WILLIAM BECKFORD 1760 yılında İngiltere’de doğdu. Dönemin sanat koleksiyoncuları arasında anılan Beckford, önemli Gotik romanlardan biri olarak kabul edilen Vathek'i Fransızca yazdı. 1844 yılında ölen yazarın Vathek dışında bilinen diğer eserleri şunlardır: Memoirs of Extraordirıary Painters (1780), Letters from Italy with Sketches of Spain and Portugal (1834).

İletişim Yayınları 1711 • Dünya Klasikleri 57

ISBN-13: 978-975-05-1005-2

© 2012 İletişim Yayıncılık A. Ş.

1. BASKI 2012, İstanbul

DİZİ EDİTÖRÜ Orhan Pamuk

EDİTÖR Müge Karahan

KAPAK Suat Aysu

KAPAK FOTOĞRAFI Pieter Bruegel, “Babil Kulesi”, 1563

UYGULAMA Nurgül Şimşek

DÜZELTİ Melis Oflas

BASKI ve CİLT Sena Ofset • SERTİFİKA NO. 12064

Litros Yolu 2. Matbaacılar Sitesi B Blok 6. Kat No. 4NB 7-9-11

Topkapı 34010 İstanbul Tel: 212.613 03 21

İletişim Yayınları sertifika no. 10721

Binbirdirek Meydanı Sokak İletişim Han No. 7 Cağaloğlu 34122 İstanbul

Tel: 212.516 22 60-61-62 • Faks: 212.516 12 58

e-mail: iletisim@iletisim.com.tr • web: www.iletisim.com.tr

WILLIAM BECKFORD

Vathek

Vathek

ÇEVİREN

Seçil Kıvrak

MURAT BELGE’NİN ÖNSÖZÜYLE

ÖNSÖZ

MURAT BELGE

William Beckford (1760-1844) İngiliz Edebiyat Tarihi’nin “Portre Galerisi”nde, biraz arka planda kalan, biraz “flu” görünen bir “tablo”dur, diyelim. Böyle görünmesinin nedeni, topu topu tek bir roman yazmış olmasıdır: Vathek (1786). Bunun dışında, gezi notları gibi, otobiyografik yanı olan yazıları var ama önemli oldukları söylenemez. Ancak Vathek hem kendi başına hem de genellikle birlikte anıldığı bir avuç romanla birlikte, ilginçtir. “Korku edebiyatının erken örneklerinden biridir.

Edebiyat tarihçileri 18. yüzyılın ikinci yarısında yazılmış sekiz on romanı “Gotik Roman” adını verdikleri bir “akım” içine oturtmuşlardır. Doğrusu bu romanları belirli bir akımın ürünleri gibi görmek kolay değildir. Paylaştıkları belirgin özellikleri yoktur, temsilcileri birbirlerinden kopuktur v.b. Eski dilde “mefhum-u muhalifi” denirdi. Bu romanlar, “Akıl Çağı” ya da “Aydınlanma Çağı” diye tanıdığımız 18. yüzyılda, ama o zamanın “Akıl” diye tanınan tarzının dışında yazıldıkları için, yani farklı biçimlerde de olsa, dışına taştıkları “karşıt”ları dolayısıyla böyle bir küme içinde sınıflandırılmışlardır.

Ama bu aykırılık şüphesiz ilginç bir şey. Çağın anlayışına açıkça ters bir tutum benimsedikleri için ilginç; ama daha önemlisi, 19. yüzyıl başında yayılacak Romantizm hareketiyle bazı önemli bağlantıları kurulduğu için ilginç.

İngiliz edebiyatında bir “fantazi” eğilimi hep olmuştur. Belki buna bağlayabiliriz Gotik Roman’ı - ama çok gevşek bir biçimde. Thomas More ve Utopia geliyor aklıma. More’dan önce dünyada böyle bir tür yoktu. “Bilinen dünya” ya da “edebi dünya” dışında böyle bir şeyi yazmayı akıl eden ve buna cesaret eden olmamıştı.

Gene de 18. yüzyıl eseri olan Gulliver bazı bakımlardan biraz daha yakın görülebilir Gotik Roman’a. Ama bu aynı zamanda da insanlığın halini keskin bir hicivle veren bir alegoridir.

Dr. Samuel Johnson (1709-84) 18. yüzyılın İngiltere kültür ortamının çok baskın bir kişiliğidir. Uzunca yaşamış ve bu yılların genel havasını bilgisiyle, zevkiyle, nükteleriyle yönlendirmiş bir yazardır. Tipik bir Aydınlanma aydınıydı. En önemli eseri, İngilizcede yapılmış ilk ciddi Sözlüktür. O bunu hazırlarken, kişiliğinin etkisindeki dostu Boswell onun hayatını inceleyerek dünyanın ilk ciddi biyografisini yazıyordu. Samuel Johnson 1759’da Rasselas adında bir kısa roman yayımladı. “Gotik” sıfatıyla anılan ilk roman budur.

Gotik’e giden ilk metnin neo-klasik akılcılığın en yetkin kaleminden çıkmış olması çok ilginç. Bir başka açıdan, bu romanın Candide’le aynı yıl yayımlanmış olması da ilginç. Akılcılar da akıldan sıkılmaya başlıyorlardı herhalde.

Gene de Rasselas’ta “fantastik” dozu pek yüksek değildir. Rasselas “Mutlu Vadi”de yaşayan bir Habeş Prensi’dir; roman da onun hayat, mutluluk, istek v.b. üstüne felsefesiyle dolu, eyleme hemen hemen hiç yer vermeyen, eylem bekleyen bir okur için düpedüz sıkıcı bir metindir. Fantazi, “yabancı” olanın eksotizmiyle sınırlıdır.

Bundan yalnız beş yıl sonra Horace Walpole’un (1717-97) The Castle of Otranto [Otranto Şatosu] adlı romanı piyasaya çıktı. Horace, önemli bir Whig politikacısı olan Sir Robert Walpole’un oğluydu ve kendisi de Parlamento’ya seçilmişti. Ama o böyle işlere pek meraklı değildi. “Gotik” gibi bir sıfatı sırf yazdığı romanlarla değil, örneğin Twickenham’ın Strawberry Hill’inde yaptırdığı “Gotik şato”yla ve aslında bütün hayat pratiğiyle hak ediyordu.

Walpole “eksotik”i Afrika’da değil, Ortaçağ’da aradı ve buldu - yani mekânı değil, zamanı değiştirerek. Akıl Çağı açısından Ortaçağ, Batı dünyasının yaşadığı en berbat dönemdi. Zaten “Ortaçağ” adını onlar takmıştı ve “Klasik Çağ”la “Neo-klasik Çağ” arasındaki karanlık dönem anlamına geliyordu. Ama Walpole’un Otranto’su bu düşünce ikliminde popüler olabildi.

Walpole romanına doğaüstünü takım taklavat sokmakta bir sakınca görmedi. Bir cinayet ve hak gaspı hikâyesi, babanın yüzünü görmediği kendi kızını öldürmesi gibi “gotik” olayların yanı sıra hayaletler ve hortlaklarla süslendi.

Öteki romanları bunun kadar başarılı olmamış, epey bir yekûn tutan mektuplarıyla eleştirmenler tarafından beğenilmiştir.

Bu sıralamada Beckford üçüncü gelir. Onun da “Gotik” merakı mimaride kendini göstermiş, Fonthill’deki mâlikânesini Gotik bir saray olarak yaptırmış, adını da Fonthill Abbey koymuştu.

Beckford’u ve Vathek’i nasıl olsa daha konuşacağız. Devam edelim: Dördüncü “Gotik” yazarımız bir kadın, Ann Radcliffe (1764-1823). Edebiyat tarihinde onu daha çok Mrs. Radcliffe adıyla görürüz. Onun en tanınmış eseri The Mysteries of the Udopho’dur (1794). The Italian, Romance of the Forest, A Sicilian Romance ve An Italian Romance adlı romanları da vardır. “Romans”, “Mystery” gibi adlar bu romanların içerikleri hakkında da bir fikir veriyor. Ayrıca, Radcliffe’te ve Walpole’da “İtalyan” çokluğu da herhalde rastlantı değildir. Ta Shakespeare zamanından başlayarak, Katolik İtalyanlar, Protestan Kuzeylilere zaten “öteki” gibi görünmüşlerdir. Papa’nın o memlekette oturduğu söylenmektedir; Machiavelli diye bir adam vardır; Katolik’tirler, hilekârdırlar, duygusal ve şehvanidirler v.b.

Sonuç olarak, “Gotik”le bağdaşacak özellikler.

Mrs. Radcliffe bir “esrar” havası yaratmayı sever. Bu esrar çeşitli doğaüstü motiflerle korkunçlaşır. Ama romanın sonuna gelindiğinde, doğaüstü sanılan olayların doğal olduğu anlaşılır. Onun bu yönteminin birçok taklitçisi çıkmıştır.

Taklitçilerini şimdi hatırlayan pek yok ama bir parodisi çok ünlü: Jane Austen’ın Northanger Manastırı. Austen Mrs. Radcliffe okuya okuya sersemleşmiş bir karakter yaratır. Catherine, kafasında yığınla fantazi, ortalığı karıştırır.

Diziyi Matthew Gregory Lewis’in (1775-1818) The Monk’u ile kapatalım. Bu romanda İtalya yerine benzeri olan İspanya’ya gideriz, Engizisyon’u görürüz, epey bir sapıklık ve epey bir doğaüstü olay vardır bu kitapta. Zamanında epey popüler olmuştur.

Bu roman 1796’da yayımlandı ve “Gotik Roman” dediğimiz çok sayıda ürünü olmayan bu türün son örneği oldu. Çünkü Romantizm akımı geldi ve ortalığı kapladı; başta sert tepkilerle karşılaşsa da, entelektüel ortama egemen oldu. Kısaca baktığımız bu “Gotik Roman”da görülen birçok özellik, Ortaçağ sevgisi, eksotik ve eksantrik olanın yüceltilmesi, göreneksel ahlâkın mahkûm ettiği şeylerin erdem olarak görülmesi (cinsel tutku olabilir, her türlü tutku olabilir) Romantizm’in de arsenalinde vardı. Diyebiliriz ki, Romantizm, “Gotik”e ihtiyaç bırakmadı.

Ama Romantizm de “Gotik”ten yararlandı. Mary Shelley’nin Frankenstein’ı (1818) “Gotik Roman”la özdeşleştirebileceğimiz pek çok öğeyi, o romanları kat kat aşan bir hayal gücüyle bir araya getirebilmiştir. Yüzyıl sonunda Bram Stoker’ın Dracula’sı (1897) yayımlandı; bu da, bildik Gotikçi-lerin ağzının suyunu getirecek ya da dişlerini sivriltecek bir hikâyeydi; Stevenson’ın Dr. Jekyll’ı (1886) ondan da erkendir.

Coleridge ve Keats gibi Romantik şairler, birincinin “Christabel”, İkincinin “La Belle Dame Sans Merci” ya da “The Eve of St. Agnes” gibi şiirlerinde “Gotik Roman”ın da düşkün olduğu Ortaçağ’ı çeşitli yönlerinden işlediler. Byron ise “Gotik Roman”da bazı yarı pişmiş örneklerini gördüğümüz “göreneksel değerlere meydan okuyan adam”dan “Byronic kahraman”ı yarattı. Öte yandan Bonteler, özellikle de Emily, bazı romanlarının bazı bölümlerinde Charles Dickens, “Gotik”le edebiyata giren öğelerden yararlandılar. Bunların hepsinin yanında “Gotik” çocukça kalır, “acemi işi” olur, ama kendinden sonraya önemli bir miras bırakmayı da başarmıştır.

Şimdi Beckford’a gelelim. Zengin bir ailenin çocuğuydu, iyi eğitim almıştı. Bununla ilgili dikkat çekici bir ayrıntı, daha beş yaşındayken, o zaman sekiz yaşında olan Mozart’tan piyano dersi almasıdır. Ama bunun ne müthiş bir şey olduğunu Beckford herhalde hayatı boyunca kavrayamamıştır.

On yaşına geldiğinde babası öldü ve Beckford hatırı sayılır bir mirasa kondu. O yıl Britanya’yı terk edip Avrupa’da gezmeye başladı ve ancak on sekiz yaşına geldiğinde yurduna döndü. Döndüğünde, öyle sıradan bir genç değildi. Tanıştığı Vikont Courtenay’in on bir yaşında bir oğlu vardı ve Beckford ona bir biçimde abayı yaktı. Eşcinsel olduğuna dair epey bir şüphe ve tahmin vardır ama kesin yargıya varacak bir kanıt da yoktur. Bu tanışmadan bir süre sonra, 1781’de, yirmi bir yaşındayken, Beckford’un büyük paralar harcayarak genç Courtenay için bir Noel partisi verdiğini öğreniyoruz. Bu sırada yanında Louisa Beckford adında bir genç hanım bulunuyor. Bu Louisa, yeğeni Beckford’la evli, ama William ona âşık - kendisi de evli bu sırada, 1783’te Lady Margaret Gordon’la evlenmiş. On dört yaşına gelen William Courtenay ise bir tür “şeref konuğu”, parti aslında onun için. Elli yıl sonra Beckford bu partiyi hâlâ hatırlar ve anlatır. Üç gün üç gece bütün pencereleri kapatarak babasının konağına kapanmışlar, ne yapmışlarsa yapmışlar. Bu sıralarda Vathek’in hikâyesini de düşünmeye başladığını gene kendisinden biliyoruz. Ne hikmetse, yazmaya başlayınca, romanı Fransızca yazıyor.

Partiden kısa bir süre sonra Beckford, William Courtenay ile eşcinsel ilişki kurduğu, daha doğrusu onu kurmaya zorladığı suçlamasına uğruyor ve olay kısa zamanda ciddi bir skandal boyutlarına ulaşıyor, işler ciddileşince Beckford 1784’te pilisini pırtısını değil ama ailesini toplayıp yeniden Britanya dışına yollanıyor. 1786’da, karısı, ikinci çocuklarını doğururken ölüyor. Bu aynı yıl, Protestan din adamı (!) Samuel Henley Vathek’i İngilizceye çeviriyor ve kitap yayımlanıyor. Beckford kendisi de kitabını İngilizceye çevirmeye başlamış, ama bitirememiş. Henley’ye mektupla bazı önerilerde bulunuyor, dinletemiyor ve kitap “Arapçadan çevrildiği” iddiasıyla yayımlanıyor. Beckford buna herhalde kızıyor ki, Fransızcasını hemen Paris’te ve Cenevre’de bastırıyor.

1790’da İngiltere’ye dönüyor, Fonthill’de babasının konağının yerinde gotik mâlikânesini yaptırmaya girişiyor (mimar James Wyatt). Büyük iş olduğu için, çok hızlı çalışmalarına rağmen, binanın bitmesi 1807’yi buluyor. Salisbury Katedrali’nin çan kulesini model alan 100 metrelik kule, fazla acele yapıldığı için, bir fırtınada çöküyor! Bunu yeniden yaptırıyor, Avrupa’dan satın aldığı bir yığın değerli resmi (Rafaello, Rembrandt, Leonardo, Velazquez v.b.) yeni evine taşıyor; kitaplığını da ölümünden sonra satın aldığı Gibbon’ın kitaplarıyla dolduruyor. Evine kapanıp esrarengiz bir hayat yaşıyor. Ünlü Noel partisi hakkında yazdığı mektuplarda v.b., bunun bir tür Kara Büyü orjisi olduğu izlenimini ediniyoruz. Abbey hakkında da komşular benzer söylentiler yayıyor.

1805’te iyice fukaralaşmış durumda. Bir zaman Londra Belediye Başkanı da olan babasından kalan toprakları, Jamaika’daki plantasyonları, St. Pancras’taki mülkleri elden çıkararak devam ediyor. Evinden yalnız Londra’da ya da Paris’te operaya gitmek için ayrılıyor. Ama 1821’de iyiden iyiye sermayeyi kediye yükleyince Gotik mâlikânesini de satıp Bath kentine yerleşiyor. Uzun uzun yaşıyor burada. Hakkındaki son tevatür, öldüğünde yüzünde hiçbir yaşlılık izi bulunmaması. Demek aynı zamanda bir erken Dorian Gray Portreleri yapılmış aslında. Onlar da “sıradan”, “olağan” bir adam olmadığını hissettiriyor.

Bu arada iki kızı kazaya uğramadan büyüyor, biri bir Hamilton Dükü ile evleniyor.

Gezi anılarını -ki o çağda ve sonrasında beğenilmiştiryetmişlerine geldiğinde yayımlıyor. 1815’te Vathek’in nihai çevirisi Londra’da basılıyor. Bundan sonraki yıllarda yeniden basılmıyor.

18. yüzyıl, bir sonraki yüzyıla damgasını vuran Victoria Çağı gibi göreneksel ahlâkçılığın her yeri kapladığı, dar kafalı ve katı, dolayısıyla aynı zamanda gizli kapaklı “günahları” ve ikiyüzlülüğü teşvik eden bir çağ değildi. Ama o da Akıl Çağı diye kendini adlandırmış, “akıldışı”nı bilmeyen bir aklın gösterdiği yoldan sapanlara da iyi gözle bakmamıştı. Beckford, sanırım, tarihin herhangi bir çağında aykırı bir tipti. Marquis de Sade’ın (1740-1814) aklından geçirdiklerinin benzerlerini Voltaire’in üslûbunu taklit ederek yazmaya çalışan bir İngiliz!

Günübirlik, düz ahlâkla uyuşamayan bir kişi olduğu belli; ama aynı zamanda, “Bana ne sizden!” deyip bu ahlâkm koyduğu sınırları aşamadığı da belli. Vathek’te Gülşenruz’un William Courtenay ve Nurunihar’ın da Louisa Beckford olduğu aşağı yukarı kesindir; öyleyse, William’a gerçek duygularının kitaptakine göre daha az platonik (ama öteki anlamda alırsak daha çok Platon’ik) olduğu kolayca iddia edilebilir. Ama Beckford’un sorunu herhalde yalnız cinsel tercihlerle sınırlı değildir. Çağı ağır toplumsal ahlâk baskısıyla aykırı bireysel dürtüler ve güdüler arasında sıkışan, “psikoloji”den habersiz insanların içlerine cinlerin girdiğini, bazı kadınların cadı olduklarını feryat figan “itiraf” ettikleri ve bunun için cezalandırılmak istedikleri, cezalandırılınca rahatladıkları bir çağdı.

Gene çocukluğundan resim öğretmeni olan Alexander Cozens muhtemelen pek resim öğretememişti ama ona Bin Bir Gece Masalları’nı okutan ve böylece Oryantalizminin yolunu açan oydu. Daha başka şeyler de (büyü v.b.) öğretmiş olabilir. Bazı tanıdıkları ise böyle şeyleri kesinlikle okumamayı salık veriyorlardı. Beckford onları dinlemedi, ama belli ki hayatı boyunca da fazla huzurlu olmadı. Şark, bir zamanların İtalya’sı gibi, günahın ve ahlâksızlığın (ve tabii her türlü eksotizmin, zenginliğin, bolluğun) diyarıydı. Onun için bu Batı’da inşa edilmiş Doğu, Beckford’un kendi ruhunun bir aynası gibiydi; içini dışavuruyor, ama bunu yaparken ötekileştiriyordu: “Bunları Müslümanlar yapar.” Yani, bu Oryantalist eksotizm Beckford’un kendisidir - herhalde kendine de pek itiraf edemediği şekliyle.

Onun için de Vathek erken (ve bu nedenle şimdi bize bir hayli çocukça görünen) bir “kötülük incelemesi”dir. Beckford’un kendisinden çok çağından ve aynı zamanda edebi geleneğin bu yolda inceltilmemesinden ileri gelen naifliği, başlıca retorik araç olarak “abartı”yı (hyperbole) seçmesine yol açmıştır. Nicelikler, nitelikler, duygular, tutkular her şey abartılı bir şekilde abartılmıştır. Bu abartı, anlatılan şeylerin gerçeğe benzerliğini (verisimilitude) erozyona uğratır, dolayısıyla işin ciddiyetini iyice şüpheli hale getirir. Bunun da Beckford için bir çeşit duygusal-ahlâki sübap olduğu kanısındayım.

“Halife” Vathek ve kötülükte kılavuzu olan annesi, çok daha küçük ölçekte Nurunihar, çok zaman zevk için, kötülük olsun diye kötülük ederler. Çok zaman bir egemenlik tutkusuna kapılarak kötülük ederler. “Bunu da yapabildim” demek gibi bir şey. Yetenekleri böyle gelişmiştir. Çok zaman bir şey istedikleri, istedikleri şeyi hemen elde etmek istedikleri için, yani biraz araçsal biçimde kötülük ederler. Yani, kötülüğün türlüsünü bulabiliriz. Ama bir de, merak vardır. Vathek yeraltı dünyasını deh gibi merak eder. En büyük (göreneksel düzeyde) kötülüklerini de bu nedenle yapar, o zenginliğe kavuşmak için Allah’ı inkâr eder.

Beckford’un bu ikilemlerden çıkamadığının kanıtı, bence, romanın sonundaki oldukça göreneksel “şiirsel adalet” dağıtımıdır. İyiler cennete, kötüler cehenneme v.b...

Öte yandan bu son bölüm, son birkaç sayfa, öncekilerden epey farklı gibi. Beckford ilk Avrupa gezilerinde İspanya’nın kasveti ve ezici atmosferiyle ünlü Escorial Sarayı’nı gidip gezmiş, kendimden, Başka Kentler, Başka Denizler’den (II. cilt) alıntıyla, “... yeraltında, gizemli ve korkunç bir dinin ibadetini yerine getirmek üzere yapılmış bir tapmak...” gibi görmüş. Bu son sayfalarda sanki birden “asudeleşmiş” bir dille anlatıyor yeraltını, cehennemi, abartısı da asgariye iniyor.

Belki de kötülüğü cehenneme yollamış olmanın huzuruna eriyor.

Seçil Kıvrak (bölümümün parlak mezunlarından biri), Vathek’i aynı zamanda Fransızca ve İngilizce metinlerini göz önüne alarak çevirdi.

Abbasi soyunun dokuzuncu halifesi Vathek, Mutasım’ın oğlu, Harun Reşid’in torunuydu. Genç yaşta tahta geçmesi ve tahtı süsleyen yetenekleri, tebaasını hükümdarlığının uzun ve mutlu olacağına inandırmıştı. Hoş ve heybetli bir görünümü vardı; ancak Vathek sinirlendiği zaman gözlerinden biri o kadar korkunç bir hal alırdı ki hiç kimse bu göze bakmaya dayanamazdı. Bakışını yönelttiği zavallı kişi anında geriye düşer, hatta bazen son nefesini teslim ederdi. Ancak Vathek, hâkimiyetindeki insanların azalmasından ve sarayının tenhalaşmasından korktuğu için nadiren sinirine yenik düşerdi.

Kadınlara ve yemek masası eğlencelerine oldukça düşkün olduğundan, cana yakın davranışlarıyla kendine hoş arkadaşlar bulmaya çalışırdı. Sınırsız cömertliği ve dizginlenmemiş zevk düşkünlüğü sayesinde bunu gayet kolay başarırdı da. Çünkü Vathek, Halife Ömer bin Abdülaziz’in aksine, öbür dünyada cennetin tadını çıkarmak için bu dünyayı cehenneme çevirmek zorunda olduğumuzu düşünmüyordu.

İhtişamı kendinden önce gelenlerinkinin hepsinden üstündü. Babası Mutasım zamanında Alaca Atlar tepesine kurulan ve bütün Samarra şehrine hükmeden Alkoremmi Sarayı Vathek’e göre hiç de yeterli değildi. Bu yüzden saraya her birinin özel olarak bir duyusunu tatmin edeceği beş yeni kanat, daha doğrusu beş yeni saray ekledi.

Bunların ilkinde, tüketildikçe yerine gece gündüz demeden yenilerinin konulduğu en leziz yemeklerin üzerinden hiç eksik olmadığı masalar, en lezzetli şarapların ve en seçkin içkilerin bitip tükenmeden aktığı yüzlerce çeşme vardı. Bu sarayın adı “Ebedi ya da Doyurmayan Ziyafet” ti.

İkincisine “Ezgi Tapınağı ya da Ruhun Nektarı” adı verildi. İçinde zamanın en yetenekli müzisyenleri ve en çok beğenilen şairleri otururdu. Bunlar sadece sarayda yeteneklerini sergilemekle kalmaz, ayrıca gruplar halinde dışarıya yayılır ve birbiri ardına sürekli değişen şarkıları geçtikleri yerlerde yankılanırdı.

“Göz Zevki ve Hafıza Desteği” denilen saray kendi başına bir büyüydü. Dünyanın her bir köşesinden toplanan nadide eserlerin çokluğu, sergilenmelerindeki düzen de olmasa, görenleri hayrete düşürür, gözlerini kamaştırırdı. Bir galeride canlı gibi görünen heykeller ve ünlü ressam Mani’nin resimleri sergileniyordu. Bir tarafta ustaca uygulanmış perspektif göze çarpıyor başka bir tarafta ise optiklerin sihiri gözü hoşça yanıltıyordu. Öte yandan naturalist ressam ise cennetin yerküremize bahşettiği çeşitli nimetleri teker teker sınıflara ayırarak sergiliyordu. Kısacası Vathek bu sarayda merakını tatmin etmek isteyen birinin arayıp da bulamayacağı hiçbir şeyi unutmamıştı. Ancak insanlar içinde en meraklısı olduğundan kendi merakını bir türlü tatmin edemiyordu.

“Kokular Sarayı” ya da öteki adıyla “Hazza Teşvik”, yeryüzünde bulunan değişik esansların altın buhurdanlıklarda sürekli yakıldığı birçok odadan oluşuyordu. Meşaleler ve aromalı fenerler burada güpegündüz yanardı. Ancak bu hoş hezeyanın oldukça güçlü etkileri, havaya saf kokular yayan çeşit çeşit çiçek topluluklarının bulunduğu uçsuz bucaksız bahçeye inilerek hafifletilebilirdi.

“Keyif Sığınağı ya da Tehlike” diye adlandırılan beşinci saray huriler kadar güzel ve bir o kadar da baştan çıkartıcı genç kızların mekânıydı. Bu kızlar, Halife’nin kendilerine yaklaşmasına ve birlikte birkaç saat geçirmesine izin verdiği herkesi öpüp okşayarak ağırlamaktan eksik kalmazlardı.

Tensel hazlara olan düşkünlüğüne rağmen Vathek, halkının ona olan sevgisinde bir azalma görmemişti. Halk, kendini zevke vermiş bir hükümdarın, hazza düşman bir hükümdar kadar iyi bir yönetici olabileceğini düşünüyordu. Ancak Halife’nin huzursuz ve düşünmeden hareket etmeye eğilimli karakteri işin bu kadarla kalmasına izin vermiyordu. Babası sağken kendi keyfi için epey çalışmış ve birçok şey öğrenmişti. Ama bu öğrendikleri onu tatmin etmeye yeterli değildi çünkü Vathek her şeyi, hatta olmayan bilimleri bile öğrenmek istiyordu. Bilginlerle tartışmaya girmeyi severdi ama onların itirazlarını hararetle savunmalarından hoşlanmazdı. Ağızlarını kapatabileceklerini hediyelerle kapatıp, cömertliliğine boyun eğmeyen ötekilerini de hararetlerinin soğuması için hapse gönderirdi. Çoğunlukla işe yarayan bir çareydi bu.

Vathek bir de teolojik tartışmalara olan tutkusunu keşfetmişti ama genelde ortodoks düşüncelere katılmıyordu. Böylece sofu kimselerin ona karşı durmalarına neden oldu. Buna karşılık o da onlara zulmetti; çünkü Vathek ne olursa olsun haklı tarafta olmaya kararlıydı.

Bu dünyada halifelerin temsil ettiği yüce Muhammed, göğün yedinci katından bu vekilin dine aykırı davranışlarını için için öfkelenerek izliyordu. “Kendi haline bırakalım,” dedi Muhammed her daim emrine amade olan cinlere, “ahmaklığı ve dinsizliği onu nereye kadar götürecek görelim, eğer ifrata kaçarsa onu cezalandırmasını biliriz. O yüzden Nemrut’a özenerek başladığı kuleyi bitirmesine yardım edin. Büyük savaşçı Nemrut gibi boğulmaktan kurtulmak için değil, göklerin sırlarına ulaşmak isteyen küstah merakından yapmaya başladı o kuleyi. Ama onu bekleyen kaderi tahmin bile edemez.”

Cinler itaat etti. İşçiler gündüz yapıyı bir arşın yükseltmişken, gece yapıya iki arşın daha ekleniyordu. Yapının süratle yükselmesi Vathek’in gururunu epey bir okşuyordu. İlgisiz bir şeyin bile planlarına hizmet ettiğini sanıyordu. Başarının, ahmakların ve kötülerin cezasının ilk sopasını oluşturduğunu düşünmüyordu bile.

İlk defa kulesinin on beş bin basamağını çıkıp aşağıya baktığında gururu doruk noktasına ulaştı. İnsanların karınca, dağların deniz kabuğu ve şehirlerin arı kovanı kadar olduğunu gördü. Bu yüksekliğin kendisinde uyandırdığı büyüklük fikri Vathek’i serseme çevirdi. Neredeyse kendine tapmaya hazırdı; ta ki gözlerini yukarı kaldırıp yıldızların yeryüzünden göründüğü kadar uzakta olduğunu anlayana kadar. Ancak kendi küçüklüğünü gösteren bu istenmeyen münasebetsiz duygudan kurtulmak için başkalarının gözünde büyük olduğu düşüncesiyle kendini avuttu. Aklının ışığının, gözüyle gördüğünün ötesine geçeceğine ve kaderinin hükmünü yıldızlardan çekip alacağına kendisini inandırdı.

Bu amaçla meraklı hükümdar müneccimliğin sırlarında uzman olana dek gecelerinin büyük çoğunluğunu, kulesinin tepesinde geçirdi ve gezegenlerin kendisine en müthiş maceraların sırrını açtığını düşündü. Bu maceralar hiç bilinmeyen bir diyardan olağanüstü bir kişinin gelmesiyle gerçekleşecekti. Merak dürtüsüyle yabancılara karşı her zaman nazik olmuştu ama bu andan itibaren dikkati ikiye katlandı ve tebaasından herkesin -Halife’yi kızdırmak pahasına- gezginleri evlerinde misafir edip alıkoymadan derhal saraya getirmesini emretti; bu emri, Samarra’nın bütün sokaklarında boru sesleriyle duyurdu.

Çok geçmeden şehrine o kadar çirkin bir adam geldi ki, adamı tutuklayıp götüren muhafızlar bile gözlerini kapamak zorunda kaldılar. Halife’nin kendisi bile bu korkunç yüz karşısında irkildi, ama yabancı ona, daha önce görmediği ve hakkında hiçbir fikrinin olmadığı öyle garip şeyler gösterdi ki, dehşeti sevince dönüştü.

Gerçekten de bu yabancının gösterdiği mallar kadar olağanüstü bir şey hiç görülmemişti. Bunların birçoğu parlaklıklarıyla olduğu kadar işçiliğiyle de hayranlık uyandırıyordu. Ayrıca her birinin üstüne tek tek özelliklerini anlatan bir kâğıt yapıştırılmıştı. Kendiliğinden sıçrayarak ayakları yürüten terlikler, elin hareketi olmadan kesen bıçaklar, saldırılmak istenilen kişiye darbeyi kendiliğinden indiren kılıçlar vardı. Hepsi de daha önce görülmemiş mücevherlerle zenginleştirilmişti.

Halife’nin dikkatini her şeyden çok, yalımlarından göz kamaştıran parlaklık saçan kılıçlar çekmişti. Kenarlarına kazınmış tuhaf görünümlü harfleri bir ara çözeceğine kendine söz verdi. Bu yüzden fiyatını bile sormadan hâzinesindeki sikke haline getirilmiş bütün altının getirilmesini emretti ve tacire istediği kadar almasını söyledi. Yabancı itaat etti, biraz aldı ve sessizliğini korudu.

Tacirin sessizliğinin, kendi huzurunda bulunmanın uyandırdığı korkudan kaynaklandığını düşünen Vathek, yaklaşması için taciri cesaretlendirdi ve küçümseyen bir havayla sordu: Kimdi? Nereden geliyordu? Bu kadar güzel malları nereden elde etmişti? Adam, daha doğrusu canavar, cevap vermek yerine vücudu gibi abanozdan daha koyu olan alnını üç defa ovuşturdu, dört defa koca göbeğine vurdu, meşale gibi parlayan kocaman gözlerini iyice açtı, korkunç bir sesle gülmeye başladı ve yeşil çizgili kehribar rengi uzun dişlerini gösterdi.

Halife, biraz korkmasına rağmen, sorularını tekrarladı ama bir cevap alamadı. Bunun üzerine sinirlenerek haykırdı: “Benim kim olduğumu biliyor musun, aşağılık herif? Kiminle dalga geçtiğini biliyor musun?” Sonra muhafızlarına döndü, “Konuştuğunu duydunuz mu? Dilsiz mi?”

“Konuştu ama anlamsız şeyler söylüyor,” diye cevap verdi muhafızlar.

“Tekrar konuşturun o zaman,” dedi Vathek, “bana kim olduğunu, nereden geldiğini ve bu tuhaf şeyleri nereden bulduğunu söyleyin yoksa Balam’ın eşeği üzerine yemin ederim ki onu bu inatçılığına pişman ederim.”

Halife tehdidine sinirli ve tehlikeli bakışlarından birini de ekledi ama yabancı, gözleri Prens’in korkunç gözüne dikili olduğu halde en küçük bir rahatsızlık belirtisi bile göstermeden dayandı.

Halife’nin bakışına hiç sarsılmadan dayanan bu kaba taciri gören saraylıların şaşkınlığı kelimelerle anlatılamazdı. Hepsi canlarını kurtarmak için yüzükoyun yere kapaklandılar ve Halife’nin öfkeli sesini duyana kadar bu rezil durumda kaldılar: “Kalkın, korkaklar! Bu zındığı yakalayın! Zindana atın ve en iyi askerlerimin nezaretinde tutun! Ancak verdiğim parayı saklasın, malını almak değil amacım, sadece konuşsun istiyorum.”

Halife bu sözleri söyler söylemez yabancının etrafı çevrildi, eli kolu sıkıca bağlandı, zincirlendi ve hızla büyük kuledeki etrafı yedi demir kazıkla kuşatılmış ve her yanı şişten daha uzun ve daha sivri çubuklarla korunan hapishaneye götürüldü.

Ancak Halife’nin siniri geçmemişti. Yemek yemeye oturdu ama her gün önüne konan üç yüz çeşit yemeğin otuz ikiden fazlasını tadamadı. Pek alışık olmadığı bu perhiz, kendi başına uyumasına engel olmaya yeterliydi, bir de buna içini yiyip bitiren huzursuzluk da eklenince kim bilir etkisi ne olurdu. Günün ilk ışığıyla bu dik kafalı yabancıyı tekrar sorgulamak için hemen zindana koştu, ama zindanı boş, parmaklıkları parçalanmış ve muhafızlarını cansız bulunca, Vathek’in öfkesi tüm sınırları aştı. Girdiği öfke nöbetiyle zavallı cesetleri akşama kadar aralıksız tekmeledi. Saraylılar ve vezirler öfkesini yatıştırmak için her şeyi denedi ama hiçbir yolun etkili olmadığını görünce hep bir ağızdan bağırdılar: “Halife delirdi! Halife aklını kaçırdı!”

Çok geçmeden Samarra sokaklarında yankılanan bu haykırış, sonunda Vathek’in annesi Karathis’in kulaklarına ulaştığında kadın dehşet içinde üstünlüğünü oğlunun aklı için kullanmak üzere saraya uçtu. Gözyaşları ve öpüp okşamaları Vathek’i kendine getirdi ve annesinin ısrarları üzerine saraya dönmeye ikna oldu.

Oğlunu yalnız bırakmaktan çekinen Karathis Vathek’i yatağa yatırttı, kendisi de yanına oturup konuşarak iyileştirmeye ve sakinleştirmeye çalıştı. Zaten başka biri de bunu daha iyi başaramazdı çünkü Halife, Karathis’i sadece bir anne olarak sevmekle kalmayıp, üstün zekalı bir kişi olarak da saygı duyardı ona. Bir Yunanlı olarak, Vathek’i dini bütün Müslümanların tamamen tiksinti duyduğu ülkesinin bütün bilim ve düzenlerini benimsemeye sevk eden o olmuştu. Müneccimlik özellikle uzman olduğu bir alandı. Bu yüzden oğluna yıldızların kendisine verdiği sözü hatırlattı ve yıldızlara tekrar danışacağını ima etti.

“Heyhat!” diye iç geçirdi Halife konuşabilmeye başladığı anda, “amma da ahmaklık ettim! Ölüme uysalca boyun eğen muhafızlarıma attığım tekmelerden dolayı değil; bu olağanüstü adamın gezegenlerin kehanet ettiği adam olduğunu hiç düşünmediğimden. Kötü davranmak yerine bütün ikna sanatlarını kullanarak gönlünü almalıydım.”

“Geçmiş,” dedi Karathis, “geriye getirilemez. Geleceği düşünmeliyiz. Belki de bu kadar özlemini duyduğun şeyi tekrar görebilirsin. Kılıçların üzerindeki yazılar bilgi verebilir.

O yüzden yemek ye, dinlen, benim canım oğlum. Yarın ne şekilde hareket edeceğimizi düşünürüz.”

Vathek uyabildiği ölçüde annesinin tavsiyesine uydu ve sabah aklı daha rahat bir şekilde kalktı. Derhal kılıçların getirilmesini emretti. Parıltılarının gözünü almasını önlemek için yeşil bir camın üzerinden kılıçları inceleyerek yazıları deşifre etmeye koyuldu. Ancak tekrar tekrar kalkıştığı girişimlerinin hepsi nafileydi; boş yere başını yumrukladı, tırnaklarını yedi durdu, tek bir kelime bile anlayamıyordu. Eğer şans eseri Karathis odaya girmeseydi, bu talihsiz hüsran onu gene mahvedecekti.

“Sabırlı ol oğlum!” dedi, “hiç şüphesiz önemli bilimlerin hepsine hâkimsin ama dillerin bilgisi olsa olsa zırvadan ibarettir ve ancak bir bilgicin becerisi olabilir. Senin anlamadığın, öğrenemeyeceğin kadar aşağılık olan bu şeyi yorumlayan kişiye, şanına yakışır ödüller vereceğine dair bir duyuru sal. Göreceksin ki merakın çok yakında giderilecek.”

“Olabilir,” dedi Halife, “ama bu arada, ödülü alma umudu kadar kendi jargonunu satma eğlencesi için denemeye gelen yarı bilgin kalabalık feci şekilde midemi bulandıracak. Bu felaketten kurtulmak için, başaramayan adayların ölüme gönderileceğini de eklemek uygun olacaktır. Çok şükür çeviri yapanla kafasından uyduran arasında ayrım yapacak kadar yetenekliyim!”

“Ona hiç şüphem yok,” diye cevap verdi Karathis; “ama cahilleri ölüme göndermek biraz ağır gelir ve tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Sakallarının yakılmasını emretmekle yetin - bir ülkede sakal insanlar kadar gerekli değildir.”

Halife annesinin mantığına boyun eğdi. Başveziri Morakanabad’ı çağırdı ve şöyle dedi: “Sadece Samarra şehrinde değil, imparatorluğumun her şehrinde tellallar şöyle duyursun: Kim buraya gelip anlaşılmaz görülen birtakım harfleri deşifre ederse, herkesçe bilinen cömertliğimden nasibini alacaktır; yok eğer deneyip de başaramazsa, sakalı son tüyüne kadar yakılacaktır. Yabancı hakkında istihbarat getirene de elli güzel köle ve elli kavanoz Kirmit Adası kayısısı vereceğimi eklesinler.”

Hükümdarları gibi kadın ve Kirmit kayısısına büyük hayranlık duyan tebaa, bu ödüller karşısında ağızlarının sulandığını hissetti. Ancak hiçbiri yabancının nereye gittiğini bilmediğinden, iştahlarını bir türlü gideremediler.

Halife’nin öbür isteğine gelince, sonuç farklıydı. Bilginler, yarı bilginler ve bu ikisi gibi olmayan ama olduklarını sananlar cesurca tehlikeye attıkları sakallarını utanç verici bir şekilde kaybettiler. Haremağalarını yeteri kadar meşgul eden bu ceza verme işi üstlerine, haremdeki kadınları iğrendiren yanık tüy kokusu sinmesine neden oldu; öyle ki muhafızlarının bu yeni işi, başka ellere teslim edilmek zorunda kalındı.

Ancak bir süre sonra sakalı ondan önce gelenlerden neredeyse bir buçuk arşın daha uzun olan yaşlı bir adam boy gösterdi. Saray memurları adamı içeriye alırken, “Böyle bir sakalın yanacak olması ne acı! Oh, ne büyük bir acı!” diye birbirlerine fısıldadı. Halife bile, sakalı görünce memurlarla hemfikir oldu, ama endişesi boşunaydı. Bu saygıdeğer kişilik harfleri kolaylıkla okudu ve kelimesi kelimesine şu şekilde açıkladı: “Biz, iyi olan her şeyin yapıldığı yerde yapıldık; Biz, her şeyin harika olduğu ve dünyanın en büyük hükümdarına layık yerin en değersiz harikalarıyız.”

“Harika çevirdin!” diye haykırdı Vathek, “Bu müthiş harflerin neden bahsettiğini biliyorum. Konuştuğu kelime kadar kaftan ve binlerce pul altın alsın. Beni kemiren şaşkınlıktan bir nebze olsun kurtuldum.”

Vathek yaşlı adamdan yemeğe kalmasını hatta birkaç gün sarayda konaklamasını istedi. Ne yazık ki adam teklifini kabul etti, çünkü Halife ertesi gün adamın çağırılmasını emrederek: “Daha önce okuduğun şeyi tekrar oku; gerçekleşmesi için yanıp tutuştuğum vaadlerin bana verildiğini çok sık duymuyorum,” dedi.

Yaşlı adam hemen yeşil gözlüklerini taktı ama dün okuduğu harflerin yerinde başka anlam taşıyan harfler gördüğü anda gözlükler burnundan düştü.

“Ne oluyor sana?” diye sordu Halife. “Bu şaşkınlık belirtileri niye?”

“Dünyanın hükümranı,” diye cevap verdi yaşlı adam, “bu kılıçların üstünde dünkünden farklı bir dil var bugün.”

“Ne diyorsun? Ama önemli değil. Anlayabiliyorsan söyle bana ne diyorlar.”

Yaşlı adam hemen cevap verdi: “Şöyle diyorlar Efendim: Bilmemesi gereken şeyleri bilmeye çalışan ve gücünü aşandan fazlasını üstlenen kendini bilmez faniye yazıklar olsun!”

“Sana da yazıklar olsun!” diye öfkeyle haykırdı Halife. “Bugün anlama yeteneğinden yoksunsun; yıkıl karşımdan, sakalının sadece yarısını yakacaklar çünkü dün tahmin etmede şanslıydın - hediyelerimi ise hiçbir zaman geri almam.”

Bu kadar korkunç bir gerçeği açığa çıkarmak gibi aptal bir davranışta bulunduğu düşünülürse ucuz kurtulduğunu anlayacak kadar akıllı olan yaşlı adam hemen ayrıldı ve bir daha gözükmedi.

Ama çok geçmeden Vathek bu ani kararından pişman olması için birçok sebep olduğunu fark etti. Kendisi deşifre edemese de, sürekli incelediği harflerin her gün değiştiğini açıkça görebiliyordu. Ve maalesef harfleri açıklamaya aday başka kimse de çıkmadı. Bu şaşırtıcı iş canını yakıyor, görüşünü bulandırıyor ve dayanamayacağı derecede sersemlik ve güçsüzlüğü beraberinde getiriyordu. Yine de, bu düşkün durumuna rağmen kulesine gitmeyi ihmal etmiyordu. Burada yıldızlara bakarak isteklerine daha uygun bir şey bulabileceğini sanıyordu. Ama bunda da umutları boşa çıktı; kafasının buharlarıyla bulanan gözleri merakına hizmet edememeye başlamıştı. Öyle ki, yoğun koyu bir buluttan başka bir şey görmüyordu. Vathek’e göre bu durum alametlerin en korkuncuydu.

Endişeden bu derece sarsılan Vathek gücünü büsbütün kaybetti; ateş bedenini sardı ve iştahı kapandı. En büyük yiyicilerden biriyken içiciliğiyle tanınmaya başladı. Kendisine eziyet eden susuzluk o kadar doymak bilmez bir haldeydi ki, ağzı bir huni gibi türlü türlü içkiyi, özellikle de hepsinden daha yatıştırıcı olan soğuk suyu içmek üzere her zaman açıktı.

Zavallı hükümdar bu şekilde hiçbir şeyden zevk alamayacak duruma gelince, beş duyu saraylarının kapatılmasını emretti, ne ihtişamını göstermek ne de adalet dağıtmak için halkın içine çıktı ve hareminin en iç dairesine çekildi. Şimdiye dek daima mükemmel bir koca olduğundan, onun bu acıklı durumuna üzülmekten perişan olan karıları, durmadan ona su veriyor, sağlığı için dua ediyorlardı.

Bu arada acısı kelimelerle anlatılamayacak kadar büyük olan Prenses Karathis, hıçkırık ve gözyaşlarına teslim olmak yerine, Halife’nin hastalığını tedavi edecek ya da hafifletecek bir şey bulmak için her gün Vezirle bir odaya çekiliyordu. Hastalığa bir büyünün neden olduğuna kanaat getirdiklerinden, beraber bütün büyü kitaplarını sayfa sayfa çevirerek bir çare aradılar ve büyücü olarak suçladıkları korkunç yabancının her yerde arattırılmasını emrettiler.

Samarra’dan birkaç mil uzaklıkta, yamaçları yabani kekik ve fesleğen ile örtülü, tepesinde inananlara ayrılmış cennet sanılabilecek kadar güzel bir vadi uzanan yüksek bir dağ vardı. Bu dağın üstünde yüzlerce yaban gülü ve türlü hoş kokulu çalı; yüzlerce çeşit gül, yasemin ve hanımeli çardağı bulunurdu. Dalları sarmaşıkların, palmiye ve nar ağaçlarının içine karışmış bir o kadar sayıdaki portakal, sedir ve limon ağacı kümeleri de göze ya da damağa ziyafet çekecek her türlü zevki sunuyordu. Toprak yaban sümbülleri, mor ve hercai menekşelerle kaplanmıştı. Fulya, sümbül ve karanfil öbekleri havaya yayılan diğer kokularla beraber bunların ortasından fışkırıyordu. Suları derin olduğu kadar bulanık ve on ordunun susuzluğunu giderecek kadar gür olan dört pınar, sanki bu manzarayı dört kutsal nehirle sulanan Cennet Bahçesi’ne daha da benzetmek için buraya konulmuştu. Burada bülbül, sevgilisi gülün doğumunun şarkısını söyler ve aynı zamanda kısa süren güzelliğine ağıt yakarken, kumru daha dünyevi hazların kaybına üzülür; uykusuz tarlakuşu bütün yaratılanları canlandıran ışığın yükselişini selamlardı. Her yerden çok burada kuşlar, keyiflerince gagaladıkları enfes meyveler sanki onlara iki kat enerji vermiş gibi, esinlendikleri türlü tutkuları birbirine karışan ezgilerle dile getirirdi.

Vathek bu dağa bazen daha temiz hava solumak, özellikle de kendisi için son derece yararlı ve kutsal olan dört pınardan dilediği gibi içmek üzere getirilirdi. Annesi, karıları ve birkaç haremağası Halife’ye eşlik eder, geniş kaya kristalinden kaselere durmadan su doldurarak bunları ona sunmak için birbiriyle yarışırlardı. Ancak çoğunlukla açgözlülüğü onların gayretlerini geçerdi, öyle ki Vathek hiçbir zaman doyamadığı suyu yalamak için yere kapaklanırdı.

Bir gün bu mutsuz hükümdar, uzun bir süredir bu aşağılık durumda uzanıyorken boğuk ama güçlü bir ses kendisine şöyle seslendi: “Gücü ve şerefiyle bu kadar gurur duyan sen, ey Halife, niye bir köpek gibi davranıyorsun?”

Bu sözleri duyan Vathek başını kaldırdı ve kendisine bu kadar acı veren yabancıya baktı. Gördüğü karşısında, öfkeden kıpkırmızı kesilen Vathek haykırdı:

“Lanet Gavur! Buraya ne yapmaya geliyorsun? Çevikliğiyle bilinen bir prensi su tulumuna çevirdiğin yetmedi mi? Susuzluktan ölebileceğim gibi aşırı içmekten de ölebileceğimi anlamıyor musun?”

“Bu iksiri iç o zaman,” dedi yabancı, içinde kırmızı ve sarı bir karışımın bulunduğu ufak bir şişeyi uzatarak, “bedenin olduğu kadar ruhunun da susuzluğunu dindirmesi için söylüyorum ki ben bir Hintliyim ama Hindistan’ın hiç bilinmeyen bir bölgesinden geliyorum.”

Hiç bilinmeyen bir bölge!.. Bu sözler Halife’nin kafasında bir ışık çaktı. Arzularının kısmen gerçekleştiğini gördüğüne sevinen ve tamamen gerçekleşeceği umuduna kapılan Halife, bir an bile şüphe etmeden iksiri içiverdi. Aynı anda sağlığının yerine geldiğini, susuzluğunun dindiğini, kol ve bacaklarının eskisi gibi çevikleştiğini gördü.

Vathek heyecanından korkunç Hintlinin boynuna atladı; iğrenç dudaklarını ve çökük yanaklarını sanki en güzel karılarının mercan kırmızısı dudakları, zambakları ve gülleriymiş gibi öptü.

Eğer Karathis bütün söz sanatlarını kullanarak oğlunun sevincini biraz olsun bastırmasaydı bu coşkunun sona ereceği yoktu. Oğlunu Samarra’ya dönmeye ikna ettikten sonra bir haberciyi önden gönderdi. Bu haberciye mümkün olduğunca yüksek sesle şöyle duyurmasını emretti: “Garip yabancı ortaya çıktı, Halife’yi iyileştirdi, konuştu! Konuştu!”

Bu geniş şehrin sakinleri derhal evlerinden çıkarak kalabalık halinde, Vathek’in ve önceden ne kadar lanetlemişlerse şimdi o kadar kutsadıkları Hintlinin geçtiğini görmek için koşturdular. “Hükümdarımızı iyileştirdi! Konuştu! Konuştu!” diye durmadan bağırıyorlardı. Bu sözler herkesin duyduğu sevince tanıklık eden o akşamki halk şenliğinde de unutulmadı; ozanlar söyledikleri her şarkıda bu sözleri nakarat olarak kullandı.

Bu arada Halife duyu saraylarını yeniden açtırttı. Hepsinden çok lezzetle ilgili olana gitmek istediğini anlayınca görkemli bir eğlence düzenlenmesini emretti. Bu eğlenceye Halife’nin yüksek memurları ve gözde saraylıların hepsi davet edildi. Hükümdarın yanına oturan Hintli, bu derece seçkin bir ayrıcalığı takdir edebilmek için ne kadar yese, içse ve konuşsa azdır diye düşünmüşe benziyordu. Çeşitli leziz yemekler, getirildikleri anda yok oluyordu. Bu durum, yaşayan en büyük yiyicilerden biri olmakla övünen ve özellikle şimdi mükemmel bir iştahı olan Vathek’in gururuna dokunuyordu.

Masadakilerin geri kalanı birbirlerine şaşkınlık içinde bakıyorlardı. Sadece Hintli bu durumu görmemişe benziyor; her birinin sağlığına kaldırdığı ağzına kadar dolu koca kadehlerden kana kana içiyor; oldukça abartılı bir biçimde şarkılar söylüyor; ölçüsüz derecede güldüğü hikâyeler anlatıyor; yüzünü garip bir şekilde buruşturmadan söylese o kadar da kötü sayılmayacak doğaçlama dizeler döktürüyordu. Kısacası gevezeliği yüz münecciminkine bedeldi ve yüz hamal kadar yiyor, bir o kadar da içiyordu.

Masanın otuz iki kere döşenmesine rağmen Halife, şimdi gözünden epey bir düşen misafirinin oburluğundan rahatsız olduğunu fark etti. Saklamakta zorlandığı sıkıntısını ele vermek istemeyen Vathek, haremağalarının başı Bababaluk’a fısıldayarak şöyle dedi: “Yaptığı her şeyde ne kadar abartılı olduğunu görüyorsun, hele bir de karılarıma ulaşırsa sonu ne olur! Yürü! Korumalarını ikiye katla, özellikle hepsinden çok ağzına layık bulacağı Çerkezlerime iyi bak.”

Divan’ın toplanma vakti duyurulduğunda sabah kuşu şarkısını üç defa yinelemişti. Minnettarlığını göstermek için tebaasına katılacağına söz veren Vathek hemen masadan kalktı ve kendisini zar zor destekleyen Vezir’ine dayanarak Divan’a gitti. Zavallı hükümdar şaraptan ve dahası gürültücü misafirinin şamatalı gösterilerinden allak bullak olmuştu.

Vezirler, adalet görevlileri ve saray memurları, hükümdarları etrafında yarım daire oluşturup saygılı bir sessizlik muhafaza ederken, orucunu yeni bozmuş kadar sakin görünen Hintli ise resmiyet gözetmeden, cesaretinin görenlerde uyandırdığı öfkeye bıyık altından gülerek tahtın basamağına oturdu.

Ancak yine de düşünceleri karışmış, kafası allak bullak olmuş Halife gelişigüzel adalet dağıtmaya devam etti. Halife’nin içinde bulunduğu durumu anlayan başvezir en sonunda dinleyicilerin dikkatini dağıtmak ve efendisinin onurunu kurtarmak için uygun bir zaman yakalayıp Halife’ye fısıldadı: “Efendim, geceyi yıldızlara danışarak geçiren Prenses Karathis yıldızların sizin için kötü bir şeye işaret ettiğini ve tehlikenin kapıda olduğunu bildirdi. Dikkat edin de büyü zırvaları için fazlasıyla ödüllendirdiğiniz bu yabancı canınıza kastetmesin. Başta sizi iyileştirmiş görünen iksiri aniden etkisini gösterecek bir zehirden başka bir şey olmayabilir. Bu kuşkumu küçümsemeyin; en azından iksirin içinde ne olduğunu, iksiri nereden aldığını sorun; bir de unutmuş gözüktüğünüz kılıçlardan bahsedin ona.”

Yabancının küstahça davranışlarını her dakika daha da çekemez hale gelen Vathek, vezirine bir göz kırpmasıyla tavsiyesini dinleyeceğini ima etti ve hemen Hintliye dönerek, “Ayağa kalk ve bana içirmeye zorladığın iksirin içinde ne gibi ilaçlar var söyle, çünkü verdiğin şeyin zehir olmasından şüpheleniliyor. Ayrıca bana sattığın kılıçlar hakkında duymayı şiddetle istediğim açıklamayı da yap; böylece sana yağdırılan iyiliklerin karşılığını vermiş olursun,” dedi.

Olabildiğince ölçülü bir sesle bu sözleri söyledikten sonra, sessizce cevap beklemeye koyuldu. Ancak hâlâ yerinde oturan Hintli cevap vermeye tenezzül etmeden, yüksek sesli kahkahalarını yinelemeye ve önceden yaptığı gibi yüzünü korkunç bir şekilde buruşturmaya başladı. Bu derece küstahlığa daha fazla dayanamayan Vathek, Hintliyi hemen merdivenlerden tekmeledi; ardından aşağıya inip tekmelemeyi sürdürdü. Tekmelerken gösterdiği gayret orada bulunanların hepsini Halife’yi izlemeye kışkırttı. Her ayak Hintliyi hedef almıştı ve biri bir tekme attığında kendini ikinci tekmeyi atmaya zorlanmış hissediyordu.

Yabancı onlara epey bir eğlence sundu. Kısa boylu ve tombul olan Hintli bir top gibi büzüldü, her dakika sayıları artan ve nereye gitse üstüne akıl almaz bir gayretle çullanan saldırganların tekmeleri altında bir oraya bir buraya yuvarlandı. Gerçekten de, top bir daireden bir başkasına geçerken yolda önüne çıkan herkesi kendine çekti, öyle ki bütün saray kargaşa içinde korkunç bir gürültüyle yankılandı. Şaşkına dönen haremdeki kadınlar, gürültünün nedenini anlamak için kafeslere koştular. Ancak top gözlerine iliştiği anda kendilerini tutamayacaklarını hissedip, haremağalarının -kaçmalarını önlemek için kadınları boşuna kanlarını akıtana kadar çimdikleyen- ellerinden kurtuldular. Haremağaları da, emanetlerini kaçırdıkları için korkudan titremelerine rağmen aynı şekilde topa doğru çekilmekten kendilerini alamadılar.

Sarayın koridorlarını, salonlarını, odalarını, mutfaklarını, bahçelerini ve ahırlarını geçtikten sonra Hintli sonunda yönünü avluya çevirdi. Bu arada Hintliyi öbürlerinden daha yakından takip eden Halife atabildiği kadar tekme atıyor, ancak zaman zaman rakiplerinin şevkle topa salladıkları tekmelerden de nasibini alıyordu.

Aklı şimdiye kadar bu eğlencenin çekiciliğine karşı duran Karathis, Morakanabad ve birkaç yaşlı vezir, hükümdarın tebaasının önünde kendini küçük düşürmesini önlemek isteyerek kovalamacayı engellemek için Vathek’in önüne çıktılar. Ancak engellere rağmen, Vathek başlarının üstünden atlayarak önceki gibi devam etti. Bunun üzerine hem koşuşan kalabalığı aradan çıkarmak için hem de dualarının felaketi önlemesi umuduyla müezzinlere ezan okumalarını emrettiler. Ancak bu çarelerden hiçbiri bir nebze olsun başarılı olmadı. Bu ölümcül topun sırf görünüşü bile bakanı peşinden sürüklemeye yetiyordu. Topu ancak uzaktan gören müezzinler bile çabucak minarelerinden aşağıya inmişler ve kalabalığa karışmışlardı. Kalabalık şaşkınlık verici bir biçimde artıyordu, öyle ki yaşlılar, yatalak hastalar ve daha hızlı koşabilmek için sütnineleri tarafından geride bırakılan emzikteki bebekler hariç Samarra’da hemen hemen hiç kimse kalmamıştı. Karathis, Morakanabad ve geri kalanlar bile kalabalığa katılmışlardı.

Haremlerinden kaçan ve kalabalığın sıkıştırmasından kurtulamayan kadınların ve onlarla beraber emanetlerini gözlerinin önünden kaçırmaktan korkan, arkalarından itip kakan haremağalarının tiz çığlıkları; birbirlerini iten ve tehdit eden kocaların küfürleri; atılan ve yenilen tekmeler; her adımda tökezleyenler ve yere düşenler: Kısacası her yere yayılan kargaşa, Samarra’yı sanki fırtınayla kuşatılmış ve mutlak bir talanın pençesine düşmüş bir şehre dönüştürmüştü.

Sonunda hâlâ yuvarlak şeklini koruyan lanet Hintli, bütün sokakları ve meydanları geçtikten sonra Katul Vadisi’ne doğru yuvarlanmaya devam etti. Dört Pınar Dağı’nın eteğinden vadiye girdi.

Suyun aralıksız akışı vadide derin bir yank açmıştı. Bu yarığın karşı tarafı da sarp bir yamaçla çevriliydi. Halife ve yanındakiler topun yarığa düşmesinden endişelendiler ve çabalarını ikiye katladılar; ama nafileydi. Hintli ileriye doğru yuvarlanmayı sürdürdü ve korkulduğu gibi uçurumun kenarından yıldırım hızıyla düşerek aşağıdaki yarıkta kayboldu.

Görünmez bir güç engel olmasa Vathek hain Gavur’u izleyecekti. Arkasından gelen kalabalık da aynı şekilde hemen dizginlendi. Bunu hemen bir sessizlik izledi. Hepsi birbirlerine şaşkınlık içinde baktılar. Yolda kaybolan peçe ve türbanların, yırtılmış giysilerin, tozla karışık terin neden olduğu gülünç görünüme rağmen bir tek gülümseme bile görülmüyordu. Tersine, şaşkınlık ve üzüntü bakışları arasında hepsi sessizce Samarra’ya döndüler ve evlerinin en iç köşesine çekildiler. Kendilerini şimdi utanç duydukları bu aşırılığa zorlayan görülmez güç üstünde bir daha hiç düşünmediler, çünkü sadece araçları oldukları iyiyi sıkça kendi erdemleri sayan insanların, önleyemedikleri saçmalıkları da üstlerine alınmalarından daha doğal bir şey yoktur.

Vadiden ayrılmayı reddeden tek kişi Halife’ydi. Buraya çadırlarının kurulmasını emretti. Uçurumun çökebileceğini ve kendisine bu derece işkence eden büyücünün yakınlarında durmanın tehlikeli olduğunu işaret eden Karathis ve Morakanabad’m itirazlarına rağmen uçurumun tam kenarına yerleşti. Vathek bütün itirazlarla alay etti. Yardımcılarına bin meşalenin yakılmasını ve daha fazlasının yakılmaya devam edilmesini emrettikten sonra kaygan sınıra oturarak bu yapay parlaklığın yardımıyla, göklerin tüm ateşinin bile aydınlatmakta yetersiz kaldığı karanlığa bakmaya çalıştı. Bir an yarığın derinliklerinden sesler yükseldiğini sanıyor, başka bir an Hintlinin sesini ayırt etmiş gözüküyordu. Ancak bunların hepsi suların yankılanan uğultusundan ve dağın yamaçları boyunca hızla akan şelalelerin gürültüsünden başka bir şey değildi.

Kendisine zulmeden bu tedirginlikle geceyi geçirdikten sonra Halife günün doğmasıyla çadırına çekildi. Burada hiçbir şey yemeden akşam karanlığı yeniden çökmeye başlayana kadar uyudu. Sonra eskisi gibi nöbet tutmaya devam etti ve bu işi gecelerce sürdürdü. Sonunda bu derece yararsız bir işten yorulup çareyi değişimde aradı; bazen hızlı uzun adımlarla vadi boyunca dolaşıyor ve yıldızlara kızgınca bakarak onu aldattıkları için serzenişte bulunuyordu; - ama o da ne!

Birden berrak mavi gökyüzü vadiden Samarra’ya kadar uzanan kan çizgileriyle kaplandı. Bu müthiş olay kulesine ulaştığında Vathek önce oraya gidip olanları daha yakından görmeyi düşündü, ama kıpırdayamadığını görünce korkuya yenik düşerek yüzünü elbisesine gömdü.

Her ne kadar bu alametler dehşet verici olsa da Halife’nin üzerindeki etkisi geçici oldu; olağanüstü şeylere olan sevgisini harekete geçirmeye yaradı yalnızca. Bu yüzden sarayına geri dönmektense, Hintlinin gözden kaybolduğu yerde bekleme kararında direndi. Ancak bir gece vadide her zaman olduğu gibi yürürken ay ve yıldızlar aynı anda tutuldu ve etrafa zifiri karanlık çöktü; yer altında titredi ve bir ses -Gavur’un sesi- gök gürültüsünden daha gür bir sesle Halife’ye şöyle dedi, “Kendini bana adar mısın? Dünyevi güçlere tapar ve Muhammed’i inkâr eder misin? Ancak bu şartlar altında seni Yeraltı Ateşi sarayına götürürüm; orada uçsuz bucaksız ambarlarda yıldızların sana vaat ettiği hâzineleri göreceksin; bu hâzineleri sana melekler verecek, böylece onları kendine lütufkâr kılacaksın. Kılıçlarımı getirdiğim yer orasıdır, ve Süleyman bin Davud’un dünyayı kontrol eden tılsımlarla çevrilmiş olarak yattığı yer de yine orasıdır.”

Hayrete düşen Halife titreyerek, ancak doğaüstü olaylarda acemi olmadığını gösteren bir biçimde cevap verdi, “Neredesin? Kendini bana göster; senden kaynaklandığını düşündüğüm beni şaşırtan bu karanlığı dağıt; seni bulmak için yaktığım o kadar meşaleden sonra korkunç yüzünü bir an için bile olsa gösterebilirsin.”

“O halde Muhammed’i inkâr et!” diye cevap verdi Hintli, “Ve samimiyetinin tamamıyla gerçek olduğuna dair bana söz ver, yoksa beni bir daha göremezsin.”

Tatmin olmaz merakıyla coşan zavallı Halife vaatlerini fazlasıyla sayıp döktü. Anında gözyüzü aydınlandı; neredeyse alev alacak gibi görünen yıldızların ışığı altında Vathek yerin açıldığını gördü. Geniş kara bir yarığın ucunda büyük bir abanoz kapı vardı. Kapının önünde Hintli, elinde kilidi çınlatan altından bir anahtarla duruyordu.

“Boynumu kırmadan senin yanına nasıl inebilirim?” diye bağırdı Vathek. “Gel al beni ve derhal kapıyı aç.”

“O kadar hızlı değil,” diye cevap verdi Hintli. “Sabırsız Halife! Bil ki susuzluktan dilim damağım kurudu ve susuzluğum tamamen giderilene kadar bu kapıyı açamam. Elli çocuğun kanını istiyorum. Bunları vezirlerinin ve soylu adamlarının en güzel oğullarından seç, yoksa ne benim susuzluğum ne de senin merakın tatmin edilebilir. Samarra’ya geri dön, bu gerekli sunuları benim için elde et, buraya geri gel, bizzat kendin bu yarığa at ve sonra göreceksin!”

Bunları dedikten sonra Hintli, Halife’ye arkasını döndü. Kötü ruhların bahsiyle tahrik olan Halife bu korkunç kurbanı gerçekleştirmeye karar verdi. Sözde huzura kavuşmuş gibi görünerek, kendisini hâlâ seven ve akıl sağlına kavuşmasına sevinmeden edemeyen halkının alkış ve bağrışları arasında Samarra’ya geldi. Kalbinin hislerini o kadar iyi sakladı ki Karathis ve Morakanabad bile herkesle birlikte aynı derecede aldandı. Şenlikler ve sevinç gösterileri dışında hiçbir şey duyulmuyordu. Masada, daha önce kimsenin söz etmeye cesaret edemediği o ölümcül toptan bahsedildi. Genel bir kahkaha yayıldı; ancak o unutulmaz maceradan kalan yaralar yüzünden cerrahın ellerinde hâlâ acı çeken birçoğu için sevinilecek pek bir şey yoktu.

Vathek etrafta bu şen havanın hâkim olmasından epey memnundu; bunun amacına ne kadar çok katkıda bulunduğunu fark etmişti. Herkese, ama özellikle zengin bir ziyafetle eğlendirmeyi ihmal etmediği vezirlerine ve sarayındaki asilzadelere cana yakın göründü. Ziyafet sırasında konuşmayı fark ettirmeden misafirlerinin çocuklarına getirdi. Sevecen bir havayla içlerinden hangisinin en güzel oğlan çocuklarına sahip olduğunu sorunca, bütün babalar hep bir ağızdan kendilerinkinin en güzel olduğunu ileri sürdü. Nasıl olduğunu anlamadan tartışma o kadar kızıştı ki, Halife’nin şahsına duydukları derin saygı olmasa yumruk yumruğa kavgaya tutuşacaklardı. Vathek tartışanları uzlaştırmak bahanesiyle karar vermeyi kendisi üstlendi. Bunun için çocukların getirilmesini emretti.

Çok geçmeden bu zavallı çocuklardan oluşan bir alay göründü. Hepsi de sevgili anneleri tarafından güzelliklerine güzellik katan, yaşlarının zarafetini en iyi biçimde sergileyen süslerle donatılmışlardı. Bu göz alıcı topluluk herkesin gözünü ve kalbini cezbederken, Halife çocukları sırayla, dikkatmiş gibi görünen kötücül bir hırsla inceledi ve içlerinden Gavur’un tercih edeceğini düşündüğü elli tanesini seçti.

Aynı sevecenlikle bu genç gözdeleri -Vathek’e göre bu gençler, onlara vermeyi düşündüğü ödüller dolayısıyla kendisinin sağlığına kavuşmasına herkesten daha da fazla sevinmeliydi- eğlendirmek için vadide bir şenlik düzenlenmesini önerdi.

Halife’nin önerisi büyük bir sevinçle kabul edildi ve kısa zamanda bütün Samarra’ya duyuruldu. Tahtırevanlar, develer ve atlar hazırlandı. Kadınlar ve çocuklar, yaşlılar ve gençler; herkes istediği gibi yerini aldı. Süvari alayı şehirdeki ve şehrin etrafındaki şekerlemecilerle birlikte önden yola çıktı. Onları yaya olarak izleyen halk büyük bir kalabalık oluşturdu ve epey bir gürültü koparmaktan da geri kalmadı. Herkes sevinçliydi; kimse, şimdi neşe içinde geçtikleri bu yoldan ilk geçtiklerinde aralarından birçoğunun neler çektiğini aklına bile getirmedi.

Sakin bir akşamdı, hava serinletici, gökyüzü berraktı. Çiçekler kokularını havaya saçıyorlardı. Yumuşak parlaklığı dağın zirvesine oturmuş alçalan güneşin ışınları dağın yeşil yamaçlarına kırmızı parıltılar saçıyor, bu parıltının üstünde beyaz koyun sürüleri oynaşıyordu. Dört Pınar’ın uğultusu, çobanların kavalları ve tepeden tepeye birbirlerine seslenişleri dışında tek bir ses duyulmuyordu.

Bu sevimli masumlar kurban edilmeye doğru giderlerken genel şamataya epey bir katkıda bulunuyorlardı. Vadiye neşe içinde yaklaşan bu gençlerin bazıları kelebekler kovalıyor, bazıları ise çiçek ya da gözlerine ilişen küçük parlak çakıl taşları topluyordu. Zaman zaman hızla birbirlerinden uzaklaşıyor, ancak yeniden birleşiyor ve birbirlerini binlerce kez öpüp okşuyorlardı.

Dibinde abanoz kapının bulunduğu korkunç yarık uzaktan görünmeye başladı. Vadiyi ikiye bölen siyah bir çizgiye benziyordu. Morakanabad ve arkadaşları bunu Halife’nin yaptırdığı bir şey sandı; zavallı adamlar! Bunun ne için olduğu akıllarının ucundan bile geçmedi.

Yarığın çok yakından görülmesini istemeyen Vathek, gelenleri durdurdu ve vadinin bu yanında, lanetli yarıktan biraz uzakta büyük bir halkanın oluşturulmasını emretti. Bababaluk, yarışmalar için ayrılmış alanı ölçmek ve genç okçular için nişangâhlar hazırlamak üzere kalabalıktan ayrıldı. Çok geçmeden elli yarışmacının elbiseleri çıkartıldı ve narin vücutlarının kıvraklığı ve zarafeti izleyenlerin hayranlığına sunuldu. Gözleri, sevgili ebeveynlerinin gözlerinde kendini tekrar eden bir sevinçle parlıyordu. Herkes kalbine en yakın minik aday için dileklerini dile getiriyor ve kendi adayının kazanacağından şüphe etmiyordu. Nefes kesen bir gerginlikle bu sevimli ve masum kurbanların yarışması bekleniyordu.

İlk fırsatta kendini kalabalıktan ayırmayı başaran Halife yarığa doğru yürüdü. Burada -ürpermesine engel olamadan- dişlerini gıcırdatarak sabırsızlıkla konuşan Hintlinin sesini duydu; “Neredeler? Neredeler? Ağzımın nasıl sulandığını görmüyor musun?”

“Acımasız Gavur!” diye cevap verdi Vathek duygulanarak, “Seni bu güzelim kurbanların katlinden başka bir şey tatmin edemez mi? Ah ah! Güzelliklerini bir görsen inan merhamet edersin.”

“Yerin dibine batsın merhametin, geveze seni!” diye haykırdı Hintli, “Bana ver onları, derhal bana ver, yoksa kapım sana sonsuza dek kapanacaktır!”

Halife kızararak, “Bu kadar yüksek sesle konuşma,” diye cevap verdi.

Yüzünde bir devin sırıtışıyla, “Anlıyorum seni,” diye devam etti Gavur, “aklın başında olmasın istiyorsun, birkaç dakika sabredeceğim bunun için.”

Bu ilginç konuşma sırasında yarışmalar tüm hızıyla devam etti ve bir süre sonra, alacakaranlığın dağları kaplamasıyla sona erdi. Hâlâ yarığın eşiğinde duran Vathek, var gücüyle bağırdı: “Elli minik gözdem teker teker bana yaklaşsın, elde ettikleri başarı sırasına göre gelsinler. Birinciye elmas bileziğimi, İkinciye zümrüt gerdanlığımı, üçüncüye yakut sorgucumu, dördüncüye topaz kuşağımı ve geri kalanların her birine de, terliklerime varıncaya kadar elbisemden bir parça vereceğim.”

Bu açıklama defalarca alkışlandı, herkes tebaasını eğlendirmek ve gelecek nesilleri cesaretlendirmek adına bu şekilde soyunacak bir hükümdarın cömertliğini övdü.

Bu arada Halife yavaş yavaş soyunmaya başladı, kolunu kaldırabildiği kadar yukarı kaldırarak her bir ödülün havada parıldamasını sağladı. Ancak bir eliyle hevesle ileri atılan çocuğa ödülü verirken, öbür eliyle zavallı masumu Gavur’un durmadan “Daha! Daha!” diye homurdandığı yarığın içine itiyordu.

Bu korkunç hile o kadar beceriklice yapılıyordu ki, Halife’nin yanına yaklaşan çocuk kendinden bir öncekinin kaderinin farkına varmıyordu. İzleyenlere gelince, akşam karanlığı ve uzakta durmaları herhangi bir şeyi açıkça görmelerini engelliyordu. Bu şekilde en son, ellinciyi de attıktan sonra kendisinin de atlamasıyla Gavur’un anahtarı vereceğini uman Vathek daha şimdiden kendisini Süleyman kadar ihtişamlı, dolayısıyla yaptıklarından dolayı hesap vermek zorunda bırakılamaz hissediyordu ki yarık, Halife’nin şaşkın gözleri önünde kapandı ve yer, vadinin geri kalanı gibi dümdüz hale geldi.

Öfkesi ve hayal kırıklığı kelimelere dökülemezdi. Hintlinin kalleşliğine küfürler, en çirkininden hakaretler yağdırdı, duyulmak için ayağını yerlere vurdu. Gücü tükenene kadar bu şekilde devam etti, sonra aklını kaybetmiş biri gibi yere yığıldı. Diğerlerinden daha yakında duran vezirler ve saraylı asilzadeler önce Halife’nin sevimli çocuklarıyla birlikte çimenlerin üstünde oynarken oturduğunu sandı. Ama bir süre sonra şüphelenerek oraya doğru ilerlediler ve Halife’nin yalnız olduğunu gördüler. Vathek çıldırmış gibi ne istediklerini sordu.

“Çocuklarımızı! Çocuklarımızı!” diye haykırdılar.

“Kazalardan dolayı beni sorumlu tutmanız kesinlikle çok hoş, çocuklarınız oynarken uçurumun kenarından düştüler; eğer hemen geri çekilmeseydim ben de onlarla aynı kaderi paylaşacaktım.”

Bu sözler üzerine elli çocuğun babası gürültüyle haykırdı, anneleri de onların haykırışlarını bir oktav yukarıdan tekrarladı. Haykırışların nedenini bilmeyen geri kalanlar ise çok geçmeden anne babaların seslerini kendi feryatlarıyla bastırdılar.

“Halife’miz lanet Gavur’unu memnun etmek için bize bu oyunu oynadı!” bağrışları çok geçmeden her tarafa yayıldı, “Hainliğini cezalandıralım! İntikamımızı alalım! Masumların kanını yerde koymayalım! Bu zalim Hükümdar’ı yakındaki uçuruma atalım ve bir daha da adını anmayalım!”

Bu söylentileri ve tehditleri duyunca Karathis dehşet içinde Morakanabad’a koştu ve şöyle dedi: “Vezir, iki güzel çocuğunu kaybettin, bu yüzden babalar içinde en üzgün olanı olmalısın, ama sen erdemli bir insansın; efendini kurtar.”

“Onu şimdi içinde bulunduğu tehlikeden kurtarmak için her tehlikeyi göze alacağım,” diye cevapladı Vezir, “ama daha sonra kaderine terk edeceğim.” Bababaluk’a seslenerek devam etti, “Haremağalarının başına geç; kalabalığı dağıt ve bu zavallı hükümdarı sarayına götürmeye çalış.” Bababaluk ve arkadaşları, baba olamamadaki yetersizliklerinden dolayı birbirlerini sessizce kutladıktan sonra Vezir’in emrine uydular. Onların gayretlerine var gücüyle katılan Vezir ise cömert girişiminde başarıya ulaştıktan sonra dilediği gibi yas tutabilmek için kendi köşesine çekildi.

Halife sarayına yeniden girer girmez Karathis bütün kapıların sıkı sıkıya kapatılmasını emretti. Kalabalığın hâlâ öfkeli olduğunu görüp dört bir yandan yankılanan bedduaları duyunca oğluna şöyle dedi: “Halk haklı olsun ya da olmasın güvenliğini sağlaman gerekiyor. Önce senin dairene geçelim, oradan da sadece bizim bildiğimiz dehlizden geçerek kulene gidelim. Orada kuleyi hiç terk etmeyen dilsizlerin yardımıyla belki kendimizi savunabiliriz. Bizi hâlâ sarayda sanan Bababaluk, kendi iyiliği için saraya giden yollarını koruyacaktır. Kısa bir süre içinde, şu zırıldak Morakanabad’ın öğütleri olmadan yapmamız gereken en uygun şeyin ne olduğunu buluruz.”

Vathek, hiç cevap vermeden annesinin önerisini kabul etti. Giderken bir yandan söylenip duruyordu: “Alçak Gavur! Neredesin? O zavallı çocukları mideye oturtmadın mı daha? Kılıçların nerede? Altın anahtarın? Tılsımların?”

Bu sorulardan gerçeğin bir kısmını tahmin eden Karathis, Vathek kulesinde biraz sakinleşince tümünü anlamakta hiç zorluk çekmedi. Bu Prenses vicdan azabından bir nebze olsun nasibini almış değildi, öyle ki bir kadının olabileceği kadar kötüydü - ki bunu söyleyerek az bir şey demiş olmayız, çünkü kadınlar her yarışta kendi üstünlükleriyle gururlanırlar. Bu yüzden Halife’nin anlattıkları annesinde ne dehşet ne de şaşkınlık uyandırdı. Gavur’un söz verdikleri dışında hiçbir şey onu duygulandırmadı ve oğluna şöyle dedi: “itiraf edilmeli ki bu Gavur’un damak tadı daha çok kanlı şeylerden yana, ama zaten dünyevi güçler hep korkunç olurlar. Yine de, birinin teklif ettiği ve ötekilerinin verebileceği şeyler yeterli güvence olacaktır. Hiçbir suç böyle bir ödül için fazla görülmemeli. Bu yüzden Gavur’a sövmeyi bırak. Hizmetleri için gerekli olan şartları yerine getirmedin; mesela yeraltı cinleri için bir kurban vermek gerekmiyor mu? Kargaşa diner dinmez bu kurbanı sunmaya hazır olmalıyız. Bu işi bizzat ben üstleneceğim; senin hâzinelerinin yardımıyla başaracağımdan da şüphem yok. Ufukta daha niceleri göründüğüne göre tükenmesinden korkmadan harcayabilirim.”

Böylece, ikna sanatının en mükemmel becerilerine sahip olan Karathis, yeraltı geçidinden geçerek hemen geri döndü ve sarayın penceresinden kendini göstererek konuşmadaki ustalığıyla halka nutuk çekmeye başladı, bir yandan da Bababaluk iki eliyle kalabalığın üstüne para yağdırıyordu. Bu iki ortak çabanın sonucu kalabalık sakinleşti, herkes evine çekildi, Karathis de kuleye geri döndü.

Karathis ve Vathek, kulenin tepesine uzanan merdivenleri tırmanırken, sabah ezanı okunuyordu. Hava basık ve nemli olmasına rağmen burada bir süre kaldılar. Bu tehditkar kasvet, kötücül yaradılışlarına uyuyordu, ancak güneş bulutların arasından çıkmaya başlayınca, ışığından korunmak için bir otağ kurulmasını emrettiler. Yorgunluğuna yenilen Halife çareyi dinlenmekte buldu, bir yandan da uykusunda kendisine önemli haberler verecek rüyalar görmeyi umuyordu. Yorulmak bilmeyen Karathis ise, dilsizlerinden bir grupla beraber, yaklaşan gecenin adağı için gerektiğini düşündüğü şeyleri hazırlamak üzere aşağıya indi.

Kalın duvarların içinde, sadece oğlunun ve kendisinin bildiği gizli merdivenlerden inerek önce firavunların mezarlarından çıkarılmış mumyaların saklandığı gizemli kovuklara gitti. Bu mumyalardan birkaçının alınmasını emretti. Oradan dilsiz ve sağ gözleri kör elli zenci köle kız tarafından korunan bir salona geçti. Burada en zehirli yılanların yağı, gergedan boynuzları ve Hindistan’ın içlerinden getirilmiş keskin kokulu odunlar, başka binlerce korkunç nadide şeyle beraber saklanıyordu. Bu koleksiyon Karathis’in kendisi tarafından şimdikine benzer bir amaç için, tutkuyla bağlı olduğu ve zevklerini tanıdığı şeytani güçlerle bir gün ilişkiye girme mutluluğuna erişebileceğini sezmesiyle oluşturulmuştu.

Birazdan göreceği korkunç nesnelere kendini daha iyi alıştırmak için Prenses, zenci köle kızlarla beraber kaldı. Bu kızlar, Karathis’in anahtarını kimseye vermediği dolaptan çıkardığı kafa taslarına ve iskeletlere -sahip oldukları tek gözlerini olabildiğince sevimli bir şekilde kısarak- derin bir hazla sırıtarak bakıyorlardı. Hepsi yüzlerini korkunç bir şekilde buruşturuyor ve tiz sesleriyle gevezelik ediyorlardı; öyle ki seslerinden sersemleyen ve kokuların keskinliğinden boğulan Karathis salonu-iğrenç hâzinelerinin bir kısmını soyduktan sonra- terk etmek zorunda kaldı.

Karathis bunlarla uğraşırken, umduğu rüyaları görmek yerine uykusundan tatmin edilemez bir açlık duygusuyla uyanan Halife, dilsizlere epey bir sinirlenmişti. Sağır olduklarını tamamen unuttuğundan, sabırsızca onlardan yemek istemiş; kendisini umursamadıklarını görünce de onları tokatlamaya, çimdiklemeye ve itip kakmaya başlamıştı. Karathis gelip bu son derece yakışıksız manzaraya son verince zavallı yaratıklar bundan epey memnun kaldılar.

Karathis soluk soluğa, “Oğlum! Bütün bunlar ne demek oluyor? Yukarı çıkarken, bir mağaranın kuytu köşelerindeki sığınaklarından kendilerini parçalayarak uçan bin yarasanın çığlıklarını duyuyorum sandım, oysa bunlar senin acımasızca işkence ettiğin bu zavallı dilsizlerin feryatlarıymış. Doğrusu sana getirdiğim bu harika yiyeceği hiç de hak etmiyorsun!”

“Hemen ver onu bana,” diye haykırdı Halife, “Açlıktan ölüyorum!”

“Ona gelince, hazırladığım şeyi sindirebilmen için bayağı iyi bir miden olması gerek.”

“Çabuk ol! Ama, aman Allah’ım! Ne korkunç şeyler! Ne yapmaya çalışıyorsun? Kusacağım şimdi.”

“Hadi, hadi, bu kadar çıtkırıldım olma da her şeyi gerektiği gibi hazırlamama yardım et; göreceksin, şimdi bu kadar tiksintiyle reddettiğin şeyler yakında seni mutlu edecek. Gel de bu akşamki adak için istiflediklerimizi hazırlayalım. Bu iş bitene kadar da yemek yemeyi aklından geçirme; dini törenlerden önce katı bir perhize girildiğini bilmiyor musun?”

Karşı gelmeye cesaret edemeyen Halife kendini kedere ve bağırsaklarını harap eden gaza bırakırken annesi gerekli hazırlıkları yapmaya devam etti. Yılan yağı dolu şişeler, mumyalar ve kemikler kulenin tırabzanları boyunca sıralandı. Yığın yükselmeye başladı ve üç saat içinde yirmi arşına ulaştı. Sonunda karanlık çökmeye başladı. Karathis, iç çamaşırına kadar soyunarak kendinden geçmiş bir halde ellerini çırptı ve yığını ateşe verdi. Dilsizler onu takip etti ancak açlıktan ve sabırsızlıktan zayıf düşen Vathek daha fazla dayanamadı ve bayılarak yere yığıldı. Kıvılcımlar çoktan kuru odunları tutuşturmuştu; zehirli yağ binlerce mavi alev dili oldu; eriyen mumyalardan yoğun kül rengi bir buhar yükseldi. Kül olmaya yüz tutmuş gergedan boynuzlarıyla birlikte bunların hepsi havaya o kadar pis bir koku yaydı ki irkilerek birden kendine gelen Halife alevlerle sarılmış etrafına deli deli baktı. Zehirli yağ oluk oluk fışkırıyordu. Ateşi durmadan yağla besleyen zenci köle kızlar Prenses’in çığlıklarıyla kendilerininkini birleştirdiler. Sonunda ateş o kadar şiddetli, cilalı mermerlerden yansıyan alevleri o kadar göz kamaştırıcı hale geldi ki ısıya ve alevlere dayanamayan Halife kaçmaya yeltenerek imparatorluk sancağının altına sığındı.

Bu arada Samarra sakinleri şehrin üstünde parlayan ışıktan dehşete kapılarak telaşla yataklarından kalktılar, çatılara çıktılar; kuleyi alevler içinde görünce yarı çıplak meydana doğru koşuştular. Hemen hükümdarlarına olan sevgilerini hatırladılar; hükümdarlarının, kulesinde yanıp kül olmasından korkarak güvenliğini sağlamanın bir yolunu düşünmeye koyuldular. Morakanabad çekildiği köşesinden uçarak geldi, gözyaşlarını sildi ve ötekiler gibi “Su!” çığlıkları atmaya başladı. Burnu büyülü kokulara daha alışkın olan Bababaluk, Karathis’in en sevdiği eğlencesiyle meşgul olduğunu hemen anladı ve paniğe kapılmamaları için insanları olanca gayretiyle uyardı. Ancak insanlar onu yaşlı bir ödlek olarak görüp aşağılık bir hain damgası vurmaktan geri kalmadılar. Su yüklü tek ve iki hörgüçlü develer yoldaydı ama kimse kuleye nereden girileceğini bilmiyordu. Halk kapıları zorlamakta inat ederken, şiddetli bir kuzey doğu rüzgârı üzerilerine büyük bir alev yığını üfürdü. Halk önce geri çekildi, ancak çok geçmeden yeniden gayrete geldiler. Bununla birlikte mumyalardan ve boynuzlardan gelen pis kokunun artmasıyla kalabalığın çoğu nefes alamayarak geriye düştü; ayakta kalanlar ise kokunun nedenini merak ediyor ve birbirlerini geriye çekilmeleri için uyarıyorlardı. Hepsinden daha çok etkilenen Morakanabad acınacak bir durumdaydı. Herkes bir eliyle burnunu tutuyor, öbür eliyle de kapıları kırmak ve içeri girmek için çabalarında direniyordu. Sonunda içlerinden en güçlü ve azimli yüz kırk tanesi amaçlarına ulaştılar; zorlu çabalar sonucunda merdivenlere ulaştıktan sonra çeyrek saatte epey bir yükseğe tırmandılar.

Dilsizlerinin işaretleriyle telaşa kapılan Karathis merdivenlere doğru yaklaştı, birkaç basamak indi ve bazı seslerin aşağıdan, “Birazdan suyu yetiştiriyoruz!” diye bağırdığını duydu. Yaşına göre oldukça çevik olan Karathis tekrar kulenin tepesine çıktı ve oğlundan adağa bir süreliğine ara vermesini isteyerek ekledi: “Çok yakında adağımızı daha hoş bir duruma getireceğiz. Tebaanın arasından bazı ahmaklar hiç şüphesiz yanmakta olduğumuzu düşünerek yukarıya su getirmek için şimdiye kadar dokunulmamış kapıları kırma cesaretini gösterdiler. İtiraf etmelisin ki yaptığın kötülükleri bu kadar çabuk unutacak kadar iyi yürekliler, ama bunun pek önemi yok. Onları Gavur’a sunalım; bırakalım yukarı gelsinler; güçte ve deneyimde eksiksiz olan dilsizlerim kısa sürede yorgunluktan tükenmiş bu ahmakların icabına bakacaktır.”

“Öyle olsun, yeter ki şu iş bitsin de ben de yemeğimi yiyeyim.”

Bin beş yüz basamağı aceleyle tırmanmaktan nefesi kesilmiş ve yol boyunca getirdikleri suyu döktüklerine üzülen bu iyi insanlar kulenin tepesine gelir gelmez alevlerin ateşi ve mumyaların dumanıyla kendilerinden geçtiler. Ne yazık ki dilsizlerin ve zenci köle kızların, boğazlarına ipi geçirirkenki tatlı gülümsemelerini göremediler. Bu sevimli kişiler ise yine de durumdan memnundular; daha önce hiç kimseyi bu kadar kolay boğdukları olmamıştı. Hepsi de hiçbir direniş göstermeden teslim oldular. Böylece birkaç dakika içinde, Vathek kendini en sadık kullarının ölü bedenleriyle sarılmış olarak buldu. Hepsi ateş yığınının tepesine atıldı.

Soğukkanlılığını bir an bile kaybetmeyen Karathis adağını tamamlayacak kadar cesede sahip olduğunu anlayınca, başka kimsenin gelmemesi için merdivenlerin başına zincir çekilmesini ve demir kapıların önüne barikat kurulmasını emretti.

Bu emirler yerine getirilir getirilmez kule sallandı. Ölü bedenler, bir anda siyah-kızıl renginden parlak gül rengine dönüşen alevlerin içinde kayboldu. Havadaki buhar etrafa son derece keskin bir koku yayıyor, mermer sütunlar ahenkle çınlıyor, sıvı haline gelmiş boynuzlardan nefis kokular saçılıyordu. Sevinçten kendinden geçen Karathis, girişiminin başarısını şimdiden kutlarken, dilsizleri ve kokudan karınları ağrıyan zenci köle kızları homurdanarak hücrelerine çekildiler.

Onlar gider gitmez Halife, ateş yığını, boynuzlar, mumyalar ve küller yerine muhteşem bir sofrayla, sürahilerce şarap ve kaselerce kar üstünde yüzen leziz şerbetle donatılmış bir masa gördü ve anlatamayacağı derecede bir mutluluk hissetti. Hiçbir vicdan azabı duymadan bu eğlenceden yararlanmaya koyuldu. Karathis, gizlice, telkâri bir vazodan sonu gelmeyecekmiş gibi görünen bir parşömen çıkarırken, Vathek fıstıkla doldurulmuş kuzuya çoktan elini atmıştı. Bu parşömen, kendini tamamen doymak bilmez iştahını dindirmeye vermiş oğlunun dikkatinden kaçmıştı. Karathis rahatsız edilmeden parşömeni okuyup bitirdikten sonra oğluna emreder bir sesle: “Oburluğu bırak da sana lütfedilen şu harika vaatleri dinle!” Daha sonra parşömende yazılanları okudu: “Vathek, canım benim, umduğumdan da iyi çıktın. Burun deliklerim senin mumyaların, boynuzların ve dahası ateşe adadığın hayatların kokusu sayesinde güzel bir ziyafet çektiler. Dolunay çıktığında çalgı takımların ve nakkarelerin duyulsun; bütün hilafet alayıyla beraber -en sadık kölelerin, en sevdiğin karıların, en görkemli tahtırevanların, en değerli mallarla yüklü develerin- sarayını terk et ve İstakhar’a doğru yola çık. Harikalar memleketi olan bu şehirde seni bekliyorum. Burada Cin bin Cin’in tacını, Süleyman’ın tılsımlarını ve Adem öncesi sultanların hâzinelerini elde edecek, her türlü hazda teselli bulacaksın. Ancak sakın ha yolda önüne çıkan bir haneye girme, yoksa öfkemin sonuçlarını hissedersin.”

Halife alışmış olduğu lükse rağmen daha önce hiç bu kadar tatminkâr bir yemek yememişti. Kendini altın değerindeki bu haberi dolu dizgin kutlamaya ve yeniden içmeye verdi. Şaraba olan nefreti hiç de aşılamaz olmayan Karathis, Vathek’in alaylı bir şekilde Muhammed’in sağlığına kana kana içtiği her kadehe onunla beraber kadeh kaldırmaktan geri kalmıyordu. Bu şeytani içki artık günahkâr küstahlıklarının son noktasıydı; içkinin etkisiyle ağızlarından her türlü küfür saçıldı. Alaycı dillerinden Balam’ın eşeği, Yedi Uyuyanlar’ın köpeği ve Muhammed’in cennetine kabul edilen öteki hayvanlar da fazlasıyla nasibini aldı. Bu neşeli havada, kulenin barbakanlarından gördükleri meydandaki endişeli yüzlerle eğlene eğlene bin beş yüz basamağı indiler ve sonunda yeraltı geçidinden geçerek sultan dairesine geldiler. Bababaluk bir aşağı bir yukarı dolaşarak ışıkları söndüren ve Çerkezlerin gözlerine sürme süren haremağalarına büyük bir gösterişle emirler yağdırıyordu. Halife’yi ve annesini görür görmez haykırdı: “İşte! Görüyorum ki alevlerden kurtulmuşsunuz, ben de zaten öyle düşünmüştüm.”

“Senin ne düşündüğünden ya da ne düşüneceğinden bize ne?” diye haykırdı Karathis. “Git çabuk Morakanabad’a onu acilen istediğimizi söyle ve yolda yavan düşüncelerinle oyalanmamaya dikkat et.”

Morakanabad çağrıya itaat etmekte gecikmedi. Vathek ve annesi onu büyük bir ciddiyetle karşıladıktan sonra soğukkanlı ve üzgün bir havayla kulenin tepesindeki yangının söndürüldüğünü ancak bunun kendilerine yardım etmek isteyen cesur insanların ölümüne mal olduğunu söylediler.

“Felaketlerin ardı arkası kesilmiyor!” diye iç geçirdi Morakanabad. “Ah, Emir’il Müminin, Hazreti Peygamberimiz hiç şüphesiz bize sinirlenmiş olmalı. O’nun gönlünü almanız gerekiyor.”

Hiç de hayra alamet olmayan bir gülümsemeyle Vathek, “Daha sonra alırız gönlünü. Benim yokluğum süresince dua etmek için yeterli zamanın olacak. Bu ülke sağlığıma iyi gelmiyor. Dört Pınar Dağı’ndan nefret ediyorum, bu yüzden gidip Roknabad Deresi’nin suyundan içmeye karar verdim. Bu derenin suladığı hoş vadilerde hayat bulmaya can atıyorum. Yokluğumda topraklarımı, annemin de yardımıyla, sen yönet. Annemin deneyleri için ihtiyaç duyduğu her şeyi sağlamayı ihmal etme. Sen de çok iyi biliyorsun ki bilimin gelişmesi için gerekli her malzeme kulemizde bolca bulunur.”

Morakanabad kuleden hiç hoşlanmazdı. Uğruna koskoca hazineler harcanmış ve zenci kızlar, dilsizler ve berbat zehirli ilaçlardan başka bir şeyin oraya gittiği görülmemişti. Morakanabad, bukalemun gibi her renge giren Karathis hakkında ne düşüneceğini de bilmiyordu. Etkisi güçlü olan lanet dili, zavallı Müslüman’ı birçok kere zor durumlara sokmuştu. Yine de Karathis’in sadece birkaç iyi özelliği varsa, oğlunun daha da azdır diye düşünüyordu; bu yüzden genel olarak tercihi Karathis’ten yana olurdu. Bu düşünceyle kendini avuttuktan sonra keyfi yerine geldi; halkı yatıştırmak ve efendisinin yolculuğu için hazırlıklar yapmak üzere ayrıldı.

Vathek, yeraltı sarayının ruhlarını memnun etmek için yolculuğunun görülmedik derecede görkemli olması gerektiğine karar verdi. Bu düşünceyle tebaasının mallarına el koydu. Bu arada annesi ise gittiği sarayları soyup soğana çevirerek bütün mücevherlerini aldı. Samarra ve altmış fersah uzaklıktaki diğer şehirlerdeki bütün dikişçi ve nakışçıları, Hükümdar kafilesi için otağlar, tahtırevanlar, divanlar ve gölgelikler hazırlatmak üzere topladı. Masulipatan’da tek parça basma kumaş bırakılmamıştı. Bababaluk ve öbür zenci haremağalarını giydirmek için o kadar çok muslin getirtilmişti ki koca Babil’in Irak’ında tek arşın muslin kalmamıştı.

Karanlık güçlerin desteğini kazanmak olan asıl amacını gözünün önünden kaçırmayan Karathis, bu hazırlıklar sırasında şehrin en güzel ve zarif hanımlarının katıldığı seçkin partiler düzenledi. Ancak onlar eğlenirken, Karathis bir yolunu bulup aralarına engerekler salmayı ve masanın altında akrep dolu saksılar kırmayı başardı. Hepsi korkunç bir şekilde sokuyorlardı. Karathis’e kalsa arkadaşlarını ölüme terk edebilirdi. Ancak boş durmaktan nefret eden bu iyi Prenses zaman geçirmek için arada yaraları kendi icadı mükemmel bir ilaçla tedavi ederek kendini eğlendiriyordu.

Annesi kadar çalışkan olmayan Vathek, zamanını her biri değişik bir duyusuna ithaf edilmiş saraylarında duyularını tatmin etmeye adadı. Divanla ya da camiyle uğraşarak daha fazla keyfini bozmadı. Samarra’nın yarısı onun gibi yaparken, öbür yarısı yozlaşmaya başladıkları için dövündü.

Bu işler yapıladurulurken, dindar zamanlarda Mekke’ye gönderilen elçiler geri döndüler. En saygın mollalardan oluşan bu elçiler görevlerini tamamlamış ve Kabe’nin süpürüldüğü çalı süpürgelerden birini beraberlerinde getirmişlerdi. Doğrusu dünyadaki en büyük hükümdara yaraşır bir hediyeydi bu!

Halife o anda elçileri kabul etmeye hiç de müsait olmayan odaların birinde bulunuyordu. Kapının önüne asılı goblenin arkasından Bababaluk’un sesini duydu: “İşte Mekke’den çalı süpürgeyi getiren ve hazretlerinize bizzat takdim etmek için sevinç gözyaşları içinde yalvaran seçkin İdris Şafii ve melek yüzlü El Muhiddin.”

“Söyle süpürgeyi buraya getirsinler, işe yarayabilir,” dedi Vathek.

“Nasıl olur!” diye şaşkınlık içinde yarı bağırarak cevap verdi Bababaluk.

“İtaat et, çünkü ben öyle emrediyorum. Derhal git, kaybol, seni bu kadar sevindiren iyi insanları burada kabul edeceğim.”

Bababaluk söylene söylene gitti ve saygıdeğer kafileden kendisini izlemelerini istedi. Bu saygıdeğer yaşlıların arasında kutsal bir sevinç yayılmıştı. Yolculuklarının uzunluğundan yorgun düşmüş olmalarına rağmen, Bababaluk’u hayret uyandıran bir çeviklikle izliyor, yüksek revaklardan geçerken, Halife kendilerini sıradan elçiler gibi dinleme salonunda kabul etmeyeceği için kıvanç duyuyorlardı. Kısa bir süre sonra haremin içine gelerek (burada Farsi kafeslerin arasından şimşek gibi gelip geçen iri, tatlı bakışlı siyah ve mavi gözler görmüşlerdi) saygı, şaşkınlık ve kutsal misyonlarıyla dolmuş bir şekilde sıra halinde, Halife’nin kendilerini beklediği odaya giden, sonu yokmuş gibi görünen küçük koridorlardan yürümeye yine de devam ettiler.

İdris Şafii arkadaşına alçak sesle:”Ne! Emir’il Müminin hasta mı yoksa?” diye sordu.

“Ben mabedindedir diye düşünüyorum,” diye cevapladı El Muhiddin.

Bu konuşmayı duyan Vathek haykırdı: “Benim neyle ilgilendiğimden size ne? Tez yaklaşın.”

Elçiler yaklaşırken Halife, kendini göstermeden elini kapının önünde asılı halının arkasından uzatıp süpürgeyi istedi. Koridorun izin verdiği ölçüde yere secde etmiş -üstelik düzgün sayılabilecek bir yarım daire oluşturmuş- saygıdeğer Şafii kafir bakışlardan ve kem gözlerden korunmuş süpürgeyi, sarılmış olduğu nakışlı ve güzel kokulu bohçasından çıkardı. Arkadaşlarının yanından kalktı ve gayet ciddi bir edayla sözde mabede doğru ilerlemeye başladı. Ama nasıl da şaşırdı! Nasıl da dehşete düştü! Korkunç bir kahkaha patlatan Vathek süpürgeyi Şafii’nin titreyen ellerinden kapıverdi, gözlerini tavanda asılı örümcek ağlarına çevirerek sakin sakin bir tane bırakmayana kadar ağları süpürdü. Şaşkınlıktan donakalan yaşlı adamlar sakallarını yerden kaldıramadılar. Vathek dikkatsiz davranarak aralarındaki halıyı yarı aralık bıraktığından her şeye tanık olmuşlardı. Gözyaşları mermerlere aktı. Oturduğu yerde arkasına yaslanan Vathek acımasızca bağırıp ellerini çırparken El Muhiddin utançtan ve yorgunluktan bayıldı. Sonunda Vathek, Bababaluk’a dönerek: “Sevgili kara tenlim, git, bu zavallı dindar adamları Şiraz şarabımla eğlendir, sarayımı herkesten daha fazla görmüş olmakla övünebileceklerinden çalışma odalarımı da görmelerine izin ver, ahırlarıma giden arka merdivenlerden de dışarıya çıkar.” Bunu söyledikten sonra süpürgeyi yüzlerine fırlattı ve kahkahalarını Karathis’le paylaşmaya gitti. Bababaluk elçileri teselli edebilmek için elinden geleni yaptı, ancak içlerinden en zayıf iki tanesi oracıkta son nefesini teslim etti. Geri kalanlar ise yataklarına taşındılar - acıdan ve utançtan kırılmış kalpleriyle bir daha da kalkamadılar.

Ertesi gece Vathek annesiyle beraber, yolculuğu için her şeyin hazır olup olmadığını görmek üzere kuleye çıktı. Yıldızların gücüne inancı büyüktü. Gezegenlerin konumu son derece uygun görünüyordu. Halife bu derece hoş manzaranın keyfini çıkarmak için neşe içinde çatıda yemeğini yedi. Yemek sırasında gökyüzünde, güven veren bir şekilde yüksek sesle yankılanan kahkahalar duyduğunu sandı.

Sarayda herkes ayaktaydı. Işıklar gece boyunca yandı. Aletlerin ve ellerindeki işlerine son cilayı çeken zanaatkarların sesleri, nakış işleyen kadınların ve koruyucularının şarkıları - hepsi sanki doğanın sessizliğini bozmak için işbirliği yapmış gibiydi ve Süleyman’ın tahtına zafer neşesi içinde oturmaya gittiğini hayal eden Vathek’i son derece keyiflendiriyordu. Halk da en az onun kadar memnundu, hepsi bu derece ölçüsüz bir hükümdarın sağı solu belli olmayan kaprislerinden kurtulacakları ana bir an önce kavuşmak için yardımda bulunuyordu.

Bu çılgın hükümdar yola çıkmadan önceki gününü Karathis’in baştan sona ezberlediği gizemli parşömenin hükümlerini kendisine tekrar etmesiyle geçirdi. Karathis yolda karşısına çıkan hiçbir haneye girmemesini tembih ettikten sonra şöyle ekledi: “İyi yemeklere ve genç kızlara olan düşkünlüğünü sen de çok iyi biliyorsun. Bu yüzden dünyanın en iyileri olan eski aşçılarınla yetinmeni ve seyyar hareminde Bababaluk’un henüz peçesini kaldırmadığı üç düzine güzel yüzün bulunduğunu unutmamanı istiyorum senden. Hareketlerini bizzat kendim izlemeyi ve hiç şüphesiz bizim gibi insanları ilgilendiren her şeyin bulunduğu yeraltı sarayını ziyaret etmeyi çok isterdim. Mağaralara çekilmek kadar güzel bir şey yoktur; eh, ölü bedenler ve mumya gibi şeylerden aldığım zevk de gün gibi ortada. Orada bunların en seçkinlerini göreceğinden eminim. Bu yüzden mineral krallıklarını ve hatta dünyanın merkezini sana açacak tılsımları ele geçirdiğinde beni unutma, beni ve sandığımı götürmek için güvenilir bir cin göndermeyi ihmal etme. Canını çıkarana kadar sıktığım yılanların yağı böyle inceliklerin cazibesine kapılmaktan geri kalmayan Gavur için hoş bir hediye olacaktır.”

Karathis bu öğretici konuşmayı bitirir bitirmez güneş Dört Pınar Dağı’nın arkasından batarak yerini yükselen aya bıraktı. Ay, dolunay evresinde olduğundan yola çıkmak için sabırsızlanan kadınların, haremağalarının ve saray görevlilerinin gözüne olağanüstü güzellikte ve büyüklükte görünüyordu. Şehir sevinç çığlıkları ve boru sesleriyle yankılandı. Otağların üstünde sallanan tüyler ve ayın yumuşak ışığında parlayan sorguçlar dışında hiçbir şey görünmüyordu. Geniş meydan, Doğu’nun en güzel laleleriyle rengârenk olmuş uçsuz bucaksız bir çiçek bahçesine benziyordu.

Sadece en seçkin törenlerde giydiği elbiselerini kuşanan Halife, vezirinin ve Bababaluk’un yardımıyla kulenin büyük merdivenlerini inerek halkının önüne çıktı. Kıymetli yükler taşıyan develere varıncaya dek bütün kalabalık, önünde diz çökerken, Vathek arada bir durarak dört bir yandan gözünü okşayan bu harika görüntüye hayranlıkla bakmaktan kendini alamıyordu. Bir süre ortalığa genel bir sessizlik hâkim oldu. Arka sıradaki bazı haremağalarının tiz çığlıkları dışında sessizliği bozacak bir şey olmadı. Bu dikkatli koruyucular kadınların bulunduğu bazı kafeslerin yana doğru eğildiğini görmüş, birkaç maceraperest beyefendinin içeriye girmeye çalıştığını anlayınca divane suçluları zorla kafeslerden çıkarıp selamlarını da göndererek sarayın cerrahlarına teslim etmişlerdi. Yine de bu derece muhteşem bir manzaranın görkemi bu gibi olaylarla bozulmadı. Bu arada Vathek ayı taparcasına selamlıyordu. Bu ne Morakanabad’ın ne ulemanın ne de hükümdarlarını son defa görmek için toplanan vezirlerinin ve soyluların hoşuna gidiyordu.

Sonunda nakkare ve borular kulenin tepesinden yola çıkışın başlangıcını haber verdi. Çalgılar ahenk içinde çalmasına rağmen garip uyumsuz bir ses aralarına karışıyordu. Bu Karathis’in Gavur’a okuduğu korkunç duaların sesiydi. Aynı anda zenci köle kızlar ve dilsizler tek bir söz söylemeden bas sesleri veriyorlardı. Dini bütün Müslümanlar geceleri dolaşan böceklerin kötülüğe işaret eden kasvetli vızıltılarını duyar gibi oldular ve Vathek’i kendisine dikkat etmesi için uyardılar.

Bir işaretle, etrafında yirmi bin mızrağın parladığı yüce Hilafet sancağı dalgalandırıldı ve Halife ayaklarının altına serilmiş altın kumaşın üstünden görkemle geçerek tebaasının tezahüratı arasında tahtırevanına çıktı.

Yolculuk o kadar düzenli ve o kadar derin bir sessizlik içinde başladı ki, Katul Vadisi’ndeki çalılıkların içindeki çekirgelerin sesi bile duyuluyordu. Neşe ve keyif içinde gün doğmadan altı fersah yol katedildi. Bu kalabalık kafilenin hepsi Dicle kıyılarına geldiğinde sabah yıldızı hâlâ gökyüzünde ışıldıyordu. Kafile günün geri kalanında burada dinlenmek üzere kamp kurdu.

Bunu izleyen üç gün aynı şekilde geçti, ama dördüncü gün gökyüzü öfkeliydi. Şimşekler ardı ardına çakıyor, gök yankılanarak gürlüyordu. Korkudan titreyen Çerkezler var güçleriyle koruyucularına sarıldılar. Halife, valisinin kendisiyle tanışmaya geldiği ve her türlü yiyecek içeceğin bulunduğu büyük Gülçiser şehrine sığınmaya can atıyordu. Ancak kâğıtlarını inceledikten sonra gözdelerinin ısrarlarına rağmen yağmurun kendisini iliklerine kadar ıslatmasına katlandı. Her ne kadar duyu saraylarını özlemeye başlamışsa da, üstlendiği işi unutmadı, umut dolu beklentileri de bu kararını destekledi. Kısa süre sonra kafile yolunu kaybetti. Coğrafyacılar yanına çağrıldı; ancak hava o kadar berbat bir hale gelmişti ki bu zavallı adamlar acınası bir görünüşteydiler. Yağmurdan sırılsıklam olmuş çeşitli ülkeleri gösteren haritaları kendilerinden daha da kötü bir durumdaydı. Harun Reşid zamanından beri uzun yolculuklara çıkılmadığından, kimse ne tarafa gidileceğini bilmiyordu. Göklerin haritasını adı gibi bilen Vathek yeryüzünde nerede olduğunu bilmiyordu artık. Gök gürültüsünden daha da güçlü gürledi, yağlı urgana dair bazı imalarda bulundu. Bu imalar edebi kulaklarda hiç de hoş yankılanmıyordu. Yolun zahmetli yorgunluğundan bunalan Vathek, sarp kayalıklı tepelerden geçmeye ve kendisini dört günde Roknabad’a ulaştıracağına söz veren bir köylüyü izlemeye karar verdi. İtirazların hiçbiri işe yaramadı, kararı kesindi.

Kadınlar ve haremağaları, aşağılarındaki uçurumları ve dağın geniş vadilerinde açılan kasvetli manzaraları görünce tiz çığlıklar attılar. En dik kayayı tırmanmaya başlamadan gece ansızın bastırdı ve şiddetli bir fırtına çıktı. Tahtırevanların ve kafeslerin örtüsünü parçalayan fırtına, daha önce bu kadar keskin soğuk görmemiş olan kadınları buz gibi rüzgâra maruz bıraktı. Gökyüzünü kaplayan kara bulutlar bu feci gecenin dehşetini daha da artırıyordu, öyle ki iç oğlanlarının mırıltıları ve sultanların feryatları dışında hiçbir ses ayırt edilemiyordu.

Bütün bunlar yetmezmiş gibi uzakta vahşi hayvanların bağrışmaları yankılanıyordu. Kısa bir süre sonra etrafında durdukları ormanda ancak şeytana ya da kaplanlara ait olabilecek gözlerin parladığını gördüler. İstihkamcılar ellerinden geldiği ölçüde bir patika belirlemişlerdi. Pişdarların bir kısmı daha içinde oldukları tehlikeyi anlamadan mideye indirilmişti. Karışıklık had safhadaydı. Birbirlerinin ulumasından davet alan kurtlar, kaplanlar ve öbür etobur hayvanlar dört bir yandan akın akın geliyorlardı. Her tarafta kırılan kemik sesleri ve şimdi gruba katılmış olan yukarıdaki akbabaların korkunç kanat çırpışları duyuluyordu.

Sonunda bu dehşet, olayların geçtiği yerden iki fersah ötede hükümdarı ve haremi çevreleyen asıl kuvvetlere kadar ulaştı. Geniş tahtırevanında ipek minderler üstünde, yanında sinekleri kovalamakla meşgul, Frengistan’ın minesinden daha açık tenli iki küçük iç oğlanıyla şehvet içinde yatan Vathek derin uykudaydı ve rüyasında Süleyman’ın hâzinelerini görüyordu. Ancak karılarının çığlıklarıyla uykusundan sıçrayarak uyandı ve karşısında elinde altın anahtarıyla Gavur yerine dehşet içindeki Bababaluk’u gördü.

“Efendimiz,” diye başladı en güçlü hükümdarın sadık hizmetkârı, “felaket olabileceği en korkunç haliyle kapımıza dayandı. Sizin kutsal zatınıza ölü eşeğe duyduklarından daha fazla saygı duymayan vahşi hayvanlar develerinizin ve binicilerinin etrafını sardı. En değerli yüklerinizin otuzu, ayrıca şekerlemecileriniz, aşçılarınız ve tedarikçileriniz çoktan pençelerine düştü. Eğer kutsal peygamberimiz bizi korumazsa, hepimiz son yemeğimizi yemişiz demektir.”

Yemek lafını duyunca Halife’nin sabrı taştı. Böğürmeye, hatta kendini yumruklamaya başladı. Söylentiler her dakika artıyordu. Efendisiyle bir yere varamayacağını anlayan Bababaluk haremin gürültü patırtısına kulaklarını tıkadı ve yüksek sesle bağırdı: “Haydi, hanımlar ve kardeşler! Bütün eller işlesin, şu dakika ışık yansın! Emir’ül Müminin’in bu kafir hayvanlara yem olduğu hiçbir zaman söylenmeyecek!”

Bu güzeller grubu içinde yeterli sayıda kaprisli ve inatçı kadın yok değildi, ancak şu anki durumda hepsi yumuşak başlılık gösterdi. Göz açıp kapayana ateşler kafeslerinde yanmaya başladı. Aynı anda on bin meşale yakıldı. Halife’nin kendisi bile balmumundan büyük bir meşale ele geçirdi. Herkes onu izleyerek yağa batırılmış ve kazıklara bağlanmış iplerin uçlarını tutuşturdu ve göz alıcı alevler etrafa yayıldı. Kayalar güneş ışığının parlaklığıyla kaplandı. Kıvılcımlar rüzgârda uçuşarak etrafta bolca bulunan kuru eğrelti otlarına sıçradı. Yılanların saklandıkları yerlerden şaşkınlık içinde ve tıslayarak sürüne sürüne çıktıkları görüldü. Atlar ise burunlarından soluyor, ayaklarını yere vuruyor, başlarını havaya atıyor ve acımasızca tekmeler savuruyorlardı.

Yolun dibindeki sedir ormanlarından biri ateş aldı. Patikanın üstüne sarkan dalların alevleri kadınların kafeslerini örten muslin ve basmalara ulaşınca, kadınlar canlarını kurtarmak için dışarıya atlamak zorunda kaldılar. İçinde oldukları duruma binlerce küfür eden Vathek’in kendisi de kutsal ayağıyla çıplak toprağa dokunmak zorunda kaldı.

Böyle bir olay daha önce hiç olmamıştı. Utanç ve umutsuzluk içindeki kadınlar, nasıl yürüyeceklerini bilmeden, pisliğin içine düştüler. “Yürümek zorunda mıyım?” diyordu biri, bir başkası “Ayağımı ıslatmak zorunda mıyım?”, bir üçüncüsü ise “Elbiselerimi kirletmek zorunda mıyım?” diye bağırıyordu. “Alçak Bababaluk!” diye haykırdı hepsi, “Cehennem kaçkını! Meşalelerle işin ne? Bu hale düşeceğimize kaplanlar tarafından yenseydik daha iyiydi. Bittik biz! Ordudaki hamaldan, develerin tımarcılarına kadar vücudumuzu, daha da kötüsü yüzümüzü, görmeyen kalmadı!” Bunları söyledikten sonra içlerinden en utangaçları alınlarını yere indirdi, daha cesur olanları ise Bababaluk’a saldırdı. Ama kadınların huyunu iyi bilen kurnaz Bababaluk öteki haremağalarıyla beraber, meşalelerini atıp nakkarelerini çalarak tabanları yağladı.

Ortalık en boğucu yaz günlerinden bile daha aydınlık, hava da aynı derecede sıcaktı. Ama Halife’yi sıradan bir fani gibi kir pas içinde görmek ne onur kırıcı bir görüntüydü! Bilincini kaybetmişe benzediğinden Etiyopyalı kanlarından biri (Halife çeşitliliği severdi) Vathek’i kollarına aldı, hurma çuvalı gibi sırtına attı ve ateşin etraflarını sardığını görünce, taşıdığı yükün ağırlığı hesaba katılırsa az demlemeyecek bir süratle uzaklaşmaya başladı. Ayaklarını kullanmayı ancak şimdi öğrenen öteki kadınlar da onu takip etti. Koruyucuları onların ardından dört nala geliyorlardı, deve binicileri ise taşıdıkları ağırlık izin verdiği ölçüde en arkadan takip ediyorlardı.

Kısa bir süre sonra vahşi hayvanların katliama başladığı yere geldiler. Ancak hayvanlar çektikleri zengin ziyafetten sonra yaklaşan kalabalığı duyunca burada durmayacak kadar akıllıydılar. Yine de Bababaluk yerinden kıpırdayamayan en tombullarından birkaç tanesini yakaladı ve hayranlık uyandıran bir ustalıkla derilerini yüzmeye başladı. Yangından uzaklaşınca sıcağı bir felaket değil de bir hoşluk gibi yaşamaya başlayan süvari alayı hemen durmaya karar verdi. Parçalanmış basmalar toplandı, kurt ve kaplanlardan kalan artıklar gömüldü ve uçamayacak kadar tıkınmış bir düzine kadar akbabadan intikam alındı. Amonyaklı tuz yapmaları için kendi hallerine bırakılan develer sayıldıktan ve kadınlar kafeslerine bir kez daha kapatıldıktan sonra bulabildikleri en düz alana hilafet çadırı kuruldu.

Kuştüyü bir mindere uzanan ve şu ana dek bindiği en kaba yürüyüşlü beygirlerden biri olduğunu düşündüğü Etiyopyalının sarsıntısında az çok kendine gelen Vathek bir şeyler yemek için seslendi. Ama heyhat! Gümüş fırınlarda kralın ağzının tadına yakışır şekilde pişirilmiş o leziz pastalar, dolgun beyaz ekmekler, kehribar rengi şekerlemeler, şişelerce Şiraz şarabı, porselen vazolardaki kar ve Dicle kıyılarından gelen üzümler bir daha geri gelmemek üzere kaybolmuştu. Bababaluk’un bunların yerine kızarmış kurt, à la daube[1] akbaba, acı keskinlikteki baharatlar, çürümüş mantarlar, haşlanmış deve dikeni ve bunun gibi boğazı yakan ve dili kurutan vahşi bitkiler dışında sunacağı bir şey yoktu. İçecek konusunda da durum daha iyi değildi; bulaşıkçıların terliklerinde saklamış oldukları ufak bir şişe iğrenç konyak dışında bu sinir bozucu yemeklere eşlik edecek bir içecek bulamadı.

¹(Fr.) Güveçte.

Vathek bu barbarca yemek karşısında suratını ekşitti. Bababaluk buna omuz silkerek ve yüzünü buruşturarak cevap verdi. Ancak Halife gene de yemeğini epey iştahla yedi ve altı saat süren bir uykuya daldı. Perdeler kapalı olmasına rağmen dağın beyaz yamaçlarından yansıyan güneş ışığı bir süre sonra rahatını bozdu. Kanatlarından boğucu pis bir koku gelen pelin renkli sinekler tarafından iliğine kadar sokulunca dehşet içinde uyandı. Bababaluk, saygılarını eksik etmemek için burnuna üşüşen böcek kümesi arasında horuldayarak uyurken, zavallı hükümdar, aklı çare aramakla meşgul olmasına rağmen, nasıl davranacağını şaşırdı. Açlıktan ölmek üzere olan minik iç oğlanları yelpazelerini yere atmışlar ve son nefeslerini gerçeğin dilini ilk defa şimdi duyan Halife’ye acı sitemlerde bulunmak için harcamışlardı.

Olanlardan etkilenen Vathek Gavur’a ettiği küfürleri tekrarladı ve Muhammed’e birkaç teskin edici söz bahşetti. “Neredeyim ben?” diye bağırdı, “Bu müthiş kayalar da ne? Korkunç Kaf Dağı’na mı vardık? Simurg, giriştiğim bu günahkâr işi cezalandırmak için gözlerimi oymaya mı geliyor?” Bunları söyledikten sonra otağının yan tarafındaki bir delikten kafasını dışarı çıkardı, ama eyvahlar olsun, gözünün önündekiler neydi böyle? Bir yanda sınırsızmış gibi görünen siyah kum vadisi, öte yanda ise yemekte dilini parçalayan berbat deve dikenleriyle kaplı sarp kayalıklar dikey olarak uzanıyordu. Böğürtlen çalıları ve yabangülleri arasında devasa çiçekler gördüğünü sandı ama yanılıyordu, çünkü bunlar kafilesinin çalılarda asılı pikeleri ve renkli paçavralarından başka bir şey değildi. Kayanın içinde önceden suların aktığı belli olan birçok çatlak bulunduğundan Vathek gizli bir derenin sesini duymak umuduyla kulağını kayaya dayadı, ancak sadece yolculuklarından yakınan ve suyun eksikliğinden şikayet eden halkının boğuk uğultusunu seçebildi.

“Ne amaçla buraya getirildik?” diye soruyorlardı, “Halife’miz bir kule daha mı yapmak istiyor? Yoksa Karathis’in pek sevdiği amansız ifritler burayı kendilerine mesken mi edinmişler?”

Karathis adını duymasıyla Vathek’in aklına annesinden aldığı kâğıtlar geldi. Annesi bunların doğaüstü bilgilerle dolu olduğunu söylemiş ve acil durumlarda bunlara başvurmasını salık vermişti. Kâğıtları çevirirken, sevinç çığlıkları ve el çırpma sesleri duydu. Kısa bir süre sonra otağının perdeleri açıldı ve karşısında Bababaluk’u, onun ardından gözdelerini ve her biri iki arşın uzunluğunda, beraberlerinde büyük bir sepet dolusu kavun, portakal ve nar getirmiş iki cüceyi gördü. Cüceler olabilecek en tatlı seste şu kelimeleri şakıyorlardı:

“Biz bu kayaların tepesinde saz ve kamıştan yapılmış bir kulübede yaşarız. Kartallar yuvamızı kıskanır, küçük bir pınar abdest suyumuzu karşılar ve her gün peygamberin tasvip ettiği gibi namazımızı kılarız. Seviyoruz sizi, ey Emir’ül Müminin! Efendimiz Fahreddin de sizi seviyor, Muhammed’in vekili olarak size saygı duyuyor. Küçük olmamıza rağmen efendimiz bizimle sırlarını paylaşır, bedenlerimiz aşağılık olmasına rağmen kalplerimizin iyi olduğunu bilir. Bizleri bu korkunç dağlarda yolunu şaşırmışlara yardım etmek için buraya yerleştirdi. Dün gece odamızda kutsal kitabımız Kuran’ı okumakla meşgulken aniden çıkan kasırga ışıklarımızı söndürdü ve evimizi salladı. Tam iki saat boyunca zifiri karanlık hüküm sürdü, ancak uzaklarda kayalardan geçen bir kafilenin çanlarından geldiğini tahmin ettiğimiz sesler duyduk. Kısa bir süre sonra kulaklarımız acınası çığlıklar, korkunç kükremeler ve nakkare sesleriyle doldu. Korkudan kaskatı kesilerek Deccal’ın ölüm melekleriyle yeryüzüne ölümcül hastalıklarını gönderdiği sonucuna ulaştık. Bu kasvetli düşünceler arasında kıpkırmızı alevlerin ufukta parladığını gördük ve birkaç dakika içinde kendimizi ateş kıvılcımlarıyla sarılmış bulduk. Bu derece garip bir görüntüye şaşırarak Allah tarafından gönderilmiş kitabı elimize aldık, etrafımızı saran yangının ışığına oturarak şu ayeti okuduk: ‘Allah’ın merhameti dışında hiçbir şeye güvenme: Kutsal peygamber dışında hiçbir şeyden yardım gelmez: Kaf Dağı’nın kendisi sarsılabilir, sarsılmaz olan yalnızca Allah’ın gücüdür.’ Bu kelimeleri söyledikten sonra teselli bulduk ve zihnimiz kutsal bir sükunete gömüldü. Bunu genel bir sessizlik havası izledi ve kulaklarımız havada şunları söyleyen bir sesi ayırt etti: ‘Sadık kulumun sadık kulları! Fahreddin’in mutlu vadisine inin ve ona misafirperver kalbini tatmin edecek harika bir fırsat olduğunu söyleyin. Emir’ül Müminin şu anda bu dağlar arasında yolunu şaşırmış ve yardımınıza ihtiyacı var.’ Bu meleklere layık misyonu sevinçle kabul ettik. Dini şevkle dolan efendimiz bu kavunları, portakalları ve narları kendi elleriyle seçip topladı. Kendisi, pınarlarının en saf suyuyla yüklü yüz tek hörgüçlü deveyle birlikte kutsal elbisenizin saçaklarını öpmek ve bu kurak vahşi topraklarda kurşuna oturtulmuş zümrüt gibi duran fakirhanesine şeref vermenizi rica etmek için bizim arkamızdan buraya geliyor.” Konuşmalarını bitiren cüceler ayakta durmaya devam ettiler ve ellerini göğüslerine kavuşturarak saygılı bir sessizlik içinde kaldılar.

Vathek bu ilginç söylevin ortasında sepeti eline almış ve daha konuşma bitmeden meyveler ağzında erimişti. Yemeye devam ettikçe dindarlığı arttı ve bir yandan dua okurken, Kur’an ve şeker getirmelerini istedi.

Cüceler yaklaşırken bir kenara attığı kâğıtlar gözüne tekrar iliştiğinde böyle bir ruh hali içindeydi. Kâğıtları eline aldı, tam yere atacaktı ki Karathis’in büyük kırmızı harflerle yazdığı ve Vathek’i titretmeye yetecek şu kelimeleri gördü;

“Yaşlı bilginlere ve onların topu topu bir arşın uzunluğundaki çelimsiz habercilerine dikkat et. Dini sahtekârlıklarına güvenme ve kavunlarını yemek yerine onları taşıyanları şişe geçir. Eğer onları ziyaret edecek kadar aptalca davranırsan, yeraltı sarayının kapısı seni paramparça edecek bir güçle yüzüne kapanacaktır, cesedine tükürülecek, karnında yarasalar üreyecektir.”

“Bu uğursuz şiir de ne demek oluyor?” diye haykırdı Halife, “Kavunlar ve hıyarlar vadisinde kendimi tazeleyebilecekken çöllerde susuzluktan öleyim mi yani? Gavur’a da, onun abanoz kapısına da lanet olsun! Beni yeterince bekletti. Hem kim bana kanun koyabilir? Kimsenin evine giremezmişim! Öyle olsun, hem bana ait olmayan bir yere girebilir miyim ki?”

Bu monologun tek bir hecesini bile kaçırmayan Bababaluk bütün kalbiyle alkışladı ve ilk defa kadınlar da onunla aynı duyguları paylaştı.

Cüceler eğlendirildi, öpüp okşandı ve büyük bir özenle saten minderlere oturtuldu. Vücutlarının simetrisi hayranlık konusu oldu, incelenmedik tek bir yerleri kalmadı. Cücelere incik boncuklar, şekerler yağdırıldı; ancak hepsi saygılı bir ciddiyetle reddedildi. Cüceler Halife’nin koltuğuna zar zor tırmandılar ve her biri her iki omzuna oturarak kulağına dualar okumaya başladılar. Dilleri kavak ağacının yaprakları gibi titriyordu. Vathek’in sabrı tükenmek üzereydi ki yüz kır sakallı, bir o kadar Kuran ve tek hörgüçlü deve ile beraber Fahreddin’in gelişi haber verildi. Bunlar hemen abdest almaya ve Bismillah çekmeye koyuldular. Vathek bu işgüzar gözetleyicilerden kurtulmak için kendisi de aynısını yaptı; çünkü elleri yanıyordu.

Aşırı derecede dindar ve bir o kadar da iltifat etmede usta olan bu dini bütün Emir, minik habercilerinden beş kat daha uzun ve yavan bir konuşma yaptı. Daha fazla kendini tutamayan Halife:

“Muhammed aşkına sevgili Fahreddin, bitir artık! Sizin vadinize geçelim ve Tanrı’nın size bağışladığı meyvelerin keyfini çıkaralım.”

Vadiye gitmekten bahsedilmesi herkesi ayaklandırdı. Fahreddin’in yaşlı yardımcıları biraz yavaştan aldılar ancak Vathek gizlice, minik iç oğlanlarına develerini dehlemesini söyleyince kafeslerden büyük bir kahkaha yükseldi. Bu zavallı hayvanların hantalca sıçrayışı ve yaşlı binicilerinin gülünç sıkıntısı kadınlara epey bir eğlence oldu.

Neyse ki kazasız belasız Emir’in taşlara oydurduğu merdivenlerden vadiye indiler. Derelerin çağıltısı ve yaprakların hışırtısı kulaklarına gelmeye başladı. Süvari alayı çok geçmeden kenarlarında çiçekli çalılar bulunan ve yaprakları yontma taş bir yapının üstünü örten palmiye ağaçlarından oluşan, geniş bir koruya dek uzanan bir patikaya girdi. Bu görkemli yapı dokuz kubbe ile taçlanmıştı. Yapıyı süsleyen dokuz bronz kapının üstüne şunlar kazınmıştı: “Burası hacıların, yolcuların barınağıdır, dünyanın bütün sırlarının ambarıdır.”

Gün kadar güzel ve Mısır keteninden uzun ve edepli elbiseler kuşanmış dokuz iç oğlanının her biri bir kapının önünde duruyordu. Kafilenin tamamını rahat ve davetkâr bir havayla karşıladılar. İçlerinden en sevimli dördü Halife’yi muhteşem bir tahtırevana yerleştirdi; biraz daha az zarif olan öbür dördüyse, kendi payına düşen rahat kulübenin sevinciyle yerinde duramayan Bababaluk ile ilgilendi. Öteki iç oğlanları ise kafilenin geri kalanının hizmetine verildi.

Erkeklerin hepsi gözden kaybolduğunda, sağ tarafta etrafı çevrilmiş bir alanın kapısının menteşeleri ahenkle gıcırdadı ve ince yapılı genç bir kadın dışarı çıktı. Açık kahverengi saçları puslu alacakaranlık rüzgârında uçuşuyordu. Pleiadlara² benzeyen bir genç kız grubu parmak ucunda ona eşlik etti. Hepsi sultanların bulunduğu otağlara koşuşturdu, genç kadın zarifçe eğilerek:

² Ülker yıldız kümesinin mitolojik adı -e.n.

“Alımlı Prensesler, her şey hazır, dinlenmeniz için yatakları hazırladık, odalarınıza yaseminler serptik, hiçbir böcek uykuyu göz kapaklarınızdan kaçıramayacak, onları binlerce tüyle dağıtacağız. Gelin öyleyse sevgili hanımlar! Narin ayaklarınızı ve fil dişi bedenlerinizi gülsuyu banyolarında serinletin. Ayrıca kokulu lambaların ışığında hizmetkârlarınız sizi hikâyelerle eğlendirecek.”

Sultanlar bu nazik teklifi memnuniyetle kabul ettiler ve genç kadını izleyerek Emir’in haremine gittiler. Şimdi onları burada bırakıp Halife’ye dönelim.

Vathek kendini binlerce kaya kristalinden lambayla aydınlatılmış geniş bir kubbenin altında bulmuştu. Yine kaya kristalinden yapılmış leziz şerbetle dolu vazolar, üzerinde çeşit çeşit yemeğin serili olduğu büyük bir masada parıldıyordu. Yemeklerin arasında badem sütünde pişirilmiş pirinç, safran çorbası, kremalı kuzu bulunuyordu. Hepsi de Vathek’in çok sevdiği yemeklerdi. Hepsinden alabildiği kadar aldı, Emir’in arkadaşlığına karşılık kalbinin neşesini ortaya koydu. Cüceleri istemedikleri halde dans etmeye zorladı, bu küçük sofular Emir’ül Müminin’e karşı gelmeye cesaret edemediler. Sonunda Halife divana uzandı ve daha önce hiç uyumadığı kadar derin uyudu.

Bu kubbenin bulunduğu alanda genel bir sessizlik hâkimdi. Dağlardaki perhizin acısını çıkarmak için kendini yemeye veren Bababaluk’un çenesinden başka sessizliği bozan bir şey yoktu. Uyuyamayacak kadar neşeli olan ve tembelliği sevmeyen Bababaluk haremi ziyaret edip kadınlarının Mekke balsamıyla iyice yağlanıp yağlanmadığını, kaşlarının ve lülelerinin düzgün olup olmadığını kontrol etmeye - kısacası ihtiyaç duyabilecekleri her türlü görevi yerine getirmeye karar verdi. Uzun bir süre kapıyı bulamadan arandı. Halife’yi rahatsız etmekten korktuğundan yüksek sesle konuşmaya cesaret edemiyordu. Sarayda tek bir kişi bile kıpırdamadığı için amacını gerçekleştirmekten neredeyse umudunu kesmişti ki, alçak sesli fısıltılar kulağına ulaştı. Bu fısıltılar eski meşgalelerine geri dönen ve şu anda dokuz yüz doksan dokuzuncu kez Kuran’ı okuyan cücelerden geliyordu. Bababaluk’u kibarca kendilerine katılmaya davet ettiler ancak onun kafası başka şeylerle doluydu. Cüceler ahlaksızlığı karşısında epey bir şaşırmalarına rağmen onu gitmek istediği yere yönlendirdiler. Bababaluk’un oraya gitmek için yüzlerce koridordan geçmesi gerekiyordu. El yordamıyla ilerleyerek sonunda bir koridorun ucunda kadınların sevimli dedikodularını duymaya başladı. Keyiflenen Bababaluk, “Aa o da ne, daha uyumadınız mı siz?” diye bağırdı; konuşurken uzun adımlar atıyordu, “Emanetlerimden vazgeçtiğimi mi sandınız? Efendimden kalanları yemek için kalmıştım yalnızca.”

Zenci haremağalarından ikisi, bu kadar yüksek bir ses duyunca nedenini anlamak için ellerinde kılıç, hemen gruptan ayrıldılar, ama kısa süre sonra her taraftan, “Bababaluk’muş sadece, Bababaluk’tan başkası değil!” sesleri tekrarlanmaya başladı. Bu tedbirli muhafız, önünde karanfil renkli bir tül asılı olan kapıya doğru gidince, tülün içinden geçen yumuşak ışık sayesinde, etrafı geniş kıvrımlarla süslü perdelerle çevrilmiş koyu somaki mermerinden oval bir hamam gördü. Perdeler iyi kapanmadığı için aralıklardan bir grup köle görülebiliyordu. Bu grubun içinde Bababaluk, kendi gözetimi altındakilerin de kokulu suyu kucaklamak ve yorgunluklarını atmak istercesine kollarını nazlı nazlı uzattığını gördü. Yumuşak, baygın bakışlar, gizli fısıldaşmalar ve fısıldaşmalara eşlik eden baştan çıkarıcı gülümsemeler, güllerin keskin kokusu - hepsi, Bababaluk’un bile güçlükle karşı koyabildiği bir şehvet uyandırmak üzere birleşmişti.

Yine de her zamanki ciddiyetini topladı ve buyurgan bir sesle kadınlara hemen hamamdan çıkmalarını emretti. O bu emirleri verirken, Emir’in bir ceylan kadar neşeli ve yaramaz kızı genç Nurunihar, kölelerinden birine tavana ipek kordonlarla asılmış büyük salıncağı indirmesi için işaret etti. Bu yapılırken, hamamdaki arkadaşlarına göz kırptı. Bu derece rahatlatıcı tembelliklerinden ayrılmaya zorlandıklarına üzülen bu kadınlar, sırf Bababaluk’a iş çıkarmak için kendi saçlarını karıştırıp dağıtıyor ve daha bin bir türlü kaprisle onu kızdırıyorlardı.

Sabrının tükenmek üzere olduğunu gördüğünde Nurunihar Bababaluk’a yaklaşarak yapmacık bir saygıyla; “Efendim! Hükümdarımız Halife’nin başharemağasının bu şekilde ayakta kalması hiç uygun değil, eğer sizi taşıma onuruna erişemezse üzüntüsünden parçalanacak şu divanın üstüne nazik bedeninizle uzanmaya tenezzül ediniz,” dedi.

Bu övgü dolu kelimelere aldanan Bababaluk kibarca cevap verdi: “Gözümün bebeği! Bal damlayan dudaklarından gelen daveti kabul ediyorum. Doğrusunu söylemek gerekirse, güzelliğinden saçılan parıltılar aklımı kamaştırıyor.”

“Dilediğiniz gibi dinlenin o zaman,” diye cevap verdi güzel kadın ve Bababaluk’u sözde divanın üstüne yerleştirdi. Divan şimşek hızıyla anında havalanıverdi. Nurunihar’ın niyetini hemen anlayan öteki kadınlar hamamdan çırılçıplak çıktılar ve salıncağı öyle acımasızca sallamaya başladılar ki salıncak yüksek kubbenin bütün çevresi boyunca gidip geldi. Zavallı Bababaluk’un nefesi kesilmişti. Bir ayakları suya dokunuyor, bir kubbenin penceresi burnunu neredeyse dümdüz ediyordu. Çatlak leğene benzeyen sesinin çığlıkları boşuna havayı delip geçti; kadınların kahkaha sesleri daha baskındı.

Sadece sıradan haremlerin haremağalarına alışkın olan ve daha önce bu derece korkunç bir şey görmemiş olan Nurunihar, gençliğinin verdiği sarhoşluk içinde herkesten daha çok eğleniyordu. Farsça bazı dizelerin parodisini yapıp yalandan bir masumiyet havasıyla ve etkileyici bir sesle okumaya başladı:

“Ey, sevgili beyaz güvercin!

Sen havada hızla uçarken,

Sevgiline tatlı bir bakış ihsan eyle;

Güzel sesli Bülbül, ben senin gülünüm,

Yüreğimi mest edecek bir beyit söyle!”

Bu şakalarla kamçılanan sultanlar ve köleleri, salıncağı kesintisiz bir gayretle sallamaya devam ettiler, öyle ki sonunda salıncağı tavana bağlayan kordon birden kopuverdi ve Bababaluk kaplumbağa gibi debelenerek hamam havuzunun dibine düştü. Bu kaza bağrışmalara neden oldu. Şu ana kadar görünmeyen on iki kapının hepsi birden açıldı ve kadınlar bütün havluları Bababaluk’un kafasına attıktan ve ışıkları söndürdükten sonra hemen kaçtılar.

Karanlıkta çenesine kadar su içinde kalan ve dolandığı çarşaflarla havlulardan kendini kurtaramayan bu acınası hayvan, felaketinin yarattığı eğlencenin kahkahalarını duymaya mahkûmdu hâlâ. Boşuna havuzdan çıkmak için çırpındı durdu; havuzun kenarları kırılan lambalardan akan yağlardan dolayı o kadar kaygandı ki her denemesinde kubbenin boşluğunda yankılanan bir sesle geriye düşüyordu. Her düşüşünde kahkahalar ikiye katlanıyordu. Burasının kadınlar yerine şeytanlarla dolu olduğunu düşünen Bababaluk çırpınmayı kesip havuzda kalmaya karar verdi. Kuştüyü üzerine uzanan hain komşularının, bir kelimesini bile kaçırmadığı, aralarına beddualar serpiştirilmiş monologlarla kendini oyaladı. Bu hoş talihsizlik içinde sabahı etti. Yokluğuna şaşıran Halife onu her yerde aratmıştı. Sonunda çarşaf yığınıyla neredeyse boğulmuş ve iliklerine kadar ıslanmış bir halde havuzdan çıkarıldı. Topallayarak ve üşümekten dişleri birbirine vurarak efendisinin karşısına çıktı. Onu bu halde gören Vathek, ne olduğunu, nasıl böyle turşu gibi sırılsıklam hale geldiğini sordu.

“Ya siz bu lanet eve neden girdiniz?” diye ters ters cevap verdi Bababaluk. “Sizin gibi bir hükümdar haremiyle beraber, hayat hakkında hiçbir şey bilemeyen kır saçlı bir Emir’in evini ziyaret etmeli mi? Ya buranın dolu olduğu o nazik genç kızlar! Beni yanmış ekmek kabuğu gibi suya batırdıklarını ve o lanet olası salıncakları üstünde bütün gece boyunca soytarı gibi dans ettirdiklerini düşünün bir. O kadar terbiye ve ağırbaşlılık aşıladığım sultanlarınız için ne güzel bir örnek!”

Bu serzenişten tek bir kelime anlamayan Vathek, olayı tüm ayrıntılarıyla anlatmasını emretti. Ancak zavallı Bababaluk’a acımak yerine Bababaluk’un salıncak üzerindeki halini gözünün önüne getirerek salıncak şakasına ölçüsüz derecede güldü. Gücenen Bababaluk, güçlükle saygılı görünmeye çalışıyordu.

“Gülün bakalım Efendim, gülün! Ama dilerim ki Nurunihar size de bir oyun oynar; hazretlerinizi bile bağışlamayacak kadar kötü.”

O an için bu kelimelerin Halife’nin üstünde pek bir etkisi olmadı; ancak çok sonra bu kelimeler aklına yeniden gelecekti.

İkisi arasındaki bu konuşma, Vathek’i namaza ve sayısız derenin aktığı geniş çayırda alacakları abdeste davet etmek üzere gelen Fahreddin tarafından kesildi. Halife suları serinletici, ama namazı korkunç derecede sıkıcı buldu. Ancak sürekli gidip gelen kalenderler, ermişler ve dervişlerle, özellikle de Hindistan’ın kalbinden gelmiş ve yol üzerinde Emir’in evine uğramış Brahmanlar, fakirler ve başka fanatiklerle gönlünü eğlendirdi. Bu sonuncuların her birinin kendine özgü bir numarası vardı. Biri nereye giderse ardından koca bir zincir, öbürü ise bir orangutan sürüklüyor, bir üçüncüsü ise kırbaçlar taşıyordu. Bütün bu numaralar harika bir şekilde oynanıyordu. Bazıları tek ayağı havada ağaca tırmanıyor, bazıları ise bir ateşin üstünde dengede duruyor ve acımasızca kendi burunlarına fiske atıyorlardı. Aralarında okşayışlarına karşılık vermede nankörlük etmeyen haşarat besleyenler de vardı. Ortalıkta gezinen bu bağnazlar derviş, kalender ve ermişlerin midesini kaldırıyordu, ancak çok geçmeden, Halife’nin, deliliklerini tedavi edip inançlarını Müslümanlığa döndüreceği umuduyla tiksintilerinin şiddeti giderek azaldı. Ama heyhat! Ne büyük hayal kırıklığı! Vaaz vereceği yerde, Vathek onlara soytarı gibi davrandı. Vişna ve Iksora’ya saygılarını iletmelerini istedi. Hepsinden daha da gülünç olan, Serendib Adası’ndan bodur bir yaşlı adama kafayı iyiden iyiye takmıştı.

“Hadi! Tanrıların aşkına kaba etlerine birkaç defa vur da eğlendir beni.”

Kendisiyle bu şekilde konuşulmasına gücenen yaşlı adam yüksek sesle ağlamaya başladı. Ancak o gözyaşları içinde rezil salyalarını akıtırken, Vathek arkasını dönerek üzerine şemsiye tutan ve fısıldayarak konuşan Bababaluk’a kulak verdi: “Majesteleri neden toplandığını anlamadığım bu tuhaf topluluğa dikkat etmelidir. Bu derece güçlü bir hükümdara, köpeklerden daha uyuz Budist rahiplerin antraktlarıyla beraber böyle bir gösteri sunmak gerekli mi? Sizin yerinizde olsam, bir ateşin yakılmasını emreder ve dünyayı Emir’den, hareminden ve hayvanlarından kurtarırdım.”

“Sus, ahmak,” diye cevap verdi Vathek, “ve bil ki bunların hepsi beni sonsuz derecede eğlendiriyor. Ve de bu dilenci dervişlerin dadandığı her bir arı kovanını görmeden bu çayırdan ayrılmam.”

Halife nereye giderse acınacak durumdakilerin peşinden geleceği kesindi: Körler, yarı körler, burunsuz beyefendiler, kulaksız genç kızlar; hepsi de kır sakallı yardımcılarıyla beraber, gelen herkese bedava yara bantları ve yakılar dağıtan Fahreddin’in eli açıklığını övüyordu. Öğle vakti kalabalık bir kötürüm ordusu göründü, çok geçmeden daha da kalabalıklaşarak vadiye geldi: Şu ana kadar oluşmuş en mükemmel sakatlar topluluğuydu bu. Körler hep birlikte el yordamıyla ilerliyor; topallar hep birlikte aksayarak gidiyor; bir uzvu eksik olanlar birbirlerine kalan kollarıyla hareketler yapıyordu. Büyük bir şelalenin kenarları, aralarında görülmemiş güzellikte ve büyüklükte kulakları olmasına rağmen başkalarından daha az duyabilen Peguluların da bulunduğu sağırlarla doluydu. Kamburlar, guatr hastaları ve ince cilalı boynuzları olanlar da gruptaki diğer kötürümleri oluşturuyordu.

Emir, seçkin misafirinin şerefine şöleni daha da büyütmek için çimenin her tarafına postlar ve masa örtüleri serilmesini emretti. Bunların üstünde dini bütün müslümanlar için her renkten pilav ve başka geleneksel yemekler sunuldu. Utanç verici bir şekilde serbest mizaçlı olan Vathek’in emriyle, iman sahibi olanları şaşkına çeviren murdar yiyeceklerle dolu küçük tabaklar hazırlandı. Kutsal topluluk yemeğe koyuldu. Başharemağasının bütün itirazlarına rağmen Halife hemen burada akşam yemeğinin hazırlatılmasına karar verdi. Nazik Emir hemen söğütlerin gölgesine bir masa kurulması için emirler verdi. İlk olarak yüksek bir tepenin eteğinde altın kumlar üzerinde akan bir nehirden tutulan balıklar sunuldu. Bunlar getirilir getirilmez ızgara edildi, sirke sosu ve Sina Dağı’nda yetişen otlarla birlikte tabaklara konuldu. Emir’in yaptığı her şey mükemmel ve dine uygundu.

Daha yeni tatlı yenmeye başlanmıştı ki tepeden gelen ut sesleri komşu dağlarda yankılandı. Memnuniyet ve şaşkınlık duyan Halife başını kaldırır kaldırmaz yüzüne bir avuç dolusu yasemin düştü. Neşeli sesleri kıkırdamalar izledi ve bir anda çalıların arasından ceylan gibi hoplayıp sıçrayan bir sürü genç kızın zarif bedenleri göründü. Kızların saçlarından yayılan koku Vathek’in aklını başından aldı. Yemeğini bırakarak kendinden geçmiş bir halde Bababaluk’a:

“Periler gökyüzünden aşağıya mı indi? Özellikle şu mükemmel vücutlu, cesurca uçurumun kenarında dolaşan ve elbisesinin kıvrımlarından başka hiçbir şeye dikkat ediliyormuş gibi kafasını çevirene bak. Nasıl büyüleyici bir sabırsızlıkla peçesi için çalılarla savaşıyor. Yaseminleri bana atan o olabilir mi?”

“Evet, oydu. Sizi de kayanın üstünden aşağı atar o,” diye cevap verdi Bababaluk, “bu kız, bana nazikçe salıncağını ödünç veren canım arkadaşım Nurunihar’dır, sevgili efendim.” Söğüt ağacından bir dal koparıp ekledi: “İzin verin, saygısızlığını cezalandırayım. Emir’in şikayet etmek için bir nedeni yok; dindarlığına duyduğum saygı bir yana, kendisi de bir kız sürüsünü dağlarda tuttuğu için kınanmalı - buranın sert havası kan akışlarını hızlandırıyor.”

“Sus, kafir,” dedi Halife, “kalbimi bu dağların gönüllü esiri eden o kız hakkında böyle konuşma. Tersine gözlerimin gözleriyle buluşmasını sağla ki o bu vahşi doğada nefes nefese koşuşurken o tatlı nefesini soluyabileyim!” Bu sözleri söyledikten sonra Vathek kollarını tepeye doğru uzattı. Gözlerini daha önce bilmediği bir heyecanla ona dikerken, ruhunu esir alan bu nesneyi gözden kaçırmamaya çalıştı. Ama yürüyüşünü takip etmek, hem ender görülen ve hem de çok çevik olan mavi Kaşmir kelebeklerinden birinin uçuşunu izlemek kadar zordu.

Görmekle yetinmeyen Halife, Nurunihar’ı duymak da istedi ve sesini yakalamak için kulağını hevesle uzattı. Sonunda onu, yaseminleri attığı fundalığın arkasında arkadaşlarından birine fısıldarken işitti: “İtiraf etmeli ki bir Halife’nin görünüşü hoş, ama benim küçük Gülşenruz’um daha sevimli. Saçının bir lülesi benim için Hindistan’ın en zengin nakışlarından daha değerlidir. İmparatorluk hâzinesinin en pahalı yüzüğünü takmak yerine onun dişlerinin yaramazca parmaklarımı ısırmasını tercih ederim. Nerede bıraktın onu, Sütlümeme, neden burada değil?”

Heyecanlı Halife daha da duymak istiyordu ama Nurunihar yardımcılarıyla beraber oradan ayrıldı. Mecnun Hükümdar, Nurunihar gözden kaybolana dek ona baktı. Sonra bulutların yol gösteren yıldızları gölgelediği gece karanlığına kalmış şaşkın bir yolcu gibi yürüdü. Gözlerinin önüne gecenin perdesi inmiş gibiydi; her şeyin rengi değişmiş görünüyordu. Suların akışı ruhunu kederle doldurdu, gözyaşları, Nurunihar’dan alıp yanan yüreğinin üzerine koyduğu yaseminlerin üzerine aktı. İlk aşk heyecanını yaşadığı sahneyi hatırlatması için yerden parlak birkaç çakıl taşı aldı. İki saat geçti, oradan ayrılmaya karar vermeden önce akşam bastırdı. Birçok kere gitmeye yeltendi, ama boşunaydı; hafif bir rehavet zihnini gevşetmişti. Nehrin kenarına uzanarak, gözlerini dağın mavi doruklarına çevirerek haykırdı: “Arkanda ne saklıyorsun, acımasız kayalık? Issız yamaçlarında neler oluyor? Nereye gitti? Tanrım! Belki de şimdi mutlu Gülşenruz’uyla senin mağaralarında dolaşıyordur!”

Bu arada hava soğumaya başlamış, Halife’nin sağlığı için endişelenen Emir hilafet tahtırevanının getirilmesini emretmişti. Düşlere dalmış Halife kendisi fark etmeden tahtırevana konup bir akşam önce ağırlandığı salona taşındı.

Ama şimdi yeni tutkusuna gömülen Halife’yi bırakalım ve kayaların arkasında sevgili Gülşenruz’una tekrar kavuşan Nurunihar’la ilgilenelim. Gülşenruz, Emir’in kardeşi Ali Hasan’ın oğluydu ve dünyanın en narin ve en sevimli mahlukuydu. On yıldır bilinmeyen denizlerde seyahat eden Ali Hasan, yola çıkarken birçokları arasından hayatta kalan tek oğlu olan bu çocuğu kardeşinin gözetimi ve korumasına emanet etmişti. Gülşenruz birçok yazı karakterini ustalıkla yazabiliyor ve parşömen üzerine akla hayale gelebilecek en zarif arabeskler çizebiliyordu. Tatlı sesi son derece büyüleyici bir şekilde uda eşlik eder, Leyla ile Mecnun’un ya da eski zamanların talihsizlerinin aşkını söylediğinde, dinleyenlerin gözlerinden yaşlar farkında olmadan yanaklarına akardı. Yazdığı dizeler (Mecnun gibi o da bir şairdi) kadın yüreği için çoğu zaman ölümcül olan o karşı koyulamayan rehaveti uyandırırdı. Kadınlar onu delicesine seviyor, on üçüncü yaşını bitirmesine rağmen hâlâ haremde tutuyorlardı. Raks edişi batı rüzgârında sallanan örümcek ağı kadar hafifti; ancak raksta kızlarınkine zarifçe sarılan kolları ne av peşinden mızrak atabilir ne de amcasının topraklarında otlanan atlara gem vurabilirdi. Ancak yayı kesin bir hedefe doğru geriyordu; Nurunihar’la olan bağlarını koparabilse yarışmada rakiplerini yenebilirdi.

İki kardeş anlaşarak çocuklarını nişanlandırmışlardı ve Nurunihar kuzenini kendi güzel gözünden çok seviyordu. İkisi de aynı zevk ve uğraşlara, aynı süzgün bakışlara, buklelere ve açık renkli tene sahipti. Gülşenruz kuzeninin kıyafetlerini giydiğinde Nurunihar’ın kendisinden bile daha dişi görünürdü. Eğer Fahreddin’i ziyaret etmek için haremden ayrılırsa, bunu annesinin yuvasından ayrılmaya cesaret etmiş bir ceylanın çekingenliğiyle yapardı. Ancak himayesi altında olduğu ağırbaşlı kır sakallılarla dalga geçecek kadar da yaramazdı; elbette karşılığında acımasızca azarlanırdı. Ne zaman böyle olsa, haremin en derin kuytularına gömülür ve ağlayarak onun kusurlarını bile başkalarının erdemlerinden daha çok seven Nurunihar’ın kollarına sığınırdı.

Bu akşam Nurunihar, Halife’yi çayırda bıraktıktan sonra, Fahreddin’in evinin bulunduğu vadiyi örten yeşil çimenlikte Gülşenruz ile koşuşturdu. Güneş ufkun kenarında büyümüştü; hayal güçleri renkli ve yaratıcı olan gençler batının göz kamaştırıcı bulutlarında perilerin mesken tuttuğu Şadukyan ve Ambrabad’ın kubbelerini gördüklerini hayal ettiler. Tepenin yamacında oturan Nurunihar, dizlerine Gülşenruz’un güzel kokulu başını yatırmıştı. Halife’nin beklenmeyen gelişi ve görünüşünün ihtişamı Nurunihar’ın ateşli ruhunu heyecanlandırmıştı. Kibri onu, karşı konulmaz bir şekilde Halife’nin dikkatini çekmeye kışkırtıyordu. Az önce Halife, attığı yaseminleri toplarken bunu başarmıştı da. Ama Gülşenruz göğsüne koyması için topladığı çiçekleri sorunca Nurunihar ne diyeceğini şaşırdı. Aceleyle alnını öptü, heyecanla yerinden kalktı ve dengesiz adımlarla uçurumun kenarında yürüdü. Gece ilerledi ve batan güneşin som altın sarısı yerini kan kırmızısına bıraktı. Güneş ışığı, yanan bir fırının kızgın ateşinin yansıması gibi Nurunihar’ın neşeli yüzünü kızarttı. Kuzeninin heyecanından endişelenen Gülşenruz yalvaran bir sesle:

“Hadi gidelim, gökyüzünün görünüşü hayra alamet değil, ılgınlar normalden daha fazla sallanıyor ve soğuk rüzgâr yüreğime dek işliyor. Hadi, gidelim, hüzünlü bir gece bu,” dedi.

Elinden tutup gitmek istediği yöne doğru çekti. Nurunihar bilinçsizce onu izledi; ruhunda binlerce garip hayal dolaşıyordu. En sevdiği gezinti yeri olan geniş hanımeli yolundan etrafına bile bakmadan geçti. Gülşenruz ise arkasında vahşi bir hayvan varmış gibi koşmasına rağmen birkaç filiz koparmadan edemedi.

Gülşenruz’un bu derece aceleyle yaklaştığını gören ve her zamanki gibi bir raks olacağını düşünen genç kızlar hemen daire şeklinde toplandı ve el ele tutuştular. Ancak nefes nefese kalan Gülşenruz, çimenlere yığılıverdi. Bu olay neşe içindeki grubu afallattı; hem koşmaktan hem de düşüncelerinin karışıklığından dikkati dağılan ve zayıf düşen Nurunihar ise, güçsüzce Gülşenruz’un yanına çöktü, soğuk ellerini göğsünde ısıttı ve şakaklarını kokulu bir merhemle ovdu. Gülşenruz sonunda kendine geldi ve yüzünü kuzeninin elbisesine gömerek hareme dönmemesi için yalvardı. Yaşlı, buruşuk ve huysuz bir hadım olan hocası Şaban tarafından azarlanmaktan korkuyordu. Nurunihar’ın her zamanki yürüyüşünü kesintiye uğratmıştı ve bu huysuz adamın bu yüzden sinirlenmesinden korkuyordu. Haremağaları uzakta bir köşede ciddiyetle sohbet ederken, yosun tutmuş bir tepeciğin üstünde daire şeklinde oturan bu neşeli grup, çeşitli oyunlarla eğlenmeye koyuldu. Nurunihar’ı gözleri yere dikili derin derin düşünürken gören dadısı, eğlenceli hikâyelerle onu neşelendirmeye çalıştı. Endişelerini çoktan unutan Gülşenruz bu hikâyeleri nefesini tutarak dikkatle dinliyordu. Gülüyor, ellerini çırpıyor ve yaşlılıkları ve düşkünlüklerine rağmen arkasından koşmaya kışkırttığı haremağaları da dahil bütün gruba türlü küçük oyunlar ediyordu.

Bunlar olurken ay yükselmiş, rüzgâr dinmişti. Akşam öyle huzur dolu ve davetkârdı ki, oracıkta akşam yemeğinin yenmesine karar verildi. Haremağalarından biri kavun almaya gitti, ötekiler ise grubun üzerine sarkan dallardan badem yağdırmaya koyuldu. Salata yapmada usta olan Sütlümeme, büyük porselen kaseleri küçük kuşların yumurtaları, limon suyuyla çırpılmış kaymak, salatalık dilimleri ve en lezzetli otların yapraklarıyla doldurdu; etrafta dolaştırarak Koknos kuşu gagasından yapılmış büyük bir kaşık ile herkese payını verdi. Her zamanki gibi Nurunihar’ın göğsünde yatan Gülşenruz Sütlümeme’nin verdiklerine küçük al dudaklarını büzdü. Sadece çiçek özüyle sarhoş olmuş arı gibi ağzına yapıştığı kuzeninin elinden yiyordu.

Bu şölen devam ederken en yüksek dağın tepesinde herkesin dikkatini çeken bir ışık belirdi. Dolunay kadar parlak olan bu ışık, çoktan doğmuş olmasa ayın kendisi sanılabilirdi. Bu olay herkeste şaşkınlık yarattı, kimse ışığın neden kaynaklandığını tahmin edemiyordu. Yangın olamazdı; ışık açık ve mavimsiydi. Bu kadar büyüklükte ve parlaklıkta meteor da görülmemişti. Bu garip ışık bir ara soldu, ardından hemen parlaklığı geri geldi. Önce kayanın dibinde hareketsiz duruyordu, oradan bir anda palmiye ağaçlarına sıçradı, sonra su akıntısı boyunca süzüldü ve en sonunda dar ve karanlık bir dere yatağında durdu. Hareket etmeye başladığı anda, ani ve alışılmadık şeylerden korkan Gülşenruz, Nurunihar’ı elbisesinden çekmiş ve hareme dönmek istemişti. Kadınlar da onu desteklediler, ama Emir’in kızının merakı baskın çıktı. Geri gitmeyi reddetmekle kalmayıp ne pahasına olursa olsun bu sureti izlemeye karar verdi.

Onlar ne yapacaklarını tartışırlarken, ışık öyle göz alıcı bir alev fırlattı ki hepsi çığlık çığlığa kaçıştı. Nurunihar onları birkaç adım takip etti ama küçük bir patika dönemecine geldiğinde tek başına geri döndü. Kendine özgü bir atiklikle koştu ve çok geçmeden az önce yemek yedikleri yere geldi. Ateş küresi şimdi dere yatağında sabit duruyor ve görkemli bir dinginlikle yanıyordu. Ellerini göğsüne bastıran Nurunihar birkaç dakika, ilerleyip ilerlememekte tereddüt etti. Hayatında ilk defa tek başına kalmıştı, gecenin sessizliği korkunçtu ve etrafındaki her şey şimdiye kadar hiç hissetmediği duygular uyandırıyordu. Gülşenruzun korkusu aklına geldi, bin kere oradan uzaklaşmak için arkasını döndü ama bu parlak görüntü hep önündeydi. Karşı konulamaz bir dürtüyle, önüne çıkan her engele meydan okuyarak ışığa doğru yaklaşmaya devam etti.

Sonunda dere yatağının ağzına geldi; ancak ışığı göreceğine kendini, epey uzakta ara ara parıldayan cılız bir kıvılcım hariç, karanlığın içinde buldu. Bir kez daha durdu; çağıltıları birbirine karışan şelaleler, palmiye dallarının boğuk hışırtısı, ağaçların yarıklarındaki kuşların kasvetli çığlıkları: Hepsi ona dehşet vermek için işbirliği etmişti. Her dakika zehirli bir sürüngene bastığını sanıyordu. Kötü niyetli cinlerin ve korkunç gulyabanilerin hikâyelerini hatırladı. Yine de merakı korkularına üstün geldi ve kıvılcıma doğru giden dolambaçlı bir patikaya girdi. Yola yabancı olduğundan, çok geçmeden düşüncesizliğinden pişman olmuştu.

“Heyhat!” dedi, “Keşke Gülşenruz ile birlikte akşamların akıp gittiği o güvenli ve aydınlık dairelerde olsaydım! Sevgili çocuk! Benim gibi bu vahşi, tenha yerlerde geziyor olsaydın kalbin nasıl da çarpardı!” Bunları söyledikten sonra yoluna devam etti, kayalara yontulmuş merdivenlere gelince cesaretle tırmandı. Gittikçe büyüyen ışık yukarıdaki dağın doruğundaydı ve sanki bir inden sızıyor gibiydi. Sonunda mezar başlarında söylenen ağıtlara benzeyen acıklı ve ezgili sesler duydu. Aynı anda, kurnaya su doldurulmasına benzeyen bir ses kulağına geldi. Yukarı çıkmaya devam etti, alev alev yanan büyük balmumu meşalelerin yer yer kayaların çatlaklarına yerleştirilmiş olduğunu gördü. Bu görünüm onu korkuturken, meşalelerden gelen keskin ve kuvvetli koku mağaranın girişinin önünde neredeyse cansız düşmesine neden olacaktı.

Bu şekilde kendinden geçmiş bir halde içeriye bakınca, buharının, yüzüne gül esanslı damlalar akıttığı su dolu büyük bir altın sarnıç gördü. Yumuşak, ahenkli sesler mağarada yankılanıyordu. Sarnıcın kenarlarında hepsi de lal taşlarıyla parlayan kral giysileri, taçlar ve balıkçıl tüyleri gördü. Dikkati bu görkem gösterisine odaklanmışken, müzik durdu ve bir ses sordu:

“Hangi hükümdar için bu meşaleler yakıldı, bu hamam hazırlandı; sadece yeryüzünün hükümdarlarına değil, tılsımlı güçlerin hükümdarlarına da ait bu giysiler kimin için?”

Buna ikinci bir ses cevap verdi: “Bunlar Emir Fahreddin’in güzel kızı için.”

“Ne,” diye cevap verdi birincisi, “zamanını yumuşaklığa batmış, sümsük bir kocadan başka bir şey olamayacak sersem bir çocukla geçiren o hoppa için mi?”

“Adem öncesi hâzinelere sahip olacağı kaderinde yazılı, altı kadem boyunda ve gözleri bir kadının ruhuna işleyen Halife onun aşkından yanıp tutuşuyorken, o böyle önemsiz şeylerle eğlenebilir mi?” diye cevap verdi öteki ses, “Hayır! Şanını artıracak bu tutkuya cevap verecek kadar akıllı olacaktır hiç kuşkusuz, ve sevdiği oyuncak bebeğini küçümseyecektir. O zaman buradaki tüm zenginlikler, Cemşid’in lal taşlarıyla beraber onun olacaktır.”

“Doğru söylüyorsun,” dedi birinci ses, “hemen İstakhar’a, Yeraltı Ateşi sarayını gelinle güvey için hazırlamaya gidiyorum şimdi.”

Sesler durdu, meşaleler söndü, kapkara bir karanlık bastırdı ve Nurunihar kendini babasının hareminde bir divanda uzanırken buldu. Ellerini çırptı, Gülşenruz ve kadınları hemen yanına geldi. Kaybolduğunu düşünüp üzülen bu insanlar her tarafta onu araması için haremağalarını göndermişti. Şaban da onlarla birlikte göründü ve büyüklük taslayan bir havayla onu azarladı:

“Küçük küstah seni, maymuncukları nereden buldun? Yoksa kilitleri açan bir cinin sevgilisi misin? Gücünün derecesini deneyeceğim şimdi; karanlık odaya, yürü! Gülşenruz’un seninle gelmesini de bekleme. Çabuk! Seni oraya kapayacağım ve kapını iki kere kilitleyeceğim.”

Bu tehditler karşısında Nurunihar öfkeyle başını kaldırdı, büyülü mağaradaki konuşmadan sonra iyice büyüyen kara gözlerini kocaman açıp Şaban’a dikti: “Git de kölelerle konuş böyle, ama kanun koymak ve herkesi hâkimiyeti altına almak için doğmuş birine saygı göstermeyi öğren.”

Bu şekilde konuşmaya devam ediyordu ki aniden, “Halife! Halife!” haykırışları sözünü kesti. Bir anda perdeler açılıverdi. Gülşenruz divanın altına saklanırken, köleler iki sıra halinde yere kapaklandı. İlkin, arkalarından altın nakışlı muslin elbiselerinin kuyruğunu süren ve ellerinde geçerken sarısabır ağacının hoş kokusunu bırakan buhurdanlıklar taşıyan bir sıra zenci haremağası belirdi. Ardından ciddiyetle kasıla kasıla yürüyen ve başını ziyaretten pek hoşlanmamışa benzer gibi arkaya atarak Bababaluk geçti. Vathek de hemen arkasından geldi. Olağanüstü kıyafetler içinde, yürüyüşü rahat ve asildi; görüntüsü, dünyanın hükümdarı olmasa da hayranlık uyandırırdı. Kalbi çarparak Nurunihar’a yaklaştı; daha önce ancak birkaç kez kısa bir bakışını yakalayabildiği gözlerinin ışıltısıyla kendinden geçmiş gibiydi. Ancak Nurunihar gözlerini hemen indirdi ve şaşkınlığı güzelliğini arttırdı.

Bu gibi karşılaşmalarda usta olan ve en kötü oyunun en iyi yüzle oynanacağını bilen Bababaluk hemen öbürlerine çekilmeleri için işaret etti. Gülşenruz’un ayaklarını divanın altında fark eder etmez küçüğü kabaca çekip çıkardı, omzuna aldı ve galiz bir şekilde öpüp okşayarak götürdü. Gülşenruz bağırdı, yanakları nar kırmızısına dönene kadar karşı koydu ve gözlerinde biriken yaşlar öfkeyle parladı. Nurunihar’a anlamlı bir bakış attı, bunu gören Halife sordu: “Gülşenruz’un bu mu?”

“Dünyanın hükümdarı! Kuzenimi bağışlayın; masumiyeti ve yumuşak başlılığı öfkenizi hak etmiyor!”

“Merak etme,” diye cevap verdi Vathek gülerek, “emin ellerde. Bababaluk çocukları sever ve şekerlemelerini eksik etmez.”

Fahreddin’in kızı bozulmuş ve tek bir kelime etmeden Gülşenruz’un götürülmesine katlanmıştı. Göğsünün inip kalkmasından heyecanı belli oluyordu. Vathek daha da ateşlenerek son cılız direnişleri de bastıran çılgınlığını serbest bırakmıştı ki Emir odaya hızla girerek yüzünü yere, Halife’nin ayaklarının dibine attı:

“Emir’ül Müminin! Kendinizi kölenizin seviyesine düşürmeyiniz!”

“Hayır, Emir,” diye cevap verdi Halife, “onu kendi seviyeme çıkartıyorum ve onu karım ilan ediyorum. Soyunun şanı nesillerce sürecek.”

“Maalesef, Efendim!” dedi Fahreddin, sakalının tüylerini yolarak, “sadık kulunuzu sözünden döndürmeye zorlayacağınıza, günlerini kısa kesin daha iyi. Nurunihar kardeşim Ali Hasan’ın oğlu Gülşenruz’la resmen sözlüdür. Kalpleri de birleşmiş, sözler karşılıklı olarak verilmiştir. Bu derece kutsal nişanlar bozulamaz.”

“Ne olmuş yani!” dedi Halife lafını eğip bükmeden, “Bu ilahi güzelliği kendinden daha kadınsı olan bir kocaya mı teslim edeceksin? Güzelliğinin bu derece aciz ve zayıf ellerde çürümesine katlanabilir miyim sanıyorsun? Hayır! Hayatını benim kollarımda geçirmek kaderinde yazılı. Benim istediğim budur; çekil ve onun güzelliğine tapmaya adadığım bu gecenin huzurunu bozma.”

Sinirlenen Emir kılıcını çekti, Halife’ye verdi ve boynunu uzatarak, kararlı bir sesle: “Vurun bahtsız ev sahibinizi, Efendim! Peygamberin vekilinin konuk ağırlama geleneklerini ihlal ettiğini gördüğüne göre yeteri kadar yaşamıştır.”

Bu sözleri söylemesiyle, tutkularının çatışmasına daha fazla dayanamayan Nurunihar bayılarak yere yığıldı. Hem Nurunihar’ın hayatı için korkan ve hem de isteğine karşı gelindiği için sinirlenen Vathek, Emir’e kızına yardım etmesini söyledi ve odadan çıktı. Bu arada o korkunç bakışlarından bir tanesini zavallı Emir’e atmasıyla adam aniden yere düşüp soğuk ölüm terleri dökmeye başladı.

Bababaluk’un elinden kurtulan ve o an geri gelen Gülşenruz, kendisinin yardım edebilecek gücü olmadığından, bağırabildiği kadar yüksek sesle bağırarak yardım çağırdı. Solgun ve nefes nefese olan zavallı çocuk öpüp okşayarak Nurunihar’ı kendine getirmeye çalıştı. Sonunda titreyen dudaklarının sıcaklığı kızı kendine getirdi. Halife’nin bakışından kendine gelmeye başlayan Fahreddin de güçlükle, sendeleye sendeleye zar zor bir sedire doğru gitti. Bu tehlikeli hükümdarın gidip gitmediğini görmek için gözlerini dikkatle etrafta gezdirdikten sonra, Şaban ve Sütlümeme’yi yanına çağırıp, gizlice:

“Dostlarım! Şiddetli kötülükler, şiddetli çareler gerektiriyor. Halife aileme perişanlık ve dehşet getirdi, ama gücüne nasıl karşı koyalım? Bakışlarından bir ikincisi beni mezarıma gönderir. O yüzden bir dervişin Arakan’dan getirdiği uyku tozunu getirin. Çocuklara etkisi üç gün sürecek o tozdan bir doz verilmeli. Tamamen ölü gibi görüneceklerinden Halife onların öldüğüne inanacak. Sözde onları kum çölünün girişinde ve cücelerimin kulübesinin yakınındaki Meymune mağarasında gömmeye gideceğiz. Bütün katılanlar çekildiğinde, sen, Şaban ve seçeceğim dört haremağası onları göle götürecek. Burada onları bir ay doyuracak kadar erzak bekliyor olacak. Hesaplarıma göre, bu olayın yaratacağı şaşkınlıkla bir, gözyaşlarıyla beş gün, düşünmek için iki hafta ve yoluna devam etmek için yapacağı hazırlıklarla geri kalan zamanı geçirecek olan Vathek’in oyalanması böylece son bulacak ve ben de ondan kurtulacağım.”

“Planın, uygulanabilirse eğer, güzel,” dedi Sütlümeme, “Nurunihar’ın Halife’nin bakışlarına gayet iyi dayanabildiğini fark ettim - Halife de bakışlarını ondan esirgiyor gibi görünmüyor hiç. Dolayısıyla, Gülşenruz’a olan sevgisine rağmen Nurunihar, Halife’nin burada olduğunu bile bile sessiz kalmayacaktır. O yüzden kendisinin ve Gülşenruz’un gerçekten öldüğüne ve bu kayalıklara aşklarının sebep olduğu küçük günahların cezasını ödemek üzere kısa bir süre için getirildiklerine onu inandıralım. Biz de üzüntümüzden kendimizi öldürdüğümüzü ve daha önce görmedikleri cücelerinizin onlara harika vaazlar vereceğini söyleriz. Eminim her şey dilediğiniz gibi olacaktır.”

“Öyle olsun!” dedi Fahreddin, “Önerini onaylıyorum, hadi, harekete geçirmek için bir dakika bile kaybetmeyelim.”

Hemen tozu bulmaya gittiler. Şerbete karıştırılan toz Nurunihar ve Gülşenruz’a içirildi. Bir saat içinde ikisinin de kalp atışları şiddetlendi, ardından yavaş yavaş bütün bedenleri uyuşmaya başladı. Halife gittiğinden beri uzandıkları yerden kalktılar, divana çıkarak boylu boyunca uzandılar ve birbirlerine sıkıca sarıldılar.

“Isıt beni, sevgili Nurunihar’ım!” dedi Gülşenruz, “Elini kalbimin üstüne koy, kalbim dondu sanki. Eyvah! Sen de benim gibi soğuksun! Korkunç bakışıyla Halife ikimizi de öldürdü mü yoksa?”

“Ölüyorum!” diye titrek bir sesle haykırdı Nurunihar. “Daha sıkı sarıl bana, yok olmaya hazırım!”

“Birlikte ölelim o zaman,” diye cevap verdi minik Gülşenruz, bir yandan göğsü kasılarak ve içini çekerek, “En azından ruhumu dudaklarına üflememe izin ver.” Daha fazla konuşmadılar ve ölü gibi kaldılar.

Haremin içinde kulakları yırtan çığlıklar duyulurken Şaban ve Sütlümeme acı içindeki kişi rollerini büyük bir beceriyle oynadılar. Tozunu ilk defa deneyen Emir, böyle tatsız çarelere başvurmaya zorlandığı için yeteri kadar kızgın olduğundan acılıymış gibi rol yapmaya ihtiyacı yoktu. Her köşeden hep beraber akın eden köleler, gördükleri manzara karşısında donakaldılar. Hayatlarının baharında solmuş bu güzel çiçeklerin üstüne solgun bir ışık veren iki lamba dışında bütün ışıklar söndürüldü. Cenaze kıyafetleri hazırlandı, güzel bukleleri örüldü ve tütsülendi, vücutları gül suyuyla yıkandı ve kaymak taşından daha beyaz kefenlere sarıldı. Yardımcıları en sevdikleri yaseminlerden yapılmış iki tacı alınlarına koyarken, acı felaketi yeni duyan Halife geldi. Geceleri mezarların arasında dolaşan gulyabaniler kadar solgun ve çökmüş görünüyordu. Kendini ve herkesi unutarak, kölelerin arasından geçti, divanın ucunda yere kapaklandı, “Zalim katil!” diye bağırarak göğsünü dövdü ve kendine binlerce beddua yağdırdı. Titreyen bir elle Nurunihar’ın yüzünü örten peçeyi kaldırdı ve bir çığlık atıp ölü gibi yere düştü. Haremağalarının başı yüzünü buruşturup “Evet, size sevimsiz bir oyun oynayacağını biliyordum,” diyerek Halife’yi çekip dışarıya çıkardı.

Halife gider gitmez Emir tabutların getirilmesini emretti ve hareme girilmesini yasakladı. Bütün pencereler sıkı sıkıya kapatıldı, bütün müzik aletleri kırıldı ve imamlar dua okumaya başladılar. Bu acı günün sonuna doğru Halife sessizce hıçkırdı. Öfke ve üzüntü dolu çırpınmalarını dindirmesi için ağrı kesiciler vermek zorunlu olmuştu.

Ertesi sabahın ilk ışıkları göründüğünde sarayın çift kanatlı geniş kapıları açıldı ve cenaze alayı dağa doğru yola çıktı. Yaslı “La ilahe illallah” sesleri kendine gelip cenazeye katılmak isteyen Halife’ye kadar ulaştı. Eğer aşırı halsizliği yürümesine engel olmasaydı kimse onu vazgeçiremezdi. Birkaç adım attıktan sonra yere düşünce yardımcıları kendisini yatağa yatırmak zorunda kaldı. Yatakta günlerce o kadar cansız bir durumda yattı ki, Emir’de bile acıma duygusu uyandırdı.

Cenaze alayı Meymune mağarasına gelince Şaban ve Sütlümeme, yanlarında kalacak olan dört güvenilir haremağası dışında herkesi gönderdi. Açık havada bırakılmış tabutların yanında birkaç dakika dinlendikten sonra tabutları kıyıları kırağıyla ağarmış, yosunla kaplı küçük gölün kenarına taşıttılar. Burası küçük mavi balıklarla beslenen balıkçıl ve leyleklerin uğrak yeriydi. Emir tarafından bilgilendirilen cüceler biraz sonra geldiler ve haremağalarının da yardımıyla kamış ve sazlardan kulübeler yapmaya başladılar. Bu iş için hayranlık uyandıracak bir yeteneğe sahiptiler. Erzaklar için bir ambar ve kendileri için bir mabet de düşünüldü. Bir odun yığınından kütükler alınıp düzenlice istiflendi ve ateş yakmak için kullanıldı. Dağın çukurluklarında hava soğuktu.

Akşam gölün kıyısında iki ateş yakıldı. Tabutlarından alınan iki güzel beden kulübenin içindeki kuru yapraklardan yapılmış yatağa yavaşça yatırıldı. Cüceler yumuşak, tiz sesleriyle Kur’an okumaya başladılar. Şaban ve Sütlümeme ise biraz uzakta tozun etkisini göstermesini merakla bekliyorlardı. Sonunda Nurunihar ve Gülşenruz hafifçe kollarını esnettiler ve yavaş yavaş gözlerini açarak giderek artan şaşkın bakışlarla etraflarındaki her nesneyi incelemeye başladılar. Hatta kalkmaya bile yeltendiler, ama güçleri yetmediğinden tekrar geri düştüler. Bunun üzerine Sütlümeme Emir’in vermiş olduğu bir likörü onlara içirdi.

Tamamen uyanan Gülşenruz yüksek sesle hapşırdı, ve şaşkınlığını belli eden bir gayretle ayağa kalkarak kulübeden dışarı çıktı, temiz havayı büyük bir şevkle içine çekti:

“Evet, tekrar nefes alıyorum! Tekrar yaşayan bir varlığım! Sesler duyuyorum! Yıldızlarla pul pul süslenmiş gökyüzünü görüyorum!” dedi.

Bu sevgili sesleri duyan Nurunihar, kendini yapraklardan kurtararak Gülşenruz’u göğsüne bastırmak için koştu. İlk fark ettiği nesneler uzun kefenleri, çiçek taçları ve çıplak ayaklarıydı. Düşünmek için yüzünü ellerine gömdü. Büyülü hamamın hayali, babasının üzüntüsü, ve ikisinden daha da canlı bir şekilde Vathek’in görkemli görünüşü aklına geldi. Ayrıca kendisinin ve Gülşenruz’un hasta ve ölmek üzere olduğunu hatırladı, ama bunların hepsi aklını karıştırdı. Nerede olduğunu bilmediğinden, sanki etrafındaki manzarayı hatırlamak istermiş gibi gözlerini her tarafa çevirdi. Bu garip göl, cam gibi yüzeyinden yansıyan bu alevler, kıyılarının solgun rengi, bu tuhaf kulübeler, sarkık başlarını hüzünle sallayan su kamışları, leyleklerin, cücelerin tiz seslerine karışan acı çığlıkları: Her şey ölüm meleğinin kendilerine başka bir dünyanın kapısını açtığına inandırmak için işbirliği etmiş gibiydi.

Şaşkınlık içindeki Gülşenruz ise kuzeninin boynuna yapıştı. Hayaletler diyarında olduğuna inanıyor ve Nurunihar’ın sürdürdüğü sessizliğinden korkuyordu. Sonunda ona dönerek:

“Konuş,” dedi, “Neredeyiz? Yanan kömürleri karıştıran şu hortlakları görmüyor musun? Münker ve Nekir bizi ateşin içine atmaya mı geldi? O ölümcül köprü, sularının durgunluğuyla belki de asırlarca durmadan içinde batmaya mahkûm olduğumuz dipsiz kuyuyu bizden saklayan bu gölün üstünden mi geçiyor?”

“Hayır, çocuklarım!” dedi Sütlümeme yanlarına yaklaşarak, “Merak etmeyin, sizden sonra bizim ruhlarımızı buraya taşıyan ölüm meleği, miskin ve şehvet dolu hayatınızın cezasının birkaç seneyle sınırlı olacağına dair söz verdi. Bu süreyi, güneşin neredeyse hiç görünmediği ve toprağının ne meyve ne de çiçek verdiği bu kasvetli yerde geçirmek zorundasınız.” Cüceleri işaret ederek, “Bunlar ise eksiklerimizi karşılayacaklar. Bizim kadar dünyevi olan ruhlar dünyadaki varlıklarının bir parçasını korurlar. Et yerine pirinçten başka bir şey yemeyeceksiniz, ekmeğiniz de gölün yüzeyini örten sislerle nemlenecek.”

Bu iç karartıcı manzara karşısında zavallı çocuklar gözyaşlarına boğuldular, cücelerin önünde yere kapaklandılar. Rollerini mükemmel bir şekilde oynayan cüceler, onları bin yıl sonra iman edenlerin cennetine götürecek olan kutsal deve üstüne her zamanki uzunlukta mükemmel bir konuşma yaptılar.

Vaaz bitip abdestler alındıktan sonra Allah’a ve Peygamber’e şükredip ilgisizce akşam yemeklerini yediler ve solmuş yapraklarına çekildiler. Nurunihar ve küçük kuzeni, ölmüş olmalarına rağmen aynı kulübede yattıklarını görünce teselli buldular. Önceden iyice uyumuş olduklarından, gecenin geri kalanını başlarına geleni konuşmakla geçirdiler. İkisi de hayaletlerin korkusundan, korunmak için birbirlerinin kollarına atıldılar.

Kasvetli ve yağmurlu olan ertesi sabah, cüceler minareye benzeyen yüksek direklere tırmanıp ezan okudular. Sütlümeme, Şaban, dört haremağası ve balık avlamaktan sıkılan birkaç leylekten oluşan bütün cemaat çoktan toplanmıştı. İki çocuk, kulübelerinden yavaş ve keyifsiz adımlarla çıktılar. Kederli ve hassas bir ruh halinde olduklarından ibadetlerini şevkle yerine getirdiler. İbadetleri biter bitmez Gülşenruz, Sütlümeme’ye ve diğerlerine, nasıl olup da kendisi ve kuzeniyle tam da aynı zamanda öldüklerini sordu.

“Sizin ölümünüze duyduğumuz üzüntüden kendimizi öldürdük,” diye cevap verdi Sütlümeme.

Bunun üzerine bütün olanlara rağmen gördüğü rüyayı unutmayan Nurunihar: “Ya Halife! O da üzüntüsünden öldü mü? O da bizim gibi buraya gelecek mi?” diye sordu.

Önceden cevabı hazırlamış olan cüceler gayet ağırbaşlı bir şekilde cevap verdiler: “Vathek’i mahkûm olduğu cehennemden hiçbir şey kurtaramaz!”

“İnanırım buna,” dedi Gülşenruz, “ve böyle olduğunu duyduğuma tüm kalbimle sevindim. Eminim ki bizi buraya vaaz dinlemeye ve pirinç yemeye gönderen şey onun o korkunç bakışıydı.”

Gölün kenarında bir hafta bu şekilde dikkate değer herhangi bir olay olmadan geçti. Nurunihar ölüm yüzünden yoksun kaldığı saltanatı düşünüyor, Gülşenruz ise çok sevdiği cücelerle beraber namaza katılıp sazdan küfe örüyordu.

Dağlarda bu masumiyet sahnesi sergilenirken, Halife kendisini Emir’e yeni bir ışık altında sundu. Kendine geldiği anda Bababaluk’u sarsan bir sesle gürledi: “Kalleş Gavur! Seni sonsuza dek inkâr ediyorum! Sevgili Nurunihar’ımı öldüren sensin! Ve de Muhammed’in affını diliyorum; daha akıllı olsaydım Nurunihar’ımı bana bağışlardı. Abdestim için su getirilsin, Fahreddin benimle namaza durması için çağrılsın; barıştırın beni onunla. Daha sonra birlikte gidip zavallı Nurunihar’ın mezarını ziyaret edelim. İnzivaya çekilmeye ve günahlarımın cezasını ödemek umuduyla ömrümün geri kalanını bu dağlarda geçirmeye karar verdim.”

“Peki oralarda ne yemeyi düşünüyorsunuz?” diye sordu Bababaluk.

“Bilmiyorum,” dedi Vathek, “Ama acıkınca sana söylerim - ki bu da sanırım yakınlarda gerçekleşmeyecek.”

Fahreddin’in gelmesiyle konuşmaları kesildi. Vathek onu görür görmez kollarını boynuna doladı ve yüzünü sel gibi gözyaşlarıyla ıslattı. O kadar dokunaklı, o kadar dindar şeyler söyledi ki Emir, sevincinden ağlayarak bu derece olağanüstü ve beklenmedik değişimi gerçekleştirdiği için kendini yürekten tebrik etti. Dağa yapılacak hacca gelince, Emir’in buna karşı koymaması için kendine göre nedenleri vardı. Böylece her biri kendi tahtırevanına binerek yola çıktılar.

Nurunihar’ın gömülü olduğu söylenen yere geldiklerinde, yardımcıları kendisini dikkatle izlemelerine rağmen Halife’nin yanaklarına birkaç tırmık atmasına engel olamadılar. Hatta bu kederli yerden onu zorla sürükleyip götürmek zorunda kaldılar. Ancak Halife buraya her gün geleceğine dair Allah’ın huzurunda yemin etti. Bu karar Emir’in pek hoşuna gitmedi, ancak Halife’nin daha ileri gitmeyeceğini ve ibadetini Meymune mağarasında yapmakla yetineceğini düşündü. Üstelik göl, koca kayalıkların tenha bağrının içinde tamamen gizliydi ve Fahreddin, herhangi birinin burayı bulabilmesinin kesinlikle imkânsız olduğunu düşünüyordu. Fahreddin’in güven duygusu ayrıca yeminini son derece titizlikle yerine getiren ve her gün tepeden bütün kır sakallıları sevindirecek derecede inançlı ve tövbekar dönen Vathek’in davranışlarıyla epey bir güçlenmişti.

Gülşenruz’u sevmesine rağmen, Nurunihar o kadar da mutlu değildi. Aralarındaki bağın güçlenmesi için Gülşenruz ile tamamen özgür bırakılmıştı, ama Nurunihar onu hâlâ, Cemşid’in lal taşıyla boy ölçüşemeyecek değersiz bir süs eşyası gibi görüyordu. Bazen kendi durumu hakkında şüpheleniyor, ölülerin hayatta olanlar gibi ihtiyaçları ve istekleri olduğuna inanmakta güçlük çekiyordu. Bu şaşırtıcı konu hakkındaki kuşkularından kurtulmak için, bir sabah herkes uyurken, verdiği yumuşak bir öpücükten sonra Gülşenruz’un yanından usulca kalkarak gölün dolambaçlı yolunda ilerlemeye başladı. Yol, çok yüksek ancak tepesine erişilebilir bir kayanın önünde sona erdi. Bu kayaya epey bir zahmetle tırmandı ve tepeye ulaştığında avcısından kaçan dişi geyik gibi koşmaya başladı. Bir antilopun çevikliğiyle zıplayarak ilerlemesine rağmen arada durup nefesini yakalamak için ılgın ağaçlarının altında dinlenmek zorunda kaldı. Bu şekilde uzanmış, bu yeri bir yerden tanıdığını düşünürken, birden karşısında Vathek’i gördü. O sabah kendini pek iyi hissetmeyen Vathek, gün doğmadan yola çıkmıştı. Şaşkınlıktan donakalan Vathek önündeki bu titreyen ve solgun, ama yine de güzel görünen kişiye yaklaşmaya cesaret edemedi. Sonunda Nurunihar, güzel gözlerini ona dikerek, sevinç ve acıyla karışık bir sesle sordu: “Efendim! Buraya benimle birlikte pirinç yemeye ve vaaz dinlemeye mi geldiniz?”

“Sevgili hayalet! Konuşuyor musun? Aynı zarif bedene, aynı pırıltılı gözlere mi sahipsin? Aynı şekilde etten kemikten misin?” Hevesle Nurunihar’a sarılarak, “işte tatlı bir sıcaklıkla canlı olan bir beden ve bir göğüs! Ama bu mucize ne demek oluyor?”

Nurunihar kayıtsızca cevap verdi: “Biliyorsunuz Efendim, beni ziyaretinizle şereflendirdiğiniz o gece öldüm. Kuzenim bunun sizin bakışlarınız yüzünden olduğunu iddia ediyor, ama ona inanamıyorum. Benim için o kadar korkunç değiller. Gülşenruz da benimle birlikte öldü ve ikimiz de berbat yemeklerle beslendiğimiz ıssız bir yere getirildik. Eğer siz de öldüyseniz ve buraya bize katılmaya geldiyseniz, kaderinize acıyorum. Cücelerin ve leyleklerin sesleriyle sersemleyeceksiniz. Ayrıca benim gibi sizin de yeraltı sarayının hâzinelerini kaybetmiş olmanız son derece üzücü.”

Yeraltı sarayından bahsedilince Halife, çoktan oldukça ileriye gitmiş öpüp okşamalarını bırakarak Nurunihar’dan bir açıklama yapmasını istedi. Bunun üzerine Nurunihar gördüğü rüyayı, daha sonrasında neler olduğunu ve sözde ölümünü, kaçıp geldiği ceza çekme yerinin nasıl bir yer olduğunu da ekleyerek anlattı. Bütün bunları anlatışı, eğer derin düşüncelere dalmış olmasa, Vathek’i güldürürdü. Ancak Nurunihar bitirir bitirmez, onu göğsüne bastırdı:

“Gözümün nuru! Sır çözüldü; ikimiz de yaşıyoruz. Baban düzenbazın biri, bizi birbirimizden ayırmak için ikimizi de aldattı. Ondan pek de iyi olduğu söylenemeyecek Gavur ise ikimizin beraber ilerlemesini istiyor. Çok geçmeden bizi ateş sarayında bulacak. Benim gözümde senin sevimli şahsın, Adem öncesi sultanların tüm hâzinelerinden daha değerli ve köstebek gibi yeraltına inmeden önce sana herkesin içinde asırlarca, dilediğim gibi sahip olmak istiyorum. O küçük ahmağı, Gülşenruz’u unut, ve “Ah, Efendim!” diye sözünü kesti Nurunihar, “yalvarırım ona bir kötülük etmeyin.”

“Hayır, hayır, sana daha önce de onun için endişelenmeyi bırakmanı söylemiştim. Kıskançlığımı uyandırmayacak bir süt ve şeker çocuğu o. Onu cücelerle -bu arada eski tanıdıklarım olurlar- bırakacağız; senden çok onların arkadaşlığı yakışır ona. Öteki işlere gelince, babanın evine bir daha geri dönmeyeceğim, onun ve bunaklarının konukseverlik geleneklerini ihlal laflarıyla kafamı şişirmelerine izin vermeyeceğim. Sanki dünyanın hükümdarıyla evlenmen, oğlan gibi giyinmiş küçük bir kızla evlenmekten daha az onur verici bir şeymiş gibi!”

Nurunihar bu derece etkili ve güzel bir konuşmaya karşı söyleyecek bir şey bulamadı. Sadece âşık hükümdarın Cemşid’in lal taşına daha fazla ilgi göstermesini dilerdi. Ancak bunun yavaş yavaş artacağına inanarak isteklerine büyülenmişçesine teslim oldu.

Halife uygun olduğunu düşündüğü bir anda Bababaluk’u çağırdı. Bababaluk Meymune mağarasında uyuyor ve rüyasında Nurunihar’ın hayaletinin kendisini bir kere daha salıncağına bindirdiğini, bir an dağların üstünde uçururken bir başka an dipsiz kuyuya batıracak kadar güçle ittirdiğini görüyordu. Efendisinin sesiyle uykusundan uyanınca nefes nefese koştu. Rüyasında kendisine gelen hortlağı karşısında gördüğünü sanınca neredeyse sırtüstü düşüyordu.

“Ah, efendim!” dedi on adım gerileyip, gözlerini iki eliyle kapatarak, “Gulyabanilerin işine mi kalkıştınız? Ölüyü mezarından çıkardığınız doğru, ama onu avınız yapacağınızı sanmayın; bana yaptıklarından sonra, sizi yiyecek kadar kötüdür.”

“Aptallığı bırak,” dedi Vathek, “Yakında göğsüme bastırdığımın taze ve canlı olarak Nurunihar’ın kendisi olduğuna inanacaksın. Şimdi git, komşu vadiye çadırlarımı kur, yakında rengini geri getireceğim bu güzel laleyle birlikte oraya yerleşeceğim. Başka isteklerimi sana bildirene kadar, hayatın zevklerini artıracak ne varsa burada hazır etmek için elinden geleni yap.”

Bu bahtsız olayın haberi çok geçmeden Emir’in kulağına geldi. Bunun üzerine Emir kedere boğulup, kır sakallı yaşlı yardımcılarının yaptığı gibi yüzünü küle bulamaya başladı. Bunu genel bir boş vermişlik havası izledi, artık gezginler eğlendirilmiyor, yara bantları dağıtılmıyordu. Bu barınağı farklı kılan hayırsever faaliyetler yerine, şehrin tüm sakinleri yarım arşın uzamış yüzleriyle dolaşıyor, perişan durumlarına uygun iniltiler çıkarıyorlardı.

Kızını sonsuza dek kaybettiğine üzülüp ağlamasına rağmen Fahreddin, Gülşenruz’u unutmamıştı. Sütlümeme, Şaban ve cücelere hemen haber gönderip kendisine durumuyla ilgili bir şey açıklamadan, çocuğu bir bahaneyle gölün ucundaki yüksek kayadan uzak, onun belirleyeceği daha güvenli bir yere götürmelerini emretti. Vathek’in ona kötülük edeceğinden şüpheleniyordu.

Bu arada Gülşenruz, kuzenini göremediği için şaşkındı. Cüceler de aynı şekilde şaşırmıştı, ama daha dirayetli olan Sütlümeme hemen ne olduğunu tahmin etti. Gülşenruz’u turuncu çiçekler ve yaseminlerle kaplı toprağın solmuş yapraklardan daha davetkâr yataklar sunduğu, sesleriyle udlarının sesine eşlik edebilecekleri ve kelebek kovalayabilecekleri dağların içlerinde Nurunihar’a bir kere daha sarılma umuduyla oyaladılar. Sütlümeme Gülşenruz’a bunları anlatırken, haremağalarından biri onu bir kenara çağırıp Emir’in habercilerinden birinin geldiğini bildirdi. Haberci Nurunihar’ın gizli kaçışını anlattı ve Emir’in emirlerini aktardı. Şaban ve cücelere danıştıktan sonra eşyaları istif edip bir kayıkla yola çıktılar ve planlarına usulca uyan küçükle sessizce göle açıldılar. Kayık, gölün bir kayanın boşluğuna aktığı yere gelinceye kadar bu şekilde devam ettiler. Ancak kayık boşluğa girip Gülşenruz kendini karanlıkta bulunca, içini korkunç bir endişe kapladı ve durmaksızın, kulak tırmalayıcı çığlıklar atmaya başladı. Kuzeniyle fazla serbest davranışlarda bulunduğu için gerçekten cehenneme mahkûm edildiğine şimdi emindi artık.

Ama şimdi Halife’ye ve onun kalbine hükmeden kadına dönelim. Bababaluk çadırları kurdurmuş ve ellerinde kılıçları hazır bekleyen Etiyopyalı köleler tarafından korunan vadinin etrafını Hint kumaşı perdelerle kapattırmıştı. Bu çevrilen güzel yerin yeşilliğinin doğal tazeliğini korumak için beyaz haremağaları ellerinde altın yaldızlı su taslarıyla etrafında dönüp duruyorlardı. Muslinlerin arasından parlayan şehvetli ışık altında Halife’nin Nurunihar’ın bütün güzelliklerinin tadını çıkardığı hilafet çadırının yakınlarında yelpaze sesleri duyuluyordu. Zevkten sarhoş olan Halife, onun uda eşlik eden sesini pür dikkat dinliyordu. Nurunihar ise onun Samarra’yı ve mucizelerle dolu kuleyi, ama özellikle top macerasını ve Gavur’un abanoz kapılı yarığını anlatışından aynı derecede büyüleniyordu.

Bu şekilde bir gün bir gece sohbet ettiler, Nurunihar’ın beyaz tenini daha çok ortaya çıkaran siyah mermerden hamamda beraber yıkandılar. Bu güzelliğin gözüne tekrar girdiği Bababaluk, yemeklerinin eksiksiz bir şekilde hazırlanması için hiçbir zahmetten çekinmedi. Nadir yemekler önlerinden hiç eksik olmuyordu. Hatta Muhammed’in doğumundan önce şişelenmiş güzel kokulu ve enfes Şiraz şarabı bile getirtti. Nurunihar’ın elleriyle hazırladığı ekmekleri pişirmek için kayalara küçük fırınlar oydu. Vathek bu ekmeklerin tadını o kadar beğendi ki, öbür karılarının pişirdiği yemekler damağına tamamen yavan gelmeye başladı. Bu kadınlar, evinde kaldıkları Emir bütün kızgınlığına rağmen onlara acımış olmasa, ihmal edildikleri için üzüntüden öleceklerdi.

O ana kadar gözde olan Sultan Dilara, Halife’nin ihmalkârlığından karakterine uygun düşen bir şiddetle etkilenmişti. Halife’nin gözdesiyken, onun birçok aykırı fikrini öğrenmişti, şimdi de İstakhar’ın muhteşem mezarlarını ve kırk sütunlu sarayı görmek için yanıp tutuşuyordu. Ayrıca Mecusiler arasında büyüdüğünden, Halife’nin bir gün ateşe tapacağını umuyordu. Bu yüzden rakibiyle yaşadığı şehvetli ve düzensiz hayat, onun için iki kaynaklı bir acıydı. Vathek’in geçici dindarlığı onu telaşlandırmıştı ama şimdiki durum çok daha büyük bir tehlikeydi. Bu yüzden vakit kaybetmeden Karathis’e yazmaya ve ona her şeyin kötü gittiğini, ermişliği korkutucu derecede olan bir Emir’in evinde yiyip, uyuyup eğlendiklerini ve Adem öncesi sultanların hâzinelerine ulaşmaya şimdi eskisinden de uzak olduklarını anlatmaya karar verdi. Bu mektup, dağların en büyük ormanlarının birinde çalışan iki oduncuya emanet edildi. Oduncular kestirme yolları bildiklerinden Samarra’ya on günde vardılar.

Bu oduncuların geldiği duyurulduğunda, Karathis, Morakanabad ile satranç oynuyordu. Vathek’in gidişinden birkaç hafta sonra, kulenin üst katlarını terk etmişti, çünkü oğlunun kaderini öğrenmek için danıştığı yıldızlar arasında her şey karmakarışık görünüyordu. Boşuna tütsülerini yeniledi, mistik rüyalar görmek için kulenin çatısına uzandı. Rüyalarında sırmalı kumaşlar, çiçek demetleri ve diğer anlamsız süs eşyalarından başka bir şey göremiyordu. Bu hayal kırıklıkları Karathis’in, gücündeki hiçbir ilaçla bertaraf edemediği bir üzüntüye kapılmasına neden olmuştu. Tek avuntusu, iyi ve güvenilir bir adam olan Morakanabad idi. Ancak Morakanabad için Karathis’in yanında hayat hiç de güllük gülistanlık değildi.

Kimse Vathek’e ne olduğunu bilmiyordu. Hakkında binlerce saçma sapan hikâye yayılmıştı. Mektubu alan Karathis’in heyecanı ve oğlunun gevşek davranışını okuduktan sonraki öfkesi tahmin edilebilirdi. “Öyle mi?” dedi, “Ya ben öleceğim ya da Vathek ateş sarayına girecek. Süleyman’ın tahtında hüküm sürsün de ben alevlerde yok olayım!” Bunu dedikten sonra büyülenmiş gibi dönmeye başladı. Bu Morakanabad’ı öyle korkuttu ki, adam dehşetle geri sıçradı. En büyük devesi Elbufaki’nin, ucube Nergis ve merhametsiz Kafur’la beraber getirilmesini emretti. “Başka birini istemem,” dedi Morakanabad’a, “Acil bir iş üzerine gidiyorum, bu yüzden geçit törenini bırak! Ben yokken halka iyi bak, iyice soyup soğana çevir çünkü çok paralar harcayacağız ve kimse başımıza ne geleceğini bilemez.”

Gece çok karanlıktı ve işi ne kadar acil olursa olsun her yolcuyu yıldıracak ölümcül bir rüzgâr Katul Vadisi’ni kasıp kavuruyordu, ama Karathis, en çok başkalarını dehşet içinde bırakan şeylerden zevk alırdı. Nergis de onunla aynı fikri paylaşıyordu. Kafur’unsa tehlikeli şeylere karşı özel bir eğilimi vardı. Sabahleyin bu becerikli kervan, kendilerine yolu gösteren oduncularla birlikte Elbufaki dışında her hayvanı öldürecek kadar kötü bir koku saçan geniş bir bataklığın kenarında durdu. Hayvan bu kötü kokuları keyifle içine çekiyordu. Köylüler kafileye burada uyumamaları için yalvardılar.

“Uyumak,” dedi Karathis, “ne harika bir düşünce! Ben rüyalar için olmadığı sürece hiç uyumam, yardımcılarımın ise sahip oldukları tek gözü kapatamayacak kadar çok işi var.”

Bu kafileden hiç memnun olmayan zavallı köylülerin şaşkınlıktan ağzı açık kaldı.

Karathis ve zenci kızları deveden indiler, elbiselerini teker teker çıkararak güneşin en kızgın ışıklarını gönderdiği bataklıkta zehirli otlar toplamak için koştular. Bunlar Emir’in ailesi ve İstakhar yolculuğunu geciktirebilecek herkes içindi. Bu üç korkunç hayaletin koştuğunu görerek çok korkan ve Elbufaki’den de hoşlanmayan oduncular, Karathis’in öğle vakti olmasına ve güneşin taşları bile kireçlendirecek kadar kızgın olmasına rağmen yola devam etmelerini emretmesi karşısında donakaldılar. Ancak bütün karşı koymalarına rağmen sorgusuz sualsiz boyun eğmeye zorlandılar.

Yalnızlığı seven Elbufaki ne zaman bir yerleşim yerinin yanında olduğunu anlasa homurdanıyordu. Yüz vererek onu şımartmaya eğilimli olan Karathis, hemen yolunu değiştiriyordu. Böylece köylülerin erzak tedarik etmesi engelleniyordu. Tanrı’nın geçtikleri bölgeye sütleriyle yolcuları ferahlatması için gönderdiği sağmal keçi ve koyunlar, ucube hayvanı ve üstündekileri görünce kaçıyorlardı. Karathis’in ise bu sıradan yiyeceklere ihtiyacı yoktu çünkü daha önce midesini tutması için afyon yemiş, birazını da dilsizlerine vermişti.

Alacakaranlık çökerken Elbufaki birden durmuş ve ayağını yere vurmuştu. Hareketlerinin anlamını bilen Karathis için bu, bir mezarlığın yakınında olduğunun kesin bir işaretiydi. Ayın etrafı aydınlatan parlak ışığı, ortasında Elbufaki’nin kolaylıkla girebileceği kadar yüksek bir kapının olduğu uzun bir duvarı görmelerini sağladı. Sonlarının yaklaştığını anlayan zavallı rehberler, Karathis’e kendilerini buraya gömmesi için yalvardılar ve ruhlarını oracıkta teslim ettiler.

Kendilerine özgü bir espri anlayışı olan Nergis ve Kafur bu zavallı insanların ahmaklıklarıyla epey bir eğlendiler. Mezarlıktan ve içindeki mezarlardan zevklerine daha çok uyacak başka bir şey de düşünülemezdi. Tepenin yamacında en az iki bin tane vardı. Planlarını gerçekleştirmek için can atan Karathis, gözüne çok hoş görünmesine rağmen manzara karşısında durmadı. Şu anki durumundan elde edebileceği kazançları düşünerek kendi kendine:

“Bu kadar güzel bir mezarlık, gulyabanilerin uğrak yeridir mutlaka. Aptal da değillerdir. Rehberlerimin ölmesine hiç sakınmadan izin verdiğime göre, yolu onlara soracağım. Buraya çekmek için de onları bu taze cesetlerle ziyafete davet edeceğim,” dedi.

Bu kısa konuşmadan sonra Nergis ve Kafur’u çağırıp, parmaklarıyla, “Gidin, mezarların duvarlarına vurun, güzel şarkılarınızı söyleyin,” diyen işaretler yaptı.

Efendilerinin emriyle sevinen zenci kızlar, gulyabani topluluğundan çok zevk alacaklarına dair kendilerine söz vererek, fetih havasıyla gidip mezarlara vurmaya başladılar. Vuruşları tekrarlandıkça topraktan boğuk bir ses duyuldu, toprak öbek öbek kabardı ve gulyabaniler oduncuların leşlerinden gelen iğrenç kokuları koklamak için her yandan burunlarını çıkardılar. Karathis’in zavallı rehberlerin cesetlerinin ortasında oturduğu beyaz mermerden bir lahitin önünde toplandılar. Prenses ziyaretçilerini büyük bir kibarlıkla karşıladı. Yemek bittikten sonra iş konuşmaya koyuldular. Kısa süre içinde öğrenmek istediği her şeyi öğrendikten sonra vakit kaybetmeden yoluna devam etmeye hazırlanıyordu ki gulyabanilerle hassas bir bağ kurmaya başlayan zenci kızları, bütün parmaklarını kullanarak en azından gün doğana kadar beklemesi için yalvardılar. Ancak sözde iffetli olan ve aşkın ve dinlenmenin ezeli düşmanı Karathis, yalvarmalarını hemen reddetti, Elbufaki’ye bindi ve derhal yerlerini almalarını emretti. Dört gün dört gece hiç durmadan yola devam etti. Beşinci gün kayalıklı dağları ve yarısı yanmış ormanları geçti ve altıncı gün oğlunun şehvet dolu gezintilerini gözlerden saklayan perdelerin önüne geldi.

Elbufaki’nin sert adımları yerlerinde horuldayan bekçileri dehşet içinde uyandırdığında gün doğuyordu. Dipsiz kuyudan çıkan hortlakların yaklaştığını sanan bekçiler hemen tabanları yağladılar. Vathek bu sırada Nurunihar ile hamamda Bababaluk’un anlattığı hikâyelere gülüyordu. Ancak bekçilerinin çığlıklarını duyar duymaz suyun içinden sazan gibi fırladı. Elbufaki’nin üstünde zenci kızlarıyla beraber Karathis’in muslin örtüleri ve tülleri yırtarak geldiğini görünce geri döndü. Bu ani görüntüden dolayı Nurunihar (hâlâ vicdan azabından kurtulmuş değildi) ilahi intikam anının geldiğini sanıp Halife’ye sevgi dolu bir umutsuzluk içinde sarıldı.

Hâlâ devesinin üstünde oturan Karathis, iffetli görüşüne zorla giren bu manzara karşısında öfkeden köpürdü ve acımasızca ve çekinmeden gürledi: “İki başlı, dört ayaklı canavar seni! Bu eğilip bükülmeler de ne demek oluyor? Adem öncesi sultanların asası yerine elinde bu körpe fidanı tutmaya utanmıyor musun? Bu değersiz dilenci kız yüzünden mi Gavur’umuzun parşömeninin kurallarını çiğnedin? Değerli dakikalarını ona mı harcadın? Sana öğrettiklerimin meyvesi bu mu? Yolculuğunun amacı bu mu? Bu küçük budalanın kollarından kopar kendini, gözümün önünde onu suda boğ ve derhal beni izle.”

Öfkesinin ilk kabarmasında Vathek, Elbufakir’in karnını yarıp içine Karathis ve zencilerini doldurmaya karar vermişti. Ama Gavur’un anısı, Istakhar sarayı, kılıçlar ve tılsımlar gözünün önünden şimşek hızıyla geçince yumuşadı ve annesine saygılı ama kararlı bir sesle: “Korkunç hanım! Size riayet edilecek; ancak Nurunihar’ı boğmayacağım. O benim için Mirobolan şekerlerinden daha tatlıdır. Ayrıca lal taşlarını, özellikle kendisine verileceğine dair söz verilen Cemşid’inkileri çok seviyor. Bu yüzden o da bizimle beraber gelecek çünkü onunla Süleyman’ın divanlarında yatmayı amaçlıyorum. Artık onsuz uyuyamam.”

“Öyle olsun!” diye cevap verdi devesinden inerek ve aynı anda Elbufaki’yi kadınlarına emanet ederek.

Halife’yi bırakmayan Nurunihar cesaretlenmeye başladı ve Halifeye sevgi dolu bir sesle: “Ruhumun hükümdarı! Eğer isteğin buysa, seni ifritlerin diyarındaki Kaf Dağı’nın ardına dek izlerim. Senin için, bu hanımın haricinde yaratılmış en korkunç varlık olan Simurg’un yuvasına bile tırmanırım.”

“Elimizde cesur ve bilgili bir kız var demek!” diye ekledi Karathis.

Nurunihar için iki sıfat da kuşkusuz doğruydu. Ancak kararlılığına rağmen küçük Gülşenruz’unun güzelliğini, onunla geçirdiği sevgi dolu günleri pişmanlıkla anmadan edemedi. Karathis’in gözünden kaçmayan birkaç damla gözyaşı bile akıttı ve içini çekerek, elinde olmadan, “Yazık! Benim tatlı kuzenim! Ona ne olacak?” dedi.

Bunu duyan Vathek kaşlarını çattı. Karathis, “Bu da ne demek oluyor?” diye sordu.

“Kendisini seven bayık bakışlı ve yumuşak saçlı bir çocuk için budalaca iç geçiriyor,” diye cevap verdi Halife.

“Nerede o?” diye sordu Karathis, “Bu küçük çocukla tanışmalıyım, çünkü,” diye ekledi sesini alçaltarak, “ayrılmadan önce Gavur’un gönlünü tekrar kazanmak istiyorum. Onun gözünde güzel bir oğlanın ilk aşk heyecanıyla çarpan yüreğinden daha lezzetli bir şey olamaz.”

Hamamdan çıktıktan sonra Vathek, Bababaluk’a haremindeki kadınları ve öteki eşyaları toplamasını ve üç gün içinde yola çıkmak üzere hazır bulunmasını emretti. Karathis ise tek başına bir çadıra çekildi ve Gavur’un cesaret verici rüyalarıyla teselli buldu. Bir süre sonra uyanınca ayaklarının dibinde Nergis ve Kafur’u gördü. Zenci kızlar işaretlerle, oldukça zehirli görünen gri bir yosuna bakmak için Elbufaki’yi bir gölün kenarına götürdüklerinde kulenin tepesinde bulunan havuzdaki balıklarla aynı türden mavi balıklar gördüklerini anlattılar.

“Aha!” dedi, “Onların yanına gideceğim, bu balıklar kuşkusuz, küçük bir numarayla kahine dönüştürebileceğim türden. Bana kurban etmeye kararlı olduğum şu küçük Gülşenruz’un nerede olduğunu söyleyebilirler.” Böyle dedikten sonra esmer maiyetiyle beraber hemen yola koyuldu.

Kötü bir şey yapacaklarında vakit kaybettikleri hemen hiç görülmemiş olan Karathis ve zenci kızları kısa sürede göle ulaştılar. Burada her zaman yanlarında bulunan büyülü iksirleri yaktıktan sonra soyunarak çenelerine kadar suya girdiler. Nergis ve Kafur ellerinde meşaleler sallarken Karathis barbar büyülü sözlerini tekrarlıyordu. Balıklar aynı anda, yüzgeçlerinin çırpınışıyla şiddetle dalga dalga yayılan suyun içinden başlarını çıkardılar ve en sonunda kendilerini büyünün gücü altında bulunca, zavallı ağızlarını açtılar: “Solungaçlarımızdan kuyruğumuza kadar siziniz, ne öğrenmek istiyorsunuz?”

“Balıklar,” diye cevap verdi Karathis, “parıldayan pullarınızın aşkına, bana Gülşenruz’un şimdi nerede olduğunu söylemenizi istiyorum.”

“Kayanın arkasında,” diye koro halinde cevap verdi balık sürüsü, “Bu sizi memnun eder mi? Ağızlarımızı havada açık tutmaktan hoşlanmıyoruz.”

“Evet,” dedi Prenses, “uzun konuşmaları sevmediğinizi bilmiyor değilim. Bu yüzden soracak başka sorularım olmasına rağmen sizi dinlenmeniz için rahat bırakacağım.” Konuştuğu anda su duruldu ve balıklar bir anda kayboldu.

Planlarının zehriyle dolup taşan Karathis, hızla kayanın arkasına gitti ve sevimli Gülşenruz’u bir ağaçlıkta uyurken buldu. Cüceler yanında nöbet tutuyor ve her zamanki dualarını okuyorlardı. Bu minik kişilerin, dini bütün bir Müslüman’a yaklaşan bir düşmanı sezebilme yeteneği vardı. Bu yüzden Karathis’in geldiğini önceden anladılar. Karathis durarak, “Küçük güzel başını ne kadar da uysalca yaslamış! Bakışları ne de solgun ve baygın! Tam istediğim gibi bir çocuk!”

Bu hoş monologu cüceler, Karathis’in üstüne atlayıp var güçleriyle yüzünü tırmalayarak böldüler. Ancak hanımlarının yardımına gelen Nergis ve Kafur, cüceleri öyle bir çimdiklediler ki ikisi de, bu kötü kadından ve tüm ocağından en acı intikamı alması için Muhammed’e yalvararak ruhlarını teslim ettiler.

Gülşenruz bu garip kavganın vadide yarattığı sese uyandı ve korkudan ne yapacağını şaşırarak hiç düşünmeden kayaların yamacına doğru yükselen yaşlı bir incir ağacının üstüne tırmandı. Buradan kayaların tepesine ulaştıktan sonra bir kere bile arkasına bakmadan iki saat boyunca koştu. Sonunda yorgunluktan bitmiş bir şekilde, çocuklarla birlikte olmayı sevdiğinden onları korumayı kendine tek iş edinmiş iyi kalpli yaşlı bir cinin kollarına ölü gibi düştü. Havada her zamanki gezintisini yaparken Gavur’un korkunç yarıkta homurdandığı ana denk gelen bu cin, imansız Vathek’in açgözlü Gavur’a adadığı elli küçük kurbanı kurtarmıştı. Onları bulutlardan da yüksekte olan yuvalara getirmiş, kendisi de, hepsinden daha geniş bir yuvaya burayı kuran anka kuşlarını kovalayarak yerleşmişti.

Bu dokunulmaz sığınaklar, kötü cinlere ve ifritlere karşı, üzerinde şimşek gibi çakan altın harflerle Allah’ın ve peygamberin adı yazılı bir sancağın dalgalanmasıyla korunuyordu. Hâlâ sözde ölümünden haberi olmayan Gülşenruz, burada kendini ebedi huzurun mekânında sandı. Saygıdeğer cinin yuvasında toplanan ve parlak alnıyla güzel göz kapaklarını öpmek için yarışan küçük arkadaşlarının tebriklerini korkmadan kabul etti. Burada, yeryüzünün endişelerinden, haremin edepsizliğinden, haremağalarının gaddarlığından ve kadınların sadakatsizliğinden uzakta ruhu gerçek yerini buldu. Bu huzur dolu çevrede günler, aylar ve yıllar akıp gitti. Arkadaşları gibi o da mutluydu; çünkü cin, öğrencilerini yeryüzünün geçici zenginlikleri ve boş bilimleriyle sıkmak yerine onlara ebediyen çocuk kalma lütfunu bahşetmişti.

Avını kaybetmeye alışkın olmayan Karathis, çocuğu tutmak yerine cüceleri öldüresiye çimdiklemekle hiçbir yararı olmayacak bir iş yapıp kendilerini eğlendirdikleri için zenci kızlarına binlerce küfür yağdırdı. Homurdanarak vadiye geri döndü ve oğlunu Nurunihar’ın kollarından kalkmamış görünce hırsını onlardan aldı. Ertesi gün Istakhar’a gitmek üzere yola çıkacakları ve Gavur’un yardımları sayesinde İblis’in kendisiyle yakınlık kuracakları düşüncesi sonunda üzüntüsünü biraz olsun giderdi. Ama kader başka türlü yazılmıştı.

Akşam Karathis, gizli bir dümenle gruba girmeyi başaran ve zevkleri kendininkilere benzeyen Dilara ile sohbet ederken Bababaluk gelip Samarra’ya doğru gökyüzünün ateş kırmızısı olduğunu ve korkunç bir felakete işaret eder gibi göründüğünü haber verdi. Hemen usturlaplarına ve büyü aletlerine başvuran Karathis, gezegenlerin yüksekliğini ölçtü ve hesapları sonucu büyük bir üzüntüyle Samarra’da büyük bir isyanın çıktığını anladı. Ağabeyine duyulan onulmaz nefretten yararlanan Mütevekkil, halkı kışkırtarak kargaşa çıkarmış, sarayın başına geçmiş ve hatta Morakanabad’ın Vathek’e sadık kalan bir avuç kişiyle beraber çekildiği büyük kuleyi kuşatmıştı.

“Ne!” diye haykırdı, “Kulemi kaybetmek mi zorundayım yani? Dilsizlerim! Zenci kızlarım! Mumyalarım! Ve hepsinden daha kötüsü birçok gecemi geçirdiğim laboratuvarım! En azından tavşan beyinli oğlumun macerasını bitirip bitirmeyeceğini bilmeden mi? Hayır! Enayilik edemem! Hemen Morakanabad’ın imdadına yetişeceğim. Dehşetli becerilerimle bulutlara, saldırganların yüzlerine gülle, başlarına kızgın demir milleri yağdıracağım. Ayaklarının altına aç yılanlarımı salıvereceğim; o zaman göreceğiz bakalım bu patlamaya nasıl dayanacaklar!”

Böyle konuştuktan sonra hemen karanfil rengi görkemli çadırında Nurunihar’la huzurlu bir şekilde ziyafet çeken oğlunun yanına koştu.

“Pisboğaz seni!” diye bağırdı, “Ben olmasam çöreklerin efendisi olabilirdin ancak. Sadık tebaan sana ettikleri sadakat yeminini bozmuşlar, Alaca Atlar tepesinde kardeşin Mütevekkil hüküm sürüyor şimdi ve eğer kulede birkaç küçük aracım olmasa kimse onu tahttan inmeye kolay kolay ikna edemez. Ama zaman kaybetmemek için sana sadece iki çift laf edeceğim: Bu gece çadırları topla, yola çık ve yolda gene oyalanmamaya dikkat et. Parşömenin kurallarını çiğnemiş olmana rağmen hâlâ umudum var çünkü ekmeğini ve tuzunu paylaştıktan sonra Emir’in kızını baştan çıkararak konuk ağırlama geleneklerini harika bir şekilde ihlal ettin. Böyle bir davranış mutlaka Gavur’un hoşuna gider. Yolda birkaç günah daha işleyerek kendini gösterirsen her şey iyi gider ve Süleyman’ın sarayına zaferle girersin. Hoşça kal! Elbufaki ve zenci kızlarım bekliyor.”

Halife’nin cevap olarak söyleyeceği bir şey yoktu. Annesine iyi yolculuklar diledi ve yemekleri bitirene kadar tıkınmaya devam etti. Gece yarısı kamp, boru ve diğer askeri çalgıların sesiyle toplandı; ancak ağlamaktan göz pınarları kurumuş ve gözleri yuvalarında buruş buruş olmuş, saçları köklerinden dökülmüş Emir’in ve ak sakallılarının ağlama seslerini bastırmak için nakkarelerin sesinin epey bir yüksek olması gerekiyordu gerçekten. Nurunihar kendisine acı veren bu seslerden uzaklaştığı için mutluydu. Yakında etraflarını saracak görkemi hayal ederek eğlendikleri hilafet tahtırevanında Halife’ye eşlik etti. Üzüntüden kahrolan öteki kadınlar hüzünle kafeslerinde sallanırken, Dilara Istakhar’ın teraslarında yapacağı ateş ayinlerini düşünerek kendini avuttu.

Dört gün içinde geniş Roknabad Vadisi’ne ulaştılar. Bahar mevsimi olanca canlılığıyla gelmişti. Çiçek açmış badem ağacı dallarının grotesk figürleri bulutsuz mavi gökyüzünü karelere bölüyordu. Sümbül ve fulyalarla rengârenk olmuş toprak, ruha ilahi bir huzur veren kokular salıyordu. On binlerce arı ve bir o kadar ermiş burayı mesken tutmuştu. Arı kovanları ve mabetler dere kıyısı boyunca sıralanmıştı. Beyazlıkları ve temizlikleri, aralarında sivrilen kavak ağaçlarının koyu yeşiliyle daha da belirginleşiyordu. Bu dindar kişiler, çiçekler ve meyvelerle, özellikle de Acem’in övünebileceği en iyi lezzetteki misk kavunlarıyla dolu bahçelerini ekmekle oyalanıyorlardı. Bazen çayıra yayılarak kardan daha beyaz tavus kuşları ve safirden daha mavi kaplumbağaları besleyerek eğleniyorlardı. Ermişler bu şekilde vakit geçirirken hilafet alayının habercileri seslenmeye başladı: “Roknabad sakinleri! Saf sularınızın kıyılarında yere kapaklanın ve size parlaklığının bir ışığını bahşeden Tanrı’ya şükranlarınızı sunun. İşte! Emir’ül Müminin yaklaşıyor!”

Kutsal güçle dolan zavallı ermişler, mabetlerinde balmumu meşaleler yakmak ve abanoz rahlelerinde Kur’an’ı açmak için koşuştuktan sonra ellerinde bal peteği, hurma ve kavun sepetleriyle Halife’yi karşılamaya çıktılar. Ancak onlar sıra halinde ve ağır adımlarla ilerlerken, atlar, develer ve bekçiler lalelerinin ve öteki çiçeklerinin üstünden acımasızca geçip hepsini harap etmişlerdi. Ermişler, bir gözleri Halife’ye ve gökyüzüne dikili olduğu halde, öteki gözleriyle etraflarındaki tahribata acıyarak bakmadan edemiyorlardı. Çocukluğunun geçtiği sevimli tenha yerleri hatırlatan manzaradan büyülenen Nurunihar, Halife’ye durması için yalvardı. Ancak bu mabetlerin Gavur tarafından birer hane olarak düşünülebileceğinden kuşkulanan Halife, kıta istihkamcılarına hepsini yerle bir etmelerini emretti. Ermişler bu barbar emir karşısında donakaldılar ve ağlayıp dövünmeye başladılar. Ancak sızlanmaları o kadar can sıkıcıydı ki, Vathek haremağalarına onları huzurundan tekmelemelerini emretti. Daha sonra Nurunihar’la beraber tahtırevandan indi. Birlikte çayırda dolaşıp çiçek toplayarak ve birbirlerine binlerce şaka yaparak eğlendiler. Ancak dini bütün Müslüman arılar, sevgili efendileri ermişlerin intikamını almayı bir görev olarak görerek azimle harekete geçince, Halife ve Nurunihar kendilerini çadırlarına dar attılar.

Azık sağlayıcısı olarak semiz tavuskuşları ve kaplumbağalar gözünden kaçmayan Bababaluk birkaç düzinesini şişe geçirip bir o kadarını da yahni yapmakta gecikmemişti. Onlar cömertçe hazırlanmış bir ziyafette diledikleri gibi yiyip içip her türlü kutsallığa küfrederken, ülkenin övünebileceği en seçkin meyvelerle yüklü eşek kervanını, üzerinde Kur’an’dan yazılar olan kurdeleden dizginlerinden çekerek Şiraz’ın molla, şeyh, kadı ve imamları (belli ki ermişlerle daha önce karşılaşmamışlardı) geldiler. Getirdiklerini Halife’ye sunduktan sonra şehirlerini ve camilerini varlığıyla şereflendirmesini rica ettiler.

“Beni burada alıkoyabileceğinizi sanmayın!” dedi Vathek. “Huzuruma almaya tenezzül ediyorum, ama lütfen beni rahat bırakın, çünkü günaha teşvik edilmeye karşı koymayı çok sevmiyorum. Gidin şimdi, ancak sizin gibi saygıdeğer kişilerin yürüyerek dönmesi yakışık olmaz; sizin de usta biniciye benzer bir görünüşünüz olmadığına göre haremağalarım sizi, sırtınızın bana dönük olmamasına dikkat ederek -çünkü görgü kurallarından anlarlar- eşeklerinize bağlayacak.”

Bu kurul içinde Vathek’in ahmak olduğunu düşünen bazı kendini beğenmiş şeyhler, bu fikirlerini açıkça söylemekten çekinmediler. Bunları Bababaluk çift iple bağladı. Isırgan otuyla yola getirildikten sonra eşeklerin hepsi birden olağanüstü bir atiklikle hareket etti. Hayal edilebilecek en gülünç şekilde birbirlerini tekmeliyor, birbirlerine çarpıyorlardı. Nurunihar ve Halife, hangisi bu küçük düşürücü sahne karşısında daha fazla eğlenecek diye birbiriyle yarıştı. Yaşlı adamların ve eşeklerinin dereye düşmesini kahkahalara boğularak seyrettiler. Birinin bacağı çatladı, öbürünün omzu çıktı, bir üçüncünün dişleri döküldü; geri kalanları ise daha beter acı çektiler.

Başka elçilerle rahatsız edilmeden geçen iki günü Roknabad’ın zevklerine adadıktan sonra Şiraz’ı sağda bırakıp ufkun ucunda Istakhar’ın dağlarının karanlık zirvelerinin göründüğü geniş vadiye doğru ilerleyerek yolculuğa devam ettiler.

Bu görüntü karşısında Halife ve Nurunihar heyecanlarını bastıramadılar ve duyanları şaşkına çeviren vahşi çığlıklar atmaya başladılar. “Göz alıcı ışık sarayına gitmiyor muyuz?” diye birbirlerine bağırarak sordular, “Ya da Şeddad’ınkinden bile güzel olan bahçelere?” Budala faniler! En yüce olanın buyruklarını anlayamadan gerçek dışı şeylere kendilerini işte böyle kaptırdılar.

Vathek’i izlemeyi tam anlamıyla bırakmayan iyi cinler göğün yedinci katındaki Muhammed’e giderek, “Rahman Peygamber Efendimiz! İyi niyetli kollarını vekiline doğru uzat. Yoksa düşmanı olan kötü cinlerin onu yok etmek için hazırladığı tuzağa bir daha çıkamamak üzere düşecek. Gavur ateş sarayında onun gelmesini bekliyor. Oraya bir kere ayağını basarsa mahvolması kaçınılmaz olacaktır,” diye yalvardılar.

Muhammed öfkeyle cevap verdi: “Kendi haline bırakılmayı fazlasıyla hak etti ama onu felaketine gitmesinden döndürmek için bir kere daha gayret göstermenize izin veriyorum.”

Bu iyi cinlerden bir tanesi vakit geçirmeden, dindarlığı, bölgedeki dervişlerden ve ermişlerden daha ünlü olan bir çoban kılığına girerek bir tepenin yamacında beyaz koyunların yanında yerini aldı ve kavalından, ruhu yatıştıran ve vicdan azabı uyandırıp değersiz düşünceleri kovan acıklı ezgiler çalmaya başladı. Bu etkili sesler karşısında güneş kasvetli bir bulutun arkasına saklandı ve normalde kristalden daha berrak olan iki küçük gölün suları kan kırmızısına döndü. Bu muhteşem topluluğun hepsi, gayri ihtiyari tepenin yamacına doğru çekildi. Gözleri yere inik, utanarak durdular ve yaptıkları kötülükler için kendilerini lanetlediler. Dilara’nın kalbi hızlı hızlı çarptı, haremağalarının başı pişmanlıkla içini çekerek kendini tatmin etmek için eziyet ettiği kadınların affını diledi.

Vathek ve Nurunihar tahtırevanlarında bembeyaz oldular ve birbirlerine çökmüş gözlerle bakarak kendilerini kınadılar: biri binlerce en kara günah, imansız hırsın planları için; öbürüyse ailesinin perişan hali ve Gülşenruz’un mahvoluşu için. Nurunihar bu ölümcül müzikte ölmek üzere olan babasının iniltilerini, Vathek ise Gavur’a kurban ettiği elli çocuğun hıçkırıklarını duyduğuna inandı. Bu anlaşılması güç ıstırap sancıları içinde çobana doğru çekildiklerini hissettiler. Çobanın yüzü o kadar hükmediciydi ki, Vathek hayatında ilk defa soğukkanlılığını kaybetti, Nurunihar ise elleriyle yüzünü sakladı.

Müzik durdu ve cin Halife’ye dönerek, “Doğru yolu kaybetmiş Hükümdar! Tanrı’nın sayısız kulunu himayene emanet ettiği sen, görevini böyle mi yerine getiriyorsun? Günahların çoktan tamamlandı, şimdi cezanı çekmeye mi gidiyorsun? Biliyorsun ki bu dağların gerisinde İblis ve onun lanetli cinleri şeytani imparatorluklarında hüküm sürüyorlar ve kötücül bir hortlak tarafından baştan çıkarılan sen kendini onlara teslim etmeye gidiyorsun! Şu dakika sana verilen son şans: çirkin amacından vazgeç, geri dön, Nurunihar’ı hâlâ birkaç hayat kıvılcımı olan babasına geri ver, kuleni bütün iğrençlikleriyle yok et, Karathis’i divanından kov, tebaana karşı adaletli davran, Peygamber’in elçilerine saygılı ol. Dinsizliklerini, örnek olacak bir hayatla telafi et ve günlerini şehvet dolu zevklerle boşa harcamak yerine atalarının mezarında günahların için yas tutarak geçir. Şimdi bulutların güneşi kapadığını görüyorsun, güneş parlaklığını geri kazandığı anda eğer hâlâ fikrin değişmemiş olursa, sana verilen merhamet zamanı sonsuza dek geçmiş olacak.”

Korkuya kapılan Vathek neredeyse, insandan daha üstün bir yaradılışta olduğunu anladığı çobanın ayaklarının dibinde yere kapaklanacaktı. Ama gururu baskın çıktı, küstahça kafasını kaldırdı ve korkunç bakışlarından biriyle bakarak, “Her kimsen gereksiz nasihatlerini kendine sakla. Ya beni kandırırsın ya da kendini. Eğer benim yaptıklarım senin dediğin kadar korkunç günahlar olsaydı, bana verilecek bir merhamet dakikası bile kalmazdı. Senin denklerini titretecek gücü elde etmek için kan denizi geçtim ben. Kapıyı görmüşken geri gideceğimi, ya da benim için hayatımdan ya da senin merhametinden daha değerli Nurunihar’dan vazgeçeceğimi düşünme. Bırak güneş ortaya çıksın! Yolumu aydınlatsın! Nerede sona ereceği önemli değil.” Cini bile titreten bu sözleri söyledikten sonra Vathek kendini Nurunihar’ın kollarına attı ve atlarının tekrar yola sürülmesini emretti.

Bu emirleri yerine getirmekte bir zorluk yoktu çünkü güçlü etki sona ermişti: Güneş tüm parlaklığıyla parlamış ve çoban acı bir çığlıkla kaybolmuştu.

Yine de cinin müziğinin ölümcül etkisi Vathek’in adamlarının yüreğini terk etmedi. Birbirlerine dehşet ifadesiyle bakıyorlardı. Gece yaklaşırken hemen hemen hepsi kaçtı ve bu kalabalık topluluktan geriye sadece başharemağası, bazı putperest köleler, Dilara ve onun gibi Mecusilere tapan birkaç kadın kaldı.

Karanlık güçlere emretme hırsıyla yanıp tutuşan Halife’ye bu terk ediliş pek dokunmadı. Kanındaki coşkunluk uyumasını engelliyor, zaten artık eskisi gibi kamp da kurmuyordu. En az Halife kadar sabırsızlanan Nurunihar, ilerlemelerini hızlandırması için ısrar ediyor ve aklını çelmek için onu öpüp okşuyordu. Şimdiden kendini Belkıs’tan daha güçlü görüyor ve hayalinde cinlerin tahtının ayaklarının dibinde yere kapaklandığını resmediyordu. Bu şekilde ay ışığında, öbür ucunda Istakhar’ın harabelerinin yükseldiği vadinin kapısı sayılan kule gibi yüksek iki kayayı görünceye kadar yola devam ettiler. Dağın yukarısında gecenin gölgeleriyle korkutuculuğu daha da artan birçok kral türbesinin ön cepheleri parıldıyordu. Neredeyse tamamen terk edilmiş iki köyün içinden geçtiler, köyün geriye kalan tek sakinleri olan birkaç güçsüz yaşlı adam, atları ve tahtırevanları görünce dizlerinin üstüne çöktüler ve bağırdılar:

“Ey Tanrım! Bize bu hortlaklar mı altı ay boyunca eziyet etti? Yazık! Bu hayaletlerin dehşetinden ve dağın altından gelen ses yüzünden halkımız kaçtı ve bizi kötü ruhların eline bıraktı.”

Bu serzenişleri umut verici alamet olarak görmeyen Halife, zavallı adamların üzerinden geçti ve bir süre sonra siyah mermerden terasın eteklerine geldi. Burada tahtırevanından indi, elinden tutarak Nurunihar’ın da inmesine yardım etti. İkisi de kalpleri çarparak çılgın gibi etraflarına baktı ve korkudan titreyerek Gavur’un gelmesini bekledi. Ancak daha onun geleceğini gösteren hiçbir belirti yoktu.

Dağın üzerinde ve havada ölüm sessizliği hâkimdi. Ay, terastan neredeyse bulutlara dek uzanan yüksek sütunların gölgesini geniş bir düzlükte daha da büyütüyordu. Sayılamayacak kadar çok olan kasvetli gözcü kulelerinin çatıları yoktu. Dünya tarihinde bilinmeyen bir mimariye sahip sütun başlıkları, ziyaretçilerin yaklaşmasıyla korkup gaklayarak kaçan karanlığın kuşlarının sığınağıydı.

Korkudan titreyen başharemağası, ateş yakılması için Vathek’e yalvardı.

“Hayır!” diye cevap verdi, “Böyle önemsiz şeyleri düşünmeye vaktimiz yok. Olduğun yerde kal ve emirlerimi bekle.”

Bunu dedikten sonra elini Nurunihar’a uzattı ve geniş bir merdivenin basamaklarını çıkarak mermer karelerle döşenmiş ve yüzeyinde tek bir ot yaprağının bile büyümeye cesaret edemediği, engin durgun sulara benzeyen terasa ulaştı. Sağda, duvarlarında birçok değişik kabartma figürleri bulunan, uçsuz bucaksız sarayın harabeleri önünde dizili gözcü kuleleri yükseliyordu. Önde, taştan olmalarına rağmen korku uyandıran leopar ve griffon karışımı dört yaratığın devasa heykelleri duruyordu. Bunların yanında, olanca parlaklığıyla parlayan ayın ışığıyla belirginleşen, Gavur’un kılıcının üstündekilere benzeyen ve her dakika değişme özelliğine sahip olan harfler yazılıydı. Bunlar bir süre değişmeye devam ettikten sonra Arap harflerinde durdular ve Vathek’e şu sözleri söylediler:

“Vathek! Parşömenimin şartlarını çiğnediğin için geri gönderilmeyi hak ediyorsun. Ama yanındakinin hatırına ve onu elde etmek için yaptıklarının ödülü olarak İblis, sarayının kapısının açılmasına izin verdi. Yeraltı ateşi seni, kendisine tapanların arasına kabul edecek.”

Bu sözleri okur okumaz terasın dayandığı dağ titredi ve gözcü kuleleri başlarına düşecek gibi oldu. Kaya açıldı ve içinde dipsiz bir kuyuya iniyor gibi görünen cilalı mermerden merdivenler göründü. Her basamağa Nurunihar’ın rüyasında gördüklerine benzeyen iki büyük meşale konulmuştu. Şelalelerden yükselen kâfur kokulu buhar, mahzenin boşluğunda bir bulut olarak toplanıyordu.

Bu yeni görüntü, korkutmak yerine, Fahreddin’in kızına yeniden cesaret verdi. Aya ve gökyüzüne elveda demeye bile tenezzül etmeden, saf havayı bu şeytani hava için hiç duraksamadan terk etti. Bu dinsiz kişilerin yürüyüşü kibirli ve kararlıydı. Meşalelerin parlaklığında aşağıya inerken birbirlerine hayranlık duyarak baktılar. İkisi de o kadar göz kamaştırıcı görünüyordu ki şimdiden kendilerini göklerin melekleri olarak görüyorlardı. Kendilerini şaşırtan tek şey basamakların sonuna ulaşmamalarıydı. İnişlerini şiddetli bir gayretle hızlandırdıklarında, adımları öylesine hızlandı ki, sanki yürümüyor, bir uçurumdan aşağıya düşüyorlardı. Ancak ilerlemeleri Halife’nin tanımakta güçlük çekmediği büyük bir abanoz kapıyla kesildi. Burada Gavur elinde anahtarla onları bekliyordu.

“Hoş geldiniz!” dedi korkunç bir gülümsemeyle, “Muhammed ve bütün kullarına rağmen. Şimdi sizi içinde yer almayı fazlasıyla hak ettiğiniz saraya sokacağım.”

Bunları söylerken anahtarıyla emaye kilide dokundu ve kapının kanatları bir anda, eyyam-ı bahurun gök gürültüsünden daha yüksek bir sesle gürleyerek sonuna dek açıldı. Onlar girer girmez de aynı gürültüyle birden kapandı.

Halife ve Nurunihar birbirlerine şaşkınlık içinde baktılar. Kemerli tavanına rağmen bulundukları yer o kadar geniş ve havadardı ki kendilerini sonu görülmeyen bir ovada sandılar. Yakınlarındaki nesnelerin parlaklığına gözleri alıştıktan sonra bakışlarını uzaktaki nesnelere çevirdiler ve güneşin, okyanusun üstüne son ışıklarını gönderdiği zamanki parlaklığına sahip bir noktada kaybolana kadar yavaş yavaş seyrelen sütun ve kemer sıralarını gördüler. Üzerine altın tozu ve safran serpilmiş döşeme havaya o kadar ince bir koku salıyordu ki, neredeyse kendilerinden geçeceklerdi. Yine de yürümeye devam ettiler ve içlerinde amber ve sarısabır odunlarının sürekli yandığı sonsuz sayıda buhurdanlık gördüler. Sütunların arasına, pek çok yiyecek ve kristal vazolarda parıldayan her çeşit şarapla kaplı masalar kurulmuştu. Bir cin ve her cinsiyetten fantastik ruhlar kalabalığı aşağıdan gelen müziğin eşliğinde şehvetle dans ediyorlardı.

Bu uçsuz bucaksız salonun ortasında her biri sağ elini kalplerinin üzerinde tutan büyük bir kalabalık bir kere bile etraflarındaki şeylere bakmadan durmadan gelip geçiyordu. Yüzlerinde ölümün morumsu solgunluğu vardı. Göz yuvalarında derine çökmüş gözleri, geceleri mezarlıklarda parlayan fosforlu göktaşlarına benziyordu. Bazıları derin düşlere dalmış bir şekilde yavaş yavaş yürüyor, bazıları zehirli oklarla yaralanmış kaplanlar gibi acıdan çığlıklar atarak etrafta çılgınca koşuyor, öfkeyle dişlerini gıcırdatan bazılarınınsa en vahşi deliden daha çok kendini kaybetmiş bir şekilde ağızları köpürüyordu. Hepsi de birbirleriyle karşılaşmaktan çekiniyor, sayılamayacak kadar büyük bir kalabalıkla çevrilmiş olmalarına rağmen öbürlerine dikkat etmeden, sanki hiçbir ayağın basmadığı bir çölde yalnızmış gibi gelişigüzel dolanıyordu.

Bu meşum görüntü karşısında korkudan donakalan Vathek ve Nurunihar, Gavur’a bunun ne anlama geldiğini ve bu gezinen hayaletlerin ellerini kalplerinden neden hiç çekmediklerini sordu.

“Bu kadar çok şeyle hemen kafanızı karıştırmayın,” dedi Gavur kısaca, “Birazdan hepsiyle tanışacaksınız; şimdi acele edelim de sizi İblis’in huzuruna çıkaralım.”

Kalabalığın arasından yollarına devam ettiler. Ancak baştaki güven duygularına rağmen, sağa sola açılan, alevleri tavanın ortasına doğru piramit şeklinde yükselen meşale ve maltızlarla aydınlanan avlu ve salonun çeşitli yönlerini dikkatle inceleyecek kadar sakin değillerdi. Sonunda altından sırma ile işlenmiş uzun kızıl perdelerin her yandan karmakarışık sarktığı bir yere geldiler. Burada korolar ve danslar duyulmuyor, parlayan ışık uzaktan geliyordu.

Bir süre sonra Vathek ve Nurunihar perdelerin arasından gelen bir ışık fark ettiler ve leopar derileriyle döşenmiş bir tapınağa girdiler. Sonsuz sayıdaki uzun sakallı yaşlılar ve zırh kuşanmış ifritler yüksek bir kürsünün merdivenlerinin önünde yere kapaklanmışlardı. Kürsünün tepesinde ateş küresinin üzerinde tüyler ürpertici İblis oturuyordu. Vücudu, genç bir adamınki gibiydi; asil ve düzgün hatları zararlı buharlarla donuklaşmıştı. Büyük gözlerinde kibir ve keder vardı. Dalgalı saçları, ışık meleğine olan benzerliğini bir parça olsun korumuştu. Yıldırımla çarpılmış elinde, canavar Uranabad’ı, ifritleri ve cehennemin bütün güçlerini titreten demir asayı sallıyordu.

İblis’in huzurunda Vathek’in kalbi duracak gibi oldu ve hayatında ilk defa yüzünün üstüne yere kapaklandı. Nurunihar ise dehşet içinde olmasına rağmen İblis’in bedenine hayranlık duymaktan kendini alamıyordu çünkü iriyarı bir dev göreceğini sanmıştı. İblis, tahmin edilebileceğinden daha yumuşak ancak ruha derin bir hüzün veren bir sesle konuştu:

“Kilden yaratıklar, sizi imparatorluğuma kabul ediyorum. Bana tapanların arasında yerinizi aldınız. Bu sarayın sunduğu her şeyin tadını çıkarın: Adem öncesi Sultanların hâzineleri, onların kıvılcımlar saçan kılıçları ve cinleri Kaf Dağı’nın yeraltı enginliklerini açmaya zorlayacak tılsımlar. Orada, ne kadar doyumsuz olursa olsun merakınızı giderecek her şeyi fazlasıyla bulacaksınız. Ehrimen’in kalesine, akıl bahşedilmiş bütün yaratıkların ve sizin ‘insanlığın babası’ dediğiniz o rezil kişinin yaratılmasından önce yaşayan çeşitli hayvanların olduğu Argenk’in avlularına girmenin seçkin ayrıcalığına sahip olacaksınız.”

Bu konuşmayla kendilerini canlanmış ve cesaretlenmiş hisseden Vathek ve Nurunihar hevesle Gavur’a:

“Bizi bu kıymetli tılsımların olduğu yere götür hemen,” dediler.

“Gelin,” diye cevap verdi kötü cin, kötücül sırıtışıyla, “Gelin ve efendimin söz verdiklerine ve daha fazlasına sahip olun.”

Daha sonra onları tapınağın yanındaki bir koridora yönlendirdi. Kendisi hızlı adımlarla önde, şakirtleri son derece atik arkasından gidiyordu. Bir süre sonra yüksek bir kubbeyle örtülü, etrafında demir sürgülü elli bronz kapı bulunan son derece büyük bir sofaya geldiler. Etrafa cenaze kasveti hâkimdi. Burada, çürümez sedir ağacından iki yatak üstünde tüm dünyanın hükümdarı olmuş Adem Öncesi kralların etsiz bedenleri uzanıyordu. Acınası hallerinin farkında olacak kadar hayattaydılar. Gözleri hüzünle hareket ediyor, birbirlerine derin bir kederle bakıyorlardı. Hepsi ellerini kalplerinin üstünde hareketsiz tutuyordu. Ayaklarının ucunda her birinin hükümdarlıklarının olayları, güçleri, gururları ve günahları yazılıydı. Süleyman Raad, Süleyman Dahi ve cinleri Kaf Dağı’nın karanlık mağaralarına zincirledikten sonra Yüce Kudret’in varlığından kuşku duyacak kadar küstahlaşan Cin bin Cin adlı Süleyman: Hepsi de saygıdeğer bir yere sahipti, ancak hiçbiri Süleyman bin Davud’un yanına yaklaşamazdı.

Bilgeliğiyle ünlü bu kral, en yüksekte ve kubbenin hemen altındaydı. Zaman zaman derin iç çekişlerine ve ötekiler gibi sağ elini kalbinde tutmasına rağmen onlardan daha canlı görünüyordu. Yüzü daha sakindi ve kapının parmaklıkları arasından görünen büyük bir şelalenin kasvetli gürüldeyişini dinliyor gibiydi. Bu ses, bu mahzun yerin sessizliğini bozan tek şeydi. Bir sıra pirinç vazo yattığı yerin çevresini sarıyordu.

“Bu gizemli vazoların üstünden örtüleri kaldır,” dedi Gavur Vathek’e, “ve bütün bu bronz kapıları parçalayacak, seni sadece içlerindeki hâzinelerin değil, onları koruyan ruhların da efendisi yapacak tılsımlara sahip ol.”

Bu kötülüğe alamet eden ön hazırlıklardan telaşlanan Halife vazolara kararsız adımlarla yaklaştı, ama Süleyman’ın iniltilerini duyduğunda korkudan neredeyse yere yığılacaktı. İlerlemeye devam ederken Peygamber’in morarmış dudaklarından şu sözler çıktı:

“Hayatım süresince harika bir tahtta oturdum. Sağımda aile reislerinin ve peygamberlerin öğretilerimi dinlediği on iki bin altın koltuk vardı, solumda ise bir o kadar sayıda bilge ve din bilginleri, gümüş tahtların üstünde her kararımda hazır bulunurdu. Ben bu şekilde sayısız kalabalığa adalet dağıtırken, üzerimde uçuşan kuşlar güneşin ışıklarına gölge ederdi. Halkım zenginleşti ve sarayım göklere dek yükseldi. En yüce olan için evrenin harikalarından biri olan bir tapınak diktim. Ancak kadınların sevgisinin ve dünyevi olanla sınırlı kalmayan şeylere karşı merakımın beni baştan çıkarmasına alçakça izin verdim. Ehrimen’in ve Firavun’un kızının tavsiyelerini dinleyerek ateşe ve yıldızlara taptım. Kutsal şehri terk ettim ve cinlere Istakhar’ın devasa sarayını ve her biri bir yıldıza adanan gözcü kuleli terası inşa etmelerini emrettim. Burada bir süre ihtişamın ve hazzın zirvesinde hayatın tadını çıkarmaya baktım. Sadece insanlar değil, doğaüstü yaratıklar da emrimdeydi. Bu zavallı hükümdarların düşünmüş olduğu gibi, ben de, ilahi cezanın uykuda olduğunu düşünmeye başlamıştım ki bir anda yıldırım sarayımı yıktı ve beni buraya attı. Ancak ben, öbürleri gibi umuttan tamamen yoksun değilim çünkü bir ışık meleği, gençliğimin ilk günlerinin dindarlığı karşılığında bu şelalenin akmayı sonsuza dek kestiği anda acılarımın sona ereceğini söyledi. O zamana kadar eziyetler içindeyim, tarif edilemez eziyetler! Amansız bir ateş kalbimi rahat bırakmıyor.”

Bu şekilde haykırdıktan sonra Süleyman ellerini yalvarmak için göğe doğru kaldırdı ve Halife kristal kadar şeffaf olan göğsünün içinde alevlerle sarılmış kalbini gördü. Bu dehşetli görüntü karşısında Nurunihar, taşa dönmüş biri gibi Vathek’in kollarına düştü. Vathek, sarsıla sarsıla hıçkırarak haykırdı:

“Ey Gavur! Nereye getirdin bizi böyle? İzin ver gidelim, söz verdiğin her şeyden vazgeçeceğim. Ey Muhammed! Merhametin kalmadı mı?”

“Hiç! Hiç!” diye cevap verdi kötü cin. “Bilesin ki şimdi ceza ve umutsuzluk evindesin. İblis’e tapan herkes gibi senin de kalbin tutuşturulacak. Bu ölümcül dönemden önce sana birkaç gün verildi. İstediğin gibi geçir. Altın yığınlarının üzerine uzan, şeytani güçlere hükmet, yeraltı topraklarında istediğin gibi dolaş: Karşına hiçbir engel çıkmayacak. Bana gelince, görevimi tamamladım. Şimdi seni kendi başına bırakıyorum.” Bu sözleri söyledikten sonra ortadan kayboldu.

Halife ve Nurunihar, umutsuz bir ıstırap içinde kaldılar. Gözyaşları akamıyordu, ayakta zor duruyorlardı. Bir süre sonra umutsuzca birbirlerinin elini tuttular ve sendeleyerek nereye gittiklerine aldırış etmeden bu ölümcül sofadan çıktılar. Yaklaştıkları her kapı açılıyor, cinler önlerinde yere kapaklanıyordu. Bütün zenginlikler gözlerinin önünde duruyor, ancak artık merak, gurur ve tamahın güdülerini hissetmiyorlardı. Aynı kayıtsızlıkla cinlerin korosunu işittiler ve kendilerini eğlendirmek için hazırlanmış görkemli ziyafetlere baktılar. Odadan odaya, salondan salona dolaştılar: Hepsi sınırsız bir şekilde önlerinde uzanıyordu, hepsi aynı iç karartıcı kasvetle doluydu ve hepsi aynı korkunç ihtişamla süslenmişti. Huzur ve teselli arayan insanlar buralardan geçiyor, ama arayışları boşa çıkıyordu, çünkü hepsi alevler içinde eziyet çeken bir kalp taşıyordu. Bakışlarıyla kendileri gibi günahkâr olanları kınıyor gibi görünen, kendilerinden sakınan bu ıstırap içindeki insanlardan uzaklaşarak dehşet içinde kendilerini de aynı korkunç nesnelere dönüştürecek anı beklemeye başladılar.

“Ne!” dedi Nurunihar, “Elimi senin elinden çekeceğim zaman gelecek mi?”

“Ah!” dedi Vathek, “Ve gözlerim seninkilerden haz yudumları almaya son verecek! Birlikte geçirdiğimiz coşkulu dakikalar dehşet içinde anılacak! Beni buraya getiren sen değilsin, ilkeleriyle gençliğimi sapıkça çarpıtan Karathis mahvoluşumun tek nedeni olmuştur! Öyleyse o da bundan payını almalı.” Bu acı dolu sözleri söyledikten sonra maltızlardan birini karıştıran bir ifriti çağırdı ve Samarra sarayından Prenses Karathis’i getirmesini emretti.

Bu emri verdikten sonra, Halife ve Nurunihar koridorun sonunda sesler duyana kadar sessiz kalabalığın içinde yürümeye devam etti. Kendileri gibi sonlarını bekleyenlerin çıkardığını düşündükleri sesi takip ettiler ve bunun küçük, kare şeklinde bir odadan geldiğini anladılar. Odanın içinde tek bir lambanın ışığında hüzünle sohbet eden iyi görünüşlü dört genç adam ile güzel bir kadının divanlarda oturduğunu gördüler. Hepsi de hüzünlü ve umutsuz görünüyordu ve iki tanesi birbirine şefkatle sarılmıştı. Halife ve Fahreddin’in kızının girdiğini görünce yerlerinden kalktılar ve onlara yer verdiler. Grubun en seçkin görünen kişisi Vathek’e dönerek:

“Ellerinizi kalplerinizin üstünde tutmadığınıza göre kuşkusuz bizimle aynı bekleyiş içinde olan yabancılar! Eğer buraya hepimize verilmiş olan cezayı çekmeden önce size ayrılan zamanı geçirmek için geldiyseniz, sizi bu ölümcül yere getiren maceraları anlatın lütfen; karşılığında biz de duyulmayı fazlasıyla hak eden kendi maceralarımızı anlatırız. Günahlarımızın kaynağına gideriz. Tövbe etmeye iznimiz olmasa da bizim gibi alçakların yapabileceği tek şey budur.”

Halife ve Nurunihar bu öneriyi kabul ettiler ve Vathek gözyaşlarını tutamadan başından geçen her olayı dürüstçe anlatmaya başladı. Üzücü hikâye bittikten sonra genç adam kendininkine başladı. Herkes sırayla devam etti. Üçüncü prens hikâyesinin ortasına gelmişti ki aniden kubbeyi sarsan ve açılmasına neden olan bir ses prensin sözünü kesti.

Aniden bir bulut indi, yavaş yavaş dağıldı ve yükünden acıyla şikayet eden bir ifritin üzerinde Karathis belirdi. Hemen yere atlayarak oğluna doğru yürüdü:

“Bu küçücük odada ne yapıyorsun? Cinler emrinin altına girdiğine göre, seni Adem Öncesi sultanların tahtında bulmayı umuyordum.”

“Alçak kadın!” diye cevap verdi Halife. “Beni doğurduğun güne lanet olsun! Git, bu ifriti izle, seni Süleyman Peygamberin yattığı yere götürsün. Orada bu sarayların hangi amaç için kullanıldığını ve bana öğrettiğin günahkâr bilgilerden ne kadar nefret etmem gerektiğini öğreneceksin.”

“Zirvesine geldiğin güç beynini mi sulandırdı?” diye cevap verdi Karathis. “Süleyman Peygamber’e saygılarımı sunmak için izinden başka bir şey istemiyorum. Ancak bilmelisin ki, ifrit ikimizin de Samarra’ya dönmeyeceğini söylediğinden, işlerimi halletmek için ondan izin istedim, o da kibarca kabul etti. Bana verilen birkaç dakikayı kullanarak, kuleyi ateşe verdim ve bana çok iyi hizmetlerde bulunmuş dilsizleri, zenci kızları ve yılanları yaktım. Sonunda Mütevekkil’e sığınarak beni terk etmeseydi, Morakanabad’a da aynı nezaketi gösterecektim. Samarra’ya dönme ve tüm karılarına koca bulma aptallığını gösteren Bababaluk’a gelince, ona ayıracak zamanım olsaydı, kuşkusuz işkence ederdim. Ancak acelem olduğundan, karılarınla birlikte tuzağa düşürdükten sonra sadece asmakla yetindim. Karılarını ise zenci kızlarımın yardımıyla diri diri gömdüm; zenci kızlarım da böylece son dakikalarını memnuniyet içinde geçirdiler. Her zaman gözümde ayrıcalıklı bir yeri olan Dilara’ya gelince, Mecusilerden birinin hizmetine girerek akıllılığını gösterdi ve sanırım yakında bize katılacak.”

Bu konuşmanın yarattığı öfkeyi açığa vuramayacak kadar üzgün olan Vathek, ifrite Karathis’i huzurundan götürmesini emretti ve yanındakilerin rahatsız etmeye cesaret edemediği düşüncelere daldı.

Karathis ise hevesle Süleyman’ın kubbesine girdi. Peygamber’in iniltilerine dikkat bile etmeden korkusuzca vazoların örtüsünü kaldırdı ve şiddetle tılsımlara yapıştı. Sonra burada daha önce duyulmuş seslerden daha yüksek bir sesle cinleri, ifritin bile daha önce görmediği en gizli hâzineleri, en derinlerdeki ambarları kendisine göstermeye zorladı. Sadece İblis’in ve ayrıcalıklı güçlerinin bildiği yerleri hızla geçerek aşağıya indi ve böylece ölümün buz gibi rüzgârı Sansar’ın estiği yeryüzünün en iç kısımlarına girdi. Cesur ruhu hiçbir şey karşısında dehşete düşmedi. Ancak ellerini kalplerinin üzerinde taşıyan bazı sakinleri garip karşıladı, bunlar hoşuna gitmedi. Dipsiz kuyuların birinden çıkarken, İblis karşısında belirdi. Ancak şeytani azametini tümüyle göstermesine rağmen, Karathis’in yüzü dahi değişmedi, hatta saygılarını büyük bir kararlılıkla sundu.

Bu harikulade hükümdar cevap verdi, “Bilgisi ve günahları imparatorluğumda seçkin bir yer hak eden Prenses, kalan zamanı kullanmakla iyi ediyorsun çünkü kalbini yakalamaya hazır olan alevler ve eziyetler yakında seni yeterince meşgul edecek.” Bunu söyledikten sonra tapınağının perdeleri arkasında kayboldu.

Karathis bir süre şaşkınlıkla durdu, ancak İblis’in tavsiyesine uymaya karar vererek, bütün cin korolarını kendisine saygı göstermeleri için topladı. Bu şekilde kokulu buharlar arasında, daha önceden tanıdığı kötü ruhların alkışları eşliğinde zaferle yürüdü. Yerine el koymak için Süleymanlar’dan birini tahtından kaldırmayı bile denedi, ancak bu sırada ölüm kuyusundan yükselen bir ses, “Her şey bitti!” diye haykırdı. Aynı anda cesur Prenses’in kibirli alnı acıyla kırıştı. Korkunç bir çığlık attı, bir daha oradan kalkmayacak sağ elini ateş havuzuna dönen kalbine koydu.

Bu çılgın halde, tüm hırs dolu planlarını ve ölümlülerden gizli olması gereken o bilgiye olan susuzluğunu unutarak cinlerin sundukları şeyleri devirdi. Döllendiği anı ve kendisini taşıyan rahmi lanetledikten sonra kendisini görünmez yapan bir girdaba dönüştü, dönmeye başladı ve durmadan dönmeye devam etti.

Hemen hemen aynı anda aynı ses Halife, Nurunihar, dört prens ve bir prensese bu korkunç ve geri döndürülemez buyruğu bildirdi. Kalpleri hemen ateş aldı ve aynı anda cennetin en değerli armağanını -umudu- kaybettiler. Zavallılar birbirlerine kızgın bakışlar atarak geri çekildiler. Vathek, Nurunihar’ın gözlerinde öfke ve intikamdan, Nurunihar da onunkilerde tiksinti ve kederden başka bir şey göremiyordu. Arkadaş olan ve bu zamana kadar bağlarını koparmamış olan iki prens dişlerini karşılıklı mutlak bir nefretle gıcırdatarak geriye çekildiler. Kehle ve kız kardeşi birbirlerine elleriyle lanetleme hareketleri yaparken, öteki iki prens birbirlerine olan nefretlerini korkunç kasılmalar ve bastırılamayan çığlıklarla gösteriyorlardı. Hepsi teker teker kendilerini sonsuza dek bitmeyen bir ıstırap içinde dolaşmak üzere lanetli kalabalığın içine attı.

Zalim eylemlerin ve dizginlenmemiş tutkuların, Yaradan’ın insan bilgisine çizdiği sınırları aşan kör merakın cezası böyleydi, böyle de olmalıdır! Olağanüstü varlıklara özgü şeyleri öğrenmek isteyen ve budala gururu yüzünden bu dünyada insanın alçakgönüllü ve cahil olması gerektiğini anlayamayan huzursuz ihtirasın hüsranı da böyle korkunç olmalıdır.

Böylece boş gösteriş ve yasak güç uğruna kendini binlerce günahla kirleten Halife Vathek, sonsuz ıstırabın ve yatıştırılamaz vicdan azabının kurbanı oldu. Alçakgönüllü ve küçümsenen Gülşenruz ise sakin huzurun ve çocukluğun saf mutluluğu içinde asırlarca yaşadı.