıkarlarsa, Başkan? Ya Gaia ölümcülse?”

Branno gülümsedi. “Sen de mi, yine de ya doğruysa düşüncesini öne sürüyorsun, Liono?”

“Tüm olasılıkları öne sürmek zorundayım, Sayın Başkan. Bu benim görevim.”

“Gaia ölümcülse, Trevize onlar tarafından yok edilecek. Bu da benim paratonerim olarak onun görevi. Compor’un da aynı yazgıyı paylaşacağını umuyorum.”

“Umuyorsunuz. Niçin?”

“Çünkü bu onları aşırı özgüvenli yapar ki, bunun da bize yararı dokunacaktır. Gücümüzü küçümseyecek ve başa çıkılması daha kolay olacaklardır.”

“Ama ya kendine aşırı güvenen biz isek?”

Branno kesin bir tavırla, “Değiliz,” dedi.

“Bu Gaialılar —her neyseler— bizim kavramlarımız dışında ve tehlikesini doğru tahmin edemeyeceğimiz bir şey olabilirler. Sayın Başkan, ben salt bu olasılığın bile göz önünde tutulmasını öneriyorum.”

“Gerçekten de mi? Neden aklına böyle bir fikir geldi, Liono?”

“Çünkü en kötü durumda, Gaia’nın İkinci Vakıf olduğunu hissettiğinizi düşünüyorum. Onların İkinci Vakıf olduklarını düşündüğünüzden kuşkulanıyorum. Ancak Sayşel’in İmparatorluk sultası altındayken bile ilginç bir tarihi var. Sadece Sayşel bir dereceye kadar özyönetime sahipti. Sadece Sayşel ‘Kötü İmparatorlar’ hükmü altında çıkartılan berbat vergilerden esirgendi. Kısacası Sayşel, İmparatorluk döneminde dahi, Gaia’nın korumasındaymış gibi görünüyor.”

“O halde?”

“Ama İkinci Vakıf, Hari Seldon tarafından bizim Vakıf’ımızla aynı zamanda var edildi. İkinci Vakıf, İmparatorluk döneminde yoktu… ama Gaia vardı. Gaia, bu nedenle İkinci Vakıf değil. Başka bir olasılıkla da daha kötü bir şey.”

“Bilinmeyenin karşısında dehşet duymaya niyetim yok, Liono. Sadece iki olası —maddi silahlar ve zihin silahları— tehlike kaynağı var ve biz ikisine karşı da hazırlıklıyız. Gemine geri dön ve gemileri Sayşel sınırında beklet. Bu gemi Gaia’ya tek başına gidecek, ama seninle sürekli temas halinde kalacak ve gerektiğinde tek sıçramayla yanına gelmenizi bekleyecek. Git, Liono ve şu kaygılı ifadeyi de suratından sil.”

“Son bir soru. Ne yaptığınızı bildiğinizden emin misiniz?”

Başkan Sertçe, “Eminim,” dedi. “Sayşel tarihini ben de inceledim ve Gaia’nın İkinci Vakıf olamayacağını ben de gördüm, ama sana anlattığım gibi, izcilerin tam raporunu elde ettim ve bundan da…”

“Evet?”

“Eh, İkinci Vakıf’ın nerede olduğunu biliyorum ve her ikisinin de icabına bakacağım, Liono. Önce Gaia’nın sonra da Trantor’un hesabını göreceğiz.”

17. KISIM

GAIA

1

Uzay istasyonundan kalkan geminin Uzak Yıldız’ın yakınlarına ulaşması saatler almıştı… Trevize için dayanılması çok güç saatlerdi bunlar.

Durum olağan olsaydı Trevize sinyal göndermeyi dener ve bir yanıt umardı. Bir yanıt gelmezse kaçardı.

Silahlı olmadığı ve yanıt da gelmediği için, beklemekten başka yapacak bir şey yoktu. Bilgisayar geminin dışına ilişkin verdiği hiçbir emre cevap vermiyordu.

En azından içerde her şey iyi çalışıyordu. Yaşam destek sistemleri mükemmel durumdaydı, bu sayede o ve Pelorat maddeten rahattı. Her nedense bunun bir yararı dokunmamıştı. Yaşam sürüp gidiyordu ve neler olacağına dair belirsizlik onları yıpratıyordu. Pelorat’ın sakin göründüğünü kızgınlıkla fark etti. Daha da kötüsü, Trevize hiç açlık hissetmezken, Pelorat açıldığında hızla kendiliğinden ısınan küçük bir kutu tavuk eti almıştı. Şimdi de onu yemekle meşguldü.

Trevize sinirli sinirli, “Uzay aşkına, Janov!” dedi. “Kötü kokuyor bu.”

Pelorat şaşaladı ve kutuyu kokladı. “Bence iyi kokuyor, Golan.”

Trevize başını salladı. “Bana aldırma. Sadece kafam bozuk. Ama bir çatal kullan. Parmakların bütün gün tavuk kokacak.”

Pelorat şaşkınlıkla parmaklarına baktı. “Affedersin! Fark etmedim. Başka bir şey düşünüyordum.”

Trevize iğneleyici bir tavırla, “Yaklaşan gemideki insandışı yaratıkların hangi tipten olduklarını tahmin etmek lütfunda bulunur muydunuz?” Pelorat’tan daha sinirli olmaktan utanıyordu. Elbette, o güne dek hiç çatışma yaşamamış olsa da bir donanma kıdemlisiydi, Pelorat ise sadece bir tarihçi. Yine de arkadaşı orada sakin duruyordu.

Pelorat, “Arz’dan farklı koşullar altında, evrimin ne yönde gelişeceğini hayal etmek olanaksız,” dedi. “Olasılıklar sonsuz olmayabilir, ama o kadar çok olacaklardır ki, aynı hesaba gelir. Buna karşın, anlamsızcasına şiddet tutkunu olmadıklarını ve bize uygarca davranacaklarını önceden söyleyebilirim. Bu gerçek olmasaydı, şimdiye kadar çoktan ölürdük.”

“En azından, hâlâ haklı olabilirsin, dostum Janov… hâlâ sakin kalabilirsin. Benim sinirlerim, bizi hangi yoldan sakinleştirmişlerse, onu zorlamaya başladı. Ayağa kalkıp volta atmak için olağanüstü bir arzu duyuyorum. Bu lanet olası gemi niye gelmedi?”

Pelorat, “Ben edilgen bir adamım, Golan,” dedi. “Yaşamımı yeni kayıtların gelmesini beklerken, eski üzerine eğilerek geçirdim. Beklemekten başka bir şey yapmadım. Sen bir eylem adamısın ve eylem olanaksız hale geldiğinde derin acı duyuyorsun.”

Trevize gerginliğinin bir kısmından kurtulduğunu hissetti. “Senin, sağduyunu küçümsemişim, Janov,” diye mırıldandı.

Pelorat, sakince, “Hayır, küçümsemiyorsun,” dedi, “ama saf bir öğretim üyesi bile kimi zaman yaşamdan ders çıkartabilir.”

“Öte yandan da en akıllı siyasetçi bile bazen bunu yapmakta başarısız kalabilir.”

“Ben bunu söylemedim, Golan.”

“Hayır, ben söyledim. Onun için bırak da etkin hale geleyim. Duyularım hâlâ işliyor. Bu arada, yaklaşan gemi fazlasıyla ilkel görünüyor.”

“Görünüyor mu?”

Trevize, “Eğer bu insandışı akıl ve ellerin ürünüyse, ilkelle insandışı olanı karıştırıyor olabiliriz.”

Yüzü hafifçe kızaran Pelorat, “Bunun insan olmayan canlıların yapımı olduğunu mu düşünüyorsun?” diye sordu.

“Bilemem. Ancak insan yapımının, kültürden kültüre çok farklılık gösterse de, bu farkın genlerin neden olacağı kadar büyüyebileceğinden kuşkuluyum.”

“Bu sadece senin tahminin. Bildiklerimiz sadece farklı kültürler. Değişik zeki türleri ve bunun sonucu olarak da insan yapımlarıyla aralarında ne kadar fark olabileceğini yargılayanlayız.”

“Balıklar, yunuslar, penguenler, kalamarlar —diğerlerinin Arz kökenli olduğunu varsayarsak— hatta Arz kökenli olmayan ambifleksler bile sıvı ortam içinde devinim sorununu aerodinamik şekil alarak çözmüşler, öyle ki görünüşleri genetik yapılarının ilk başta düşündüreceği kadar farklı değildir. Eşyalar için de aynı şey olabilir.”

Pelorat, “Kalamarın dokunaçları ve ambifleksin sarmal titreşkenleri,” diye karşı çıktı, “birbirinden ve yüzgeç, palet ve omurgalı bacaklarından son derece farklıdır. Eşyalar için de aynı durum geçerli olabilir.”

Trevize, “Her neyse,” dedi. “Kendimi daha iyi hissediyorum. Seninle gevezelik etmek sinirlerimi yatıştırdı, Janov. Başımızı ne tür bir belaya soktuğumuzu da yakında öğreneceğiz sanırım. Gemi bizimkine yanaşamaz; tek tip kenetlenme düzeneği işe yaramayacağından içinde ne varsa eski tarz bir kablo üzerinden bize gelecek —insandışılar tamamen başka bir sistem kullanmıyorlarsa eğer— ya da biz bu biçimde öbür gemiye geçmek zorunda kalacağız.”

“Gemi ne büyüklükte?”

“Geminin uzaklığını radarla hesaplamak için bizim bilgisayarı kullanamadıkça boyutunu da pek bilemeyiz.”

Bir kablo Uzak Yıldız’a doğru yılan gibi kıvrıldı.

Trevize, “Ya gemide bir insan var ya da insandışılar aynı aracı kullanıyor. Belki de kablo dışında hiçbir şey işe yaramıyordur,” dedi.

Pelorat, “Bir tüp ya da yatay merdiven kullanabilirler,” diye fikir yürüttü.

“Onlar esnek değildir. Öyle şeylerle temas kurmaya kalkmayı denemek çok daha karmaşık olur. Gücü ve esnekliği birleştiren bir şeye gereksinim duyarsın.”

Kablo tok bir çınlamayla Uzak Yıldız’a dokunurken, sağlam gövde (ve sonuçta içindeki hava) titremeye başladı. Diğer gemi ikisini ortak hıza getirmek için gerekli ayarlamaları yaparken alışılmış tıslama sesi duyuldu. Kablo iki gemiye göre de hareketsiz kalmıştı.

Diğer geminin gövdesinde kara bir nokta belirdi ve bir gözbebeği gibi açıldı.

Trevize homurdandı. “Yana kayan bir pano yerine genişleyen bir diyafram.”

“İnsandışı mı?”

“Sanırım, bu şart değil. Ama ilgi çekici.”

Bir şekil belirdi.

Pelorat bir an için dişlerini sıktı ve sonra hayal kırıklığı yansıtan bir sesle, “Çok kötü,” dedi. “Bu bir insan.”

Trevize sakince, “İlla da öyle olması şart değil,” diye söylendi. “Seçebildiğimiz sadece beş uzantısı olduğu. Bunlar baş, iki kol ve iki bacak olabilir, ama olmayabilir de. Bekle!”

“Ne?”

“Beklediğimden daha hızlı ve düzgün hareket ediyor. Ah!”

“Ne?”

“Bir çeşit itiş var. Anlayabildiğim kadarıyla roket değil, ama el yordamıyla da ilerlemiyor. Yine de insan olması kesin şart değil.”

Kablo üzerindeki şeklin hızlı devinimine rağmen uzun bir bekleyiş oldu, ama sonunda temasın gürültüsü duyuldu.

Trevize, “Her neyse içeriye geliyor,” dedi. “İçgüdüm içeri girdiği anda ona saldırmak yolundadır.” Yumruğunu salladı.

Pelorat, “Gevşesek iyi olur sanırım,” dedi. “Bizden daha kuvvetli olabilir. Zihinlerimizi denetleyebilir. Gemide kuşkusuz başkaları da vardır. Neyle karşılaşacağımızı daha iyi bilene kadar beklesek iyi ederiz.”

Trevize, “Sen her geçen dakika daha mantıklı olurken, ben daha da kötüleşiyorum,” dedi.

Hava kilidinin harekete geçtiğini duydular ve sonunda yabancı geminin içine girdi.

Pelorat, “Hemen hemen normal boyda,” diye mırıldandı. “Uzay elbisesi bir insana uyar.”

“Böylesi bir tasarımı hiç görmedim ve duymadım, ama bana insan üretimine çok ters düşmezmiş gibi geldi. Bir şey ifade etmiyor.”

Uzay elbiseli yabancı önlerinde durdu ve bir el sanki camdan yapılmış gibi sadece tek yönlü saydam olan yuvarlak kaska uzandı. İçinde hiçbir şey görünmüyordu.

El Trevize’ın seçemediği hızlı bir hareketle bir şeye dokundu. Kask hemen elbisenin geri kalanından ayrıldı. Yukarı yükseldi.

Ortaya çıkan yüz genç ve yadsınamaz güzellikteki bir kadına aitti.

2

Pelorat’ın ifadesiz suratı sersemlemiş olmanın bütün görünümlerine bürünmüştü. Kararsızca, “İnsan mısınız?” diye sordu.

Kadının kaşları kalktı ve dudakları büküldü. Yaptıklarından, yabancı bir dille karşılaşarak hiçbir şey anlamadı mı, yoksa anladı da soruya mı apışıp kaldığını çıkartmak olanaksızdı.

Eli hızla elbisesinin sol tarafına gitti ve giysisi menteşe takımıymış gibi tek parça halinde açıldı. Soyundu ve elbisesi bir an boş durumda asılı kaldı. Sonra neredeyse bir insandan çıkarcasına yavaş bir iç çekişle çöktü.

Artık daha da genç duruyordu. Giysileri bol ve yarı saydamdı. İçindeki küçük parçaların gölgeleri seçilebiliyordu. Dış cüppesi dizlerine kadar iniyordu.

Küçük göğüslü, dar belliydi, dolgun ve yuvarlak kalçaları vardı. Gölge halinde beliren baldırları kalıncaydı, ama bacakları ayak bileklerinde iyice inceliyordu. Omzuna inen saçları siyah, iri gözleri kahverengi ve dudakları dolgun ve asimetrikti.

Kendine baktı ve sonra dil anlayışına ilişkin soruyu bir çırpıda halletti. “İnsan gibi görünmüyor muyum?”

Galaktik standart dili, sanki telaffuzunun tam doğru olması için biraz uzatırcasına, biraz tereddütle konuşuyordu.

Pelorat kafasını salladı ve gülümseyerek, “Buna hayır diyemem,” dedi. “Çok insanca. Hem de zevk verecek kadar.”

Genç kadın onları daha yakından bir incelemeye davet eder gibi ellerini açtı. “Öyle umarım beyler. Bu vücut için ölen erkekler oldu.”

Pelorat, kendini de şaşırtan ince bir yanını keşfederek, “Ben bunun için yaşamayı tercih ederim,” dedi.

Kadın vakur bir duruşla, “Doğru seçim,” diye yanıtladı. “Bu vücuda bir kere kavuşunca, tüm iç çekişlerin nedeni zevk olur.”

Güldü ve Pelorat da ona katıldı.

Bu konuşma boyunca alnı kırış kırış kalan Trevize atıldı: “Kaç yaşındasınız?”

Kadın biraz büzülür gibi oldu. “Yirmi üç… beyler.”

“Niçin geldiniz? Burada bulunma amacınız ne?”

“Size Gaia’ya kadar refakat etmeye geldim.” Standart dile olan hakimiyeti biraz azalmış ve sesli harfleri yuvarlamaya başlamıştı. Gaia, Gayya gibi çıkıyordu.

“Bize refakat etmek için bir kız demek!”

Kız omuzlarını dikleştirdi ve birdenbire yetkili birinin havasını aldı. “Ben,” dedi, “bir başkası kadar, Gaia’yım. İstasyonda vardiya bendeydi.”

“Sizin vardiyanız mı? Oradaki tek kişi sen miydin?”

“Yetmez mi?” Gururla söylenmişti.

“İstasyon şimdi boş mu?”

“Ben onun içinde değilim beyler, ama boş da değil. O orada.”

“O mu? Neye atıfta bulunuyorsunuz?”

“İstasyona. O Gaia. Bana gereksinimi yok. Geminizi tutuyor.”

“O halde istasyonda sizin ne işiniz vardı?”

“Benim sıramdı.”

Pelorat, Trevize’ı yeniden yakalamış, ama öteye itilmişti. Bir daha denedi. Telaşla, fısıldamasına, “Golan,” dedi. “Ona bağırma. O sadece bir kız. Bırak bunu ben halledeyim.”

Trevize başını öfkeyle sallayarak karşı çıktı, ama Pelorat konuşmaya başlamıştı bile. “Adınız nedir, genç hanım?”

Kadının yüzü, yumuşak sese daha iyi tepki verircesine, ışıldadı. “Bliss,” dedi.

Pelorat, “Bliss mi?” diye tekrarladı. “Çok güzel bir isim. Kuşkusuz tamamı bu değil.”

“Elbette değil. Tek heceli olsa güzel olurdu. Her bölümde kopyalanır ve birbirimizi ayırt edemezdik, erkekler de yanlış beden uğruna ölürlerdi. Tam adım Blissnobiarella.

“Bu da pek uzun.”

“Ne? Yedi hece mi? Fazla değil. Adlarında on beş hece olan arkadaşlarım var ve asla takma ad denemezler. On beş yaşına bastığımdan beri bana Bliss adını taktılar. İnanmak zor ama annem beni ‘Nobby’ diye çağırır.”

Pelorat, “Galaktik standart dilde ‘Bliss’ ‘kendinden geçmek’ ya da ‘aşırı mutluluk’ anlamına gelir,” dedi.

“Gaia dilinde de öyle. Standarttan çok değişik değildir ve benim istediğim ‘kendinden geçme’ etkisi.”

“Benim adım Janov Pelorat.”

“Bunu biliyorum. Diğer beyefendi —bağırarak konuşan— Golan Trevize. Sayşel’den haberinizi aldık.”

Gözleri kısılan Trevize hemen lafa girdi: “Haberimizi nasıl aldınız?”

Bliss dönüp ona baktı ve son derece sakin bir sesle, “Ben almadım,” dedi. “Gaia aldı.”

Pelorat, “Bliss Hanım,” dedi, “ben ve ortağım bir dakikalığına yalnız konuşabilir miyiz?”

“Evet, tabii, ama biliyorsunuz, işimize bakmalıyız.”

“Fazla zaman almayacak.” Trevize’ın dirseğine yapıştı ve onu diğer odaya sürükledi.

Trevize fısıltı halinde, “Nedir tüm bunlar?” dedi. “Bizi buradan da duyabileceğine eminim. Kahrolası yaratık, herhalde beyinlerimizi de okuyordur.”

“Okusa da okumasa da, bir an için biraz ruhsal yalıtıma ihtiyacımız var. Bak, eski dostum, onu rahat bırak. Yapabileceğimiz hiçbir şey yok ve bunun acısını ondan çıkartman da anlamsız. O da bize bir şey yapamayacaktır herhalde. Sadece haberci bir kız. Aslında, gemide bulunduğu sürece, büyük olasılıkla güvendeyiz; gemiyi havaya uçurmayı düşünüyor olsalardı onu göndermezlerdi. Kabadayılık etmeye devam edersen, gemiyi —ve bizi— onu çektikten sonra yok edebilirler.”

Trevize aksi bir tavırla, “Aciz olmaktan hoşlanmıyorum,” dedi.

“Kim hoşlanır? Ama bir kabadayı gibi davranmak seni daha az aciz yapmaz. Sadece aciz bir kabadayı kılar. Ah, aziz dostum, seni böyle zorlamak istemiyorum, aşırı derecede eleştirel olduysam beni affetmelisin, ama kızın bir suçu yok.”

“Janov, en küçük kızın olacak kadar genç.”

Pelorat doğruldu. “İşte ona daha iyi davranmak için fazladan bir neden daha. Bu sözlerle neyi ima ettiğini de bilmiyorum.”

Trevize bir an düşündü, sonra yüzü aydınlandı. “Pekâlâ. Haklısın. Ben yanlış davrandım. Ancak, bir kız göndermeleri sinir bozucu. Mesela bir subay gönderebilirlerdi ve deyim yerindeyse, bize biraz değer verdikleri duygusu hissettirebilirlerdi. Ama sadece bir kız? Üstelik sorumluluğu Gaia’ya atmakta da ısrar ediyor.”

“Herhalde unvan olarak gezegenin adını alan bir hükümdarı kastediyor ya da gezegen meclisi demek istiyor olabilir. Bunu bulacağız, ama herhalde doğrudan sorgulayarak değil.”

Trevize, “Onun vücudu için erkekler ölmüş,” dedi. “Ha ha! Kalçaları çok büyük!”

Pelorat kibarca, “Kimse onun için ölmeni istemiyor, Golan,” dedi. “Hadi! Kendiyle dalga geçmesi için ona bir fırsat tanı. Ben kendi adıma onu iyi huylu ve eğlendirici buluyorum.”

Bliss’i bilgisayarın başında, ona dokunmaktan korkarmış gibi, ellerini arkasında birleştirip üstüne eğilmiş, bakar buldular.

Onlar alçak eşikten başlarını eğerek odaya girerken, kız başını kaldırıp baktı. “Bu şahane bir gemi,” dedi. “Gördüklerimin yarısını bile anlamıyorum, ama sizi karşıladığım için bana bir hediye verecek olursanız, bunu isterim. Çok güzel. Benim gemim bunun yanında rezil kalıyor.”

Yüzüne daha içten bir merak gelmişti. “Siz gerçekten de Vakıf’tan mısınız?”

Pelorat, “Vakıf hakkında neler biliyorsunuz?” diye sordu.

“Bize okulda öğrettiler. Çoğunlukla Katır yüzünden.”

“Neden Katır yüzünden, Bliss?”

“O bizden biriydi, Bey… Adınızın hangi hecesini kullanabilirim, beyler?”

Pelorat, “Jan ya da Pel. Hangisini tercih edersin?” diye sordu.

Bliss dostça bir gülümsemeyle, “O bizden biriydi, Pel,” dedi. “Gaia’da doğmuştu, ama hiç kimse tam olarak nerede olduğunu bilmiyor.”

Trevize, “Sanırım o bir Gaia kahramanı, ha, Bliss?” dedi. Kararlı, neredeyse saldırgan bir biçimde dost kesilmişti ve Pelorat’tan yana yatıştırıcı bir bakış fırlattı. “Beni Trev diye çağır,” diye ekledi.

Kız hemen, “Ah, hayır,” dedi. “O bir suçluydu. Gaia’dan izinsiz ayrıldı ve bunu kimse yapmamalıdır. Hiç kimse bunu nasıl yaptığını bilmiyor. Ama gitti ve sanırım bunun için kötü bir sona ulaştı. Vakıf sonunda onu yendi.”

Trevize, “İkinci Vakıf mı?” dedi.

“Birden fazla mı var? Bu konuda düşünürsem bulabilirim sanırım, ama tarihle gerçekten ilgilenmem. Gaia’nın bizim için en iyisi olduğunu düşündüğü şeylerle ilgilenirim. Eğer tarihe bakmadıysam, bu ya yeterince tarihçinin bulunduğu ya da buna uygun olmadığımdandır. Herhalde bir uzay teknisyeni olarak eğitiliyorum. Bunun gibi vardiyalara atanıp duruyorum, bundan hoşlanıyor gibiyim ve hoşlanmasaydım mantıken…”

Neredeyse soluk almadan, hızla konuşuyordu ve Trevize araya birkaç kelime sokmak için çaba harcamak zorunda kaldı. “Gaia kimdir?”

Bliss bu soruya şaşırdı. “Sadece Gaia işte… Pel ve Trev, lütfen bunu geçelim. Yere inmemiz gerek.”

“Oraya gidiyoruz, değil mi?”

“Evet, ama yavaşça. Gaia geminizin olanaklarını kullanırsanız çok daha hızlı hareket edebileceğinizi hissediyor. Bunu yapar mısınız?”

Trevize neşesiz bir halde, “Yapabilirdik,” dedi. “Ama geminin denetimini geri alırsam, aksi yönde vınlamam daha olası değil mi?”

Bliss güldü. “Komiksin. Gaia’nın gitmeni istemediği bir yöne elbette ki gidemezsin. Ama Gaia’nın gitmeni istediği yönde daha hızlı gidebilirsin. Anladın mı?”

Trevize, “Anlıyoruz,” dedi, “ve mizah duygumu korumaya çalışacağım. Yüzeyde nereye ineceğiz?”

“Bunun önemi yok. Sadece aşağı yönelin ve doğru yere inersiniz. Gaia bunu sağlar.”

Pelorat, “Siz de bizimle kalacaksınız ve bize iyi davranılmasını sağlayacaksınız, değil mi, Bliss?” diye sordu.

“Sanırım bunu yapabilirim. Şimdi hizmetlerim —bu tür hizmetlerimi kastediyorum— için denge kartıma geçilecek alışılmış ücreti konuşalım.

“Ya diğer tür hizmetler?”

Bliss kıkırdadı. “Sevimli bir ihtiyarsınız.”

Pelorat yüzünü buruşturdu.

3

Bliss, Gaia’ya yaptıkları hızlı inişe toy bir heyecanla tepki verdi. “İvmelenme hissi yok,” dedi.

Pelorat, “Bu yerçekimsel sürüm,” dedi. “Biz dahil, her şey beraber hızlanıyor, bu yüzden bir şey hissetmiyoruz.”

“Ama nasıl işliyor, Pel?”

Pelorat omzunu silkti. “Trev bilir sanırım,” dedi, “ama bu konuda konuşmaya hevesli olduğunu sanmam.”

Trevize Gaia’nın yerçekimi kuyusuna neredeyse pervasızca düştü. Gemi, Bliss’in uyardığı gibi, yönetimine kısmen cevap vermişti. Yerçekimsel kuvvet çizgilerini çapraz geçmeye çalışmak kabul görüyordu, ama sadece belli bir duraklamadan sonra. Yukarı yükselme denemesi ise baştan sonuçsuz kalmıştı.

Gemi hâlâ onun elinde değildi.

Pelorat yumuşak bir tavırla, “Aşağıya doğru fazla hızlı inmiyor musun, Golan?” diye sordu.

Trevize, (her şeyden çok, Pelorat’ın hatırına) öfkelenmekten kaçınmak için sesine bir çeşit tekdüzelik vermişti. “Genç hanım Gaia’nın bizi gözeteceğini söylüyor,” dedi.

Bliss, “Kesinlikle, Pel,” dedi. “Gaia bu geminin güvenli olmayan bir şey yapmasına izin vermeyecektir. Burada yiyecek bir şey var mı?”

Pelorat, “Evet, var,” dedi. “Ne istersin?”

Bliss sağduyulu bir tavırla, “Et olmasın, Pel,” diye cevap verdi. “Ama balık ya da yumurta ve yanında elinizdeki herhangi bir sebzeden alırım.”

Pelorat, “Yiyeceğin bir kısmı Sayşel’den geldi, Bliss,” dedi. “İçinde ne olduğundan emin değilim, ama sen sevebilirsin.”

Bliss kararsızca, “Eh, biraz tadarım,” diye yanıt verdi.

“Gaia’daki halk vejetaryen midir?”

Bliss başını hevesle salladı. “Bir çoğu öyledir. Belirli durumlarda bedenin hangi besinlere gereksinim duyduğuna göre değişir. Son zamanlarda canım et istemedi, bu nedenle ihtiyacım olmadığını düşünüyorum. Tatlı bir şey de istemiyorum. Peynir iyi gidiyor ve bir de karides. Sanırım biraz kilo vermem gerek.” Sağ kalçasına attığı şaplak gemide yankılandı. “Tam buradan iki, üç kilo vermem gerek.”

Pelorat, “Buna neden gerek olduğunu anlamıyorum,” dedi. “Üzerinde oturman için sana rahat bir şey veriyor.”

Bliss, arkasına bakabilmek için, elinden geldiğince kıvrıldı. “Her neyse, önemi yok. Kilo gerektiği gibi iner ve çıkar. Kafamı takmama değmez.”

Trevize Uzak Yıldız ile cebelleştiğinden sessiz kalmıştı. Yörünge için biraz fazla kararsızdı ve şimdi de dış atmosferin alt sınırları gemiyi çığlık çığlığa yalıyordu. Gemi ufak ufak kaçmaktaydı denetiminden. Sanki başka bir şey yerçekimsel motorları kullanmasını öğrenmiş gibiydi. Görünüşe göre kendi başına hareket eden Uzak Yıldız, daha seyrek atmosfere doğru yükseldi ve hızla yavaşladı. Sonra kendi başına onu hafif bir eğimle aşağı götüren bir rota tutturdu.

Bliss hava direncinin sinirli sesini duymazdan geldi ve kutudan yükselen buharı zarifçe kokladı. “Bu iyi olmalı, Pel,” dedi. “Yoksa iyi kokmayacaktı ve onu yemek istemeyecektim.” İnce parmağını kutuya soktu ve sonra yaladı. “Doğru tahmin etmişsin, Pel. Bu karides ya da onun gibi bir şey. İyi!”

Trevize, hoşnutsuzluk yansıtan bir hareketle bilgisayarı terk etti.

Onu ilk defa görür gibi, “Genç hanım,” dedi.

Bliss sert bir sesle, “Adım Bliss,” diye belirtti.

“O zaman, Bliss! Adlarımızı biliyordun.”

“Evet, Trev.”

“Onları nereden biliyorsun?”

“Görevimi yapabilmem için onları bilmem önemliydi. Bu yüzden onları biliyorum.”

“Munn Li Compor’un kim olduğunu da biliyor musun?”

“Kim olduğunu bilmek benim için önemli olsaydı bilirdim. Kim olduğunu bilmediğime göre, Bay Compor buraya gelmiyor. Bu nedenle,” bir an duraksadı, “siz ikiniz dışında hiç kimse gelmiyor.”

“Göreceğiz.”

Aşağıya bakıyordu. Bulutlu bir gezegendi. Kesintisiz bir bulut katmanı değildi, ama dikkate değer ölçüde eşit dağılmış, parçalı bulutlar vardı ve gezegen yüzeyinin açıkça görülmesine izin vermiyorlardı.

Mikrodalgaya geçti ve radyoskop ışıldadı. Yüzey hemen hemen gökyüzünün aynasıydı. Bir adalar dünyası —Terminus gibi, ama daha da çok adayla— gibi duruyordu. Adaların hiçbiri çok büyük ya da yalıtılmış değildi. Gezegen çapındaki takımadalar gibiydi. Geminin yörüngesi ekvator düzlemine göre çok eğikti, ama buz katmanlarından iz görmedi.

Gece tarafının ışıklandırmasından öngörülebileceği üzere eşitsiz nüfus dağılımı da söz konusu değildi.

Trevize sordu: “Başkentin yakınlarına mı ineceğim, Bliss?”

Bliss kayıtsızca yanıtladı. “Gaia seni uygun bir yere indirecek.”

“Büyük bir kenti tercih ederdim.”

“Geniş nüfus toplaşması mı demek istiyorsun?”

“Evet.”

“Buna Gaia karar verir.”

Gemi aşağıya doğru yoluna devam etti ve Trevize hangi adaya konacaklarını tahmin etmeye çalışarak kendine eğlence bulmayı denedi.

Artık hangi adaya olacaksa, bir saat içinde ineceklermiş gibi görünüyordu.

4

Gemi bir an bile sarsılmadan, olağandışı yerçekimsel bir etkiye maruz kalmadan, bir tüy gibi sessizce indi. Birer birer, önce Bliss, sonra Pelorat ve sonunda Trevize dışarı çıktılar.

Hava Terminus yazını anımsatıyordu. Hafif bir meltem esiyordu ve akşamüstü güneşi parçalı bulutlu gökyüzünden aşağıyı aydınlatmaktaydı. Altlarındaki yer yeşildi, bir yanda bir meyve bahçesinin sıkışık ağaç sıraları, öte yanda da uzak deniz kıyısı görünüyordu.

Böceklerden gelen alçak bir vızıltı, yukarıda bir tarafa doğru bir kuşun —ya da küçük bir kanatlı yaratığın— hızla geçişi ve bir çiftlik aletinden çıkar gibi görünen tıkırtılar duyuluyordu.

İlk konuşan Pelorat oldu ve ne gördüklerinden, ne de duyduklarından söz etti. Bunun yerine, gürültüyle bir soluk aldı ve, “Ah, yeni yapılmış elma püresi gibi güzel kokuyor,” dedi.

Trevize, “Baktığımız herhalde bir elma bahçesidir ve bildiğimiz kadarıyla elma püresi yapıyorlar,” diye yanıt verdi.

Bliss, “Oysa sizin geminiz, şey gibi kokuyordu,” dedi, “şey gibi… korkunç kokuyordu.”

Trevize, “İçindeyken şikayet etmiyordun ama,” diye homurdandı.

“Nazik olmalıydım. Geminizde misafirdim.”

“Nazik kalmanın neresi kötü?”

“Artık kendi dünyamdayım. Şimdi Siz benim konuğumsunuz. Siz nazik olun.”

Pelorat, “Koku konusunda muhtemelen haklı, Golan,” dedi. “Gemiyi havalandırmanın bir yolu var mı?”

Trevize tükürürcesine, “Evet,” dedi. “Bunu yapabiliriz… eğer şu küçük yaratık gemiye girilmeyeceğine dair güvence verebilirse. Geminin üzerinde alışılmamış bir güç sergileyebileceğini bize zaten gösterdi.”

Bliss tüm boyuyla dikildi. “Ben pek de küçük değilim ve geminizi temizlemek için tek başına bırakmak gerekiyorsa, onu terk etmenin bir zevk olacağı konusunda size söz veririm.”

Trevize, “Peki sonra, Gaia diye bahsettiğin her kimse, ona gidebilecek miyiz?”

Bliss eğlenmiş gözüküyordu. “Buna inanacak mısın, bilmiyorum, Trev, ama ben Gaia’yım.”

Trevize gözlerini ona dikti. “Düşüncelerini toplamak” benzetmesini sık sık duymuştu. Yaşamında ilk kez bunu kelimesi kelimesine yapmaya kalkıştığını hissetti. Sonunda konuştu: “Sen mi?”

“Evet. Toprak. Şu ağaçlar. Şurada otların üzerindeki tavşan. Ağaçların arasından gördüğün adam. Tüm gezegen ve üzerindeki her şey Gaia’dır. Biz hepimiz bireyleriz —hepimiz ayrı organizmalarız— ama tümümüz kapsamlı bir bilinci paylaşırız. Cansız gezegen hepsinin arasında en az katkıyı sağlar, çeşitli yaşam biçimleri değişik düzeylerde verirler ve insanlarda en fazlasını verir… ama tümümüz paylaşırız.”

Pelorat, “Gaia’nın bir çeşit toplu bilinç olduğunu söylemek istiyor sanırım, Trevize,” dedi.

Trevize başını salladı, “Bunu kavradım. Öyleyse, Bliss, bu dünyayı kim yönetiyor?”

Bliss, “Kendi kendini yönetiyor,” dedi. “Şu ağaçlar sıra halinde büyüyorlar ve kendi kararlarıyla sıralanıyorlar. Bir nedenden dolayı ölenlerin yerini almaya gerek duyulan ölçüde çoğalıyorlar. İnsanlar gereksinim duyulan elmaları topluyor, diğer hayvanlar, böcekler dahil, kendi paylarını —ve sadece kendi paylarını— yiyorlar.”

Trevize, “Böcekler kendi paylarının ne olduğunu biliyorlar, öyle mi?” diye sordu.

“Evet, bilirler… bir bakıma. Gerektiği zaman yağmur yağar ve ara sıra gerektiğinde ise çok yağar ve yine gerekli olduğunda kurak hava hüküm sürer.”

“Yağmur da ne yapacağını biliyor, demek?”

Bliss, son derece ciddi, “Evet, biliyor,” dedi. “Senin bedenindeki farklı hücreler ne yapacaklarını bilmiyorlar mı? Ne zaman büyüyeceklerini ve ne zaman büyümeyi durduracaklarını? Ne zaman belirli bir salgı oluşturacaklarını ve ne zaman bunu yapmamaları gerektiğini ve bunu ürettiklerinde —ne eksiği, ne de fazlası— ne kadar üreteceklerini? Her bir hücre belli bir ölçüde bağımsız kimyasal bir fabrikadır, ama hepsi de ortak bir taşıma sistemince getirilen ortak bir hammadde stoğundan beslenir, tümü de atıkları ortak kanallara döker ve hepsi de kapsamlı ortak bir toplu bilince katkıda bulunur.”

Pelorat belli bir hevesle, “Ama bu kayda değer,” dedi. “Gezegenin üstün bir organizma olduğunu ve senin de bu üstün organizmanın bir hücresi olduğunu söylüyorsun.”

“Ben bir benzetme yapıyorum, özdeşlik kurmuyorum. Biz hücrelerin benzeriyiz, ama aynısı değiliz… anladınız mı?”

Trevize, “Nasıl yani,” dedi, “hücreler değilsiniz?”

“Biz kendimiz de hücrelerden oluşuyoruz ve hücreler söz konusu olduğunda toplu bir bilince sahibiz. Bu grup bilinci, bu bireysel bir organizmanın bilinci, benim durumumda bir insan varlığı…”

“Erkeklerin uğruna öleceği bir vücut.”

“Kesinlikle. Bilincim her bir hücreninkinden çok daha ilerde, inanılmaz ölçüde ilerde. Bizim de kendi payımıza, daha üst bir düzeyde, çok daha büyük bir grup bilincinin parçası olduğumuz gerçeği bizi hücre düzeyine indirgemez. Ben bir insan olarak kalırım, ama bizim üstümüzde kas hücrelerimden birinin kol kasını anlaması kadar benim anlayışımın çok ötesinde olan grup bilinci vardır.”

Trevize, “Gemimizin ele geçirilmesini kuşkusuz birileri emretti,” dedi.

“Hayır, birileri değil! Gaia emretti. Biz hepimiz emrettik.”

“Ağaçlar ve toprak da mı emretti, Bliss?”

“Çok az katkıda bulundular, ama bulundular. Bak, bir müzisyen senfoni yazarsa, bedenindeki hangi hücrenin senfoninin yazılmasını emrettiğini ve yapımına nezaret ettiğini sorar mısın?”

Pelorat, “Böyle adlandırmak gerekirse, aynen bir kasın tek başına bir kas hücresinden çok daha kuvvetli olması gibi, toplu bir zihnin bireysel bir zihinden çok daha güçlü olacağını kabul ediyorum. Sonuç olarak, gezegendeki hiçbir bireysel zihin bunu yapamasa bile, Gaia bilgisayarımızı denetleyerek gemimizi uzaktan ele geçirebildi.”

Bliss, “Mükemmel anlamışsın, Pel,” dedi.

Trevize, “Bunu ben de anladım,” diye araya girdi. “Anlamak o kadar da zor değil. Ama bizden ne istiyorsunuz? Size saldırmak için gelmedik. Bilgi almaya geldik. Bizi neden yakaladınız?”

Bliss ciddiyetle başını salladı. “Bunu yapan tek başıma ben değilim.”

“Grup zihninin bir parçası değil misin?”

“Evet, ama bir kuş gibi uçamam, bir böcek gibi vızıldayamam ya da bir ağaç kadar uzayamam. Benim için en iyi olanı yaparım ve —bu bilgi kolayca bana tahsis edilebilecek olsa da— benim için en iyisi bilgiyi size vermem değildir.”

“Bunun sana tahsis edilmemesine kim karar verdi?”

“Hepimiz.”

“Bilgiyi kim verecek?”

“Dom.”

“Ya bu Dom kim ola?”

Bliss, “Eh,” dedi, “tam ismi Endomandiovizamarondeyaso… ve böyle devam eder. Farklı kişiler farklı zamanlarda onu farklı hecelerle çağırır, ama ben onu Dom olarak biliyorum ve sanırım siz ikiniz de bu heceyi kullanacaksınız. Olasılıkla gezegendeki herkesten daha fazla Gaia’da payı vardır ve bu adada yaşar. Sizi görmek istedi ve buna izin verilecek.”

Trevize, “Buna kim izin verdi?” diye sordu ve hemen sonra kendi sorusunu yanıtladı. “Evet, biliyorum, siz hepiniz.”

Bliss kafasıyla onayladı.

Pelorat, “Dom’u ne zaman göreceğiz, Bliss?” dedi.

“Hemen şimdi. Beni izlerseniz, seni ona götüreceğim, Pel. Tabii sen de, Trev.”

Pelorat, “Sonra gidecek misin?” diye sordu.

“Gitmemi ister misin, Pel?”

“Aslında, hayır.”

Bliss, diğerleri meyve bahçesinin kenarından giden, düzgün döşeli yol boyunca onu takip ederlerken, “İşte yine oldu,” dedi. “Erkekler kısa zamanda bana tutulur. Saygıdeğer yaşlı adamlar bile çocuksu bir heyecana kapılır.”

Pelorat güldü. “Çocuksu bir heyecana fazla bel bağlayamam, Bliss,” dedi. “Ama buna sahip olsaydım, senin için heyecanlanırdım herhalde.”

Bliss, “Ah, çocuksu heyecanı boşlamayın. Ben harikalar yaratırım.”

Trevize sabırsızca, “Gittiğimiz yere varınca, bu Dom’u ne kadar bekleyeceğiz?” diye sordu.

“O, sizi bekliyor olacak. Sonuçta Dom, Gaia aracılığıyla sizi buraya getirmek için yıllarca çalıştı.”

Trevize adımını atarken dondu ve hızla Pelorat’a baktı. Beriki dudaklarını oynatarak sessizce yanıtladı: Haklıydın.

Dümdüz önüne bakmakta olan Bliss sakince, “Benim/bizim/Gaia’nın sana olan ilgisinden kuşkulandığını biliyorum, Trev,” dedi.

Pelorat usulca, “Ben/biz/Gaia mı?” dedi.

Kız ona dönüp gülümsedi. “Gaia’da var olan bireysellik tonlarını dile getirmek için çeşitli zamirlerimiz var. Bunları size açıklayabilirim, ama o zamana dek ‘Ben/biz/Gaia’ ne demek istediğimi el yordamıyla da olsa anlatır. Lütfen, ilerle Trev. Dom bekliyor ve bacaklarınızı iradenize karşın hareket ettirmeyi arzulamıyorum. Buna alışık değilseniz, rahatsız edici bir duygudur.”

Trevize ilerledi. Bliss’e yönelttiği bakışa en derininden bir kuşku eklenmişti.

5

Dom yaşlıca bir adamdı. Adının iki yüz elli üç hecesini uyumlu bir ses ve vurguyla saydı.

“Bir bakıma,” dedi, “bu benim kısa biyografim. Duyana —ya da okuyana veya hissedene— kim olduğumu, tümün içinde ne rol oynadığımı, neler başardığımı anlatıyor. Ancak, elli veya daha fazla yıldır, Dom olarak söz edilmekten hoşnutum. Başka Domlar da söz konusu olduğunda, Domandio olarak çağrılabilirim ve çeşitli profesyonel ilişkilerimde diğer varyantlar da kullanılır. Gaia yılında bir defa —doğum günümde— tam adım, sizin için az önce sesle saydığım gibi, zihinden söylenir. Çok etkilidir, ancak benim için can sıkıcıdır.”

Uzun boylu ve bir deri bir kemik denecek kadar inceydi. Yavaş hareket ediyor olsa da derine gömülü gözleri, olağandışı bir gençlikle parlıyordu. Çıkık burnu ince uzundu ve kanatları kabarıktı. Ellerindeki damarlar rahatça seçiliyordu, ama eklemlerinde sertlik olduğunu gösterir bir işaret yoktu. Saçı kadar kır, uzun bir cüppe giyiyordu. Elbisesi ayak bileklerine kadar iniyordu ve sandaletleri ayak parmaklarını açıkta bırakmaktaydı.

Trevize, “Kaç yaşındasınız, efendim?” diye sordu.

“Lütfen bana Dom diye hitap et, Trev. Başka hitap biçimleri kullanmak resmiyete neden olur ve seninle benim aramızda serbest fikir alışverişini köstekler. Standart galaktik yıl olarak doksan üç yaşımı yeni doldurdum, ama asıl kutlama bundan birkaç ay sonra, Gaia yılı olarak doğumum doksanıncı yıldönümüne eriştiğimde yapılacak.”

Trevize, “Yaşınızı yetmiş beşten fazla talimin etmezdim, ef… yani Dom,” dedi.

“Gaia standartları göz önünde tutulursa, ne yaşım ne de kaç yaşında göründüğüm o kadar dikkate değerdir Trev. Ama gelin, yemek yedik mi?”

Pelorat, son derece özensiz hazırlanmış ve pek lezzetli görünmeyen yemeğin kalıntılarının durduğu tabağa bir göz attı ve çekingence, “Dom, can sıkıcı bir soru sormayı deneyebilir miyim?” dedi. “Tabii, eğer itici gelirse lütfen söyleyin ve ben de sorumu geri çekeyim.”

Gülümseyen Dom, “Buyurun,” dedi. “Gaia hakkında merakınızı çeken her şeyi anlatmaktan zevk duyarım.”

Trevize hemen, “Niçin?” diye atıldı.

“Çünkü siz itibarlı misafirlersiniz… Pel’in sorusunu alabilir miyim?”

Pelorat, “Gaia’daki her şey grup bilincinde paylaşıldığı için, grubun bir unsuru olan siz, nasıl açıkça başka bir unsur olan bu nesneyi yiyebiliyorsunuz?”

“Doğru! Ama tüm nesneler çevrime girer. Yemek zorundayız ve ister bitki, ister hayvan olsun —ölü baharatlar bile— yediğimiz her şey Gaia’nın bir parçasıdır. Ama bu durumda, sizin de gördüğünüz üzere, hiçbir şey spor olsun diye ya da zevk için öldürülmez, hiçbir şey gereksiz acıyla yok edilmez. Ayrıca korkarım ki yemek hazırlamayı güzel göstermeye kalkışmıyoruz, çünkü hiçbir Gaialı zorunlu olmadıkça yemez. Bu öğünden hoşlanmadınız mı, Pel? Trev? Eh, yemek hoşlanmak için değildir.

“Bu yüzden yenilen de sonuçta gezegen bilincinin bir parçası olarak kalır. Parçaları benim bedenime katıldığı ölçüde toplam bilincin daha geniş bir payına katkıda bulunur. Ben de —sadece çürüme bakterileri tarafından da olsa— yenileceğim ve o zaman ben de toplamın çok daha küçük bir payına katkıda bulunacağım. Ama günün birinde benim parçalarım başka insan varlıklarının, çoğun bir parçası olacak.”

Pelorat, “Bir tür ruh göçü,” dedi.

“Ne göçü, Pel?”

“Bazı dünyalarda bulunan eski bir söylenceden bahsediyorum.”

“Ah, bunu bilmiyorum. Bir ara bana anlatmalısınız.”

Trevize, “Ama sizin bireysel bilinciniz —Dom denen siz her neyseniz— asla tam olarak bir araya gelmeyecek.”

“Hayır, elbette gelmeyecek. Ama bunun önemi var mı? Gaia’nın bir parçası olacağım ve önemli olan da bu. Bizim aramızda geçmiş varlıkların grup belleklerini geliştirmek için önlem alınıp alınmaması gerektiğini düşünen bazı gizemciler var, ama Gaia’nın anlayışı bunun yapılamayacağını ve yararlı bir amaca da hizmet etmeyeceği yönünde. Salt şu andaki bilinci bulanıklaştırır. Elbette koşullar değiştikçe Gaia’nın anlayışı da değişebilir, ama yakın gelecekte böyle bir olasılık görmüyorum.”

Trevize, “Neden ölmeniz gerekiyor, Dom?” diye sordu. “Doksanlarınızdasınız ve halinize bakın. Grup bilinci…”

Dom, ilk defa kaşlarını çattı. “Asla,” dedi. “Ancak bu kadar katkıda bulunabilirim. Her bir yeni birey, molekül ve genlerin yeni bir oluşumda karılmasıdır. Gaia için yeni yetenekler, yeni katılım, yeni katkılardır. Onlara sahip olmalıyız ve bunu yapabilmenin tek yolu da yeni yerler açmak. Ben çoğundan daha fazla şey yaptım, ama benim bile bir sınırım var ve bu sınır da yaklaşıyor. Birinin zamanından önce ölmesi gibi, zamanını doldurduktan sonra yaşaması da arzu edilmez.”

Sonra akşama kederli bir hava verdiğini kavramışçasına kalktı ve ellerini ikisine uzattı. “Gelin, size kendi sanat eserlerimden bazılarını gösterebileceğim, stüdyoma geçelim. Kendisiyle böbürlendiği için yaşlı bir adamı mazur görürsünüz umarım.”

Yuvarlak, küçük bir masanın üzerinde, çifter çifter bağlanmış bir grup isli merceğin durduğu, başka bir odaya geçerken yol gösterdi.

Dom, “Bunlar,” dedi, “tasarladığım, katılımlar. Ben bir usta değilim, ama az sayıda ustanın ilgilenmeye tenezzül ettiği cansızlarda uzmanlaşıyorum.”

Pelorat, “Bir tanesine bakabilir miyim?” dedi. “Kırılgan mıdırlar?”

“Hayır, hayır. İsterseniz onları yere atabilirsiniz. Ya da belki atmasanız iyi olur. Sarsıntı görüntünün keskinliğini köreltebilir.”

“Nasıl kullanılıyorlar, Dom?”

“Onları gözünüzün üstüne koyuyorsunuz. Tutunurlar. Işığı iletmezler. Tam tersine. Başka türlü dikkatinizi dağıtacak olan —duyu beyninize görsel sinirler aracılığıyla erişse de— ışığı örterler. Bilhassa bilinciniz keskinleşir ve Gaia’nın başka yanlarına katkıda bulunmaya olanak sağlar. Başka bir deyişle, duvara bakarsanız duvarı kendine göründüğü gibi yaşarsınız.”

Pelorat, “Büyüleyici,” diye mırıldandı. “Deneyebilir miyim?”

“Tabii, Pel. Rastgele birini alabilirsin. Her biri duvarı ya da baktığın başka herhangi cansız bir nesneyi, nesnenin bilincinin değişik bir yönünden gösteren farklı bir yapımdır.”

Pelorat gözlerine bir çift yerleştirdi ve bunlar hemen yerlerine yapıştılar. Dokunuşlarından irkildi ve sonra uzun bir süre hareketsiz kaldı.

Dom, “Bitirince ellerinizi katılımın her iki yanına koyun ve birbirlerine doğru bastırın. Kendiliğinden çıkar.”

Pelorat denileni yaptı, gözlerini hızla kırptı, sonra ovuşturdu.

Dom, “Nasıl bir deneyim diye sordu.

Pelorat, “Anlatması zor,” dedi. “Duvar parlar ve ışıldar gibi görünüyordu ve kimi zaman akışkan hale geliyordu. Damarları ve değişen bakışımları var gibiydi. Üz… üzgünüm, Dom, ama bunu çekici bulmadım.”

Dom içini çekti. “Gaia’ya katkıda bulunmadınız, bu nedenle benim gördüğümü göremezdin. Bundan korkuyordum. Çok kötü! Katkılar her ne kadar öncelikle estetik değerler için tutuluyorsa bile, uygulamalı yararları olduğuna da garanti veririm. Mutlu bir duvar, uzun yaşayan, kullanışlı, yararlı bir duvardır.”

Hafifçe gülümseyen Trevize, “Mutlu bir duvar mı?” dedi.

Dom, “Bir duvarın, ‘mutlu’ kelimesinin bizim kullandığımız anlamına benzer bir deneyim yaşadığı, sönük bir duyumsama vardır. Bir duvar iyi tasarlandığında, temeline iyi oturduğunda, bakışımı payını dengelediğinde ve hoş olmayan bir gerilim türetmediğinde mutlu bir duvardır. İyi tasarım mekaniğin matematiksel ilkeleri üzerine kurulabilir, ama uygun bir katılımın kullanımı, bunu hemen hemen atomsal incelikte ayarlayabilir. Hiçbir heykeltıraş, ustalıkla yapılmış bir ‘katılım’ olmadan, birinci sınıf bir sanat eseri çıkartamaz ve benim bu tipten ürettiklerim —bunu söylemem yakışık alırsa— mükemmel olarak değerlendirilir.

“Benim alanıma girmeyen,” ve Dom hobisini anlatan birinden beklenebilecek türde bir heyecanla devam etti, “canlı ‘katılım’lar, bize ekolojik dengeyi yaşamaya benzer bir deneyim kazandırır. Gaia’daki ekolojik denge, bütün dünyalarda olduğu gibi oldukça basittir, ama en azından burada onu daha karmaşık hale getirme ve böylece toplam bilinci inanılmaz ölçüde zenginleştirme umudumuz var.”

Trevize, Pelorat’tan önce davranıp onu susturmak için elini kaldırdı. “Bütün gezegenler basit bir ekolojik dengeye sahipse, birinin daha karmaşığını geliştirebileceğini nereden biliyorsunuz?”

Gözleri kurnazca parıldayan Dom, “Ah,” dedi, “ihtiyarı sınıyorsunuz. İnsanlığın ana dünyası Arz’ın inanılmaz ölçüde karmaşık bir ekolojik dengeye sahip olduğunu benim kadar siz de biliyorsunuz. Basit olan salt ikincil, yani türevsel dünyalardır.”

Pelorat sessiz kalamadı. “Yaşamımı adadığım sorun bu. Karmaşık bir ekoloji barındıran niçin sadece Arz oluyor? Onu diğer dünyalardan ayıran ne? Neden galaksideki milyon kere milyon dünyalar —yaşam barındırabilecek dünyalar— sadece küçük ve akılsız hayvan biçimlerinin yanı sıra dikkate değmez bir bitki örtüsü yetiştirdi?”

Dom, “Buna ilişkin bir hikâye —belki bir masal— var. Doğruluğuna kefil olamam. Aslına bakılırsa, kurgu gibi duruyor,” dedi.

Tam bu noktada yemeğe katılmamış olan Bliss, Pelorat’a gülümseyerek içeri girdi. Gümüş rengi, çok ince bir bluz giymekteydi.

Pelorat hemen kalktı. “Bizi terk ettiğini düşünmüştüm.”

“Hiç de değil. Hazırlanacak raporlarım, yapılacak işlerim vardı. Şimdi size katılabilir miyim, Dom?”

Dom da ayağa kalkmıştı (ancak Trevize oturmaya devam etti), “Tabii katılabilirsin ve bu yaşlı gözlere bayram ettirdin.”

“Bu bluzu da hoşunuza gitsin diye giydim zaten. Pel bunlarla ilgilenmiyor, Trev ise hoşlanmıyor.”

Pelorat, “Böyle bir şeyle ilgilenmediğimi düşünüyorsan, günün birinde seni şaşırtabilirim, Bliss,” dedi.

Bliss, “Bu ne kadar hoş bir sürpriz olur,” dedi ve oturdu. Diğer iki adam da oturdular. “Lütfen devam edin.”

Dom, “Misafirlerimize Sonsuzluk Hikâyesi’ni anlatmak üzereydim,” dedi. “Onu anlamak için her şeyden önce, var olabilecek birçok farklı —neredeyse sonsuz sayıda— evrenler olduğunu anlamalısınız. Olan her olay gerçekleşebilir ya da gerçekleşemez, bir ya da başka biçimde gerçekleşebilir ve bu sonsuz sayıdaki seçeneklerin her biri de gelecekte en azından bir derece belirgin bir olay akışı ile sonuçlanabilir.

“Bliss tam şu anda gelmiş olmayabilirdi ya da biraz daha önce veya çok daha erken bizimle olabilirdi; şimdi gelmişse, başka bir bluz veya aynı bluzu giymiş olabilirdi, sevecen yüreğinin alışkın olduğu üzere, yaşlı adamlara yaramazca gülümsemeyebilirdi. Bu seçeneklerin her birinde —bu olayın çok fazla sayıdaki diğer seçeneklerinden her birinde— evren bu nedenle farklı bir gelişim izleyebilirdi ve ne kadar ufak olursa olsun, her olayın her değişkeninde bu durum devam ederdi.”

Trevize rahatsızca kımıldandı. “Bunun kuantum mekaniğinde çok rastlanan ve aslında çok eski bir kuram olduğuna inanıyorum,” dedi.

“Ah, demek duymuşsunuz. Ama biz devam edelim. İnsanlar için sonsuz sayıdaki tüm evrenleri dondurmanın, istendiğinde birinden diğerine geçmenin ve hangisinin —bu kelime, bu bağlamda ne anlama gelirse gelsin— ‘gerçek’ olduğunu seçmenin mümkün olduğunu hayal edelim.”

Trevize, “Sözlerinizi duydum ve tanımladığınız kavramı bile hayal edebiliyorum, ama bunun gibi bir şeyin gerçekleşebileceğine kendimi inandıramıyorum,” dedi.

Dom, “Tümden bakarsanız ben de inanamıyorum,” dedi, “Size bu nedenle hepsinin bir masal gibi göründüğünü söyledim. Yine de masallar geçmişte zamanın dışına çıkabilen ve potansiyel gerçekliğin sonsuz kıyılarını inceleyenler olduğunu anlatıyor. Bu kişilere ‘Sonsuzlar’ denirmiş ve zamanın dışına çıktıklarında ‘Sonsuzluk’ta oldukları söylenirmiş.

“İnsanlığa en iyi uyan bir gerçekliği seçmek onların göreviymiş. Sonsuzca değiştirirlermiş ve hikâye ince ayrıntıya da giriyor, size ölçüsüz uzunlukta bir destan biçiminde yazıldığını söylemeliyim. Sonunda Arz’ın tüm galakside üzerinde karmaşık bir ekolojik sistem bulunan ve beraber ileri teknoloji geliştirebilecek zeki bir türün ortaya çıktığı tek gezegen olduğu bir evren bulmuşlar (ya da öyle söyleniyor).

“Bunun insanlığın en fazla güvende olacağı seçenek olduğuna karar vermişler. Bu olaylar dizisini gerçek olarak dondurmuşlar ve sonra operasyonlarına son vermişler. Biz şimdi sadece insanlar ve büyük ölçüde gezegenden gezegene —isteyerek ya da istemeyerek— yanlarında götürdükleri ve normal olarak yerel yaşamı alt eden bitkiler, hayvanlarla mikroskobik yaşam tarafından yerleşilmiş bir galakside yaşıyoruz.

“Olasılığın soluk sislerinin bir yerinde, galaksinin birçok zekâya ev sahipliği yaptığı başka gerçeklikler var, ama bunlara erişilemez. Biz kendi gerçekliğimizde yalnızız. Gerçekliğimizdeki her eylem ve her olaydan ayrılan yeni dallar var. Her ayrı durumda, sadece bir tanesi gerçekliğin devamı oluyor, bu yüzden bizimkinden dallanan çok sayıdaki —belki sonsuz sayıdaki— potansiyel evrenler mevcut, ama bunların hepsi de herhalde içinde yaşadığımız tek zekâlı galaksinin birer eşi ya da belki son derece küçük bir yüzde dışında eşi olduğunu söylemeliydim, çünkü olasılıkların sonsuza yaklaştığı yerde herhangi bir şeyi olanaksız saymak tehlikelidir.”

Durdu, hafifçe omuz silkti ve ekledi, “En azından hikâye böyle. Gaia’nın kurulmasından önceye dayanıyor. Gerçekliğine kefil olmam.”

Diğer üçü dikkatle dinlemişlerdi. Bliss, daha önce aynı hikâyeyi dinlemiş de Dom’un anlatımının doğruluğunu kontrol ediyormuş gibi başını salladı.

Pelorat, bir dakika kadar büyük bir ciddiyetle sessiz kalıp sonra yumruğunu iskemlenin koluna vurarak tepkisini verdi.

Boğuk bir sesle, “Hayır,” dedi. “Bu hiçbir şeyi değiştirmez. Hikâyenin doğruluğunu deney ya da mantıkla ispatlamanın bir yolu yok, bu yüzden hiçbir zaman bir spekülasyon parçası olmaktan ileri gidemez, ama yine de… doğru olduğunu varsayın! Yaşadığımız evrende yine sadece Arz zengin bir yaşam ve zeki bir tür geliştirmiş bir gezegen olarak kalır, böylece bu —ister sonsuz sayıda olasılıklardan biri veya olası tek— evrende Arz gezegeni tipinde benzersiz bir şey olmalı. Bu benzersizliğin ne olduğunu da hâlâ bilmek istemeliyiz.”

Bunu izleyen sessizlikte sonunda kıpırdayan ve kafasını sallayan Trevize oldu.

“Hayır, Janov,” dedi, “bu böyle yapılmaz. Galaksideki milyar adet oturulabilir gezegen arasında, yalnız Arz’ın zengin bir ekoloji ve sonunda zekâ geliştirmiş olması olasılığı bir milyar trilyonda birdi —10²¹’de bir— diyelim. Eğer durum böyleyse, potansiyel gerçeklik dizisinde 10²¹’de birinin böyle bir galaksiyi yansıtmış ve ‘Sonsuzlar’ da onu seçip ayırmış olsunlar. Bunun sonucunda karmaşık bir ekoloji, zeki bir tür, yüksek bir teknoloji geliştiren tek gezegenin Arz olduğu bir evrende yaşarız. Arz’ın özel bir tarafı olduğundan değil, ama yaşam başka hiçbir yerde değil, şans eseri sadece Arz’da geliştiği için.”

Trevize düşünceli bir halle devam etti. “Aslında sadece Gaia’nın veya sadece Sayşel’in veya Terminus’un zeki bir tür yetiştirdiği gerçeklik seçenekleri ya da bu gerçekliğin hiç yaşam çıkartmayan bir düzlemini varsayıyorum. Tüm bu son derece özel durumlar, galakside birden fazla zeki türün var olduğu gerçekliklerin toplam sayısının son derece ufak bir yüzdesidir. Yeterince uzun zaman arayacak olsalar, ‘Sonsuzlar’ın, yerleşilebilir her bir gezegeninin akıllı bir tür geliştirdiği olası bir gerçeklik seçeneği de bulacaklarını düşünüyorum.”

Pelorat, “Arz’ın belli bir nedenle diğer seçeneklerde olmadığı bir durumda bulunduğu ve zekâ gelişimine bir yoldan özellikle uygun olduğu bir gerçekliğin de varlığını düşünemez misin?” diye sordu. “Aslında daha da ileri gidebilir ve tüm galaksinin diğer seçeneklerden çok farklı ve sadece Arz’ın zekâ geliştirmesine izin verecek bir gelişim düzeyinde olduğu bir gerçeklik bulunduğunu da söyleyemez misin?”

Trevize, “Bunu öne sürebilirsin, ama benim yorumum daha mantıklı,” dedi.

Pelorat biraz ateşli bir biçimde, “Bu elbette tamamen kuramsal bir karar…” diye başlayacak oldu, ama Dom, “Bu mantıksal bir budama,” diyerek araya girdi. “Hadi, en azından benim açımdan hoş ve sakin geçmekte olan bir akşamı berbat etmeyelim.”

Pelorat gevşemeye ve heyecanını geçirmeye çalıştı. Sonunda gülümsedi ve, “Nasıl istersen, Dom,” dedi.

Trevize ise, elleri karnında, alaycı bir ağırbaşlılıkla oturan Bliss’e bakıp durmaktaydı. “Peki bu dünya nasıl meydana geldi, Dom? Grup bilincine sahip bu Gaia?”

Dom ihtiyar başını arkaya atarak tiz bir sesle güldü. “Yine masallar!” derken suratı kırıştı. “İnsanlık tarihi üzerinde elimizde olan kayıtlara baktığımda, bunu bazen ben de düşünüyorum. Kayıtlar ne kadar titizlikle tutulur, dosyalanır ve bilgisayara girilirse girilsin, zamanla belirsizleşiyorlar. Hikâyelere eklemeler yapılıyor. Söylentiler toz gibi birikiyor. Ne kadar uzun zaman akarsa, tarih o kadar tozlu hale geliyor… ta ki, masallara dönüşünceye dek.”

Pelorat, “Biz tarihçiler bu sürece aşinayızdır, Dom,” dedi. “Masallara belli bir eğilim vardır. Liebel Gennerat yaklaşık on beş yüzyıl önce ‘Sahte duygusallık gerçek sıkıcılığı kovar’ demiş. Şimdilerde bu söz Gennerat Yasası olarak anılıyor.”

Dom, “Öyle mi?” dedi. “Ben de fikrin benim icadım olduğunu zannediyordum. Eh, Gennerat Yasası geçmiş tarihimizi alım ve belirsizlikle dolduruyor. Bir robotun neyin nesi olduğunu biliyor musunuz?”

Trevize duygusuz bir biçimde, “Sayşel’de öğrendik,” dedi.

“Bir tane gördünüz mü?”

“Hayır. Bu soru bize yöneltildi ve olumsuz yanıt verdiğimizde bize açıklama yapıldı.”

“Anlıyorum. İnsanlık bir zamanlar robotlarla birlikte yaşıyordu, biliyorsunuz, ama bu pek iyi sonuç vermedi.”

“Bize de öyle dediler.”

“Robotlar, tarih öncesinden kalma Robotbiliminin Üç Yasası denen kurallarına bağımlıydılar. Bu üç yasanın neler olabileceğine ilişkin birçok yorum var. Tutucu görüş şunları aktarır: 1) Bir robot bir insana zarar veremez ya da eylemsiz kalarak bir insanın zarar görmesine izin veremez; 2) Bir robot ona insanlar tarafından verilen emirleri, bu emirlerin birinci yasayla çeliştiği durumlar dışında, yerine getirmek zorundadır; 3) Bir robot, böylesi bir koruma Birinci ya da İkinci Yasa ile çelişmediği sürece, kendi varlığını korumalıdır.

“Robotlar giderek daha zeki ve çok yönlü hale geldikçe, bu yasaları ve özellikle her şeyi kısıtlayan birinciyi, daha geniş yorumlamaya başladılar ve insanlığın koruyucusu rolünü giderek artan bir ölçüde yüklendiler. Bu korumacılık insanları sıktı ve dayanılmaz hale geldi.

“Robotlar bütünüyle iyi niyetliydi. Çabaları kesinlikle insancıldı ve tamamen herkesin iyiliğine yönelikti —bu da onları her nedense daha da dayanılmaz yaptı—.

“Robotlarda atılan her geliştirim adımı durumu daha da kötüleştirdi. Telepatik yetenekleri olan robotlar geliştirildi, ama bu insan zihninin bile denetlenebileceği anlamına geliyordu, öyle ki insan davranışları, robotlara daha da bağımlı hale gelmişti.

“Robotlar aynı zamanda insanlara görünüşte daha benzer oldular, ama davranışları belirgin biçimde robotlara özgü kaldı ve insansı olmak onları daha itici kıldı. Böylece, doğal olarak, bu duruma bir son vermek zorunlu oldu.”

Dikkatle dinlemekte olan Pelorat, “Niçin ‘doğal olarak’?” diye sordu.

Dom, “Acı da olsa sonuna kadar yürütmek söz konusu. Robotlar, zamanla, insanların kendi iyilikleri için de olsa, insana özgü her şeyden yoksun bırakılmaktan niçin incindiklerini takdir etmeye yetecek kadar insanlaştılar. Uzun vadede robotlar ne denli dikkatsiz ve etkinlikten yoksun olurlarsa olsunlar, insanların kendi kendilerine göz kulak olmasının daha iyi olduğuna karar vermeye zorlandılar.

“Söylendiğine göre, bu yüzden ‘Sonsuzluk’u bir şekilde kuranlar ve ‘Sonsuzlar’ haline gelenler robotlarmış. İnsanların olabildiğince güvende —galakside tek başına— kalacakları bir gerçeklik saptamışlar. Sonra bizi korumak ve Birinci Yasa’yı en doğru anlamında yerine getirmek için ellerinden geleni yapmış olarak, işlevlerini kendi iradeleriyle durdurmuşlar ve o zamandan beri biz insanlar tek başımıza yapabildiğimizce ilerledik.”

Dom duraksadı. Bakışlarını Trevize’dan Pelorat’a kaydırdı ve sonra, “Eh, bütün bunlara inanıyor musunuz?” dedi.

Trevize başını yavaşça salladı. “Hayır. Duyduğum hiçbir tarih kaydında buna benzer bir şey yok. Sen ne dersin, Janov?”

Pelorat, “Bazı bakımlardan benzeyen kimi söylenceler var,” dedi.

“Hadi, Janov, yeterince yaratıcı yorumlamalar olduktan sonra, aramızdan herhangi birinin uydurabileceği bir şeye uyabilecek söylenceler bulunur. Ben tarihten, güvenilir kayıtlardan söz ediyorum.”

“İyi o zaman. Bildiğim kadarıyla o tarafta bir şey yok.”

Dom, “Buna şaşırmadım,” dedi. “Robotlar çekilmeden önce, birçok insan grubu uzayın daha uzak kesimlerinde, robotsuz dünyaları sömürgeleştirmeye bırakılmışlar. Bu sömürgeciler, özellikle robotlara karşı uzun direnişiyle bilinen, aşırı kalabalık Arz’dan gelmişler. Yeni dünyalar robot dadıların elindeki çocuklar olarak geçirdikleri zamanların acı utancını hatırlamak dahi istemiyorlarmış. Bu anıların kaydını hiç tutmamış ve zamanla da unutmuşlar.”

Trevize, “Bunun gerçek olması olanaksız,” dedi.

Pelorat ona döndü. “Hayır, Golan. Hiç de olanaksız değil. Toplumlar kendi tarihlerini yaratır ve alçakgönüllü başlangıçları ya onları unutarak ya da tamamen hayali kahramanca kurtuluşlar icat ederek yok etmeye eğilim gösterirler. İmparatorluk hükûmeti, sonsuz hakimiyetinin gizemli havasını güçlendirmek amacıyla, İmparatorluk öncesi bilgileri bastırmak için denemelerde bulundu. O sırada da üst uzay yolculuğu öncesi günlerin neredeyse hiç kaydı yoktu ve Arz’ın varlığının bile bugün çoğu kişi için bir bilinmez olduğunun farkındasınız.”

Trevize, “Her ikisi birden gerçek olamaz, Janov. Galaksi robotları unutmuşsa, nasıl oluyor da Gaia hatırlıyor?” diye sordu.

Bliss tiz kahkahasının ani çınlamasıyla söze karıştı. “Biz farklıyız.”

Trevize, “Öyle mi?” dedi. “Hangi yönden?”

Dom, “Bliss, bunu bana bırak. Terminuslu insanlar, biz farklıyız. Robot hakimiyetinden kaçan tüm mülteci grupları arasında, robotlardan telepati sanatını öğrenen bir tek biz vardık. Biz de sonunda (Sayşel’e giden başkalarının izini takip ederek) Gaia’ya geldik.

“Bu bir sanattır, biliyorsunuz. İnsan zihninin doğasında bulunur, ama çok hassas ve zor yollardan geliştirilmesi gerekir. Tam potansiyeline ulaşmak birçok nesil alır, ancak bir kere başlatıldı mı, kendi kendini besler. Yirmi bin yıldır bunun üzerinde çalışıyoruz ve Gaia’nın duyusu tam potansiyeline henüz erişilmediği yönündedir. Telepatiyi geliştirmemiz —önce sadece insanların, sonra hayvanların, arkasından bitkilerin ve son olarak da birkaç yüzyıl önce gezegenin cansız yapısının— bizim grup bilincinin farkına uzun zaman önce varmamızı sağladı.

“Bunun kökenini robotlara kadar götürdüğümüzden onları unutmadık. Biz onları dadılarımız olarak değil, öğretmenlerimiz olarak gördük. Kafamızı bir an için bile olsa kapanmasını istemediğimiz bir şeye açtıklarını hissettik. Onları minnetle anıyoruz.”

Trevize, “Ama nasıl bir zamanlar robotların çocukları idiyseniz, şimdi de grup bilincinin çocuklarısınız,” dedi. “O sıralar da olduğu gibi, insanlığınızı şimdi de kaybetmediniz mi?”

“Bu farklı, Trev. Şimdi yaptığımız kendi seçimimiz. Önemli olan da bu. Bize dışardan dayatılmadı, ama içeriden geliştirildi. Bu bizim asla unutmayacağımız bir şey. Ayrıca başka bir açıdan da farklıyız. Galakside benzersiziz. Gaia gibi bir dünya daha yok.”

“Nasıl bu kadar emin olabiliyorsunuz?”

“Bilirdik, Trev. Galaksinin öbür ucunda bile olsa, bizimki gibi bir dünya olsa bilincini algılardık. Mesela, sizin İkinci Vakıf’ınızda böylesi bir bilincin başlangıcını algılayabiliyoruz, ama ancak iki yüzyıldan beri.”

“Katır zamanından mı?”

“Evet. O bizdendi.” Dom ciddileşti. “Bir sapkındı ve bizi terk etti. Bunun mümkün olmadığını düşünecek kadar saftık, bu nedenle onu durdurmak için zamanında harekete geçmedik. Sonra dikkatimizi Dış Dünyalar’a çevirdiğimizde, İkinci Vakıf olarak adlandırdığınızın farkına vardık ve Katır’ı halletmeyi onlara bıraktık.”

Trevize uzun saniyeler boyunca ifadesiz kaldı, sonra mırıldandı: “Tarih kitaplarımız böylece çöpü boyluyor!” Kafasını salladı ve daha yüksek sesle, “Böyle yapmak, Gaia için biraz korkakça değil mi?” dedi. “Katır sizin sorumluluğunuzdu.”

“Haklısınız. Ama sonunda gözlerimizi galaksiye çevirdikten sonra, o zamana dek kör olduğumuz şeyleri gördük, böylece Katır trajedisi bizim için can simidi oldu. Uzun vadede başımıza tehlikeli bir kriz geleceğini o sırada kavradık. Bu da —ancak önlem alabilmemizden önce olamamıştı— Katır hadisesi sayesinde gerçekleşti.”

“Ne tür bir kriz?”

“Bizi yok olmakla tehdit eden bir kriz.”

“Buna inanamam. İmparatorluk’u, Katır’ı ve Sayşel’i uzakta tuttunuz. Milyonlarca kilometrelik uzayın ötesinden bir gemiyi ele geçirebilen bir grup bilincine sahipsiniz. Korkabileceğiniz ne var? Bliss’e bakın. Canı azıcık da olsa sıkılmış görünmüyor. O, bir kriz olacağını düşünmüyor.”

Bliss biçimli bacaklarından birini iskemlesinin koluna koydu ve ayak parmaklarını ona doğru oynattı. “Elbette kaygılanmıyorum, Trev. Sen bununla başa çıkacaksın.”

Trev kendini zorlayarak, “Ben mi?” dedi.

Dom, “Gaia bir yığın hassas yönlendirmeyle seni buraya getirdi. Krize karşı koyması gereken sensin.”

Trev gözlerini ona dikti ve yüzündeki yansıma yavaş yavaş şaşkınlıktan öfkeye dönüştü. “Ben mi? Uzayın tamamında, ben mi? Bununla uğraşmayı aklımdan bile geçirmem.”

Dom neredeyse büyüleyici edici bir sakinlikle, “Yine de, Trev,” dedi, “sen Sadece sen. Tüm uzayda yalnız sen.”

18. KISIM

ÇATIŞMA

1

Stor Gendibal, Gaia’ya doğru, hemen hemen Trevize kadar temkinle ilerledi… yıldız artık göze çarpan bir disk halini aldığı ve ancak güçlü filtrelerin ardından bakılabilir hale geldiğinde düşünmek için durakladı.

Sura Novi bir yanında oturuyor, arada sırada ürkek bir şekilde kafasını kaldırıp ona bakıyordu.

Usulca, “Efendim,” dedi.

Gendibal, aklı başka yerde, “Ne vardı, Novi?” diye yanıtladı.

“Mutsuz musun?”

Hızla ona baktı. “Hayır. Endişeliyim. Bu kelimeyi hatırlıyor musun? Hızla hareket etmekle beklemek arasında karar vermeye çalışıyorum. Çok cesur olacak mıyım, Novi?”

“Sanırım, lıer zaman çok cesursun, Efendim.”

“Cesur olmak bazen aptalcadır.”

Novi gülümsedi. “Bir efendi bilgin nasıl aptal olabilir? Bu bir güneş, değil mi, Efendim?” Ekranı işaret etti.

Gendibal başıyla onayladı.

Novi kararsız bir duraksamadan sonra, “Bu, Trantor’da parlayan güneş mi? “ diye sordu. “Ülgeli güneşi mi?”

Gendibal, “Hayır, Novi,” dedi. “Çok farklı bir güneş. Çok sayıda, milyarlarca güneş vardır.”

“Ah! Bunu aklımdan biliyorum. Ancak kendimi inandıramıyorum. İnsanın kafasıyla bilmesi, ama yine de inanamaması nasıl olabiliyor, Efendim?”

Gendibal hafifçe gülümsedi. “Kafanda, Novi…” diye başladı ve bunu söylerken, kendini onun zihninde buldu. Kendini orada buluverdiği her seferinde yaptığı gibi, zihnini nazikçe okşadı —onu sakin ve mutlu tutmak için zihin uzantılarının hafif bir dokunuşu yetiyordu— ve bir şey onu alıkoymasa, her zamanki gibi yine geri çekilecekti.

Duyumsadığı zihinsel terimlerle tanımlanamaz bir şeydi, ama benzetme yerindeyse Novi’nin kafası ışıldıyordu. Olabilecek en silik ışıldamaydı bu.

Dışarıdan dayatılan zihinsel bir alan olmasa bu ışıltı orada bulunamazdı… o denli düşük yoğunlukta zihinsel bir alandı ki, Gendibal’in iyi eğitilmiş kafası bile Novi’nin zihin yapısının saf düzgünlüğünde dahi onu zar zor bulabilmişti.

Keskin bir biçimde, “Novi, kendini nasıl hissediyorsun?” dedi.

Kızın gözleri büyüdü. “İyi hissediyorum, Efendim.”

“Başın dönüyor mu, kafan karışık mı? Gözlerini kapa ve ben ‘Şimdi’ diyene kadar tamamen hareketsiz kal.”

Kız söz dinleyerek gözlerini kapadı. Gendibal kızın kafasından tüm konu dışı duyuları özenle temizledi, düşüncelerini sakinleştirdi, duygularını yatıştırdı, okşadı… okşadı… ışıltı dışında bir şey bırakmadı. Işıltı o kadar sönüktü ki, orada olmadığına yemin edebilirdi.

“Şimdi,” dedi ve Novi gözlerini açtı.

“Nasıl hissediyorsun, Novi?”

“Çok sakin, Efendim. Dinlenmiş.”

Işıltı kesinlikle onun üzerinde anlaşılabilir bir etki bırakamayacak kadar zayıftı.

Bilgisayara döndü ve onunla boğuştu. Bilgisayar ile pek iyi uyuşamadıklarını kendine itiraf etmek zorunda kaldı. Belki de zihnini bir aracı üzerinden çalışamayacak kadar çok doğrudan kullanmaya alışmıştı. Ama bir zihin değil, bir gemi arıyordu ve başlangıç aramasını bilgisayar aracılığıyla çok daha büyük bir etkinlikle yapılabilirdi.

Orada bulunacağından kuşkulandığı tipten bir geminin yerini saptadı da. Diğer gemi yarım milyon kilometre ötedeydi ve kendisininkine çok benzer bir tasarıma sahip, ancak çok daha büyük ve karmaşıktı.

Geminin yeri bir kere bilgisayarla saptandıktan sonra, Gendibal beyninin doğrudan devralmasına izin verebildi. Zihnini dışarıya doğru —dar bir demet halinde— yansıttı ve onunla geminin içi ve dışını hissetti (ya da “hissetme”nin zihinsel eşdeğerini yaptı).

Sonra zihnini, ona milyonlarca kilometre daha yaklaşarak Gaia’ya doğru gönderdi ve geri çekti. İki işlem de —eğer ikisinden biri ise— hangisinin alanın kaynağı olduğunu ona kuşkuya yer bırakmayacak biçimde anlatmaya yeterli olmadı.

“Novi,” dedi, “bundan sonrası için yanımda oturmanı istiyorum.”

“Efendim, tehlike mi var?”

“Endişelenmene hiç gerek yok, Novi. Güvende olmanı sağlayacağım.”

“Efendi, güvende olmak konusunda endişelenmiyorum, bir tehlike varsa, sana yardımcı olabilmek istiyorum.”

Gendibal yumuşadı. “Novi, sen zaten yardım ettin. Senin sayende önemli ve çok küçük bir şeyin farkına vardım. Sen olmasan boğazıma kadar çamura batabilir ve sadece çok büyük zorluklar pahasına kendimi çekip çıkartmayı başarırdım.”

Şaşalayan Novi, “Bunu daha önce bir kere açıkladığın gibi kafamla mı yaptım, Efendim?” dedi.

“Öyle, Novi. Hiçbir araç daha hassas olamazdı. Benim kendi kafam çok fazla karmaşık olduğu için bunu yapamazdı.”

Novi’nin yüzünü hoşnutluk kapladı. “Yardım edebildiğim için o kadar mutluyum ki.”

Gendibal gülümsedi ve başını salladı… sonra başka bir yardıma daha gereksinim duyacağının kederli bilinciyle morali bozuldu. İçindeki çocuksu bir şey karşı çıktı. Görev onundu… sadece onun.

Yine de sadece onun olamazdı. Bahisler yükseliyordu…

2

Trantor’da, Quintes Shandess, birinci konuşmacılık sorumluluğunun nefes kesici bir ağırlıkla onu ezdiğini hissetti. Gendibal’in gemisi atmosferin ötesindeki karanlıkta kaybolduğundan bu yana, Masa’yı toplantıya çağırmamıştı. Kendi düşüncelerinde kaybolmuştu.

Gendibal’in tek başına çekip gitmesine izin vermek akıllıca mıydı? Gendibal parlak bir zekâydı, ama yine de aşırı kendine güvene yer vermeyecek kadar parlak değildi. Shandess’ın büyük zaafı nasıl yaşlılığın yıpranmışlığıysa (diye acıyla düşündü), Gendibal’in büyük zaafı da kendini beğenmişlikti.

Preem Palver’ın işleri yoluna koymak için galakside dört dönmüş olmasının tehlikeli bir örnek olduğunun tekrar tekrar farkına varıyordu. Başka birisi Preem Palver olabilir miydi? Gendibal bile. Üstelik Palver’ın yanında eşi de vardı.

Hiç kuşkusuz, Gendibal de şu Ülgeli kadını yanına almıştı, ama kadının bir önemi yoktu. Palver’ın karısıysa zaten bir konuşmacıydı.

Shandess, Gendibal’den haber beklerken, günbegün yaşlandığını ve haberin gelmediği her gün de artan bir gerilimin varlığını hissediyordu.

Bir gemi filosu, bir filotilla göndermeliydi…

Hayır. Masa buna izin vermezdi.

Ama yine de…

Çağrı sonunda geldiğinde uyuyordu, ona rahatlama tanımayan bitkin bir uyku. Gece fırtınalı geçmiş ve o da uykuya dalmakta güçlük çekmişti. Rüzgarda sesler duyduğunu hayal etmişti bir çocuk gibi.

Yorgun bir uykuya dalmadan önceki son düşünceleri hüzünlü bir istifa hayali kurmak olmuştu. Şu anda böyle bir şey yaparsa, yerini Delarmi alacağından, bu bilerek yerine getirmeyeceği bir arzuydu.

Sonra çağrı geldi ve anında uyanarak yatağında doğruldu.

“İyi misin?” dedi.

Gendibal, “Çok iyiyim, Birinci Konuşmacı,” diye yanıtladı. “Daha yoğun bir iletişim için görsel temas kurabilir miyiz?”

Shandess, “Belki daha sonra,” dedi. “Önce durum nedir?”

Gendibal, karşısındakinin yeni uyandığını duyumsadığından ve derin bir bitkinlik algıladığından kelimelerini özenle seçti. “Bildiğim kadarıyla varlığı hiçbir galaktik kayıtta geçmeyen, Gaia adında bir dünyanın yakınlarındayım,” dedi.

“Planı mükemmelleştirmek için çalışanların dünyası mı? Katır karşıtlarınınki mi?”

“Olasılıkla, Birinci Konuşmacı. Bunu düşünmek için neden var. Bir kere Trevize ve Pelorat’ı taşıyan gemi Gaia’ya çok yaklaştı ve herhalde oraya indi. İkincisi, benden yarım milyon kilometre kadar uzakta, bir Birinci Vakıf savaş gemisi var.”

“Bu kadar ilgi nedensiz olamaz.”

“Birinci Konuşmacı, bunlar birbirinden bağımsız olamaz. Ben burada sadece Trevize’ı takip ettiğim için bulunuyorum ve savaş gemisi de aynı nedenle gelmiş olabilir. Geriye bir tek Trevize’ın niçin burada olduğunu sormak kalıyor.”

“Onu gezegene kadar takip etmeyi planlıyor musun, Konuşmacı?”

“Bunu bir olasılık olarak değerlendirdim, ama bir şey ortaya çıktı. Şimdi Gaia’dan yüz milyon kilometre uzaklıktayım ve çevremdeki uzayda zihinsel bir alan hissediyorum son derece zayıf bir alan. Ülgeli kadının kafasının odaklayıcı etkisi olmasa bunun farkına varmazdım. Onunki sıradışı bir kafa; onu yanıma almayı tam da bu nedenle kabul etmiştim.”

“O halde, böyle olacağını varsaymakta haklıydın, Konuşmacı Delarmi bunu biliyor muydu dersin?”

“Kadını almaya beni zorladığı zaman mı? Bunu pek sanmam, ama bundan memnuniyetle yarar sağladım, Birinci Konuşmacı.”

“Bunu yaptığına sevindim. Konuşmacı Gendibal, gezegenin alanın odak noktası olduğu fikrinde misin?”

“Bunu kesinleştirmek için, alanın genel küresel bakışımlı olup olmadığını anlamak üzere geniş aralıklı noktalarda ölçüm yapmam gerek. Tek yönlü zihin sondam bunu tahmini olarak yapsa da kesin kılmaz. Yine de Birinci Vakıf savaş gemisinin varlığında daha ileri bir araştırma yapmak akıllıca olmaz.”

“Herhalde bir tehlike oluşturmuyordun.”

“Olabilir. Onun alanın odağı olmadığından henüz emin değilim, Birinci Konuşmacı.”

“Ama onlar…”

“Birinci Konuşmacı, izninizle sözünüzü keseceğim. Birinci Vakıf’ın ne teknolojik gelişmeler başardığını bilmiyoruz. Garip bir özgüvenle hareket ediyorlar ve bizim için tatsız sürprizler hazırlamış olabilirler. Aygıtları yardımıyla ruhbilimle başa çıkabilmeyi öğrenip öğrenmediklerini anlamamız gerekli. Kısacası, Birinci Konuşmacı, ya bir savaş gemisi ya da bir gezegen dolusu zihinciyle karşı karşıyayım.

“Bu eğer bir savaş gemisiyse, bu durumda zihinciler beni hareketsiz bırakamayacak kadar zayıf, ama yavaşlatmaya yetecek kadar da güçlü olabilirler ve gemideki maddesel silahlar da beni yok edebilir. Öte yanda, odak eğer gezegense, bu denli uzaktan algılanabilir bir alana sahip olmak, yüzeyde inanılmaz —benim başa çıkabileceğimden fazla— bir yoğunluk demektir.

“Her iki durumda da gerektiği takdirde içinde Trantor’un tüm kaynaklarının emrime verileceği bir ağ —tam bir ağ— kurmak gerekecektir.”

Birinci Konuşmacı kararsız kaldı. “Tam bir ağ. Bu asla kullanılmadı, asla önerilmedi bile. Katır’ın zamanı dışında.”

“Bu kriz, Katır’ınkinden de büyük olabilir, Birinci Konuşmacı.”

“Masa’nın kabul edip etmeyeceğini bilmiyorum.”

“Onların rızasını almanız gerektiğini düşünmüyorum, Birinci Konuşmacı. Acil durum ilan etmelisiniz.”

“Ne gerekçe gösterebilirim?”

“Onlara size anlattıklarımı aktarın, Birinci Konuşmacı.”

“Konuşmacı Delarmi, senin kendi korkularından dolayı aklını oynatan, beceriksiz bir korkak olduğunu söyleyecektir.”

Gendibal yanıt vermeden önce duraladı. Sonra, “Herhalde bunun gibi bir şey söyleyecek, Birinci Konuşmacı, ancak onun istediğini söylemesine izin verin, ben buna katlanırım,” dedi. “Şu anda tehlikede olan benliğim ya da gururum değil, İkinci Vakıf’ın varlığının ta kendisi.

3

Harla Branno ciddi bir tavırla gülümseyince yüzündeki çizgiler daha da sert bir ifade aldı. “Artık harekete geçebileceğimizi düşünüyorum. Onları göğüslemeye hazırım.”

Kodell, “Ne yaptığınızı bildiğinizden hâlâ daha emin misiniz?” diye sordu.

“Liono, senin olduğumu düşündüğün kadar delirmiş olsaydım, bu gemide benimle kalmakta ısrar eder miydin?”

Kodell omuz silkti ve, “Olasılıkla, evet,” dedi. “Belki de fikrinizi değiştirirdiniz ya da sizi durdurabilir, dikkatinizi dağıtabilir veya çok ileri gitmeden en azından yavaşlatabilirdim. Elbette, çılgın değilseniz…”

“Evet?”

“O zaman da geleceğin tarihçilerinin tüm şanı sadece size ayırmalarını istemezdim. Bırakalım da burada sizinle olduğumu söylesinler ve kim bilir, şerefin gerçekte kime ait olduğunu merak ederler, ha Bayan Başkan?”

“Zekice, Liono, zekice… ama boşuna. O kadar uzun zamandır tahtın arkasındaki gerçek güç ben oldum ki, kimse kendi yönetimimde böylesi bir hadiseye izin vereceğime inanmaz.”

“Göreceğiz.”

“Hayır, görmeyeceğiz. Çünkü böylesi tarihsel yargılar biz öldükten sonra verilecek. Ancak benim korkum yok. Tarihteki yerim ve bunun için.” Ekrana işaret etti.

Kodell, “Compor’un gemisi,” dedi.

Branno, “Compor’un gemisi olduğu doğru,” dedi. “Ancak Compor içinde değil. İzci gemilerimizden biri değiş tokuşu izledi. Compor’un gemisi bir başkasınca durduruldu. Diğer gemiden iki kişi onunkine geçti ve Compor sonradan dışarı çıkıp yeni gelen gemiye bindi.”

Branno ellerini ovuşturdu. “Trevize rolünün hakkını verdi. Onu paratoner olarak hizmet görsün diye uzaya saldım ve o da bunu becerdi. Şimşekleri üzerine çekti. Compor’u durduran gemi İkinci Vakıf’a ait.”

Piposunu ağzından çeken ve yavaşça tütün doldurmaya başlayan Kodell, “Bundan nasıl emin olabiliyorsunuz, merak ediyorum,” dedi.

“Çünkü her zaman Compor’un İkinci Vakıf’ın denetiminde olup olmadığını kendime sormuşumdur. Yaşamı çok düzgündü. İşler onun için hep iyi gitti ve üst uzay takibinde çok uzmandı. Trevize’a ihanet etmesi rahatça ihtiraslı bir adamın basit bir politik manevrası olabilirdi. Ama bunu sanki işin içinde kişisel ihtirastan daha fazlası varmış gibi çok gereksiz bir titizlikle yaptı.”

“Hepsi tahmin, sayın Başkan!”

“Tahmin kısmı, Trevize’ı çoklu sıçramalarında tek bir tane yapmışçasına kolayca takip ettiğinde bitti.”

“Ona yardım edecek bilgisayarı vardı, sayın Başkan.”

Ama Branno başını arkaya atarak güldü.

“Sevgili Liono, karmakarışık entrikalar kurmakla o denli meşgulsün ki, basit işlemlerin etkinliğini unutmuşa benziyorsun. Compor’u Trevize’ın ardından, takip edilmesine gerek olduğundan dolayı göndermedim. Buna ne lüzum vardı? Trevize, hareketlerini ne kadar gizli tutmak istese de ziyaret ettiği her Vakıf gezegeninde dikkatleri üzerine çekmekten kendini alamayacaktı. Gelişmiş Vakıf gemisi, koyu Terminus aksanı, Vakıf parası, onu anında bir şöhret ışıltısıyla sarmalayacaktı. Bir acil durum halinde de Compor’dan bağımsız olarak hareketlerinden hemen haberdar olduğumuz Sayşel’de yaptığı gibi, yardım almak için Vakıf görevlilerine kendiliğinden başvuracaktı.

“Hayır.” Düşünceli biçimde sürdürdü konuşmasını. “Compor kendisini denemek için gönderildi. Ona kasten kusurlu bir bilgisayar, gemiyi yönetemeyeceği kadar değil, ama kesinlikle çoklu bir sıçramayı takip etmekte ona yardım edemeyecek yetersiz bir bilgisayar verdiğimiz için bu da başarıldı. Compor her şeye rağmen, sorun çıkmadan takip etmeyi başardı.”

“Ne yapacağınıza karar verene kadar, bana anlatmadığınız çok şey olduğu anlaşılıyor. Bayan Başkan.”

“Sadece bunları bilmemenin sana zararı dokunmayacağından dolayı bu konuları senden sakladım, Liono. Seni takdir ederim ve kullanırım, ama tıpkı senin bana karşı olduğu gibi, benim güvenimin de keskin sınırları vardır ve lütfen bunu inkâr etmeye kalkışma.”

Kodell sertçe, “Etmem,” dedi, “ve günün birinde, sayın Başkan, bunu sizi hatırlatacağım. Bu arada, şimdi bilmem gereken başkaca bir şey var mı? Onları durduran geminin niteliği ne? Eğer Compor İkinci Vakıf’tansa, gemi de öyle olmalı.”

“Seninle konuşmak her zaman bir zevk, Liono. Çabuk kavrıyorsun. Gördüğün gibi, İkinci Vakıf izlerini gizleme zahmetine katlanmıyor. Böyle yapmadıklarında bile, bu izleri görünmez hale getiren savunmalara bel bağlıyor. Bir geminin kökenini enerji kullanımı biçiminden ne denli kesin saptayabileceğimizi bildikleri halde, İkinci Vakıflılar’ın aklına asla yabancı yapım bir gemi kullanmak gelmiyor. Bunu öğrenen bir beyinden bu bilgiyi her zaman silebilirler, o halde niçin saklanma zahmetine girsinler ki? Eh, izci gemimiz Compor’a yaklaşan geminin kimliğini, onu gördükten birkaç dakika sonra belirlemeyi başardı.”

“Ve şimdi İkinci Vakıf da bu bilgiyi kafalarımızdan silecek, sanırım.”

Branno, “Becerebilirlerse,” dedi, “ama işleri değişmiş bulabilirler.”

Kodell, “Daha önce İkinci Vakıf’ın nerede olduğunu bildiğinizi söylemiştiniz. Önce Gaia’nın, sonra da Trantor’un icabına bakacaksınız. Bundan ikinci geminin Trantor kökenli olduğu sonucunu çıkartıyorum.”

“Doğru düşündün. Şaşırdın mı?”

Kodell başını yavaşça salladı. “Şimdi düşününce hayır. Ebling Mis, Toran Darell ve Bayta Darell, hepsi Katır’ın durdurulduğu dönemde Trantor’daydılar. Bayta’nın torunu, Arkady Darell, Trantor’da doğmuştu ve İkinci Vakıf sözde durdurulduğu sırada yine Trantor’daydı. Olayları anlatışında kilit rol oynayan ve uygun zamanlarda beliriveren Trantorlu bir tüccar, Preem Palver vardı. Hari Seldon’ın kendisinin de her iki Vakıf’ı kurduğu sırada bulunduğu Trantor’un İkinci Vakıf’a yuva olarak hizmet ettiğinin apaçık olduğunu düşünmeliydim.”

“Hiç kimsenin bu olasılığı göz önünde tutmamış olması dışında çok açık. İkinci Vakıf buna özen gösterdi. Bu izlere doğru bakacak kimse olmamasını kolayca ayarlayabildikleri ya da görüldükten sonra anısını sildikleri için, izlerini örtmeye gerek duymadıklarını söylediğimde kastettiğim buydu.”

Kodell, “Bu durumda,” dedi, “hemen bakmamızı isteyebilecekleri yöne bakmayalım. Trevize, İkinci Vakıf’ın varlığına nasıl karar verebildiğini düşünüyorsunuz? İkinci Vakıf niçin onu durdurmadı?”

Branno parmaklarını havaya kaldırdı ve birer birer saydı. “İlki, Trevize sakınma konusunda olağanüstü yeteneksizliğine karşın, bir türlü çözemediğim bir şeyi olan, çok sıradışı bir adam. Özel bir vaka olabilir. İkincisi, İkinci Vakıf tamamen habersiz değil. Compor hemen Trevize’ın kuyruğuna takıldı ve bana onun hakkında rapor verdi. İkinci Vakıf açıkça işe karışmadan, Trevize’ı durduracak olmama bel bağlamıştı. Üçüncüsü, ben beklendiği gibi tepki vermediğimde —idam ettirmedim, hapsettirmedim, belleği silinmedi, beynini ruh sondasıyla araştırtmadım— onu salt uzaya yolladığımda, İkinci Vakıf daha ileri gitti. Kendi gemilerinden birini onun peşine göndererek doğrudan hareket ettiler.” Gergin dudaklarında bir gülümsemeyle ekledi: “Ah, mükemmel paratoner!”

Kodell, “Ya bir sonraki hamlemiz?” diye sordu.

“Şimdi karşımızda duran bu İkinci Vakıflı’ya meydan okuyacağız. Aslında, şu anda bile ağır ağır ona doğru gidiyoruz.”

4

Gendibal ve Novi yan yana oturarak ekrana bakıyorlardı.

Novi dehşete kapılmıştı. Gendibal için bu aşikârdı, tıpkı kızın düştüğü dehşetle umutsuzca mücadele ettiği gerçeği gibi. Şu anda zihnine dokunmak, onları çevreleyen zayıf ruhsal alana verdiği tepkiyi karartması bir yana, akıllıca da olmayacağından, mücadelesinde ona yardımcı olacak bir şey de yapamıyordu.

Vakıf savaş gemisi yavaşça ama sürekli yaklaşıyordu. Vakıf gemilerine dair geçmiş deneylere bakılırsa, belki de altı kişilik bir mürettebat taşıyan, büyük bir savaş gemisiydi. Gendibal, bu geminin silahlarının, İkinci Vakıf’ın elindeki her gemiden oluşan bir filoya —elbette bu gemiler salt maddesel güce dayanmak zorunda iseler— karşı koymak ve gerektiğinde silip süpürmek için yeterli olacağına emindi.

Savaş gemisinin şu haliyle, bir İkinci Vakıflı tarafından yönetilen tek bir gemiye karşı ilerlemesi bile, bazı sonuçların çıkartılmasına olanak tanıyordu. Gemi zihinsel yetiye sahip olsa da kendini İkinci Vakıf’ın ağzına atması olası değildi. Daha büyük olasılıkla bilgisizliğinden ilerliyordu ve bu cahilliğin dereceleri de çoktu.

Geminin kaptanının Compor’un yerini başka birinin aldığından haberi olmayabilirdi ya da —haberi varsa— gelenin bir İkinci Vakıflı olduğunu bilmiyordu veya belki de bir İkinci Vakıflı’nın ne olabileceğinin bile farkında değildi.

Ya (Gendibal her olasılığı dikkate almaya niyetliydi) gemi zihinsel yetiye sahipse ve yine de kendine güvenerek ilerliyorsa? Bu sadece bir megalomanın kumandasında veya Gendibal’in olası olduğunu düşünebileceğinden çok daha ötede güçlere sahip olduğu anlamına gelirdi.

Ama ilahi adaleti herhalde hesaba katmıyordu…

Novi’nin zihnini dikkatlice yokladı. Gendibal elbette bunu yapabildiği halde, Novi zihin alanlarını bilinçli olarak hissedemiyordu. Yine de Gendibal’in zihni, bu denli zayıf bir alanı Novi’nin zihninin tersine algılayamazdı. Bu gelecekte üzerinde çalışılması gereken ve uzun vadede yaklaşmakta olan bir uzay gemisinin yarattığı acil sorundan çok daha önemli olduğu ortaya çıkabilecek bir paradokstu.

Gendibal, bu olasılığı ilk defa Novi’nin beyninin bakışımının ve alışılmamış düzgünlüğünün farkına vardığında kavramış ve sahip olduğu sezgisel yetenekten hüzünlü bir gurur duymuştu. Konuşmacılar her zaman sezgi güçlerinden gurur duyarlardı, ama bunun ne kadarı düz maddi yöntemlerle alanları ölçme yetersizliklerinin ve böylece de gerçekte yaptıklarını kavramaktaki başarısızlıklarının ürünüydü? Cahilliği gizemli ‘sezgi’ sözcüğüyle örtmek kolaydı. Onların bu cehaletinin ne kadarı ruhbilime kıyasla maddesel bilimlerin önemini küçük görmekten kaynaklanıyordu?

Ya bunun ne kadarı kör bir gururdu? Gendibal, Birinci Konuşmacı olduğunda, bütün bunların değişeceğini düşündü. Vakıflar arasındaki maddesel aralık biraz olsun kapatılacaktı. İkinci Vakıf zihin tekelinin biraz olsun elinden kaçması halinde bile karşı karşıya kalacağı yok edilme tehlikesine sonsuza dek katlanamazdı.

Gerçekten de bu tekel şimdi ellerinden kaçıyor olabilirdi. Birinci Vakıf belki de ilerlemiş ya da Birinci Vakıf ile Katır karşıtları arasında bir bağlaşma oluşmuştu. (Bu düşünce ilk defa olarak aklına geldi ve ürperdi.)

Konu üstündeki düşünceleri konuşmacıya özgü bir hızla kafasından geçti. Düşünürken Novi’nin kafasındaki ışıltının, etraflarına yayılan zihin alanına tepkinin hassas bir biçimde farkında olmaya da devam etti. Vakıf savaş gemisi yakınlaşırken daha güçlü hale gelmiyordu.

Bu kendi başına, savaş gemisinin zihin silahlarıyla donanmamış olduğunun kesin bir işareti değildi. Zihin alanının karekökü yasasına itaat etmediği iyi bilinen bir gerçekti. Yayıcı ile alıcı arasındaki aralık azaldığı ölçüde katlarına çıkarak güçlenmezdi. Elektromanyetik ve yerçekimsel alanlardan bu bakımdan ayrılıyordu. Yine de zihin alanları çeşitli maddesel alanlara ve uzaklığa göre daha az değişse bile, tamamıyla aynı da kalmıyordu. Novi’nin kafasının tepkisi, savaş gemisi yaklaştıkça belirgin bir artış göstermeliydi.

(Nasıl oluyor da beş yüzyılda hiçbir İkinci Vakıflı —Hari Seldon’dan beri— zihinsel yoğunluk ile uzaklık arasındaki matematiksel ilişkiyi çözmeyi düşünmemişti? Gendibal maddesel bilimlere sırt çevirmeye son verilmesi gerektiği ve zorunlu olduğuna içinden yemin etti.)

Savaş gemisi zihincilerle doluysa ve bir İkinci Vakıflı’nın yaklaştığını kesinlikle hissediyorsa, ilerlemeden önce alanının yoğunluğunu azamiye yükseltmez miydi? Peki bu durumda Novi’nin kafası kuşkusuz artan bir çeşit tepkiyi dışa vurmaz mıydı?

Ama yine de böyle bir şey yapmamıştı.

Gendibal savaş gemisinin zihin silahlarına sahip olduğu olasılığını kendinden emin olarak eledi. Gemi bilgisizliğinden ilerlemeye devam ediyordu ve bir tehlike olarak daha önemsiz görülebilirdi.

Zihin alanı tabii ki hâlâ vardı, ama Gaia’dan geliyor olmalıydı. Bu yeterince rahatsız ediciydi, ama acil olan sorun gemiydi. Bu saf dışı bırakıldığında, dikkatini Katır karşıtları dünyasına çevirebilirdi.

Bekledi. Savaş gemisi biraz hareket edecek ya da etkili bir saldırıya geçebilmek için kendine güvenebileceği kadar yakına gelecekti.

Savaş gemisi —artık oldukça hızlı— yaklaşıyordu ve hâlâ bir şey yapmamıştı. Gendibal sonunda hamlesinin yeterli güçte olacağını kestirdi. Acı olmayacaktı, neredeyse hiç rahatsızlık vermeyecekti, gemideki herkes sadece, sırt ve kollarındaki büyük kasların, arzularına yavaş tepki verdiklerini anlayacaklardı.

Gendibal, zihni tarafından denetlenen beyin alanını daralttı. Alan yoğunlaştı ve gemiler arasındaki boşluğu ışık hızında aştı. (İki gemi üst uzay temasını —kaçınılmaz kesinlik kaybıyla beraber— gereksiz kılacak kadar birbirine yakındı.)

Gendibal uyuşuk bir şaşkınlıkla apıştı kaldı.

Vakıf savaş gemisi, kendi alanının gücü arttıkça, yoğunluk kazanan etkili bir zihin alanına sahipti. Savaş gemisi her şeye karşın, cehaletinden ilerlemiyordu demek ve edilgen olsa da hiç umulmayan bir silahı vardı.

5

“Ah!” dedi Branno, “Saldırmaya kalkıştı Lione, bak!”

Psikometrenin ibresi oynadı ve düzensiz olarak yükselirken titreşti.

Zihin alanının geliştirilmesi, Vakıf bilim adamlarını belki de sadece Hari Seldon’ın psikotarih analizini tek başına oluşturması dışında, tüm bilimsel projeler arasında en gizlisi olarak yüz yirmi yıl boyunca meşgul etmişti. Tatmin edici bir kurama dayanmayan bir aygıtı aşamalı olarak geliştirmek için beş insan nesli ter dökmüştü.

Ama her aşamada ilerlemenin yönü ve miktarını göstererek rehberlik eden psikometrenin icadı olmasa, hiçbir ilerleme yapılamazdı. Hiç kimse nasıl işlediğini açıklayamamıştı, yine de tüm belirtiler ölçülemeyeni ölçtüğünü ve tanımlayamayanı sayıya döktüğünü gösteriyordu. Branno’nun psikometrenin çalışması açıklanabilirse, Vakıf’ın zihinsel denetiminde İkinci Vakıf’ın eşiti haline geleceği yönünde (kimi bilim adamlarınca da paylaşılan) bir güdüsü vardı.

Ama bu sıçrama bekleyebilirdi. Şimdilik, maddesel silahlarda ezici bir üstünlükle desteklendiği sürece kalkan yeterli olacaktı.

Branno ölümcül ve dümdüz olana kadar, her duygu vurgusundan arınmış bir erkek sesi olarak verilen mesajı gönderdi.

“Parlak Yıldız ve içindekileri çağırıyorum. Vakıf Federasyonu’nun bir gemisini, korsanca bir eylemle, zorla ele geçirdiniz. Gemiyi teslim edin ve bir an önce teslim olun ya da saldıracağız.”

Yanıt doğal bir sesle geldi. “Belediye Başkanı Terminuslu Branno, gemide olduğunuzu biliyorum. Parlak Yıldız korsanca bir eylemle ele geçirilmedi. Ben, yasal kaptanı Terminuslu Munn Li Compor’un özgür iradesiyle davet edildim. Her ikimiz için de önemli konuları tartışmak üzere bir süreliğine ateşkes istiyorum.”

Kodell, Branno’ya, “Bırakın, ben konuşayım, sayın Başkan,” diye fısıldadı.

Branno küçümser bir ifadeyle elini kaldırdı, “Sorumluluk benimdir, Liono.”

Vericiyi ayarlayıp daha önce duyulan yapay sesten az daha duygusal ve zorlayıcı bir tonda konuştu.

“İkinci Vakıf’ın adamı, durumunuzu anlıyoruz. Gecikmeden teslim olmazsanız, ışığın gemimizden sizinkine gideceğinden daha kısa bir zamanda sizi havaya uçurabiliriz —ve bunu yapmaya da hazırız. Bunu yaparak bir şey kaybetmiş de olmayız, çünkü sizi sağ bırakmak için ne nedenimiz olduğuna ilişkin bir bilginiz yok. Trantor’dan olduğunuzu biliyoruz ve sizin işinizi bitirince Trantor’u halletmeye hazır olacağız. Söyleyeceklerinizi ifade etmek için, size bir süre tanımaya hazırız, ama bize anlatmaya değecek fazla bir şeyiniz olamayacağına göre, uzun süre dinlemeye tahammülümüz yok.”

Gendibal, “Bu durumda,” dedi, “çabucak konuşmama ve sadede gelmeme izin verin. Kalkanınız mükemmel değil ve olamaz da. Ona fazla değer verdiniz ve beni küçümsediniz. Zihinlerinizle başa çıkabilir ve denetleyebilirim. Belki kalkan olmadığında yapabileceğim kadar değil, ama yine de yeterince kolayca. Herhangi bir silahı kullanmaya kalkıştığınız anda saldıracağım ve anlamanız için açıklayayım. Kalkan olmadan, beyinlerinizi tatlılıkla ve zarar vermeden ele geçirebilirim. Buna karşın, kalkan varken onu kırıp geçmek zorundayım ki, bunu da yapabilirim; sonrasındaysa sizi ne usulca, ne de beceriyle denetimde tutabilirim. Beyinleriniz kalkana olduğu gibi ezilir ve bu geri çevrilemez bir etkidir. Başka bir söyleyişle beni durduramazsınız ve öte yandan ben öldürmekten daha beterini yapmaya zorlanarak sizi durdurabilirim. Sizi akılsız bir posa olarak bırakacağım. Bunu göze almak istiyor musunuz?”

Branno, “Söylediklerini yerine getirmeyeceğini biliyorsun,” dedi.

Gendibal, soğuk bir kayıtsızlıkla, “Bu durumda, tanımladığım sonuçları göze almaya istekli misiniz?” diye sordu.

Kodell öne doğru eğildi ve fısıldadı. “Seldon aşkına, sayın Başkan…”

Gendibal, “Düşüncelerinizi izliyorum, Kodell,” dedi. “Ama ışık hızındaki her şeyin bir gemiden diğerine ulaşması bir saniyeden biraz fazla süre aldığından, hemen değil. Fısıldamanıza gerek yok. Başkan’ın düşüncelerini de takip ediyorum. Karar vermedi, bunun için paniğe kapılmanız henüz gereksiz. Ayrıca bu kadarını bilmem dahi kalkanınızın sızdırdığını fazlasıyla kanıtlar.”

Başkan, meydan okurcasına, “Kalkan güçlendirilebilir,” diye konuştu.

Gendibal, “Benim zihin gücüm de öyle,” diye yanıtladı.

“Ama ben kalkanı yerinde tutmak için bedensel bir güç harcamadan, burada rahatıma bakarak oturuyorum ve kalkanı çok uzun bir süre yerinde tutmaya yetecek enerjim de var. Sizse, kalkanı delmek için zihinsel enerjinizi harcıyorsunuz ve sonunda yorulacaksınız.”

Gendibal, “Yorgun değilim,” dedi. “Şu anda ikiniz de geminizin hiçbir personeline ya da başka gemideki birine herhangi bir emir verebilecek durumda değilsiniz. Size zarar vermeden bu kadarını becerebilirim, ama denetimimden kaçmak için sıradışı bir harekette bulunmayın, çünkü bunu dengelemek için yapmak zorunda kalacağım üzere kendi gücümü arttırırsam, söylediğim şekilde zarar görürsünüz.”

Sağlam bir sabrın tüm alametlerini gösteren Branno, ellerini kucağına koyarak, “Bekleyeceğim,” dedi. “Yorulacaksınız ve bu olduğunda, zararsız hale gelmiş olacağınızdan, vereceğim emirler sizi yok etmeyi amaçlamayacak. Emirler Vakıf Donanması’nın Trantor’a karşı harekete geçmesi şeklinde olacak. Dünyanızı kurtarmayı arzuluyorsanız, teslim olun. İkinci bir yok etme furyası, Büyük Yağma günlerindeki birincisi gibi örgütünüze dokunmadan dinmeyecek.”

“Başkan, şu anda öyle olmasam da kendimi bitkin hissedersem, bunu yapacak gücü kaybetmeden önce sizi yok ederek dünyamı kurtarabileceğimi anlamıyor musunuz?”

“Bunu yapmazsın. Temel görevin Seldon Planı’nı sürdürmektir. Terminus Belediye Başkanı’nı yok edip, böylece gücünü sarsıcı bir yenilgi tattırarak ve her yerdeki düşmanlarına cesaret vererek Birinci Vakıf’ın özgüven ve prestijine bir darbe vuracaksın ve planda öylesi bir kesintiye yol açacaksın ki, bu neredeyse Trantor’un yıkımı kadar kötü bir sonuç verecek. Bunun yerine teslim olabilirsin.”

“Sizi ortadan kaldırmaktaki isteksizliğim üzerine bahse girmeye niyetli misiniz?”

Brannon’un göğsü derin bir nefes alıp bırakırken, şişip indi. Sonra kararlı bir tavırla söylendi. “Evet!”

Yanında oturmakta olan Kodell’in benzi kül gibi olmuştu.

6

Gendibal gözlerini, tam duvarın önündeki boşlukta beliren Branno’nun görüntüsüne dikmişti. Kalkanın etkisinden dolayı görüntü bir parça titrek ve pusluydu. Gendibal’in ona harcayacak enerjisi olmadığından, kadının yanında oturan adam dumanın içinde neredeyse şekilsizdi. Başkan’a yoğunlaşması gerekliydi.

Kesin olan bir şey varsa, o da Başkan’ın onu görmediğiydi. Örneğin, onun da bir arkadaşı olduğunu bilmesinin bir yolu yoktu. Yüz ifadesinden, beden dilinden yargıya varamazdı. Bu açıdan dezavantajlı dunundaydı.

Gendibal’in söylediği her şey doğruydu. Çok fazla kafa gücü pahasına onu ezebilirdi ve bunu yaparken de kendi beynini geri dönülmez biçimde mahvetmekten kıl payı kaçınabilirdi.

Ancak onun söylediği her şey de doğruydu. Onu yok etmek Plan’a, Katır’ın yaptığı kadar zarar verecekti. Aslına bakılırsa, oyun oldukça ilerleyeceği ve yanlış bir hamleyi geri çekmek için çok daha az zaman kalacağından ötürü, yeni hasar daha ciddi olabilirdi.

Daha da kötüsü, hâlâ bilinmezliğini koruyan —algının zayıf sınırında ışıldayıp duran zihinsel alanıyla— Gaia da vardı.

Akıntının hâlâ orada olduğundan emin olmak için bir an Novi’nin kafasına dokundu.

Kız bu dokunuşu hiçbir biçimde hissetmiş olamazdı, ama ona dönüp saygılı bir fısıltıyla, “Efendim,” dedi, “orada hafif bir sis var. Konuştuğun o mu?”

Sisi iki kafa arasındaki minik bağlantı aracılığıyla duyumsamış olmalıydı. Gendibal parmağını dudaklarına götürdü. “Korkma, Novi. Gözlerini kapat ve dinlen.”

Sesini yükseltti. “Başkan Branno, kumarınız bu açıdan başarılı. Size bir şey açıklarsam, mantığa kulak vereceğinizi ve bu sayede iki tarafın da birbirini yok etmeye kalkışması için bir neden kalmayacağını düşündüğümden, sizi hemen ortadan kaldırmayı arzu etmiyorum.

“Kazandığınızı ve benim teslim olduğumu düşünün, Başkan. O zaman ne olur? Siz ve sizden sonra gelenler, aşırı özgüven ve zihinsel alanınıza olan yersiz inançla, gereksiz bir acelecilikle gücünüzü galaksiye yaymayı deneyeceksiniz. Bunu yaparken Seldon Planı’nı da mahvedeceğinizden, aslında İkinci İmparatorluk’un kuruluşunu geciktireceksiniz.”

Branno, “Beni hemen ortadan kaldırmak istememenize şaşırmadım,” dedi, “ve orada olduğunuz sürece, beni yok etmeye hiç de cesaret edemeyeceğinizi anlamaya mecbur kalacağınızı düşünüyorum.”

Gendibal, “Zaferi elde ettiğinize sevinerek kendinizi kandırmayın,” dedi. “Beni dinleyin. Galaksinin büyük bölümü hâlâ Vakıf’ın elinde değil ve büyük oranda da Vakıf karşıtı. Vakıf Federasyonu’nun bile bazı parçaları bağımsız oldukları günleri unutmuş değiller. Vakıf, ben teslim olduktan sonra hızla ilerlerse, galaksinin geri kalanını en büyük zaafından mahrum bırakacak: birlik yoksunluğu ve kararsızlık. Onları korkudan birleşmeye zorlayacak ve içeride de isyan ateşini besleyeceksiniz.”

Branno, “Boş tehditler savuruyorsunuz,” dedi. “Vakıf dışı galaksideki tüm dünyalar bize karşı birleşse ve Federasyon’un kendisinde dünyaların yarısı bunlara yardımcı olmak üzere isyan etse bile, bütün düşmanlarımıza karşı kazanacak gücümüz var. Bu bir sorun oluşturmaz.”

“Hemen sorun oluşturmaz, Başkan. Yalnız anında beliren sonuçları görme hatasına düşmeyin. İkinci İmparatorluk’u kurmak için ilan etmeniz yeter, ama onu sürdürmeyi başaramayacaksınız. Her on yılda bir yeniden fethetmeniz gerekecek.”

“Bu takdirde, aynen sizin yorulduğunuz gibi, dünyalar da yorulana dek bunu yapmaya devam ederiz.”

“Nasıl ben yorulmuyorsam, onlar da bıkmayacak. Sözde imparatorluğun karşısında ikinci ve daha büyük bir tehlike belireceğinden, bu sürecin uzun sürmesi de gerekmeyecek. Sadece sürekli kullanılan ve kuvveti giderek artan askeri güç sayesinde ayakta tutulabileceğinden, Vakıf’ın generalleri, ilk kez sivil yetkililerden daha güçlü ve önemli hale gelecekler. Sözde imparatorluk kısa sürede, her birinde bir komutanın kayıtsız şartsız hüküm sürdüğü askeri bölgelere bölünecek. Anarşi çıkacak ve Seldon Planı uygulanmadığı takdirde, Seldon’ın olacağını gördüğü otuz bin yıldan da daha uzun sürebilecek bir barbarlık dönemine gömüleceğiz.”

“Bunlar çocukça tehditler. Seldon Planı’nın matematik hesaplamaları tüm bunları öngörmüş olsa bile, sadece olasılıkları sayıyor, kaçınılmazları değil.”

Gendibal atıldı. “Başkan Branno,” dedi, “Seldon Planı’nı unutun. Matematik tarafını anlamıyorsunuz ve kalıbını da gözünüzün önüne getiremezsiniz. Ama belki de bunu yapmanız zorunlu değildir. Denenmiş ve işgal ettiğiniz konuma bakılırsa başarılı, daha da fazlası, şimdi göze aldığınız kumardan anlaşıldığı kadarıyla cesur bir siyasetçisiniz. Bu yüzden siyasal anlayışınızı kullanın. İnsanlığın siyasal ve askeri tarihini göz önünde bulundurun ve bunu da insan doğası üzerindeki bilginiz —halk, siyasetçiler ve askerlerin hareket etme, tepki ve birbirleriyle iletişim biçimleri— ışığında değerlendirin ve haklı olup olmadığıma karar verin.”

Branno, “İkinci Vakıflı, haklı olsanız bile, bu riski göze almak zorundayız. Doğru önderlik ve süre giden —maddesel bilimlerde olduğu gibi, ruh biliminde de— teknolojik ilerlemeyle üstesinden gelebiliriz. Hari Seldon bu çeşit gelişmeleri asla gereği gibi hesap edemedi. Yapmazdı. Plan’ın neresi Birinci Vakıf’ın bir zihin kalkanı geliştirmesine izin veriyordu ki? Her halükârda Plan’ı niçin isteyelim? Onsuz yeni bir imparatorluk kurma tehlikesine gireceğiz. O olmadan başarısız kalmak, eninde sonunda onunla başarmaktan yeğ olacak. İkinci Vakıf’ın gizli yönlendiricilerinin kuklalarını oynayacağımız bir imparatorluk istemiyoruz.”

“Bunu sadece başarısızlığın galaksi halkı için ne anlama geleceğini anlamadığınızdan, söylüyorsunuz.”

Branno taş gibi bir ifadeyle, “Belki!” dedi. “Yorulmaya mı başladınız, İkinci Vakıflı?”

“Hiç de değil. Dikkate almadığınız başka bir eylem seçeneğini teklif etmeme izin verin… ne benim size, ne de sizin bana teslim olmanıza gerek duyan bir seçenek. Gaia adında bir gezegenin yakınlarındayız.”

“Bunun farkındayım.”

“Buranın olasılıkla Katır’ın doğum yeri olduğunun da farkında mısınız?”

“Bu yönde salt sizin sözlerinizden daha fazla kanıta gereksinim duyarım.”

“Gezegen bir zihin alanıyla çevrili. Pek çok Katır’ın evi durumunda. İkinci Vakıf’ı mahvetme düşünüzü gerçekleştirirseniz, kendinizi bu Katırlar gezegeninin köleleri olarak bulacaksınız. İkinci Vakıflı’lar size kuramsal ya da hayali değil, açık ne zarar verdi? Bir de tek bir Katır’ın size ne yaptığını kendinize sorun.”

“Elimde sözlerinizden başka hâlâ bir şey yok.”

“Burada kaldıkça, size daha fazlasını veremem. Bu nedenle size bir ateşkes öneriyorum. Bana güvenmiyorsanız, kalkanınızı yukarıda tutun, ama benimle işbirliği yapmaya hazır olun. Hep beraber gezegene yaklaşalım ve bunun tehlikesine ikna olduğunuzda, zihin alanını etkisizleştireceğim, siz de gemilerinize onu ele geçirme emri vereceksiniz.”

“Ya sonra?”

“Sonra, en azından dikkate alınması gereken dış güçler olmadan, İkinci Vakıf’a karşı Birinci Vakıf kalacak. O zaman mücadele açık olacak, oysa şimdi her iki Vakıf da kenara sıkışmışken dövüşmeye cesaret edemiyoruz.”

“Bunu neden daha önce söylemediniz?”

“İşbirliği yapabilmek için düşman olmadığımıza sizi inandırabileceğimi düşündüm. Görünüşe göre bu konuda başarısız kaldığımdan her durumda işbirliği öneriyorum.”

Branno, düşüncelere dalan başını eğmiş halde duraladı. Sonra, “Beni ninnilerle uyutmaya çalışıyorsunuz,” dedi. “Katırlar’la dolu bir gezegenin zihinsel alanını kendi başınıza nasıl etkisiz hale getireceksiniz? Bu düşünce öylesine saçma ki, doğru söylediğinize inanamıyorum.”

Gendibal, “Ben yalnız değilim,” dedi. “Benim arkamda, İkinci Vakıf’ın tüm gücü var ve benim aracılığımla yönlendirilecek bu güç, Gaia’nın icabına bakacak. Daha da ötesi, kalkanınızı her an ince bir sis gibi silip atabilir.”

“Eğer öyleyse, yardımıma niçin gerek duyuyorsunuz?”

“Öncelikle alanı etkisiz kılmak yeterli olmayacağından ötürü. Ben nasıl yaşamımın geri kalanını sizinle bu konuşma faslını uzatarak geçiremezsem, İkinci Vakıf da kendini, şimdi ya da başka bir zaman sonsuz bir etkisizleştirme görevine adayamaz. Gemilerinizin sağlayacağı maddesel eyleme ihtiyacımız var. Bunun yanı sıra, iki Vakıf’ın birbirlerine bağlaşık olarak bakmaları zorunluluğuna sizi mantıkla inandıramazsam, en üst derecede önemli bir işbirliği girişimi belki ikna edici olabilir. Kelimelerin yetersiz kaldığı noktada eylem iş görebilir.”

Bu sözleri, ikinci bir suskunluk takip etti ve sonra Branno, “İşbirliği içinde ve birlikte yapabilirsek, Gaia’nın daha yakınına gitmeyi isterim. Bundan fazlası için söz veremem,” dedi.

Bilgisayarına eğilen Gendibal, “Bu yeterli olur,” diye yanıt verdi.

Novi, “Hayır, Efendim,” dedi, “bu noktaya kadar, önemi yoktu, ama lütfen başka bir hareket yapmayın. Terminuslu Encümen üyesi Trevize’ı beklemeliyiz.”

19. KISIM

KARAR

1

Janov Pelorat, sesinde ince bir küskünlükle, “Golan,” dedi, “ılımlı ölçüde uzun sayılabilecek ömrümdeki —seni temin ederim, Bliss, çok uzun değil— ilk galaktik seyahatimin gerçeğine hiç kimse aldırmaz görünüyor, yine de yeni bir dünyaya her gelişimde, onu incelemek için gerçek bir şansa sahip olamadan, yeniden yola koyuluyor ve uzaya dönüyorum. Artık iki etti.”

Bliss, “Evet,” dedi, “diğerini bu denli çabuk terk etmeseydin, kim bilir ne zamana kadar benimle karşılaşmamış olacaktın. Bu da kuşkusuz ilk seferi mazur gösterir.”

“Öyle. Gerçeği söylemek gerekirse tat… tatlım, gösterir.”

“Bu sefer, Pel, gezegenden gidebilirsiniz, ama ben de varım ve ben onun her parçası kadar, bütünü kadar Gaia’yım.”

“Öylesin ve ben de kesinlikle başka bir parçasını istemiyorum.”

Kaşlarını çatarak konuşmayı dinlemekte olan Trevize, “Bu iğrenç,” dedi. “Niçin Dom bizimle gelmedi? Bu tek heceleştirmeye asla alışamayacağım. İki yüz elli hecelik bir isim ve biz sadece birini kullanıyoruz. Neden iki yüz elli hecesinin tamamıyla o gelmedi? Her şey bu kadar önemli idiyse, Gaia’nın varlığı bile buna bağlı idiyse, niçin bizi yönetmek için bizimle gelmedi?”

Bliss, “Ben buradayım, Trev,” dedi, “ve ben onun kadar Gaia’yım.” Sonra yana ve yukarı doğru biz göz atarak, “Bu durumda seni ‘Trev’ diye çağırmam canını mı sıkıyor?” diye sordu.

“Evet, sıkıyor. Senin tek heceli bir adın olması ne kadar hakkınsa, alıştığım gibi çağrılmak da benim hakkım. İsmim Trevize. Üç hece. Trevize.”

“Seni zevkle böyle çağırırım. Seni kızdırmak istemiyorum, Trevize.”

“Kızgın değilim. Canım sıkkın.” Aniden ayağa fırladı, Pelorat’ın uzattığı ayaklarının (adam hemen geri çekmişti) üzerinden geçerek odada tur atmaya başladı. Durdu, döndü, Bliss’in karşısına geçti.

Ona parmağını uzattı. “Bak! Ben senin efendin değilim! Terminus’tan Gaia’ya gelmem için türlü dalavereler çevrildi ve bundan şüphelenmeye başladığımdaysa, bu kıskaçtan kurtulmanın bir yolu kalmamıştı. Sonra, Gaia’ya geldiğimde, bundaki tüm maksadın Gaia’yı kurtarmak olduğu söylendi. Niçin? Nasıl? Gaia benim için —ya da ben Gaia için— ne ifade ediyor ki onu kurtarmalıyım? Galaksideki kentilyon sayıdaki insan arasında bu işi yapabilecek başka biri yok mu?”

Bliss, “Lütfen, Trevize,” dedi. Tüm çocuksu sevecenliği buhar oldu ve üstüne aniden üzgün bir hal çöktü. “Kızma. Gördüğün gibi ismini doğru söylüyorum ve çok ciddi olacağım. Dom benden sabırlı olmamı istedi.”

“İstersen, yerleşilebilir olsun ya da olmasın, galaksideki her bir gezegen ol, sabırlı olmak istemiyorum. Ben o kadar önemliysem bir açıklamayı hak etmiyor muyum? Her şeyden önce Dom’un bizimle niçin gelmediğini yine soruyorum. Burada, Uzak Yıldız’da bizimle olmak onun için yeterince önemli değil miydi?”

Bliss, “O burada, Trevize,” dedi. “Ben burada olduğum sürece o da burada ve Gaia’daki herkes burada ve her yaşayan varlık ve gezegenin her zerresi buradalar.”

“Bunun böyle olmasından sen tatmin oluyorsun, ama bu benim yaklaşımım değil. Ben Gaialı değilim. Tüm gezegeni gemime sıkıştıramayız, sadece bir kişiyi alabiliriz. Seni aldık ve Dom senin bir parçan. Çok güzel. Niçin Dom’u alamadık da senin onun bir parçası olmana izin vermedik?”

Bliss, “Bir kere,” dedi, “Pel —yani Pelorat demek istiyorum— benden gemiye gelmemi istedi. Dom’un değil, benim.”

Yüzü kıpkırmızı kesilen Pelorat, ayağa fırlayarak, “Ama, aziz dostum,” dedi. “Ben son derece ciddiyim. Böyle bir kenara atılmak istemiyorum. Gaia’nın hangi bileşeninin gemide olduğunun önemli olmadığı gerçeğini kabul ediyorum. Dom’dansa Bliss’in gelmesi benim için daha hoş ve senin için de öyle olmalı. Hadi, Golan, çocuk gibi davranıyorsun.”

Kaşları birbirine giren Trevize, “Ben mi? Ben mi?” diye sordu. “Tamam, o zaman ben çocuk gibi davranıyorum. Aynı kapıya çıkar.” Yine Bliss’e işaret etti. “Benden ne yapmam bekleniyorsa, bir insan olarak muamele görmedikçe, bunu yapmayacağıma sana söz veririm. Başlangıç olarak iki soru: Ne yapmam bekleniyor ve niçin ben?”

Bliss’in gözleri yuvalarından fırladı ve geri döndü. “Lütfen, bunu şimdi sana söyleyemem. Gaia’nın tamamı bunu anlatamaz. O noktaya hiçbir şey bilmeden gelmek zorundasın. Her şeyi orada öğrenmek zorundasın. Ne yapman zorunluysa onu yapmalısın, ama bunu sakince ve duygusuzca yapmalısın. Olduğun gibi kalırsan, hiçbir şey senin işine yaramaz ve Gaia şu ya da bu şekilde son bulur. Bu duygularını değiştirmelisin ve nasıl değiştirileceklerini ben bilmiyorum.”

Trevize acımasızca, “Dom burada olsaydı, o bilir miydi?” dedi.

Bliss, “Dom burada,” diye yanıt verdi. “O/ben/biz seni nasıl değiştireceğini ya da sakinleştireceğini bilmiyor. Olayların gidişinde yerini algılayamayan, daha büyük bir bütünün parçası olarak hissetmeyen bir insanı kavramıyoruz.”

Trevize, “Bu doğru değil,” dedi. “Bir milyon kilometre uzaktan, hatta daha da öteden gemimi ele geçirdiniz ve aciz haldeyken bizi sakince yerimizde tuttunuz. Eh, şimdi de beni sakinleştirin. Bunu yapamayacağınızı da söylemeyin.”

“Ama bunu yapmamalıyız. Şimdi olmaz. Şimdi seni değiştirir ya da her hangi bir şekilde düzenlersek, bizim için galaksideki bir başka insandan daha fazla değerli olmazsın ve bize yararın dokunmaz. Seni, sadece sen olduğun için kullanabiliriz ve sen, sen olarak kalmalısın. Sana şu anda herhangi bir biçimde dokunursak, kaybederiz. Lütfen. Kendi isteğinle sakin kalmalısın.”

“Bana bilmek istediğimin birazını anlatmazsan, hiç şansın olmaz, hanımefendi.”

Pelorat, “Bırak da ben deneyeyim, Bliss,” dedi. “Lütfen diğer odaya git.”

Bliss ağır ağır gerileyerek çıktı. Pelorat onun ardından kapıyı kapattı.

Trevize, “Beni duyabilir ve görebilir,” dedi. “Her şeyi hissediyor. Bu ne fark eder?”

Pelorat, “Benim için fark eder,” dedi. “Yalnız kalmak bir yanılsama olsa bile, seninle tek başıma kalmak istiyorum. Golan, sen korkuyorsun.”

“Aptallaşma.”

“Elbette korkuyorsun. Nereye gittiğini, neyle karşılaşacağını, senden ne yapmanın beklendiğini bilmiyorsun. Korkmaya hakkın var.”

“Ama korkmuyorum.”

“Evet, korkuyorsun. Belki maddesel tehlikeden benim tarzımda korkmuyorsun. Uzayda macera aramaktan, gördüğüm her yeni dünyadan, karşılaştığım her yeni şeyden korktum. Sonuçta, sen donanma ve siyasette, yuvada ve uzayda kargaşanın göbeğindeyken, ben yarım yüzyıl boyunca, dar, içine kapanık ve sınırlı bir yaşam sürdüm. Yine de korkmamayı denedim ve sen de bana yardım ettin. Beraber olduğumuz sürede bana karşı sabırlı oldun, nazik ve anlayışlı davrandın ve senin sayende korkularıma hakim olmayı ve iyi davranmayı becerdim. O zaman, bırak da yardımına karşılık vereyim ve sana yardım edeyim.”

“Sana korkmadığımı söylüyorum.”

“Elbette korkuyorsun. Başka hiçbir şey için değilse, karşında duran sorumluluktan korkuyorsun. Görünüşe göre kaderi sana bağlı olan tüm bir dünya var ve bundan böyle başarısız kalırsan, tüm bir dünyanın mahvolması düşüncesini vicdanında taşıyarak yaşayacaksın. Niçin sana hiçbir şey ifade etmeyen bir dünya için bu olasılığa göğüs geresin? Ne hakla bu yükü senin omuzlarına yüklüyorlar? Senin yerinde olan herhangi birinin yapacağı gibi başarısızlıktan korkmuyorsun, ama seni korkman gereken bir konuma soktukları için onlara ateş püskürüyorsun.”

“Baştan aşağı yanılıyorsun.”

“Ben öyle düşünmüyorum. Sonuç olarak yerini almama izin ver. Bunu yaparım. Ne yapmanı umuyorlarsa, senin yerine ben yapacağım. Basit bir mekanik aygıt, bu bakımdan seni sollayacağından, bunun büyük maddesel bir güç veya dirilik gerektiren bir şey olmadığı sonucuna varıyorum. Yeteri kadarına sahip olduklarından, zihin bilimini gerektiren bir şey de olmadığını varsayıyorum. Bir şeyler —eh, bilmiyorum, ama ne kas ne beyin gerektiriyor, bu durumda geri kalan her şeyde senin kadar iyiyim— ve sorumluluğu almaya hazırım.”

Trevize keskin bir dille, “Yükü üstlenmeye neden bu kadar isteklisin?” diye sordu.

Pelorat, diğerinin gözleriyle karşılaşmaktan korkar gibi, kendi gözlerini yere dikti. “Bir karım vardı, Golan,” dedi. “Kadınları tanıdım. Yine de benim için asla çok önemli olmadılar. İlgi çekici. Hoş. Asla çok önemli değil. Ancak, bu…”

“Kim? Bliss mi?”

“Her nasılsa, o farklı… benim için.”

“Terminus adına, Janov, söylediğin her kelimeyi duyuyor.”

“Bu bir şey fark ettirmez. Nasıl olsa biliyor. Onun gönlünü etmek istiyorum. Onun benim hakkımda… iyi düşünmesi için en ufak bir şans uğruna bu görevi, her neyse, alacağım, her tehlikeye gireceğim, her sorumluluğu kabul edeceğim.”

“Janov, o bir çocuk.”

“O bir çocuk değil ve senin onun hakkında ne düşündüğün de umurumda değil.”

“Ona nasıl göründüğünü anlamıyor musun?”

“Yaşlı bir adam mı? Ne olmuş? O daha büyük bir bütünün bir parçası, ama ben değilim ve bu kendi başına aramızda aşılması güç bir duvar örüyor. Bunu bilmediğimi mi sanıyorsun? Ama ondan hiçbir şey isteme…”

“Senin hakkında iyi düşünmesinden başka mı?”

“Evet. Ya da benim için hissedebileceği başka her neyse.”

“Bunun için mi benim görevimi yapacaksın? Ama, Janov sen beni dinlemiyorsun. Onlar seni istemiyorlar, anlayamadığım, uzayda kaybolası bir nedenden dolayı beni istiyorlar.”

“Seni alamazlar ve ellerinde bir şey olması gerekirse, ben kuşkusuz hiç yoktan daha iyi olurum.”

Trevize başını salladı. “Bunun olduğuna inanamıyorum. Yaşlılık seni paçandan yakalıyor ve sen gençliği keşfediyorsun. Janov, bu kızın vücudu için ölebilesin diye, bir kahraman olmaya kalkışıyorsun.”

“Böyle konuşma, Golan. Bu espri yapmaya uygun bir konu değil.”

Trevize gülmeyi denedi, ama gözleri Pelorat’ın ciddi yüzüne takılınca, bundan vazgeçip, öksürdü. “Haklısın,” dedi. “Özür dilerim. Çağır onu, Janov. Onu içeri çağır.”

Bliss bir parça büzülerek, içeri girdi. Alçak sesle, “Üzgünüm, Pel,” dedi. “Sen onun yerini alamazsın. Ya Trevize ya da hiç.”

Trevize, “Pekâlâ,” dedi. “Sakin olacağım. Her ne karın ağrısıysa, onu yapmaya çalışacağım. Janov’u, bu yaşta romantik kahramanı oynamaktan alıkoyacak her şeyi yapacağım.”

Pelorat, “Ben yaşımın farkındayım,” diye mırıldandı.

Bliss yavaşça ona yaklaştı, elini omzuna koydu. “Pel, Ben… ben senin hakkında iyi şeyler düşünüyorum.”

Pelorat başka tarafa baktı. “Tamam, Bliss. Nazik olmana gerek yok.”

“Nazik olmuyorum, Pel. Senin hakkında çok iyi şeyler düşünüyorum.”

2

Sura Novi, önce belli belirsiz, sonra daha güçlü biçimde, Surano-viremblastiran olduğunu ve çocukken anne babasının onu Su, arkadaşlarınınsa Vi diye çağırdığını hatırladı.

Elbette tamamen unutmamıştı, ancak gerçekler belli bir amaçla onun içinde derine gömülmüşlerdi. Bu denli güçlü bir kafaya asla bu kadar yakın olmadığından, geçen ay boyunca, hiçbir zaman olmadığı kadar derine ve uzun süre gömülü kalmışlardı.

Ama artık zamanıydı. Bunu kendisi arzulamamıştı. Gereksinimi yoktu. Ondan geri kalan büyük parça, genel gereksinim uğruna, kendine düşeni yüzeye itiyordu.

Buna eşlik eden belirsiz bir sıkıntı, ortaya çıkan benlik rahatlaması tarafından hızla boğulan bir çeşit arzu da bulunuyordu. Gaia’ya yıllardır bu kadar yakın olmamıştı.

Gaia’da bir çocukken sevdiği yaşam biçimlerinden birini hatırladı. O sıralar o canlının duygularını nasıl kendi duygularının sönük bir parçası olarak anlamışsa, şimdi de kendi daha keskin duygularını kavrayabiliyordu. Kozasından yükselen bir kelebekti.

3

Stor Gendibal keskin bakışlarıyla delercesine —ve Başkan Branno üzerindeki denetimini az daha kaybedecek denli şaşkınlıkla— gözlerini Novi’ye dikti. Denetimi kaybetmemiş olmasının nedeni belki de aniden dışardan gelerek onu destekleyen ve o an için aldırmadığı destekti.

“Encümen üyesi Trevize hakkında ne biliyorsun, Novi?” diye sordu. Sonra kafasının aniden beliren ve hızla büyüyen karmaşıklığından duyduğu soğuk rahatsızlıktan dolayı bağırdı: “Nesin sen?”

Zihnini ele geçirmeyi denedi ve girilemez olduğunu gördü. O anda da Branno üzerindeki hakimiyetinin, kendisininkinden de güçlü bir pençe tarafından desteklenmekte olduğunu kavradı. Tekrarladı. “Nesin sen?”

Novi’nin yüzünde bir üzüntünün izi vardı. “Efendim,” dedi, “Konuşmacı Gendibal. Gerçek adım Surano-viremblastiran ve ben Gaia’yım.”

Sözle söylediklerinin tamamı buydu, ama Gendibal ani bir öfke nöbetine kapılarak kendi zihin gücünü yoğunlaştırmış ve artık kanı başına sıçradığından büyük bir ustalıkla, kendini destekleyen dayanaktan kaçınarak Branno’yu tek başına ve eskisinden daha güçlü eline geçirirken, bir yandan da sessiz ve dişe diş bir mücadelede Novi’nin zihnini kavramıştı.

Kız da ona eşit bir ustalıkla karşı koydu, ama zihnini ona kapatamıyordu… ya da belki kapatmak istemiyordu.

Gendibal onunla, başka bir konuşmacıyla iletişimdeymiş gibi, konuştu. “Sen rolünü oynadın, beni kandırdın, buraya çektin ve Katır’ın içinden çıktığı türden birisin.”

“Katır bir sapkındı, Konuşmacı. Ben/biz katır değiliz, ben/biz Gaia’yız.”

Gaia’nın tüm özü, ne kadar kelime kullanırsa kullansın yapamayacağı kadar belirgin bir şekilde iletilmişti. Gendibal, “Yaşayan bir gezegen,” dedi.

“Hem de bir birey olarak seninkinden, bir bütün olarak daha büyük bütünsel bir zihin alanıyla. Lütfen, bu kadar direnme. Sana zarar verme tehlikesinden korkuyorum, bu yapmak istemediğim bir şey.”

“Yaşayan bir gezegen olarak bile, Trantor’daki meslektaşlarımın toplamından daha güçlü değilsiniz. Biz de bir bakıma yaşayan bir gezegeniz.”

“Zihinsel işbirliğine giren sadece birkaç bin insan, Konuşmacı ve ben set çekerek bunu engellediğimden onların desteğini alamazsın. Dene de gör.”

“Ne yapmayı planlıyorsun, Gaia?”

“Beni Novi diye çağıracağını umuyordum, Konuşmacı. Gaia olarak hareket ediyorum, ama aynı zamanda Novi’yim ve senin açından sadece Novi’yim.”

“Ne yapmayı planlıyorsun, Gaia?”

İç çekişin zihinsel eşdeğerinde bir titreme oldu ve Novi, “Üçlü pat durumunda kalacağız. Başkan Branno’yu kalkanının içinden denetleyeceksin ve ben bunu yapmada sana yardım edeceğim, böylece yorulmayacaksın. Sen de sanırım, benim üzerimdeki etkini sürdüreceksin ve ben de aynı şeyi sana karşı yapacağım, ikimiz de yorulmayacağız. Böyle de kalacak.”

“Nereye kadar?”

“Sana anlattığım üzere Terminuslu Encümen üyesi Trevize’ı bekliyoruz. Üçlü patı —istediği gibi— bozacak olan odur.”

4

Uzak Yıldız’ın üstündeki bilgisayar iki geminin yerini saptadı ve Golan Trevize onları beraberce ekrana getirdi.

İkisi de Vakıf gemileriydi. Birisi tıpatıp Uzak Yıldız gibiydi ve her türlü kuşkunun ötesinde Compor’un gemisiydi. Diğeri daha büyük ve çok daha güçlüydü.

Bliss’e doğru döndü ve, “Eh, neler olup bittiğini biliyor musun?” diye sordu. “Bana anlatabileceğin bir şey var mı?”

“Evet! Paniğe kapılma! Sana zarar vermeyecekler.”

Trevize huysuzca, “Niçin herkes burada panikten titreyerek oturduğuma ikna olmuş durumda?” dedi.

Pelorat alelacele, “Bırak konuşsun, Golan,” dedi. “Sözünü kesme.”

Trevize, ellerini kaldırıp hemen teslim oldu. “Kesmeyeceğim. Konuşun, hanımefendi.”

Bliss, “Büyük gemide Vakıf’ınızın hükümdarı var,” dedi. “Onunla beraber…”

Trevize şaşalayarak, “Hükümdar mı?” diye sordu. “Yaşlı hanımefendi Branno’yu mu kastediyorsun?”

Dudakları bir an eğlenceli bir biçimde bükülen, Bliss, “Kuşkusuz unvanı bu değil,” diye yanıtladı. “Ama evet, o bir kadın.” Parçası olduğu genel organizmayı dinler gibi biraz duraladı. “Adı Harlabranno. İnsanın kendi dünyasında bu kadar önemliyken sadece dört hecesi olması garip, ama Gaialı olmayanların anlayışı farklı sanırım.”

Trevize buz gibi bir sesle, “Sanırım,” dedi. “Ona Brann dersin herhalde. Ama burada ne arıyor? Neden… Anlıyorum! Gaia onu da buraya çekti. Niçin?”

Bliss bu soruya yanıt vermedi. “Onun yanında, astı olsa da beş heceli Lionokodell var. Saygı yokluğu gibi duruyor. Dünyanızda önemli bir yetkili. Onlarla beraber, geminin silahlarını kontrol eden dört başkası daha var. Adlarını istiyor musun?”

“Hayır. Diğer gemide bir kişi, Munn Li Compor olduğunu ve onun da İkinci Vakıf’ı temsil ettiğini anlıyorum. Besbelli, her iki Vakıf’ı da bir araya getirmişsiniz. Niçin?”

“Pek değil, Trev, yani, Trevize…”

“Ah, devam et ve Trev de. Umurumda değil.”

“Pek değil, Trev. Compor bu gemiyi terk etmiş ve yerine iki kişi geçmiş. Birisi Storgendibal, İkinci Vakıf’ın önemli bir yetkilisi. Konuşmacı olarak çağrılıyor.”

“Önemli bir yetkili mi? Zihinsel gücü vardır, zannederim.”

“Ah, evet. Oldukça çok.”

“Bununla başa çıkabilecek misin?”

“Kesinlikle. Onunla gemide bulunan ikinci insan, Gaia.”

“Sizden biri mi?”

“Evet. Adı Suranoviremblastiran. Çok daha uzun bir adı olmalı, ama ben/biz/geri kalandan o kadar uzun zamandır uzakta ki.”

“İkinci Vakıf’ın yüksek bir görevlisini durduracak gücü var mı?”

“Onu tutan kız değil, Gaia. O/ben/biz/hepimiz onu ezebiliriz.”

“Yapacağı bu mu? Onu ve Branno’yu ezecek mi? Bu da ne? Gaia iki Vakıf’ı da yok edip, kendi Galaksi İmparatorluğu’nu mu kuracak? Katır’ı bir kere daha mı yaşayacağız? Daha büyük bir Katır…”

“Yo, yo, Trev. Üzülme. Üzülmemelisin. Bekliyorlar.”

“Neyi?”

“Kararını.”

“Yine başladık. Ne kararı? Niçin ben?”

Bliss, “Lütfen, Trev,” dedi. “Kısa süre sonra açıklanacak. Ben/biz/o şimdilik söyleyebileceğimiz kadarını söyledik.”

5

Branno bitkince, “Bir hata, belki de ölümcül bir hata yaptığım aşikâr, Liono,” dedi.

Kodell, hareketsiz dudakları arasından, “Bu kabul edilmesi gereken bir şey mi?” diye mırıldandı.

“Ne düşündüğümü biliyorlar. Bunu açıkça söylemenin daha fazla zararı dokunmaz. Dudaklarını oynatmadığın zaman düşüncelerini daha az biliyor da değiller. Kalkan daha fazla güçlendirilene kadar beklemeliydim.”

Kodell, “Nasıl bilebilirdiniz, sayın Başkan?” dedi. “Güvenliğin iki, üç, dört, sonsuz kere daha güçlü olmasını bekleseydik, sonsuza kadar bekleyebilirdik. Kesin olan bir şey varsa, kendi başımıza gelmemiş olmayı dilerdim. Başka bir şeyle —belki paratoneriniz, Trevize’da— deneme yapmak iyi olurdu.”

Branno iç çekti. “Onları gafil avlamak istedim, Liono. Yine de yanlışıma parmak bastın. Kalkan yeterince dayanıklı olana kadar beklemeliydim. Tamamen geçirmez değil, ama yeterince dayanıklı olana dek. Şimdi algılanabilir bir sızıntı olduğunu biliyorum, ama daha uzun süre beklemeye dayanamadım. Sızıntıyı silmek görev süremin dolmasını beklememi gerektiriyordu ve bunun benim zamanımda yapılmasını istedim, hem de hemen burada yapılmasını. Böylece bir budala gibi, kalkanın yeterli olduğuna inanmaya kendimi zorladım. Uyarıları —mesela senin kuşkularını— dinlemedim.”

“Sabırlı olursak yine de kazanabiliriz.”

“Diğer gemiye ateş açma emri verebilir misin?”

“Hayır, yapamam, Başkan. Bunu düşünmek bile, her nasılsa, kaldıramadığım bir şey.”

“Benim için de. Sen ya da ben emri veremiyorsak, gemideki adamların da buna uyamayacaklarına eminim.”

“Şu andaki koşullar altında olmaz, Başkan, ama koşullar değişebilir. Aslına bakarsanız, yeni bir oyuncu sahneye giriyor.” Ekranı işaret etti. Geminin bilgisayarı otomatik olarak ekranı ikiye bölerek yeni gemiyi küçük bir çerçeveye aldı. İkinci gemi sağ tarafta belirdi.

“Görüntüyü büyütebilir misin, Liono?”

“Sorun değil. İkinci Vakıflı işinin ehli. Onu endişelendirmeyecek her şeyi yapabiliriz.”

Branno, ekranı incelerken, “Eh,” dedi, “bu Uzak Yıldız, buna eminim. Trevize ile Pelorat’ın gemide olduklarını hayal edebiliyorum.” Sesi acılaştı. “Onların da yerini İkinci Vakıflı’lar almamışsa elbette. Paratonerim gerçekten de çok etkin çıktı. Ah, bir de kalkanım daha güçlü olsaydı.”

Kodell, “Sabır!” dedi.

Geminin kaptan köprüsünde bir ses yankılandı ve Branno bunun ses dalgalarından oluşmadığını bir biçimde anladı. Bunu kafasında doğrudan duydu ve Kodell’e fırlattığı bir bakış, onun da aynı şeyi duyduğunu anlamasına yetti.

Ses, “Beni duyuyor musunuz, Başkan Branno?” dedi. “Duyabiliyorsanız, bunu söyleme zahmetine girmeyin. Düşünmeniz yeterli olur.”

Branno sakince, “Sen nesin?” dedi.

“Ben Gaia’yım.”

6

Üç geminin her biri diğer ikisine göre yerlerinde sabit sayılırlardı. Her üçü de Gaia gezegeninin çevresinde, onun üç parçalı uzak bir uydusu gibi çok yavaş olarak dönmekteydiler.

Rolünün ne olabileceğini —ne yapmak için bin parsek öteden sürüklendiğini— sormaktan bıkan Trevize ekrana bakarak oturdu.

Zihnindeki ses onu şaşırtmadı. Sanki onu bekliyor gibiydi.

Ses, “Beni duyuyor musun, Golan Trevize?” dedi. “Duyabiliyorsan, bunu söyleme zahmetine girme. Düşünmen yeterli olur.”

Trevize etrafına bakındı. Açıkça şaşkın duran Pelorat, sesin kaynağını bulmak ister gibi çeşitli yönlere bakıyordu. Bliss, elleri kucağında, sessiz sakin oturuyordu. Trevize onun sesi duyduğundan bir an için bile kuşkulanmadı.

Düşünceleri kullanma emrini görmezden geldi ve kesin ifadenin kasıtlı berraklığıyla konuştu. “Neler olduğunu öğrenmezsem, benden yapmamı istenen hiçbir şeyi yapmayacağım.”

Ses, “Öğrenmek üzeresin,” dedi.

7

Novi, “Hepiniz beni zihninizde duyacaksınız,” dedi. “Hepiniz de düşünceyle yanıt vermekte serbestsiniz. Tümünüzün birbirini duyabilmeniz için gerekli ayarlamayı yapacağım. Tümünüzün de farkında olduğu gibi, uzaysal zihin alanının normal ışık hızında rahatsız edici gecikmeler olmayacak kadar birbirimize yakınız. Başlangıç olarak, hepimizin burada bulunması önceden ayarlanmıştı.”

Branno’nun sesi geldi. “Nasıl?”

Novi, “Zihinlerle oynayarak değil,” dedi. “Gaia hiç kimsenin zihnine karışmadı. Bu bizim anlayışımıza aykırı. Sadece ihtirastan faydalandık. Başkan Branno İkinci İmparatorluk’u hemen kurmak istiyordu; Konuşmacı Gendibal, Birinci Konuşmacı olmak arzusundaydı. Bu arzuları körüklemek ve bazı seçimler yapıp yargımıza başvurarak rüzgâra yelken açmak yeterli oldu.”

Gendibal uzlaşmaz bir tavırla, “Buraya nasıl getirildiğimi biliyorum,” dedi. Gerçekten de biliyordu. Uzaya çıkmaya niçin bu kadar istekli, Trevize’ı takip etmeye neden bu kadar hevesli, her şeyi halledeceğine nasıl böyle emin olduğunu biliyordu. Hepsi de Novi sayesindeydi. Ah, Novi!

“Siz özel bir durumdunuz, Konuşmacı Gendibal. Çok hırslıydınız, ama sizin kestirme bir yol tanıyan yumuşak bir tarafınız vardı. Her açıdan aşağınızda bulunduğunu düşünmek üzere eğitildiğiniz birisine karşı iyi davranabilecek bir kişiydiniz. Sizin bu özelliğinizden yararlandım ve onu size karşı kullandım. Ben/biz son derece utanıyoruz. Mazeretimiz galaksinin geleceğinin tehlikede olmasıydı.”

Novi duraksadı ve sesi (ses telleri yoluyla konuşmasa da) daha kasvetli, yüzü daha gergin bir hale geldi.

“Zamanı gelmişti. Gaia daha fazla bekleyemezdi. Terminus halkı, bir yüzyıldan fazla zamandır bir zihin alanı geliştiriyordu. Bir nesil daha kendi hallerine bırakılırlarsa, Gaia’nın bile etkisinde kalmayacaklar ve maddesel silahlarını canlarının istediği gibi kullanmakta özgür olacaklardı. Galaksi onlara karşı direnemeyecek ve Terminus tarzında bir İkinci İmparatorluk, Seldon Planı’na rağmen, Terminus halkına rağmen ve Gaia’ya rağmen hemen kurulacaktı. Başkan Branno bir şekilde, kalkan hâlâ kusurluyken hamlesini yapmaya itilmeliydi.

“Sonra Trantor da vardı. Gaia’nın tam bir kesinlikle yolunda tutmak için çaba göstermesi sayesinde, Seldon Planı mükemmel işliyordu. Bir yüzyıldan fazla zamandır gelen birinci konuşmacılar barış yanlısıydı, böylece Trantor bitkisel yaşama girdi. Ancak Stor Gendibal hızla yükseliyordu. Kesinlikle birinci konuşmacı olacaktı ve Trantor onun idaresinde etkin bir rol alacaktı. Kuşkusuz maddesel güç üstünde yoğunlaşacak ve Terminus tehlikesini kavrayarak ona karşı eyleme geçecekti. Kalkanı mükemmelleştirilmeden Terminus’a saldıracak olursa, Seldon Planı, Terminus halkı ve Gaia’ya rağmen, sonucuna ulaşarak —Trantor tarzında— bir İkinci Galaksi İmparatorluğu’na erişecekti. Sonuç olarak, Gendibal’in birinci konuşmacı olmadan, bir biçimde hamlesini yapmasını sağlamak gerekiyordu.

“Neyse ki, Gaia yıllardan beri özenle emek sarf ettiğinden, iki Vakıf’ı da doğru zamanda doğru yerde getirebildik. Tüm bunları, Encümen üyesi Terminuslu Golan Trevize’ın bilgisi olsun diye anlatıyorum.”

Trevize hemen sözünü kesti ve düşünceyle sohbet etmek çabasını yine görmezden geldi. Kelimelerini sertçe söyledi: “Anlamıyorum. İkinci Galaksi İmparatorluğu’nun bu iki yorumunda ne yanlış var?”

Novi, “Terminus tarzı oluşturulan İkinci Galaksi İmparatorluğu çekişmelerle kurulmuş, çekişmelerle sürdürülen ve sonunda da yine çekişmelerle yıkılacak askeri bir imparatorluk olacak. Yeniden beden bulmuş Birinci Galaksi İmparatorluğu’ndan başka bir şey olmayacak. Bu Gaia’nın görüşü.

“Trantor tarzı oluşturulan İkinci Galaksi İmparatorluğu, hesapla kurulmuş, hesapla sürdürülen ve hesapla sonsuz bir ceset olarak kalacak, pederşahi bir imparatorluk olacak. Çıkmaz sokaktan başka bir şey değil. Bu Gaia’nın görüşü.”

Trevize, “Ya Gaia seçenek olarak ne sunuyor?” diye sordu.

“Daha büyük Gaia! Galaksiya! Meskûn her gezegeninin Gaia kadar canlı olması. Yaşayan her gezegenin daha da büyük bir üst uzaysal yaşamda birleştirilmesi. Oturulmayan her gezegenin katılımı. Her yıldızın. Yıldızlararası gazın her kırıntısının. Belki de büyük merkez kara deliğinin kendisinin de. Yaşayan ve daha önceden göremediğimiz biçimde her yaşama elverişli kılınabilecek bir galaksi. Daha önceden gelip geçenlerin hepsinden temelden farklı ve eski hataların hiçbirini tekrarlamayan bir yaşam biçimi.”

Gendibal alaycı bir tavırla, “Yeni hatalar çıkartarak,” diye mırıldandı.

“Bunları kaldırmak için binlerce Gaia yılı çalıştık.”

“Ama galaksi boyutunda değil.”

Geçen bu kısa karşılıklı konuşmaya aldırmayan Trevize konuya geri döndü. “Tüm bunların arasında benim rolüm nedir?”

Gaia’nın, Novi’nin kafasından yönlendirilen sesi gürledi. “Seç! Hangi seçenek gerçekleşecek?”

Bunu muazzam bir sessizlik izledi ve konuşamayacak denli şaşaladığından nihayet düşüncedeki sesi pek cılız ama hâlâ meydan okur gibi çıktı. “Niçin ben?”

Novi, “Terminus ve Trantor’un her ikisinin de durdurulamayacak kadar aşırı güçlü ya da daha beteri galaksiyi harap edecek, ölümcül bir pat durumunda kalacak kadar güçlenebilecekleri noktaya gelmek üzere olduklarını kavrasak da yine hareket edemezdik. Amaçlarımız için doğruluğa eğilimi olan birisine —belli birisine— gereksinim duyuyorduk. Seni bulduk, Encümen Üyesi. Hayır bunun şerefini kendimize ayıramayız. Trantorlular seni Compor aracılığıyla buldular, ama neyi keşfettiklerinin farkında değillerdi. Seni bulmaları bizim dikkatimizi senin üzerine çekti. Golan Trevize, sen doğru olanı yapmayı bilme yeteneğine sahipsin.”

Trevize, “Bunu reddediyorum,” dedi.

“Arada bir kesinlikle öylesin. Galaksinin hesabına bu sefer emin olmanı istiyoruz. Belki bu sorumluluğu istemiyorsun. Seçim yapmamak için elinden geleni yapabilirsin. Yine de neyi yapmanın doğru olduğunu kavrayacaksın. Emin olacaksın! Sonra da seçimini yapacaksın. Seni bulduğumuzda arayışımızın bittiğini anladık ve yıllarca siz üçünüzün —Başkan Branno, Konuşmacı Gendibal ve Üye Trevize’ın— aynı anda Gaia’nın yakınlarında olmasını sağlayacak dolaylı olaylar dizisini ayarlamak için çabaladık. Bunu başardık da.”

Trevize, “Uzayın bu noktasında, mevcut koşullarda, Başkan ve Konuşmacı’nın her ikisini de alt edebileceğin doğru değil mi —seni çağırtmamı istediğin ad buysa— Gaia?” diye sordu. “Benim hiçbir etkim olmadan sözünü ettiğiniz şu yaşayan galaksiyi oluşturabileceğiniz doğru değil mi? Bu durumda niçin sen seçmiyorsun?”

Novi, “Bunu seni tatmin edecek ölçüde açıklayabilir miyim, bilmiyorum,” dedi. “Gaia binlerce yıl önce, bir zamanlar kısa bir süre için insanlara hizmet eden, ama artık bunu terk eden robotların yardımıyla oluşturuldu. Robotlar bize açıkça, ancak ve ancak yaşamın geneline uyarlanmış Robotbiliminin Üç Yasası’nın tam uygulaması sayesinde, ayakta kalabileceğimizi iyice anlattılar. Birinci Yasa, bu bağlamda şöyle ifade edilir: Gaia yaşama zarar veremez ya da hareketsiz kalarak yaşama zarar gelmesine izin veremez. Tüm tarihimiz boyunca bu kurala bağlı kaldık ve başka birine uyamayız.

“Sonuç, artık aciz olmamız. Yaşayan galaksiye ilişkin kendi kanımızı bir kentilyon insana ve sayısız diğer yaşam biçimine dayatamaz ve belki de muazzam sayıdaki canlıya zarar veririz. Hangi eylem ya da eylemsizliğin galaksiye daha az zarara mal olacağını ya da eylemi seçersek, Terminus veya Trantor’dan hangisini desteklersek, galaksiye daha az zarar vereceğini bilmiyoruz. O halde, bırakalım Üye Trevize karar versin ve kararı ne olursa olsun, Gaia buna uyacaktır.”

Trevize, “Nasıl karar almamı istiyorsun? Ne yapacağım?” diye sordu.

Novi, “Bilgisayarın var,” dedi. “Terminuslular onu ürettiğinde, amaçladıklarından daha iyisini yarattıklarını bilmiyorlardı. Gemindeki bilgisayar Gaia’nın bir kısmını barındırıyor. Elini üzerine koy ve düşün. Mesela, Başkan Branno’nun kalkanının sızdırmaz olduğunu düşünebilirsin. Bunu yaparsan, diğer iki gemiyi yok etmek ya da zararsız hale getirmek için silahlarını kullanması, Gaia ve sonra da Trantor üstünde maddesel egemenlik kurması olasıdır.”

Trevize şaşkınlık içinde, “Sen ise bunu durdurmak için hiçbir şey yapmayacak mısın?” dedi.

“En ufak bir şey bile yapmayacağım. Galaksiye Terminus’un hakim olmasının, diğer tüm seçeneklerden daha az zarar vereceğine eminsen, bu hakimiyete —kendi mahvolmamız pahasına da olsa— zevkle yardım ederiz.

“Öte yandan, bilgisayarla Konuşmacı Gendibal’in zihin alanına katılabilirsin. Bu durumda kesinlikle benden kurtulacak ve beni geriye itecektir. Ondan sonra gemilerinin yanı sıra, Başkanı’nın zihnini düzenleyebilir, Gaia üzerine maddesel hakimiyet kurabilir ve Seldon Planı’nın egemenliğinin devam etmesini güvenceye alabilir. Gaia bunu durdurmayacaktır.

“Ya da benim zihin alanıma katılırsın ve bu durumda yaşayan galaksi bu ya da bir sonraki nesilde değil, ama Seldon Planı’nın devam edeceği yüzyıllar sürecek çabalardan sonra son haline ulaşmak için harekete geçirilir. Seçim senin.”

Bakan Branno, “Bekle!” dedi. “Kararını hemen verme. Konuşabilir miyim?”

Novi, “Serbestçe konuşabilirsin,” dedi. “Konuşmacı Gendibal için de durum aynı.”

Branno, “Encümen Üyesi Trevize,” dedi. “Terminus’ta son karşılaştığımızda ‘bir çaba harcamamı isteyeceğiniz zaman da gelecek, Bayan Başkan. O zaman canımın çektiği gibi davranacağım, ama bu son iki günü de hatırımda tutacağım’ demiştin. Bunu önceden tahmin etmiş ya da olacağını sezgiyle hissetmiş miydin, yoksa sadece yaşayan bir galaksiden bahseden kadının doğruluk için yetenek dediği şeye mi sahipsin, bilmiyorum. Her halükârda haklıydın. Senden Federasyon lehine bir çaba göstermeni istiyorum.

“Seni tutuklattırıp, sürgün ettiğimden ötürü benimle hesaplaşmak istiyor olabilirsin. Bunları Vakıf Federasyonu’nun iyiliği için doğru olduğunu düşündüğümden gerçekleştirdiğimi hatırlamanı isterim. Haksız veya duygusuz öz çıkar nedeniyle hareket etmiş olsam bile, bunu yapanın Federasyon değil, ben olduğumu hatırla. Sırf benim sana yaptıklarımın intikamını almak uğruna tüm Federasyon’u mahvetme. Bir Vakıflı ve insan olduğunu, Trantor’un duygu yoksunu matematikçilerinin planlarında bir hiç ya da galaksi çapında yaşayan ve yaşamayanların safsatasında hiçten bile daha az bir şey olmak istemediğini hatırında tut. Kendinin, torunlarının, dostlarının özgür iradeye sahip, bağımsız organizmalar olmasını istiyorsun. Başka hiçbir şeyin önemi yok.

“Bu diğerleri sana imparatorluğumuzun kan banyosuna ve sefalete neden olacağını anlatabilirler, ama böyle olması gerekmez. Bunun öyle olup olmayacağına karar verecek olan bizim özgür iradeye dayalı seçimimizdir. Başka türlü olmasını tercih edebiliriz. Her halükârda bir makinenin dişlisi olarak anlamsız bir güvenlik içinde yaşamaktansa, özgür iradeyle yenilmek evladır. Şu anda senden istenenin, özgür iradeli bir insan olarak bir karar vermek olduğuna dikkat et. Gaia’nın makineleri bunu yapmalarına izin vermediği için sana bel bağladıklarından bir karar vermekten acizler. Üstelik onlardan bunu istersen, kendilerini yok edecekler. Tüm galaksi için istediğin bu mu?”

Trevize, “Özgür iradem var mı, bilmiyorum, Başkan,” dedi. “İstenen yanıtı vermem için, zihnimle usulca oynanmış olabilir.”

Novi, “Beynine hiçbir biçimde dokunulmadı,” dedi. “Amaçlarımıza uygun düşesin diye seni düzenlemeyi kendimize yedirebilseydik, tüm bu toplantı anlamsız olurdu. Bu kadar ilke yoksunu olsaydık, bir bütün olarak, insanlığın selameti ve daha önemli gereksinimleri için endişe etmeden, en çok hoşumuza gidecek çözümü bulup yolumuza devam ederdik.”

Gendibal, “Sanırım, konuşma sırası bana geldi,” dedi. “Encümen üyesi Trevize, dar görüşlerin size yol göstermesine izin vermeyin. Terminus doğumlu olmanızdan dolayı, Terminus’un galaksiden önce geldiğine düşünmemelisiniz. Galaksi, artık beş yüzyıldan beri, Seldon Planı’na uygun olarak işlemekte. Vakıf Federasyonu içinde ve dışında bu işlem sürmekte.

“Bir Vakıflı olarak daha küçük rolünüzün üstünde ve ötesinde, Seldon Planı’nın bir parçası oldunuz ve hâlâ öylesiniz. İster dar bir vatanseverlik kavramı yararına, ister yeni ve denenmemişin romantik özlemi adına olsun, planı bozacak bir şey yapmayın. İkinci Vakıflı’lar hiçbir biçimde insanlığın özgür iradesini engellemeyecektir. Biz zorba değil, rehberiz.

“Biz birincisinden temelden farklı bir İkinci İmparatorluk sunuyoruz. İnsanlık tarihi boyunca, üst uzay yolculuğunun var olduğu on binlerce yıl süresince Vakıf’ın kendisinin barışta olduğu dönemlerde bile galaksinin bir başından öbürüne kan dökülmeden ve ölüm yaşanmadan geçen on yıl olmadı. Başkan Branno’yu seçin ve bu durum gelecekte sonsuza kadar devam etsin. Tekrar tekrar aynı kasvet ve ölüm. Seldon Planı en sonunda bu fasit daireden kurtuluşu sunuyor… ama atomlardan oluşan bir galakside fazladan bir atom haline gelmek ot, bakteri ve tozla aynı düzeye indirgenmek pahasına değil.”

Novi, “Konuşmacı Gendibal’in Birinci Vakıf’ın kuracağı İkinci İmparatorluk’u hakkında söylediklerine katılıyorum,” dedi. “Kendisi için söylediklerini ise kabul etmem. Trantor’un konuşmacıları, eninde sonunda özgür iradeli insanlar ve her zaman oldukları gibiler. Yok edici rekabetten, siyasetten, her ne pahasına olursa olsun yukarıya tırmanmak için canlarını dişlerine takmaktan geri kalmıyorlar mı? Konuşmacılar Masası’nda çatışmalar ve hatta nefret yok mu ve her zaman takip etmeyi göze alacağınız rehberler olarak kalacaklar mı? Konuşmacı Gendibal’e bu soruları soran ve onuru üzerine söz vermesini isteyin.”

Gendibal, “Onur sözü istemenize gerek yok,” dedi. “Maşada kendi nefretlerimiz, boy ölçüşmelerimiz ve ihanetlerimiz olduğunu içtenlikle kabul ederim. Ama bir kere karar alındı mı, buna herkes tarafından uyulur. Bu konuda asla bir istisna olmamıştır.”

Trevize, “Bir seçim yapmazsam ne olur?” diye sordu.

Novi, “Yapmak zorundasın,” dedi. “Böyle yapmanın doğru olduğunu bileceksin ve bu sayede bir seçim yapacaksın.”

“Ya bir seçim yapmak istersem, ama yapamazsam?”

“Yapmalısın.”

Trevize, “Ne kadar zamanım var?” dedi.

Novi, “Ne kadar zaman alırsa alsın, emin olana dek,” diye yanıt verdi.

Diğerleri sessiz kalmış olsalar da Treviz’a kendi kan akışını duyar gibi geldi.

Başkan Branno’nun kesin bir sesle, “Özgür irade!” dediğini duydu.

Konuşmacı Gendibal’in sesi buyurganca, “Rehberlik ve barış!” diye çınladı.

Novi’nin sesi hüzünle, “Barış,” dedi.

Trevize döndü ve Pelorat’ı ona dikkatle bakar buldu. “Janov,” dedi. “Tüm bunları duydun mu?”

“Evet, duydum, Golan.”

“Ne düşünüyorsun?”

“Kara vermek bana düşmüyor.”

“Bunu biliyorum. Ama ne düşünüyorsun?”

“Bilmiyorum. Her üç seçenekten de dehşete düştüm. Yine de aklıma tuhaf bir düşünce ge…”

“Evet?”

“Uzaya ilk çıktığımızda, bana galaksiyi göstermiştin. Hatırladın mı?”

“Elbette.”

“Zamanı hızlandırmıştın ve galaksi belirgin olarak dönmüştü. Ben de bunu sanki önceden sezmiş gibi, ‘Galaksi, uzayda sürünen, canlı bir nesneye benziyor,’ demiştim. Bir bakıma, zaten canlı olduğunu düşünüyor musun?”

Bu anı hatırlayan Trevize, birdenbire emin oldu. Pelorat’ın da yaşamsal bir rolü olduğu yolundaki hissini hatırladı. Düşünecek, kuşkulanacak, kuşkuya düşecek zamanı olmamasını arzulayarak aceleyle önüne döndü.

Ellerini bilgisayarın üzerine koydu ve daha önce hiç yaşamadığı bir yoğunlukla düşündü.

Kararını, galaksinin kaderinin bağlı olduğu kararı vermişti.

20. KISIM

SONUÇ

1

Belediye başkanı Harla Branno’nun tatmin olması için her türlü nedeni vardı. Devlet ziyareti uzun sürmemiş, ama son derece verimli olmuştu.

Böbürlenmekten kaçınmayı kasten denermiş gibi, “Elbette onlara tamamen güvenemeyiz,” dedi.

Ekrana bakıyordu. Filonun gemileri birer birer üst uzaya giriyor ve her zamanki yerlerine geri dönüyorlardı.

Sayşel’in varlıklarından etkilenmiş olduğuna hiç kuşku yoktu, ama iki olguya dikkat etmekte başarısız kalamamışlardı: Bir, gemiler sürekli Vakıf uzayında kalmıştı; iki, Branno bir kere ayrılmalarını emrettiğinde, gerçekten de hızla çekip gitmişlerdi.

Öte yandan, Sayşel bu gemilerin bir günde —ya da daha kısa zamanda— sınıra geri gelebileceğini de unutmayacaktı. Hem güç gösterisini, hem de iyi niyet ortaya koymayı birleştiren bir manevra olmuştu.

Kodell, “Çok doğru, onlara tamamıyla güvenemeyiz, ama galakside hiç kimseye tamamen güvenemezsiniz ve anlaşmanın koşullarına uymak, Sayşel’in çıkarına gelir. Onlara cömert davrandık,” dedi.

Branno, “Çok şey, ayrıntılara uyulmasına bağlı ve bunun aylar alacağını görebiliyorum,” diye açıkladı. “Genel hatlar bir anda kabul görebilir, ama sonra ayrıntılar var: İthalat ve ihracat kotalarının nasıl düzenleneceği, onların sığır ve tahıllarının bizimkiyle karşılaştırıldığında hangi değerde ölçüleceği ve buna benzer şeyler.”

“Biliyorum, ama bunlar sonraya bırakılabilir ve şerefi de bizim olur, sayın Başkan. Cesurca ve kabul ederim ki benim akıllıca olduğundan kuşkulandığım bir hamleydi.”

“Hadi, Liono. Sadece Vakıf’ın Sayşelli gururunu tanıması söz konusuydu. Erken İmparatorluk döneminden bu yana belirgin bir bağımsızlığı korudular. Bu aslında takdir edilecek bir olgu.”

“Bu artık bizim açımızdan bir rahatsızlık oluşturmayacağından, evet.”

“Tamamen, bu yüzden onların jestine bir çeşit karşılık vermek için kendi gururumuzu sadece bir parça bükmemiz gerekti. Galaksiye hakim Federasyon’un başkanı olarak, benim bir taşra yıldız kümeleşmesine ziyarete tenezzül etmeye karar vermemin hayli çabaya mal olduğunu itiraf ederim, ama bir defa karar verince, o kadar da incitmedi. Bu onların hoşuna da gitti. Gemileri sınırlarına kaydırınca, ziyareti kabul edecekleri üzerine kumar oynamamız gerekti, ama alçak gönüllü olmak ve tatlı tatlı gülümsemek işi halletti.”

Kodell başıyla onayladı. “Gücün özünü korumak için, güçlü gibi görünmekten vazgeçtik.”

“Kesinlikle. Bunu ilk kim söylemiş?”

“Sanırım Eriden’in oyunlarından birindeydi, ama emin değilim. Eve dönünce edebiyat dâhilerimizden birine sorabiliriz.”

“Hatırımda kalırsa. Sayşelliler’in Terminus’a iade-i ziyaretlerini çabuklaştırmalı ve eşitimiz olarak iyi muamele görmelerine dikkat etmeliyiz. Hem korkarım ki, Liono, onlar için sıkı güvenlik önlemleri alman gerekecek. Ateşli gençlerimiz biraz kızacaklar ve ziyaretçilerimizi protesto gösterilerinin geçici ve hafif utancına bile maruz bırakmak akıllıca olmaz.”

Kodell, “Baştan sona haklısınız,” dedi. “Bu arada Trevize’ı göndermek de akıllıca bir hamleydi.”

“Paratonerimi mi? Dürüst olmak gerekirse, düşündüğümden daha iyi çalıştı. Ne yaptığının farkında olmadan Sayşel’e kadar gitti ve şimşekleri inanamadığım bir çabuklukla; protestolar halinde üzerine çekti. Uzay aşkına! Bu, ziyaretim için ne kadar mükemmel bir mazeret oldu, bir Vakıf yurttaşının herhangi bir şekilde rahatsız olmaması için endişelenme ve sonra da onların hoşgörüsü için minnet.”

“Kurnazca! Ancak, Trevize’ı bizimle beraber geri getirmek daha iyi olmaz mıydı, ne dersiniz?”

“Hayır. Toptan değerlendirirsek, onun Terminus dışında herhangi bir yerde olmasını tercih ederim. Terminus’ta sorun yaratan bir etken olacaktır. İkinci Vakıf hakkındaki saçmalamaları onu dışarı göndermek için mükemmel bir bahane olarak işimize yaradı. Elbette, onu Sayşel’e götürmesi için Pelorat’a güvendik, ama saçmalığını yaymaya devam etmesi için geri gelmesini istemiyorum. Neye yol açabileceğini asla bilemeyiz.”

Kodell kıkırdadı. “Entelektüel bir öğretim üyesinden daha kolay kanan birini bulabileceğimizden kuşku duyarım. Onu cesaretlendirmeye kalksaydık, Pelorat ne kadarını yutardı, merak ediyorum.”

“Sayşelli bir Gaia söylencesine kelimesi kelimesine inanması yeterli oldu… ama unut bunu. Döndüğümüzde Meclis’in karşına çıkmak zorundayız ve Sayşel antlaşması için onların oylarına gereksinim duyacağız. Neyse ki, yanımızda Trevize’ın, Terminus’u gönüllü olarak terk ettiği yolunda —ses kaydı ve başkaca— açıklamaları var. Trevize’ın kısa tutukluluğu için resmi özürlerimi sunacağım ve bu kadarı da Encümen’i tatmin edecektir.

Kodell kuru bir sesle, “Bunun için size bel bağlayabilirim, sayın Başkan,” dedi. “Ancak, Trevize’ın İkinci Vakıf’ı aramaya devam edebileceğini göz önünde bulundurdunuz mu?”

Branno, omzunu silkeleyerek, “Terminus’a dönmediği sürece bırak, devam etsin,” dedi. “Onu meşgul tutar ve bir yere varmasını sağlamaz. Gaia nasıl Sayşel’in söylencesiyse, İkinci Vakıf da bu yüzyılda bizim söylencemiz olmaya devam ediyor.”

Geriye yaslandı ve son derece sevinçli göründü. “Artık Sayşel’i pençemizde tutuyoruz —ve onlar bunu anlayana dek, elimizden kurtulmaları için vakit çok geçmiş olacak. Böylece Vakıf’ın büyümesi sürüyor, düzenli ve düzgün sürecek.”

“Bunun şerefi tamamen sizin olacak, sayın Başkan.”

Branno, “Bu dikkatimden kaçmadı,” dedi. Gemileri üst uzaya girdi ve Terminus uzayının yakınlarında yeniden belirdi.

2

Yeniden kendi gemisine dönen Konuşmacı Gendibal’in tatmin olmak için her türlü nedeni vardı. Birinci Vakıf’la karşılaşması uzun sürmemiş, ama çok verimli olmuştu.

Özenle yumuşatılmış zaferinin mesajını göndermişti. Birinci Konuşmacı’nın —şu an için— sadece, her şeyin iyi gittiğini (İkinci Vakıf’ın tüm gücünün kullanılmasının hiç gerekmediği gerçeğinden yola çıkarak tahmin edebileceği gibi) bilmesi yeterliydi. Ayrıntılar bekleyebilirdi.

Başkan Branno’nun kafasında yapılan dikkatli —ve çok küçük— bir ayarlamanın düşüncelerini nasıl da emperyalist tantanadan, ticari antlaşmanın elverişliliğine çevirdiğini Sayşel Birliği önderinin dikkatli —ve daha çok uzun vadeli— ayarlanmasının, nasıl Başkan’ı bir zirve toplantısına davete yönlendirdiğini, bunun sonucunda da başka bir ayarlamaya gerek olmadan, nasıl bir yakınlaşmaya ulaşıldığını ve antlaşmaya uyulup uyulmayacağını denetlemek için, Compor’un kendi gemisiyle Terminus’a dönüşünü tanımlayacaktı.

Bütün bunların, Konuşmacı Delarmi’yi yamyassı edeceğine ve ayrıntıların Masa’nın resmi bir toplantısında sunulmasından hemen sonra, kendisini birinci konuşmacılığa getireceğine emindi.

Bu gerçeğin konuşmacıların önünde vurgulanması gerekmese de Sura Novi’nin varlığının önemini yadsımıyordu. Sadece zaferinde asıl etken olmakla kalmamış, ama aynı zamanda ona çocuksu (Konuşmacılar bile son derece insanca olduklarından) bayram etme gereksinimini şımartabilmek için artık ihtiyaç duyduğu mazereti vermişti.

Olan biten hiçbir şeyi anlamadığının farkındaydı, ancak kız işleri hoşuna giden biçimde ayarladığını biliyor ve bu konuda taşkın bir gurur duyuyordu. Gendibal zihninin pürüzsüzlüğünü okşadı ve bu gururun sıcaklığını hissetti.

“Sen olmadan başaramazdım, Novi,” dedi. “Senin sayende, Birinci Vakıf’ın, büyük gemideki insanlar…”

“Evet, Efendim, kimi kastettiğini biliyorum.”

“Senin sayende, zayıf zihin güçlerinin yanı sıra bir kalkanları olduğunu anlayabildim. Her ikisinin de özelliklerini kesin bir biçimde senin kafandaki etkilerinden anlayabildim. İlkini savmanın ve ikincisini aşmanın en etkin yolunu nasıl bulacağımı anlayabildim.”

Novi çekinerek, “Ne dediğinizi tam olarak anlamıyorum, Efendim, ama elimden gelseydi, daha da yardım ederdim,” dedi.

“Bunu biliyorum, Novi. Ama yaptığın yeterliydi. Ne kadar tehlikeli olabileceklerini görmek hayret verici. Ama kalkanları ya da alanları daha fazla geliştirilmeden önce yakalandıklarından durdurulabildiler. Artık Başkan geriye döndü, Sayşel’i fiilen Vakıf’ın bir parçası haline getiren ticari antlaşmayı elde ettiği gerçeğinden tatmin olarak kalkan ve alanı unuttu. Kalkan ve alan üzerinde yaptıkları çalışmaları —bu konuda çok gevşek kaldık— ortadan kaldırmak için çok daha fazla yapılacak iş olduğunu yadsıyamam, ama bu yerine getirilecek.”

Konu üzerinde biraz düşündü ve alçak sesle devam etti: “Birinci Vakıf söz konusuyken, çok fazla şeyin denetim altında olduğunu düşündük. Onları daha sıkı gözetim altına almalıyız. Galaksiyi birbirine daha yakın bağlamalıyız. Ruhbilimini, bilincin daha yakın işbirliği kurmak için kullanmalıyız. Bu Plan’a iyi uyar. Buna inanıyorum ve gerçekleşmesine de göz kulak olacağım.”

Novi endişeyle, “Efendim,” dedi.

Gendibal aniden gülümsedi, “Üzgünüm. Kendi kendime konuşuyordum. Novi, Rufirant’ı hatırlıyor musun?”

“Sana saldıran kalın kafalı çiftçiyi mi? Hatırlamaz mıyım!”

“Başımıza bela olan diğer tüm anormalliklerin yanı sıra, bunun da kişisel alanlarla donanmış Birinci Vakıf ajanları tarafından düzenlendiğine ikna oldum. Böyle bir şeye kör kalmanın nasıl olduğunu hayal et. Ama o sırada gizemli bir dünyayla ilgili şu söylenceden, Gaia’ya ilişkin şu Sayşel boş inancıyla aklım karıştığından Birinci Vakıf’ı göz ardı ediyordum. Bu konuda da beynin işime yaradı. Bana zihin alanının kaynağının savaş gemisi olduğu ve başka bir yerden gelmediğine karar vermekte yardımcı oldu.”

Ellerini ovuşturdu.

Novi ürkekçe, “Efendim,” dedi.

“Evet, Novi.”

“Yaptıkların için ödüllendirilmeyecek misin?”

“Ödüllendirileceğim. Shandess istifa edecek ve birinci konuşmacı ben olacağım. Sonra da bir devrimle galaksiyi yeni baştan değiştirmek için etkin bir oyuncu olmamız yolunda ki şansımı yakalayacağım.”

“Birinci Konuşmacı mı?”

“Evet, Novi. Hepsinin arasında en önemli ve en güçlü bilgin ben olacağım.”

“En önemlisi mi?” Kederli göründü.

“Suratını neden asıyorsun, Novi? Benim ödüllendirilmemi istemiyor muydun?”

“Evet, Efendim, istiyorum. Ama eğer aralarında en önemli bilgin olursan, Ülgeli bir kadını yanında istemezsin. Bu yakışık almaz.”

“Öyle mi dersin? Beni kim engelleyecek?” Ona karşı ani bir şefkat duydu. “Novi, nerede ve ne olursam olayım, benimle kalacaksın. Masa’da kimi zaman önümüze çıkan kurtların bazılarıyla daha onlar kendileri bile bilmeden duygularının ne olabileceğini anlatmak için yanımda her zaman senin —senin masum, tamamen düzgün— beynin olmadan, başa çıkmayı göze alacağımı mı düşünüyorsun? Bunun yanı sıra…” Ani bir farkına varışla şaşaladı. “Bunu bir yana bıraksak bile, ben, ben senin yanımda olmanı seviyorum ve benimle kalmanı arzuluyorum… yani, sen istersen.”

Novi, “Ah, Efendim,” diye fısıldadı ve Gendibal’in kolu onun beline doğru inerken, başını adamın omuzlarına gömdü.

Novi’nin çevredeki zihninin zar zor farkında olduğu üzere ta içinde Gaia’nın özü kalmıştı ve olayları yönlendiriyordu, ama büyük görevin sürdürülmesini olası hale getiren de bu aşılmaz maskeydi.

Ve Ülgeli bir kadına ait bu maske mutluydu. O kadar mutluydu ki, Novi kendisi/onlar/hepsi’nden uzakta kalma fikrine neredeyse alışmıştı ve belirsiz bir gelecek boyunca göründüğü gibi kalmaktan memnundu.

3

Pelorat ellerini ovuşturdu ve özenle denetlenen bir şevkle, “Yeniden Gaia’ya dönmekten ne kadar da mutuyum,” dedi.

Aklı başka yerde olan Trevize, “Hım,” diye ses çıkardı.

“Bliss bana ne dedi biliyor musun? Başkan elinde Sayşel’le imzalanmış ticari bir antlaşmayla Terminus’a gidiyormuş. İkinci Vakıf’tan bir konuşmacı da bunu ayarladığına inanarak Trantor’a dönüyormuş ve şu kadın, Novi de Galaksiya’yı meydana getirecek değişikliklere nezaret etmek için onunla beraber gidiyormuş. İki Vakıf’ın da Gaia’nın varlığından en küçük bir haberi yokmuş. Bu baştan aşağı şaşırtıcı.”

Trevize, “Biliyorum,” dedi. “Bütün bunları bana da anlattılar. Ama biz Gaia’nın var olduğunu biliyoruz ve konuşabiliriz.”

“Bliss öyle düşünmüyor. Kimsenin bize inanmayacağını ve bizim de bunu bildiğimizi söylüyor. Bunun yanında, ben kendi adıma, bir daha Gaia’dan ayrılmaya niyetli değilim.”

Trevize daldığı düşüncelerden çekip çıkarıldı. Başını kaldırıp, “Ne?” dedi.

“Burada kalacağım. Biliyorum, inanamıyorsun. Sadece haftalar önce, nerede olursa ölümüme dek kayıtlarına ve düşüncelerine gömülü ve tek başına, başka hiçbir şeyi düşlemeden, bitkisel bir hayat sürercesine Terminus’ta yaşamaktaydım. Sonra birdenbire ve hiç ummadan bir galaksi gezgini oluverdim, bir galaksi krizine karıştım ve —buna gülme, Golan— Bliss’i buldum.”

Trevize, “Gülmüyorum, Janov,” dedi, “ama ne yaptığını bildiğine emin misin?”

“Ah evet. Bu Arz meselesinin benim için artık önemi yok. Çeşitlilik yönünden zengin bir ekoloji ve zeki yaşama sahip tek dünya olduğu gerçeği yeterince açıklığa kavuşturuldu. Biliyorsun, Sonsuzlar.”

“Evet, biliyorum. Demek Gaia’da kalacaksın?”

“Kesinlikle. Arz geçmişte kaldı ve ben geçmişten bıktım usandım. Gaia ise gelecek.”

“Sen, Gaia’nın bir parçası değilsin, Janov. Yoksa bir parçası haline gelebileceğini mi düşünüyorsun?”

“Bliss, bir biçimde —biyolojik olarak değilse bile, entelektüel olarak— bir parçası haline gelebileceğimi söylüyor. Elbette bana yardım edecek.”

“Ama o bir parçası olduğuna göre, siz ikiniz nasıl ortak bir yaşam, ortak bir bakış açısı, ortak bir ilgi…”

Açık havadaydılar, Trevize sessiz, verimli adaya, onun ötesindeki denize ve ufukta uzaklığın mora boyadığı başka bir adaya düşünceli gözlerle baktı. Bunların tümü de huzurlu, uygar, canlı ve tek birimdi.

“Janov, o bir dünya, sen küçük bir bireysin. Ya senden sıkılırsa? O genç…”

“Golan, bunu düşündüm. Günlerdir aklımda sadece bu vardı. Ben romantik bir salak değilim, onun benden sıkılacağını biliyorum. Ama o zamana kadar bana verecekleri yeterli. Şimdiden bana yeterli olanı verdi. Ondan yaşamda var olduğunu düşlediğimden fazlasını aldım. Onu şu andan itibaren bir daha görmesem, yine de kazançlı çıkarım.”

Trevize usulca, “Buna inanmıyorum,” dedi. “Romantik bir salak olduğunu düşünüyorum ve inan bana, başka türlü olmanı da istemezdim. Janov, birbirimizi uzun zamandır tanımıyoruz, ama haftalardır her anımızı birlikte geçirdik ve —bu aptalca geliyorsa, özür dilerim— senden bayağı hoşlandım.”

Pelorat, “Ben de senden çok hoşlandım, Golan,” dedi.

“Senin incinmeni istemem. Bliss’le konuşmam gerek.”

“Hayır, hayır. Lütfen yapma. Ona konferans çekeceksin.”

“Ona konferans verecek değilim. Bunun seninle ilgisi yok ve onunla özel olarak konuşmak istiyorum. Lütfen, Janov, bunu senden saklamak istemiyorum, bu yüzden onunla konuşmama ve birkaç konuyu açığa kavuşturmama izin ver. Tatmin olursam, seni zevkle ve yürekten kutlayacağım ve ne olursa olsun çenemi kapalı tutacağım.”

Pelorat başını salladı. “İşleri mahvedeceksin.”

“Mahvetmeyeceğime söz veririm. Sana yalvarıyorum…”

“Eh. Ama, dikkatli ol, aziz dostum, olur mu?”

“Yemin ederim.”

4

Bliss, “Pel beni görmek istediğini söylüyor,” dedi.

Trevize, “Evet,” diye yanıt verdi.

Ona ayrılan küçük dairedeydiler.

Kara saçları pırıldarken zarifçe oturdu, bacak bacak üstüne attı ve güzel, parlak, kahverengi gözleriyle, zekice ona baktı.

“Beni onaylamıyorsun, değil mi?” dedi. “Baştan beri beni onaylamadın.”

Trevize ayakta kalmıştı. “Kafalardan ve içlerinde olanlardan haberin var. Senin hakkında ne düşündüğümü ve nedenini biliyorsun.”

Bliss yavaşça başını salladı. “Zihnin Gaia’nın denetiminin ötesinde. Bunu biliyorsun. Kararın gerekiyordu ve bu da açık ve dokunulmamış bir beynin vereceği bir karar olmalıydı. Gemin ilk ele geçirildiğinde, seni ve Pel’i yatıştırıcı bir alana yerleştirdim, ama bu önemliydi. Panik ya da öfkeden zarar görebilirdin ve belki de bir süre için yaşamsal önemi olana yararsız hale düşebilirdin. Hepsi bu kadar. Asla bunun ötesine geçemezdim ve geçmedim de. Bu yüzden ne düşündüğünü bilmiyorum.”

Trevize, “Almam gereken karar alındı,” dedi. “Gaia ve Galaksiya lehine karar verdim. Bu durumda, bu açık ve dokunulmamış beyin muhabbetini niçin hâlâ sürdürüyorsun? İstediğini elde ettin ve şimdi bana arzu ettiğini yapabilirsin.”

“Hiç de değil, Trev. Gelecekte gereksinim duyulabilecek başka kararlar var. Sen olduğun gibi kaldın ve yaşadığın sürece, galaksinin ender bulunan bir doğal kaynağısın. Galakside kuşkusuz senin gibi olan başkaları da var ve sana benzer başkaları gelecekte belirecek, ama şimdilik seni ve yalnız seni tanıyoruz. Sana hâlâ daha dokunamayız.”

Trevize söylenenleri değerlendirdi. “Sen Gaia’sın ve ben Gaia ile konuşmak istemiyorum. Senin için bu kelimenin bir anlamı varsa, seninle bir birey olarak konuşmak istiyorum.”

“Anlamı var. Ortak bir potada var olmaktan çok uzağız. Bir süreliğine Gaia ile ilişkimi kesebilirim.”

Trevize, “Evet,” dedi. “Sanırım bunu yapabilirsin. Şimdi yaptın mı?”

“Yaptım.”

“O halde ilk önce, artık oyununu bitirdiğine göre, bana anlat bakalım. Kararımı etkilemek için belki kafama girmediniz, ama kesinlikle aynı nedenle Janov’un kafasına girdiniz, değil mi?”

“Bunu yaptığımı mı düşünüyorsun?”

“Yaptığını düşünüyorum. Pelorat, galaksinin canlı olduğuna ilişkin kendi düşüncesini en kritik anda bana hatırlattı ve bu düşünce o anda beni karar almaya itti. Düşünce onun olabilirdi, ama onu tetikleyen kafa seninkiydi, değil mi?”

Bliss, “Düşünce zihnindeydi, ama orada pek çok düşünce vardı,” dedi. “Onun —diğer herhangi bir düşüncesinin önündeki değil— yaşayan galaksi hakkında anımsamasının önündeki yolu düzledim. Bu belli düşünce böylece kolaylıkla bilincine ve oradan da kelimelere döküldü. Düşünceyi ben yaratmadım, inan bana. Oradaydı.”

“Yine de bu kadarı kararımın tam bağımsızlığına dolaylı olarak karışılması demek olur, değil mi?”

“Gaia bunun gerekli olduğunu hissetti.”

“Hissetti, öyle mi? Janov’un sözü, kararı o anda almaya beni ikna etmiş olsa da hiçbir şey söylemese veya farklı bir karar almam için benimle tartışmayı deneseydi bile alacağım kararın aynı kalacağını düşündüğümü bilmek, —eh, kendinizi biraz daha iyi ya da yüce hissetmenizi sağlayabilir: Bunu bilmeni istedim.”

Bliss soğuk bir ifadeyle, “Rahatladım,” dedi. “Beni görmek istediğinde söylemeye niyetlendiğin bu muydu?”

“Hayır.”

“Başka ne var?”

Trevize bir iskemle çekip dizleri birbirine değecek kadar yakın tam karşısına oturdu. Ona doğru eğildi.

“Gaia’ya yaklaştığımızda, uzay istasyonunda olan sendin. Bizi tuzağa düşüren sendin, bizi almaya gelen sendin, o zamandan beri bizimle paylaşmadığın Dom ile yediğimiz yemek dışında hep bizim yanımızda kaldın. Özellikle de karar alındığı sırada, Uzak Yıldız’da bizimle olan sendin. Her zaman sen.”

“Ben Gaia’yım.”

“Bu durumu açıklamıyor. Bir tavşan da Gaia’dır. Çakıl taşı da Gaia’dır. Gezegendeki her şey Gaia, ama hepsi eşit oranda Gaia değil. Bazıları diğerlerine göre daha eşit. Niçin sen?”

Trevize sadede geldi. “Çünkü senin Gaia olduğunu düşünmüyorum. Senin Gaia’dan daha fazla bir şey olduğunu düşünüyorum.”

Bliss dudaklarıyla alaycı bir ses çıkarttı.

Trevize sözüne devam etti. “Ben kararımı aldığım sırada, Konuşmacı’nın yanında olan kadın…”

“Onu Novi diye çağırdı.”

“O zaman, Novi, Gaia’nın artık var olmayan robotlarca başlatıldığını ve Gaia’ya Robotbiliminin Üç Yasası’nın bir yorumunu izlemesinin öğretildiğini söyledi.”

“Bu tamamen doğru.”

“Robotlar artık yoklar, öyle mi?”

“Novi böyle dediğine göre.”

“Novi böyle demediğine göre. Onun kullandığı kelimeleri tam olarak hatırlıyorum. ‘Gaia binlerce yıl önce, bir zamanlar kısa bir süre için insanlara hizmet eden, ama artık bunu terk eden robotların yardımıyla oluşturuldu’ dedi.”

“Peki, Trev, bu artık var olmadıkları anlamına gelmez mi?”

“Hayır, artık hizmet etmedikleri anlamına gelir. Bunun yerine hükmediyor olabilirler mi?”

“Gülünç!”

“Ya da denetliyor olabilirler mi? Niçin karar esnasında oradaydın? Varlığın gerekli değildi. Konuyu ele alan ve yönlendiren Novi’ydi ve Gaia. Sana ne gerek vardı? Sakın…”

“Ee? Sakın ne?”

“Sakın, sen Gaia’nın Üç Yasa’yı unutmamasını güvenceye alan denetleyici, bir insandan ayırt edilemeyecek kadar akıllıca yapılmış bir robot olmayasın?

Bliss bir parça iğnelemeyle, “Bir insandan ayırt edilemiyorsam, beni nasıl tanıyacağını düşünüyorsun?” diye sordu.

Trevize gerisin geriye oturdu. “Karar alma, çözümleri görme, doğru sonuçlara varma, emin olma konusunda yeteneğimin olduğuna dair hepiniz bana güvence vermediniz mi? Ben bunu iddia etmedim, bunu bana siz söylediniz. Eh, seni gördüğüm andan itibaren kendimi rahatsız hissettim. Sende yanlış bir şeyler vardı. Dişi çekiciliğine, Pelorat kadar —daha da fazla— hassas olduğum kesin diye düşünmeliyim ve sen de görüşte çekici bir kadınsın. Yine de bir an için olsun en ufak bir çekim bile hissetmedim.”

“Kalbimi kırıyorsun.”

Trevize buna aldırmadı. “Gemide ilk göründüğün zaman, ben ve Janov, Gaia’da insandışı bir uygarlık bulunması olasılığını tartışıyorduk ve Janov seni gördüğünde, bütün masumiyetiyle ‘İnsan mısınız?’ diye sordu. Bir robot belki de gerçeği söylemek zorundadır, ama kaçamak bir yanıt verebileceğini varsayıyorum. Sen salt ‘İnsan gibi görünmüyor muyum?’ dedin. Evet, insan gibi duruyorsun, Bliss, ama sana bir kere daha sormama izin ver. İnsan mısın?”

Bliss hiçbir şey söylemedi ve Trevize devam etti. “İlk anda bile bir kadın olmadığını hissettiğimi düşünüyorum. Sen bir robotsun ve ne hikmetse ben bunu ayırt edebildim. Bu hissimden dolayı da takip eden tüm olayların —özellikle yemekte bulunmayışının— benim için bir anlamı var.”

Bliss, “Yemek yiyemediğimi mi düşünüyorsun, Trev?” dedi. “Geminde bir karides yemeği yediğimi unuttun mu? Yemek yiyebildiğime ve diğer biyolojik işlevlerin tümünü yerine getirebildiğime seni temin ederim. Sen sormadan ben söyleyeyim, buna cinsellik de dahil. Yine de bütün bunların bir robot olmadığımı kendi başına kanıtlamadığını sana söylemeliyim. Robotlar, binlerce yıl önce bile sadece beyinlerinin insanlarınkinden ayırt edilebilir olduğu ve bunu da salt zihin alanlarını denetleyebilenlerce yapılabildiği kusursuzluğa ulaşmışlardı. Bir kereliğine beni değerlendirme zahmetine girseydi, Gendibal robot mu, insan mı olduğumu söyleyebilirdi. Bunu elbette yapmadı.”

“Ben ruhbilim eğitimi almamış olsam da buna karşın senin bir robot olduğuna kaniyim.”

Bliss, “Ya öyleysem?” dedi. “Hiçbir şeyi kabul ediyor değilim, ama merak ediyorum. Ya öyleysem?”

“Hiçbir şeyi kabul etmene gerek yok. Bir robot olduğunu biliyorum. Son bir kanıt kırıntısına daha gereksinimim olsaydı, bu da Gaia ile ilişkini sakin bir özgüven ile kesebilmen ve benimle bir birey olarak konuşabilmen olurdu. Gaia’nın bir parçası olsaydın —ama değilsin— bunu yapabileceğini zannetmiyorum. Sen bir robot denetçisin ve bu yüzden Gaia’nın dışındasın. Aklıma gelmişken, acaba Gaia kaç tane robot denetçiye sahiptir ve gereksinimi vardır?”

“Tekrar ediyorum: Hiçbir şeyi kabul ediyor değilim, ama merak ediyorum. Ya öyleysem?”

“Bu durumda, bilmek istediğim şu: Janov Pelorat’tan ne istiyorsun? O benim dostum ve bazı bakımlardan bir çocuk. Seni sevdiğini, sadece senin vermeyi istediklerini istediğini ve ona zaten yeterince verdiğini sanıyor. Aşkı kaybetmenin acısını bilmiyor ve tasavvur da edemiyor. Yeri gelmişken, senin insan olmadığını öğrenmenin olağandışı acısını…”

“Aşkı kaybetmenin acısını sen biliyor musun?”

“Yaşadığım oldu. Ben, Janov’un kafesteki yaşamını sürdürmedim. Başkaca her şeyi, eşi ve çocuğu bile gölgede bırakan entelektüel bir arayış ile uyuşup harcanan bir yaşamım olmadı. Onunkiyse tam da öyleydi. Şimdi birdenbire her şeyi senin uğruna bırakıyor. Onun incinmesini istemiyorum. Onun incinmesine izin vermeyeceğim. Gaia’ya hizmet ettiysem, bir ödüle hakkım var ve benim ödülüm Janov Pelorat’ın iyilik ve mutluluğunun korunması olacak.”

“Bir robotmuş gibi davranıp sana yanıt verebilir miyim?”

Trevize, “Evet. Hemen şimdi,” dedi.

“Pekâlâ, o halde. Bir robot olduğumu farz et, Trev ve denetim konumunda olduğumu düşün. Benimle aynı rolü oynayan az, pek az benzerim olduğunu ve ender karşılaştığımızı farz et. Bize güç verenin insanları koruma ihtiyacı olduğunu ve hepsi toptan bir gezegensel varlığın parçası olduklarından, Gaia’da gerçek bir insan olmadığını düşünelim.

“Gaia ile ilgilenmenin bize doyum verse de bunun tam olmadığını düşünelim. İçimizde robotların ilk tasarlandığı ve yapıldığı zamanlarda var olan anlamda bir insanın özlemini çeken ilkel bir şeyler olduğunu varsayalım. Beni yanlış anlama, (bir robot olduğumu varsayarak) çağlar yaşında olduğumu iddia etmiyorum. Sana anlattığım kadar yaşlıyım veya en azından, (bir robot olduğumu varsayarak) temel tasarımım her zaman böyle kalacak ve gerçek bir insanla ilgilenmek için can atacağım.

“Pel bir insan. Gaia’nın bir parçası değil. Gaia’nın gerçek bir parçası haline gelmek için fazla yaşlı. Benim hakkında seninle aynı hisleri taşımadığı için, burada benimle beraber kalmak istiyor. Benim bir robot olduğumu düşünmüyor. Eh, ben de onu istiyorum. Benim bir robot olduğumu varsayarsan, ne yapacağımı anlarsın. Her türlü insan tepkilerini yaşamaya yatkınım ve ona âşık olurum. Benim bir robot olduğumda ısrar ediyorsan, biraz gizemli insan anlamında âşık olamayacağımı kavrayabilirsin, ama tepkilerimi aşk diye adlandırdığın şeyin alametlerinden ayırt edemeyeceksen ne fark eder?”

Durdu ve —uzlaşmaz bir gururla— ona baktı.

Trevize, “Bana onu terk etmeyeceğini mi söylüyorsun?” diye sordu.

“Benim bir robot olduğumu varsayarsan Birinci Yasa uyarınca, o bana böyle bir şey emretmedikçe ve buna ek olarak benim de onun bunu gerçekten istediğine ve gitmektense, yanında kalarak ona daha fazla zarar vereceğime ikna olmadıkça onu asla terk edemeyeceğimi sen kendin de anlayabilirsin.”

“Daha genç bir adam…”

“Hangi daha genç adam? Sen daha gençsin, ama bana Pel kadar gereksinimin olduğunu düşünmüyorum ve aslına bakarsan beni istemiyorsun, bu nedenle de Birinci Yasa sana tutulmayı denemekten beni alıkoyan.”

“Ben değil. Başka bir genç erkek…”

“Başka biri yok. Gaia’da, senle Pel dışında kim Gaia dışı insanlar olarak nitelendirilebilir?”

Trevize daha usulca, “Ya bir robot değilsen?” diye konuştu.

Bliss, “Kararını ver,” dedi.

“Diyorum ki eğer bir robot değilsen?”

“Bu durumda, hiçbir şey söylemeye hakkın olmadığını söylerim. Karar vermek bana ve Pel’e düşer.”

Trev, “O zaman başa dönüyoruz,” dedi. “Ödülümü istiyorum ve bu ödül de ona iyi davranman olacak. Kimliğin konusunda daha fazla ısrar etmeyeceğim. İki zeki zihin olarak ona iyi davranacağına bana söz ver.”

Bliss usulca, “Sana bir ödül vermek için değil, bunu istediğim için ona iyi davranacağım,” dedi. “Bu cidden benim arzum. Ona iyi davranacağım. Pel!” diye çağırdı, sonra çağrısını yeniledi. “Pel!”

Pelorat içeriye girdi. “Evet, Bliss?”

Bliss elini ona uzattı. “Sanırım Trev sana bir şey söylemek istiyor.”

Pelorat onun elini tuttu, sonra da Trevize bu iki eli kendi elleri arasına aldı. “Janov,” dedi. “Her ikiniz adına da mutluyum.”

Pelorat, “Ah, aziz dostum,” dedi.

Trevize, “Ben büyük olasılıkla Gaia’dan gideceğim,” dedi. “Bu konuda şimdi Dom ile konuşacağım. Bir daha ne zaman karşılaşır ya da karşılaşamayız, bilmem, Janov, ama her neyse, seninle iyi işler başardık.”

Gülümseyen Pelorat, “İyi işler başardık,” dedi. “Hoşça kal, Bliss ve sana şimdiden teşekkür ederim.”

“Hoşça kal, Trev.”

Trevize elini salladı ve evden çıktı.

5

Dom, “İyi şeyler başardın, Trev,” dedi. “Ama zaten düşündüğüm gibi yaptın.”

Bir kez daha tatmin edici olmaktan ilki kadar uzak bir yemekte masada oturuyorlardı, ama Trevize buna aldırmadı. Gaia’da bir kere daha yemek yiyemeyebilirdi.

“Benden beklediğiniz gibi yaptım, ama belki de düşündüğünüz nedenle değil,” dedi.

“Kararının doğruluğundan kesinlikle emindin.”

“Evet, öyle ama gerçeği gizemli bir biçimde kavradığımdan değil. Galaksiya’yı seçtiysem, bu sıradan mantık —bir karar varmak için herhangi birinin kullanabileceği türden bir mantık— aracılığıyla oldu. Açıklarsam dinleme zahmetine girer misin?”

“Hiç kuşkusuz, Trev.”

Trevize, “Yapabileceğim üç şey vardı,” dedi. “Birinci Vakıf’a katılabilirdim, İkinci Vakıf’a katılabilirdim ya da Gaia’ya katılabilirdim.

“Birinci Vakıf’a katılsaydım, Başkan Branno, İkinci Vakıf ve Gaia üzerinde hakimiyet kurmak için hemen harekete geçecekti. İkinci Vakıf’a katılsaydım, Konuşmacı Gendibal, Birinci Vakıf ve Gaia üzerinde hakimiyet kurmak için hemen harekete geçecekti. Her iki koşulda da, oluşacak durum geri döndürülemez olacaktı ve ikisi de yanlış çözümse; geri dönülemez biçimde felakete yol açacaktı.

“Buna karşın, Gaia’ya katılırsam, o zaman Birinci Vakıf ve İkinci Vakıf’ın her ikisi de göreceli olarak küçük bir zafer kazandıkları inancında olacaklardı. Galaksiya’nın oluşturulması, bana anlatıldığı kadarıyla, nesiller hatta yüzyıllar alacağından, her şey eskisi gibi devam edecekti.

“Bu takdirde Gaia’ya katılmak benim zaman kazanma ve eğer kararım yanlışsa, işleri değiştirmek —hatta geri döndürmek— için zaman kalmasını güvenceye alma yaklaşımım oldu.”

Dom kaşlarını kaldırdı. Yaşlı, neredeyse cesete benzeyen yüzü başka açılardan ifadesiz kalmayı sürdürdü. Tiz sesiyle, “Kararının yanlış çıkabileceği görüşünde misin?” dedi.

Trevize omuz silkti. “Öyle olacağını sanmam, ama bunu bilebilmek için yapmam gereken bir şey var. Bulabilirsem, Arz’ı ziyaret etmek niyetindeyim.”

“Bizden ayrılmak istersen, seni kesinlikle durdurmayacağız, Trev…”

“Ben dünyanıza uymuyorum.”

“Pel de uymuyor, yine de kalmak istersen, sen de onun kadar kabul görürsün. Ancak seni tutmayacağız. Ama söyle bana, Arz’a gitmeyi niçin arzu ediyorsun?”

Trevize, “Bunu anladığınızı düşünüyordum,” dedi.

“Anlamıyorum.”

“Benden sakladığınız bir bilgi parçası var, Dom. Belki bunun için geçerli nedenleriniz vardı, ama olmamasını arzu ederdim.”

Dom, “Söylediklerini anlayamıyorum,” dedi.

“Bak, Dom, kararımı almak için bilgisayarımı kullandım ve kısa bir an için kendimi çevremdekilerin —Başkan Branno, Konuşmacı Gendibal, Novi— zihinleriyle temas halinde buldum. Ayrı ayrı ele alındığında, bana pek bir şey ifade etmeyen, örneğin Gaia’nın Novi aracılığıyla, Trantor’da yaptığı —Konuşmacı’yı Gaia’ya gitmeye sürüklemeye yönelik— çeşitli etkiler gibi bir dizi konu gözüme ilişti.”

“Evet.”

“Bunlardan biri de Trantor kütüphanesinin Arz üzerine tüm referanslardan temizlenmiş olduğuydu.”

“Arz’ın referanslarının temizlenmesi mi?”

“Kesinlikle. Öyleyse Arz önemli olmalı —sadece İkinci Vakıf’ın onun hakkında bir şey bilmemesi gerektiği değil, benim de bilmemin gerekli görüldüğü anlaşılıyor. Galaksinin gelişimi için sorumluluk alabiliyorsam, cahilliği kendi isteğimle kabul etmem. Arz üzerine bilginin saklı tutulmasının niçin bu kadar önemli olduğunu bana anlatmak ister misiniz?”

Dom vakarla, “Trev, Gaia böylesi bir temizlik hakkında hiçbir şey bilmiyor,” dedi. “Hiçbir şey!”

“Bana sorumlunun Gaia olmadığını mı söylüyorsunuz?”

“Sorumlu değil.”

Trevize, dilinin ucunu dudaklarının üstünde bir süre yavaşça ve düşünceli düşünceli gezdirdi. “O takdirde, sorumlu olan kim?”

“Bilmiyorum. Bunda bir amaç göremiyorum.”

İki adam birbirlerine baktılar ve sonra Dom, “Haklısın,” dedi. “Son derece tatmin edici bir sonuca varmış gibi görünüyoruz, ama bu nokta açıklığa kavuşturulmadıkça rahat edemeyiz. Bir süre bizimle kal ve neye karar vereceğimize bakalım. Sonra, tüm yardımlarımızla gidebilirsin.”

Trevize, “Teşekkür ederim,” dedi.